E drejta e procedures penale

1. Prof. dr. sc. Hajrija Sijerçiq – Çoliq
Mr. sc. Haris Haliloviq, asistent i lartë
E DREJTA E PROCEDURËS
PENALE
ME VËSHTRIM TË POSAÇËM NË
PROCEDURËN PENALE
TË KOSOVËS
Titulli i origjinalit:
KRIVIČNO PROCESNO PRAVO
S POSEBNIM OSVRTOM
NA KRIVIČNI POSTUPAK KOSOVA
Përktheu nga kroatishtja:
prof. Mustafë Reçica
Prishtinë, 2007

2. 2
PARATHËNIE
Libri “E Drejta e Procedurës Penale - me vështrim të veçantë në
procedurën penale të Kosovës” rregullon materien e së Drejtës së
Procedurës Penale, duke shqyrtuar dhe analizuar njëkohësisht ligjet
pozitive të Kosovës, të cilat e rregullojnë procedurën penale. Këtu, në
rend të parë, është Ligji i Përkohshëm i Procedurës Penale si burim
themelor i së Drejtës së Procedurës Penale në Kosovë por edhe një
varg ligjesh tjera me të cilat, në mënyrë plotësuese, rregullohet sfera e
procedurës penale.
Teksti të cilin e keni para vetës u është destinuar ne rend të parë
studentëve të Fakultetit të Shkencave Kriminalistike në Prishtinë me
qëllim të fitimit të njohurive nga sfera e së drejtës së procedurës penale
si dhe me qëllim të aftësimit të tyre për kryerjen e atyre punëve që
bëjnë pjesë në rrethin e gjerë të profesionit të kriminalistikës.
Ky tekst u destinohet gjithashtu edhe të gjithë atyre të cilët në punën e
tyre profesionale apo në aftësimin e tyre shkencor kanë çfarëdo lidhje
apo iu intereson Procedura Penale dhe e Drejta e Procedurës Penale.
Prishtinë, mars 2007 Autorët
Vërejtje lidhur me gjininë:
Përdorimi brenda këtij teksti i trajtave të përemrit „ai“ / „atij“, etj.
nuk tregon përkatësinë gjinore, por ato përdoren me qëllim të shmangies
së përdorimit të gjerë të trajtave „ai“ / „ajo“; „tij“ / „saj“ e të ngjashme.

3. 3
PËRMBAJTJA: Faqe
PARATHËNIE 2
PJESA I
E DREJTA E PROCEDURËS PENALE DHE PROCEDURA PENALE 8
1. Nocioni i procedurës penale dhe i të drejtës së procedurës penale. Qëllimi i
pranueshëm shoqëror i procedurës penale dhe i së drejtës së procedurës
penale. 8
2. Procedura penale dhe procedurat tjera ndëshkimore 9
3. E drejta ndërkombëtare mbi të drejtat e njeriut dhe e drejta procedurës penale. 10
PJESA II
PARIMET THEMELORE TË SË DREJTËS SË PROCEDURËS PENALE 12
4. Mbi parimet themelore në përgjithësi 13
5. Parimi zyrtar (oficiel) i ndjekjes penale 13
6. Parimi i legalitetit dhe oportunitetit të ndjekjes penale 14
7. Parimi i akuzimit 17
8. Parimi kontradiktor 19
9. Parimi i përcaktimit të së vërtetës materiale 20
10. Parimi i vlerësimit të lirë të provave 26
11. Parimi imediat i vlerësimit të provave dhe vënia e tyre në veprim 27
12. Parimi gojor 30
13. Parimi i procedurës së të drejtës 33
14. Parimi i supozimit të pafajësisë dhe in dubio pro reo 34
15. Parimi ne bis in idem 35
16. Parimi i përdorimit të gjuhës dhe shkrimit në procedurën penale 36
17. Parimi i transparencës në procedurën penale 40
PJESA III
SUBJEKTET E PROCEDURËS PENALE 40
18. Subjektet e procedurës penale – koncepti dhe klasifikimi 41
19. Palët – koncepti i përgjithshëm. Aftësia procedurale e palëve 43
PJESA IV
GJYKATA 43
20. Mbi gjykatën në përgjithësi 43
21. Parimet e kryerjes së funksionit gjyqësor 45
22. Parimi dhe llojet e kompetencave gjyqësore 46
23. Kompetenca e vërtetë (reale) 46
24. Kompetenca territoriale (vendore) 47
A) Kompetenca e zakonshme territoriale (vendore) 48
B) Kompetencat e jashtëzakonshme territoriale (vendore) 49
25. Kompetenca Funksionale 49
26. Kompetenca personale 49
27. Vlerësimi i kompetencave dhe konflikti i tyre 50
28. Përjashtimi i gjyqtarit, gjyqtarit porotë, prokurorit dhe pjesëmarrësve tjerë në
procedurë
52
PJESA V
PROKURORI 52
29. Prokurori i autorizuar në procedurën penale 53
30. Organizimi i prokurorisë dhe parimet specifike 55
31. Të drejtat dhe detyrat e paditësit në procedurën penale 55
32. I dëmtuari si paditës dhe paditësi privat 35
PJESA VI
I PANDEHURI DHE E DREJTA PËR TU MBROJTUR 37
33. Nocioni „i dyshuar“, „i fajësuar“ dhe „i pandehur“ 37
34. Pozita procedurale e të pandehurit 37

4. 4
35. E drejta për tu mbrojtur dhe llojet e mbrojtjes 38
36. Mbrojtësi 39
37. Llojet e mbrojtjes me anë të mbrojtësit 39
38. Të drejtat dhe detyrat e mbrojtësit 40
PJESA VII
I DËMTUARI NË PROCEDURËN PENALE 42
39. Nocioni „i dëmtuar“ dhe pozita e tij në procedurën penale 42
40. Kërkesat pasurore-juridike 43
PJESA VIII
OBJEKTI I PROCEDURËS PENALE 44
41. Mbi objektin e procedurës penale në përgjithësi 44
42. Objektet sekondare të procedurës penale 44
PJESA IX
MASAT PËR SIGURIMIN E PRANISË SË TË PANDEHURIT, PENGIMI I
PËRSËRITJES SË VEPRËS PENALE DHE SIGURIMI I ZBATIMIT TË
SUKSESSHËM TË PROCEDURËS PENALE 46
43. Mbi masat për sigurimin e pranisë së të pandehurit, pengimin i përsëritjes së
veprës penale dhe mbi sigurimin e zbatimit të suksesshëm të procedurës
penale në përgjithësi 46
44. Ftesa 46
45. Urdhërarresti 47
46. Premtimi i të pandehurit se nuk do të braktisë vendqëndrimin 47
47. Ndalimi për t’iu afruar vendit ose personit të caktuar 47
48. Paraqitja në stacionin policor 48
49. Dorëzania 48
50. Arresti shtëpiak 49
51. Paraburgimi 49
52. Arresti i përkohshëm dhe mbajtja në polici 53
PJESA X
VEPRIMET NË PROCEDURËN PENALE 56
53. Nocioni „veprim në procedurën penale“ 56
54. Format dhe mënyrat e veprimit në procedurën penale 56
55. Vendi i kryerjes së veprimeve në procedurën penale 56
56. Koha e kryerjes së veprimeve në procedurën penale 57
PJESA XI
VENDIMET NË PROCEDURËN PENALE 58
57. Kuptimi dhe llojet e vendimeve në procedurën penale 58
58. Forma e prerë dhe zbatimi i aktvendimeve 58
PJESA XII
VËRTETIMI I FAKTEVE NË PROCEDURËN PENALE 60
59. Mbi faktet dhe llojet e fakteve 60
60. Faktet të cilat nuk vërtetohen në procedurën penale 60
61. Mënyra e vërtetimit të fakteve në procedurë 61
62. Mbi provat dhe të provuarit 61
PJESA XIII
PROCEDURA PARAPRAKE 64
63. Mbi procedurën paraprake në përgjithësi 64
PJESA XIV
KALLËZIMI PENAL 65
A) Kallëzimi penal – nocioni dhe llojet 65

5. 5
64. Obligimi për kallëzim të veprës penale 65
65. Paraqitja e kallëzimit penal 65
B) Detyrat dhe autorizimet e përgjithshme të policisë 65
66. Obligimi i hetimit të veprave penale 65
67. Personi i vërtetë ndaj të cilit policia ka ndërmarrë ndonjë veprim 67
68. Paraqitja e kallëzimit plotësues 68
C) Detyrat dhe autorizimet e përgjithshme të prokurorit publik 68
69. Veprimi i prokurorit pas marrjes së kallëzimit penal 68
PJESA XV
HETIMI 70
70. Mbi hetimin, specifikat dhe funksionin e tij në përgjithësi 70
71. Fillimi dhe kohëzgjatja e hetimit 70
72. Ndërprerja dhe pezullimi i hetimit 71
PJESA XVI
VEPRIMET HETIMORE 73
A) Përgjithësisht mbi veprimet hetimore dhe qëllimet e tyre në procedurën penale 73
B) Dëshmia e të pandehurit 73
73. Përgjithësisht mbi dëshminë e të pandehurit 73
74. Marrja në pyetje e të pandehurit 73
75. Papranueshmëria e dëshmisë së të pandehurit 75
76. Vlera argumentuese e dëshmisë së të pandehurit 75
C) Dëshmitarët dhe ekspertët 75
D) Mundësia e hetimit të jashtëzakonshëm 76
E) Kërkesat e të pandehurit apo të dëmtuarit për mbledhjen e provave 76
F) Kontrolli dhe konfiskimi i përkohshëm 77
77. Koncepti dhe llojet e kontrollit (bastisjes) 77
78. Rrethanat për kontroll (bastisje) 77
79. Baza juridike dhe procedura e kontrollit 77
80. Kontrolli pa urdhër të gjykatës 79
81. Papranueshmëria e provave të siguruara përmes kontrollit 79
82. Konfiskimi i përkohshëm i sendeve (objekteve) 80
G) Inspektimi i vendit të ngjarjes dhe rikonstruktimi i ngjarjes 82
83. Inspektimi dhe rikonstruktimi i ngjarjes–koncepti dhe formalitetet procedurale 82
H) Identifikimi i personave dhe objekteve 83
PJESA XVII
MASAT E FSHEHTA DHE TEKNIKE TË VËZHGIMIT DHE HETIMIT 84
84. Përgjithësisht mbi masat e fshehta dhe teknike të vëzhgimit dhe hetimit 84
85. Llojet e masave të fshehta dhe teknike të vëzhgimit dhe hetimit 84
86. Kushtet ligjore për zbatimin e masave të fshehta dhe teknike të vëzhgimit dhe
hetimit
86
87. Autorizimi për dhënie të urdhrit për zbatimin e masave 87
88. Shqyrtimi i pranueshmërisë/papranueshmërisë së provave të mbledhura me
anë të masave të fshehta dhe teknike të vëzhgimit dhe hetimit
92
PJESA XVIII
PROVAT 95
89. Vërejtje të përgjithshme 95
PJESA XIX
DËSHMITARËT 97
90. Nocioni „dëshmitar“ dhe „dëshmi“ 97
91. Detyra e dëshmitarit dhe sanksionet për shkeljen e saj. Të drejtat e dëshmitarit 97

6. 6
92. Përjashtimi dhe lirimi nga obligimi i dhënies së dëshmisë 98
93. Marrja në pyetje e dëshmitarit 99
94. Rastet e pavlefshmërisë së dëshmisë së dëshmitarit 100
95. Vlera argumentuese e dëshmisë së dëshmitarit 100
96. Dëshmitari bashkëpunues 101
PJESA XX
MBROJTJA E DËSHMITARIT TË DËMTUAR 103
97. Në përgjithësi mbi mbrojtjen e dëshmitarit të dëmtuar dhe dëshmitarit në
procedurën penale 103
98. Masat mbrojtëse ndaj dëshmitarit të dëmtuar 103
PJESA XXI
EKSPERTIZA 107
99. Nocioni „ekspert“ dhe „ekspertizë“ 107
100. Caktimi i ekspertizës 107
101 Të drejtat dhe detyrat e ekspertit 107
102. Procedura e ekspertizës 108
103. Llojet e ekspertizave të detyrueshme 109
104. Analizat molekulare dhe gjenetike dhe analiza e ADN 111
105. Ekspertiza financiare 112
106. Vlera argumentuese e dëshmisë së ekspertit 112
PJESA XXII
PROCEDURA E PADIVE 113
107. Aktakuza – koncepti i saj 113
108. Ngritja e aktakuzës 113
109. Kontrolli gjyqësor i aktakuzës 113
110. Vërtetimi i aktakuzës 115
111. Hedhja aktakuzës 117
112. Vlefshmëria e aktakuzës 118
PJESA XXIII
SHQYRTIMI GJYQËSOR 119
113. Koncepti, rëndësia, dhe qëllimi i shqyrtimit gjyqësor 119
114. Përparësitë për mbajtjen e shqyrtimit kryesor 119
115. Rrjedha e shqyrtimit kryesor 120
PJESA XXIV
AKTGJYKIMI
121
116. Koncepti, llojet dhe lënda e aktgjykimit. Përpilimi dhe shpallja i aktgjykimit 121
117. Aktgjykimi me të cilin refuzohet aktakuza 121
118. Aktgjykimi me të cilin i pandehuri lirohet nga aktakuza 121
119. Aktgjykimi me të cilin i pandehuri shpallet fajtor 121
PJESA XXV
MJETET JURIDIKE 123
120. Mbi mjetet juridike në përgjithësi 123
121. Ankesa lidhur me aktgjykimin e shkallës së parë dhe të dytë 124
122. Ankesa lidhur me aktvendimin 125
123. Kuptimi dhe rëndësia e mjetit të jashtëzakonshëm juridik 126
124. Përtëritja e procedurës penale 126
125. Zvogëlimi i jashtëzakonshëm i dënimit 127
126. Kërkesa për mbrojtjen e ligjshmërisë 127
PJESA XXVI 128

7. 7
PROCEDURA E SHKURTUAR, DHËNIA E URDHRIT PENAL DHE
PARALALMËRIMI GJYQËSOR 128
127. Procedura e shkurtuar 128
128. Procedura e dhënies së urdhrit penal 128
129. Paralajmërimi gjyqësore 129
PJESA XXVII
PROCEDURAT E POSAÇME 130
130. Llojet e procedurave të posaçme 130
PJESA XXVIII
PROCEDURA E DHËNJES SË NDIHMËS JURIDIKE NDËRKOMBËTAR
DHE ZBATIMI I MARRËVESHJEVE NDËRKOMBËTARE NË ÇËSHTJE
PENALE JURIDIKE. PROCEDURA BARTJES SË PERSONAVE T
AKUZUAR DHE TË DËNUAR NË KOMPETENCA TË LEGJISLACIONEV
TË HUAJA DHE NGA LEGJISLACIONET E HUAJA NË ATO VENDORE
132
131. Përgjithësisht për ndihmën penale-juridike ndërkombëtare dhe llojet e
ndihmave 132
132. Ndihma e „vogël“ penale-juridike ndërkombëtare 132
133. Ekzekutimi i aktgjykimit të jashtëm penal 133
134. Cedimi i ndjekjes penale shtetit tjetër (të huaj) 133
135. Procedura e bartjes së personave të akuzuar dhe të dënuar në kompetencë të të
shteteve të huaja dhe nga kompetenca e legjislacionit të huaj në atë vendor
(ekstradimi)
134
PJESA E XXIX
PROCEDURA E KOMPENSIMIT, REHABILITIMIT DHE REALIZIMIT
TË TË DREJTAVE TJERA E PERSONAVE TË DËNUAR PAARSYE DHE
TË PRIVUAR NGA LIRIA PA BAZË LIGJORE
135
PJESA E XXX
PROCEDURA PËR LËSHIMIN E FLETË-ARRESTEVE DHE
NJOFTIMEVE PUBLIKE
138
PJESA E XXXI
PROCEDURA NGAJ TË MITURVE 139
PJESA E XXXII
PROCEDURA NË RASTET E PAPËRGJEGJSHMËRIVE NË KOHËN E
KRYERJES SË VEPRËS PENALE 140
SQARIMI I SHKURTESAVE 141
LITERATURA 142

8. 8
PJESA I
E DREJTA E PROCEDURËS PENALE
DHE
PROCEDURA PENALE
1. Nocioni i Procedurës Penale dhe të Drejtës së Procedurës Penale
• Qëllimi i pranueshëm shoqëroror i Procedurës Penale dhe i të
Drejtës së Procedurës Penale
Në kuadër të sistemit të normave juridike me të cilat rregullohet
realizimi i kërkesave penale-juridike të lindura me kryerjen e veprës
penale, vërehen tri degë të së drejtës:-e drejta penale (e drejta
materiale penale apo e drejta penale në kuptimin e ngushtë të
fjalës);- e drejta e procedurës penale( e drejta e procedurës penale
apo formale penale); dhe- e drejta e ekzekutimit të sanksioneve
penale(e drejta e ekzekutive penale). E drejta penale, e drejta e
procedurës penale dhe e drejta e ekzekutimit të sanksioneve penale-
juridike janë pjesë e së drejtës penale në kuptimin e gjerë të fjalës.
Studimi i konceptit të procedurës penale mbështetet në definimin e
procedurës penale si në aspektin e veprimeve procedurale penale të
cilat ndërmerren me qëllim të ndriçimit të veprës penale dhe zbulimit
të kryesit të saj, ashtu edhe duke u nisur nga marrëdhëniet procedurale
penale të cilat zhvillohen ndërmjet subjekteve të procedurës penale.1
Tërësia e veprimeve procedurale penale të cilën e ndërmarrin
subjektet procedurale penale (personat dhe organet kompetente)
në rast të ekzistimit të dyshimit se është kryer vepër penale në
mënyrë që të realizohet qëllimi i pranueshëm shoqëror i reagimit
ndaj kriminalitetit- paraqet procedurën penale.
Koncepti i procedurës penale do të mbetej jo i plotë sikur të
parashtrohej vetëm nga aspekti i marrëdhënieve procedurale penale.
Në të vërtetë, në procedurën penale marrin pjesë organet dhe personat
e caktuar kompetent të cilët duke ndërmarr veprime procedurale
penale hyjnë në marrëdhënie të llojllojshme procedurale penale.
1
Për shpjegimin e definicionit të Procedurës Penale nga aspekti i veprimeve dhe
marrëdhënieve procedurale-penale, shih më hollësisht te V. I. Bayer, 1995, fq.4 – 8.

9. 9
Tërësia e marrëdhënieve procedurale-penale të cilat zhvillohen
ndërmjet subjekteve procedurale penale në rast të dyshimit se
është kryer vepër penale në mënyrë që të arrihet qëllimi i
pranueshëm shoqëror i reagimit ndaj kriminalitetit- paraqet
procedurën penale.
Procedura penale është e rregulluar me akte të posaçme juridike,
gjegjësisht me normat e së drejtës të procedurës penale. Prandaj, e
drejta e procedurës penale është degë e së drejtës e cila në pikëpamje
juridike normon apo rregullon procedurën penale. Duke pasur
parasysh definicionet e cekura më lartë mbi procedurën penale mund
të përfundohet se e drejta e procedurës penale është degë e së
drejtës e cila rregullon të drejtat dhe obligimet e subjekteve
procedurale-penale, llojet dhe format e veprimeve procedurale-
penale të cilat ndërmerren si dhe formën e marrëdhënieve
procedurale penale në të cilën hyjnë subjektet procedurale penale
me rastin e ndërmarrjes së veprimeve procedurale penale.
Në aspektin e qëllimeve të mirënjohura shoqërore të procedurës
penale duhet theksuar se ajo mbështetet në kërkimin e përgjigjes në
pyetjet si vijon:
- në rastin konkret, a është kryer vepra penale;
- personi ndaj të cilit është iniciuar procedura penale, a ka kryer
veprën penale;
- a është apo nuk është fajtor për veprën që i ngarkohet; dhe
- në kuptimin e së drejtës materiale penale a mund të zbatohen
sanksionet penale. Në këtë kuptim rregullat e përcaktuara të së
drejtës të procedurës penale duhet të garantojnë që askush i
pafajshëm të mos dënohet, kurse dënimi apo masa tjetër ndëshkuese
t’i shqiptohet ekskluzivisht personit i cili e ka kryer veprën penale
dhe sipas kushteve të cilat i parasheh Kodi i Përkohshëm Penal dhe
ligjet tjera të Kosovës, të cilat rregullojnë veprat penale dhe në bazë
të procedurës të zbatuar në mënyrë të drejtë dhe të ligjshme(neni 1
par. 2 KPPK)
2. Procedura penale dhe procedurat tjera ndëshkimore
Duke pasur parasysh se veprat e ndëshkueshme ndahen në vepra
penale, delikte ekonomike, kundërvajtje dhe masa disiplinore,
është pranuar klasifikimi i procedurave ndëshkimore në:
- procedurë penale;

10. 10
- procedurë ndaj delikteve ekonomike;
- procedura e kundërvajtës
- procedura disiplinore.
Çështjet materiale juridike të cilave u përshkruhen vepra të tjera
ndëshkuese (të cilat nuk janë vepra penale) dhe masat apo sanksionet
tjera gjegjëse të cilat mund të shqiptohen si dhe çështjet procedurale
juridike mbi mënyrën e veprimit në rast të dyshimit se është kryer
ndonjë vepër e dënueshme (e cila nuk është vepër penale) – janë të
rregulluara me ligje të posaçme (p.sh. në ligjet mbi kundërvajtjet apo
përgjegjësitë disiplinore të personave)2
.
Me analizimin e marrëdhënies ndërmjet procedurës penale dhe
procedurave tjera të ndëshkueshme vërehen ngjashmëri dhe dallime.
P.sh. ngjashmëritë janë:
- parimet procedurale (p.sh. parimi i së vërtetës, transparencës,
kontradiktor),
- veprimet e argumentimit (p.sh. marrja në pyetje e personave),
- shqiptimin e dënimit (p.sh. dënimi në të holla) ose
- përcaktueshmërinë juridike duke pasur parasysh se veprat e
ndëshkueshme (si dhe veprat penale) janë të rregulluara që më parë
dhe janë të përcaktuara kushtet për zbatimin e dënimeve dhe masave
tjera. Sa u përket dallimeve ato janë:
- në organet dhe trupat kompetente te të cilat kryhet procedura e
caktuar ndëshkimore (p.sh. kundërvajtjet i shqyrtojnë gjykatat
kompetente për kundërvajtje apo disa organe tjera shtetërore, ndërsa
fajësitë disiplinore i shqyrtojnë komisionet disiplinore).
Nga aspekti i shkallës së përcaktueshmërisë juridike, procedura penale
është e normuar hollësisht në pikëpamje juridike ndërsa veprimet tjera
të ndëshkueshme në pikëpamje juridike nuk janë të rregulluara ashtu
në mënyrë të hollësishme dhe sipas rregullit janë më të zakonshme dhe
më afatshkurtra.
2
Për normat e nxjerra më herët, të cilat nuk janë ndryshuar, shih Rregulloren e
UNMIK-ut 1999/24.

11. 11
3. E Drejta Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut dhe e Drejta
e Procedurës Penale
Për procedurën penale është i lidhur studimi mbi të ekzistuarit e dy
tendencave të njohura në suazat e saj siç janë: tendencat e sigurimit të
efikasitetit të procedurës penale në luftë kundër kriminalitetit apo që
çdo kryes i njohur i veprës penale të kapet dhe dënohet në pajtim me
ligjet e së drejtës materiale penale dhe tendencat e mbrojtjes së
qytetarëve nga ndjekja dhe dënimi i paarsyeshëm penale, gjegjësisht
që çdo person kundër të cilit ngrihet procedurë penale të ketë
mundësinë e mbrojtjes3
. Duke pasur në konsideratë ekzistimin e
tendencave për procedurë efikase penale dhe mbrojtjen e të drejtave
dhe lirive të njeriut në procedurën penale, gjegjësisht pranimin e
ndikimit të tyre në rregullimin e procedurës penale dhe lidhur me këtë
afirmimin gjegjësisht kufizimin e të drejtave dhe lirive të njeriut. Në
këtë kuptim vend i posaçëm u takon deklaratave dhe konventave
ndërkombëtare të cilat mund të karakterizohen si dokumente
universale dhe regjionale.
Nga shumë konventa, deklarata dhe rekomandime ndërkombëtare
duhet veçuar posaçërisht dokumentet universale:
- Deklarata Universale Mbi të Drejtat e Njeriut (1948);
- Marrëveshja Ndërkombëtare Mbi të Drejtat Qytetare dhe Politike
(1966) me protokollet plotësuese (1989);
- Konventa Mbi të Drejtat e Fëmijës (1989);
- Konventa Ndërkombëtare mbi Eliminimin e të Gjitha Llojeve të
Diskriminimeve Raciste (1965);
- Konventa Kundër Torturës dhe formave tjera të vrazhda johumane
apo veprimeve poshtëruese (1984);
- Rregullat Minimale Standarde të KB për Sjelljen Ndaj të Burgosurve
(1955);
- Rregullat Minimale Standarde të KB për Aplikimin e Procedurave
Gjyqësore Ndaj të Miturve (1985);
- Deklarata Mbi Pavarësinë e Gjyqësisë (1989).
Instrumentet me të cilat gjithashtu mbrohen të drejtat dhe liritë
themelore të njeriut janë të përmbajtura edhe në dokumentet
3
V. I. Bayer 1995., fq. 12–13, për mbrojtjen e të drejtave të njeriut në kuadër të
legjislacionit penal në Kosovë, shih më hollësisht R. Murati: „Protection of Human
Rights Under Kosovo's Criminal Code and Criminal Procedure Code“. Chicago-Kent
Law Review, 80 (2005) 1, str. 99. – 116.

12. 12
regjionale.
Nga këto më të rëndësishmet janë:
- Konventa evropiane për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive themelore
të njeriut (1950) me protokollet shtesë e cila shpesh karakterizohet si
“emëruesi më i vogël i përbashkët” i mbrojtjes së të drejtave të
njeriut në Evropë, si dhe praktika e Gjykatës Evropiane për të drejtat
e njeriut4
- Me ndikim të posaçëm janë p.sh. edhe konventa evropiane për
pengimin e torturës, veprimit dhe ndëshkimit johuman dhe
poshtërues (1987);
- Rregullat evropiane për burgjet (1987) apo
- Konventa evropiane për realizimin e të drejtave të fëmijës (1995).
Në këto dokumente hasim norma të cilat, ndër të tjera kanë të bëjnë
me:
- Të drejtën për integritet fizik dhe dinjitet njerëzor;
- Ndalimin e çdo forme të diskriminimit dhe torturës;
- Kushtet e privimit nga liria, gjegjësisht kufizimit të drejtës për liri
dhe siguri të individit;
- Të drejtën e çdo njeriu për gjykim të drejtë;
- Presupozimin e pafajësisë;
- Të drejtën për respektimin e jetës private dhe mbrojtjen e banesës
dhe shkresave korrespodencave;
- Të drejtën për shfrytëzimin e mjeteve juridike kundër vendimit të
organit shtetëror;
- Ndalimin e gjykimit të sërishëm;
- “interesin më të mirë të fëmijës” si parim themelor ndaj sjelljes me
të miturit dhe mbrojtjes së të drejtave të të miturve;
- Të drejtat e personave të dënuar dhe trajtimin e personave ndaj të
cilëve shqiptohen sanksionet penale;
- Të drejtën në rehabilitim dhe kompensim personave të cilët janë
dënuar në mënyrë të padrejtë dhe janë privuar nga liria në mënyrë
kundërligjore si dhe
- Pavarësinë dhe autonominë e funksioneve gjyqësore.
4
Sipas Protokollit të Komisionit Europian për të Drejtata e Njeriu, Nr. 11 (ETS
No.155), i cili ka hyrë në fuqi më 01.11.1998, është themeluar Gjykata Europiane
për të Drejtat e Njeriut, e cila vepron në baza aftgjata.

13. 13
PJESA II
PARIMET THEMELORE TË SË DREJTËS SË PROCEDURËS PENALE
4. Mbi parimet themelore në përgjithësi
Parimet procedurale penale kanë rëndësi të madhe për ta kuptuar të
drejtën e procedurës penale dhe zbatimin e saj të drejtë në praktikë.
Procedura penale në Kosovë mbështetet në parimet procedurale
penale në vijim:
- Përcaktimin e së vërtetës materiale;
- Prezumimi i pafajësisë;
- Parimi in dubio pro reo;
- Parimi akuzator;
- Parimi i legalitetit me parimin oficiel;
- Parimi i oportunitetit;
- Parimi i procedurës së drejtë;
- Parimi i pavarësisë gjyqësore;
- Parimi i vlerësimit të lirë të provave;
- Parimi i përdorimit të gjuhës amtare;
- Parimi i “barazisë së armëve”;
- Parimi i transparencës;
- Parimi i kompensimit të dëmit dhe rehabilitimit etj5
Në shpjegimet në vijim do të shqyrtohen dhe analizohen parimet e
cekura si dhe parimet tjera procedurale penale.
5. Parimi oficiel dhe ndjekja penale
Sipas këtij parimi, funksionin e ndjekjes penale e kryen organi
kompetent sipas detyrës zyrtare (lat. ex officio) në interesin publik
pavarësisht nga dëshira e personit i cili është i dëmtuar me veprën
penale apo të ndonjë personi tjetër i cili do të kishte interes që në
lëndën e caktuar të (mos) realizohet funksioni i ndjekjes penale 6
.
Parimi oficiel ka të bëjë me njërën nga tri funksionet themelore të
procedurës penale – funksionin e ndjekjes penale. Ky parim nuk është
i lidhur vetëm për procedurën e ndjekjes penale sepse shtrihet në tërë
procesin e procedurës penale. Duke pasur parasysh se sipas parimit
5
E. Sahiti, R. Murati, E. Kunshtek, 2004., fq. 134.
6
H. I. Sijerçiq-Çoliq, 2005, fq. 69

14. 14
oficiel funksioni i ndjekjes penale realizohet për interesin publik ky
funksion në pjesën më të madhe të sistemeve juridike i është besuar
prokurorisë publike.
Për dallim nga parimi oficiel i ndjekjes penale, parimi i dispozicionit
të drejtën e ndjekjes penale ia lë vullnetit të personit të dëmtuar i cili
këtë ndjekje e realizon përmes padisë private. Në procedurën
bashkëkohore penale parimi oficiel është në plan të parë me çka në
masën më të madhe të mundshme kufizohet ndjekja me nismën e të
dëmtuarit. Interesi i luftimit të kriminalitetit dhe mbrojtjes së shoqërisë
nga veprat penale e tejkalon shumëfish interesin e të dëmtuarit dhe
dëshirën e tij të cilën do të dëshironte ta shprehë ai në pikëpamje të
inicimit të ndjekjes penale. Sipas KPPPK, në esencë është miratuar
parimi oficiel meqenëse për numrin më të madh të veprave penale
procedurën e inicion sipas detyrës zyrtare prokurori publik. Këtë të
drejtë dhe detyrë prokurori publik e ka edhe për veprat penale të cilat
ndiqen sipas kërkesës së të dëmtuarit7
.
Krahas veprave penale të cilat ndiqen sipas detyrës zyrtare (pjesa
dërrmuese e veprave penale) dhe veprave penale të cilat ndiqen sipas
kërkesës së palës së dëmtuar (pjesa më e vogël e veprave penale), në
pjesën e posaçme të KPPK është paraparë që për disa vepra penale
ndjekja iniciohet sipas padisë private (gjithashtu numër më i vogël i
veprave penale)8
. Për këtë arsye KPPPK ka paraparë se paditësi i
autorizuar për vepra penale të cilat ndiqen sipas detyrës zyrtare është
prokurori publik, kurse për veprat të cilat ndiqen sipas padisë private
është paditësi privat (Neni 6 par. 2). Duke pasur parasysh se për
numrin më të madh të veprave penale ndjekja iniciohet ex officio
detyra dhe e drejta themelore e prokurorit publik është hetimi i
veprave penale dhe ndjekja penale e kryesve të tyre (Neni 47 par. 1).
6. Parimi i legalitetit dhe oportunitetit të ndjekjes penale
Për dallim nga parimi oficiel i ndjekjes penale i cili siç kemi parë
7
D.m.th. për disa vepra penale të parapara me Ligjin Penal (psh: detyrimi, Neni 160
KPPK, kërcënimi, Neni 161 KPPK, fotografimi i paautorizuar dhe fotografimet
tjera, Neni 171 KPPK, shpërdorimi Neni 257, fq. 1, 2 dhe 5 KPPK, marrja e
pronës së luejtshme, Neni 258 KPPK), prokurori publik e fillon procedurën penale
vetëm në bazë të propozimit Pas parashtrimit të propozimit të tillë, dillon ndjekja
sipas detyrës zyrtare („ex officio“) Neni 6 par. 1.
8
P.sh: Veprat penale kundër prestigjit dhe dinjitetit (Neni 190 i KPPK).

15. 15
garanton ndjekjen penale për interes publik pa marrë parasysh
vullnetin e të dëmtuarit, parimi i legalitetit i ndjekjes penale
nënkupton se prokurori publik është i detyruar ta fillojë ndjekjen
penale nëse janë plotësuar kushtet ligjore, pa marrë parasysh
qëndrimin e tij për atë se a është e nevojshme apo jo ndjekja penale.
Pra, prokurori publik i cili është bartës i së drejtës së fillimit të
procedurës penale sipas detyrës zyrtare, sipas ligjit, është i detyruar që
(lat. ex lege) të fillojë ndjekjen penale në të gjitha rastet kur për këtë
janë plotësuar kushtet e parapara. Sikurse që sipas parimit oficiel
fillimi i procedurës penale nuk varet nga vullneti i të dëmtuarit, ashtu
edhe sipas parimit të legalitetit të ndjekjes penale, fillimi i procedurës
penale nuk varet nga vullneti i prokurorit publik; pra, kur plotësohen
kushtet ligjore fillimi i procedurës penale për prokurorin nuk është
vetëm mundësi por edhe obligim apo detyrim9
.
Parimi i legalitetit i ndjekjes penale vlen për tërë rrjedhën e procedurës
penale sepse prokurori është i detyruar që ta realizojë funksionin e
ndjekjes penale gjatë tërë kohës sa për këtë ekzistojnë kushtet ligjore.
Në procedurat bashkëkohore penale nuk zbatohet ekskluzivisht parimi
i legalitetit. Në të vërtetë, përkundër obligimit që kur të jenë plotësuar
kushtet ligjore prokurori ta fillojë procedurën penale dhe të marrë
pjesë në procedurë, është paraparë edhe e drejta e tij që sipas parimit
të oportunitetit (apo përshtatjes) të ndjekjes penale të mos ndërmerr
ndjekjen penale pa marrë parasysh se në rastin konkret janë
plotësuar kushtet ligjore për këtë, nëse kjo nuk është në interesin
publik.
Pra, sipas parimit të oportunitetit ekzistimi i kushteve ligjore për
ndjekje penale është parakusht i domosdoshëm juridik për mundësinë
e ndjekjes penale, mirëpo edhe atëherë kur ky parakusht ekziston, deri
te ndjekja penale vjen vetëm nëse prokurori konsideron se në rastin
konkret nga këndvështrimi i interesit publik është oportune apo e
përshtatshme inicimi i ndjekjes penale10
.
Te parimi i oportunitetit prokurori nuk ka të drejtë në zgjidhje arbitrare
midis realizimit të funksionit të ndjekjes penale dhe mosrealizimit të
saj, por vetëm të drejtën për vlerësim se duke filluar nga interesi
publik, ndjekja penale në rastin konkret nga aspekti i interesit publik a
9
T. Vasiljeviq, 1981, fq. 121.
10
V. I. Bayer, 1995, fq. 103.

16. 16
është oportune (e përshtatshme) apo jo.11
Edhe njëri edhe tjetri parim
sot janë të pranueshëm. Si përparësi të parimit të legalitetit theksohen:
barazia e qytetarëve para ligjit, paanshmëria në realizimin e funksionit
të ndjekjes penale, objektiviteti dhe pavarësia e legjislacionit penale
dhe përgjithësisht efektet preventive, ndërsa për anët pozitive të
parimit të oportunitetit flitet në kuptimin e evitimit të procedurës
penale për vepra të lehta penale apo kryes specifik të veprave penale,
ekonomiciteti në procedurë dhe lehtësimi për gjyqësinë penale.
Sipas KPPPK prokurori publik është i detyruar ta fillojë procedurën
penale kur për këtë ekziston dyshimi i bazuar se është kryer vepra
penale e cila duhet të ndiqet sipas detyrës zyrtare përveç nëse ky ligj
nuk e ka paraparë ndryshe (Neni 6 par. 3). Pra, është pranuar parimi i
legalitetit të ndjekjes penale, sepse ekzistimi i dyshimit të bazuar se
është kryer vepra penale e cila ndiqet sipas detyrës zyrtare, obligon
prokurorin publik që ta fillojë ndjekjen penale. Krahas ekzistimit të
bazuar se është kryer vepra penale, në rastin konkret nuk guxon të
ekzistojnë pengesa ligjore për ndjekje penale (p.sh. vdekja e të
fajësuarit apo parashkrimi i ndjekjes penale).
Në rastet e parapara me ligj prokurori publik nuk është i detyruar ta
fillojë ndjekjen penale ndonëse ekziston dyshimi i bazuar se është
kryer vepra penale të cilën duhet ndjekur ex officio dhe nuk ekzistojnë
rrethanat të cilat përjashtojnë ndjekjen penale (Neni 6 par. 3).
Tërheqja nga parimi i legalitetit të ndjekjes penale dhe zbatimi i
parimit të oportunitetit të ndjekjes penale është paraparë për:
Veprat penale të cilat ndiqen me pëlqimin paraprak të organit
kompetent (Neni 224);
Veprat penale të dënueshme me gjobë apo burg deri në 3 vjet, nëse i
pandehuri pranon që të sillet udhëzimeve të prokurorit publik dhe i
kryen disa obligime (Neni 226);
Veprat penale për të cilat ligji penal parasheh se gjykata mund të
heqë dorë nga dënimi i kryesit të veprës penale (Neni 227);
Veprat penale të dënueshme me gjobë apo me burg deri në një vit
për të cilat kryesi shpreh keqardhje dhe pendim të sinqertë, eviton
11
Kështu psh: T. Vasiljeviq, 1981, fq. 121–123 apo M. Grubaç, 2006, fq. 137, i cili
konsideron se parimi i oportunietit, prokurorit i jep „pushtet shumë të gjerë,
të pakrahasueshëm me atë kur ndjekja penale është e bazuar në parimin e legalitetit“.
Për këtë arsye, sistemet që e njohin parimin e oportunitetit, organet e ndjekjes penale
i lidhin për çështjet juridike, deontologjike dhe norma të tjera.

17. 17
pasojat e dëmshme apo e kompenson dëmin e shkaktuar (Neni 227);
Veprat penale për të cilat është lëshuar ndalesa e inicimit apo
vazhdimit të procedurës penale ndaj dëshmitarit bashkëpunues (Neni
300 par. 4, al. 2);
Veprat penale ndjekja penale e të cilave mund t’i besohet shtetit
tjetër sipas kushteve të parapara me ligj (Neni 514);
Veprat e lehta penale kryes të të cilave janë personat e mitur (Neni
14, 50 dhe 54 LMK).
Ndonëse KPPPK pranon parimin e legalitetit të ndjekjes penale,
megjithatë prokurori publik ka të drejtë të tërhiqet nga ndjekja penale
nëse konsideron se nuk ekzistojnë kushtet e mëtejme ligjore për
ndjekje penale (parimi i mutabilitetit). Kështu prokurori publik mund
të tërhiqet nga ndjekja penale deri në momentin e përfundimit të
shqyrtimit kryesor në gjykatën e shkallës së parë, kurse në procedurën
tek gjykata e lartë vetëm në rastet e parapara me ligj (neni 52).
Përkundrazi, sipas parimit të imutabilitetit prokurori nuk mund të
tërhiqet nga ndjekja penale por në procedurë mbetet domosdo deri në
fund, përderisa nuk nxirret aktvendimi meritor i gjykatës për lëndën e
gjykimit.12
Zbatimi i drejtë i parimit të legalitetit i ndjekjes penale është garantuar
ndër të tjera me institutin e paditësit subsidiar. Në të vërtetë, kur
prokurori publik nuk e fillon ndjekjen penale apo tërhiqet nga ndjekja
penale ai është i detyruar që në afatin kohor prej 8 ditësh ta informojë
për këtë të dëmtuarin dhe ta udhëzojë atë se mundet vet të fillojë
ndjekjen si paditës subsidiar. I dëmtuari ka të drejtë ta fillojë
gjegjësisht ta vazhdojë ndjekjen në afatin kohor prej 8 ditësh nga dita e
pranimit të njoftimit nga prokurori publik (neni 6 par. 4 dhe neni 62
par. 1 dhe 2).
7. Parimi akuzator
Parimi akuzator apo parimi akuzues (lat. Accusare – akuzim)
tradicionalisht konsiderohet si njëri ndër parimet themelore në
procedurën penale. Ky parim është pranuar me të madhe në procedurat
bashkëkohore penale, prandaj kështu edhe në të drejtën e procedurës
penale të Kosovës. Sipas këtij parimi, procedura penale fillohet dhe
kryhet vetëm sipas kërkesës së paditësit të autorizuar. Pa paditësin
12
M. Grubaç, 2006, fq. 143.

18. 18
nuk ka procedurë, jo vetëm me rastin e fillimit të saj por edhe gjatë
tërë fazave të procedurës. Paditësi mund të tërhiqet nga kërkesa e tij
penale-juridike dhe me atë rast procedura penale ndërpritet.
Pranimi i këtij parimi mundëson ndarjen e funksioneve themelore të
procedurës penale dhe besimin e tyre subjekteve të ndryshme. Në këtë
kuptim, dallohet edhe funksioni i ndjekjes dhe akuzës penale dhe të
besuarit e saj paditësit.
Duhet theksuar se pa funksionin e ndjekjes penale nuk ka procedurë
penale dhe se të besuarit e saj subjektit të posaçëm mundëson
instalimin e prokurorisë publike si organ i pavarur. Funksionin e
ndjekjes penale prokuroria e realizon duke iniciuar procedurën penale,
me paraqitjen e padisë para gjykatës kompetente ndërmarrjen e
veprimeve të tjera të nevojshme procedurale penale të parapara me
ligj. Funksioni tjetër themelor i procedurës penale është funksioni i
aktgjykimit që i besohet gjykatës.
Gjykata nuk e inicion fillimin e procedurës penale, dhe as mbajtjen e
rrjedhës së saj. Funksioni i gjykatës i përket gjykimit të çështjes
konkrete penale. Gjithashtu, konform parimit akuzator gjykata mund
shqyrtojë vetëm atë vepër penale dhe vetëm për atë kryes i cili është i
përfshirë në kërkesë penalo-juridike të paditësit (i ashtuquajturi
identitet objektiv dhe subjektiv midis aktakuzës dhe aktgjykimit). Me
ndarjen e funksioneve të ndjekjes penale dhe të aktgjykimit ndahet
edhe funksioni i tretë - funksioni i mbrojtjes të cilin e kryen i
pandehuri me ndihmën e mbrojtësit.
Sipas KPPPK procedura penale fillohet vetëm me kërkesën e paditësit
të autorizuar (Neni 6 par. 1). Pra gjykata nuk mund të iniciojë
procedurën penale, kurse janë të ndara edhe tri funksione themelore të
procedurës penale të cilat u janë besuar subjekteve të veçanta
procedurale. Parimi akuzator i mundëson të pandehurit pozitën e palës
në procedurë. Për këtë arsye procedura e penale e ka karakterin e
kontestit i cili zhvillohet midis dy palëve të barabarta (paditësit të
autorizuar dhe të pandehurit) para gjykatës së paanshme (neni 10. par.
1). Pastaj, i pandehuri ka të drejtë në mbrojtje gjatë tërë procedurës
penale (Neni 10-14), kurse gjykata mund të udhëheqë procedurën
vetëm kundër personit i cili është i përfshirë me aktakuzë dhe vetëm
për veprën e paraparë penale (Neni 386. par. 1).

19. 19
Parimi akuzator është shprehur edhe në dispozitat procedurale të
pezullimit të procedurës penale, gjegjësisht nxjerrjes së aktgjykimit me
të cilin aktakuza refuzohet nëse paditësi i autorizuar tërhiqet nga
ndjekja penale (Neni 326-329).
8. Parimi kontradiktor
Për parimin akuzator është i lidhur edhe parimi kontradiktor, i cili
gjithashtu tradicionalisht merret si njëri ndër parimet themelore të
procedurës penale. Ky parim shpesh karakterizohet edhe si parim
shqyrtues.
Në kuptimin përmbajtjesor parimi kontradiktor iu mundëson palëve
(paditësit dhe të pandehurit) që para gjykatës t’i prezantojnë provat e
tyre dhe argumentet për to, si dhe të deklarohen për provat e palës së
kundërt para se ta ketë nxjerrë gjykata aktvendimin për objekte e
shqyrtimit në procedurë13
.
Prandaj, paditësi i autorizuar dhe i pandehuri para gjykatës paraqesin
dy teza të kundërta: tezën e akuzës dhe tezën e mbrojtjes, kurse
gjykata është e detyruar ti dëgjojë para se ta nxjerrë vendimin lidhur
me akuzën penale. Duke iu falënderuar këtij parimi, procedura penale
ka formën e kontestit midis palëve të barabarta para gjykatës së
paanshme. Mundësia e të pandehurit që në shqyrtimin kryesor të
paraqesë tezën e mbrojtjes dhe t'u kundërvihet provave të paditësit të
autorizuar ka rëndësi të veçantë për realizimin e së drejtës për mbrojtje
dhe për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të njeriut.
Gjithashtu parimi kontradiktor mundëson realizimin më të plotë të
parimit të së vërtetës meqenëse gjykata mund ta gjykoj kontestin
vetëm pasi që palët të kenë mundësinë për t’i shprehur qëndrimet e
veta dhe për t’u deklaruar për qëndrimet e palës tjetër, gjegjësisht pasi
që të jenë dëgjuar deklaratat e të dy palëve në procedurë dhe të jenë
analizuar provat e tyre.
Sipas KPPPK, parimi kontradiktor është i pranueshëm. Ky parim
sidomos vije në shprehje në shqyrtimin kryesor, ndërsa në procesin
hetimor dhe në procedurën e shkallës së dytë është i paraparë në një
masë të kufizuar. Kjo është e arsyeshme sepse në seancën kryesore
13
H. I. Sijerçiq-Çoliq, 2005., fq. 80.

20. 20
nxjerrët aktgjykimi pasi që të jenë paraqitur drejtpërdrejtë faktet dhe
provat e caktuara kontradiktore gojarisht, ndërsa procedura hetimore
paraqet veprimin e organeve të caktuara shtetërore me qëllim të
vërtetimit të fakteve në bazë të së cilave prokurori publik mund të
vlerësoj se a ka vend për aktakuzë apo duhet të ndërpritet hetimi,
gjegjësisht procedura e shkallës së dytë shërben për rishqyrtimin e
ligjshmërisë dhe rregullsisë së aktgjykimit të shkallës së parë.
9. Parimi i konstatimit të vërtetës materiale
Parimi i konstatimit të vërtetës materiale për fajësinë apo pafajësinë e
personit kundër të cilit zbatohet procedura penale nuk është vetëm
njëri nga parimet më të rëndësishme të procedurës penale por
njëkohësisht është edhe njëri ndër qëllimet e procedurës penale. Pra,
para nxjerrjes së aktvendimit të obligueshëm gjyqësor duhet të
konstatohet e vërteta për atë se në shembullin konkret a është kryer
vepër penale dhe se ndaj të pandehurit a mund të zbatohen normat e së
drejtës penale materiale mbi shqiptimin e sanksioneve penale që të
mund ta realizojë qëllimin dhe kuptimin e vet procedura penale që në
bazë të inicimit të procedurës së drejtë ligjore të nxirret aktgjykimi i
drejtë për çka është përgjegjëse gjykata14
.
Procedura penale duhet të rregullohet ashtu që ky parim të realizohet.
Pra, faktet në të cilat mbështetet aktvendimi i gjykatës gjegjësisht
faktet në të cilat mbështetet përgjigja në pyetjen se a është kryer vepra
penale, kush është kryesi dhe a mund të zbatohen sanksionet penale në
kuptim të së drejtës materiale penale – duhet të vërtetohen në mënyrë
të plotë dhe autentike. Konstatimi i së vërtetës është në interesin publik
dhe i dënuar mundet por nuk guxon të jetë vetëm ai i pandehur
përgjegjësia penale e të cilit është vërtetuar në mënyrë të plotë dhe të
pakontestueshme. Lidhur me këtë, legjislacioni i procedurës penale i
Kosovës thekson se gjykata, prokurori publik dhe policia janë të
detyruar që t’i vërtetojnë saktë dhe në tërësi faktet të cilat janë të
rëndësishme për aktvendim të drejtë (Neni 7 par. 1).
Ligjvënësi nuk e përcakton konceptin, as karakterin e “së vërtetës” për
nevojat e procedurës penale. Në Teorinë e së Drejtës së Procedurës
Penale, sidomos për këto çështje, diskutohet që nga fundi i shek. XIX
14
Spas Nenit 2. KPPPK „Dënimin apo cindo sanksion tjetër penal ndaj kryesit të
veprës penale mund ta shqiptojë vetëm gjykata kompetente, e paanshme dhe e
pavarur në procedurë e cila është inicuar dhe zbatuar në pajtim me këtë Ligj“.

21. 21
kur për ekzistimin e veprës penale dhe kryesin e saj përfundohej nga
aspekti i vlerësimit të lirë të provave (për këtë parim shih shpjegimin
në vijim). Pra, çështja e përcaktimit të vërtetës nuk shtrohet në
periudhën kohore të procedurës penale të inkuizicionit për shkak se për
ato rrethana qëllimi i procedurës penale ka qenë e vërteta formale. Në
të vërtetë, në procedurën e inkuizicionit vendimet e gjykatës janë
nxjerrë në bazë të provave të caktuara apo numrit të caktuar të
provave. Sipas rregullave të parapara më parë të argumentimit dhe pa
marrë parasysh a është zhvilluar ngjarja asisoj apo jo në realitet.
Kështu që e vërtetë është konsideruar ajo që u ka konvenuar atyre
rregullave. Me konceptin e vërtetë materiale është dëshiruar të
theksohet se gjykimi deri tek e vërteta duhet të vjen përmes vlerësimit
të lirë të provave e jo përmes vlerësimit i cili që në fillim ka qenë i
përcaktuar si rregull formale apo ligjore.15
Për këtë shkak me fjalën “e vërteta materiale” (si antonim i së
vërtetës formale apo me konstatimin e tillë të fakteve i cili është i
bazuar në dispozitat ligjore mbi fuqinë e disa provave) karakterizohet
vërtetimi i fakteve deri tek të cilat gjyqtari vjen lirisht dhe pa pengesë
me anë të rregullave argumentuese.16
Në literaturë, përmenden dhe shkaqet tjera të përdorimit të nocionit “e
vërtetë materiale”. Kështu p.sh. theksohet se e drejta e procedurës
penale i hedhë ato forma të veprimit të cilat do të mund të
pamundësonin apo të sillnin në pyetje konstatimin e së vërtetës mbi
faktet në të cilat bazohet aktakuza dhe në faktet tjera relevante
ligjore17
. Prandaj, parimi i përcaktimit të së vërtetës materiale nga
ligjvënësi kërkon që parimisht t’i shmanget parashikimit të atyre
formave procedurale të cilat do të mund të vështirësonin përcaktimin e
së vërtetës në procedurën penale.18
Në pikëpamje të karakteristikës të së vërtetës e cila vërtetohet në
procedurën penale shtrohet pyetja se a është ajo e vërtetë absolute apo
relative në raport me atë se si ka ndodhur vërtetë vepra penale në të
kaluarën. Lidhur me këtë duhet theksuar se e vërteta absolute nuk
arrihet me të vërtetën materiale të procedurës penale e cila ndonëse
është shkalla më e lartë e njohjes së saktësisë së argumenteve në
15
I. H. Sijerçiq-Çoliq, 2005., fq. 85. – 86.
16
B. Pavishiq,.2005, fq. 27.
17
V. I. Bayer, 1995, fq. 114. – 117.
18
G. Tomasheviq, 1998., fq. 119.

22. 22
procedurën penale, ajo prapë paraqet vetëm të vërtetën relative deri tek
e cila është arritur në bazë të përvojave dhe e cila nuk përjashton
mundësinë e njohurisë së kundërt mbi atë se si është zhvilluar në të
kaluarën ngjarja e cila ka karakter të veprës penale19
.
Me fjalë tjera, e vërteta e cila konstatohet me procedurën penale është
e vërtetë subjektive dhe relative sepse konstatimi i saj gjithmonë varet
nga personaliteti i gjyqtarit, nga bindjet e tij, njohuritë dhe përvojat e
tij por edhe vet mjetet argumentuese me ndihmën e të cilave më së
shpeshti konstatohet e vërteta në procedurën penale (dëshmitarët,
ekspertët, i pandehuri) janë subjektive.20
Lidhur me kërkesën që faktet relevante ligjore të vërtetohen në mënyrë
të plotë dhe të saktë në procedurën penale, e drejta e procedurës penale
i njeh si institute të caktuara procedurale të cilat kontribuojnë që
vendimi i gjykatës të jetë i mbështetur në gjendjen e vërtetuar faktike
të plotë dhe të vërtetë. Në anën tjetër me të drejtë dhe në mënyrë
korrekte përfundohet se parimi i së vërtetës materiale nuk është
absolutisht i zbatueshëm në procedurën penale. Në të vërtetë, e drejta e
procedurës penale i njeh institutet e caktuara procedurale të cilat
garantojnë të drejtat shumë të rëndësishme të njeriut në procedurën
penale, qëndrueshmërinë e vendimeve gjyqësore dhe sistemin juridik
apo i kontribuojnë ekonomicitetit procedural. Pra, rregullat të cilat të
sigurojnë vlerat dhe qëllimet e përmendura mundësojnë edhe njohjen e
së vërtetës prandaj edhe shpesh karakterizohen si tërheqje nga parimi i
konstatimit të së vërtetës materiale në procedurën penale.
Konstatimit të së vërtetës materiale i shërbejnë institutet procedurale
në vijim:
Është obligim i përgjithshëm i gjykatës, prokurorit publik dhe
policisë që në mënyrë të plotë dhe saktë t’i vërtetojnë faktet që kanë
rëndësi për nxjerrjen e vendimit të drejtë dhe që me kujdes dhe në
mënyrë të përkushtuar të analizojnë dhe vërtetojnë, si faktet që e
rëndojnë të pandehurin ashtu ato që janë në dobi të tij dhe të gjitha
faktet dhe provat që shkojnë në dobi të të pandehurit para fillimit dhe
19
Në këto sqarime, udhëzon T. Vasiljeviq, 1981. fq. 320.
20
Relativiteti dhe subjektiviteti nuk janë specifikë vetëm e së vërtetës e cila
përcaktohet në procedurën penale. Shpesh theksohet se e vërteta është gjithashtu
relative edhe për ngjarjet dhe faktet e shkuara për të cilat thuhet se kanë ndodhë në
të kaluarën, është gjithashtu relative.

23. 23
gjatë procedurës t’i lihen në dispozicion mbrojtjes (Neni 7);
E drejta e gjykatës, prokurorit dhe organeve tjera që marrin pjesë në
procedurën penale që ta vlerësojnë ekzistimin apo jo të fakteve nuk
është e lidhur as e limituar me rregullat e posaçme formale
argumentuese. Vlerësimi i provave sipas bindjes së lirë (bindja e lirë
e gjyqtarit) është theksuar edhe me obligimin e gjykatës që në
mënyrën e vet ta vlerësojë çdo provë veç e veç dhe në konstalacion
me provat tjera dhe në bazë të veprimit të tillë ta nxjerrë konstatimin
se a është vërtetuar ndonjë fakt (neni 387 par. 2). Me këtë dispozitë
është përjashtuar vlerësimi ligjor i provave apo vlerësimi i provës e
cila që në fillim është përcaktuar me ligj në kuptimin se ligji
përcakton vlerat e disa provave;
Verifikimi i pranimit të fajësisë (neni 315. par .1 dhe 359, par2-4).
Me fjalë tjera, kur i pandehuri pranon fajin sipas të gjitha pikave të
aktakuzës, gjyqtari konstaton:
- a e kupton i pandehuri karakterin dhe pasojat e pranimit të fajësisë;
- a e ka bërë pranimin e fajësisë i pandehuri vullnetarisht pas
konsultimeve të mjaftueshme me mbrojtësin;
- ose, pranimi i fajësisë, a është i mbështetur me prova.
Verifikimi i pranimit të fajësisë së të pandehurit, është pra verifikim i
bazueshmërisë në vullnetin e tij. Përndryshe, vetëm pranimi i fajësisë
për gjykim nuk është i mjaftueshëm. Është detyrë e gjyqtarit,
gjegjësisht kryetarit të trupit gjykues që të sigurojë shqyrtimin e rastit
në mënyrë të ndershme dhe të drejtë (Neni 33, par. 2);
Krahas iniciativës së palëve dhe mbrojtësve, në shqyrtimin gjyqësor
prezantohen edhe provat të cilat trupi gjykues zyrtarisht ka kërkuar që
ato të sigurohen nëse ka qenë e nevojshme për zgjidhjen e plotë dhe të
drejtë të rastit (Neni 360, par. 3,5);
Kundërshtimi i aktgjykimit me ankesë për shkak të vlerësimit jo të
plotë/të gabueshëm/ të gjendjes faktike (neni 405). Ankesa lidhur me
aktgjykimin, për shkak të konstatimit jo të plotë apo të gabueshëm të
gjendjes faktike, mundëson vlerësimin dhe gjykimin kritik të materialit
provues të fakteve të konstatuara nga gjykimi i shkallës së parë;
Prezantimi i provave në procedurën penale nuk është i lidhur për
kurrfarë afati. Me këtë mundësohet konstatimi i plotë dhe i saktë i
fakteve relevante juridike. Në këtë kuptim, ligjet pozitive procedurale

24. 24
u mundësojnë paraqitjen e provave gjatë procedurës së shkallës së parë
dhe palët dhe i dëmtuari, deri në përfundimin e shqyrtimit gjyqësor
mund të propozojnë që të bëhet shikimi i fakteve të reja dhe të
sigurohen provat e reja (Neni 360. par. 4). Gjithashtu subjektet e
autorizuara kanë të drejtë që faktet e reja dhe provat e reja t’i paraqesin
edhe në procedurën sipas udhëzimit juridik. Kështu në procedurën e
ankesës, paraqitja e mjaftueshme e fakteve dhe provave të reja (Neni
401, par. 4). Kurse, faktet dhe provat e reja mund të paraqiten edhe pas
aktgjykimit të plotfuqishëm në kuadër të përtëritjes së procedurës si
udhëzim i jashtëzakonshëm juridik (Neni 442. par. 1, al, 3).
Gjykata gjithashtu është e autorizuar edhe për zgjidhjen e çështjeve
paraprake (prejudiciale), pa marrë parasysh se për çështjen e tillë
paraprakisht gjykata apo një organ tjetër ka nxjerrë vendim në ndonjë
procedurë tjetër (Neni 19).
Konstatimit të së vërtetës në procedurën penale i kundërvihen rregullat
tjera të cilat përpiqen ta zgjidhin kolizionin e interesave të ndryshme
në procedurën penale. Ekzistimi i tyre konfirmon se e vërteta nuk është
qëllimi i vetëm apo qëllim ekskluziv i procedurës penale.
Rregullat më të rëndësishme procedurale të cilat paraqesin tërheqjen
nga parimi i konstatimit të së vërtetës materiale në procedurën penale
janë:
▪ për shkak të mbrojtjes së të drejtave dhe lirive të njeriut, në
procedurën penale është siguruar e drejta për ta hedhur dëshminë dhe
mundësia e dhënies së dëshmisë së rrejshme. E drejta për ta hedhur
nënkupton se i pandehuri nuk është i detyruar të deklarohet për
rastin, as të përgjigjet në çfarëdo pyetje, si edhe, nëse deklarohet,
nuk është i detyruar që ta akuzojë vetën, as ta pranojë fajësinë (Neni
11, par. 2);
▪ në interesin e mbrojtjes së të drejtave të personit të akuzuar është
edhe parimi i ndalimit të ndryshimit të aktgjykimit në dëm të të
pandehurit. Në të vërtetë nëse ankesa është deklaruar vetëm në dobi
të të akuzuarit, aktgjykimi nuk guxon të ndryshohet në dëm të tij
(neni 417.). Prandaj nxjerrja e vendimit në dëm të të pandehurit nuk
është e mundur pa marrë parasysh se në procedurën e ankesës janë
vërtetuar faktet të cilat janë në dëm të të pandehurit. Prandaj e
vërteta materiale te e cila ka ardhur gjykata me rastin e shqyrtimit të
ankesës nuk mund të shprehet përmes vendimit të ri të gjykatës;
▪ Parimi ne bis in idem (“jo dy herë për të njëjtën çështje”) apo ndalimi

25. 25
i gjykimit të sërishëm për të njëjtën çështje penale gjithashtu paraqet
largim nga qëndrimi parimor se në procedurën penale duhet
konstatuar e vërteta materiale. Me KPPPK, është paraparë se askush
nuk mund të ndjekur, as i dënuar për veprën penale nga e cila është
liruar ose është dënuar me vendimin e formës së prerë të gjykatës
apo nëse procedura penale është ndërprerë me vendimin e formës së
prerë të gjykatës, ose nëse ankesa është refuzuar me vendimin e
formës së prerë të gjykatës (neni 4.). Vetëm në kuadër të përtëritjes
së procedurës në dobi të personit të gjykuar mund të përjashtohet
zbatimi i parimit ne bis in idem;
▪ E vërteta materiale në procedurën penale nuk guxon të konstatohet në
mënyrën e ndaluar me ligj. P.sh: është e ndaluar dhe e dënueshme
detyrimi me dhunë i pranimit të fajësisë apo dhënies së çfarëdo
deklarate tjetër nga i pandehuri apo cilido person tjetër i cili merr
pjesë në procedurën penale, pra me anë të torturës, dhunës,
kërcënimit apo nën ndikimin e barnave ose në çfarëdo mënyre tjetër
të ngjashme (neni 11. par. 3). Forma e caktuar e sjelljes është e
ndaluar pa marrë parasysh se pranimi i detyrueshëm gjegjësisht
deklarata është e vërtetë;
▪ shmangie nga parimi i konstatimit të së vërtetës materiale në
procedurën penale është identiteti subjektiv dhe objektiv ndërmjet
aktgjykimit dhe aktakuzës (neni 386. par. 1). Gjykata shqyrton dhe
vendosë për kërkesën penalo-juridike e cila është e cekur në
aktakuzë. Nëse në shqyrtimin e përgjithshëm, provat e paraqitura
tregojnë se ka ndryshuar gjendja faktike, kurse paditësi i autorizuar
nuk e ndryshon aktakuzën e vet, atëherë gjykata do të nxjerrë
aktgjykimin, sepse nuk është vërtetuar se i pandehuri ka kryer vepër
penale për të cilën akuzohet (neni 390. par. 3). Pa ndryshimin e
aktakuzës, gjykata nuk mund ta bazojë aktgjykimin në faktet të cilat
janë vërtetuar në shqyrtimin gjyqësor;
▪ Përjashtimi dhe lirimi nga obligimi i dëshmisë paraqet mënyrën për
zgjidhjen e konfliktit të interesave të kundërt në procedurë: interesit
që të konstatohet e vërteta materiale për veprën penale dhe kryesin e
saj dhe interesit që e vërteta për disa fakte të ruhet si sekret,
gjegjësisht që personave të caktuar t’u ofrohet mbrojtja për shkak të
lidhjeve të tyre specifike dhe shumë të afërta me familjare dhe për
shkak të marrëdhënieve dhe lidhjeve tjera.
Ndalesa që si dëshmitarë, të merren në pyetje personat e caktuar (neni
159), gjegjësisht lirimi nga obligimi qytetar për të dëshmuar (neni
160), paraqet shmangie nga parimi i konstatimit të së vërtetës
materiale.

26. 26
10. Parimi i vlerësimit të lirë të provave
Ky parim është i lidhur drejtpërdrejt me parimi e konstatimit të së
vërtetës materiale në procedurën penale. Parimi i vlerësimit të lirë të
provave nënkupton që gjykata vlerëson provat e paraqitura në pajtim
me logjikën e saj dhe analizën psikologjike, në bazë të ligjshmërisë së
mendimit njerëzor dhe në bazë të përvojave. Me këtë rast gjykata nuk
është e lidhur për rregullat ligjore të cilat apriori do të përcaktonin
vlerën e disa provave. Gjykata është e detyruar që në arsyetimin e
aktgjykimit ta cek në mënyrë të saktë dhe të plotë se në bazë të cilave
arsye janë vërtetuar faktet e caktuara si juridikisht relevante,
gjegjësisht se nuk është dëshmuar ekzistimi i tyre. gjithashtu, me rastin
e nxjerrjes së aktgjykimit,gjykata është e detyruar që të vlerësoj me
ndërgjegje çdo provë veçmas dhe në raport me provat tjera e pastaj në
bazë të vlerësimit të tillë të nxjerrë përfundim për atë se a është
dëshmuar ndonjë fakt (Neni 387. par. 2).
Së këndejmi vlerësimi i lirë i provave në lëndën konkrete penale
kërkon arsyetimin në kuptimin përmbajtjesor si të çdo prove
individualisht ashtu edhe të gjitha provave së bashku. Në bazë të kësaj
vlerësimi i lirë i provave mund të shikohet në procedurën e shkallës së
dytë, sepse në arsyetimin e aktgjykimit ceket se në çfarë baze është
konstatuar se ka ardhur deri te përfundimi i tillë (Neni 396. par. 6-9).
Nëse gjykata në arsyetimin e aktgjykimit nuk cek arsyet e caktuara dhe
të plota lidhur me vlerësimin e vet të lirë të provave, atëherë është bërë
shkelje esenciale e dispozitave të procedurës penale gjë që është bazë
për paraqitjen e ankesës(Neni 403. par. 1. al 12).
Përjashtimisht, e drejta pozitive procedurale, e njeh shmangien nga
parimi i vlerësimit të lirë të provave. Ky rast është p.sh. tek llojet e
detyrueshme të ekspertizave.
Në këtë kuptim, p.sh. për t’u vërtetuar shkaku i vdekjes së ndonjë
personi është e domosdoshme të urdhërohet kontrolli dhe obduksioni
post mortem, gjegjësisht nëse ekziston dyshimi i helmimit, gjykata
urdhëron ekspertizë toksikologjike (Neni 186. par. 1 ose neni 190).
11. Parimi i prezantimit dhe vlerësimit të drejtpërdrejtë të provave.
Ky parim mbështetet në kërkesën që deklarimet e palëve, parashtrimi i
prove dhe të gjitha veprimet tjera të nevojshme për formimin e

27. 27
vendimit duhet të jenë të prezantuara para gjykatës e cila do ta nxjerrë
vendimin, ashtu që gjykata pa ndërmjetësimin e organeve tjera i merr
përshtypjet shqisore për tërë materialin procedural mbi të cilin do të
bazohet vendimi i saj. 21
Parimi i drejtpërdrejt apo prezantimi i sërishëm i provave para
gjykatës (pa marrë parasysh se ato prova tashmë kanë qenë të
parashtruara gjatë hetimit dhe pa marrë parasysh se për to ekzistojnë
procesverbalet të cilat do të mund të lexoheshin në shqyrtimin
kryesor), në mënyrë që gjykata t’i vlerësojë ato drejtpërsëdrejti dhe në
bazë të vlerësimit të drejtpërdrejtë të provave ta nxjerrë aktgjykimin.
Ky parim i kontribuon realizimit të parimit të konstatimit të së vërtetës
në procedurën penale dhe parimit kontradiktor.
Për paraqitjen dhe vlerësimin indirekt të provave bëhet fjalë atëherë
kur lexohen procesverbalet për veprimet e dëshmuara të kryera gjatë
procedurës penale ose para ndonjë organi tjetër.
E drejta e procedurës penale e Kosovës, parasheh që gjykata e nxjerrë
vendimin në bazë të provave të shqyrtuara dhe vërtetuara në
shqyrtimin gjyqësor ( Neni 8 par. 2), gjegjësisht aktgjykimin e vet e
bazon vetëm në fakte dhe prova të cilat janë shqyrtuar në shqyrtimin
gjyqësor (Neni 387, par. 1).
Provat të cilat janë paraqitur drejtpërdrejtë gjatë shqyrtimit gjyqësor
dhe të cilat i janë nënshtruar vlerësimit të drejtpërdrejtë të gjykatës nuk
mund të merren parasysh me rastin e nxjerrjes së aktgjykimit ( përveç
nëse me ligj janë bërë përjashtime, për çka do të flitet më tepër në
vazhdim). Ky parim vlen si për provat që përmbahen në dëshmitë e
personave (të pandehurit, dëshmitarit apo ekspertit), ashtu edhe për
provat materiale apo objektet e veprës penale, dokumenteve dhe
fotografimeve teknike të fakteve. Pra nga aspekti i të gjitha këtyre vlen
parimi i drejtpërdrejtë dhe ato në shqyrtimin gjyqësor domosdo duhet
të prezantohen në formën burimore dhe origjinale. Kështu p. sh. Pa
marrë parasysh se ekziston procesverbali nga marrja në pyetje e
dëshmitarëve në fazën hetimore, në shqyrtimin gjyqësor, në kuadër të
21
Gjykata, psh. E cila duhet ta mbështes aktgjykimin e vet në dëshmi të dëshmitarit
të cilin e ka ndëgjuar vet, është në situatë më të mirë se sa gjykata e cila
aktgjykimin e vet duhet ta mbështes në procesverbalin e dëshmitarit apo hetimit,
por edhe palët të cilat atë dëshmi duhet ta vlerësojnë vet në mënyrë kritike, janë në
pozitë më të mirë. T.Vasiljeviq, 1981,fq. 248.

28. 28
parimit të drejtpërdrejtë do të merret në pyetje dëshmitari si dhe
dokumentet të cilat kanë vlerë provuese e sipas mundësisë këto të jenë
të paraqitura në formën origjinale (neni 367. par. 1). Sa u përket
objekteve të veprës penale të cilat shërbejnë si provë në procedurën
penale ato në shqyrtimin gjyqësor mund ti tregohen të pandehurit, e
sipas nevojës edhe dëshmitarit dhe ekspertit (neni 367, par. 2).
Për shkak të rëndësisë së parimit të drejtpërdrejt, rregull themelore e
zbatimit të tij është që gjykata, aktgjykimin e saj ta mbështes vetëm në
fakte dhe prova të cilat janë shqyrtuar në shqyrtimin gjyqësor.
Prezantimi i provave në mënyrë të drejtpërdrejtë është rregull, ndërsa
prezantimi i provave në formë indirekte është përjashtim. Me fjalë
tjera, vetëm përjashtimisht (kur prezantimi i drejtpërdrejtë i provave
është i pamundur apo kur këtë e parasheh ligji në raste të veçanta),
lexohen procesverbalet për veprimet e ndërmarra gjatë hetuesisë dhe
nga ana e organit tjetër të procedurës penale. Procesverbalet duhet të
lexohen nëse dëshirohet që provat e caktuara të përdorën me rastin e
nxjerrjes së aktgjykimit.
Zbatimi i parimit indirekt lejohet në rastet e:
- marrjes në pyetje të dëshmitarit dhe ekspertit jashtë gjykatores për
shkak të pamundësisë së tyre që të vijnë në shqyrtimin gjyqësor,
kurse dëshmia e tyre është e rëndësishme për lëndën konkrete penale
(neni 366);
- leximit të procesverbaleve të dëshmive të dëshmitarëve, të
bashkakuzuarve apo ekspertëve (neni 368);
- leximit të procesverbalit për inspektimin e vendit të ngjarjes,
bastisjen e banesës dhe personave, konfiskimin e objekteve dhe
dokumenteve( neni 367. par. 1), apo
- reproduktimi i incizimeve audio-vizuale të fazës hetimore.(neni 367.
par. 1);
- obligimit të paditësit të autorizuar dhe të pandehurit që ti përgjigjen
thirrjes si dhe pasojat në rast të mos përgjigjes. P.sh. mos ardhja e
prokurorit publik në shqyrtimin gjyqësor ka për pasojë shtyrjen e
seancës gjyqësore(neni 340). Në rast të mungesës së të akuzuarit apo
të pandehurit, pa arsye, në seancën gjyqësore, gjykata lëshon
urdhëresën për arrest të të pandehurit, gjegjësisht e shtynë
shqyrtimin gjyqësor dhe urdhëron që i pandehuri në shqyrtimin e
ardhshme gjyqësor të sjellët me forcë. Nëse i pandehuri qartë i
shmanget ardhjes në shqyrtimin gjyqësor, gjykata mund t’ia caktoj të
pandehurit paraburgimin (Neni 341 .par. 2);

29. 29
- pranisë së përhershme të të gjithë anëtarëve të trupit gjykues në
shqyrtimin gjyqësor, madje edhe nëse shihet se shqyrtimi gjyqësor
do të zgjatë, kryetari i trupit gjykues mund ta kërkoj nga kryetari i
gjykatës që të caktoj një apo dy gjyqtarë, gjegjësisht gjyqtarë porotë
që të prezantojnë në shqyrtimin gjyqësor në mënyrë që t’i
zëvendësojnë anëtarët e trupit gjykues në rast të pengesave eventuale
të tyre për të marrë pjesë (neni 323);
- kontinuitetit të shqyrtimit gjyqësor dhe koncentrimit në shqyrtimin
gjyqësor.22
Veprimet në shqyrtimin gjyqësor duhet të ndërmerren në kontinuitet,
pra njëri pas tjetrit kurse aktgjykimi shqiptohet dhe kumtohet të njëjtën
ditë me të përfunduar të shqyrtimit gjyqësor. Nëse gjykata nuk ka
mundësi që po atë ditë me të përfunduar të shqyrtimit gjyqësor që ta
shqiptoj aktgjykimin, atëherë do të shtyhet shpallja e aktgjykimit më
së shumti 3 ditë dhe do ta caktoj kohen dhe vendin e shpalljes së
aktgjykimit (392. par. 1). Duke filluar nga ndërlikueshmëria e veprave
penale dhe zgjatja e procedurave gjyqësore, ligji parasheh edhe
ndërprerjen dhe shtyrjen e shqyrtimit gjyqësor si përjashtime nga
kërkesa që veprimet në shqyrtimin gjyqësor të zhvillohen në
kontinuitet.
Lidhur me parimin e drejtpërdrejtë në prezantimin dhe vlerësimin e
provave, ndërprerja e shqyrtimit gjyqësor nuk ka ndikim negativ në
këtë parim(shqyrtimi gjyqësor vazhdohet para të njëjtit trup gjykues),
ndërsa në rastin e shtyrjes së shqyrtimit gjyqësor më tepër se tre muaj,
shqyrtimi gjyqësor duhet të filloj rishtazi dhe të gjitha provat duhet të
paraqiten rishtazi ( neni 345 dhe 346. par. 3). ndërprerja dhe shtyrja e
shqyrtimit gjyqësor si dhe shtyrja e shpallje së aktgjykimit për më së
shumti 3 ditë paraqesin përjashtime nga parimi i drejtpërdrejtë në
prezantimin e provave.
12. Parimi gojor
Parimi gojor si njëri ndër parimet themelore të procedurës penale ka të
bëjë me formën e ndërmarrjes së veprime procedurale penale. Sipas
këtij parimi, të gjitha faktet dhe provat në të cilat bazohet aktgjykimi
duhet të paraqiten në formë gojore në shqyrtimin gjyqësor. Parimi me
shkrim është parim i kundërt. Sipas këtij parimi gjykata vendimin e vet
22
M. Grubaç, 2006., fq. 212.

30. 30
e mbështet ekskluzivisht në materialin e shkruar të provave, gjegjësisht
në provat të cilat gjenden në dokumentet e lëndës penale.
Parimi gojor në seancën gjyqësore nënkupton sidomos:
- Materiali procedural në të cilin gjykata e bazon aktgjykimin, në
shqyrtimin gjyqësor duhet të prezantohet në formën gojore;
- Prokurori publik dhe i pandehuri japin deklaratat e tyre me gojë;
- Shqyrtimi gjyqësor fillon me leximin e aktakuzës apo me padinë
private;
- Procedura e dëshmisë është gojore(dëshmitarët dhe ekspertët merren
në pyetje me gojë, kurse dëshmia me dokumente, procesverbale dhe
dokumente tjera realizohet duke lexuar ato);
- Fjala përfundimtare e prokurorit publik, të dëmtuarit, mbrojtësit dhe
e të pandehurit gjithashtu është me gojë;
- Shqiptimi i aktgjykimit gjithmonë lexohet publikisht dhe në pika të
shkurta paraqiten arsye për aktgjykimin e caktuar.
Në bazë të kësaj që u cek mund të përfundohet se krejt ajo në të cilën
gjykata e bazon aktgjykimin e vet duhet të jetë e paraqitur në formën
gojore apo e shpallur gjithashtu në formë gojore edhe në shqyrtimin
gjyqësor. Kjo është mënyra e eliminimit të kontradiktave, paqartësive
dhe lehtëson konstatimin e së vërtetës materiale. Vlera e parimit gojor
qëndron në atë se ky parim i kontribuon realizimit të parimit
kontradiktor, parimit publik të shqyrtimit gjyqësor, parimit të
drejtpërdrejtë të prezantimit dhe vlerësimit të provave dhe parimit të
konstatimit të së vërtetës materiale në procedurën penale.
13. Parimi i procedurës së drejtë
Me dispozitën e nenit 6 të KEDNJ garantohet procedura e drejtë në
lëndët penale si njëra ndër të drejtat dhe liritë themelore të njeriut.
Parimi i procedurës së drejtë përfshinë një numër më të madh të të
drejtave të çdo njeriu kundër të cilit zhvillohet procedura penale. Këto
të drejta i përcaktojnë kushtet të cilat janë të nevojshme që procedura e
caktuar të mund të karakterizohet si e drejtë.23
23
Në vendimet e ESLJP Neni 6. EKLJP interpretohet gjerësisht sepse konsiderohet
se kjo dispozitë është e rëndësisë esenciale për zhvillimin e demokracisë.. E drejta
në procedurë të drejt ka të bëjë edhe me veprimin e organeve tjera shtetërore në
rastet kur ato organe vendosin për çështjet të cilat për nga natyra e tyre janë
penale, apo do të mund të shndërroheshin nga ato civile në apo administrative në

31. 31
Në këtë kuptim e drejta në këtë procedurë është:
▪ e drejtë e çdo njeriu që për aktakuzën penale të drejtuar kundër tij të
vendos gjykata e paanshme dhe e pavarur e cila është e themeluar
sipas ligjit;
▪ e drejtë për gjykim publik dhe për shpallje publike të aktgjykimit.
Parimi i transparencës së procedurës penale dhe i shqiptimit publik
të aktgjykimit është në interesin e palëve, por edhe të qytetarëve,
sepse në këtë mënyrë ushtrohet kontrolli mbi punën e organeve
gjyqësore;
▪ e drejta në gjykim brenda afatit të arsyeshëm kohor;
▪ parim i barazisë së palëve apo “barazisë së armëve” ( ang. Equality of
arms). Ky parim nënkupton se secila palë në procedurë duhet të ketë
më tepër mundësi t’i prezantoj argumentet e veta gjegjësisht të dy
palët të kenë të drejtë të informohen për faktet dhe të dhënat e palës
së kundërt dhe të drejtën e përgjigjes lidhur me ato të dhëna;24
▪ Parimi i prezumimit të pafajësisë. Kuptimi i këtij supozimi është që
secili që është i akuzuar për vepër penale ka të drejtë të konsiderohet
i pafajshëm derisa të mos vërtetohet fajësia e tij sipas mënyrës
ligjore. Ky prezumim njihet gjatë tërë procedurës penale;
▪ E drejtë e të pandehurit menjëherë dhe në gjuhën që ai e kupton të
jetë i njoftuar për aktakuzën e cila është ngritur kundër tij;
▪ E drejtë e të pandehurit që në kohën adekuate të për përgatit
mbrojtjen;
▪ E drejtë e të pandehurit që të mbrohet vet ose me ndihmën e
mbrojtësit të cilin ai e zgjedhe apo i cili i caktohet sipas detyrës
zyrtare nëse nuk ka mjete të mjaftueshme për ta paguar ndihmën
juridike;
▪ E drejtë e të pandehurit për t’i shtruar pyetje dhe propozime
dëshmitarët të mbrojtjes dhe dëshmitarit të aktakuzës;
▪ E drejtë e të pandehurit për përkthim falas nëse nuk e kupton ose nuk
e fletë gjuhën e cila përdoret në gjykatë.
KPPPK, përcakton rregullat të cilat sigurojnë që askush, i pafajshëm të
mos dënohet, kurse dënimi apo cilado masë ndëshkuese t’i shqiptohet
ekskluzivisht personit i cili e ka kryer veprën penale, sipas kushteve të
cilat i parasheh Kodi i Përkohshëm Penal, dhe ligjet tjera të Kosovës,
penale për shkak të natyrës së sanksionit i cili do të mund të aplikohej në rastin
konkret. Shih vendimet për lëndët, Delcourt kundër Belgjikës (1970.) ose Ozturk
kundër RF Gjermane (1984.).
24
Neumeister kundër Austrisë (1968.).

32. 32
të cilat i definojnë veprat penale dhe në bazë të procedurës, të zbatuar
në mënyrë ligjore dhe të drejtë (Neni 1. par. 2). Në kuadër të rregullit
që askush i pafajshëm të mos jetë i dënuar dhe që dënimi apo cilado
masë ndëshkuese t’i shqiptohet ekskluzivisht personit i cili e ka kryer
veprën penale, ndër të tjera parashihet edhe supozimi i pafajësisë
(Neni 3. par. 1), rregulli in dubio pro reo( Neni 3. par. 2) dhe e drejta
për mbrojtje materiale dhe formale (Neni 10-12).
Sa i përket qëllimit të dytë - se shqiptimi i sanksioneve penale duhet të
bëhet sipas kushteve ligjore, duhet theksuar se fjala është për
sanksionet penale të cilat i parasheh KPPK, si dhe ligjet tjera të cilat
i parashohin veprat penale.
Qëllimi i tretë - se sanksionet e cekura mund të shqiptohen në bazë të
procedurës të zbatuar në mënyrë ligjore dhe të drejtë paraqet kërkesën
që sanksioni penal të shqiptohet në bazë të procedurës e cila zbatohet
sipas rregullave të KPPPK (e drejta e çdo individi që për aktakuzën
penale të drejtuar kundër tij, të vendos gjykata e caktuar në bazë të
ligjit/ kompetenca vendore dhe reale, neni 20-32/ e drejta në shqyrtim
gjyqësor publik/ neni 328-331/, e drejta në procedurë të ndershme
penale të zbatuar në afatin e arsyeshëm kohor/ neni 5/, e drejta për të
prezantuar në gjykim, ndalimi i gjykimit të sërishëm për çështjen e
njëjtë penale/ neni 4/ apo e drejta për përdorim të gjuhës dhe shkrimit/
neni 15/).
Së këndejmi, kërkesat e cekura, duhet të sigurojnë kornizën e
përgjithshme për realizimin e të drejtës për t’u mbrojtur dhe
pamundësimit të kufizimit të kësaj të drejte jashtë kufijve racional,
mbrojtjen e kryesit të supozuar të veprës penale nga arbitrariteti i
organeve kompetente si dhe mbrojtjen e qytetarëve nga ndjekja dhe
gjykimi i paarsyeshëm penal. Kjo dispozitë njëkohësisht siguron edhe
efikasitetin e procedurës penale i cili shprehet përmes shkaqeve të
arsyeshme që çdo kryes i njohur i veprës penale të jetë i dënuar në
pajtim me dispozitat e ligjit penal.
14. Parimi i prezumimit të pafajësisë dhe in dubio pro reo
Një ndër parimet themelore në të cilat bazohet procedura
bashkëkohore penale është parimi i prezumimit të pafajësisë (Neni 3.
par. 1). Në të drejtën vendore procedurale supozimi (Prezumimi) i
pafajësisë është i definuar në pajtim me dokumentet ndërkombëtare

33. 33
(Neni 14, par. 2 PNDCP, dhe Neni 6, par. 2 KEDNJ) në mënyrë që
secili person i dyshuar apo i akuzuar se ka kryer vepër penale
konsiderohet i pafajshëm derisa të mos vërtetohet fajësia e tij me
vendimin e formës së prerë të gjykatës. Prezumimi i pafajësisë njihet
gjatë tërë procedurës penale, por ka të bëjë edhe me veprimet që i
paraprinë asaj, me të cilat organet shtetërore mbledhin shënime për
veprën penale. 25
Supozimi procedural i pafajësisë është i ashtuquajturi
supozim i përkohshëm i cili vlen deri sa mos të dëshmohet e kundërta.
Në teorinë e procedurës penale supozimi i pafajësisë nënkupton:
- Se i pandehuri ka të drejtë, por jo edhe obligim që të mbrohet;
- Se i pandehuri lirohet nga barra e provës dhe i takon privilegji
kundër vetakuzimit (ang. Privilege against incrimination);
- Se obligimi apo barra e provave bie mbi paditësin e autorizuar;
- Se në rast dyshimi, gjykata gjithmonë duhet të veprojë në dobi të
pandehurit. Gjithashtu, ky parim është në lidhje të ngushtë edhe me
respektimin e të drejtës për integritet personal dhe dinjitet njerëzor;
- të drejtën për të heshtur; njoftimin me lëndën e akuzës dhe
nxjerrjen e aktgjykimit lirues për arsye të mungesës së provave të
veprës penale.
Një nga pasojat e drejtpërdrejta të supozimit të pafajësisë është
dispozita ligjore sipas të cilës dyshohet në aspektin e ekzistimit të
fakteve të cilat janë relevante për rastin apo dyshimi në raport me
aplikimin e ndonjë dispozite të ligjit penal të interpretohet në dobi të
pandehurit dhe të drejtave të tij (neni 3 par. 2). Fjala është për parimin
in dubio pro reo. Në pajtim me këtë parim gjykata nxjerr aktgjykimin
lirues, jo vetëm në rastin e vërtetimit të pafajësisë së të pandehurit por
edhe atëherë kur nuk dëshmohet fajësia e të pandehurit. Pra, çdo
dyshim për ekzistimin e ndonjë fakti relevant juridik duhet të shprehet
në dobi të të pandehurit. Në këtë kuptim, ligjvënësi e obligon gjykatën
që ta vlerësojë në mënyrë të ndërgjegjshme çdo provë veç e veç, kurse
lidhur me provat tjera dhe në bazë të vlerësimit të tillë të nxjerr
përfundimin lidhur me argumentimin e ndonjë fakti.
Parmi in dubio pro reo përmban dy rregulla. Rregulli e parë ka të bëjë
me faktet të cilat shkojnë në dëm të të pandehurit. Këto fakte duhet të
jenë të vërtetuara me sigurinë e plotë (p.sh. në të drejtën anglo-
amerikane ky është standard argumentimi”jashtë çdo dyshimi të
25
B. Pavishiq, 2005., fq. 14 – 16

34. 34
arsyeshëm”, (ang. Prof beyond areasonable doubt).Nëse ekziston
dyshimi në raport me këto fakte atëherë ato nuk mund të merren si të
vërtetuara, gjegjësisht konsiderohen të pavërtetuara (inekzistente).
Rregulla e dytë është e lidhur për faktet të cilat shkojnë në dobi të të
pandehurit. Këto fakte merren si të vërtetuara madje edhe atëherë kur
ato janë vetëm probabile (të besueshme), gjegjësisht nëse dyshohet në
ekzistimin e tyre, madje edhe atëherë kur ekzistimi i fakteve në dëm të
të pandehurit është më i besueshëm (probabil).
15. Parimi ne bis in idem
Ndalimi i gjykimit të sërishëm për të njëjtën çështje penale është e
shprehur përmes parimit ne bis in idem. Ky parim është paraparë në
nenin 14. par. 7 PNDCP dhe nenit 4. të Protokollit 7 të KEDNJ.
Dokumentet e përmendura ndërkombëtare parashohin që askush nuk
mund të gjykohet përsëri, gjegjësisht askush nuk mund të dënohet
përsëri në procedurën penale të të njëjtit shtet për vepër penale për të
cilën ka qenë i liruar me vendimin e formës së prerë, apo i dënuar në
pajtim me ligjin dhe procedurën penale të atij shteti (neni 4. par. 1.
Protokolli 7 i KEDNJ). Rezultati i aplikimit i këtij parimi bazohet edhe
në parashikimin e përjashtimeve të tij në atë kuptim që mund të hapet
përsëri shqyrtimi i lëndës së caktuar nëse ekzistojnë provat për faktet e
reja apo për faktet e zbuluara rishtazi, ose nëse në procedurën
paraprake ka ardhur deri te shkelja esenciale e cila ka mundur të ndikoj
në zgjidhjen e rastit( neni 4. par. 2 i Protokollit 7 të KEDNJ).
Ky parim nuk mund të derogohet në kohë të luftës apo në ndonjë
rrethanë të jashtëzakonshme (neni 4. par 3. i Protokollit 7. KEDNJ,
dhe neni 15 i KEDNJ). KPPPK, thekson se askush nuk mund të jetë i
ndjekur as i dënuar për veprën penale për të cilën është liruar apo është
dënuar me vendimin e formës së prerë të gjykatës (Neni 4).
Parimi ne bis in idem përfshinë dy kushte kumulative:
a) që procedura penale tashmë është zhvilluar kundër personit të
caktuar për veprën e caktuar penale dhe
b) se tashmë është nxjerrë vendimi i formës së prerë i gjykatës lidhur
me atë lëndë penale.
Për shqyrtimin e parimit ne bis in idem janë të lidhura edhe nocionet e
formës së prerë formale dhe materiale. Sipas rregullit, që të dy këto
forma të prera vijnë në të njëjtën kohë. Vendimi formal i formës së

35. 35
prerë është ai vendim i cili nuk mund të kundërshtohet me mjete
juridike, pra kur ankesa nuk lejohet (Neni 135, par. 1 i KPPPK).
Forma e prerë e vendimit në kuptimin material nënkupton ndalesën e
zhvillimit të sërishëm të procedurës penale për atë çështje penale për të
cilën është nxjerrë vendimi i formës së prerë i gjykatës kompetente (ne
bis in idem), gjegjësisht procedura penale e përfunduar në atë mënyrë
mund të rishikohet vetëm në bazë të dispozitave mbi rishikimin e
procedurë penale, si mjet i jashtëzakonshëm juridik (neni 438-447).
16. Parimi i përdorimit të gjuhës dhe shkrimit në procedurën penale
KPPPK, parasheh se në procedurën penale mund të përdoret shkrimi
dhe gjuha shqipe, serbe dhe angleze, si dhe gjuhët dhe shkresat shtesë
nëse kjo është e paraparë me ligj në kuadër të kompetencës territoriale,
reale të gjykatave. Gjithashtu flitet edhe për të drejtën e subjekteve të
procedurës penale në përdorimin e gjuhës së vet pa marrë parasysh se
ajo gjuhë a është edhe gjuhë zyrtare në të cilën zhvillohet procedura
penale dhe të drejtën për përkthim pa pagesë nga ana e përkthyesit të
pavarur. Këshilla për të drejtat e cekura duhet të jepet para shqyrtimit
të parë, kurse personi mund të heq dorë nga ajo e drejtë nëse e njeh
gjuhën në të cilën zhvillohet procedura.
Për shkak të rëndësisë së këtij parimi, në procesverbal do të shënohet
jo vetëm se i është dhënë këshilla për të drejtën e përdorimit të gjuhës
por edhe deklarata e personit lidhur me shfrytëzimin e kësaj të drejte.
Personit i cili është privuar nga liria apo gjendet në paraburgim, apo në
vuajtjen e dënimit i dërgohet përkthimi i thirrjeve gjyqësore,
vendimeve dhe parashtresave në gjuhën me të cilën ai shërbehet në
procedurë (Neni 15). E drejta ndërkombëtare për të drejtat e njeriut
parasheh të drejtën për përdorimin e gjuhës së vet edhe me rastin e
privimit nga liria, gjegjësisht paraburgimit (Neni 14, par. 3 i PNDCP,
dhe neni 5. par. 2 i KEDNJ), dhe te e drejta për gjykim korrekt (Neni
14, par. 1 i PNDCP, dhe Neni 6, par. pika a) dhe e) e KEDNJ).
Në të vërtetë secili që arrestohet, menjëherë, do të informohet për
arsyet e arrestimit dhe për të gjitha akuzat kundër tij në gjuhën të cilën
e kupton. Gjithashtu secili që është i akuzuar për vepër penale ka të
drejtë që menjëherë në gjuhën të cilën e kupton të jetë i informuar
hollësisht për natyrën dhe arsyen e akuzës kundër tij, si dhe ta
shfrytëzoj ndihmën falas të interpretit nëse nuk e kupton apo nuk e
fletë gjuhën e cila përdorët në gjykatë.

36. 36
Sipas praktikës së Gjykatë Evropiane të të Drejtave të Njeriut, parimi
i përdorimit të gjuhës dhe shkrimit në procedurën penale thekson se
personi i akuzuar i cili nuk e kupton apo nuk e fletë gjuhën që
përdorët në gjykatë, ka të drejtë për ndihmë pa pagesë të përkthyesit
me rastin e përkthimit të të gjitha dokumenteve apo deklaratave në
procedurën e filluar kundër tij, sepse kjo është e domosdoshme për
t’u realizuar benefitet e gjykimit të drejtë..26
17. Parimi i publicitetit në procedurën penale
Ky parim para së gjithash ka të bëjë me publikun qytetarë apo të
drejtën e personave tjerë të cilët në procedurën konkrete penale nuk
janë subjekte të procedurës për të prezantuar në shqyrtimet gjyqësore
(publiciteti i përgjithshëm). Krahas publicitetit të përgjithshëm në
procedurën penale ekziston edhe publiciteti i palëve apo e drejta e
palëve për të qenë të pranishëm me rastin e veprimeve në procedurën
penale (p.sh. e drejta e të pandehurit për të prezantuar me rastin e
bastisjes së banesës, lokaleve tjera apo të sendeve të luajtshme). Kur
flitet për parimin e publicitetit atëherë mendohet në publicitetin e
përgjithshëm të shqyrtimit gjyqësor para gjykatës së shkallës së parë
(Neni 328-331), si dhe në publicitetin e përgjithshëm para gjykatës së
shkallës së dytë (Neni 410, par. 5). Në procedurën paraprake apo
hetimore është zbatuar vetëm publiciteti i palëve. Legjislacionet
pozitive procedurale e njohin parimin sekret të procedurës paraprake
penale (hetimore).
Fshehtësia e kësaj faze të procedurës penale rëndom zbatohet:
- për të siguruar efikasitetin në ndriçimin e veprës konkrete penale;
- për të mbrojtur të drejtat e të pandehurit dhe;
- për shkak të aplikimit të parimit të prezumimit të pafajësisë.
Parimi i publicitetit shpesh përshkruhet jo vetëm si parim i procedurës
penale por edhe si parim politik, kushtetues apo si parim i të së drejtës
ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.(neni 14. par. 1 i PNDCP dhe
neni 6. par. 1 i KEDNJ). Arsyet kryesore për futjen e këtij parimi në
procedurën penale janë kontributet e tij për gjykim korrekt, të
paanshëm dhe objektiv, veprim preventiv në pengimin e kriminalitetit,
zhvillimin e moralit, disiplinës apo njohjen e ligjit. Gjithashtu
26
Psh: Luedicke, Belkacem i Koc kundër Gjermanisë (1978.).

37. 37
informimi i publikut me veprat penale është i përfshirë edhe përmes
njoftimit të qytetarëve me anë të medieve lidhur me rrjedhën e
procedurës konkrete penale.
Shqyrtimet gjyqësore për publikun janë ngjarje e hapur dhe të gjitha
ata që janë të pranishëm në gjykim kanë të drejtë që të raportojnë nga
gjykimi. Mirëpo, e drejta e mjeteve të informimit publik apo medieve
për të raportuar dhe komentuar procedurat penale gjyqësore nuk e
përfshijnë edhe të drejtën e medieve që të kyçen në prodhimin e
procesit gjyqësor, sepse kjo pashmangshëm do ta ndryshonte qëllimin
e procedurës penale. Sipas praktikës së GJEDNJ, raportet midis të së
drejtës për gjykim të drejtë e cila përcillet me garanci mbi pavarësinë
gjyqësore dhe Prezumimi i pafajësisë (neni 6 i KEDNJ), dhe të drejtës
për informim të lirë të publikut apo
Shtypit të lirë (neni 10 i KEDNJ), duhet zgjedhur ashtu që publiku të
informohet për procedurën penale e cila është duke u zhvilluar, por në
atë mënyrë që kjo të bëhet në mënyrë diskrete, duke pasur në
konsideratë të gjitha ato që obligon respektimi i parimit të prezumimit
të pafajësisë, e drejta në mbrojtje, e drejta në privatësi dhe e mbrojtja e
integritetit moral dhe dinjitetit njerëzor të të dyshuarit, gjegjësisht
pandehurit. Kjo nënkupton se personi gjatë kohës sa zgjatë procedura
nuk guxon të tregohet si kriminel, as që është e lejuar që në publik të
krijohet përshtypja apo formohet mendimi për fajësinë e tij. Informimi
i publikut përmes medieve duhet të jetë doemos objektiv dhe pa
gërshetime dhe rrjedha prejudikuese lidhur me lëndën konkrete
penale.27
Shqyrtimi gjyqësor është publik. Në shqyrtimin gjyqësor mund të
prezantojnë vetëm personat e moshës madhore. Personat e moshës jo
madhore nuk mund të prezantojnë në shqyrtimin gjyqësor. Në qoftëse
fëmijët dhe të miturit është e domosdoshme të dëgjohen si dëshmitarë,
atëherë ata në gjykatore qëndrojnë vetëm aq kohë për sa është e
nevojshme ta japin dëshminë e tyre. parimi i publicitetit i përket edhe
shpalljes publike të aktgjykimit. Ndërkaq, ky parim nuk vlen për për
këshillim dhe votim të trupit gjykues gjatë shqyrtimit gjyqësor apo pas
tërheqjes për këshillim dhe votim me qëllim të nxjerrjes së
27
Aktgjykimi i rastit Worm kundër Austrisë (1997.). V. Sijerčić-Čolić, H. „Krivični
postupak i mediji.“ Në: „Novinarstvo u borbi protiv korupcije. Sarajevo”, 2003.,
fq. 3.– 46.

38. 38
aktgjykimit. Në këshillim dhe votim mund të prezantojnë vetëm
anëtarët e trupit gjykues dhe procesmbajtësi. Në gjykatore gjithashtu
është i ndaluar fotografimi, incizimi filmik me kamerë, incizimi
televiziv dhe incizimet tjera me mjete teknike.
Përjashtimisht, Kryetari i Gjykatës Supreme të Kosovës, mund të
lejojë incizimin e tillë në seancën gjyqësore, por për shkaqe të
arsyeshme, mund të nxirret vendimi që disa pjesë të shqyrtimit
gjyqësor të mos incizohen (neni 93,par. 2,3,5).
Nga seanca gjyqësore, sipas kushteve ligjore, mund të përjashtohet
publiku i përgjithshëm. Me fjalë tjera gjykata, që nga hapja e seancës
deri në përfundimin e shqyrtimit gjyqësor, sipas detyrës zyrtare apo
me propozim të palëve dhe mbrojtësve, por gjithmonë pas dëgjimit të
tyre, mund të përjashtoj publikun edhe nga tërë shqyrtimi gjyqësor,
apo një pjesë e tij, nëse kjo është e nevojshme për arsye të: mbrojtjes
së sekretit zyrtar; ruajtjes së informatës konfidenciale e cila do të
rrezikohej në shqyrtimin publik; ruajtjes së rendit publik; mbrojtjes së
jetës personale apo familjare të të pandehurit, të dëmtuarit apo
pjesëtarëve tjerë në procedurë; mbrojtjes së interesit të fëmijëve apo
mbrojtjes së të dëmtuarit ose dëshmitarit (Neni 329).
Përjashtimi i publikut në kundërshtim me kushtet e parapara me ligj
paraqet absolutisht shkelje esenciale të dispozitave të procedurës
penale për çka domosdo aktgjykimi i shkallë së parë do të anulohet
(neni 403, par. 1 al. 4). Përjashtimi i publikut nga shqyrtimi gjyqësor
nuk ka të bëjë me palët, mbrojtësin, të dëmtuarin, përfaqësuesit e tyre,
përveç nëse nuk është fjala për mbrojtjen e të dëmtuarit e të
dëshmitarit (Neni 330, par. 1). gjykata gjithashtu mund të lejojë që në
shqyrtimin gjyqësor nga i cili është i larguar publiku të marrin pjesë
personat zyrtar, punëtorët shkencorë dhe publik, kurse me kërkesë të të
pandehurit kjo mund t’i lejohet edhe qiftit bashkëshortorë, gjegjësisht
qiftit jashtëmartesorë dhe farefisit të afërt. Gjyqtari, gjegjësisht trupi
gjykues do t’i paralajmëroj personat të cilët janë të pranishëm në
shqyrtimin gjyqësor në të cilin është i shkyçur publiku për atë se janë
të detyruar që ti mbajnë sekret të gjitha informatat të cilat i kanë
kuptuar në shqyrtimin gjyqësor dhe për atë se zbulimi i paautorizuar i
sekretit paraqet vepër penale (neni 330. par. 3).28
Vendimin për
28
Largimi nga gjykatorja i personit i cili prishë rendin dhe disciplinën procedurale
nuk do të thot përjashtim i publikut (Neni 336. par. 1).

39. 39
përjashtimin e publikut nxirret në formë të aktvendimit dhe i cili duhet
të jetë i arsyetuar dhe i shpallur publikisht. Krahas kësaj, edhe pse
është përjashtuar publiku nga shqyrtimi gjyqësor, aktgjykimi
gjithmonë shpallet publikisht. Me këtë rast shqiptimi i aktgjykimit
lexohet në seancën publike, kurse në pikëpamje të shpalljes së arsyes
së aktgjykimit, gjykata vendos se në ç’masë do ta përjashtoj publikun
apo do ta përjashtoj atë krejtësisht.(Neni 392, par. 4).

40. 40
PJESA E III
SUBJEKTET E PROCEDURËS PENALE
18. Subjektet e procedurës penale - ndarja dhe nocioni
Subjektet e procedurës penale janë persona fizik dhe juridik të cilët në
procedurën penale kryejnë veprime procedurale-penale, sipas ligjit
kanë të drejta dhe detyrime të caktuara dhe hyjnë në marrëdhënie
procedurale penale.29
Sipas parimit akuzator, për procedurën penale janë të ndërlidhura tri
funksione veç e veç të cilat u janë besuar subjekteve të ndryshme dhe
të pavarura. Siç është thënë tashmë, këto janë funksioni i ndjekjes
penale; funksioni i mbrojtjes dhe funksioni i gjykimit. Funksionin e
ndjekjes penale e ushtron paditësi i autorizuar: prokurori publik të cilit
me ligj i është dhënë e drejta dhe detyra e ndjekjes penale për veprat
penale të cilat ndiqen sipas detyrës zyrtare, i dëmtuari si paditës
(paditësi subsidiar i cili pas tërheqjes së prokurorit publik nga ndjekja
penale mund ta marrë apo vazhdojë ndjekjen penale) dhe paditësi
privat për veprat penale të cilat ndiqen sipas padisë private. I
pandehuri ushtron funksionin e mbrojtjes( për realizimin e këtij
funksioni atij i ndihmon avokati mbrojtës. Funksioni i gjykimit i takon
ekskluzivisht gjykatës. Pra, paditësi i autorizuar, i pandehuri dhe
gjykata janë subjektet themelore apo kryesore të procedurës penale.
Këto subjekte domosdo duhet të ekzistojnë në çdo procedurë penale.
Pa to nuk mund të zhvillohet procedura penale. Subjektet themelore të
procedurës penale i kanë edhe të drejtat dhe detyrimet e parapara sipas
ligjit gjatë procedurës penale. Krahas subjekteve themelore të
procedurës penale, në procedurë penale marrin pjesë edhe subjektet
sekondare të procedurës penale. Këto dallohen nga subjektet
themelore të procedurës penale sepse procedura penale mund të
fillohet, të zhvillohet dhe të përfundohet edhe pa to. Subjektet
sekondare të procedurës penale janë: i dëmtuari, përfaqësuesi ligjor, i
autorizuari, nëpunësi policor, dëshmitarët apo ekspertët.
29
H. I. Sijerçiq-Çoliq, 2005., fq. 123.

41. 41
19. Palët - nocioni i përgjithshëm
- Aftësia procedurale e palëve në procedurë:
Palët janë subjekte të cilat në procedurën penale realizojnë interesa të
kundërta dhe disponojnë me të drejta dhe detyrime të pavarura
procedurale.30
Në këtë kuptim pala është subjekt i procedurës penale i
cili shpreh kërkesën penale juridike dhe me këtë rast kërkon vendimin
e gjykatës (paditësi i autorizuar) dhe subjekt ndaj të cilit është drejtuar
akuza dhe ndaj të cilit kërkohet shqiptimi i vendimit të gjykatës (i
pandehuri). Pra, palët janë paditësi dhe i pandehuri (neni 151. al. 16).
Në procedurën penale parimisht palët janë të barabarta ndërmjet veti
në pikëpamje të mundësisë së realizimit të interesave dhe kërkesave të
tyre para gjykatës. Në realitetin e marrëdhënieve procedurale penale
palët nuk janë të barazuara plotësisht, sepse për shkak të funksioneve
procedurale penale që ato i kryejnë( funksioni i ndjekjes penale dhe
funksioni i mbrojtjes), ato gjenden në pozitë që disponojnë me të drejta
dhe detyrime të ndryshme. Për këtë arsye e drejta ndërkombëtare për të
drejtat e njeriut dhe e drejta e procedurës penale garantojnë të drejta të
caktuara të cilat i takojnë të pandehurit dhe të cilat quhen e drejta për
t’u mbrojtur. Në këtë mënyrë bëhet përpjekje që sa më tepër të
barazohet pozita e të paditësit dhe të pandehurit në procedurën penale
dhe të sigurohet parimi i “barazisë së armëve” (ang. equality of arms).
Çështja e pozitës së tyre procedurale, të drejtat dhe detyrat në
procedurën penale si dhe realizimi i parimit “të barazisë së armëve”
kanë rëndësi të veçantë për rregullimin e procedurës penale,”... kurse
vet ajo janë shprehje e rrethanave politike kulturore dhe rrethanave
tjera shoqërore.
Historia e procedurës penale në esencë zhvillohet mbi historinë e
palëve dhe pozitës së tyre në procedurë”.31
Edhe sipas KPPPK i pandehuri dhe paditësi në procedurën penale kanë
statusin e palëve të barabarta, përveç nëse me atë ligj nuk është
paraparë ndryshe (neni 10. par. 1). kurse prokurori publik (krahas
gjykatës dhe policisë) është i obliguar që me kujdes të shqyrtojë dhe
me profesionalizëm dhe besnikëri maksimale të konstatoj me të njëjtin
kujdes faktet të cilat e ngarkojnë të pandehurin si dhe ato të cilat
30
G. Tomasheviq, 1998., fq. 53.
31
M. Grubaç, 2006., fq. 127.

42. 42
shkojnë në dobi të tij dhe që të gjitha faktet dhe provat të cilat shkojnë
në dobi të pandehurit t’i jepen në dispozicion mbrojtjes para fillimit
dhe gjatë procedurës penale (neni 7. par. 2). Pala në procedurën penale
duhet ta ketë aftësinë procedurale të palëve. Aftësia e palëve është
aftësia e personit që të jetë palë në procedurën konkrete penale, pra të
jetë i pandehur apo paditës. Aftësia procedurale është aftësia e palës që
në procedurën penale të ndërmerr veprime procedurale penale.

43. 43
PJESA E IV
GJYKATA
20. Mbi gjykatën në përgjithësi
Gjykata e kryen funksionin gjyqësor si një nga funksionet esenciale të
shoqërisë së organizuar njerëzore.
Funksioni gjyqësor reflektohet në zbatimin e sistemit të caktuar të
normave juridike mbi marrëdhëniet konkrete shoqërore. Duke
zbatuar sistemin e caktuar të normave juridike mbi marrëdhëniet
konkrete shoqërore, gjykata shqyrton kundërthëniet në shoqëri dhe
zgjidh konfliktin e interesave përmes prizmës së kontesteve
gjyqësore.
Funksioni themelor i gjykatës në procedurën penale është që ajo si
organ i pavarur dhe i paanshëm në procedurën e paraparë me ligj të
vendos se a ka kryer vepër penale i pandehuri dhe ta zbatoj të drejtën
pozitive penale. Për funksionin gjyqësor në procedurën penale të
Kosovës, janë kompetente gjykatat e rregullta: gjykatat komunale,
gjykatat e qarkut dhe Gjykata Supreme e Kosovës. Gjykatat
themelohen me ligj dhe sipas ligjit përcaktohen kompetencat, struktura
dhe organizimi i tyre si dhe procedura në mënyrë që të sigurohet
barazia në procedurë dhe parimi i së drejtës si njëri nga parimet
themelore në procedurë para gjykatës.32
21. Parimet e kryerjes së funksionit gjyqësor
Parimet themelore në të cilat bazohet organizimi dhe veprimtaria e
gjykatave ushtrojnë ndikim të drejtpërdrejtë në realizimin e funksionit
gjyqësor. Në këtë kuptim rëndësi të posaçme ka parimi: i pavarësisë
dhe paanshmërisë gjyqësore; ligjshmërisë; i emërimit dhe shkarkimit
të gjyqtarëve; kolegjialitetit dhe shumëshkallshmërisë.
32
Organizata e gjykatave rregullohet me Ligjin mbi Gjykatat e Rregullta të Kosovës
(„Gazeta Zyrtare e KSAK nr. 21/1978, ndryshimet dhe plotlësimet, „Gazeta
Zyrtare e KSAK“, nr. 2/1989.). Me Rregulloren 1999/24 është paraparë që
dispozitat e përmendura të lihen nl fuqi. Për strukturën e llojit tjetër të gjykatave
flet Projektligji për Gjykatat në Kosovë i cili është në procedurën e përgatitjes.

44. 44
- Parimi i paanshmërisë dhe pavarësisë gjyqësore:
KEDNJ parasheh që secili ka të drejtë që për aktakuzën e drejtuar
kundër tij të kërkoj që të vendosë gjykata e paanshme dhe e pavarur
(neni 6. par. 1)33
. Nga pozita juridike e gjyqtarit, profesionalizmi i tij
dhe “pjekuria morale”, si kushte themelore të paanshmërisë së tij, varet
se si do të realizohet në praktikë pavarësia dhe paanshmëria e gjykatës
penale;
- Parimi i ligjshmërisë:
Ky parim është në lidhje të ngushtë me parimin e pavarësisë dhe
paanshmërisë së gjykatës. Në të vërtetë gjykatat janë të detyruara të
gjykojnë në bazë të ligjit. Në këtë kuptim, gjyqtarët gjykojnë vetëm
sipas bindjes së tyre të lirë gjyqësore të bazuar në dispozitat ligjore;
- Parimi i emërimit dhe shkarkimit:
Ky parim përfshinë kushtet për përzgjedhjen e kandidatëve në
funksionin gjyqësor, emërimin, avancimin në shërbim dhe ndërprerjen
e titullit të gjyqtarit. Në pajtim me këtë parim, për të gjitha çështjet e
përmendura duhet të vendosë organi i cili është i pavarur nga pushteti
ekzekutiv apo pushteti legjislativ, në bazë të ligjit dhe në kuadër të
procedurës së paraparë me ligj.34
;
- Parimi i kolegjialitetit:
Ky parim ka të bëjë me organizimin e brendshëm të gjykatës dhe
mendrën e punës së gjykatës. Sipas këtij parimi gjykata komunale
gjykon në trupin gjykues të përbërë nga një gjyqtarë dhe dy gjyqtarë
porotë. Gjykata e Qarkut gjykon në trup gjykues të përbërë nga një
gjyqtarë dhe dy gjyqtarë porotë, gjegjësisht për veprat e rënda penale
në trup gjykues të përbërë nga dy gjyqtarë dhe tre gjyqtarë porotë. Në
shkallën e dytë gjykon nga tre, pesë gjyqtarë, kurse në shkallën e tretë
gjykon kolegji gjykues i përbërë nga tre, gjegjësisht pesë anëtarë
(gjyqtarë profesionist). Me këtë parim është paraparë edhe përjashtimi
për vepra penale për të cilat është paraparë dënimi me burg deri në tri
33
GJEDNJ, me rastin e vendimit se a është ndonjë gjykatë e pavarur apo jo, merr në
shqyrtim si vijon: a) mënyrën e emërimit të gjyqtarëve; b)kohëzgjatjen e mandatit;
c) garancitë kundër presionit të jashtëm; d) atë se gjykata e caktuar, a len
përshtypjen e gjykatës së pavarur. Shih psh: Campbell dhe Fell kundër Mbretërisë
së Bashkuar (1984.).
34
Gjyqtarët dhe gjyqtarët porotë i emëron PSSP të KB me propozim të Këshillit
(Neni 5. Rregullorja UNMIK-a 2001/28).

45. 45
vjet apo gjoba me të holla si dënim kryesor meqenëse për ato vepra
penale gjykon gjyqtari individual në gjykatën komunale (neni
22,24,26).
- Parimi i shumëshkallshmërisë:
Ky parim nënkupton atë që për një çështje penale vendosin shumë
gjykata, do të thotë gjykata të ulëta dhe të larta ( në procedurë sipas
ankesës).
22. Koncepti dhe llojet e kompetencave gjyqësore.
Meqenëse ekzistojnë shumë lloje të gjykatave dhe numri i madh i tyre
brenda llojit të caktuar, është e domosdoshme të përcaktohet
kompetenca e tyre si fushëveprim i punës në çështjet konkrete penale.
Krahas kësaj, është e drejtë e çdo individi që për aktakuzën penale të
drejtuar kundër tij të vendos gjykata themeluar sipas ligjit në
procedurën e cila është filluar dhe zhvillohet sipas të drejtës pozitive
procedurale (neni 6. par. 1 i KEDNJ). Kompetenca është e drejtë dhe
detyrë e paraparë e gjykatës së caktuar e paraparë me ligj që të
veprojë për çështjen e caktuar penale.
Për përcaktimin e kompetencës gjyqësore aplikohen kriteret si vijon:
a).Karakteri dhe pesha e veprës penale dhe dënimi i paraparë e
mundësojnë përcaktimin e kompetencës reale. Bazë për përcaktimin
e kësaj kompetence pra është vepra penale. Kompetenca reale
mundëson që veprat penale t’u dorëzohen për gjykim gjykatave
komunale apo gjykatave të qarkut;
b). Ndarja e punës midis gjykatave të të njëjtit lloj (p.sh. komunale )
është e mundur në bazë të lidhjes e cila ekziston ndërmjet veprës
penale, kryesit të saj dhe vendit të caktuar (territorit) bazë për
përcaktimin e kësaj kompetence është vendi për të cilin është e
lidhur vepra penale apo kryesi i saj. Kjo kompetencë quhet
kompetencë vendore apo territoriale;
c). ndarja e procedurës penale në faza apo funksione të cilat gjyqtari i
ka gjatë procedurës penale dhe e që mundëson përcaktimin e
kompetencës funksionale. Përfundimisht, edhe cilësia e të pandehurit
mund të ketë rëndësi për përcaktimin e kompetencës. Në rast të tillë
bëhet fjalë për kompetencën personale. Kjo kompetencë vije në
shprehje në procedurën ndaj të miturve.

46. 46
23. Kompetenca reale
Kompetenca reale është e drejtë dhe detyrë e paraparë me ligj, e
llojit të caktuar të gjykatave, për të gjykuar për veprat e caktuara
penale, varësisht nga pesha e tyre.
Pesha e veprës penale është shprehur përmes dënimit i cili për disa
vepra penale është paraparë me ligjin penal. Në këtë kuptim gjykatat
komunale janë kompetente që të gjykojnë për veprat penale për të cilat
është paraparë si dënim kryesor gjoba me të holla apo dënimi me burg
deri në 5 vjet, përveç në rastet kur për ato vepra penale është
kompetente Gjykata e Qarkut (neni 21).
Gjykatat e Qarkut janë kompetente të gjykojnë për veprat penale për të
cilat është paraparë dënimi së paku 5 vjet heqje lirie apo me burg
afatgjatë si dhe për veprat tjera të cilat sipas ligjit janë kompetencë e
gjykatës së Qarkut (neni 23).
Shmangiet nga parimi që të gjykojë vetëm gjykata kompetente reale:
- Nëse personi i njëjtë është i akuzuar për më shumë vepra penale dhe
për ndonjë nga ato vepra është kompetente gjykata më e ulët, kurse
për ndonjë tjetër gjykata më e lartë (neni 33) ;
- Nëse gjatë shqyrtimit gjyqësor, gjykata konstaton se kompetente
është gjykata më e ulët, atëherë lëndën nuk ia dërgon asaj gjykate,
por e zhvillon procedurën vet dhe e nxjerr vendimin (neni 37,
paragrafi 2 ) ;
- Nëse në momentin e hyrjes në fuqi të KPPPK ndonjë lëndë penale
është ende në procedurë, ndërsa ka ardhur deri te ndryshimi i
kualifikimit ligjor apo te ndryshimi i kompetencës reale, ajo lëndë
do të përfundohet para asaj gjykate (neni 552 , paragrafi1). Gjykata
është e detyruar që gjatë tërë procedurës penale të kujdeset për
kompetencën reale, kurse palët gjithashtu gjatë tërë procedurës mund
të paraqesin kundërshtim për kompetencën reale. Në rast të
jokompetentes reale, gjykata duhet të shpallet jokompetente dhe
sipas vendimit të formës së prerë, t’ia dërgojë lëndën gjykatës
kompetente (neni 37, paragrafi 1).
24. Kompetenca territoriale
Kompetenca vendore është e drejtë dhe detyrë e gjykatës kompetencë
lëndore që të ndërmarrë veprime procedurale penale dhe të gjykoj

47. 47
veprën e caktuar penale për shkak të ndërlidhjes specifike të veprës
penale me kryesin e saj nga njëra anë dhe të territorit në të cilin
gjendet gjykata.
Me parimet e kompetencës territoriale përcaktohet një gjykatë nga një
numër i madh gjykatash si gjykatë kompetente në pikëpamje lëndore
do të gjykoj në lëndën konkrete penale. E drejta pozitive procedurale i
njeh normat të cilat flasin për kompetencën e rëndomtë dhe të
jashtëzakonshme territoriale. Normat për kompetencën e
jashtëzakonshme territoriale aplikohen atëherë kur në bazë të
rregullave për kompetencat e zakonshme territoriale nuk mund të
caktohet gjykata kompetente. Edhe njëri edhe tjetri lloj i kësaj
kompetencë është i përcaktuar me ligj, prandaj kjo nuk mund të
ndryshohet me vendimin e gjykatës apo me marrëveshje të palëve.
Për kompetencën territoriale gjykata kujdeset deri në formën e
prerë të aktakuzës (Neni 37 par. 3).
A) kompetencat e zakonshme territoriale
Kompetencat territoriale sipas rregullit i jepet gjykatës në territorin e
së cilës është kryer vepra penale ose është tentuar, apo është
shkaktuara pasova (neni 27. par. 1). Kjo kompetencë primare e
zakonshme territoriale duhet të mundësojë zhvillimin sa më të lehtë të
procedurës penale meqenëse në territorin e asaj gjykate gjenden mjetet
e nevojshme argumentuese. Vendi i kryerjes së veprës penale
përcaktohet me dispozitat e së drejtës materiale penale. Nëse vepra
penale është kryer, ose është tentuar të kryhet apo janë shkaktuar
pasojat e asaj vepre në territorin të cilin e mbulojnë shumë gjykata apo
në kufijtë e atij territori, atëherë gjykata e cila e fillon e para
procedurën si përgjigje në kërkesë të paditësit të autorizuar do të jetë
edhe kompetente. Nëse procedura nuk është iniciuar, atëherë gjykata të
cilës i parashtrohet së pari kërkesa për fillimin e procedurës do të jetë
kompetente (neni 27. par. 3).
Nëse vepra penale është kryer në lundrimin ajrorë atëherë kompetente
është gjykata në territorin e së cilës e regjistruar fluturakja (neni 28).
Nëse vepra penale është kryer përmes shtypit, atëherë kompetente
është gjykata në territorin e së cilës është shtypur gazeta.( Neni 29.
par. 1). Nëse vendi i kryerjes së veprës penale nuk është i njohur apo
nëse ai vend është jashtë territorit të Kosovës, atëherë kompetente

48. 48
është gjykata në territorin e së cilës i pandehuri e ka vendbanimin e
përhershëm apo të përkohshëm.
Nëse gjykata në territorin e së cilës i pandehuri e ka vendbanimin e
përhershëm apo të përkohshëm tashmë e ka filluar procedurën, atëherë
ajo gjykatë është kompetente, dhe pse është kuptuar për vendin e
kryerjes së veprës penale (Neni 30, par. 1-2). Nëse nuk është i njohur
vendi i kryerjes së veprës penale, as vendbanimi i përhershëm apo i
përkohshëm i të pandehurit, ose që të dy janë jashtë territorit të
Kosovës, atëherë kompetente është gjykata në territorin e së cilës i
pandehuri është arrestuar apo i është dorëzuar vet organeve të rendit
(Neni 30. par. 3).
B) Kompetencat e jashtëzakonshme territoriale
Krahas rregullave të kompetencës së zakonshme territoriale, në
KPPPK janë dhënë edhe kriteret plotësuese për caktimin e gjykatës
kompetente territoriale dhe me atë rast fjala është për kompetencat
territoriale të jashtëzakonshme. Zbatimi i normave për kompetencat
territoriale të jashtëzakonshme lejohet vetëm nëse kompetenca
territoriale nuk mund të përcaktohet sipas rregullave për kompetencat
e zakonshme territoriale. KPPPK ka dispozita të posaçme për
kompetencat sipas vendimit të gjykatës (Gjykatës Supreme të
Kosovës, neni 32), kompetencën e deleguar (bartja e kompetencës
territoriale për shkaqe ligjore apo reale ose nëse është e qartë se ashtu
do të zhvillohet procedura shumë më lehtë, apo nëse ekzistojnë arsyet
tjera esenciale; neni 35, 36), dhe kompetenca sipas koneksitetit
(rregulla e kësaj kompetence zbatohet atëherë kur ekziston lidhja
ndërmjet shumë veprave penale në pikëpamje të të cilave duhet të
zhvillohet procedurë unike penale dhe të nxirret një aktgjykim; neni
33).35
35
Koneksiteti paraqet lidhjen e cila ekziston midis një apo më shumë objekteve.
Koneksiteti mund të jetë subjektiv, objektiv dhe i përzier apo subjektiv-objektiv.
Koneksiteti subjektiv ekziston atëherë kur një person ka kryer shumë vepra penale.
Koneksitetin objektiv e kemi atëherë kur në kryerjen e një vepre penale kanë marrë
pjesë shumë persona apo në mënyrë tjetër, janë të kanë lidhje të drejtpërdrejt me
veprën e kryer penale (bashkëpjesëmarrje). Koneksiteti i përzier ekziston në
atëherë kur shumë persona janë akuzuar për shumë vepra penale, kurse midis
veprave të kryera penale njëkohësisht ekziston lidhje dhe prova të njëjta.

49. 49
25. Kompetenca funksionale
Kompetenca funksionale është e drejtë dhe detyrë e gjykatës që të
ndërmerr veprime të caktuar procedurale penale gjatë procedurës
konkrete penale. Siç kemi theksuar, gjykatat kanë funksione të
ndryshme të cilat përcaktohen sipas fazës në të cilën gjendet procedura
konkrete penale si dhe sipas shkallës në të cilën realizohet funksioni i
gjykimit. Kështu, funksionin i gjykimit në shkallën e parë e kryen
gjyqtari individual ( për veprat penale për të cilat është paraparë
dënimi me burgim deri në 3 vjet, apo dënimi me gjobë si dënim
kryesor) dhe kolegjet e përziera për vepra të rënda penale. Në
procedurën e shkallës së dytë gjykatat gjykojnë në përbërje kolegjiale.
Në shkallën e tretë gjithashtu vendosin kolegjet gjyqësore. Sipas ligjit
janë të ndara edhe aktivitetet e gjyqtarit të procedurës paraprake ( në
procedurën hetimore), gjyqtarit për konfirmimin e aktakuzës ( në
stadin e aktakuzës), apo kryetarit të kolegjit gjyqësor (në seancën
kryesore).
26. Kompetenca personale.
Në pikëpamje të kompetencës personale është e nevojshme të
përfundohet se cilësia e të pandehurit si kryes i supozuar i veprës
penale ka rëndësi për përcaktimin e kompetencës gjyqësore. Lidhur me
këtë, kompetenca e përmendur vije në shprehje në procedurën ndaj të
miturve, sepse për ndërmarrjen e veprimeve procedurale penale dhe
gjykimin e veprave penale të personave të mitur është kompetent
gjyqtari për të mitur dhe trupi gjykues për të mitur në shkallën e parë,
gjegjësisht në gjykatën e shkallës së dytë (neni 49. LPMK).
27. Vlerësimi i kompetencës dhe konflikti i kompetencës
Shpjegimet paraprake treguan se gjykata duhet:
- të kujdeset për kompetencën e vet reale dhe territoriale sipas detyrës
zyrtare;
- të kujdeset për kompetencën reale gjatë tërë procedurën penale;
- të kujdeset për kompetencën territoriale deri në aktakuzën e formës
së prerë;
- të shpallet jokompetente dhe lëndën t’ia drejtoj gjykatës kompetente ;
- si gjykatë jokompetente të ndërmarrë ato veprime në procedurë për të
cilat ekziston rreziku i shtyrjes.

50. 50
Krahas detyrave të parapara të gjykatës, me rastin e vlerësimit të
kompetencës mund të vihet deri te mospajtimi midis gjykatave lidhur
me kompetencën për gjykim. Prandaj konflikti i kompetencës është
kontest i dy apo më tepër gjykatave rreth asaj se cila prej tyre është
kompetente reale apo territoriale për ta zgjidhur çështjen konkrete
penale. Konflikti i kompetencave mund të jetë pozitiv dhe negativ. Për
konfliktin pozitiv të kompetencave bëhet fjalë atëherë kur dy apo më
shumë gjykata në çështjen konkrete penale pretendojnë të jenë
kompetente. Kurse për konfliktin negativ të kompetencave bëhet fjalë
kur një apo më shumë gjykata e refuzojnë kompetencën për gjykim.
Procedurën për zgjidhjen e konfliktit të kompetencës e fillon gjykata
sipas detyrës zyrtare. Konfliktin e kompetencave midis gjykatave e
zgjidh së bashku drejtpërdrejtë gjykata më e lartë( neni 37. 39).
28. Përjashtimi i gjyqtarit, gjyqtarit porotë, prokurorit dhe
pjesëmarrësve tjerë në procedurë
Duke pasur parasysh të drejtën e çdo individi që për aktakuzën penale
të ngritur kundër tij të vendos gjykata e pavarur dhe e paanshme e
themeluar sipas ligjit (Neni 6, par. 1. KEDNJ), me dispozitat për
ushtrimin e funksionit gjyqësor ndër të tjera janë përcaktuar kushtet
për emërimin dhe revokimin e gjyqtarit, në mënyrë që të sigurohet
aftësia që në mënyrë të paanshme, të drejtë dhe pa ndikime nga jashtë
ta kryej funksionin e gjykimit. Me qëllim të sigurimit të pavarësisë dhe
të paanshmërisë së gjykatës KPPPK e parasheh institutin e
përjashtimit.
Përjashtimi i gjyqtarit apo gjyqtarit porotë paraqet përjashtimin e tij
nga gjykimi apo nga kryerja e veprimeve tjera procedurale në
çështjen e caktuar penale për shkak të ekzistimit të arsyes e cila sjell
në dyshim paanshmërinë dhe objektivitetin e tij.36
Arsyet për përjashtim janë:
- nëse gjyqtari apo gjyqtari porotë është i dëmtuar me veprën penale;
- është bashkëshort, bashkëshort jashtëmartesor, person në afri gjinie
në vijë të drejtpërdrejtë të çfarëdo shkalle ose në vijë anësore deri në
shkallën e katërt , person në afri krushqie deri në shkallën e dytë me
të pandehurin, mbrojtësin e tij, paditësin, të dëmtuarin, përfaqësuesin
e tij ligjor ose përfaqësuesin e autorizuar;
36
B. Pavishiq, 2005., fq. 60. – 61; G. Tomasheviq, 1998., fq. 98.

51. 51
- është kujdestar ligjor, nën kujdestari ligjore, fëmijë i adoptuar ose
prind adoptues, ushqyes ose i ushqyer me të pandehurin, me
mbrojtësin e tij , me paditësin ose me të dëmtuarin;
- në çështjen e njëjtë penale ka marrë pjesë në procedurë si paditës,
mbrojtës, përfaqësues ligjor, përfaqësues i autorizuar i të dëmtuarit
apo paditësit ose është pyetur si dëshmitar ose ekspert; ose
- në të njëjtën çështje ka marrë pjesë në marrjen e vendimit në
gjykatën më të ulët ose nëse në gjykatën e njëjtë ka marrë pjesë në
marrjen e vendimit i cili kundërshtohet me ankesë. (Neni 40)
Gjyqtari apo gjyqtari porotë është i detyruar ta ndërpresë punën në
çështjen penale dhe për këtë ta njoftoj kryetarin e gjykatës i cili e
emëron gjyqtarin tjetër. Krahas gjyqtarit apo gjyqtarit porotë
përjashtim mund të kërkojnë edhe palët. Kërkesa duhet të paraqitet
deri në fillimin e shqyrtimit gjyqësor (nëse ekzistojnë rrethanat të cilat
sjellin në dyshim paanshmërinë e tij), gjegjësisht para përfundimit të
shqyrtimit gjyqësor (nëse fjala është për arsyet tjera për përjashtim).
Kërkesa për përjashtim duhet të arsyetohet. Për përjashtim dhe
zëvendësim vendos kryetari i gjykatës, kurse për përjashtimin e tij
drejtpërsëdrejti kryetari i gjykatës më të lartë. Për përjashtimin e
Kryetarit të Gjykatës Supreme të Kosovës, vendoset në seancën e
përgjithshme të Gjykatës Supreme të Kosovës. (neni 43. par. 1-2).
Dispozitat për përjashtim të gjyqtarit dhe gjyqtarit porotë zbatohen
edhe në rastin e prokurorit publik dhe personave të autorizuar për ta
përfaqësojnë atë, personit të autorizuar të policisë, procesmbajtësit të
gjykatës, përkthyesit, specialistit apo ekspertit (Neni 45).

52. 52
PJESA V
PROKURORI
29. Paditësi i autorizuar në procedurën penale.
Në pajtim me parimin akuzator, funksioni i ndjekjes penale i është
besuar paditësit të autorizuar. Paditësi i autorizuar kërkon nga gjykata
që në procedurën penale ta vërtetoj se a është kryer vepra penale;
personi i akuzuar a është kryesi i asaj vepre; a është përgjegjës
penalisht dhe a mund të zbatohen ndaj tij sanksionet penale.
Veprimtaria procedurale e paditësit të autorizuar me të cilën ai nga
gjykata kërkon konstatimin e ekzistimit të kërkesës penale juridike në
rastin konkret, në literaturë quhet akuzë penale.
Në këtë kuptim, akuza penale është aktivitet procedural i paditësit të
autorizuar e cila ka të bëjë me veprimet e llojllojshme procedurale,
me të cilat nga gjykata kërkohet që në procedurën penale të
konstatojë ekzistimin e kallëzimit penal-juridik dhe varësisht nga
rezultati i këtij konstatimi, ndaj personit të akuzuar të zbatohen
sanksionet gjegjëse penale.37
Funksioni i ndjekjes penale është i vendosur para së gjithash si
funksion publik i cili realizohet në interesin publik, pra ndjekja penale
realizohet sipas detyrës zyrtare nga ana e prokurorit publik. Krahas
veprave penale që ndjekjen sipas detyrës zyrtare, ekzistojnë vepra
penale ndjekja e të cilave është e lidhur për propozimin e të dëmtuarit.
Ajo që është specifike për ato vepra penale është se funksionin e
ndjekjes penale e ushtron prokurori publik pasi që i dëmtuari të ketë
paraqitur propozimin e tillë. Gjithashtu ekzistojnë edhe vepra penale të
cilat mund të ndjekjen sipas padisë private dhe në rastin e tyre si paditë
paraqitet paditësi privat.38
Në aspektin e veprave penale të cilat ndjekjen sipas detyrave zyrtare
KPPPK krahas prokurorit publik pranohet edhe i dëmtuari si paditës
(paditës subsidiar), i cili realizon ndjekjen penale në rastet kur
prokurori publik nuk fillon ndjekjen penale.
37
M. Grubaç, 2006., fq 134. – 135.; H.I. Sijerçiq-Çoliq, 2005, fq. 161.
38
Shih më lartë shpjegimin për Parimin e Oficialitetit të Ndjekjes Penale.

53. 53
30. Organizimi i prokurorisë dhe parimet specifike
Organizimi i prokurorisë në Kosovë, është i rregulluar me Ligjin Mbi
Prokurorinë dhe i është përshtatur organizimit të gjykatave.39
Me këtë
ligj janë themeluar: Prokuroria Komunale, Prokuroria e Qarkut, dhe
ajo e Kosovës. Si gjyqtarët ashtu edhe prokurorët në Kosovë i emëron
PSSP-ja.40
Rregullimi i prokurorisë është i bazuar në parimet e caktuara siç janë:
Parimi i bashkimit të prokurorisë:
Sipas këtij parimi prokuroria është e ngritur në parimin e bashkimit
organizativ, sepse gjitha prokuroritë së bashku e formojnë unitetin
organizativ në të cilin prokuroritë më të ulëta i nënshtrohen
prokurorisë më të lartë;
Parimi i ligjshmërisë:
Çdo prokurori sipas këtij parimi e ushtron funksionin e vet në bazë të
dispozitave gjegjëse ligjore. Prokuroria domosdo ndërmerr ndjekjen
penale sa herë që plotësohen kushtet ligjore, do të thotë kur ekzistojnë
provat se është kryer vepra penale (parimi i legalitetit të ndjekjes
penale).
Parimi i rregullimit monokrat:
Sipas këtij parimi vetëm një person, kurse ky person është prokuroi
kryesor, e përfaqëson prokurorinë dhe e drejton punën e saj. Ky parim
ka të bëjë me mënyrën dhe formën e ushtrimit të funksionit të ndjekjes
penale nga ana e atij prokurori i cili gjendet në krye të organizatës së
caktuar të prokurorisë. Prokurori i cili gjendet në krye të prokurorisë,
funksionin e ndjekjes penale mund ta ushtroj drejtpërdrejt vet ose ato
aktivitete ja delegon ose ja beson prokurorëve tjerë në prokurorinë në
krye të së cilës gjendet. Me këtë rast ai atyre mund t’u jap udhëzimet e
nevojshme për t’i kryer ato punë ashtu që prokurorët gjatë aktivitetit të
tyre realizimin e funksionit të ndjekjes e ushtrojnë vet për ushtrimin
39
Ligji për Prokurorinë Publike të Kosovës „Gazeta Zyrtare e KSAK nr. 32/1976,
ndryhimet dhe plotësimet nr. 42/1977, 44/1982. i 44/1984. Ky ligj ësht lënë në fuqi
me Rregulloren e UNMIK-ut 1999/24. Në procedurë e sipër është nxjerrja e Ligjit
për Prokurorinë e Kosovës, i cili parasheh një strukturë tjetër për Prokurorinë e
Kosovës.
40
Neni. 5. Rregullorja e UNMIK-ut 2001/28.

54. 54
ligjor të punëve dhe detyrave;
Parimi i rregullimit hierarkik:
Ky parim nënkupton subordinimin e prokurorive më të ulëta ndaj atyre
më të larta, gjegjësisht nënshtrimin e prokurorisë më të lartë asaj më të
ulëtës. Parimi i rregullimit hierarkik aplikohet edhe brenda prokurorisë
konkrete. Pra, prokurori i cili gjendet në krye të prokurorisë konkrete
udhëheqë me punën e tij, bënë ndarjen e punëve brenda saj, mund të
ndërmerr edhe kryerjen e punëve të caktuara në atë mënyrë që i kryen
ato në vend të prokurorit të caktuar apo që ato punë ia beson
prokuroritë tjetër në atë prokurori. Ndërkaq, krahas parimit të
hierarkisë së brendshme dhe vendosjes monokratike, sipas ligjit, çdo
prokuror edhe pa autorizim të posaçëm mund të ndërmerr çfarëdo
veprimi në procedurën para gjykatës apo organit tjetër shtetëror, të
cilën punë do të mund ta kishte marrë prokurori kryesor.
Veprimi i ndërmarr në procedurë nga cilido anëtar i prokurorisë e
obligon prokurorin në tërësi, madje edhe atëherë kur është ndërmarr në
kundërshtim me udhëzimin e prokurorit kryesor. Prandaj, për
procedurë prokurorit nuk i duhet autorizimi, sepse gjykata nuk e
verifikon se a ka vepruar prokurori në pajtim me udhëzimin, kurse
gjatë procedurës prokurorët mund të ndërrohen. Lidhur me sa u tha ka
të bëjë edhe dhënia e udhëzimeve të detyrueshme. Udhëzimet kanë
karakter intern dhe e obligojnë atë prokurorë të cilit i jepen ato; pra,
ato nuk e udhëzojnë edhe gjykatën, sepse për gjykatën është meritore
deklarata, gjegjësisht veprimi i prokurorit i ndërmarr në procedurë pa
marrë parasysh se a është në pajtim me udhëzimin e dhënë apo jo;
Parimi i devolucionit:
Ky parim nënkupton të drejtën e prokurorit më të lartë që të ndërmerr
dhe drejtpërsëdrejti t’i kryejë punët nga kompetenca e prokurorit më
të ulët ( p.sh. prokurori kryesor i Prokurorisë së Qarkut, mund të
ndërmerr ndjekjen penale në vend të Prokurorit Komunal dhe në
ndonjë rast të procedurës konkrete penale ta kryej atë para gjykatës
komunale kompetente);
Parimi i substitucionit:
Ky parim nënkupton të drejtën e prokurorit të rangut më të lartë që
përfaqësimin e caktuar apo ndërmarrjen e veprimeve procedurale në
ndonjë lëndë ta përjashtojë nga kompetenca e prokurorit kompetent të
rangut më të ulët, dhe atë t’ia besojë prokurorit tjetër kompetent.

55. 55
31. Të drejtat dhe detyrat e prokurorit publik në procedurën penale.
Prokuroria publike është organ i pavarur përgjegjës për hetimin e
veprave penale, për ndjekjen penale të akuzuarve për veprat e kryera
penale të cilat ndjekjen sipas detyrës zyrtare (ex officio), apo sipas
kërkesës së palës së dëmtuar, mbikëqyrjen e punës së policisë
gjyqësore me rastin e kryerjes së hetimit dhe mbledhjes së provave dhe
informatave. Prokurori publik është i detyruar që ti shqyrtoj provat dhe
faktet të cilat e rëndojnë si dhe ato të cilat janë në dobi të të
pandehurit, të sigurojë që hetimi të kryhet me respektimin e plotë të të
drejtave të pandehurit dhe që të mbledhja e provave të mos vij duke
shkelur dispozitat e procedurës penale (neni 46. par. 1-3).
Në realizimin e funksionit të veprës penale prokurori publik ka të
drejtë dhe detyrë:
- që të ndërmerr masat e nevojshme për zbulimin e veprave penale dhe
gjetjen e kryesve të tyre dhe të ndërmarr veprime hetimore derisa
zbaton dhe mbikëqyrë hetimet në procedurën paraprake penale;
- të paraqesë apo prezantoj aktakuzën, gjegjësisht propozimakuzën
para gjykatës kompetente;
- të paraqesë ankesë kundër vendimeve gjyqësore të cilat nuk e kanë
marrë formën e prerë dhe të paraqesë mjetet e jashtëzakonshme
juridike kundër vendimeve gjyqësore të formës së prerë;
- që të kryej dhe ndërmerr edhe punë dhe veprime tjera të parapara me
ligj (neni 47).
32. I dëmtuari si paditës dhe paditësi privat
Sipas parimit të legalitetit të ndjekjes penale prokurori publik është i
detyruar ta filloj ndjekjen penale kur për këtë ekziston dyshimi i
bazuar se është kryer vepra penale e cila ndiqet sipas detyrës zyrtare.
Prokurori publik në rastin konkret mund të mos e filloj procedurën
penale ose në rastin e procedurës tashmë të filluar të ndjekjes të
tërhiqet. Nëse prokurori publik konsideron se nuk ka bazë për fillimin
apo vazhdimin e procedurës penale, atëherë rolin e tij mund ta marrë
pala e dëmtuar nën kushtet e caktuara ligjore, (Neni 6. par. 3-4).
Pra, i dëmtuari ka të drejtë që ta vazhdojë ndjekjen penale dhe këtu ai
paraqitet si paditës subsidiar vetëm atëherë kur prokurori publik nuk e
ndërmerr ndjekjen penale. Për këtë arsye kur prokurori publik nuk e

56. 56
fillon ndjekjen apo tërhiqet nga ndjekja, ai është i detyruar që në afat
prej 8 ditësh ta njoftojë për këtë të dëmtuarin dhe ta udhëzoj atë se
mund të vazhdoj vetë ndjekjen si paditës subsidiar.41
I dëmtuari në këtë rast ka të drejtë të ndërmerr, gjegjësisht të vazhdoj
ndjekjen penale në afat prej 8 ditësh nga dita e pranimit të njoftimit. I
dëmtuari i cili nuk është i informuar për tërheqjen e prokurorit nga
ndjekja apo për mos fillimin e ndjekje penale, me deklaratën e vet
mund ta vazhdoj procedurën, të cilën e jep para gjykatës kompetente
me afat prej 3. muajsh nga dita kur prokurori e ka hedhur poshtë
kallëzimin penal, gjegjësisht nga dita kur e ka nxjerrë vendimin për
ndërprerjen e procedurës, ( Neni 62. par. 4).
Kur janë në pyetje veprat penale të cilat ndiqen sipas padisë private,
funksionin e ndjekjes penale e realizon paditësi privat, gjegjësisht
personi i dëmtuar me vepër penale. Paditësi privat vendos se a do të
ndërmerr ndjekjen penale për veprën e tillë penale. Nëse paditësi
privat paraqet padinë private, atëherë ai edhe e përfaqëson atë.
Prokurori publik në rastin e këtyre veprave penale nuk ka kurrfarë
ingjerencash. Për veprat penale të cilat ndiqen sipas paditë private,
padia private duhet të paraqitet në afat prej 3. muajve nga dita kur
personi i autorizuar ka kuptuar për veprën penale dhe kryesin e saj
(Neni 54. par. 1).
Paditësi subsidiar dhe paditësi privat kanë të drejtë që gjatë gjithë
këtyre fazave të procedurës penale të demonstrojnë të gjitha faktet dhe
të propozojnë prova të cilat janë të rëndësishme për konstatimin e
veprës penale, zbulimin e kryesit apo vërtetimin e kërkesave të tyre
pronësore-juridike. Në shqyrtimin gjyqësor paditësi subsidiar dhe
paditësi privat kanë të drejtë të propozojnë prova, t’i parashtrojnë
pyetje të pandehurit, dëshmitarit dhe ekspertëve dhe të paraqesin
vërejtje dhe sqarime lidhur me dëshmitë e tyre, si dhe të japin
deklarata tjera dhe propozime.
Paditësi subsidiar dhe paditësi privat kanë të drejtë ta kontrollojnë
procesverbalin, dokumentet dhe lëndët të cilat shërbejnë si provë, në
pajtim me dispozitat e KPPPK (Neni 61, par. 13).
41
procedurën e njëjtë e zbaton gjykata edhe në rastin e tërheqjes së prokurorit publik
nga ndjekja para se të fillojë shqyrtimi gjyqësor (Neni. 62.fq. 1).

57. 57
PJESA E VI
I PANDEHURI DHE E DREJTA E TIJ PËR TU MBROJTUR
33. Nocioni “i dyshuar”; i pandehur” dhe “i akuzuar”
“I dyshuari” është personi për të cilin policia apo organi i ndjekjes
penale me arsye dyshon se ka kryer vepër penale, por që kundër tij nuk
është filluar vepra penale.
“i pandehuri” është personi kundër të cilit zhvillohet procedura
penale.
“i akuzuari” është personi kundër të cilit aktakuza është bërë e
plotfuqishme; është paraqitur padi private apo propozim-akuza dhe
është caktuar shqyrtimi gjyqësor.
“i dënuari” është personi i cili me aktgjykimin e formës së prerë të
gjykatës është shpallur fajtorë për veprën e kryer penale (Neni 151,
pika 1- 4). Shprehja “i pandehur” përdorët gjithashtu si shprehje e
përgjithshme edhe për të pandehurin, të akuzuarin dhe të dënuarin.
Çdo kryes i veprës penale nuk mund të jetë i pandehur. Kështu p.sh.
procedura penale nuk mund të zhvillohet kundër personit i cili gëzon
imunitet penal dhe material juridik, apo imunitet procedural penal ( te
imuniteti procedural penal, derisa prokurori publik të mos e merr lejen
e nevojshme nga organi kompetent, (Neni 144. par. 1), si dhe as
kundër personit i cili në momentin e kryerjes së veprës penale nuk i ka
mbushur 14 vjet (Neni 11, par. 2 i KPPK).
34. Pozita procedurale e të pandehurit.
Në teorinë e të drejtës së procedurës penale theksohet se pozita
procedurale e të pandehurit përcaktohet nga të drejtat dhe detyrimet e
tij. Specifikat e pozitës procedurale të të pandehurit mbështetën në
pozitën juridike të cilën ai e ka në procedurën penale: i pandehuri është
njëri ndër tre subjektet themelore në procedurën penale. Në këtë
kuptim është edhe palë i cili duhet t’i ketë të gjitha mundësitë juridike
dhe reale të përfaqësoj interesat e veta. Në anën tjetër, i pandehuri
mund të jetë edhe burim i të kuptuarit të fakteve të relevante të cilat
duhet të vërtetohen në procedurën penale, në atë kuptim që edhe
kundër vullnetit të tij tu nënshtrohet masave të caktuara të detyrimit
(p.sh. kontrollit trupor apo bastisjes). Pra, i pandehuri është subjekt i
procedurës penale i cili disponon me të drejtën për tu mbrojtur, kurse

58. 58
ai mund të jetë edhe mjet i provës pasive.42
Këto dy pozita procedurale të të pandehurit në procedurën penale
shprehen në mënyra të ndryshme në disa stade të saj: në hetuesi i
pandehuri më tepër u nënshtrohet masave të detyrimit procedural të
cilat janë të lidhura për hetimin e gjendjes faktike, derisa në
shqyrtimin gjyqësor një gjë e tillë është më pak e shprehur, sepse ai
stad i procedurës penale i përket kundërshtimeve reciproke të fakteve
dhe argumenteve juridike të palëve.43
Pozita procedurale e të pandehurit ka të bëjë në masë më të madhe me
të drejtat të cilat i kontribuojnë realizimit të njërit nga tre funksionet
themelore të procedurës penale-funksionit për tu mbrojtur.44
Për shkak të rëndësisë së të drejtës për tu mbrojtur kjo e drejtë është
paraparë edhe me dokumentet ndërkombëtare me të cilat i ofrohet
mbrojtja të drejtave themelore të njeriut (p.sh. neni KEDNJ) si dhe me
legjislacionit penal. Pjesa dërmuese e këtyre të drejtave mund të
shfrytëzohet gjatë tërë procedurës penale, gjegjësisht në cilindo stad të
saj. Pra, gjithmonë ekzistojnë të drejtat e caktuara të cilat duhet të
sigurohen dhe të cilat i garantojnë të pandehurit cilësinë e subjektit dhe
palës në procedurë.
Këtu do të nënvizojmë disa nga të drejtat e të pandehurit (kurse për të
drejtat tjera do të flasim më vonë):
• cilido person i pandehur për kryerje të veprës penale konsiderohet i
pafajshëm derisa të mos vërtetohet fajësia e tij me aktgjykim të
formës së prerë të gjykatës (Neni 3. par. 1);
• cilido person i pandehur për kryerjen e veprës penale ka të drejtë për
procedurë penale të ndershme të zhvilluar në afat kohor të
arsyeshëm( neni 5. par. 1);
42
V. I.. Bayer, 1995., fq. 268; G.Tomasheviq,1998.,fq.70; T. Vasiljeviq,1981.fq.154.
43
D. Krapac, 2003.,fq. 159 – 160.
44
Këtu duhet cekur se nëse informatat nga kallëzimi penal janë bazë për dyshimin e
bazuar se personi i caktuar ka kryer vepër penale e cila ndiqet sipas detyrës
zyrtare, apo gjatë mbledhje së informatave nga personi i caktuar, policia vjen deri
tek njohuria se ai person ka kryer veprën penale e cila ndiqet sipas detyrës zyrtare,
atëherë ai person konsiderohet si i pandehur dhe ka të drejtat të cilat janë paraparë
për të pandehurit sipas KPPPK, pa marrë parasysh se ende nuk iniciuar hetimi
(Neni. 220. fq. 3). Për të drejtat e të akuzuarit, shih E. Sahiti, R. Murati, E.
Kunshtek, 2004., fq. 132.

59. 59
• me rastin e parë të marrjes në pyetje, i pandehuri duhet të informohet
menjëherë dhe hollësisht në gjuhën që ai e kupton për natyrën dhe
arsyet e aktakuzës kundër tij (Neni 11. par. 1);
• të drejtën në heshtje në kuptim që nuk është i detyruar që ta paraqesë
mbrojtjen e tij dhe as të përgjigjet në pyetje (Neni 11. par. 2);
• të drejtën që të mos jetë i detyruar që ta akuzoj vetveten ose të
afërmit e tij, as ta pranoj fajësinë (Neni 11. par. 2);
• të drejtën për tu mbrojtur sipas zgjedhjes së tij, për të cilën të drejtë
duhet të paralajmërohet që me rastin e marrjes së parë në pyetje ose
privimit nga liria (Neni 12, par. 2);
• të drejtën për ndihmë profesionale të mbrojtësit falas (Neni 12 par. 4)
Krahas të drejtave, i pandehuri në procedurën penale i ka edhe
obligimet:
- Kontrolli mjekësor i të pandehurit mund të zbatohet pa pëlqimin e
tij, nëse ky kontroll është i domosdoshëm për tu vërtetuar faktet të
cilat janë të rëndësishme për procedurën penale. Kontrolli mjekësor i
cili përfshinë kontrollin trupor siç është marrja e mostrës së gjakut,
mund të bëhet vetëm me urdhër të gjykatës, ose me pëlqim vullnetar
të personit për të cilin është fjala (Neni 192. par. 1-5);
- Obligimi për t’iu përgjigjur thirrjes së organit të procedurës penale.
Në këtë kuptim janë paraparë edhe masat me të cilat sigurohet
prezenca e të pandehurit, kurse me këto masa kufizohet e drejta
themelore e njeriut- e drejta në liri (Neni 268).
35. E drejta për tu mbrojtur dhe llojet e mbrojtjes
E drejta për tu mbrojtur për të pandehurin është e drejta më e
rëndësishme, sepse nga ajo burojnë edhe të drejtat tjera të tij.
Mbrojtja paraqet aktivitetin procedural i cili është i drejtuar në
mohimin e aktakuzës në tërësi apo pjesërisht, në vërtetimin e fakteve
në dobi të pandehurit si dhe në zbatimin e atyre normave juridike të
cilat për të pandehurin janë më të volitshme.45
Në procedurën penale na paraqiten dy lloj mbrojtjeje:
45
Kështu, M. Grubaç, 2006., fq. 180; G. Tomasheviq, 1998., fq.73. D. Krapac,
2003.,fq. 160 – 165; N. Matovski, 1984, fq. 13 – 18.

60. 60
- Mbrojtja materiale apo mbrojtja personale (mbrojtja të cilën i
pandehuri e ndërmerr vet);
- Mbrojtja formale apo mbrojtja profesionale (mbrojtja me ndihmën
profesionale të mbrojtësit).
Për këto lloje të mbrojtjes fletë dispozita e (Neni 11. par. 2 e KPPPK).
Gjithashtu, edhe Neni 6. par. 3. pika c) e KEDNJ flet për mbrojtjen
materiale dhe formale. GJEDNJ, në praktikën e saj thekson se këto dy
lloje të mbrojtjes nuk përjashtohen (nuk janë dhënë në mënyrë
alternative), por plotësohen me njëra tjetrën ( janë kumulative).46
Mbrojtja materiale (personale) është ajo mbrojtje të cilën e ndërmerr
vet i pandehuri në atë mënyrë që jep dëshminë (nëse dëshiron), pyet
dëshmitarët dhe ekspertët, propozon prova, jep fjalën përfundimtare në
shqyrtimin gjyqësor, paraqet kundërshtime apo mjete juridike. I
pandehuri mund ta realizoj edhe të drejtën për mbrojtje personale jo
vetëm me rastin e marrjes në pyetje por edhe gjatë tërë procedurës
penale duke i shfrytëzuar mjetet juridike të parapara me ligj.
Mbrojtja materiale apo personale nuk i takon vetëm të pandehurit,
sepse këtë mbrojtje e shfrytëzojnë edhe organet të cilat marrin pjesë në
procedurën penale, si dhe personat tjerë. Në aspektin e shfrytëzimit të
mbrojtjes materiale nga ana e organeve të cilat marrin pjesë në
procedurën penale theksohen p.sh. gjykata, prokurori publik dhe
policia. P.sh. se janë të detyruar që saktë dhe në mënyrë të plotë ti
vërtetojnë faktet të cilat kanë rëndësi për nxjerrjen e vendimit të drejtë
ligjor gjegjësisht se janë të detyruara që me kujdes t’i shqyrtojnë dhe
vërtetojnë si faktet që e ngarkojnë të pandehurin ashtu edhe ato që të
cilat janë në dobi të tij (Neni 7).
E drejta në mbrojtje materiale iu takon edhe personave të cilët në
ndonjë mënyrë të caktuar janë të lidhur me marrëdhënie dhe lidhje
shumë të afërta me të pandehurin (p.sh: qifti bashkëshortor apo
jashtëmartesor, farefisi më i afërt i të pandehurit), sepse ata persona
mund të angazhojnë mbrojtës për të pandehurin (neni 69. par. 6), kanë
të drejtë të mos dëshmojnë në procedurën penale (neni 160) ose të
paraqesin kërkesën për përsëritjen e procedurës (neni 443, par. 1).
46
Kështu psh: në lëndën Pakelli kundër Gjermanisë (1987.), Imbrioscia kundër
Zvicrrës (1993.).

61. 61
36. Mbrojtësi
Krahas mbrojtjes materiale të cilën siç theksuam e realizon i pandehuri
vet (dhe organet të cilat marrin pjesë në procedurën penale si dhe rrethi
i caktuar i personave të cilët janë në lidhje të afërta me të pandehurin),
i pandehuri ka të drejtë të mbrohet edhe me anë të ndihmës
profesionale të mbrojtësit. Konsiderohet se mbrojtja me ndihmën e
mbrojtësit siguron barazinë e të pandehurit me paditësin e autorizuar
në kuptim të parimit të “barazisë së armëve”.
Mbrojtja, të cilën të pandehurit ia ofron mbrojtësi që ai vet e zgjedh
apo ia cakton gjykata, kur me ligj parashihet mbrojtja e
detyrueshme, quhet mbrojtje formale.
Arsyet për mbrojtje formale janë të shumëfishta, por më së shpeshti
përmendet se mbrojtësi në procedurën penale ofron ndihmën teknike-
juridike të pandehurit gjë që i kontribuon barazisë së palëve në
procedurën penale. Paditësi në raport me të pandehurin, në drejtësi
është person profesional, derisa i pandehuri më së shpeshti është
person i cili nuk e njeh të drejtën, përmbajtjen e saj dhe ligjet. Me vet
këtë f akt pozita e paditësit është më e forte dhe më e volitshme.
Mirëpo, këto përparësi nuk janë edhe të vetmet që janë edhe në anën e
paditësit.
I pandehuri është person kundër të cilit zhvillohet procedura penale,
pra person i cili mu për këtë arsye edhe është në një gjendje të
posaçme psikike. Kjo gjë, mund të ndikoj seriozisht edhe në ushtrimin
e mbrojtjes së tij, gjegjësisht që veprimet e tij të mos jenë gjithmonë të
organizuara mirë, të dobishme, gjë që mund të çojë në lëshime me
rastin e paraqitjes së rrethanave dhe fakteve të relevante për mbrojtjen.
Pra, deri te mbrojtja e plotë e të pandehurit mund të arrihet vetëm nëse
i pandehuri, krahas të drejtave të cilat i takojnë, ka edhe mundësi të
angazhoj persona të cilët sipas profesionalizmit të tyre janë të
barabartë me paditësin e autorizuar, në mënyrë që të vendoset
baraspesha e vërtetë midis dy palëve kundërshtuese në procedurën
penale- midis paditësit të autorizuar dhe të pandehurit. Neni 6. par. 3
pika c) e KEDNJ parasheh të drejtën e të pandehurit për tu mbrojtur
me ndihmën e mbrojtësit sipas zgjedhjes së vet ose nëse nuk ka mjaftë
mjete për ta paguar atë, kurse interesi i së drejtës e kërkon domosdo,
t’i sigurohet mbrojtësi sipas detyrës zyrtare.

62. 62
Sipas KPPPK, i pandehuri ka të drejtë të mbrohet me ndihmën
profesionale të mbrojtësit të cilin vet e zgjedh, kurse nëse vet nuk merr
mbrojtës kur kjo është e paraparë me këtë ligj- do t’i caktohet
mbrojtësi sipas detyrës zyrtare. Gjithashtu, kur interesi i së drejtës e
kërkon këtë, nëse i pandehuri nuk ka mjete të mjaftueshme për ndihmë
juridike, sipas kërkesës së tij do t’i caktohet mbrojtësi i cili paguhet
nga mjetet buxhetore (Neni 12, par. 2- 4). I pandehuri ka të drejtë në
mbrojtës në të gjitha fazat e procedurës (Neni 69, par. 1 ). I pandehuri
njoftohet për të drejtën e tij për tu mbrojtur që nga momenti i parë i
marrjes në pyetje, si dhe për atë se nëse ai kërkon, mund t’i caktohet
mbrojtësi, po që se për shkak të gjendjes materiale nuk mund t’i
paguaj shpenzimet e mbrojtjes (Neni 12. par. 5). për të drejtën në
ndihmë juridike profesionale sipas zgjedhjes së tij, njoftohet edhe
personi i arrestuar (Neni 14. par. 1. al. 2).
37. Llojet e mbrojtjes me ndihmën e mbrojtësit
Mbrojtja me ndihmën e mbrojtësit mund të jetë e organizuar si
fakultative, obligative dhe mbrojtje e personave me gjendje të dobët
materiale ( e ashtuquajtura mbrojtje e të varfërve).
Lidhur me këtë ekzistojnë edhe dy baza juridike sipas të cilave
mbrojtësi paraqitet në procedurën penale, e këto janë:
a) ndihma e mbrojtësit i cili është zgjedhur lirisht (Neni 70, par. 2);
b) vendimi i gjykatës në formë aktvendimi për caktimin e mbrojtësit.
(Neni 73-74).
Mbrojtja formale fakultative:
paraqet të drejtën e të pandehurit që sipas zgjedhjes së lirë të ketë
mbrojtës nëse këtë e dëshiron dhe sa herë që ai e dëshiron. Te mbrojtja
fakultative, nëse mbrojtësin nuk e merr i pandehuri vet këtë mund ta
bëjnë edhe personat të cilët janë në lidhje të caktuara me të
pandehurin, në marrëdhënie dhe lidhje shumë të afërta me të. ( Neni
69, par. 6). i pandehuri ka të drejtë në mbrojtës gjatë tërë procedurës
penale dhe për këtë të drejtë duhet të njoftohet para momentit të
marrjes së parë në pyetje. I pandehuri mund të ketë më së shumti tre
mbrojtës (Neni 71, par. 2).
Për dallim nga mbrojtja formale fakultative, ka edhe raste kur, qoftë
për shkak të peshës së veprës penale, apo për shkak të nevojave të
posaçme të të pandehurit, i pandehuri duhet patjetër të ketë mbrojtës,

63. 63
në mënyrë që të realizohen me sukses qëllimet e procedurës penale
dhe të sigurohet mbrojtja e tij. Kjo është mbrojtja formale obligative.
Mbrojtja formale obligative është e paraparë në raste si vijon:
• nëse i pandehuri është memec, i shurdhër ose tregon simptoma të
sëmundjes shpirtërore apo paaftësi mendore, për çka nuk është në
gjendje që të mbrohet vet me sukses. Në rastet e tilla ai duhet ta ketë
mbrojtësin që nga momenti i parë i marrjes në pyetja;
• me rastin e marrjes në pyetje në paraburgim, gjatë tërë kohës sa zgjat
paraburgimi;
• nga momenti i ngritjes së aktakuzës, nëse aktakuza është ngritur për
vepër penale për të cilën parashihet dënimi me burgim mbi tetë vjet;
• në procedurë sipas mjeteve të jashtëzakonshme juridike nëse i
pandehuri është i shurdhër, memec apo tregon shenja të sëmundjes
shpirtërore ose paaftësi mendore, apo në rast se i është shqiptuar
dënimi me burgim afatgjatë( Neni 73, par. 1 al. 1 - 4).
Nëse në raste të mbrojtjes së detyrueshme i pandehuri nuk angazhon
mbrojtjes, kryetari i gjykatës apo organi kompetent i cili zhvillon
procedurën paraprake, nga mjetet e fondit publik, sipas detyrës zyrtare
e angazhon mbrojtësin.47
Gjithashtu, nëse gjatë procedurës, i akuzuari mbetet pa mbrojtësin e
caktuar, kurse vet nuk angazhon mbrojtës tjetër, atëherë kryetari i
trupit gjykues apo organi kompetent i cili e zhvillon procedurën
paraprake, emëron mbrojtësin e ri sipas detyrës zyrtare, i cili paguhet
nga buxheti publik (Neni 73. par. 3). I pandehuri mund të marrë vet
tjetër mbrojtës në vend të mbrojtësit të emëruar. Në rastin e tillë
mbrojtësi i emëruar revokohet (Neni 75, par. 1). për ta mundësuar
mbrojtjen e plotë të të pandehurit, KPPPK parasheh caktimin e
mbrojtësit edhe për disa raste të mbrojtjes fakultative.
Kjo është mbrojtja e personave me gjendje të dobët materiale. Me
fjalë tjera, në rast të gjendjes së dobët materiale, gjykata sipas kërkesës
së të pandehurit dhe me plotësimin e kushteve të caktuara, e cakton
mbrojtësin. Kushtet e përgjithshme kanë të bëjnë me: mosekzistimi i
mundësisë për mbrojtje formale obligative; kërkesa e të pandehurit;
dhe gjendja e dobët materiale e të pandehurit për çka ai nuk mund t’i
47
Për shkak të kësaj që u theksua, shpesh për mbrojtjen e ubligueshme thuhet se
është mbrojtje sipas detyrës zyrtare, sepse gjykata e emëron mbrojtësin ex officio.

64. 64
bartë shpenzimet e mbrojtjes. Kushtet e veçanta janë: që procedura të
zhvillohet për vepër penale të dënueshme me së paku tetë vjet burg;
apo nëse kjo është në interesin e së drejtës (Neni 74. par. 1). Në pajtim
me qëndrimin parimor se e drejta për tu mbrojtur me ndihmën e
mbrojtësit është një nga të drejtat themelore në procedurën penale,
kërkesa për emërimin e mbrojtësit për shkaka të gjendjes së dobët
materiale mund të theksohet gjatë tërë procedurës penale, kurse për
këtë të drejtë i pandehuri do të këshillohet para marrjes së parë në
pyetje (Neni 74. par. 2-3).
38. Të drejtat dhe detyrat e mbrojtësit
Gjatë zhvillimit të procedurës penale mbrojtësi i ka të drejta dhe detyra
të caktuara. Të drejtat dhe detyrat e mbrojtësit janë kanë të bëjnë me
mbrojtjen efikase dhe korrekte gjatë tërë procedurës penale. Mbrojtësi
ka të drejtat e njëjta sikurse i pandehuri, përveç atyre që janë të
rezervuara në mënyrë eksplicite vetëm për të pandehurin. Mbrojtësi ka
të drejtë të komunikojë lirisht me të pandehurin, me gojë dhe me
shkrim, nën kushtet të cilat garantojnë konfidencialitet. Mbrojtësi ka të
drejtë të informohet që në fillim për vendin dhe kohën e ndërmarrjes së
çfarëdo veprimi hetimor si dhe të merr pjesë në të dhe t’i shikojë
procesverbalet dhe provat që i përkasin lëndës penale (Neni 77).
Mbrojtësi ka të drejtë të propozojë prezantimin e provave me qëllim të
vërtetimit të fakteve të cilat janë në dobi të të pandehurit. Gjithashtu
mbrojtësi ka të drejtë që në dobi të të pandehurit t’i parashtrojë të
gjitha mjetet juridike-mjetet e zakonshme dhe të jashtëzakonshme
juridike; si dhe parashtresat dhe propozimet. Krahas të drejtave
mbrojtësi ka edhe detyrime të caktuara. Detyrë themelore e mbrojtësit
është ndërgjegjshmëria gjatë mbrojtjes së interesave të të pandehurit,
ruajtja e fshehtësisë që i besohet, me ç‘rast, në nga ai nuk kërkohet
objektivitet; ka të drejtë dhe detyrë t’i heshtë faktet e dëmshme për
personin që mbron. Ai nuk guxon ta pengojë gjykatën, paditësin dhe
organet tjera të procedurës gjatë konstatimit të fakteve.48
Detyrë e tij
është që t’i ndihmojë të pandehurit pa marrë qoftë mbrojtja fakultative,
obligative apo e personit me gjendje të dobët materiale.49
48
N. Matovski, 1984.,fq. 141 – 175.
49
Mbrojtësi mund të refuzojë pranimin e mbrojtjes me arsyetim të ngarkesës së
madhe me punë tjera apo për shkak të angazhimit në lëndë tjera.

65. 65
PJESA E VII
I DËMTUARI NË PROCEDURËN PENALE
39. Nocioni i “dëmtuar”dhe “pozitë në procedurën penale”
Personi e drejta personale apo materiale e të cilit është shkelur apo
rrezikuar me vepër penale, quhet i dëmtuar (neni 151. al.5), me vepër
penale mund të jetë i dëmtuar si personi fizik ashtu edhe personi
juridik. I dëmtuari është subjekt sekondar i procedurës penale me të
drejta dhe detyrime të caktuara. I dëmtuari, të drejtat e tij në
procedurën penale mund t’i realizoj vetë ose me ndihmën e
përfaqësuesit ligjor, gjegjësisht të autorizuarit.50
Gjithashtu, i dëmtuari
mund të jetë paditësi i autorizuar: paditësi privat (te veprat penale të
cilat ndiqen me padi private) apo paditësi subsidiar (te veprat penale të
cilat ndiqen sipas detyrës zyrtare). Gjithashtu i dëmtuari ka të drejtë që
propozimin t’ia paraqes prokurorit publik për ndjekje të veprës penale
e cila ndiqet sipas propozimit. Statusi i tillë i të dëmtuarit është bazë
për pozitën e tij në procedurën penale dhe për parashikimin e të
drejtave dhe detyrave të caktuara.
I dëmtuari ka të drejtë:
• Të paraqes kallëzimin penal për veprën e kryer e cila mund të jetë
bazë për aktivitetet e prokurorit publik dhe policisë;
• Të jetë i informuar për pezullimin e hetimit në mënyrë që, nëse
dëshiron, ta vazhdojë ndjekjen ( Neni 224 par. 2 dhe Neni 62, par.1).
• Të jetë i informuar për tërheqjen e aktakuzës para fillimit të
shqyrtimit gjyqësor, dhe për atë se mund ta vazhdojë ndjekjen (Neni
326. par. 1 dhe Neni 62. par. 1).
• Në shqyrtimin kryesor, pas tërheqjes së aktakuzës nga ana e
prokurorit publik të deklarojë a dëshiron ta vazhdojë ndjekjen (Neni
63, par. 1);
• Ta deklarojë ankesën lidhur me vendimin e gjykatës për sanksionet e
shqiptuara penale, për veprat penale kundër jetës dhe trupit, kundër
integritetit seksual, apo sigurisë publike në komunikacion51
, apo
shpenzime e procedurës penale (Neni 399. par. 3);
50
“Përfaqësuesi ligjor” është prindi ose personi që e ka të drejtën e prindit, apo që ka
detyrë ligjore, ose që është kujdestar ligjor (Neni 151. al. 6). Kurse „i autorizuar“
është personi, i cili në rastet e parapara me KPPPK vepron në emër dhe në interes të
të dëmtuarit (Neni. 151, al. 7).
51
Nëse prokurori publik e ka ndërmarrë ndjekjen nga paditësi subsidiar (Neni 65,

66. 66
• Të jetë i informuar dhe të prezantoj në marrjen në pyetje të
dëshmitarëve apo ekspertëve jashtë gjykatores, si dhe në kryerjen e
inspektimit të vendit të ngjarjes apo në rikonstruktimin e ngjarjes
(Neni 366. par. 3);
• Gjatë hetimit të paraqesë kërkesën prokurorit publik për sigurimin e
provave të caktuara (239, par. 1);
• Që në fjalën përfundimtare të diskutoj për provat të cilat
argumentojnë kërkesën pasurore juridike dhe të dëftoj për provat e
përgjegjësisë penale të të pandehurit (Neni 380);
• Ta kundërshtojë transferin e ndjekjes penale në shtetin tjetër përveç
nëse është dhënë siguria për realizimin e kërkesës së tij juridike
(Neni 514. par. 4);
• Të parashtroj kërkesën pasurore juridike. Me fjalë tjera, kur për
shkak të kryerjes së veprës penale sipas normave të së drejtës
pasurore kërkesa pasurore-juridike e të dëmtuarit ka lindur, ai mund
të kërkoj që në procedurën penale të shqyrtohet kërkesa e tij (Neni
107-118);
• Të jetë që të merret në pyetje si dëshmitar (Neni 158. par. 2)
Përveç të drejtave të cekura i dëmtuari në procedurën penale i ka edhe
detyrimet siç janë:
• Nëse ai është i lidhur si dëshmitar, ndaj të dëmtuarit aplikohen të
gjitha detyrimet të cilat janë të lidhura për pozitën e dëshmitarit në
procedurën penale. Këtu ka të bëjë me detyrimin e përgjigjës në
thirrjen e rregullt të dërguar, për detyrimin e dëshmimit, (përveç nëse
fjala është për përjashtimin apo lirimin nga detyrimi i dëshmisë) dhe
detyrimin e dëshmisë autentike në procedurën penale;
• Nënshtrimi i kontrollit të lëndimeve trupore (të cilat janë të
domosdoshme, të detyrueshme në rastet e lëndimeve apo
rrezikimeve të integritetit fizik të të dëmtuarit, (Neni 191.);
• Nënshtrimi i kontrollit mjekësor nëse i dëmtuari është dëshmitarë
dhe nëse është e domosdoshme për tu konstatuar se a ka gjurmë në
trupin e tij apo për tu konstatuar pasoja e veprës penale (Neni 192,
par. 3).
40. Kërkesat pasurore juridike
I dëmtuari ka të drejtë që në procedurën penale t’i bashkohet kërkesës
së tij pasurore juridike dhe që në procedurë ta realizoj atë. Kërkesa
par. 2), i dëmtuari mund të deklarojë ankesën sipas të gjitha bazave të ankuese.

67. 67
pasurore juridike si lëndë sekondare e procedurë penale do të
shqyrtohet në procedurë nëse:
- kërkesa pasurore juridike ka lindur si rezultat i veprës së kryer
penale;
- nëse personi i autorizuar ka paraqitur propozimin;
- nëse kjo procedurë e shqyrtuar nuk do të zvarrit procedurën penale si
lëndë themelore të procedurës penale (Neni 107, par. 1).
Lëndët e kërkesës pasurore juridike janë të ndryshme dhe në
procedurën penale mund t’i takojnë kompensimit të dëmit, kthimit
të sendeve apo prishjes së punës së caktuar juridike (Neni 107.par.2)52
Propozimi për realizimin e kërkesës pasurore juridike i paraqitet
organit kompetent të cilit i është paraqitur kallëzimi penal apo gjykatës
para të cilës zhvillohet procedura (Neni 109. par. 1). Personi i
autorizuar për paraqitjen e kërkesës pasurore juridike është i detyruar
t’i prezantoj edhe provat për kërkesën e tij. Gjithashtu, gjykata merr në
pyetje të pandehurin lidhur me faktet e propozimit të personit të
autorizuar dhe hulumton faktet të cilat janë të rëndësishme për
përcaktimin e kërkesës pasurore juridike (Neni 111. par. 1). Për
kërkesën pasurore juridike vendos gjykata. Në procedurën penale
gjykata nuk mund të nxjerrë vendim me të cilin kërkesa pasurore
juridike do të refuzohej. Me rastin e shqiptimit të aktgjykimit me të
cilin i pandehuri shpallet fajtor, gjykata mund ta miratoj kërkesën
pjesërisht ose në tërësi, por mund edhe ta udhëzoj personin e
autorizuar në procedurë kontestimore, për pjesën e pagjykuar të
kërkesës pasurore-juridike, si dhe atëherë kur shënimet e procedurës
penale nuk ofrojnë bazë të mjaftueshme për përfundimin e gjykimit në
mënyrë të pjesërishme apo të tërësishme lidhur me kërkesën pasurore-
juridike. Në rast të nxjerrjes së aktgjykimit lirues apo aktgjykimit me
të cilin aktakuza refuzohet, si dhe vendimit me të cilin procedura
pezullohet, gjykata është e detyruar që ta shqyrtoj kërkesën pasurore
juridike dhe nxjerrjen e vendimit për të bartë në procedurën
kontestimore të gjykatës.
52
Kompensimi i dëmit përfshinë kompensimin e pasurisë ose pronës materiale apo
dëmit jomaterial. Kërkesa për kthimin e sendeve, i përket si pronës së luajtshme,
ashtu edhe asaj të paluajtshme. Kërkesa për anulimin e punës së caktuar juridike,
mund tu përket punëve të ndryshme juridike (njëpalëshe apo dypalëshe, që
ngarkojnë apo ato që janë lidhur midis të gjallëve dhe për rastet e vdekjeve).

68. 68
PJESA E VIII
OBJEKTI I PROCEDURËS PENALE
- Në përgjithësi lidhur me objektin e procedurës penale.
Objekti themelor i procedurës penale është çështja penale si ngjarje
reale e cila tregon për mundësinë e ekzistimit të veprës së caktuar
penale dhe kryesin e saj, për çka edhe zhvillohet procedura penale.53
Objekti themelor i procedurës penale mund të shqyrtohet dhe të
vërtetohet vetëm në procedurën penale. Veprat tjera të dënueshme
(p.sh. kundërvajtjet) nuk mund të jenë objekt i shqyrtimit në
procedurën penale, sepse për to diskutohet në procedurë të posaçme
(p.sh. në procedurën e kundërvajtjes. Në raste të parapara me ligj
mund të zhvillohet procedurë e përbashkët penale për shkak të shumë
veprave penale dhe/ ose kundër shumë personave. Në rastin e tillë
objekt i procedurës penale janë shumë çështje penale të ndërlidhura
mes veti, gjegjësisht shumë çështje penale të cilat qëndrojnë në
marrëdhënie me llojin e caktuar të koneksitetit (subjektiv-objektiv apo
i përzier).
Në procedurën penale, përveç shqyrtimit mbi çështjen penale,
shqyrtohen edhe objektet sekondare siç janë:
- kërkesat pasurore juridike që kanë lindur për shkak të veprës penale;
- shpenzimet e procedurës penale dhe ;
- çështjet paraprake.
42. Objektet sekondare të procedurës penale
Siç kemi theksuar kërkesat pasurore-juridike si objekt sekondar i
veprës penale shqyrtohen në procedurën penale nëse kërkesa pasurore-
juridike ka rezultuar nga kryerja e veprës penale, nëse personi i
autorizuar ka paraqitur propozimin dhe nëse ajo procedurë nuk do të
zvarrisë procedurën penale. Këto tri supozime paraqesin kushtin për të
cilin gjykata duhet pasur kujdes, të vendos për parimet dhe normat e të
drejtës civil, para se të vendos për miratimin e të ashtuquajturit
shqyrtim të bashkuar dhe për kërkesën pasurore-juridike.
53
G. Tomasheviq, 1998. fq. 23.

69. 69
Shpenzimet e procedurës penale janë shpenzimet e shkaktuara gjatë
procedurës penale dhe shpenzimet lidhur me procedurën penale.(Neni
99. par. 1).
Vendimin për shpenzimet e procedurë penale e nxjerr gjykata me të
përfunduar të procedurës penale dhe varësisht nga rrjedha e saj.
Mirëpo, që të mund të filloj dhe vazhdoj procedura penale, është e
nevojshme që shpenzimet e procedurës të paguhen në fillim. Pagesa
e shpenzimeve të procedurës në fillim është e përkohshme, sepse
organi i cili është i detyruar ti paguaj shpenzimet nuk është
gjithmonë i detyruar edhe ti bartë ato detyrimisht.54
Pjesëmarrësit në procedurën penale i bartin shpenzimet e caktuara të
procedurës penale pa marrë parasysh rrjedhën e procedurës nëse ato
shpenzime kanë lindur me fajin e tyre (shpenzimet ardhjes, shtyrja e
aktiviteteve hetimore, apo e shqyrtimit gjyqësor).
Vendimi për shpenzimet e procedurës penale është pjesë përbërëse e
aktgjykimit të shqiptuar, gjegjësisht vendimit me të cilin ndërpritet
procedura penale.
Ai duhet të përmbajë:
- vendimin lidhur me atë se kush i bartë shpenzimet e procedurës
penale, gjegjësisht vendimin për lirimin nga detyrimi i kompensimit
të shpenzimeve të pjesërishme apo të tërësishme të procedurës
penale.
- lartësinë e shpenzimeve të procedurës penale.
Është rregull që nga rrjedha e procedurës penale të varet edhe vendimi
lidhur me atë se kujt i bije në barrë kompensimi i shpenzimeve të
procedurës konkrete penale. Për këtë arsye, kur gjykata e shpallë fajtor
të akuzuarin-ajo në aktgjykim e shqipton se është i detyruar t’i
kompensoj shpenzimet e procedurës penale, kurse kur e ndërpret
procedurën penale ose kur nxjerr aktgjykimin me të cilin i pandehuri
lirohet nga aktakuza, apo me të cilin aktakuza hedhet apo refuzohet-
konstaton se shpenzimet e procedurës penale bien në barrën e buxhetit.
54
Shpenzimet e caktuara paguhen në fillim, nga mjetet e policisë,prokurorit publik
apo gjykatës e cila zhvillon procedurën, kurse më vonë iu merren personave të cilët
kanë qenë të obliguar sipas dispozitave të KPPPK që t’i paguajnë ato (Neni 99.par.
4).

70. 70
Gjykata është e autorizuar ta lirojë të pandehurin pjesërisht apo
plotësisht nga kompensimi i shpenzimeve të procedurës penale, nëse
për shkak të pagesës së tyre vihet në pyetje ekzistenca e të akuzuarit,
ose personave që ai është i detyruar t’i mbajë (Neni 102-103).
Është me rëndësi të theksohet se shpenzimet e mbrojtësit i cili është
caktuar për shkak të mbrojtjes së detyrueshme profesionale, apo
mbrojtësit për shkak të gjendjes së dobët materiale dhe shpenzimet e
përkthimit bien mbi barrën e buxhetit (Neni 99, par. 5 dhe Neni 104,
par. 1). Duke u nisur nga mbrojtja e të drejtave themelore të njeriut,
me rastin e vendosjes për shpenzimet e procedurës penale duhet të
aplikohen dispozitat e Neni 6, par. 3, pika c) dhe e) e KEDNJ dhe Neni
14, par. 3 pika d) dhe f) të PNDCP, sepse edhe me rastin e vendosjes
për shpenzimet e procedurës penale duhet të kihen parasysh të drejtat e
të pandehurit për ndihmë profesionale të mbrojtësit pa pagesë dhe
ndihmë të interpretim pa pagesë, nëse ai nuk e kupton apo nuk e fletë
gjuhën në të cilën zhvillohet procedura penale.
Krahas kërkesave pasurore juridike dhe shpenzimeve të procedurës
penale, çështjet paraprake (prejudiciale) gjithashtu janë objekt
sekondar i procedurës penale. Për zgjidhjen e çështjeve paraprake
kompetente është gjykata në ndonjë procedurë tjetër (kontestimore apo
jokontestimore dhe përmbaruese). Çështjet paraprake janë çështje
civile apo administrative, kurse në procedurën penale janë paraprake
atëherë kur nga zgjidhja e tyre paraprake varet zbatimi i ligjit penal.
Në këtë kuptim çështjet paraprake janë çështje ligjore dhe nuk mund të
jenë procedurale, as argumentuese. Gjykata mund të vendos në mënyrë
të pavarur për çështjet paraprake sipas rregullave të argumentimit në
procedurën penale me ç’rast vendimi i gjykatës për çështjen paraprake
vepron vetëm në objektin konkret penal në të cilin shqyrtohet çështja e
përmendur. Për shkaqet e përmendura, vendimi për çështjen paraprake
shënohet në arsyetimin e aktgjykimit, ai nuk ka klauzolë të formës së
prerë dhe nuk e detyron organin kompetent që të njëjtën çështje
paraprake ta shqyrtoj në të njëjtën mënyrë. Ndonëse aplikohen
rregullat e argumentimit në procedurën penale, megjithatë vendimi për
çështjen paraprake (për vlefshmërinë e martesës, pronësinë, cilësinë e
personit të caktuar)nxirret në bazë të dispozitave materiale të cilat i
zbaton organi që është kompetent për zgjidhjen e çështjes paraprake
(gjykata në ndonjë procedurë tjetër apo organi tjetër).

71. 71
Vendimin për çështjen paraprake të cilin e nxjerr gjykata në ndonjë
procedurë tjetër apo në ndonjë organ tjetër, gjykata nuk mund ta
aplikoj në procedurën penale. Mirëpo, gjykata në procedurën penale
nuk e lidhur për vendimin e tillë në aspektin e vlerësimit se a është
kryer vepra e caktuar penale, sepse çështjen penale e shqyrton sipas
dispozitave të procedurës penale.

72. 72
PJESA E IX
MASAT PËR SIGURIMIN E PREZENCËS SË TË PANDEHURIT,
PENGIMIN E PËRSËRITJES SË VEPRËS PENALE DHE SIGURIMIN E
ZHVILLIMIT TË SUKSESSHËM TË PROCEDURËS PENALE.
43. Në përgjithësi mbi masat për sigurimin e prezencës së të
pandehurit, pengimin e përsëritjes së veprës penale dhe sigurimin e
zhvillimit të suksesshëm të procedurës penale.
Për zhvillimin e suksesshëm të procedurës së veprës penale është e
nevojshme të sigurohet prezenca e personave të caktuar. Prezenca e
personave të caktuar në procedurën penale arrihet me përshkrimin e
detyrimit të përgjigjes ndaj ftesës së organit të procedurës penale. Në
këtë pjesë flitet ekskluzivisht për masat të cilat janë të drejtuara ndaj
personave në atë kuptim që me masat e parapara u kufizohet në një
masë më të madhe apo më të vogël e drejta për liri personale.55
Masat për sigurimin e prezencës së të pandehurit dhe zhvillimi i
suksesshëm i procedurës penale nuk janë sanksione penale. Me këto
masa bëhen përpjekje për zhvillim të suksesshëm të procedurës penale,
por edhe për arritjen e qëllimeve tjera siç janë p.sh. ndalimi i kryesit të
veprës penale dhe sjellja e tij para drejtësisë, zhvillimi pa pengesë i
procedurës penale dhe ndërmarrja e veprimeve procedurale penale,
ekzekutimi i sanksionit penalo-juridik të shqiptuar, pengimi i akteve
të reja kriminale, sigurimi i materialit argumentues apo siguria e
njerëzve. Këto masa e kufizojnë lirinë dhe të drejtën e njeriut para se
të përfundohet procedura penale e formës së prerë. Në KPPPK
theksohet në mënyrë taksative shkalla e cila fillon me masën më të
butë-me thirrje, kurse përfundon me masën më të rëndë me
paraburgim. Masat tjera janë: urdhërarresti, premtimi i të pandehurit se
nuk do të braktisë vendqëndrimin, ndalimi për t’iu afruar vendit ose
personit të caktuar, paraqitja në stacionin policor, dorëzania, arresti
shtëpiak (Neni 268. par. 1).
Me rastin e vendosjes për zbatimin e masave të cekura duhet të
respektohen kërkesat të cilat rezultojnë nga e drejta ndërkombëtare për
të drejtat e njeriut (Neni 9 i PNDCP, dhe neni 5. i KEDNJ):
55
O mjerama kojima se ograničava pravo raspolaganja predmetima ili stvarima
govori se u okviru radnji dokazivanja pretresanja stana, prostorija i osoba i
privremenog oduzimanja predmeta i imovine.

73. 73
• Kushtet për zbatimin e tyre duhet parashihen me ligj, e të cilave
duhet tu përmbahet organi kompetent. (parimi i legalitetit);
• Respektimi i parimit të proporcionalitetit i cili obligon që të mos
zbatohet masa më e rëndë nëse qëllimi mund të arrihet me masë më
të butë;
• Masa duhet të hiqet sipas detyrës zyrtare kur pushojnë arsyet të cilat
kanë sjellë deri te zbatimi i tyre, gjegjësisht të zëvendësohen ato me
masë tjetër më të butë, nëse për këtë janë pjekur kushtet ligjore
(parimi subsidiar);
• Vendimin për zbatimin e masave me përjashtime të kufizuara, e
nxjerrë gjykata (parimi i mbikëqyrjes gjyqësore).56
44. Ftesa
Ftesa bëhet me shkrim, në raste të jashtëzakonshme edhe me gojë57
,
urdhëresa e gjykatës me të cilën i pandehuri urdhërohet që për arsye të
ndërmarrjes së aktiviteteve të caktuara procedurale t’i përgjigjet
thirrjes dhe të vij në kohën e caktuar në vendin e caktuar.58
I pandehuri është i detyruar t’i përgjigjet thirrjes e cila i dërgohet në
mënyrë të rregullt, kurse në rast të mos përgjigjes në thirrje, atëherë ai
mund të sillet me forcë (në thirrje i pandehuri paralajmërohet se nëse
nuk përgjigjet në thirrje do të sillet me forcë). Përmbajtja e thirrjes
rregullohet me ligj (Neni 269, par. 2-3), si dhe mënyra e dërgimit të saj
(Neni 127, par. 1).
Në rast se i pandehuri thirret për herë të parë, atëherë në thirrje
udhëzohet për të drejtat e tij që ta siguroj mbrojtësin dhe të drejtën e
mbrojtësit për të marrë pjesë me rastin e marrjes së tij në pyetje. Është
detyrë e të pandehurit që për çdo ndryshim të adresës apo për qëllimin
e ndërrimit të vendqëndrimit, menjëherë ta informoj gjykatën. Nëse i
pandehuri nuk është në gjendje t’i përgjigjet thirrjes për shkak të
sëmundjes apo pengesës tjetër të pashmangshme, ai do të merret në
56
B. Pavishiq, 2005, fq. 116; R Murati: „Protection of Human Rights Under
Kosovo's Criminal Code and Criminal Procedure Code“. Chicago-Kent Law
Review, 80 (2005) 1, fq. 109 – 111.
57
Ftesën për shqyrtimin gjyqësor apo ftesën tjetër së bashku me këshillën për pasojat
e mosardhjes, gjykata mund ta komunikojë edhe me gojë, për palët që janë para
gjykatës (Neni 124. par. 2.).
58
Në procedurën penale, ftesat iu dërgohen edhe personave tjerë (dëshmitarëve,
ekspertëve), me shënimin e cilësisë në të cilën ata ftohen.

74. 74
pyetje në vendin ku gjendet, ose do të sigurohet transporti i tij deri te
ndërtesa e gjykatës apo vendi tjetër ku zhvillohet aktiviteti ose shtyhet
marrja në pyetje (Neni 269. par. 5). I pandehuri është i detyruar t’i
paraqitet prokurorit publik pasi ta ketë marrë thirrjen, kurse dispozitat
e nenit 269. par. 2-5. zbatohen me një përshtatje të domosdoshme. I
pandehuri mund të paraqesë ankesë gjyqtarit të procedurës paraprake
lidhur me vendimet mbi ligjshmërinë e detyrimit për t’iu paraqitur
prokurorit publik ( Neni 230).59
45. Urdhërarresti
Urdhërarrestin e lëshon gjyqtari i procedurës paraprake apo kryetari i
trupit gjykues. Urdhërarresti lëshohet sipas detyrës zyrtare me kërkesë
të prokurorit publik, kurse në rrethanat urgjente edhe me kërkesë të
policisë. Arsyet për lëshimin e urdhërarrestit janë:
Arsyet e lëshimit të urdhërarrestit janë:
- Nëse ekzistojnë kushtet për përcaktimin e paraburgimit (Neni 281,
par. 1);
- Nëse i pandehuri i ftuar me thirrje të rregullt nuk vjen, kurse edhe
mosardhjen nuk e arsyeton;
- Nëse nuk ka qenë e mundur të dërgohet thirrja e rregullt, kurse nga
rrethanat rezulton qartë se i pandehuri i shmanget pranimit të thirrjes
(Neni 270. par. 1).
Në rastet e përmendura, lëshimi i urdhërarrestit është fakultativ.
Lëshimi i detyrueshëm i urdhërarrestit është i paraparë në rastet kur i
akuzuari ftohet me thirrje të rregullt në shqyrtimin gjyqësor, kurse në
shqyrtimin gjyqësor nuk vjen, as nuk e arsyeton mosardhjen e tij. Nëse
i akuzuari arsyeton mungesën e tij para se të arrestohet, kryetari i trupit
gjykues e pezullon urdhërarrestin (Neni 341. par. 1).Urdhërarrestin e
ekzekuton policia.
Me rastin e arrestimit personi duhet të informohet për arsyet e
arrestimit në gjuhën të cilën e kupton si dhe për të drejtat që i takojnë:
- që të hesht dhe të mos përgjigjet në asnjë pyetje përveç dhënies së
shënimeve për identitetin e tij;
- që t’i ofrohet ndihma falas e përkthyesit nëse nuk e kupton apo flet
59
I pandehuri është i detyruar t’i lajmërohet prokurorit porsa ta marr ftesën (Neni.
230).

75. 75
gjuhën e cila flitet në polici;
- që të marrë ndihmën e mbrojtësit dhe t’i sigurohet mbrojtësi nëse ai
nuk është në gjendje ta paguaj ndihmën juridike;
- t’i informojë anëtarët e familjes apo personin tjetër gjegjës sipas
zgjidhjes së tij lidhur me arrestimin;
- ta gëzojë të drejtën për kontrollin dhe kujdesin mjekësor, përfshirë
këtu edhe mjekimin psikiatrik.
Gjithashtu, nëse personi i arrestuar është i huaj, ka të drejtë që për
arrestimin e tij ta njoftoj zyrën për ndërlidhje, misionin diplomatik të
shtetit, shtetas i të cilit është, apo përfaqësuesin e organizatës
kompetente ndërkombëtare nëse personi i arrestuar është refugjatë apo
në ndonjë formë tjetër është nën mbrojtjen e organizatës
ndërkombëtare. Përveç lajmërimit të institucioneve të përmendura,
personi i arrestuar ka të drejtë që me to edhe të komunikoj gojarisht
apo me shkrim (Neni 270. par. 6 dhe neni 214). Urdhërarresti lëshohet
me shkrim. Përmbajtja e urdhëresës dhe mënyra e arrestimit janë
paraparë në KPPPK (Neni 270. par. 4)
46. Premtimi i të pandehurit se nuk do ta braktisë vendqëndrimin
Kjo masë ka të bëjë me premtimin e të pandehurit para gjykatës e cila
zhvillon procedurën, se nuk do të fshehët dhe pa lejen e gjykatës nuk
do ta braktisë vendqëndrimin. Këtë vendim gjykata mund kërkoj nga i
pandehuri nëse ekziston dyshimi i bazuar se ai ka kryer vepër penale
dhe ekzistojnë arsyet që të dyshohet se i pandehuri mund të fshehët
apo të shkoj në vend të panjohur, ose ta lëshoj Kosovën, gjatë
procedurës penale (Neni 271. par. 1). I pandehuri me rastin e dhënies
së premtimit do të paralajmërohet se kundër tij mund të caktohet
paraburgimi gjyqësor, nëse këtë obligim e shkel. Premtimi i të
pandehurit futet në procesverbal. Të pandehurit i cili e ka dhënë këtë
premtim, mund t’i konfiskohet përkohësisht dokumenti i udhëtimit.
47. Ndalimi për t’iu afruar vendit dhe personit të caktuar
Gjykata mund t’ia ndalojë të pandehurit që t’i afrohet vendit apo
personit të caktuar nën kushtet si vijon:
1) nëse ekziston dyshimi i bazuar se i pandehuri ka kryer vepër
penale;
2) nëse ekzistojnë arsyet se do t’i asgjësoj, fsheh, ndryshoj apo
falsifikoj provat e veprës penale; nëse rrethanat e posaçme tregojnë

76. 76
se i pandehuri do ta pengoj rrjedhën e procedurës penale duke
ndikuar në dëshmitarë, të dëmtuarin apo në pjesëmarrës tjerë (Neni
381. par. 1. al. . pika (ii ) ; apo pesha e veprës penale, mënyrat ose
rrethanat nën të cilat është kryer ajo, karakteristikat personale,
sjellja në të kaluarën, ambienti dhe kushtet në të cilat jeton i
pandehuri, ose disa rrethana tjera personale tregojnë për rrezikun
që i pandehuri mund ta përsërisë veprën penale, të tentoj kryerjes
së veprës penale, apo të kryej vepër penale duke kërcënuar se do ta
kryej atë( Neni 281, par. 1. al. 2, pika (iii));
3) nëse ndalesa e tillë mund të zvogëloj rrezikun që i pandehuri të
asgjësoj provën e veprës penale, të ndikoj në dëshmitar,
pjesëmarrës dhe ndihmës të veprës penale ose që të përsërisë
veprën penale, të tentoj të kryej veprën penale apo të bëjë vepër
penale të kërcënimit (Neni 272. par. 1).
Këto ndalesa shqiptohen me vendimin me të cilin parashihet largimi
nga vendi dhe personi i caktuar të cilin i pandehuri është i detyruar ta
respektoj dhe të cilin nuk guxon ta shkel me qëllim. Gjykata përcakton
paraburgimin nëse i pandehuri nuk iu përmbahet ndalesave të
shqiptuara, kurse për këtë ai është paralajmëruar më parë. Për
kohëzgjatjen, vazhdimin apo pezullimin e kësaj mase rrjedhimisht
zbatohen vendimet ligjore mbi paraburgimin gjyqësor.
Paraqitja në stacionin policor
Këtë masë gjykata e urdhëron nën kushtet si vijon:
1) nëse ekziston dyshimi i bazuar se i pandehuri ka kryer vepër
penale; dhe
2) nëse ekziston baza për dyshim se i pandehuri do të fshehët, shkojë
në vend të panjohur apo do ta lëshojë Kosovën (Neni 273. par. 1).
Në qoftëse urdhërohet kjo masë i pandehuri është i detyruar që të
paraqitet herë pas herë në kohë të caktuar në stacionin policor në në
qarkun ku e ka vendqëndrimin apo vendbanimin e tij ose në vendin ku
i pandehuri është ndodhur në momentin e nxjerrjes së vendimit të
gjykatës për këtë masë. Gjykata mund të urdhëroj paraburgimin nëse i
pandehuri nuk i përmbahet kësaj mase, për çka i pandehuri është
informuar në fillim. Për kohëzgjatjen, vazhdimin dhe pezullimin e
kësaj mase rrjedhimisht zbatohet vendimi i gjykatës për paraburgimin.
Krahas kësaj mase gjykata mund të urdhëroj edhe konfiskimin e
përkohshëm të dokumentit të udhëtimit.

77. 77
49. Dorëzania
Për dorëzanin fletë neni 5. par. 3 i KEDNJ, duke paraparë se lirimi
mund të kushtëzohet me dorëzani se personi do t’i përgjigjet thirrjes
për gjykim. Dorëzania si masë për sigurimin e pranisë së pandehurit
dhe zhvillimin e suksesshëm të procedurës penale është zëvendësim
me paraburgim.
Me fjalë tjera, gjykata mund të urdhërojë që i pandehuri të mbetet në
liri me dorëzani apo që krahas dorëzanisë të lirohet nga paraburgimi:
1) nëse ekziston dyshimi i bazuar se i pandehuri ka kryer vepër
penale;
2) nëse arsyeja e vetme për paraburgim është ndrojtja se i pandehuri
mund të ik;
3) nëse i pandehuri ka premtuar se nuk do të fshehët dhe se pa leje
nuk do ta braktisë vendqëndrimin e vet (Neni 274, par. 1).
Gjykata gjithashtu mund të urdhëroj që i pandehuri të mbetet në liri
me dorëzani apo me dorëzani të lirohet nga paraburgimi;
1) nëse ekziston dyshimi i bazuar se i pandehuri ka kryer vepër
penale;
2) nëse i pandehuri nuk është i dyshuar për vepër penale të
dënueshme me burgim së paku pesë vjet, sipas kreut, XII, XIV,
XV, XIX, XX, XXV, XXVII, XXVIII. Të KPPK;
3) nëse baza e vetme për paraburgim është dyshimi për përsëritjen e
veprës penale, tentimi për kryerje të veprës penale apo kryerja e
veprës penale të kërcënimit dhe ;
4) nëse i pandehuri ka premtuar se nuk do ta përsërisë veprën penale,
as të tentoj të kryej veprën penale apo ta kryej atë me kërcënim
(Neni 274, par. 2). Pra dorëzania mund të jepet për të mos u
urdhëruar paraburgimi për shkak të rrezikut nga ikja apo dhe kur i
pandehuri është në paraburgim për shkaqet e përmendura, për t’u
pezulluar paraburgimi.
Dorëzania mund të jepet në formë të parave të gatshme, letrave me
vlerë, sendet e çmueshme, ose sende tjera të luajtshme me vlerë të
madhe të cilat lehtë mund të shndërrohen në para, të ruhen ose futja
në hipotekë e pasurive të paluajtshme të atij që jep dorëzanin
(dorëzania reale), ose në formë të obligimit personal të një apo më
shumë personave se në rast të ikjes së të pandehurit do ta paguajnë
shumën e paraparë të dorëzanisë (dorëzania personale). Shuma në të

78. 78
holla e dorëzanisë është quaestio facti dhe përcaktohet për çdo rast
konkret sipas peshës së veprës penale, sipas rrethanave personale dhe
familjare të pandehurit dhe sipas gjendjes materiale të atij që jep
dorëzaninë. Vendimi me të cilin përcaktohet dorëzania ose vendimin,
me të cilin lejohet dorëzania ose pezullohet ajo, e nxjerrë gjykata
(gjyqtari i procedurës paraprake, kurse pas ngritjes së aktakuzës,
kryetari i trupit gjykues), pas dëgjimit të prokurorit publik, të të
pandehurit dhe mbrojtësit (Neni 275. par. 3).
Nëse i pandehuri ik, me vendim do të përcaktohet se vlera e dhënë si
dorëzani është e hyrë e buxhetit të Kosovës (Neni 276. par. 3).
Gjithashtu, nëse i pandehuri e përsërit veprën penale, tenton kryerjen e
veprës penale, apo bënë vepër penale të kërcënimit- shuma e dhënë si
dorëzani me vendimin e gjykatës i ndahet buxhetit të Kosovës (Neni
277, par. 2). Dorëzania pezullohet (ose i kthehet atij që e ka dhënë) në
rastin kur procedura penale është pezulluar me vendimin e formës së
prerë, apo kur procedura penale përfundohet me aktgjykimin e formës
së prerë. Nëse i pandehuri është i dënuar me burg, dorëzania
pezullohet vetëm atëherë kur i pandehuri fillon ta vuaj dënimin (Neni
277, par. 4-5).
50. Arresti shtëpiak
Konform parimit të proporcionalitetit, KPPPK parasheh llojin e
posaçëm të paraburgimit-arrestin shtëpiak. Për dallim nga paraburgimi
gjyqësor, me arrest shtëpiak kufizohet liria personale në atë mënyrë që
të pandehurit i ndalohet braktisja e dhomave në të cilat jeton
përkohësisht apo me kohë të pacaktuar, gjegjësisht entin publik të
mjekimit apo përkujdesit (Neni 278. par. 3).
Për arrestin shtëpiak vendos gjykata nën kushtet si vijon:
1) nëse ekziston dyshimi i bazuar se i pandehuri ka kryer vepër
penale;
2) nëse ekzistojnë rrethanat për përcaktimin e paraburgimit gjyqësor.
Duke e shqiptuar këtë masë gjykata mund t’ia kufizojë apo ndalojë
të pandehurit kontaktin me personat të cilët nuk jetojnë me të,
gjegjësisht me personat të cilët i pandehuri nuk i mban.
Përjashtimisht, gjykata mund t’i lejojë të pandehurit që në kohë të
caktuar të dal nga lokalet të cilat mban arrestin shtëpiak, por vetëm
atëherë kur është më se e nevojshme për tu siguruar nevojat e

79. 79
domosdoshme jetësore, apo për tu kryer puna (Neni 278. par. 3
Vendimit me të cilin caktohet arresti shtëpiak përmban arsyetimin dhe
i dorëzohet të arrestuarit dhe stacionit gjegjës policor në territorin në të
cilin zbatohet kjo masë. Gjykata bënë mbikëqyrjen e zbatimit të masës
së arrestit shtëpiak, në mënyrë të drejtpërdrejtë ose përmes policisë.
Policia, në çdo kohë edhe pa kërkesën e gjykatës mund të kontrolloj
zbatimin e kësaj mase dhe ta informoj menjëherë gjykatën për shkeljet
e mundshme të kësaj mase. Për këtë arsye, gjykata mund të caktoj
paraburgimin gjyqësor nëse i pandehuri nuk i përmbahet masës së
shqiptuar për të cilën informohet me rastin e urdhëresës për arrest
shtëpiak. Dispozitat gjyqësore për arrest shtëpiak zbatohen me
përshtatje të përcaktimit, kohëzgjatjes, vazhdimit, ose pezullimit të
arrestit shtëpiak. Gjithashtu dispozitat e KPPPK për llogaritjen e
paraburgimit gjyqësor në dënimin e shqiptuar zbatohen me një
përshtatje të caktuar edhe në rastin e arrestit shtëpiak.
51. Paraburgimi
Në përgjithësi për paraburgimin:
E drejta për liri dhe siguri personale gëzon mbrojtje në kuadër të së
drejtës ndërkombëtare për të drejtat e njeriut (Neni 9. i PNDCP, dhe
Neni i 5. i KEDNJ). Për këtë arsye kjo e drejtë është e pacenueshme,
kurse vendimin për pezullimin apo kufizimin e saj e nxjerrë organi i
pushtetit gjyqësor sipas procedurës dhe mënyrës të cilat janë paraparë
me norma ligjore (lidhur me çka flasin shpjegimet paraprake për
arrestin shtëpiak). Paraburgimi si arrest preventiv paraqet mbajtjen e
dhunshme të të pandehurit në vend të caktuar i cili sigurohet me roje
apo lloj tjetër të mbikëqyrjes duke zbatuar regjim të caktuar të
ekzekutimit të paraburgimit dhe ndaj të paraburgosurve. Bazën
juridike për vendimet ligjore të paraburgimit paraqet Neni 9. i PNDCP,
dhe Neni 5. i KEDNJ, i cili parasheh masat për mbrojtjen e kësaj të
drejte themelore të njeriut.
Këto masa kanë atë bëjnë sidomos:
- me kërkesën që procedura e arrestimit të përcaktohet me ligj;
- me nënvizimin laksativ të bazave për paraburgim;
- me parashikimin e obligimeve konkrete të pushtetit publik lidhur me
përcaktimin dhe zhvillimin e procedurës për pezullimin e lirisë
(kompetencën për përcaktimin e paraburgimit, kohëzgjatjen e
paraburgimit, obligimin e veprimit të shpejtë të organeve të cilat

80. 80
marrin pjesë në procedurën penale dhe të cilat ofrojnë ndihmën
juridike dhe zbatimin e paraburgimit).60
Qëndrimi i dokumenteve ndërkombëtare për paraburgimin si masë e
heqjes së drejtës së lirisë ekskluzivisht sipas kushteve ligjore dhe në
pajtim me procedurën e paraparë ligjore, e mbështet judikatura e
GJEDNJ.61
Nëse individi do të hiqte dorë nga të drejtat e tij të përmendura në
dokumentet ndërkombëtare, dhe do të pajtohej që të privohej nga liria,
heqja e lirisë mund të karakterizohet si e paligjshme dhe në
kundërshtim me dispozitat e Konventës.
Në këtë kuptim GJEDNJ, thekson se e drejta për liri është
jashtëzakonisht e rëndësishme për shoqërinë demokratike dhe individi
nuk mund të humb atë vetëm me faktin se vullnetarisht i nënshtrohet
heqjes së lirisë.62
Arsyet ligjore për përcaktimin e paraburgimit:
Në pajtim me dispozitën sipas së cilës mund të jenë të kufizuara të
drejtat dhe liritë e të pandehurit, para nxjerrjes së aktgjykimit të formës
së prerë vetëm nën kushtet ligjore (Neni 1. par. 3), KPPPK parasheh
arsyet për përcaktimin e paraburgimit.
Kushtet e përgjithshme për përcaktimin e paraburgimit janë:
- së pari ekzistimi i dyshimit të bazuar se personi i caktuar ka kryer
vepër penale (Neni 281. par. 1. al. 1)63
;
- së dyti, se masat tjera për sigurimin e prezencës së të pandehurit,
pengimi i kryerjes së veprave penale dhe zhvillimi i suksesshëm i
procedurës penale kanë qenë të pamjaftueshme për ta siguruar
prezencën e të pandehurit, për ta penguar përsëritjen e veprës penale
dhe për ta siguruar zhvillimin e suksesshëm të veprës penale (281.
par. 1. al. 3).
60
H. I. Sijerçiq-Çoliq, 2005, fq. 226-227.
61
Psh: Lawless kundër Irlandës (1961.), Winterwert kundër Holandës (1979.), Fox,
Campbell dhe Hartley kundër Mbretërisë së bashkuar (1990.), Giulia Manzoni
kundër Italisë (1997.).
62
Psh: De Wilde, Ooms i Versyp kundër Belgije (1971.).
63
Për dyshimin e bazuar flet edhe Neni 5, par. 1. pika c) e KEDNJ. GJEDNJ shumë
herë ka theksuar në mënyrë eksplicite se dyshimi i bazuar duhet të ekzistojë gjatë tërë
kohës sa tgjatë paraburgimi, e jo vetëm në momentin e caktimit të tij.

81. 81
Krahas kushteve të përgjithshme të cekura për përcaktimin e
paraburgimit kërkohet edhe ekzistimi i kushteve të posaçme apo
arsyeve për paraburgim (Neni 281. par. 1, al. 2. pika (i)-deri te (iii) ),
pra kushtet për përcaktimin e paraburgimit kanë të bëjnë me ekzistimin
e dy kushteve të përgjithshme për paraburgim dhe me ekzistimin e një
apo më tepër bazave të theksuara në mënyrë taksative në ligj për
paraburgim.
Pra, nëse ekziston dyshimi i bazuar se personi i caktuar ka kryer vepër
penale dhe nëse masat tjera janë të pamjaftueshme për t’i arritur
qëllimet në procedurën penale, atëherë paraburgimi mund të
përcaktohet:
(i) nëse fshihet; nëse nuk mund të konstatohet identiteti 64
; apo
nëse ekzistojnë rrethana tjera që tregojnë për rrezikun e arratisë.
Qëllimi i përcaktimit të paraburgimit në këtë rast është sigurimi i
prezencës së të pandehurit në procedurën penale. Rrethanat konkrete
në bazë të së cilave mund të përfundohet se ekziston rreziku i arratisjes
janë: nëse i pandehuri fshehët, i shmanget pranimit të thirrjes apo nëse
për të është lëshuar fletarresti. Ky paraburgim mund të përcaktohet
gjatë tërë procedurës penale. Të njëjtin qëllim e ka edhe caktimi
fakultativ i paraburgimit me të cilin tentohet të sigurohet prezenca e të
pandehurit në shqyrtimin gjyqësor dhe zhvillimi pa pengesë i
shqyrtimit gjyqësor. Kjo formë e paraburgimit, nëse nuk është
pezulluar më herët, zgjat deri në shpalljen e aktgjykimit, kurse më së
voni një muaj (Neni 341. par. 2);
(ii) nëse ekzistojnë arsyet për të besuar se i pandehuri do t’i asgjësoj,
fshehë, ndryshoj apo falsifikoj provat e veprës penale, apo nëse
rrethanat e posaçme tregojnë se i pandehuri do ta pengojë
procedurën penale me ndikimin e tij në dëshmitarë, të dëmtuar, apo
në pjesëmarrësit tjerë.
Paraburgimi i cili caktohet sipas kësaj baze, pezullohet posa të
sigurohen provat për shkak të së cilave është caktuar paraburgimi.
Paraburgimi caktohet edhe për shkak të “rrezik të koluzionit” (lat.
coludere - marrëveshje e fshehtë), i cili çmohet sipas një vargu
rrethanash konkrete, p.sh: rreziku nga asgjësimi i dokumentacionit,
rreziku nga marrëveshja e bashkëkryerësve, bashkëpjesëmarrësve, nga
lidhjet farefisnore dhe miqësore të të pandehurit dhe dëshmitarit,
64
Paraburgimi heqet porsa të vërtetohet identiteti (Neni 281. par. 2.).

82. 82
presionet mbi dëshmitarin;
(iii) peshën e veprës penale e bëjnë ose rrethanat nën të cilat ajo
është kryer, karakteristikat personale, sjellja në të kaluarën,
ambienti dhe kushtet në të cilat jeton i pandehuri, ose disa rrethana
tjera personale që tregojnë për rrezikun se i pandehuri mund të
përsërisë veprën penale, ta përfundoj veprën e tentuar penale, apo të
kryej vepër penale kërcënimi.
Këtu është i paraparë paraburgimi për shkak të “rrezikut të
përsëritjes” (lat. iterare - përsëritje). Me paraburgim për shkak të
rrezikut iterar duhet të pamundësohen aktivitetet e reja kriminale të të
pandehurit (Neni 281. par. 1). Meqenëse gjykata në rastin konkret e
çmon ekzistimin e kushteve ligjore dhe domosdonë e përcaktimit të
paraburgimit, ajo mund të caktoj paraburgimin nëse janë plotësuar
kushtet ligjore për paraburgim dhe se heqja e tillë e lirisë quhet
paraburgim fakultativ.
Përcaktimi i paraburgimit
Në pajtim me të drejtën ndërkombëtare për të drejtat dhe liritë e
njeriut, përcaktimi i paraburgimit është kompetencë ekskluzive e
instancave gjyqësore (Neni 9. par. 3 PNDCP, dhe Neni 5. par. 3 i
KEDNJ). Vendimi e gjykatës për paraburgim mund të kundërshtohet
me ankesë për të cilën gjithashtu vendos gjykata. Me fjalë tjera,
personi i paraburgosur ka të drejtë që para gjykatës ta kontestoj
ligjshmërinë e paraburgimit të tij (lat. habeas corpus).65
Ky standard
ndërkombëtar i mbrojtjes së lirive dhe të drejtave të njeriut parasheh se
çdo person i privuar nga liria ka të drejtë të filloj procedurën në të
cilën gjykata urgjentisht do ta rishikoj ligjshmërinë e paraburgimit dhe
urdhëroj lirimin në rast se privimi nga liria është i kundërligjshëm
(Neni 5. par. 4. i KEDNJ, dhe Neni 9. par. 4. i PNDCP). Sipas
vendimeve të GJEDNJ, personi i privuar nga liria duhet të jetë i
autorizuar që” ta iniciojë procedurën” për rishikimin e ligjshmërisë së
65
«Duhet pasur trup» janë fjalët fillestare të Ligjit mbi pacenueshmërinë e
personalitetit të njeriut, i cili u miratua në Parlamentin anglez më 1679. Kuptimi i
këtyre fjalëve fillestare ka të bëjë me urdhëresën e gjykatës për atë që ndokend e
arreston apo privon nga liria, se e ka për detyrë që menjëherë ta sjell para gjyqtarit,
në mënyrë që gjyqtari ta marr në pyetje atë dhe të vendosë për arsyeshmërinë e
privimit nga liria. Nga kjo rezulton, gjithashtu e drejta e gjyqtarit për liruar atë nga
paraburgimi apo nga burgu nëse konsideron se arrestimi apo paraburgimi është
bërë në mënyrë të kundërligjshme. V. Sijerçiq-Çoliq, H. Haxhiomeragiq, M.
Jurçeviq, M. Kaurinoviq, D. Simoviq, M. 2005., fq. 455 – 456.

83. 83
paraburgimit brenda suazave të arsyeshme kohore.66
Sipas të drejtës pozitive procedurale të Kosovës, për paraburgimin
mund të vendosë vetëm gjykata. Në këtë kuptim paraburgimin e
cakton gjyqtari i procedurës paraprake i gjykatës kompetente në bazë
të kërkesës së shkruar të prokurorit publik dhe pas seancës së
dëgjimit.(Neni 282. par. 1).
Gjykata gjithashtu vendos edhe për ankesën lidhur me vendimin për
paraburgim. Për ankesën vendoset brenda 48. orëve nga dorëzimi i
saj, kurse afati për ankesë lidhur me vendimin e gjykatës për
paraburgim është 24. orë nga momenti i dorëzimit të vendimit (Neni
283. par. 4).
Siç u tha tashmë, paraburgimin e përcakton gjyqtari i procedurës
paraprake. Me fjalë tjera pas nxjerrjes së të arrestuarit para gjyqtarit të
procedurës paraprake, gjyqtari e informon atë menjëherë për të drejtat
që i takojnë dhe të cilat janë theksuar në mënyrë eksplicite në Nenin
214. Udhëzimet juridike për të drejtat që i takojnë futen në
procesverbal duke shënuar kohën e saktë të privimit nga liria dhe
kohën e sjelljes së personit para gjyqtarit të procedurës paraprake.
Pastaj gjyqtari i procedurës paraprake zhvillon seancën e dëgjimit për
paraburgimin në të cilën prezantojnë prokurori publik dhe mbrojtësi.
Nëse personi i arrestuar nuk angazhon mbrojtës brenda 24. orësh nga
momenti kur është informuar për atë të drejtë apo nëse deklaron se nuk
do ta angazhon mbrojtësin, atëherë gjykata ia angazhon mbrojtësin ex
officio (zyrtarisht).
Në seancën dëgjimore për paraburgimin prokurori publik i prezanton
argumentet e veta lidhur me paraburgimin, lidhur me të cilin mund të
diskutoj i pandehuri dhe mbrojtësi i tij. Pasi që të ketë vendosur për
propozimet e palëve dhe kërcënimet tjera, relevante për zbatimin e
masave të përmendura, gjyqtari i procedurës paraprake konstaton nëse
janë plotësuar kushtet ligjore. Vendimin për paraburgimin, i cili duhet
të jetë i arsyetuar (Neni 282 dhe 283. par. 1). Nëse gjyqtari i
procedurës paraprake e refuzon kërkesën e prokurorit publik për
përcaktimin e paraburgimit gjyqësor, atëherë mund të urdhëroj cilëndo
masë tjetër e cila ka të bëjë me personalitetin e të akuzuarit.
66
Winterwerp kundër Holandës (1979).

84. 84
Kohëzgjatja e paraburgimit
Kohëzgjatja e paraburgimit sipas aktvendimit të parë të gjykatës
paraburgimi, i pandehuri mund të mbahet më së shumti një muaj nga
dita e arrestimit. Pas kësaj i pandehuri, mund të mbahet në paraburgim
por vetëm në bazë të aktvendimit për vazhdimin e paraburgimit.
Paraburgimi mund të vazhdohet vetëm me propozim të prokurorit
publik, kurse aktvendimin për vazhdim e nxjerrë trupi gjykues i
përbërë nga tre gjyqtarë. Lidhur me këtë, KPPPK i cakton afatet e
kohëzgjatjes së paraburgimit në mënyrën në vijim:
Para ngritjes së aktakuzës, paraburgimi nuk mund të zgjasë më shumë
se tre muaj, nëse procedura zbatohet për vepër penale të dënueshme
me burgim më pak se pesë vjet, gjegjësisht 6. muaj nëse procedura
zbatohet për vepër penale të dënueshme me burg më së paku pesë
(Neni 284. par. 1).
Në rrethanat e jashtëzakonshme, kur aktakuza nuk është ngritur në
afatet e parapara me ligj, paraburgimi mund të vazhdohet, por nuk
mund të zgjasë më shumë se nëntë muaj (për vepër penale të
dënueshme me më pak se pesë vjet burgim, gjegjësisht 12. muaj (për
veprat e rënda penale). Gjyqtari i procedurës paraprake zyrtarisht (ex-
officio), me marrëveshje me prokurorin publik, e pezullon
paraburgimin përderisa hetimi vazhdon,(Neni 286 .par. 1). Personi i
paraburgosur dhe mbrojtësi i tij gjithashtu mund t’i parashtrojnë
gjykatës kërkesën për vlerësimin e ligjshmërisë së paraburgimit (Neni
286. par. 2).
Pasi të jetë ngritur aktakuza, paraburgimi mund ta urdhëroj, vazhdoj
apo ta heqë trupi gjykues, gjegjësisht kryetari i trupit gjykues.
Kohëzgjatja e paraburgimit nuk është e kufizuar, por çdo dy muaj duke
filluar që nga nxjerrja e aktvendimit të parë për paraburgim, trupi
gjykues apo kryetari i trupit gjykues zyrtarisht (ex-officio), e shqyrton
se a ekzistojnë edhe më tutje shkaqet për paraburgim dhe nxjerrë
aktvendim me të cilin paraburgimi vazhdohet apo pezullohet (Neni
287. par. 1, 2). Në pikëpamje të kohëzgjatjes së paraburgimit pas
aktvendimit të shkallës së parë KPPPK parasheh që me rastin e
nxjerrjes së aktgjykimit me të cilin i akuzuari dënohet me dënim me
burg, trupi gjykues cakton paraburgimin nëse janë plotësuar kushtet
nga Neni 281. par. 1 i këtij Kodi, kurse e heqë paraburgimin, nëse i
akuzuari gjendet në paraburgim, kurse shkaqet për të cilat është
shqiptuar paraburgimi tashmë nuk ekzistojnë (Neni 393. par.1).

85. 85
Paraburgimi i cili është caktuar apo vazhduar mund të zgjasë deri në
momentin e hyrjes në fuqi të aktgjykimit, e më së gjati deri në
skadimin e kohëzgjatjes së dënimit të shqiptuar në aktgjykimin e
shkallës së parë (Neni 393. par. 6). Lidhur me aktvendimin me të cilin
është caktuar apo vazhduar paraburgimi është e lejuar ankesa, kurse
lidhur me aktvendimin me të cilin është refuzuar kërkesa për caktimin
heqjen e paraburgimit nuk është e lejuar ankesa. (Neni 287).
Gjithashtu, gjykata duke vendosur për rishqyrtimin e shkaqeve të
përcaktimit të paraburgimit mund të nxjerrë vendim për shqiptimin e
masës më të lehtë.
Urgjenca e procedurës
Nëse i pandehuri gjendet në paraburgim, detyrë e të gjitha organeve të
cilat marrin pjesë në procedurën penale dhe atyre të cilat ofrojnë
ndihmën juridike është që në mënyrë jashtëzakonisht të shpejtë të
veprojnë dhe kohëzgjatja e paraburgimit domosdo të reduktohet në
kohën më të shkurt të domosdoshme (Neni 279. par. 2). Neni 5.
KEDNJ, dhe res iudicata e GJEDNJ, gjithashtu kërkojnë pikërisht
detyrat e theksuara të organeve në fjalë, me qëllim që të shmanget
paraburgimi i pakufizuar, derisa zgjat procedura penale.
Pra, i pandehuri i cili gjendet në paraburgim ka të drejtë në
përparësi gjykimi në raport me gjykimin e personit i cili mbrohet nga
liria.67
Zbatimi i paraburgimit
KPPPK përmban dispozitat mbi zbatimin e paraburgimit dhe për
veprimin me personin e burgosur (288-297). Gjithashtu, pozita e
personave të cilët janë të arrestuar dhe të paraburgosur i rregullojnë
dokumentet e caktuara ndërkombëtare si p.sh: Normat Minimale
Standarde të Kombeve të Bashkuara Për Sjellje Ndaj të Burgosurve
(1955), Konventa Kundër Torturës dhe Formave Tjera të Sjelljeve dhe
Dënimeve Çnjerëzore, të vrazhda dhe poshtëruese (1984), Konventa
Evropiane për Pengimin e Torturës, Sjelljes dhe Dënimit Ç’njerëzor,
apo poshtërues(1987) dhe Rregullat Evropiane të Burgjeve (1987).
Përveç kësaj, dhuna ndaj integritetit fizik dhe mendor të njeriut e kryer
me torturë dhe me sjellje ç’njerëzore apo poshtëruese, ose me dënim,
është e ndaluar edhe sipas nenit 3. të KEDNJ, dhe Nenit 10 të PNDCP.
Duke pasur parasysh se paraburgimi paraqet masë preventive (jo
sanksion penal), qëllimi i së cilës është sigurimi i prezencës së të
67
Wemhoff kundër RF Gjermane (1968.).

86. 86
pandehurit dhe i zhvillimit të suksesshëm të procedurës penale, me
rastin e rregullimit të zbatimit të paraburgimit ligji i ngërthen ato
kufizime të cilat domosdo i kërkon qëllimi preventiv i paraburgimit
apo arrestimit. Ligji parasheh në mënyrë eksplicite se personaliteti dhe
dinjiteti i të arrestuarit nuk guxon të fyhet. Të drejtat dhe liritë e të
paraburgosurit mund të jenë të kufizuara vetëm në masën sa për ta
penguar ikjen apo komunikimin e tij, çka do ta rrezikonte zhvillimin
efikas të procedurës penale (Neni 288).
Paraburgimi mbahet në ente të posaçme të destinuara për mbajtjen e
paraburgimit ose në pjesë të posaçme të enteve të destinuara për
vuajtjen e dënimit me burg. (Neni 291. par. 1). I paraburgosuri ka të
drejtë të komunikoj me personat jashtë me leje dhe nën mbikëqyrje të
gjyqtarit të procedurës paraprake, por që kjo formë e kontrollit nuk ka
të bëjë në rast komunikimi me obudspersonin, apo zëvendësin e tij
(komunikimi midis personit i cili gjendet në paraburgim dhe
obusmanit për liritë e njeriut dhe zëvendësit të tij mund të vëzhgohet,
por jo edhe të dëgjohet nga ana e pjesëtarëve të Shërbimit Policor,
sikurse edhe e mbrojtësit (Neni 294. par. 3 dhe Neni 294, par. 4).
Të paraburgosurit të cilët janë shtetas të huaj kanë të drejtë në vizita të
përfaqësuesve të tyre konsullor-diplomatik apo vizitat të përfaqësuesve
të shtetit i cili i mbron interesat e tyre, në pajtim me të drejtën
ndërkombëtare dhe dispozitat e brendshme (interne) me të cilat
rregullohet paraburgimi (Neni 294. par. 2). Sjelljen ndaj të
paraburgosurve e mbikëqyr kryetari i gjykatës kompetente (ose
gjyqtari të cilin ai e cakton, por jo edhe gjyqtari i cili ka urdhëruar
paraburgimin), i cili është i detyruar që së paku një herë në javë t’i
vizitoj personat të cilët gjenden në paraburgim (Neni 297. par. 2).
52. Arrestimi i përkohshëm dhe ndalimi policor
Nga paraburgimi si masë e sigurimit të prezencës së të pandehurit dhe
e zhvillimit të suksesshëm të procedurës, gjithsesi duhet dalluar
privimin e përkohshëm nga liria dhe ndalimin policor, sepse zakonisht
këto të fundit i paraprinë përcaktimit të paraburgimit. Privimi i
përkohshëm nga liria dhe ndalimi policor si masa të përkohshme dhe
afatshkurta paraqesin heqjen e lirisë personit për shkak të dyshimit se
ka kryer vepër penale.

87. 87
Privimi i përkohshëm nga lirisë
Kapja e befasishme në kryerje të veprës penale (in flagranti) nuk është
arsye për caktimin e paraburgimit, por është arsye për arrestim apo
privim të përkohshëm nga liria. Policia apo cilido person tjetër është i
autorizuar ta arrestoj personin e kapur në kryerje të veprës penale, e
cila vepër ndiqet zyrtarisht (ex officio), apo personin për të cilin është
lëshuar fletarresti. Në rastin e cekur është i lejuar arrestimi edhe pa
urdhëresë të gjykatës. Personi i arrestuar nga qytetari që nuk është
pjesëtar i policisë, menjëherë duhet t’i dorëzohet policisë, ose kur kjo
nuk është e mundur, atëherë policia apo prokurori publik menjëherë
duhet të informohen për këtë (Neni 210).
Nocioni “kapje në befasi në vepër penale” do të thotë kapje në befasi
gjatë kryerjes së veprës penale, ose menjëherë pas kryerjes së saj në
rrethana të cilat janë të barabarta me kryerjen (p.sh. kapja me objekte
të cilat rezultojnë nga vepra penale, ose na udhëzojnë për pjesëmarrjen
e personit në kryerje të veprës, kapja në befasi në rrethanat të cilat
tregojnë se pikërisht ai person e ka kryer veprën penale, gjurmët në
kryesin e veprës penale menjëherë pas kryerjes së veprës, ndjekja e
kryerësit, p.sh. nga dëshmitarët e gjallë që e kanë parë). Gjithashtu
policia mund ta arrestoj personin nëse ekzistojnë arsyet për
paraburgim nga Neni 281. par. 1, por ajo është e detyruar që atë person
menjëherë ta nxjerrë para gjyqtarit të procedurës paraprake në mënyrë
që t’i caktohet paraburgimi (Neni 211).
Ndalimi policor
Procedura e paraparë për kufizimin e të drejtave në liri bazohet në
përpjekjet që përdorimi i cilësdo formë të dhunës duhet të jetë qysh në
fillim e paraparë me ligj dhe në pajtim me standardet ndërkombëtare
për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive themelore të njeriut.
Së këndejmi, organi policor vetëm përkohësisht mund t’ia heq lirinë
personit dhe ndalojë atë nën kushtet në vijim:
(1) nëse ekziston dyshimi i bazuar se ai person ka kryer vepër penale
për të cilën vepër duhet ndjekur zyrtarisht;
(2) nëse arrestimi dhe ndalimi janë të nevojshme për ta identifikuar
personin, verifikuar alibinë apo për t’i mbledhur informatat dhe
provat lidhur me veprën konkrete penale; dhe
(3) nëse ekziston arsye për ta ndaluar atë sipas Nenit 281. par. 1. al. 2,
pika (i) dhe (iii) ose nëse ekziston arsyeja për ndrojtje se ai person
mund t’i asgjësojë gjurmët e veprës penale (Neni 212,par. 1).

88. 88
Privimin e përkohshëm nga liria dhe ndalimin policor i lejon prokurori
publik, kurse për shkak të situatës urgjente kur leja e tillë nuk mund të
sigurohet para arrestimit, atëherë atë e lejon policia e cila për këtë e
informon prokurorin publik menjëherë pas arrestimit. Pas arrestimit
personi i privuar nga liria njoftohet gojarisht për të drejtat nga Neni
214. dhe me shkrim për të drejtat tjera të cilat i takojnë sipas KPPPK.
Ndalimi policor nuk mund të zgjasë më tepër se 72. orë nga momenti i
privimit nga liria. Pas kalimit të këtij afati policia e liron personin e
arrestuar përveç nëse është caktuar paraburgimi. Sipas praktikës së
GJEDNJ, çdo heqje lirie që nuk bëhet me qëllim që në kohën më të
shkurtër të mundshme personi të nxirret para gjykatës, paraqet shkelje
të nenit 5. par. 1. pika(c), të KEDNJ68
. Duke e rregulluar ndalimin
policor KPPPK parasheh si vijon: që menjëherë pas arrestimit, e më së
voni 6. orë nga momenti i arrestimit, prokurori publik apo nëpunësi i
lartë i autorizuar policor, personit të arrestuar i japin aktvendimin në
formë të shkruar për ndalimin policor i cili përmban: emrin dhe
mbiemrin e personit të arrestuar, vendin, datën, dhe kohën e saktë të
arrestimit, veprën penale për të cilën personi është i dyshuar, bazën
ligjore për arrestim, dhe udhëzimet për të drejtën e tij në ankesë. Pra,
personi i arrestuar ka të drejtë ta paraqesë ankesën. Ankesa i dërgohet
gjyqtarit të procedurës paraprake i cili vendos për ankesën brenda 48
orësh nga momenti i arrestimit (Neni 212).
Personi i arrestuar duhet të informohet për shkaqet e arrestimit në
gjuhën që ai e kupton si dhe për të drejtat në vijim:
- për të drejtën që të heshtë dhe të mos përgjigjet në asnjë pyetje
përveç dhënies së shënimeve për identitetin e tij;
- për të drejtën që ti ofrohet ndihma falas e përkthyesit nëse nuk e
kupton apo flet gjuhën e cila flitet në polici;
- për të drejtën e ndihmës së mbrojtësit, që t’i sigurohet mbrojtësi nëse
ai nuk është në gjendje materiale ta paguaj ndihmën juridike;
- për të drejtën që ti informoj anëtarët e familjes ose personin tjetër
gjegjës sipas zgjidhjes së tij për arrestimin, dhe;
- për të drejtën që të gëzojë kontrollin dhe kujdesin mjekësor,
përfshirë këtu edhe mjekimin psikiatrik (Neni 214, .par. 1).
Gjithashtu, personi i arrestuar ka të drejtë që për arrestimin e tij ta
informojë zyrën ndërlidhëse, misionin diplomatik të shtetit, shtetas i të
68
Vendimi i Lawless kundër Irlandës (1961.).

89. 89
cilit është, ose përfaqësuesin e organizatës ndërkombëtare kompetente,
në rastin kur është refugjat, apo është në ndonjë formë tjetër nën
mbrojtjen e organizatës ndërkombëtare. Përveç të informimit të
institucioneve të cekura i arrestuari ka të drejtë që me ta edhe të
komunikoj gojarisht dhe me shkrim (Neni 214, par. 2).
KPPPK veçanërisht e dallon të drejtën e personit i cili është privuar
nga liria në prani të mbrojtësit të cilin mund ta zgjedhë vetë pas
arrestimit (Neni 213. par. 1). nëse personi i arrestuar nuk e angazhon
mbrojtësin dhe nëse këtë nuk e bënë dikush tjetër në vend të tij,
atëherë atij do t’i caktohet mbrojtësi në pajtim me Urdhëresën
Administrative të UNMIK-ut, 2001/15. datë. 13. Tetor 2001 Mbi
Zbatimin e Rregullores 2001/28 Për Të Drejtat e Personave Të
Arrestuar nga Organet e Rendit (Neni 213, par. 2), personi i arrestuar
ka të drejtë për komunikim konfidencial me mbrojtësin, gojarisht dhe
me shkrim. Gjatë marrjes në pyetje nga policia personi i arrestuar ka të
drejtë ta ketë prezentë mbrojtësin.
Marrja në pyetje pa mbrojte mund të bëhet vetëm nëse prokurori
publik apo policia vendosin se shtyrja69
e marrjes në pyetje do ta
rrezikonte seriozisht kryerjen e hetimit (Neni 218). Biseda midis të
arrestuarit dhe mbrojtësit mund të vëzhgohet por nga ana e nëpunësit
të policisë por jo edhe të dëgjohet (Neni 213. par. 3). përveç të drejtave
të cekura, KPPPK parasheh që personi i privuar nga liria të ketë të
drejtë që familja e tij apo personi tjetër të informohen për arrestimin e
tij dhe për vendin ku mbahet (Neni 215), pastaj ai ka të drejtë në
kontrollin e mjekut dhe të dentistit (Neni 216). Me normat procedurale
nuk është përcaktuar koha prej kur llogaritet arrestim. E konsiderojmë
të drejtë qëndrimin të cilin e argumentojnë legjislacionet bashkëkohore
dhe literatura, se ai moment mund të lidhet për çfarëdo kufizimi të
lirisë i cili ka kuptimin e ndalimit të dhunshëm.
69
Nëse mbrojtësi nuk lajmërohet në afat prej dy orësh nga momenti kur informohet
për arrestimin, policia do të gjejë mbrojtësin alternativ. Nëse edhe ky nuk lajmërohet
brenda një ore nga momenti që policia e ka kontaktuar, atëherë personi i arrestuar
mun të merret në pyetje(Neni 218, par. 1).

90. 90
PJESA E X
VEPRIMET NË PROCEDURËN PENALE
53. Nocioni “veprim në procedurën penale”
Procedura penale është një sistem veprimeve procedurale-penale që i
ndërmarrin subjektet e procedurës penale (organet dhe personat
kompetent) në rast të ekzistimit të dyshimit se është kryer vepër
penale, me qëllim të vërtetimit se a është kryer vepra penale, kush
është kryesi i saj, a është kryesi fajtor dhe a mund të zbatohen ndaj ti
sanksionet penale. Në këtë kuptim dallojmë tri lloje normash
procedurale të cilat kanë të bëjnë me: formën e veprimit procedural-
penale; vendin e kryerjes së veprimit procedural penale dhe kohën e
kryerjes së veprimit procedural penale.
54. Forma apo mënyra e veprimeve në procedurën penale
E drejta procedurale penale parasheh mënyrën apo formën e
veprimeve procedurale penale.
Rëndësia e ndërmarrjes së veprimeve procedurale në formën apo
mënyrën e paraparë mbështetet:
- sigurimin e provave kualitative materiale;
- sigurimin e ushtrimit real dhe të pa pengesa të të drejtave të cilat u
njihen subjekteve procedurale dhe;
- në arritjen e rezultateve më të mira procedurale në mënyrë efikase.
Për çdo veprim të ndërmarr gjatë procedurës penale hartohet
procesverbali njëkohësisht me veprimin e kryer, kurse nëse kjo nuk
është e mundur, atëherë procesverbali hartohet menjëherë pas
veprimit. Procesverbalin e mban procesmbajtësi i gjykatës apo në
rastet kur veprimin e ndërmerr prokurori publik atë e mban
procesmbajtësi i prokurorisë publike. Procesverbali mund të hartohet
nga personi i cili ndërmerr veprimin vetëm pasi ta ketë kryer bastisjen
e banesës apo personit, ose veprimi ndërmerret jashtë lokaleve zyrtare
të organit kompetent, kurse procesmbajtësi nuk mund të sigurohet
(Neni 86, par. 1, 2).

91. 91
Qëllimi i procesverbalit, si dokument i shkruar është që veprimi
procedural të ruhet nga harresa dhe të përdoret si provë për atë veprim
apo të shërbejë për analizat e më vonshme për korrektësinë e veprimit
të kryer.70
Për këtë arsye ligji parasheh përmbajtjen e procesverbalit si në
pikëpamje të pjesës së tij hyrëse ashtu edhe në pikëpamje të rrjedhës
dhe përmbajtjes së veprimit të ndërmarr. Në pjesën hyrëse janë
shënimet e atij që kryen veprimin, vendin dhe kohën e ndërmarrjes së
veprimit, objektin penal në bazë të së cilit ndërmerret veprimi dhe
personat që janë të pranishëm. Pastaj në procesverbal futen të dhënat e
rëndësishme për rrjedhën dhe përmbajtjen e veprimit të ndërmarrë dhe
ajo se a ka ndodhur konfiskimi i përkohshëm i objekteve dhe
dokumenteve (Neni 87). Prokurori publik, apo gjyqtari i procedurës
paraprake apo kryetari i trupit gjykues mund të urdhërojnë që marrja
në pyetje të regjistrohet në audio-video trakë në pajtim me kushtet
ligjore.(Neni 90).
54. Vendi i Kryerjes së veprimeve në procedurën penale
Zakonisht, të gjitha veprimet procedurale-penale ndërmerren në selinë
dhe ndërtesën e gjykatës, apo të organit i cili kryen veprimin, por
mund të ndërmerren edhe në tjetër vend, gjë që varet nga rrethanat
konkrete (p.sh: rikonstruktimi i ngjarjes jashtë gjykatores). Gjatë
hetimit veprimet procedurale-penale mund të ndërmerren në vende të
ndryshme. Kështu është rasti, p.sh. me kontrollet dhe obduksionet post
mortem, me ekhsumimin e kufomës, kontrollimet psikiatrike, apo me
vëzhgimet me qëllim të ekspertizës në ndonjë ent shëndetësor
adekuat., inspektimin e vendit të kryerjes së veprës penale bastisjet e
banesave, lokaleve apo personave, ose ndërmarrjen e masave të
fshehta teknike të vëzhgimit dhe hetimit.
55. Koha e kryerjes së veprimit në procedurën penale
Për arsye të efikasitetit të procedurës penale dhe ekonomicitetit të saj,
si dhe realizimit të të drejtave dhe detyrimeve të parapara, veprimet
procedurale penale duhet të kryhen doemos shpejt dhe në periudhën e
caktuar kohore. Zakonisht, veprimet procedurale penale ndërmerren
70
H. Sijerçiq - Çoliq, M. Haxhiomeragiq, M. Jurçeviq, D. Kaurinoviq, M. Simoviq,
2005, fq. 476.

92. 92
gjatë kohës së orarit të punës së gjykatës, prokurorisë ose organit tjetër
i cili merr pjesë në procedurën penale. Natyrisht veprimet procedurale
penale mund të ndërmerren edhe pas orarit të punës, nëse kjo është e
nevojshme (p.sh: veprimet hetimoret cilat nuk bënë të shtyhen, format
e ndryshme të bastisjeve, inspektimi në vendin e ngjarjes etj.). Me
qëllim që ndërmarrjes me kohë dhe në mënyrë efikase të veprimeve në
procedurën penale, parashihen lloje të ndryshme të afateve
procedurale.71
Afati është periudha kohore në të cilën personi i autorizuar duhet ta
kryej veprimin e caktuar procedural, gjegjësisht në të cilin është e
ndaluar të ndërmerret aktiviteti konkret procedural, sepse ai mund të
ndërmerret vetëm pas kalimit të afatit.
Në këtë kuptim afatet ndahen në:
- afate të cilat pengojnë kryerjen e veprimit të caktuar procedural
derisa të mos kaloj afati (afati suspenziv ose dilator);
- afate brenda të cilave duhet të ndërmerret veprimi, sepse me
lëshimin e tyre humbet e drejta për të ndërmarrë veprime
procedurale (afati prekluziv dhe preamtor);
- afati në të cilat është e lejuar ndërmarrja e veprimit por me kalimin e
tij nuk humbet mundësia e kryerjes së atij veprimi edhe më vonë
(afati instruktiv).72
Afatet mund të jenë ligjore dhe gjyqësore. Afatet ligjore janë të
caktuara me ligj dhe kohëzgjatjen e tyre nuk mund ta ndryshojnë
pjesëmarrësit në procedurën penale. Afatet ligjore janë prekluzive dhe
me lëshimin e tyre humbet e drejta për aktivitetin e caktuar
procedural. Përjashtimisht, pasojat e dëmshme të lëshimit të afatit
ligjor mund të riparohen përmes institutit të kthimit në gjendje të
mëparshme (Neni 96.).
Afatet gjyqësore i cakton gjykata dhe ato, kur ekzistojnë kushtet për
këtë, mund të vazhdohen me vendim të gjykatës. Afatet mund të
71
Krahas afateve procedurale-juridie, ekzistojnë edhe afatet materiale-juridike të
cilat janë të caktuara me Ligjin Penal (afati i parashkrimit të ndjekjes penale, apo i
parashkrimit të ekzekutimit të dënimit.
72
Afatet ve caktuara për aktivitettet e gjykatës dhe të organeve tjera që marrin pjesë
në procedurë, quhen afate instruktive. Lëshimi i këtyre afateve nuk shkakton
pasoja procedurale, por mund të sjell deri te përgjegjësia e organit i cili e ka
lëshuar afatin.

93. 93
ndahen në subjektive (që rrjedhin nga momenti i të kuptuarit të
rrethanës së caktuar), dhe objektive (afati që llogaritet nga momenti i
ngjarjes së caktuar). Çështja e llogaritjes së afateve është rregulluar me
ligj dhe madje në mënyrë identike pa marrë parasysh se a bëhet fjalë
për afatet ligjore apo gjyqësore. Afatet caktohen me orë, ditë, muaj dhe
vite. Afatet e caktuara me ditë, muaj apo vjet fillojnë të rrjedhin në
ditën e parë vijuese nga dita e dërgimit apo shpalljes, pa marrë
parasysh se a është kjo ditë pune apo ditë feste. Nëse afati është i
caktuar me orë, për fillimin e afatit merret ora e parë vijuese nga ora
kur është kryer dërgesa apo shpallja. Me këtë vërtetohet rregulli se
secili duhet doemos ta ketë në dispozicion “njësinë e plotë
kohore”sipas të cilës është përcaktuar afati. Afati rrjedh vetëm nëse
dërgesa apo shpallja ka qenë korrekte (e drejtë).

94. 94
PJESA E XI
VENDIMET NË PROCEDURËN PENALE
57. Kuptimi dhe llojet e vendimeve në procedurën penale
Vendimi është deklarim i vullnetit të gjykatës apo organit tjetër
kompetent në procedurën penale me të cilin zbatohet ligji lidhur me
gjendjen konkrete faktike.
Në procedurën penale vendimet nxirren në formë të: aktgjykimit;
aktvendimit dhe urdhëresës.
Aktgjykimi - është vendimi më i rëndësishëm i cili nxirret në
procedurën penale dhe me të vendoset për objektin themelor dhe
sekondar në procedurën penale. Nxjerrja e aktgjykimit është në
kompetencë ekskluzive të gjykatës. Ligji njeh aktgjykim me të cilin
hedhet aktakuza, aktgjykim me të cilin i akuzuari lirohet nga aktakuza,
dhe aktgjykim me të cilin i akuzuari shpallet fajtor.
Aktvendimi - me aktvendim shqyrtohen shumë çështje gjatë
procedurës që u përkasin situatave të ndryshme procedurale
(aktvendimi për paraburgimin, aktvendimi për fillimin e hetimeve,
aktvendimi për përjashtimin e gjyqtarit).
Urdhëresa, - me urdhëresë zgjidhen çështjet që janë të lidhura për
rrjedhën e procedurës penale apo ndërmarrjen e veprimeve të caktuara
procedurale (urdhëresa për arrest, urdhëresa për bastisje, urdhëresa për
masat e fshehta të vëzhgimit dhe hetimit, ejt.). Ligji ka definuar
formën dhe përmbajtjen e vendimeve në procedurën penale, qoftë kur
parashihet përmbajtja e tyre në përgjithësi (përmbajtja e aktgjykimit),
qoftë kur parashihet përmbajtja e atyre vendimeve në situatën e
caktuar procedurale (p.sh. përmbajtja e urdhëresës për arrest,
përmbajtja e aktvendimit për paraburgim).
Aktgjykimi dhe aktvendimi duhet ta kenë arsyetimin, kurse
urdhëresa nuk e përmban arsyetimin. Nga karakteri i vendimit varet
edhe mundësia e hedhjes së tij. Kështu, kundër aktgjykimit të shkallës
së parë gjithmonë ankesa është e lejuar, kundër aktvendimeve ankesa
është e lejuar gjithmonë kur me ligj nuk është e caktuar në mënyrë
eksplicite se ankesa nuk lejohet, ndërkaq kundër urdhëresës ankesa

95. 95
nuk është e lejuar. Nën kushtet e caktuara ligjore aktgjykimi dhe
aktvendimi marrin klauzolën e formës së prerë dhe ekzekutive (Neni
135, dhe 138). Ndërkaq, urdhëresa nuk është e përfshirë me “formën e
prerë”.
58. Forma e prerë dhe ekzekutueshmëria e vendimeve
Përmes formës së prerë vendimi gjyqësor merr përmbajtjen
përfundimtare, kurse procedura penale përfundimin final.
Plotfuqishmëria formale do të thotë se vendimi i gjykatës nuk mund të
atakohet me mjete të rregullta juridike. Plotfuqishmëria materiale do të
thotë pamundësi e zhvillimit të procedurës së re penale për të njëjtën
vepër penale. Në procedurën penale të dy llojet e cekura të
plotfuqishmërisë vijnë në të njëjtin moment. Forma e prerë apo
plotfuqishmëria arrijnë vetëm në aspektin e shprehjes apo diapozitivit
të aktgjykimit, respektivisht aktvendimit, derisa arsyetimi nuk hynë në
fuqinë ligjore. Me dispozitat juridike duhet të rregullohet dhe sigurohet
që vendimi gjyqësor i nxjerrë në procedurën penale të ekzekutohet kur
për këtë të plotësohen kushtet ligjore. Me fjalë tjera procedura penale
është e drejtuar në nxjerrjen e llojeve të ndryshme të vendimeve,
sidomos të aktgjykimit me hyrjen në fuqi e të cilit kuptohet se ngjarja
konkrete penale është zgjedhur në mënyrë përfundimtare. Në aspektin
e ekzekutimit ai paraqet realizimin e kërkesës penale juridike të
përcaktuar gjatë gjykimit dhe përmbajtur në vendimin e plotfuqishëm
gjyqësor, gjegjësisht realizimin e vendimit i cili është nxjerrë gjatë
procedurës penal. Forma e prerë dhe ekzekutueshmëria sipas rregullit
vijnë në të njëjtën kohë. Aktvendimi gjyqësor nuk mund të
ekzekutohet para se të hyjë në fuqi. Ligji procedural parasheh kushtet e
caktuara për ekzekutueshmërinë e vendimeve ashtu që aktgjykimi
ekzekutohet: kur ai është i formës së prerë; i dërguar si i tillë; kur për
ekzekutimin e tij nuk ekzistojnë pengesa ligjore (Neni 135, par. 2).
Aktvendimi, sipas rregullit ekzekutohet kur të ketë hyrë në fuqi.
Ndërkaq, aktvendimi mund të ekzekutohet edhe para marrjes së
klauzolës së formës së prerë nëse është rregulluar kështu, në mënyrë
eksplicite me ligj, (caktimi i paraburgimit).
Ekzekutimi i urdhëresës fillon menjëherë pas nxjerrjes së saj, nëse
organi që e lëshon atë nuk e cakton ndryshe (neni 138. par. 1).

96. 96
PJESA XII
KONSTATIMI I FAKTEVE NË PROCEDURËN PENALE
59. Për faktet dhe llojet e fakteve
Që të mund të realizohen qëllimet e pranueshme shoqërore të
procedurës penale - që askush i pafajshëm të mos dënohet, kurse
kryesit të veprës penale t’i shqiptohet sanksioni penal nën kushtet a
parapara me ligj dhe sipas procedurës ligjore - është e nevojshme që në
procedurën penale të vërtetohen plotësisht dhe në mënyrë të saktë
faktet që janë relevante për nxjerrjen e vendimit të drejtë ligjor dhe në
bazë të gjendjes së tillë faktike, të konstatuar, të zbatohet e drejta
materiale dhe procedurale.73
Lidhur me këtë, në teorinë e së drejtës
theksohet se gjendja faktike është kompleks faktesh apo grup faktesh
të caktuara, të cilat duhet të vërtetohen në procedurën penale, me
qëllim të nxjerrjes së vendimit të drejtë.74
Në procedurën penale duhet të vërtetohen faktet relevante juridike.
Krahas këtyre në procedurën penale vërtetohen edhe indicet (lat.
indicium-shenjë), dhe faktet ndihmëse.
Indicet – janë fakte irelevante juridike, sepse prej tyre nuk varet
zbatimi i normës juridike dhe sepse kontribuojnë në mënyrë indirekte
në vërtetimin e fakteve relevante juridike. Prandaj vërtetimi indirekt i
fakteve do të thotë se fakti relevant juridik është vërtetuar përmes një
a më shumë indiceve. Për argumentimin me anë të indiceve vlen
rregulli si vijon: indicet duhet të veprojnë si rreth i fortë i mbyllur i cili
lejon vetëm një përfundim në raport me faktin relevant dhe të
përjashtoj objektivisht dhe plotësisht mundësinë e përfundimit të
ndryshëm në raport me faktin e njëjtë.75
Faktet ndihmëse në procedurën penale mundësojnë besueshmërinë e
saktësisë së burimit të informatës për faktet dhe indicet relevante
juridike. Prandaj faktet ndihmëse dallohen nga indicet për atë se me to
vetëm vërtetohen faktet tjera.76
73
H. Sijerçiq-Çoliq, 2005.fq. 257.
74
M. Grubiša, 1980. fq. 1.
75
B. Pavishiq, 2005. fq. 403.; H. Sijerçiq-Çoliq, M. Haxhiomeragiq, M. Jurçeviq, D.
Kaurinoviq, M. Simoviq, M. 2005.fq. 716.
76
D. Krapac, 2003.fq. 306.; G.Tomašević, 1998.fq. 277. dhe 278.

97. 97
60. Faktet të cilat nuk vërtetohen në procedurën penale
Siç u tha në procedurën penale vërtetohen faktet të cilat janë të
rëndësishme për nxjerrjen e vendimit të drejtë dhe ligjor (faktet
relevante juridike), dhe indicet dhe faktet ndihmëse. Mirëpo ekziston
një numër i fakteve të cilat në procedurën penale nuk vërtetohen. Sipas
teorisë të së drejtës ato fakte ndahen në: fakte të cilat nuk duhet
vërtetuar; fakte të cilat gjykata nuk guxon t’i vërtetoj në procedurë.77
Faktet të cilat nuk duhet vërtetuar janë:- faktet e qarta apo të
dukshme78
dhe faktet notore, ose të njohura botërisht.79
Faktet të cilat gjykata nuk guxoj t’i vërtetoj në procedurë janë: faktet
me vërtetimin e të cilave do të shkelej parimi i ndalimit të ndryshimit
të aktgjykimit në dëm të pandehurit (lat. reformatio in peius, Neni
417), faktet me vërtetimin e të cilave do të cenohej identiteti i
aktgjykimit dhe i aktakuzës(Neni 386. par1), faktet me vërtetimin e të
cilave do të shkeleshin dispozitat mbi përjashtimin nga detyrimi i
dëshmisë (neni 159, 160), faktet vërtetimi i të cilave ndalohet me
normat e të drejtës materiale penale dhe faktet vërtetimi i të cilave
ndalohet me dispozitat tjera ligjore80
61. Mënyrat e vërtetimit të fakteve në procedurën penale
Vërtetimi i fakteve në procedurën penale 81
mbështetet në:
• vërtetimin e tyre me perceptimin personal të organit i cili zhvillon
procedurën.
• Duke pasur parasysh se në procedurën penale shqyrtohet vepra
penale si ngjarje nga e kaluara, ai shembull i vërtetimit të fakteve
përfshinë vetëm ato fakte të cilat ekzistojnë në kohën e perceptimit
77
Shih hollësisht: M. Grubaç, 2006. 238 – 240; D. Krapac, 2003, fq. 307 – 315; B.
Pavishiq 2005, fq. 404; G. Tomasheviq, 1998, fqr. 278 – 280; T. Vasiljeviq, 1981,
fq. 294– 301.
78
Faktet e dukshme janë vetvetiu prova (ndrimi i natës dhe ditës).
79
Këto fakte u janë të njohura rrethit të gjerë njerëzish, gjegjësisht të gjithë të
interesuarve në procedurë. Ndërkaq, në rast dyshimi, mund të vërtetohet edhe fakti
notor.
80
M. Grubač, 2006, fq. 239 dhe 240; D. Krapac, 2003, fq. 308; B. Pavishiq, 2005,
fq. 404; G.Tomasheviq, 1998, fq. 278 dhe 279; T. Vasiljeviq, 1981, fq. 299 – 300.
81
Për shpjegimin në vijim, shih: hollësisht V. Bayer, 1995,fq. 207, dhe detajet; D.
Krapac, 2003, fq. 322 – 325; G.Tomasheviq, 1998, fq. 282 – 283.

98. 98
gjatë procedurës penale.82
Konsiderohet se vërtetimi i fakteve me perceptim personal të organit të
procedurës penale është mënyra më e sigurt përcaktimit të fakteve për
nevojat e procedurës penale. Shembull i vërtetimit të këtyre fakteve
është inspektimi i vendit të ngjarjes dhe rikonstruktimi i ngjarjes ( të
cilat sipas definimit ligjor mund t’i urdhëroj prokurori publik apo
gjykata në vendin e ngjarjes me qëllim që të analizohen provat e
mbledhura apo të qartësohen faktet të cilat janë të rëndësishme për
procedurën penale (Neni 254. par1), apo kontrolli i banesës, lokaleve
tjera dhe pasurisë së personit të caktuar( e cila urdhërohet nëse
ekziston dyshimi i bazuar se ai person ka kryer vepër penale e cila
ndiqet zyrtarisht dhe nëse ekziston mundësia reale se rezultati i
bastisjes do të përfundoj me arrestimin e atij personi apo me zbulimin
dhe konfiskimin e provave të rëndësishme për procedurën penale
(Neni 240. par. 1), gjegjësisht kontrolli i personit (i cili mund të
urdhërohet nëse ekziston mundësia reale se ai kontroll do të ketë për
rezultat zbulimin e gjurmëve dhe marrjen e provave të veprës penale
(Neni 240. par. 3);
• Vërtetimin e tërthortë të fakteve përmes dëshmisë së dëshmitarit
apo ekspertit;
• Vërtetimin e fakteve me ndihmën e dokumenteve –duke i lexuar
ato se çfarë ka shkruar personi mbështetur në perceptimin e tij;
• Shfrytëzimin e incizimeve teknike (fotografitë apo tingujt).
Te kjo mënyrë e përcaktimit të fakteve përmbajtja e cila vërtetohet
është marrë përmes pajisjes teknike e jo me perceptimin e njeriut
sikurse te dokumentet. Në bazë të kësaj që u cek mund të përfundohet
se vërtetimi i fakteve me perceptimin personal të organit të procedurës
penale nuk është i mundur të zbatohet në numrin më të madh të
rasteve, ndonëse kjo është mënyrë e zakonshme dhe e besueshme e
vërtetimit të fakteve. Rariteti i marrëdhënieve procedurale-penale na
çon në drejtim të vërtetimit të fakteve me anë të shfrytëzimit të
mënyrave tjera të cekura apo provave (dëshmia e dëshmitarit apo
ekspertit), shfrytëzimi i dokumenteve dhe incizimeve teknike.
82
Në të vërtetë, kjo mënyrë e vërtetimit të fakteve, më së tepërti do të shfrytëzohet
për qëllime të vërtetimit konstatimit të gjurmëve të veprës penale të kryer në të
kaluarën e të cilat ekzistonë tashti ( në momentin e zhvillimit të proceurës). G.
Tomasheviq 1998, fq. 282. bilj. 839.

99. 99
Prandaj, krahas vërtetimit të fakteve me anë të perceptimit personal të
organit të procedurës penale, paralelisht zhvillohet edhe vërtetimi i
fakteve me anë të argumentimit83
62. Provat dhe të provuarit
Nga shqyrtimet e mëparshme mund të përfundohet se të provuarit
është mjet për vërtetimin e fakteve për veprën penale dhe kryesin e saj.
Të provuarit në procedurë përfshinë të gjitha faktet të cilat gjykata i
konsideron të nevojshme për nxjerrjen e vendimit të drejtë dhe ligjor.
Në teorinë e së drejtës së procedurës penale ekzistojnë çështje të
caktuara që lidhen me të provuarit në procedurën penale kështu
tentohet të përcaktohet nocioni i provës. Me këtë rast paraqiten
mendime të ndryshme lidhur me atë se ç’është prova. Më së shpeshti
prova përshkruhet si burim i mësimit të fakteve të cilat janë objekt i
konstatimit në procedurën penale.84
Pastaj, gjithashtu theksohet se provë është çdo bazë e dëshmisë apo
arsye që e përmban mjeti i caktuar dëshmues i cili fletë për saktësinë e
fakteve të rëndësishme. 85
Duke pasur parasysh sa u cek, prova përfshinë elementet në vijim:
- objekti i provës (thema probandi). Objekti i provës është fakt të cilin
duhet vërtetuar86
;
- baza e provës apo arsyeja (argumentum probatio);
Baza e provës është fakt tashmë i vërtetuar nga i cili nxirret përfundimi
për ekzistimin apo mosekzistimin e faktit i cili vërtetohet; mjeti i
provës (lat. media probandi)është burim nga i cili merren që janë bazë
e provës.
Mjetet e provës janë forma procedurale me ndihmën e të cilave futet
materiali i mësuar (marrja në pyetje e të pandehurit, dëgjimi i
dëshmitarëve dhe ekspertëve)87
.
83
M. Grubisha 1980, fq. 2. e të ngjashme; G. Tomasheviq, 1998, fq. 286.
84
B. Pavishiq, 2005, fq. 401; G. Tomashević, 1998,fq. 286.
85
M. Grubaç, 2006, fq. 236; Z. Simiq-Jekiq, 1985,fq. 206–209; T. Vasiljeviq, 1981,
fq. 294.
86
Objekti i provës nuk është „i kufizuar“ me dispozita ligjore. Për këtë arsye
argumentimi përfshinë faktet të cilat gjykata i konsideron të rëndësishme për
gjykim të drejtë.
87
M. Grubaç, 2006,fq. 236; B. Pavishiq, 2005, fq. 401.

100. 100
Sikur t’i kishim marrë dhe lidhur kuptimet e cekura me veprën penale
të vjedhjes (Neni 252 KPPPK), atëherë ato do të dukeshin kështu:
- objekti i provës do të ishte fakti i përvetësimit të sendeve të huaja të
luajtshme me qëllim të përfitimit pasuror të kundërligjshëm për vete
apo të tjerët;
- baza e provës do të ishte dëshmi e dëshmitarit i cili e ka takuar të
pandehurin duke i marrë sendet;
- mjeti i provës do të ishte dëshmitari.
Në Teorinë e së Drejtës së Procedurës Penale, klasifikimi i provave
bëhet sipas kritereve të caktuara. Kështu p.sh. flitet për provat
materiale apo reale dhe provat personale apo individuale. Provat
materiale janë objektet me të cilat vërtetohen faktet në procedurë (p.sh.
dokumentet, incizimet teknike, gjurmët e veprës penale, mjetet me të
cilat është kryer vepra penale apo në të cilat vepra është kryer, shenjat
e gishtave), kurse provat personale përbëhen nga dëshmitë e personave
të cilët paraqiten si mjet i provës. Provat ndahen në ato të
drejtpërdrejta me të cilat, faktet relevante juridike vërtetohen
drejtpërdrejtë (provat në kuptimin e ngushtë të fjalës dhe provat e
tërthorta, indirekt provat në kuptimin e gjerë të fjalës).88
Përmendet edhe klasifikimi i provave, në provat e aktakuzës dhe në
provat e mbrojtjes, varësisht nga ajo se a janë në dëm apo në dobi të të
pandehurit dhe në prova primare dhe sekondare. Shembulli i provës
primare apo burimore është inspektimi i vendit të ngjarjes apo
materiali i provave, kurse provat sekondare p.sh. dëshmia e dëshmitarit
sipas dëgjimit.
Nga aspekti i procedurës së argumentimit të provuarit kalon përmes
fazave të caktuara siç janë:
- konstatimi dhe demonstrimi i provave;
- demonstrimi i provave në kuptim të shfrytëzimit të bartësit të provës
me qëllim të përcaktimit të përmbajtjes së provës dhe futja në
dokumentin e objektit dhe vlerësimi i provave. 89
Në literaturë gjithashtu theksohet se provat së pari duhet gjetur
(zbulimi i materialit të provës siç janë zbulimi i mostrave biologjike
për analizën e ADN-së), pastaj të sigurohen ato (marrja në pyetje e
88
Provat në kuptimin e gjerë i përfshijnë edhe indicjet. G. Tomašević, 1998, fq. 287.
89
Provat në kuptimin e gjerë i përfshijnë edhe indicjet. G. Tomašević, 1998, fq. 287.

101. 101
dëshmitarëve menjëherë pas kryerjes së veprës penale), pastaj provat
duhet të fiksohen në kuptim të demonstrimit të provave (p.sh.
përpilimi i procesverbalit nga vendi i ngjarjes), dhe para vlerësimit të
provës sipas bindjes së lirë, të verifikohet prova me analizën e
përmbajtjes së saj, dhe duke e ndërlidh atë me provat tjera të
demonstruar.90
Vlera e provave në procedurën penale mbështetet në ligjshmërinë e
tyre dhe për këtë gjykata është e detyruar të kujdeset gjatë tërë
procedurës penale. Sipas KPPPK, prova e fituar duke shfrytëzuar
dispozitat e procedurës penale është e papranueshme sidomos nëse kjo
është e paraparë në mënyrë eksplicite nga ky ligj apo dispozitave e
ligjeve tjera.91
Kështu p.sh. prova e të pandehurit e dhënë në polici apo prokurorit
publik mund të jetë e lejueshme vetëm nëse është marrë në pajtim me
dispozitat për marrjen në pyetje të të pandehurit (Neni 156. par. 1).
Ose prova e marrë me bastisje është e palejueshme nëse p.sh. kontrolli
është kryer pa urdhër të gjyqtarit të procedurës paraprake, ose në
kundërshtim me urdhëresën (Neni 246. al.(1)-(4).
E Drejta Procedurale parasheh se gjykata nuk mund ta mbështes
vendimin e saj në provat e palejueshme (Neni 153). Lidhur me këtë
KPPPK parasheh që gjykata vendos për lejueshmërinë e provave, me
kërkesë të palëve apo sipas detyrës zyrtare (ex officio). Prova e
palejueshme veçohet nga dokumentet dhe vuloset. Provën e tillë
gjykata e ruan ndaras nga dokumentet dhe provat tjera dhe nuk mund
të shfrytëzohet në procedurën penale (Neni 154, par. 4). ndalimi i
përdorimit të provave të palejueshme është absolut, sepse në njërën
anë ka të bëjë me prova juridikisht të pavlefshme, pa marrë parasysh
se a janë në dëm apo në dobi të pandehurit, dhe në anën tjetër provat e
tilla janë të ndaluara pa marrë parasysh se a janë të sakta, të besueshme
apo autentike.92
90
Provat në kuptimin e gjerë i përfshijnë edhe indicjet. G. Tomašević, 1998, fq. 287.
91
D. Krapac, 2003, fq. 332– 353; B..Pavišić, 2005, fq. 402 – 403. Up. Spjegimi
paraprak për interpretimin dhe vlerësimin e lirë të provave
92
T.Vasiljeviq, op. cit. fq. 309 – 315.

102. 102
PJESA XIII
PROCEDURA PARAPRAKE
- Në përgjithësi për procedurën paraprake.
Procedura paraprake është titulli i pjesës së tretë të KPPPK. Vështrimi
i përgjithshëm i procedurës paraprake tregon se bëhet fjalë për atë
segment të procedurës penale i cili përfshinë procedurën para
hetimore, hetimin, dhe procedurën e aktakuzës. Siç fletë vetë titulli
fjala është për procedurën e cila i paraprinë shqyrtimit gjyqësor.
Sipas dispozitave të KPPPK, procedura paraprake përfshinë kapitujt:
- “kallëzimi penal” (përveç kallëzimit penal ky kapitull përfshinë edhe
detyrat dhe autorizimet e përgjithshme të policisë dhe të prokurorit);
- “arrestimi i përkohshëm dhe paraburgimi policor”
- “Fillimi dhe kohëzgjatja e hetimit”;
- “ndërprerja e përkohshme apo pezullimi i ndjekjes penale, për vepra
të lehta penale”;
- “procedura e ndërmjetësimit”;
- “veprimet hetimore”;
- “masat e fshehta teknike të vëzhgimit dhe hetimit”;
- “masat për sigurimin e prezencës së të pandehurit, pengimi i
përsëritjes së veprës penale dhe sigurimi i zhvillimit të suksesshëm
të procedurë penale”;
- “ dëshmitarët bashkëpunues”;
- “aktakuza dhe konfirmimi i saj”

103. 103
PJESA E XIV
KALLËZIMI PENAL
A) Kallëzimi penal –nocioni dhe llojet
Me nocionin “kallëzim penale” në teorinë kriminalistike dhe juridike
nënkuptojmë çdo informatë të dhënë organit kompetentë lidhur me
veprën penale e cila ndiqet zyrtartarisht (ex officio)93
. Kallëzimet
penale në praktik mund të jenë anonime, me pseudonime, gjegjësisht
vetëkallëzime. Në bazë të përmbajtjes mund të jenë të plotë dhe jo të
plota, kurse sipas mënyrës së kallëzimit mund të jenë me gojë dhe me
shkrim. Kallëzimet i paraqesin policia ose personat juridik dhe fizik,
këta të fundit mund të paraqiten si të dëmtuar, dëshmitarë, etj.94
Detyra dhe e drejta e paraqitjes së veprës penale janë rregulluar me
neni 197, 198. Është me rëndësi të përmendet se KPPPK dallon të
ashtuquajturin kallëzim penal të policisë dhe kallëzim penal të
personave tjerë. Me kallëzim penal të personave tjerë nënkuptohet
kallëzimi penal të organeve publike dhe kallëzimin penal të cilido
person tjetër në kuptim të personit fizik dhe juridik.
64. Detyra për ta paraqitur veprën penale
Sipas Nenit 197. par. 1. të gjitha organet publike janë të detyruara ta
paraqesin veprën penale e cila ndiqet zyrtarisht e lidhur me të cilën
janë të informuar apo në ndonjë formë tjetër kanë ardhur deri të
njohuria për të. Me rastin e kallëzimit penal organet publike paraqesin
provat të cilat u janë të njohura dhe ndërmarrin hapa për ruajtjen e
gjurmëve të veprës penale dhe të objekteve në të cilat apo me të cilat
është kryer vepra penale si dhe provave tjera (Neni 197. par. 2).
Sipas Nenit 198. par. 1-2. të KPPPK, çdo njeri ka të drejtë ta paraqes
veprën penale e cila ndiqet zyrtarisht, kurse është edhe i detyruar që
këtë ta bëjë në rastet kur mos paraqitja e veprës së tillë penale paraqet
vepër penale. Punëtorët social dhe shëndetësor, edukatorët dhe
personat tjerë që kryen punë të ngjashëm, kurse edhe personat tjerë që
93
Ligji për të Miturit i Kosovës dhe Ligji për Procedurën Penale të cilët përfshijnë
kryesit e sëmurë psikik.
94
H. Sijerçiq-Çoliq, M. Haxhiomeragiq, M. Jurçeviq, D. Kaurinoviq, M. Simoviq,
2005, fq. 63 – 69.

104. 104
dinë dhe zbulojnë se ekziston dyshimi i bazuar se fëmija është viktimë
e veprës penale, sidomos në rastet e veprës penale kundër integritetit
seksual janë të detyruar ta paraqesin menjëherë këtë.
65. Paraqitja e kallëzimit penal.
Kallëzimi penal i paraqitet prokurorit kompetent publik në formë të
shkruar, përmes mjeteve teknike të komunikimit ose gojarisht. Nëse
vepra penale paraqitet me gojë, paraqitësi paralajmërohet për pasojat e
paraqitjes së rrejshme të kallëzimit penal. Paraqitja me gojë
regjistrohet në procesverbal, kurse në rastet kur ajo bëhet me telefon
apo me mjete tjera të informimit, mbahet raport zyrtarë. Kallëzimet
penale të paraqitura gjykatës, policisë, apo prokurorit publik
kompetent, merren dhe menjëherë përcillen prokurorit publik
kompetent (Neni 199, par1-3).
B) Detyrat dhe autorizimet e përgjithshme të policisë
66. Obligimet për hetimin e veprës penale.
Me Neni 200, par. 1 dhe 2. të KPPPK, parashihet se obligim i
përgjithshëm i policisë si organ shtetërorë është që ta hetojë veprën
penale dhe pa vonuar të ndërmerr masa me qëllim të pengimit të
fshehjes së provave. Në këtë kuptim, posa policia të njoftohet, qoftë
me paraqitjen e kallëzimit penal apo në ndonjë formë tjetër se ekziston
dyshimi për kryerje të veprës penale e cila ndiqet zyrtarisht, pa vonesë,
më së voni 24 orë nga marrja e informatës e lajmëron prokurorin
publik, e pastaj i raporton me informata të reja plotësuese sa herë që
është e mundur. Me punën e policisë gjyqësore në procedurën
paraprake udhëheq dhe mbikëqyrë prokurori publik (Neni 200. par. 3).
Nëse ekziston dyshimi i bazuar se kryer vepër penale e cila ndiqet
zyrtarisht, policia është e detyruar qoftë zyrtarisht apo me kërkesë të
prokurorit publik t’i ndërmarr të gjitha hapat e nevojshme për ta gjetur
kryerësin, për ta penguar atë, apo pjesëmarrësin e saj që të fshehët apo
arratisën, t’i zbuloj dhe t’i ruaj gjurmët dhe provat tjera të veprës
penale dhe lëndët që mund të shërbejnë si provë dhe t’i mbledh të
gjitha informatat që mund të jenë të dobishme për procedurën penale.
(Neni 2001. par. 1).

105. 105
Nga sa u tha rezulton se hapat e përmendur paraprak i ndërmerr policia
zyrtarisht ose në bazë të kërkesës të prokurorit publik. Pra, policia ka
të drejtë dhe detyrë që edhe sipas nismës së vet, jo vetëm me kërkesë
të prokurorit publik të ndërmerr masa dhe veprime adekuate.
Me qëllim të kryerjes së detyrave të lartcekura, policia sipas Nenit
2001. par. 2 të KPPPK, është e autorizuar:
1. që të mbledh informata nga njerëzit;
2. ta bëjë kontrollin e përkohshëm të automjeteve udhëtarëve dhe
valixheve të tyre;
3. ta kufizoj lëvizjen në territoret e caktuara në kohën kur kjo është
nevojë urgjente;
4. të ndërmarr hapat e nevojshëm për identifikimin e personave dhe
objekteve;
5. të organizoj kërkimin për gjetjen e personit apo objektit për të cilin
është dhënë fletarresti;
6. në prani të personit përgjegjës të kryej kontrollin e ndërtesave dhe
lokaleve të caktuara të organeve publike, dhe t’i analizoj
dokumentet e caktuara që u përkasin atyre;
7. t’i konfiskoj objektet të cilat sipas KPPPK duhet të konfiskohen,
apo të cilat mund të shërbejnë si provë në procedurës;
8. të siguroj që i dëmtuari t’i qaset kontrollit mjekësor në pajtim me
Nenin 192. të KPPPK, dhe;
9. të ndërmarrë hapa tjerë dhe veprime të nevojshme të parapara me
ligj.
Është detyrë e policisë që për faktet dhe rrethanat të cilat konstatohet
pas ndërmarrjes së disa veprimeve e që mund të jenë me interes për
procedurën penale, si dhe për objektet e gjetura dhe ë konfiskuara, ta
përpiloj procesverbalin apo raportin zyrtar (Neni 201.par.3). në pajtim
me Nenin 202, policia ka të drejtë dhe detyrë t’i ruaj informatat nga
personat të cilët janë hasur në kryerjen e veprës penale. Mbahen
personat të cilët mund të ofrojnë informata të rëndësishme për
procedurën penale, nëse është e besueshme se më vonë mbledhja e
informatave për këta persona është e pamundur, apo dukshëm do ta
shtynin procedurën apo do të shkaktonin vështirësi tjera. Mbajtja e
personit të tillë nuk mund të zgjasë më shumë sesa është e nevojshme
për t’ua marrë emrat, adresat dhe informatat tjera relevante, kurse në
asnjë rast nuk mund të jetë më i gjatë se gjashtë orë. Mbajtja e tillë
mund të përdorët vetëm kur nuk ka mënyra tjera për marrjen e
informatës. Në rastin e marrjes së informatave të personave nga Neni

106. 106
201. 202, policia është e detyruar t’iu përmbahet ndalesave të
përcaktuara me Nenin 155. të KPPPK.
Bëhet fjalë për ndalesat:
1) liria e të pandehurit për të formuluar dhe shprehur mendimin e tij
të ndikohet nëpërmjet keqtrajtimit, lodhjes së shkaktuar, ndërhyrjes
fizike, përdorimit të drogës, torturës, shtrëngimit, ose hipnotizimit;
2) i pandehuri të kanoset me masat e ndaluara me ligj;
3) të premtohet ndonjë përfitim i paparaparë me ligj; dhe
4) të dobësohet kujtesa e të pandehurit ose aftësia e tij për të kuptuar.
Ndalesat e cekura i zbatojnë pavarësisht se a ekziston pajtimi i
subjektit i cili hetohet dhe merret në pyetje. Mosveprimi në përputhje
me sa u cek për pasojë e ka mospranimin e procesverbalit të hetimit
dhe marrje së tillë në pyetje. Gjithashtu, në pajtim me Nenin 204.
policisë i takon autorizim i posaçëm të kryej të ashtuquajturën bastisje
të përkohshme të personit për shkaqe të sigurisë, në kërkim të armëve
apo sendeve tjera të rrezikshme në rastet kur ekziston rreziku që
personi të posedojë armë apo sende tjera që mund të përdorën për sulm
apo vetëlëndim. Sipas definimit eksplicit të ligjit kjo nuk paraqet
bastisje të personit dhe është e kufizuar vetëm në kontrollin e jashtëm
të rrobave të personit, kurse përjashtimisht në verifikim provizor të
valixhes apo automjetit të personit nën kontrollin drejtpërdrejtë të atij
personi (Neni 204. par. 2). Kontrollin provizor të sigurisë e kryen
nëpunësi i policisë i të njëjtës gjini me personin që e kontrollon,
përveç nëse kjo absolutisht nuk është e mundur për shkak të rrethanave
të jashtëzakonshme. Nëse me rastin kontrollit provizor të sigurisë
policia gjen sende të cilat mund të përdorën si provë në procedurën
penale atëherë ajo vepron në pajtim me dispozitat të cilat e rregullojnë
kontrollin e personave sipas këtij ligji. (204. par. 3, 4).
Policia gjithashtu në kuadër të detyrave dhe autorizimeve të saj të
përgjithshme mund:
1.ta fotografoj personin dhe t’ia marrë shenjat e gishtave nëse ekziston
dyshimi i bazuar se ai person ka kryer vepër penale;
2.në bazë të autorizimit të prokurorit publik t’ia publikoj fotografinë
nëse kjo është e domosdoshme për vërtetimin e identitetit të
dyshuarit, ose në rastet tjera të rëndësishme për zhvillimin efikas të
procedurës;
3.nëse është e nevojshme të vërtetohet se të kujt janë shenjat e
gishtërinjve të gjetura në ndonjërin nga objektet, të merren shenjat e

107. 107
gishtave nga personi për të cilin besohet se ka qenë në kontakt me
atë objekt;
4. me ndihmën e mjekut të kualifikuar, apo punëtorit tjetër mjekësor,
kurse në rrethana të jashtëzakonshme edhe vet t’i marrë mostrat nga
(Neni 192. par. 4) 95
i ligjit nga i dyshuari nëse kjo është e nevojshme
të bëhet urgjentisht, me obligim që për marrjen e atyre mostrave
menjëherë të lajmërohet prokurori publik;
5.të kërkoi nga i dyshuari që t’i nënshtrohet testimit të alkoolit, duke
dhënë urinën apo duke fry, ndërkaq refuzimi i të dëmtuarit për të
dhënë mostrën e tillë paraqet provë të pranueshme, me ç’rast i
dyshuari duhet të paralajmërohet dhe të informohet që në fillim për
këtë, kurse asnjë mostër nuk mund të merret duke përdorur dhunën
dhe pa urdhër të gjykatës.
67. Të drejtat e personit ndaj të cilit policia ka ndërmarrë
ndonjë veprim
Në Nenin 206. të ligjit janë definuar të drejtat e personave ndaj të
cilëve ndërmerret ndonjë veprim në bazë të autorizimeve të
përgjithshme të policisë. Në këtë kuptim me rastin e mbledhjes së
informatave nga i dëmtuari, policia ka për detyrë ta informoj atë për të
drejtën e tij që ta ketë të autorizuarin, kurse me kërkesë së të dëmtuarit
edhe nëse i dëmtuari bënë pjesë në njërën nga kategoritë e Nenit 82,
par. 1 të ligjit, e informon shërbimin për ndihmë juridike të
viktimave.96
Krahas kësaj personi ndaj të cilit është ndërmarr cilado masë nga Neni
201, 202, 204, apo 205. i KPPPK, ka të drejtë të paraqes ankesë
prokurorit kompetent publik brenda 3 ditësh. Prokurori publik pa
vonesë verifikon bazueshmërinë e ankesës dhe nëse vërteton se
veprimet apo masat e ndërmarra shkelin ligjin penal apo rregulloren
për sjellje të policisë, ose detyrat e punës, atëherë vepron në pajtim me
ligjin dhe për këtë e informon personin i cili ka ushtruar ankesën (Neni
206. par. 2, 3.).
95
D. Modly, N.Korajliq: „Kriminalistički rječnik“, Qendra për Kulturë dhe Arsim
Teshanj, Teshanj, 2002, fq. 277.
96
Ibidem, fq. 277.

108. 108
68. Paraqitja dhe plotësimi i kallëzimit
Në bazë të informatave të mbledhura policia bënë kallëzimin penal
policor në të cilin duhen të përfshihen provat e zbuluara gjatë
procedurës së mbledhjes së informatave. Ky kallëzim penal i
dorëzohet prokurorit publik, së bashku me objektet, skicat, fotografitë,
raportet e marra, procesverbalet mbi masat dhe veprimet e ndërmarra,
shënimet zyrtare, deklaratat dhe materialet tjera të cilat do të mund t’i
kontribuonin zhvillimit efikas të procedurës (Neni 207. par.1, 2). Në
pajtim me Nenin 207. par. 3, 4. nëse pas paraqitjes së kallëzimit penal,
policia kupton për faktet e reja, provat apo gjurmët e veprës penale,
atëherë është e detyruar që vazhdimisht t’i mbledh informatat e
nevojshme dhe menjëherë t’ia dërgoj prokurorit publik raportin lidhur
me këtë si plotësim të kallëzimit penal policor. Nëse policia ka
ndërmarrë masa dhe veprime, kurse informatat e mbledhura nuk
ofrojnë bazë për paraqitjen e kallëzimit penal policor dhe nuk ekziston
dyshimi i bazuar se është kryer vepër penale, policia prapë i dërgon
raport të posaçëm për këtë prokurorit publik.
C). Detyrat e përgjithshme dhe autorizimet e prokurorit publik
69. Veprimi i prokurorit pas marrjes së kallëzimit penal
Posa ta ketë marrë kallëzimin penal prokurori publik mund të veproj
në tri mënyra si vijon:
a) ta hedhë poshtë kallëzimin penal;
b) të kërkoj plotësimin e tij në kuptim të mbledhjes së informatave të
nevojshme dhe
c) të nxjerrë aktvendimin për fillimin e hetimit.
Secila nga mundësitë e cekura i referohet ekzistimit apo mosekzistimit
të arsyeve adekuate apo plotësimit, gjegjësisht mosplotësimit të
kushteve adekuate.
a). Arsyet për hedhje poshtë të kallëzimit penal policor apo kallëzimit
të personave tjerë janë të definuara në Nenin 208. të KPPPK.
Kështu prokurori publik e hedhë poshtë kallëzimin penal të policisë
apo të personave tjerë nëse nga raporti shihet qartë se:
1.nuk ekziston dyshimi i bazuar se personi i caktuar ka kryer vepër
penale, përveç kur besohet se hetimi i mëtejshëm policor mund të
siguroj informata të mjaftueshme;

109. 109
2.vepra e kallëzuar nuk është vepër penale që ndiqet sipas detyrës
zyrtare;
3.vepra penale e kallëzuar është parashkruar;
4.vepra penale është përfshirë në amnisti ose me falje;
5.i dyshuari gëzon imunitet dhe heqja e tij nuk është e mundur ose
nuk është bërë nga autoriteti kompetent;
6.ekzistojnë rrethana tjera që përjashtojnë ndjekjen penale.
Është detyrë e prokurorit publik që në afat prej 8. ditësh nga dita e
hedhjes poshtë të kallëzimit penal ta njoftoj të dëmtuarin, si dhe për
arsyet e hedhjes poshtë (Neni 208. par. 2).97
Gjithashtu, prokurori publik menjëherë i njofton policinë për hedhjen
poshtë të kallëzimit penal policor (Neni 208. par. 3).
Neni 209. par. 1 i KPPPK definon se nëse prokurori publik në bazë të
kallëzimit penal nuk është në gjendje të konstatoj se a janë pohimet e
kallëzimit penal të besueshme, apo nëse informatat në kallëzim nuk
ofrojnë mjaftë bazë për fillimin e hetimit, sidomos kur kryerësi është i
panjohur, apo prokurori publik vetëm ka dëgjuar thashetheme se është
kryer vepër penale, e nuk është në gjendje të veprojë vetë, atëherë do
të kërkoj që policia gjyqësore të mbledhë informatat e nevojshme.
Policia gjyqësore është e detyruar të veprojë sipas kërkesave ligjore të
prokurorit publik.
Prokurori publik vetë, ose përmes organeve tjera publike mund të
mbledhë informata të tilla duke përfshirë edhe bisedat me dëshmitarë
dhe të dëmtuar dhe me përfaqësuesit e tyre ligjor. Prokurori publik
mund të marrë pjesë me policinë gjyqësore në secilin nga trajtimet e të
pandehurit, mirëpo edhe atë gjithashtu e obligojnë kërkesat e KPPPK
(Neni 208. par. 2). Policia gjyqësore është e detyruar që menjëherë ta
lajmërojë prokurorin publik për masat e ndërmarra sipas udhëzimeve
të tij/saj, apo nëse nuk ka qenë në gjendje t’i ndërmarrë, gjithashtu e
lajmëron prokurorin publik për shkaqet që e kanë penguar ndërmarrjen
e atyre masave (Neni 208. par. 3).
97
Fjala është për mostrat në vijim: mostra e flokut, folikulës, pështymës, urinës,
sekretit të hundës, brisit të sipërfaqes së lëkurës, përfshirë ijet, mostra e thonjve
dhe mbeturinës nën thonj dhe mostra tjera të ngjashme që nuk kërkojnë përmasa
trupore.

110. 110
Prokurori publik mund të kërkoj shënimet e nevojshme nga organet
publike dhe për këtë qëllim mund ta ftojë personin i cili ka paraqitur
kallëzimin penale (Neni 208. par. 4). Nëse edhe pas kryerjes së
veprimeve nga paragrafi. 2, 3, 4. i këtij Neni ekzistojnë rrethanat nga
paragrafi 1. i këtij neni prokurori publik e hedhë poshtë kallëzimin
penal, ashtu siç është paraparë në Nenin 208. të ligjit (Neni 208. par.
5). Policia, prokurori publik dhe organet tjera publike janë të obliguara
të veprojnë me kujdes gjatë mbledhjes apo sigurimit të informatave që
të mos cenojnë dinjitetin dhe prestigjin e personave me të cilët kanë të
bëjnë ato informata (Neni 208. par. 6)

111. 111
PJESA XV
HETIMI
70. Në përgjithësi për hetimin, funksionin dhe specifikat e tij
Hetimi është rregulluar me Nenin 220-225 të KPPPK, kreu xxv. i cili
mban titullin “fillimi dhe zgjatja e hetimit”.
Për dallim nga zgjidhjet e mëparshme ligjore kur hetimin e ka filluar
dhe zbatuar gjyqtari hetues, tashti ky rol i është besuar prokurorit
publik me çka KPPPK, është përcaktuar për formën e hetimit të
prokurorit. Me funksionin themelor të hetimit duhet konsideruar
mbledhjen e provave dhe informatave tjera në bazë të së cilave duhet
gjykuar se a duhet ngritur aktakuza kundër personit të caktuar për
veprën e caktuar penale, apo të ndërpritet procedura. Përveç kësaj
funksion i hetimit është edhe mbledhja e provave e cila gjë nuk do të
mund të përsëritej në shqyrtimin gjyqësor, apo prezantim i tyre do të
gërshetohej me vështirësi të përmasave të mëdha.
71. Fillimi dhe kohëzgjatja e hetimit
Sipas Nenit 220. par. 1. të ligjit, hetimin e fillon prokurori publik
kundër të dyshuarit në bazë të kallëzimit penal apo burimeve tjera,
nëse ekziston dyshimi i bazuar se ai person ka kryer vepër penale e
cila ndiqet zyrtarisht. Dyshimi për të cilin është fjala është i bazuar kur
mbështet në prova.98
98
Sipas Nenit 82 të Ligjit, i dëmtuari duhet ta ket të autorizuarin që nga fillimi i
mprocedurës: 1) aNëse i dëmtuari është fëmi; 2) Nëse i dëmtuari ka lidhje familiare
me të pandehurin; 3) Nës eprocedura zhvillohet për vepër penale nga Neni 139.
KPPK apo për vepër penale kundër integritetit seksual nga Kreu XIX i KPPPK,
përveç veprave penale nga Neni 203. të të njëjtit kapitul; 4) Nëse i dëmtuari është i
sëmurë psikik apo i hendikepuar mentalisht dhe 5) Nëse gjykata konstaton se i
dëmtuari shumë i ndieshëm dhe i duhet doemos ndihma e të autorizuarit. Në të gjitha
rastet e cekura, nëse i dëmtuari apo përfaqësuesi i tij ligjor nuk e angazhon të
autorizuarin, kryetari i gjykatës apo organi kompetent i sili zhvillon procedurën në
fazën paraprake, sipas detyrës e emron një përfaqësuesin në shpenzime të veta.

112. 112
Prandaj, kushtet për fillimin e hetimit janë:
a) ekzistimi i dyshimit të bazuar99
;
b) që personi i caktuar të ketë kryer veprën e caktuar penale;
c) që vepra e caktuar penale ndiqet sipas detyrës zyrtare.
Gjatë hetimit prokurori publik vlerëson jo vetëm rrethanat dhe provat
inkriminuese, por edhe ato që nuk ngarkojnë dhe lehtësojnë dhe
siguron që të merret prova e cila ndoshta nuk do të jetë në dispozicion
në shqyrtimin gjyqësor. Qëllimi i hetimit është mbledhja e provave
dhe informatave të nevojshme për nxjerrjen e vendimit lidhur me atë
se a do të ngritet aktakuza apo ndërpritet procedura si dhe mbledhja e
provave, prezantimi i sërishëm i të cilave në shqyrtimin gjyqësor do të
mund të ishte i vështirë dhe pothuaj i pamundur. KPPPK, definon se
nëse informata nga kallëzimi penal është bazë për dyshim dhe se
personi i caktuar ka kryer vepër penale e cila ndiqet sipas detyrës
zyrtare apo nëse kurdo gjatë mbledhjes së informatave nga personat,
policia kupton se personi ka kryer veprën penale e cila ndiqet sipas
detyrës zyrtare, ai person trajtohet si i pandehur dhe ka të drejta të cilat
me këtë ligj parashihen për të pandehurin, ndonëse hetimi ende nuk ka
filluar.
Hetimi fillohet me aktvendim të prokurorit publik
Aktvendimi për fillimin e hetimit përmban: emrin e personit kudër të
cilit zhvillohet hetimi; kohën e fillimit të hetimit; përshkrimi i veprimit
i cili përmban elemente të veprës penale; emërtimi ligjor i veprës
penale; rrethanat dhe faktet të cilat e arsyetojnë dyshimin e bazuar se
është kryer vepër penale; provat dhe informatat të cilat tashmë janë
mbledhur.
Kopja e aktvendimit për hetimin vërtetohet me vulë dhe i dërgohet pa
vonesë gjyqtarit të procedurës paraprake (Neni 221. par. 1).
99
Procedura e cekur është në pajtim me dispozitën e Nenit 62. të KPPPK sipas të
cilës prokurori publik përveç në rastet nga Neni 226 dhe 227. (ndërprerja e
përkohshme e ndjekjes penale për veprën penale për të cilën mun të shqiptohet gjoba
në të holla apo burgu deri në tri vjet dhe rastit kur prokurori publik nuk është i
detyruar ta filloj ndjekjen penale ose mund të heq dorë nga ajo) dhe kur ai konstaton
se nuk ka bazë për fillimin e hetimit dhe ndjekjes penale sipas detyrës zyrtare apo
sipas propozimit për ndjekje të kujtdo nga pjesëmarrësit e paraqitur., gjegjësisht kur
ai sipas lidjit konsideron se është tërhequr nga ndjekja, është i obliguar që brenda 8
ditësh ta informojë të dëmtuarin dhw ta udhëzojë atë që ta vazhdijë vet ndjekjen si
paditës subsidiar.

113. 113
Hetimin e udhëheqë dhe mbikëqyrë prokurori publik (Neni 221. par.
3). Ai mund të ndërmerr veprime hetimore ose ta autorizoj policinë
gjyqësore që të merr veprime hetimore lidhur me mbledhjen e provave
(Neni 221. par. 4). Megjithatë, sipas Nenit 237. par. 2. kontrollin
mjekësor dhe obduksionin, përveç rasteve nga neni 192, par. 2-4,100
dhe Neni 205 i ligjit, kontrollin psikiatrik, analizën molekulare
gjenetike dhe analizën e ADN-së, mund ta urdhëroj vetëm gjyqtari i
procedurës paraprake, përveç kur dëshmitari apo i dëmtuari jep
pëlqimin policisë apo prokurorit publik për veprime të tilla.
Hetimi zhvillohet vetëm lidhur me atë që ka të bëjë me të pandehurin e
caktuar dhe veprën e tij penale sipas aktvendimit konkret për fillim e
hetimit. Nëse gjatë hetimit duhet të zgjerohet procedura hetimore edhe
në ndonjë vepër tjetër penale apo edhe kundër ndonjë personi tjetër,
prokurori publik e fillon hetimin e ri ose e zgjeron hetimin ekzistues.
Tërë kjo duhet të shënohet në procesverbalin mbi hetimin, kurse
prokurori publik për këtë e informon gjyqtarin e procedurës paraprake
(Neni 222. par. 2).
72. Ndërprerja dhe pezullimi i hetimit
Në pajtim me Nenin 223. par. 1, 2, të KPPPK prokurori publik mund
të nxjerrë aktvendimin për ndërprerjen e përkohshme të hetimit nëse i
pandehuri, pas kryerjes së veprës penale, është sëmurë nga një
sëmundje kalimtare psikike apo ka çrregullim psikik apo është i
sëmurë nga ndonjë sëmundje tjetër e rëndë, nëse është arratisur apo
ekzistojnë rrethana tjera të cilat përkohësisht e pengojnë ndjekjen e
suksesshme të të pandehurit. Para ndërprerjes së përkohshme të hetimit
mblidhen të gjitha provat në dispozicion për veprën dhe përgjegjësinë
penale të të pandehurit.
Prokurori publik e kryen hetimin pas pushimit të shkaqeve që kanë
diktuar ndërprerjen e përkohshme të tij. Prokurori publik në
procesverbal të hetimit mban shënimet zyrtare për kohën dhe shkaqet e
ndërprerjes së përkohshme të hetimit dhe për kohën e përtëritjes së tij
dhe për këtë e informon gjyqtarin e procedurës paraprake (Neni 223.
par. 3, 4).
100
V. ITako Bayer, 1995., fq. 61.

114. 114
Koha në të cilën është ndërprerë përkohësisht hetimi nuk llogaritë në
afatin kohorë të hetimit (Neni 223. par. 5). Shkaqet për ndërprerjen e
hetimit janë definuar me Nenin 224. të Ligjit, sipas të cilit prokurori
publik e ndërprenë hetimin në çfarëdo kohe nëse në bazë të provave të
mbledhura është e qartë se:
1. nuk ekziston dyshimi i bazuar se personi i caktuar ka kryer veprën
e cekur penale;
2. vepra e kryer nuk përbën vepër penale që duhet ndjekur ex officio;
3. periudha e parashkrimit për atë vepër ka skaduar;
4. vepra penale është e përfshirë në amnisti ose falje;
5. ekzistojnë rrethana tjera që e përjashtojnë ndjekjen penale.
Prokurori publik brenda tetë ditësh pas ndërprerjes së hetimit e
informon të dëmtuarin për këtë fakt dhe për shkaqet e tilla (Neni 62),
dhe për të njëjtën gjë e informon menjëherë edhe gjyqtarin e
procedurës paraprake.
Nëse hetimi nuk kryhet brenda 6 muajve, prokurori publik i paraqet
gjyqtarit të procedurës paraprake kërkesë me shkrim me arsyetimin për
vazhdimin e hetimit. Gjyqtari i procedurës paraprake mund të miratoj
vazhdimin e hetimit edhe gjashtë muaj nëse këtë e arsyeton
ndërlikueshmëria e rastit. Për veprat penale të dënueshme më shumë se
5. vjet burgim, gjyqtari i procedurës paraprake mund të lejojë edhe një
vazhdim hetimi deri në gjashtë muaj. Në raste të jashtëzakonshme
gjykata supreme mund të lejojë vazhdim plotësues deri në kohëzgjatje
deri në gjashtë muaj (225. par. 1, 2).
Pas pranimit të kërkesës për vazhdimin e hetimit, gjyqtari i procedurës
paraprake e informon të pandehurin dhe të dëmtuarin për hetimin dhe
për kërkesën e prokurorit publik për vazhdimin e hetimit. I pandehuri
dhe i dëmtuari kanë të drejtë të paraqesin deklarata me shkrim lidhur
me vazhdimin e hetimit në afat prej 3 ditësh nga dita e marrjes së
lajmërimit (Neni 225, par. 3). Në kërkesë për vazhdimin e hetimit
prokurori publik mund të kërkoj që i pandehuri dhe i dëmtuari mos të
informohen për hetimin dhe kërkesën e vazhdimit të hetimit, nëse kjo
është e nevojshme për mbarëvajtjen dhe përfundimin e suksesshëm të
hetimit (Neni 225. par. 4).
Në bazë të dispozitave të Nenit 225, par. 5 të KPPPK, lidhur me
aktvendimin e gjyqtarit të procedurës paraprake për vazhdimin e
hetimit, prokurori publik, i dëmtuari dhe i pandehuri mund të

115. 115
paraqesin ankesë kolegjit gjyqësor prej tre anëtarëve. Nëse në
vendimin e gjyqtarit të procedurës paraprake ankohet vetëm i dëmtuari
dhe ankesa e tij është e suksesshme, i dëmtuari konsiderohet se ka
ndërmarrë ndjekjen si paditës subsidiar.
Sipas Neni 225. par. 6 deri në nxjerrjen e aktvendimit për vazhdimin e
hetimit prokurori publik mund të kryej veprime hetimore të cilat janë
të pashlyeshme. Megjithatë, ai ka për detyrë që gjyqtarin e procedurës
paraprake ta informoj sa më parë për ndërmarrjen e këtyre veprimeve
hetimore.
Prokurori publik mban shënime zyrtare në procesverbalin e hetimit për
kohën e kërkesës për vazhdim të hetimit dhe për çfarëdo veprimi
hetimor që ai e ndërmerr (Neni 225. par. 7).

116. 116
PJESA E XVI
VEPRIMET HETIMORE
A) Në përgjithësi për veprimet hetimore dhe llojin e tyre në
procedurën penale
Veprimet hetimore bëjnë pjesë në nocionin e përgjithshëm të veprimit
procedural-penale. Termi “veprim hetimore”është i lidhur për
veprimin e prokurorit, gjykatës apo policisë të urdhëruar dhe zbatuar
në pajtim me rregullat e definuara me ligj. Prandaj, këto veprime
quhen edhe veprime formale, kurse rezultati i tyre është dëshmi që
mund të përdorët në procedurë. Veprimet hetimore në disa sisteme të
procedurës penale janë quajtur edhe veprime të argumentimit, gjë që
mund të konsiderohet edhe si emërtim adekuat, duke pasur parasysh se
nuk zbatohen vetëm e vetëm në hetim por janë të drejtuara edhe në
grumbullimin, gjegjësisht furnizimin e provave për nevojat e
procedurës së drejtë dhe objektive të mbështetur në ligj.
Veprimet hetimore të cilat i njeh KPPPK, janë:
1. marrja në pyetje e të pandehurit;
2. marrja në pyetje e dëshmitarit;
3. ekspertiza;
4. kontrolli dhe konfiskimi i përkohshëm;
5. inspektimi i vendit të ngjarjes dhe rikonstruktimi; dhe
6. identifikimi i personave dhe sendeve
C) Dëshmia e të pandehurit
73. Në përgjithësi për dëshminë e të pandehurit
Specifika e pozitës së të pandehurit në procedurën penale është se në të
njëjtën kohë atij i takojnë dy role; nga njëra anë, ai është subjekt i
procedurës penale i cili i ka të gjitha mundësitë fizike dhe juridike që
në procedurë t’i përfaqësoj vetë interesat e veta, dhe në anën tjetër, ai
është edhe personi dëshmia e të cilit shërben si provë në procedurën
penale.101
101
V. I. Bayer, 1995., fq. 268.

117. 117
Dëshmia e të pandehurit si mjet argumentimi paraqet burim njohurish
për faktet të cilat janë objekt i shqyrtimit në procedurë, kurse dëshmia
e tij është njëra ndër provat më të rëndësishme në procedurën
penale.102
Përmbajtja e kësaj dëshmie mund të jetë pohimi (deklarata me të cilën
në tërësi apo pjesërisht i prezanton faktet të cilat paraqesin
karakteristikat ligjore të veprës penale), apo mohimi i asaj që me
aktakuzë i ngarkohet, apo ndonjë deklaratë tjetër me të cilën pajtohet
me pohimet e aktakuzës për ekzistimin e fakteve në dëm të tij.103
73. Marrja në pyetje e të pandehurit
Sipas dispozitës së Nenit 229. i pandehuri duhet të merret në pyetje
më së voni para përmbylljes së hetimit, përveç në rastin kur procedura
pezullohet. Në çështjet e rëndomta mjafton që i pandehuri të ofroj
mundësinë e përgjigjes në formë të shkruar. I pandehuri është i
detyruar të paraqitet të prokurori publik pasi të jetë ftuar, me ç’rast me
një përshtatje të domosdoshme do të zbatohet Neni 269.par.2-5 i
Ligjit.104
.
Të pandehurit i takon e drejta për të parashtruar ankesë gjyqtarit të
procedurës paraprake lidhur me vendimmarrjen për ligjshmërinë e
paraqitjes së tij të detyrueshme para prokurorit publik. Marrjen në
pyetje të të pandehurit e kryen prokurori publik. Ai megjithatë këtë
mund t’ia besoj policisë gjyqësore ose në raste të jashtëzakonshme
edhe policisë së rregullt.
Me rastin e çdo marrjeje në pyetje të të pandehurit, pa marrë parasysh
se a është në paraburgim apo në liri i pandehuri, ai informohet për:
1. veprën penale e cila i ngarkohet;
2. për të drejtën e heshtjes dhe të mospërgjigjjes në cilëndo pyetje,
përveç të jap informata për identitetin e tij;
3. të drejtën për ndihmë falas të përkthyesit, nëse nuk e kupton apo
flet gjuhën e personit i cili e kryen hetimin;
102
H. I. Sijerçiq-Çoliq, 2005., fq. 293.
103
D. Krapac.: „Kazneno procesno pravo“, Prva knjiga: Institucije, Narodne
novine, Zagreb, str. 357.
104
Dispozitat e Nenit të përmendur si një ng a masat për sigurimin e pranisë së të
pandehurit në procedurën penale, pengimin e përsëritjes së veprës penale dhe
zhvillimin e sukseshëm të procedurës penale..

118. 118
4. të drejtën të ketë ndihmën e mbrojtësit dhe ta konsultoj atë para
dhe gjatë marrjes në pyetje;
5. faktin se deklarata e tij mund të përdorët si dëshmi para gjykatës;
6. faktin se mund të kërkojë që të merret prova e caktuar në mbrojtjen
e tij.
Në pajtim me Nenin 231. të KPPPK, nëse i pandehuri është në
paraburgim, ai gjithashtu informohet para marrjes në pyetje, për të
drejtën e tij që t’i sigurohet avokati nëse nuk është në mundësi t’i
paguaj shpenzimet e ndihmës juridike. I pandehuri gjithashtu ka të
drejtë të konsultohet me mbrojtësin e tij para dhe gjatë marrjes në
pyetje. (Neni 231. par. 3).
Sipas dispozitës së Nenit 231. par. 4, çdo marrje në pyetje e të
pandehurit nga ana e policisë apo prokurorit publik, mund të incizohet
në audio-video kasetë, në pajtim me Nenin 90. të Ligjit.105
Në rastet
kur kjo praktikisht nuk është e mundur përpilohet procesverbal me
shkrim nga marrja në pyetje, në pajtim me nenet 87, 88, 89, të Ligjit.
Në procesverbal shënohen arsyet për shkak të së cilave marrja në
pyetje nuk ka pasur mundësi të incizohet në audio-video kasetë. I
pandehuri merret në pyetje me ndihmën e përkthyesit në rastet e
parapara në këtë Ligj. Nëse i pandehuri është i shurdhër, apo memec,
marrja në pyetje bëhet përmes përkthyesit të kualifikuar për gjuhën e
shenjave apo në formën e shkruar. Nëse marrja në pyetje nuk mund të
kryhet në këtë mënyrë, personi i cili di të komunikoj me të pandehurin
ftohet për interpretim, përveç nëse nuk ka ndonjë konflikt interesi.
Nëse përkthyesi nuk e ka dhënë betimin në fillim, atëherë ai ftohet që
ta jap betimin se me besnikëri do t’i përcjell pyetjet të cilat i
parashtrohen të pandehurit, si dhe deklaratat të cilat ai i jep. Gjatë
marrjes së parë në pyetje nga i pandehuri kërkohet që ta thotë emrin
dhe mbiemrin, nofkën, nëse e ka, emrin dhe mbiemrin e prindërve,
mbiemrin e vajzërisë së nënës, vendin e lindjes, vendin e banimit,
ditën, muajin dhe vitin e lindjes, numrin personal, nacionalitetin dhe
shtetësinë, profesionin dhe gjendjen familjare, a është i arsimuar,
shkallën e arsimimit, a ka të ardhura personale dhe çfarë gjendje
ekonomike ka, a zhvillohet ndaj tij ndonjë procedurë tjetër penale për
ndonjë vepër tjetër penale, dhe nëse është i mitur identiteti i
105
Neni 90. i KPPPK parasheh rastet e shënimit të hetimeve në shirit të audio-video
trakës.

119. 119
përfaqësuesit të tij legjitim.
I pandehuri informohet se është i detyruar që ta paraqes çdo ndryshim
të adresës apo qëllimin që ta ndërroj vendqëndrimin (Neni 233. par. 1).
I pandehuri merret në pyetje gojarisht. Gjatë marrjes në pyetje mund
t’i lejohet që të shërbehet me shënimet e tij.
Sipas Nenit 233. par. 3 i KPPPK, marrja në pyetje të pandehurit do të
duhet t’i ofronte mundësi t’i kundërshton arsyet për dyshim kundër tij
dhe t’i prezantoj faktet të cilat janë në dobi të tij.
Në pikëpamje të marrjes në pyetje të të pandehurit, KPPPK, në Nenin
234. par. 1-4, definon se ajo duhet të zhvillohet ashtu që në masë të
plotë të respektohet personaliteti i të pandehurit. Të pandehurit pyetjet
i shtrohen qartë, kuptueshëm dhe saktë. Pyetjet të pandehurit nuk
mund t’i shtrohen në bazë të supozimeve se i pandehuri ka pranuar diç
që në realitet nuk e ka pranuar. Paraprakisht ndalimet e cekura
zbatohen pa marrë parasysh pëlqimin apo jo të pandehurit. Objektet të
cilat kanë të bëjnë me veprën penale, apo të cilat shërbejnë si provë i
tregohen të pandehurit në mënyrë që ai t’i njoh, pasi që ato së pari të
jenë përshkruar. Nëse këto objekte nuk mund të sjellën, i pandehuri
mund të dërgohet në vendin ku gjendet ato. Për tu sqaruar pyetjet e
caktuara teknike dhe pyetjet tjera profesionale që mund të paraqiten
lidhur me provën që është marrë apo gjatë marrjes në pyetje të të
pandehurit, ose gjatë ndërmarrjes së veprimeve tjera hetimore,
prokurori publik mund të kërkojë që personi profesionist apo instituti
profesional të jap sqarimet e domosdoshme lidhur me ato pyetje. Nëse
i pandehuri dhe mbrojtësi janë të pranishëm në momentin e dhënies së
sqarimit, ata mund të kërkojnë që personi profesionist të jap sqarime të
hollësishme dhe që kjo të shënohet në procesverbal (Neni 236).
75. Papranueshmëria e dëshmisë së të pandehurit
Dëshmia e të pandehurit nuk do të pranohet, gjegjësisht nuk do të
mund të përdorët si provë në procedurë nëse ka ardhur deri te shkelja e
dispozitave të KPPPK, Neni 125, par. 1; Neni 231, par.2, 3, ose Neni
234, par. 2. Dispozitat e përmendura kanë të bëjnë me ndalesat e
përgjithshme të cilat vlejnë në rastin e çdo marrje në pyetje apo
analize, pastaj informimi i detyrueshëm i të pandehurit për fakte të
caktuara për çka u fol më larë dhe përfundimisht ndalimi që të
pandehurit t’i parashtrohen pyetje të cilat janë të paqarta, të pa

120. 120
kuptueshme dhe të pasakta, si dhe ndalimin që t’i parashtrohen pyetje
në bazë të supozimeve se gjoja ka pranuar diçka që në realitet nuk ka
pranuar, për çka gjithashtu është bërë fjalë në këtë tekst.
76. Vlera argumentuese e dëshmisë së të pandehurit.
Me vlerësimin e rëndësisë së të pandehurit si provë në rastin konkret
nënkuptojmë vlerësimin të cilin e argumenton dëshmia e të pandehurit
në rastin konkret duke marrë në konsideratë të gjitha provat tjera në
dispozicion për rastin si dhe faktet të cilat organi i procedurës penale i
ka vërtetuar me perceptimin e vet.106
Vet vlera argumentuese e
dëshmisë së të pandehurit si provë vështrohet në kuadër të parimit të
vlerësimit të lirë të provave me ç’rast, pa marrë parasysh përmbajtjen e
dëshmisë së pandehurit, ajo dëshmi vlerësohet si çdo provë tjetër në
procedurën penale.107
D) Dëshmitari dhe eksperti
Meqenëse për dëshmitarët dhe ekspertët do të bëhet fjalë më tepër në
pjesën që e mban titullin “provat”, ku do të analizohen hollësisht këto
dy kategori të mjeteve argumentuese, në këtë pjesë do të flitet vetëm
për dispozitat e Nenit 237. të KPPPK, me të cilat dëshmitari apo
eksperti, apo thënë më saktë marrja në pyetje e dëshmitarit dhe
ekspertiza janë rregulluar në pjesën ku flitet për hetimin.
Kështu sipas Nenit 237. par. 1. detyra e dëshmitarit dhe ekspertit është
që të paraqiten para prokurorit publik kur ata të ftohen për të dhënë
deklaratat dhe shprehur mendimet për rrethanat e veprës penale. Nëse
nuk është paraparë ndryshe, dispozitat e kreut XX, XXI, XXII, të
Ligjit të cilat i referohen dëshmitarit dhe ekspertit, do të zbatohen me
një përshtatshmëri adekuate. Me kapitujt e përmendur rregullohet
marrja në pyetje e dëshmitarit, mbrojtja e tij dhe e të dëmtuarit dhe
ekspertiza. Me rastin e marrjes në pyetje të dëshmitarit dhe ekspertit,
ata para prokurorit publik nuk japin betimin. Obduksionin dhe
kontrollin mjekësor, përveç rasteve nga Neni 192. par. 2, 4, dhe Nenit
205, të ligjit, analizat psikiatrike, molekulare dhe gjenetike dhe të
ADN-së mund t’i urdhëroj vetëm gjyqtari i procedurës paraprake,
vetëm kur dëshmitari apo i dëmtuari japin pëlqimin policisë apo
106
V. I. Bayer, 1995., fq. 296.
107
H. I. Sijerçiq-Çoliq, 2005., fq. 301.

121. 121
prokurorit publik për këto veprime.108
Nëse dëshmitari apo eksperti nuk i përgjigjet thirrjes ose refuzojnë të
paraqiten pa ndonjë arsyetim, prokurori publik është i autorizuar t’i
ndërmerr masat e parapara me Nenin 167, dhe 177, të Ligjit. Shqiptimi
i gjobës me të holla nga Neni 167 dhe 177, i KPPPK, apo i dënimit
me burg nga Neni 167. mund ta urdhëroj ekskluzivisht gjyqtari i
procedurës paraprake me kërkesë të prokurorit publik (Neni 237. par.).
Përfundimisht prokurori publik mund të vendos që ta ftojë të
pandehurin mbrojtësin e tij dhe të dëmtuarin që të jenë të pranishëm
gjatë marrjes në pyetje të dëshmitarit apo ekspertit, siç rezulton edhe
nga paragrafi 4. i të njëjtit Nen.
E) Mundësia e jashtëzakonshme hetimore
Me Nenin 238. rregullohet instituti i ashtuquajturës i “mundësisë së
jashtëzakonshme hetimore”. Në këtë kuptim prokurori publik apo i
pandehuri përjashtimisht mund të kërkojnë nga gjyqtari i procedurës
paraprake që ta marrë në pyetje dëshmitarin apo ta kërkoj mendimin e
ekspertit me qëllim të ruajtjes së provës kur ekziston mundësia unike
për tu siguruar prova e rëndësishme apo kur ekziston rrezik i madh që
ajo provë, pas kësaj, të mos jetë në dispozicion gjatë shqyrtimit
gjyqësor. Kundër aktvendimit të gjyqtarit të procedurës paraprake me
të cilin ai e refuzon kërkesën për marrjen në pyetje të dëshmitarit,
mund të deklarohet ankesa kolegjit gjyqësor prej 3 anëtarëve. Gjyqtari
i procedurë paraprake ndërmerr masat e domosdoshme për sigurimin e
efikasitetit dhe integritetit të procedurës, sidomos për mbrojtjen e të të
drejtave të pandehurit. I pandehuri, mbrojtësi i tij dhe prokurori publik
marrin pjesë në dëgjim me qëllim të marrjes së deklaratave. I dëmtuari
dhe përfaqësuesi i tij ligjor apo i autorizuari do të informohen për
dëgjimin dhe kanë të drejtë të marrin pjesë në të. Dhënia e deklaratës
para gjyqtarit të procedurës paraprake bëhet në pajtim me dispozitat e
Kreut XX, XXI; XXII. të KPPPK, lidhur me dëshmitarin dhe ekspertin
(Neni 238. par. 2)
E). Kërkesa e të pandehurit apo të dëmtuarit për mbledhjen e provave
Në pajtim me Nenin 239 të KPPPK, i dëmtuari dhe i pandehuri gjatë
hetimit mund t’i paraqesin kërkesë prokurorit publik për sigurimin e
108
Vidi fusnotu 100.

122. 122
provës së caktuar. Prokurori publik e siguron provën e tillë nëse ka
rrezik që ajo provë të humbet apo nëse kjo mund ta arsyetoj lirimin e
të pandehurit nga paraburgimi, ose nëse ekziston ndonjë arsye tjetër e
bazuar për marrjen e provës së tillë. Nëse prokurori publik e refuzon
kërkesën për pranimin e provës, ai do ta nxjerrë aktvendimin e
arsyetuar dhe për këtë do ta informoj të dëmtuarin dhe të pandehurin.
Në anën tjetër, i dëmtuari dhe i pandehuri kanë të drejtë të paraqesin
ankesë kundër aktvendimit të tillë te gjyqtari i procedurës paraprake.
F) Kontrolli dhe konfiskimi i përkohshëm
77. Nocioni i kontrollit dhe llojet e tij
Bastisja apo kontrolli si veprim hetimi është një ndër veprimet më të
rëndësishme të argumentimit i cili në kuadër të procedurës penale
shumë shpesh zbatohet.109
Arsyet për këtë qëndrojnë në faktin se ky
veprim hetimor duke pas parasysh përmbajtjen e tij paraqet mënyrë
jashtëzakonisht efikase që për nevojat e procedurës penale në mënyrë
procedurale të pranueshme zbulohen dhe fiksohen objektet apo
gjurmët e veprës penale, ose zbulohet kryesi i veprës penale. Në
teorinë e së drejtës së procedurës penale për kontrollin apo bastisjen
thuhet se është hetim material ndaj personave dhe sendeve i cili
ndërmerret me qëllim të zbulimit të gjurmëve të veprës penale apo të
objekteve të rëndësishme për procedurën penale ose me qëllim të
kapjes së kryesit të veprës penale.110
KPPPK, i njeh dy lloje të kontrollit në bazë të objektit të kontrollit si
vijon:
a) kontrolli apo bastisja e shtëpisë, lokaleve tjera dhe pasurisë;
b) kontrolli apo bastisja personale (kontrolli i personave).
78. Kushtet për bastisje apo kontroll
Kushtet për kontroll apo bastisje janë rregulluar me Nenin 240 të
Ligjit, sipas të cilit gjyqtari i procedurës paraprake mund ta
urdhëroj bastisjen e shtëpisë, lokaleve tjera dhe pasurisë së
personave të caktuar nëse ekziston dyshimi i bazuar se ai person
ka kryer vepër penale e cila ndiqet sipas detyrës zyrtare dhe nëse
109
Sijerčić-Čolić, H., I, 2005., str. 269.
110
Grubač, M., 2004., str. 373 – 374.

123. 123
ekziston mundësia reale që rezultati i bastisjes të jetë arrestimi i
atij personi apo zbulimi dhe konfiskimi i provave të rëndësishme
për procedurën penale.
Prandaj krahas dyshimit të bazuar se personi i caktuar ka kryer vepër
penale e cila ndiqet sipas detyrës zyrtare, kërkohet edhe ekzistimi i të
ashtuquajturës “mundësi reale” që rezultati i bastisjes të jetë arrestimi
atij personi gjegjësisht zbulimi dhe konfiskimi i provave të
rëndësishme për procedurën penale. Gjithashtu gjyqtari i procedurës
paraprake mund ta urdhëroj bastisjen e shtëpisë, lokaleve tjera dhe
pasurisë së personit i cili nuk është i dyshuar se ka kryer vepër penale,
në dy raste:
1.kur realisht besohet se rezultat i bastisjes do të jetë arrestimi i të
pandehurit ose;
2.kur është e domosdoshme të ruhet prova e veprës penale ose të
konfiskohen objektet e caktuara të cilat nuk mund të ruhen, apo të
merren pa bastisje dhe kur ekziston mundësia reale që provat apo
objektet e tilla të gjenden në lokalet apo pronën e cila duhet të
kontrollohet.
Kontrolli personal i personave të caktuar mund të urdhërohet nga
gjyqtari i procedurës paraprake nëse ekziston mundësia reale që
kontrolli të ketë për rezultat zbulimin e gjurmëve apo konfiskimin e
provave të veprës penale Neni 240. par. 3.
79. Baza juridike dhe procedura e kontrollit
Autorizimin për dhënien e urdhrit për bastisje e ka ekskluzivisht
gjyqtari i procedurës paraprake.
Në pajtim me Nenin 240. par. 4, 5. të KPPPK, urdhri për bastisje apo
kontroll jepet me aktvendim të formës së shkruar në bazë të kërkesës
me shkrim të prokurorit publik ose në rastet urgjente me kërkesë të
policisë gjyqësore, dhe
ky urdhër përmban:
- identifikimin e personit kundër të cilit lëshohet urdhëresa;
- emërtimin e veprës penale lidhur me të cilën lëshohet urdhri;
- arsyetimin e bazës për dyshim dhe mundësi reale, në pajtim me
këtë nen;
- përshkrimin e objektit i cili kërkohet me bastisje;
- përshkrimin e posaçëm të personit, lokaleve dhe pronës të cilat do
të bastisen dhe informatat tjera të rëndësishme për kontroll.

124. 124
Duhet theksuar sidomos se dispozitat ligjore të cilat i referohen
bastisjes së shtëpisë, lokaleve tjera dhe pronës vlejnë me përshtatje
gjegjëse edhe me rastin e bastisjes së vendeve të fshehta në vetura dhe
në mjete tjera transportuese (Neni 240. par. 6).
Urdhrin për bastisje e zbaton policia gjyqësore me ndihmën e
domosdoshme të nëpunësve tjerë policor, në afat prej 48. orësh nga
momenti i dhënies së urdhrit.
Në pikëpamje të kohës policia gjyqësore, zakonisht, e zbaton urdhrin
për kontroll në periudhën kohore midis orës 6 dhe 22./h.
Përjashtimisht, bastisja apo kontrollim mund të kryhet edhe jashtë këtij
termini kohor, nëse ka filluar brenda këtij termini kohor e nuk ka
përfunduar deri në ora 22:00, ose ekzistojnë shkaqet e arsyeshme për
bastisje edhe pa urdhrin e gjykatës apo nëse gjyqtari i procedurës
paraprake vendos se shtyrja mund të sjell deri tek arratia e personit të
kërkuar apo deri te shkatërrimi i gjurmëve dhe provave të veprës
penale, prandaj për këtë arsye e lejon bastisjen jashtë kësaj periudhe
kohore (Neni 241. par. 2).
Sipas nenit 242. par. 1-3, i KPPPK, para fillimit të bastisje policia
gjyqësore jep urdhrin personit kudër të cilit është lëshuar ai dhe ai
person informohet për atë që të vendos kontaktin me mbrojtësin i cili
ka të drejtë të jetë i pranishëm gjatë kryerjes së kontrollit. Nëse personi
e kërkon prezencën e avokatit gjatë kontrollit, policia gjyqësore është e
detyruar ta shtyjë kontrollin derisa të vijë avokati, por jo më shumë se
dy orë, nga momenti kur avokati është informuar për kontrollin. Në
ndërkohë policia gjyqësore mund të kufizoj lëvizjen e personit
përkatës dhe personave tjerë në vendin ku bëhet kontrolli. Në rrethanat
urgjente policia gjyqësore mund ta filloj kontrollin edhe para kalimit të
afatit për ardhjen e avokatit. Para fillimit të kontrollit policia gjyqësore
kërkon nga personi që vullnetarisht ta dorëzoj personin apo sendin e
kërkuar. Përjashtimisht kontrolli mund të filloj pa e treguar
paraprakisht urdhrin apo pa kërkesë paraprake për dorëzimin e
personit apo sendeve të cilat kërkohen, nëse eventualisht pritet
rezistencë e armatosur, ose nëse besohet se do të dëmtohej efikasiteti i
kontrollit, nëse kontrolli nuk kryhet momentalisht dhe pa paralajmërim
paraprak, apo kur bëhet bastisja e lokaleve publike (Neni 242 par. 4).

125. 125
Gjatë bastisjes së shtëpisë apo lokaleve tjera personi shtëpia e të cilit
apo lokalet dhe prona e tij do të bastisen, ose përfaqësuesi i atij personi
kanë të drejtë të jenë të pranishëm. Gjatë bastisjes së personave,
shtëpisë apo lokaleve tjera duhet të jenë të pranishëm dy persona të
rritur si dëshmitarë. Para fillimit të kontrollit dëshmitarët
paralajmërohen që të përcjellin me vëmendje sesi po kryhet kontrolli,
kurse u bëhet me dije se kanë të drejtë të bëjnë vërejtje nëse ato do t’i
kenë në përmbajtjen e procesverbalit para se ta nënshkruajnë atë (Neni
243. par. 1,2).
Sipas dispozitës së Nenit 243. par. 3-6, i KPPPK, kontrollin e personit
femër e kryen vetëm femra, dhe vetëm femrat mund të jenë
dëshmitare. Kontrolli i lokaleve të banimit kryhet me kujdes për t’iu
shmangur prishjes së qetësisë. Lokalet e mbyllura, mobilet apo sendet
tjera mund të hapen me dhunë vetëm nëse pronari nuk është i
pranishëm, ose refuzon që t’i hap ato vullnetarisht. Me rastin e hapjes
së këtyre objekteve duhet të kihet kujdes që të mos shkaktohet dëm i
panevojshëm. Kontrolli i personit përfshinë edhe bastisjen intime të
cilën e kryen mjeku i kualifikuar, apo personeli i spitalit në pajtim me
rregullat e shkencës së mjekësisë dhe me respektim të plotë të dinjitetit
të personit. Nëse kryhet kontrolli i lokaleve të organit publik, drejtuesi
i atij organi ftohet që të prezantoj gjatë kontrollit. Sipas Nenit 243. par.
7 rregullohet obligimi i mbajtjes së procesverbalit për çdo bastisje të
personave, shtëpive dhe lokaleve. Procesverbalin e tillë e nënshkruan
personi i cili bastiset apo lokalet dhe prona e të cilit bastisen, avokati i
tij nëse ka qenë i pranishëm gjatë bastisjes apo kontrollit, dhe personat
prezenca e të cilëve është e obligueshme. Gjatë kryerjes së kontrollit
mund të konfiskohen vetëm gjërat dhe dokumentet të cilat kanë lidhje
me qëllimin e bastisjes së caktuar.
Sendet dhe dokumentet e konfiskuara shënohen në procesverbal dhe
përshkruhen në mënyrë të saktë, kurse po kjo shënohet edhe në
vërtetimin i cili i jepet menjëherë personit sendet dhe dokumentet e të
cilit konfiskohen. Nëse gjatë bastisjes së personave, shtëpisë dhe
lokaleve zbulohen objektet të cilat nuk kanë lidhje me veprën penale
për të cilën bëhet kontrolli, por të cilat tregojnë për tjetër vepër penale
e cilat ndiqet sipas detyrës zyrtare, ato objekte gjithashtu shënohen në
procesverbal dhe konfiskohen, kurse vërtetimi mbi konfiskimin e tyre
jepet menjëherë. Informata për këtë menjëherë i dërgohet prokurorit
publik kështu që ai mund ta filloj procedurën penale. Gjërat e
konfiskuara do të kthehen menjëherë nëse prokurori publik konstaton

126. 126
se nuk ka bazë për procedurë penale, as ndonjë bazë tjetër ligjore për
konfiskimin e sendeve (Neni 244.).
80. Bastisja apo kontrolli pa urdhër të gjykatës
Nëse është e domosdoshme policia, nëse është e domosdoshme mund
të hyjë në shtëpi dhe lokale tjera të personit dhe ta kryej kontrollin në
masën e duhur, nëse është e domosdoshme edhe pa urdhrin e gjyqtarit
të procedurës paraprake:
1.nëse personi vullnetarisht dhe me vetëdije pajtohet me kontrollin;
2.nëse personi thërret në ndihmë;
3.nëse kryerësi është kapur në kryerje të veprës penale duhet të
arrestohet pas ndjekjes;
4.nëse arsyet e sigurisë së njerëzve dhe pasurisë e kërkojnë këtë dhe ;
5.nëse personi kundër të cilit është dhënë urdhri për arrestim gjendet
në shtëpinë apo lokalet tjera (Neni 245. par. 1).
Në rastet e përmendura nuk përpilohet procesverbali nëse nuk është
kryer kontrolli, mirëpo personit i jepet shënimi zyrtarë në të cilin
theksohen arsyet e hyrjes në shtëpi dhe lokale tjera. Nëse gjatë hyrjes
në shtëpi dhe lokale tjera të personit është kryer gjithashtu edhe
kontrolli, me atë rast zbatohen dispozitat e Nenit 243. par. 2, 7, i Ligjit.
Me Nenin 245. par. 3, janë paraparë si përjashtim të ashtuquajturat
“situatë urgjente”kur policia gjyqësore së jashtmi mund ta filloj
kontrollin në bazë të lejes me gojë të gjyqtarit të procedurës paraprake.
Këto janë:
1.pamundësia për ta marrë me kohë urdhrin me shkrim për kontroll;
2.ekzistimi i rrezikut real nga shtyrja e cila mund të sjellë humbjen e
provave apo rrezikun për jetë dhe shëndet të njerëzve.
Gjithashtu, përjashtimisht kontrolli mund të kryhet pa praninë e
dëshmitarëve nëse prezenca e tyre nuk mund të sigurohet menjëherë
dhe nëse do të ishte rrezik që të shtyhej kontrolli. Arsyet e kontrollit pa
dëshmitarë shënohen në procesverbal (Neni 245. par. 4).
Policia mund ta kryej kontrollin e njerëzve pa urdhër ose pa prezencë
të dëshmitarëve, me rastin e zbatimit të vendimit për sjelljen e
dhunshme të personit apo kur e bëjnë arrestimin nëse ekziston dyshimi
i bazuar se ai person ka armë apo mjete tjera sulmuese, ose ka për
qëllim t’i hedhë ato, t’i fshehë apo t’i asgjëson objektet të cilat nga ai

127. 127
kërkohen dhe duhet të konfiskohen e që do të ishin provë në
procedurën penale. Nëse policia ka ndërmarrë kontrollin pa urdhër me
shkrim të gjykatës, ajo më së voni 12 orë pas kontrollit duhet t’ia
paraqes raportin prokurorit publik dhe gjyqtarit të procedurës
paraprake nëse është caktuar për rastin gjyqtari i procedurës paraprake
(Neni 245. par. 5, 6).
81. Papranueshmëria e provave të siguruara me bastisje apo kontroll
Prova e siguruar me bastisje apo kontroll është e pa pranueshme:
1.nëse kontrolli është bërë pa urdhër të gjyqtarit të procedurës
paraprake duke shkelur dispozitat e KPPPK;
2.nëse urdhri i gjyqtarit të procedurës paraprake paraqet shkelje të
procedurës të cilën e parasheh KPPPK;
3.nëse esenca e urdhrit të gjyqtarit të procedurës paraprake paraqet
shkelje të kërkesave të KPPPK;
4.nëse kontrolli nuk është kryer në pajtim me urdhrin;
5.nëse personat prezenca e të cilëve është e detyrueshme nuk kanë
qenë të pranishëm gjatë kontrollit dhe ;
6.nëse kontrolli nuk është kryer në pajtim me Nenin 245. par. 1, 3, 4,
5 i KPPPK.
82. Konfiskimi i përkohshëm i sendeve apo objekteve
Konfiskimi i përkohshëm i objekteve apo sendeve karakterizohet si
masë e dhunës procedurale me karakter shumëfishë të ndryshëm, duke
pas parasysh se me këtë veprim argumentues:
- sigurohen provat e rëndësishme për zhvillimin e procedurës penale
dhe nxjerrjen e vendimit gjyqësor;
- garantohet siguria e njerëzve dhe pasurisë duke penguar kryerjen e
veprës penale (që kryerësi të mos e shfrytëzoj më tutje mjetin e
rrezikshëm për kryerjen e veprave penale, gjegjësisht për përsëritjen
e tyre) dhe
- mundëson zhvillimin efikas të procedurës penale meqenëse
konfiskimi i përkohshëm sidomos i pasurisë i kontribuon zhvillimit
të suksesshëm të procedurës penale dhe pengon kriminalitetin.111
Sendet apo objektet të cilat mund të konfiskohen përkohësisht janë ato
objekte të cilat duhet të jenë të konfiskuara sipas KPPPK, apo të cilat
111
Sijerčić-Čolić, H., I, 2005., str. 281.

128. 128
mund të shërbejnë si provë në procedurë penale, ose të cilat përbëjnë
përfitim material me anë të kryerjes së veprës penale, e që sipas ligjit
mund të konfiskohen (Neni 247. par. 1). Objektet e konfiskuara
përkohësisht vihen nën kontrollin dhe mbikëqyrjen e prokurorit publik.
Personi që është i ngarkuar që ti ruaj ato sende të konfiskuara
përkohësisht, është i obliguar që me kërkesën e gjyqit t’i dorëzoj.
Gjykata lëshon kërkesën e tillë në bazë të propozimit me shkrim të
prokurorit publik. Nëse ai person refuzon t’i dorëzoj ato, mund të
gjobitet me të holla sipas Nenit 85. par. 1. i Ligjit. Nëse edhe pas
gjobës së shqiptuar refuzon që t’i dorëzoj atëherë ai mund të burgoset.
Me këtë rast burgimi zgjat derisa të mos dorëzohen objektet apo deri
në përfundim të procedurës penale, por jo më shumë se një muaj. Këtë
arrestim dhe burgim mund ta urdhëroj vetëm gjykata (Neni 247, par. 2,
3.). Për ankesën kundër aktvendimit me të cilin është shqiptuar gjoba
me të holla apo dënimi me burg vendos kolegji gjyqësor prej tre
anëtarësh. Ankesa lidhur me aktvendimin për paraburgim nuk e ndalon
ekzekutimin e vendimit (Neni 247. par 4). kur objektet të jenë
konfiskuar shënohet se ku janë gjetur dhe jepet përshkrimi i tyre. Nëse
është e domosdoshme identifikimi i tyre, kjo do të sigurohet në ndonjë
mënyrë tjetër. Për objektet e konfiskuara jepet vërtetimi mbi
konfiskimin.
Megjithatë, me ligj janë paraparë edhe rastet kur nuk është i mundur
konfiskimi i përkohshëm i objekteve. Kështu sipas Nenit 248 të Ligjit,
përkohësisht, nuk mund të konfiskohen objektet si vijon:
1.korrespondencat ose letërkëmbimet ndërmjet të pandehurit dhe
personave të cilët sipas këtij ligji mund të mos dëshmojnë (Neni
159.), ose nuk janë të detyruar të dëshmojnë dhe refuzojnë të
dëshmojnë (Neni 160);
2.shënimet e personave nga Neni 159 i KPPPK, që kanë të bëjnë me
informata konfidenciale të cilat ua ka besuar i pandehuri;
3.objektet tjera të përfshira në të drejtat e personave nga Neni 159
dhe 160 i Ligjit.
Kufizimet e përmendura zbatohen vetëm nëse këto objekte janë nën
mbikëqyrjen e personit i cili nuk mund të dëshmoj, apo nuk është i
detyruar të dëshmoj (Neni 160).
Gjërat e përfshira në kuadër të të drejtave të personit nga Neni 160.
par. 1, al. 5. e Ligjit, gjithashtu nuk i nënshtrohen konfiskimit nëse
janë nën mbikëqyrjen e spitalit apo institucionit tjetër mjekësor.

129. 129
kufizimet ndërkaq nuk zbatohen lidhur me personat të cilët nuk mund
të dëshmojnë (Neni 159), ose nuk janë të detyruar të dëshmojnë dhe
kanë refuzuar të dëshmojnë (Neni 160), nëse janë persona të dyshuar
për nxitje, pjesëmarrje apo pengim të drejtësisë, ose për marrje të
mallit të vjedhur apo kur objektet përkatëse janë fituar me vepër
penale ose janë shfrytëzuar apo është dashur të shfrytëzohen për
kryerje të veprës penale ose rezultojnë nga vepra penale (Neni 248.
par. 2.)
Në pajtim me Nenin 249. par. 1, 2. organet publike mund të refuzojnë
që t’i ekspozojnë apo t’i tregojnë dhe dërgojnë dokumentet dhe listat
tjera nëse konsiderojnë se publikimi i përmbajtjes së tyre do të ishte i
dëmshëm për interesin e përgjithshëm. Nëse ata refuzojnë ta bëjnë
këtë, vendimin përfundimtar për këtë e nxjerrë kolegji gjyqësor i
përbërë nga tre anëtarë. Organizatat afariste dhe personat tjerë juridik
mund të kërkojnë që informatat lidhur me afarizmin e tyre të mos
publikohen. Nëse dokumentet përfshirë këtu edhe fajlet kompjuterike
të cilat kanë vlerë prove konfiskohen përkohësisht atëherë bëhet lista e
tyre. nëse kjo nuk është e mundur listat futen në pliko dhe vulosen.
Pronari i listës mund ta vendos vulën e tij në pliko. Personi të cilit i
takojnë listat apo dokumentet e konfiskuar ftohet të prezantoj me
rastin e hapjes së plikos. Nëse personi të cilit i kanë takuar listat apo
dokumentet e konfiskuar nuk i përgjigjet thirrjes apo nuk është i
pranishëm, plikoja hapet në pranin e tij. Me rastin e kontrollit të listës
duhet të kihet kujdes që përmbajtjen e saj të mos e kuptojnë personat e
paautorizuar (Neni 250. par. 1-3).
Sipas Nenit 251. të KPPPK , objektet e marra gjatë procedurës penale i
kthehen pronarit apo poseduesit nëse procedura është ndërprerë apo
pezulluar dhe nuk ka bazë për tu konfiskuar (Neni 489112
). Nëse deri
në ndërprerjen e procedurës vije për shkak të mospërgjigjjes së të
pandehurit apo për shkak të paaftësisë psikike të të pandehurit ose kur
me arsye besohet se hetimi i ndërprerë do të përtërihet, prokurori
publik mund të kërkoj, kurse gjyqtari i procedurës paraprake apo
kryetari i trupit gjykuese mund ta miratojë shtyrjen e kthimit të
112
Me dispozitën e Nenit 489.par 1. parashihet që objektet të cilat në harmoni me
KPPPK mund dhe duhet të konfiskohen, do të konfiskohen edhe kurprocedura penali
nuk kryhet me aktgjykim me të cilin i pandehuri shpallet fajtor, nëse ekziston rreziku
se do të mund të shfrytëzohehen për vepër penale apo kur këtë e kërkon interesi i
sigurisë së përgjithshme ose arsyet morale.

130. 130
objekteve të konfiskuara nëse ekziston arsye e mirë për këtë.
Në rastin kur objekti i gjetur te i pandehuri i takon personit tjetër të
panjohur, atëherë organi i procedurës penale e përshkruan atë objekt
dhe e publikon përshkrimin në tabelën e shpalljeve të Kuvendit
Komunal në territorin në të cilin i pandehuri jeton, dhe në territorin ku
është kryer vepra penale. Përmes shpalljes informohet dhe ftohet
pronari që të lajmërohet brenda 1 viti nga dita e shpalljes së
informatës, sepse në të kundërtën objekti do të shitet. Të hollat e fituar
me shitjen e tij derdhen në buxhet. Nëse fjala është për objektet me
vlerë të madhe informata mund të shpallet edhe në gazetat e
përditshme. Nëse objekti është send që prishet ose ruajtja e tij kushton
shumë, atëherë ai do të shitet sipas dispozitave të cilat zbatohen për
procedurën e dhunshme kurse paratë e fituara do të deponohen në
bankë që të ruhen (Neni 252. par. 1-3).
Në të njëjtën mënyrë do të veprohet edhe me objektet të cilat i takojnë
të pandehurit i cili është në arrati, kryesit të panjohur të veprës penale.
Nëse brenda një viti asnjë person nuk i kërkon ato sende apo paratë e
fituara nga shitja e tyre, gjykata nxjerrë aktvendimin me të cilin objekti
apo sendi kalon në pronësi të organit kompetent publik, ose paratë nga
shitja e tij derdhen në buxhet. Pronari ka të drejtë ta kërkoj kthimin e
objektit apo parave të fituara nga shitja e tij, por me procedurë civile-
kontestimore. Periudha e parashkrimit të kësaj të drejte fillon të
llogaritet nga dita e shpalljes së informatës (Neni 253. par. 1-2).
G) Inspektimi i vendit të ngjarjes dhe rikonstruktimi i ngjarjes
83. Inspektimi i vendit të ngjarjes dhe rikonstruktimi- kuptimi dhe
formalitetet procedurale
Inspektimi në vendin e ngjarjes është veprim hetimor në suaza të
kornizës procedurale të cilën organet e procedurës penale, në bazë të
perceptimit të tyre analizojnë provat e mbledhura dhe i identifikojnë,
gjegjësisht i sqarojnë për procedurën penale shumë fakte të
rëndësishme. Shikimi i vendit të ngjarjes para së gjithash i shërben
zbulimit dhe mbledhjes së provave rreth veprës penale dhe provave të
rëndësishme për zbulimin e kryerësit të saj, por ky gjithashtu është i
rëndësishëm edhe për verifikimin dhe vlerësimin e provave tjera të
mbledhura si dhe për marrjen e shënimeve të cilat janë të rëndësishme

131. 131
për identifikimin e kërkesave pasurore-juridike.113
Për dallim nga
shikimi i vendit të ngjarjes, rikonstruktimi i ngjarjes është veprim
hetimor në të cilin në kuptimin substancial krijohet gjendje e ngjashme
me atë çfarë ka qenë gjatë inspektimit apo të ndonjë veprimi tjetër, në
kuadër të tij pikërisht ekspertët i përsërisin disa fakte dhe rrethana të
ngjarjes penale me kushte të konstruktuara të ekspertizës.114
Në pajtim me Nenin 243. par. 1. prokurori publik apo gjykata mund ta
urdhërojnë inspektimin e vendit të ngjarjes apo rikonstruktimin e
ngjarjes në vendin e ngjarjes me qëllim të hetimit të provave të
mbledhur apo sqarimit të fakteve të cilat janë të rëndësishme për
procedurën penale. Shikimin apo rikonstruktimin e vendit të ngjarjes e
udhëheqë gjyqtari, prokurori publik apo policia. Prokurori publik dhe
polica mund ta kryejnë shikimin apo rikonstruktimin për shkak të
njohurive të tyre të cilat do tu ndihmojnë në identifikimin e
autenticitetit apo zbulimit të fakteve, mirëpo në rastin e tillë nëse nuk
është i lajmëruar i pandehuri ose mbrojtësi i tij, për gjykatën rezultatet
janë të papranueshme. Prokurori publik mund ta përsërisë inspektimin
apo rikonstruktimin duke informuar siç edhe e kërkon ky nen. Me atë
rast rezultatet janë të pranueshme dhe mund të përdorën si provë në
procedurën penale (Neni 254. par. 2). Me Ligj parashihet e drejta e të
pandehurit apo mbrojtësit të tij për të qenë të pranishëm në shikimin
apo rikonstruktimin i cili kryhet në vendin e ngjarjes.
Rikonstruktimi kryhet me vendosjen e sërishme të fakteve dhe
situatave në rrethanat në të cilat në bazë të provave të mbledhura ka
ndodhur ngjarja. Nëse faktet apo rrethanat janë paraqitur ndryshe në
argumentime të disa dëshmitarëve, rikonstruktimi i ngjarjes sipas
rregullit i paraqet ndaras për secilin dëshmitarë. Gjatë rikonstruktimit
të ngjarjes duhet pasur kujdes që të mos shkelet ligji dhe rendi, të mos
fyhet morali publik apo të mos vijë deri tek rrezikimi i jetës dhe i
shëndetit të njerëzve (Neni 254, par. 4, 5). Me rastin e kryerjes së
shikimit dhe rikonstruktimit të ngjarjes në vendin e ngjarjes mund të
shfrytëzohet edhe ndihma e specialistit mjeko-ligjor, të
komunikacionit dhe specialistit të fushave tjera me qëllim të mbrojtjes
apo përshkrimit të provave, kryerjes së matjeve dhe incizimeve të
domosdoshme, skicimit apo mbledhjes së informatave tjera (Neni 254.
par. 6). Me Ligj gjithashtu parashihet mundësia e ftesës së ekspertit
113
Sijerçiq-Çoliq, H., I, 2005., fq. 323.
114
D. Modly, N. Korajliq, 2002., fq. 553.

132. 132
për të marrë pjesë në shikimin dhe rikonstruktimin në vend të ngjarjes
nëse prokurori publik apo gjykata konsideron se prania e tij është e
dobishme.
H) Identifikimi i personave dhe objekteve
Veprimi hetimor i “identifikimit të personave dhe të
objekteve”ndërmerret atëherë kur është e nevojshme për tu vërtetuar se
a mund ta identifikoj gjegjësisht njohë personin apo objektin
dëshmitari.
Ky veprim hetimor mund të haset edhe me emërtimin “ballafaqim me
qëllim njohjeje-identifikimi”.
Në praktikën procedurale penale dhe kriminalistike, kurse lidhur me
zbatimin e këtij veprimi paraqiten një varg pyetjesh praktike dhe
teorike siç janë:
1. a duhet ballafaquar një apo më shumë objekte të identifikimit dhe në
ç’mënyrë;
2. si bëhet identifikimi-njohja;
3. sa objekte duhet ballafaquar;
4. a duhet ballafaquar objektet e identifikimit në të njëjtën kohë dhe
njërin pas tjetrit;
5. si duhet sjellë ndaj ballafaqimeve të sërishme;
6. raporti i përshkrimit dhe identifikimit-njohjes;
7. domosdoja e konkretizimit dhe saktësimit të shenjave sipas të cilave
është vërtetuar identiteti;
8. vlera e njohjes kategorike dhe probabile;
9. distanca nga e cila dëshmitari e ka vështruar identifikimin-njohjen;
10. mundësia e identifikimit apo njohjes në errësirë, në dritat e të
shtënave nga armët e zjarrit;
11. a janë përzgjedhur qytetarët e domosdoshëm për të marrë pjesë me
rastin e identifikimit si figurantë115
.
115
Vodinelić, V.: Kriminalistika, otkrivanje i dokazivanje – teoretski i praktični
kriminalistički i dokazni problemi, II Tom, Predavanja na poslediplomskim studijima
iz kriminalistike i dokazne teorije na Fakultetu za bezbednost i društvenu
samozaštitu u 1983/84 i 84/85. škol. god., Univerzitet „Kiril i Metodij“ – Skopje,
Fakultet za bezbednost i opštestvena zaštita, Skopje, 1985., str. 575.

133. 133
Në pajtim me Nenin 255. par. 2 i KPPPK, procedura e identifikimit
kryhet në atë mënyrë që nga dëshmitari së pari kërkohet të përshkruaj
shenjat karakteristike të personit apo objektit të cilët do të
identifikohen. Pas kësaj dëshmitarit i tregohet personi së bashku me
personat tjerë për të të panjohur, apo fotografitë e tyre, ose objektet
tjera të të njëjtit lloj, ose fotografitë e tyre.
Dëshmitari këshillohet se nuk është i detyruar ta zgjedhë me çdo kusht
cilindo person apo objekt ose fotografi, dhe gjithashtu është e
rëndësishme që të deklaroj se nuk e njeh personin, objektin apo
fotografinë sikurse që deklaron se i njeh ato (Neni 255. par. 3).

134. 134
PJESA XVII
MASAT E FSHEHTA DHE TEKNIKE TË VËZHGIMIT DHE HETIMIT
84. Në përgjithësi mbi masat e fshehta dhe teknike të vëzhgimit dhe
hetimit
Këto masa apo ndryshe masat e hetimit të fshehtë (të njohura si
veprime të posaçme hetimi, teknika speciale, hetimi etj), parashihen në
legjislacionet bashkëkohore të procedurës penale. KPPPK, këto masa i
rregullon në kapitullin XIX, Neni 256-267.
Meqenëse bëhet fjalë për masat të cilat dukshëm prekin themelet e të
drejtave dhe liritë të qytetarit, edhe zbatimi i tyre supozon plotësimin
paraprak të kërkesave të caktuara me të cilat limitohet zbatimi i tyre
vetëm në rastet kur marrë kushtimisht, në mënyrë tjetër nuk është e
mundur të zhvillohet hetimi penal, ose zbatimi i tyre ngërthen
vështirësi të mëdha në vete.
Kështu me parimet dhe standardet themelore të cilave
duhet përmbajtur gjatë zbatimit të masave të fshehta hetimore,
sot konsiderohen:
1. parashikimi me ligj i çdo mase veçmas të hetimit të fshehtë;
2. kontrolli dhe mbikëqyrja nga ana e gjykatës;
3. përcaktimi kohor si dhe detyrimi për ta pezulluar në rast të
pushimit të shkakut për të cilin janë ndërmarrë;
4. zbatimi i parimit subsidiar në kuptim të moszbatimit të tyre, nëse
është e mundur që qëllimi i njëjtë të arrihet me masa më të lehta;
5. ndërmarrja e këtyre masave vetëm në rastin e veprave të rënda
penale sipas katalogut të tyre ligjor njëkohësisht, dhe;
1. e drejta në mbrojtje në rast të zbatimit të paarsyeshëm të tyre116
.
85. Llojet e masave të fshehta dhe teknike të vëzhgimit dhe hetimit
Në pajtim me Nenin 256. par. 1. të KPPPK, masa e fshehtë apo
teknike e vëzhgimit dhe hetimit e karakterizon secilën nga masat në
vijim:
1. fotografimi i fshehtë apo video-incizimi;
2. përgjimi i fshehtë i bisedave;
116
Vidi: Halilović, H.: Prikriveni istražitelj, pravno – kriminalistički pristup,
Fakultet kriminalističkih nauka, Sarajevo, 2005., str. 47-48.

135. 135
3. kontrolli i kutisë postare;
4. përgjimi i telekomunikimit;
5. përgjimi i komunikimit përmes rrjetës kompjuterike;
6. dërgesa e kontrolluar postare;
7. përdorimi i pajisjeve për gjurmim apo vendosje;
8. tregtimi i simuluar;
9. simulimi i veprës penale të mitos;
10. hetimi përmes prezantimit të rrejshëm;
11. lista e numrave me thirrje telefonike dhe;
12. dhënia e shënimeve financiare.
Është interesant sesi Ligji, në dispozitat e mëtejme të këtij Neni
përshkruan përmbajtjen e masave të cekura, gjë që duhet të
konsiderohet si zgjidhje jashtëzakonisht e mirë, për shkak se lenë
shumë pak dyshim lidhur me atë se çfarë aktivitetesh nënkupton
ndonjëri veprim, gjë që më vonë në procedurë, sidomos me rastin e
shfrytëzimit të rezultatit të masave të përmendura mund të tregohet i
vendosur.
Kështu shprehja “fotografimi i fshehtë apo video-incizimi “
karakterizon vëzhgimin, përcjelljen apo incizimin e individit, lëvizjen
e tij apo aktivitetet tjera nga ana e pjesëtarit të autorizuar me ligj të
policisë gjyqësore, me anë të fotografimit apo video-incizimit, pa dijen
dhe pëlqimin e së paku njërit nga personat ndaj të cilëve zbatohet kjo
masë.
Shprehja “përcjellje e fshehtë e bisedave” karakterizon përcjelljen,
incizimin apo përshkrimin e bisedave nga ana e pjesëtarit të autorizuar
ligjor të policisë gjyqësore duke shfrytëzuar mjetet teknike pa dijen
apo pëlqimin e së paku njërit nga personat ndaj të cilëve zbatohet kjo
masë.
Shprehja “kontrolli i kutisë postare” nënkupton kontrollin e letrave dhe
dërgesave tjera postare nga ana e pjesëtarit të autorizuar ligjor të
policisë gjyqësore, që mund të përfshijë shfrytëzimin e pajisjes për
incizim rëntgeni.
Shprehja”dërgesa e kontrolluar e dërgesave postare”nënkupton
dërgesën e letrave dhe materialit tjetër postar nga ana e pjesëtarit të
autorizuar ligjor të policisë gjyqësore.

136. 136
Shprehja “shfrytëzimi i aparateve lokator dhe përcjellës”nënkupton se
pjesëtari i autorizuar ligjor i policisë gjyqësore shfrytëzon pajisjet të
cilat identifikojnë lokalitetin e personit apo objektit për të cilin ngjiten.
Shprehja blerje e simuluar nënkupton aktin e blerjes nga personi i
dyshuar për vepër penale të ndonjë gjësendi që mund të shërbejë si
provë në procedurën penale, ose nga personi i cili dyshohet se është
viktimë e veprës penale, tregti me njerëz, siç është definuar në Nenin
139 të KPPPK.
Shprehja “ simulim i veprës penale-mitë” nënkupton aktin i cili është i
ngjashëm sikurse vepra penale lidhur me mitës, përveç që kryhet me
qëllim të mbledhjes së informatave dhe provave në procedurën penale.
Shprehja “hetimi me anë të prezantimit të rrejshëm “ karakterizon
interaksionin e pjesëtarit të autorizuar të policisë gjyqësore i cili nuk
mund të jetë i identifikuar si pjesëtarë i autorizuar i policisë gjyqësore,
ose personi i cili vepron nën mbikëqyrjen e pjesëtarit të autorizuar të
policisë gjyqësore, me personat e dyshuar për vepër penale.
Shprehja “furnizimi i listës me thirrje nga numri përkatës telefonik”
shënon marrjen e të dhënave për thirrjet telefonike të kryera nga numri
i caktuar telefonik;
Shprehja “dhënia e shënimeve financiare” nënkupton marrjen e
informatave nga bankat apo institucionet tjera financiare për depozitat,
llogaritë apo transaksionet.
Përfundimisht, ligji e definon edhe se kush është “nëpunësi i
legjislacionit i cili jep autorizim” në kuptimin që ai nënkupton
gjyqtarin e procedurës paraprake apo prokurorin publik në kuadër të
autorizimit të së cilit është dhënë urdhëresa në bazë të kësaj kaptine;
Shprehja “objekti i urdhëresës” me të cilin shënohet personi kundër të
cilit janë urdhëruar masat e fshehta dhe teknike të hetimit dhe
vëzhgimit.
86. Kushtet ligjore për zbatimin e masave të vëzhgimit dhe hetimit
Në pikëpamje të kushteve ligjore për zbatimin e masave të fshehta dhe
teknike të vëzhgimit dhe hetimit ligjvënësi është përcaktuar për
mënyrën e tillë të definimit të tyre me ç’rast këto kushte

137. 137
definohen si:
a) dyshimi i bazuar se personi ka kryer vepër penale që ndiqet sipas
detyrës zyrtare ose në rastet kur tentimi i tillë është i dënueshëm dhe
personi i tillë ka tentuar të kryej vepër penale e cila ndiqet sipas
detyrës zyrtare;
b) bindja se nuk ekzistojnë gjasat që informatat e mbledhura, të
urdhëruara me masat ndihmëse në hetimin e veprës penale të mund të
mblidhen me veprime tjera hetuese pa vështirësi të jashtëzakonshme
ose rrezik potencial për të tjerët.
Sipas Nenit 257. par. 1. të KPPPK, fotografimi i fshehtë apo video-
incizimi, përgjimi i fshehtë i bisedave në vendet publike, sigurimi i
listave të thirrjeve nga numri i caktuar i telefonit, ose dhënia e
shënimeve financiare mund të urdhërohet kundër ndonjë personi nëse :
1.ekziston dyshimi i bazuar se personi i tillë ka kryer vepër penale e
cila ndiqet sipas detyrës zyrtare apo në rastet kur tentimi është i
dënueshëm dhe ai ka tentuar të kryej vepër penale e cila ndiqet
sipas detyrës zyrtare;
2.ekziston besueshmëri se informatat të cilat mund të merren me
masat të cilat duhet urdhëruar do të ndihmojnë në hetimin e veprës
penale, kurse besohet se ato nuk mund të merren me kurrfarë
masash tjera hetimore pa vështirësi të mëdha apo rrezik potencial
për të tjerët.
Sigurimi i listës së thirrjeve nga ndonjë numër i telefonit apo zbulimi
i shënimeve financiare mund të urdhërohet kundër personit i cili nuk
është i dyshuar në rastin kur ndaj të dyshuarit zbatohen kriteret e
cekura më parë dhe kur janë plotësuar kushtet e plotësuar më parë
(Neni 257. par. 1. pika 1, 2), dhe nëse ekziston dyshimi i bazuar që:
1) ai person merr dhe dërgon porosi të cilat rrjedhin nga i dyshuari
apo i destinohen të dyshuarit, ose merr pjesë në transaksionet
financiare të të dyshuarit;
2) i dyshuari e shfrytëzon telefonin e atij personi (Neni 257. par. 2).në
pajtim me Nenin 257, par. 3; monitorimi i fshehtë i bisedave në
vendet private, kontrollimi i dërgesave postare, ndërprerja e
telekomunikimeve, ndërprerja e komunikimeve me anë të rrjetit
kompjuterik, dërgimi i kontrolluar i dërgesave postare, shfrytëzimi i
përcjelljes ose i vendosjes së mjeteve të përgjimit, blerja e simuluar e
ndonjë sendi, simulimi i një vepre penale të korrupsionit apo hetimi i
fshehtë mund të urdhërohet kurdër personi konkret

138. 138
nëse:
1) ekziston dyshimi i bazuar se ai person ka kryer ose në rastin kur
tentimi ndëshkohet ka tentuar të kryej:
a) vepër penale të dënueshme me të paktën katër vjet burgim ose
b) një a më shumë vepra penale nëse janë kryer si vazhdim i
veprës penale të terrorizmit të kriminalitetit të organizuar:
(1) shtrëngimi siç është përkufizuar me Nenin 160 të KPPK;
(2) shkaktimi i rrezikut të përgjithshëm siç është përkufizuar me
Nenin 291. të KPPK;
(3) tregimi i materialeve pornografike personave më të rinj se 16.
vjet, siç përkufizuar në Nenin 203 të KPPK;
(4) vepër penale të falsifikimit të dokumenteve dhe parave siç
është përkufizuar në nenet 239, 244 dhe 245 të KPPK;
(5) tregtim të ndaluar siç është e përkufizuar me Nenin 246. të
KPPK;
(6) marrja të paarsyeshme të dhuratave siç është siç është
përkufizuar me Nenin 250 të KPPK;
(7) dhënie të paarsyeshme të dhuratave siç është përkufizuar në
Nenin 251, të KPPK;
(8) ndërhyrje në sistemet kompjuterike siç është përkufizuar në
Nenin 264 të KPPK;
(9) deklarata e rreme siç është përkufizuar në Nenin 307. të
KPPK;
(10) ushtrim i ndikimit siç është përkufizuar në Nenin 245. KPPK;
(11) bashkim kriminal siç është përkufizuar në Nenin 26. të
KPPK;
(12) pronësia, kontrolli, posedimi ose shfrytëzimi i paautorizuar i
armëve siç është përkufizuar në Nenin 328 të KPPK;
(13) mosrespektimi i kushteve për mbajtjen e autorizuar të armëve
siç është përkufizuar në Nenin 329 të KPPK;
(14) marrje e ryshfetit siç është përkufizuar në nenin 343. të
KPPK;
(15) dhënia e ryshfetit siç është përkufizuar në Nenin 344. të
KPPK;
(16) heqje e paligjshme e lirisë siç është përkufizuar në Nenin 162
të KPPK;
(17) kalim i paautorizuar i kufirit siç është përkufizuar në Nenin
114. të KPPK;
2) ekziston besueshmëria se informacioni i cili do të mund të merrej
me masat e urdhëruara me gjasë do të ndihmonte në hetimin e veprës
penale dhe nuk do të kishte mundësi të merrej me veprime të tjera

139. 139
hetimore pa shkaktuar vështirësi të jashtëzakonshme apo rrezik
potencial për të tjerët.
Kontrollimi i dërgesave postare, përgjimi i telekomunikimeve apo i
komunikimeve nëpërmjet rrjetit kompjuterik, poashtu mund të
urdhërohen kundër personit i cili nuk është i dyshuar, kur kriteri i
cekur dhe kushti mund të zbatohen kundër të dyshuarit (Neni 257,
paragrafi 3. pika 1, 2, )
dhe ekziston dyshim i bazuar se:
1). Një person pranon ose transmeton komunikime që burojnë prej të
dyshuarit, dhe i dedikohen të dyshuarit; ose
2). I dyshuari përdorë telefonin e personit të tillë ose ka qasje në
sistemin kompjuterik (Neni 257. par. 4);
87. Autorizimi për dhënien e urdhrit për zbatimin e masave
Autorizimi për përcaktimin e masave të fshehta dhe teknike të
hetimit dhe vëzhgimit është i ndarë midis prokurorit publik dhe
gjyqtarit të procedurë paraprake, me ç’rast është shumë e
rëndësishme të konstatohet se përcaktimi i atyre masave të fshehta dhe
teknike të hetimit dhe vëzhgimit të cilat për nga përmbajtja e tyre dhe
karakteri i tillë, dukshëm cenojnë të drejtat dhe liritë themelore të
qytetarit e që i janë lënë në kompetencë gjyqtarit të procedurës
paraprake. Përveç kësaj, urdhri i shumicës së këtyre masave gjithashtu
është në kompetencë të gjyqtarit të procedurës paraprake. Qasja e
këtillë e legjislacionit mund të arsyetohet me bindjen se për mbrojtjen
e të drejtave dhe lirive themelore të qytetarëve të cilët mund të jenë
objekt i zbatimit të masave të cekura, megjithatë më i qëlluar është
funksioni i gjyqtarit sesa i prokurorit. Siç do të shohim nga shpjegimi i
mëvonshëm në rastet e caktuara (kur shtyrja e dhënies së urdhëresës
nga gjyqtari i procedurës paraprake do të rrezikonte sigurinë e hetimit
apo jetën dhe sigurinë e të dëmtuarit, dëshmitarit dërguesit apo
anëtarëve të familjeve të tyre), prokurori publik mund të urdhëroj
zbatimin e cilësdo masë të fshehtë dhe teknike të hetimit dhe
vëzhgimit duke dhënë urdhër të përkohshëm.
Kështu prokurori publik mund të jap urdhrin për zbatimin e masave si
vijon:
1. fotografimi i fshehtë apo video-incizimi në vendet publike;
2. përgjimi i fshehtë i bisedave në vende publike;

140. 140
3. hetimi me ndihmën e prezantimit të rrejshëm apo;
4. sigurimi i listës së thirrjeve nga numri i caktuar i telefonit (Neni
258. par. 1).
Për dallim nga prokurori, gjyqtari i procedurës paraprake mund të jep
urdhër për secilën nga masat në vijim në bazë të kërkesës së prokurorit
publik, siç janë:
1. fotografimi i fshehtë apo video-incizimi në vendet publike;
2. përgjimi i fshehtë i bisedave në vendet publike;
3. kontrollimi i dërgesave postare;
4. përgjimi i telekomunikimeve;
5. përgjimi i komunikimeve përmes rrjetit kompjuterik;
6. kontrollimi i dërgesave dhe porosive postare;
7. shfrytëzimin e përcjelljes ose vendosjes së mjeteve të përgjimit;
8. blerje të simuluar të ndonjë sendi;
9. simulimin të një vepre penale të korrupsionit; ose
10. zbulim të të dhënave financiare
Me Ligj gjithashtu parashihet se kërkesa për zbatimin e cilësdo nga
masat e fshehta dhe teknike të hetimit dhe përgjimit duhet të jetë e
rregulluar në formë të shkruar dhe duhet të përmbaj informatat
si vijon:
(1) Identitetin e pjesëtarit të autorizuar zyrtarë të policisë gjyqësore ose
prokurorit publik i cili paraqet kërkesën;
(2) Deklaratën e plotë për faktet në të cilat bazohet parashtruesi i
kërkesës për ta arsyetuar bindjen se kriteret relevante nga Neni 257
janë plotësuar;
(3) Deklaratën e plotë për cilëndo kërkesë paraprake e cila ka të bëjë
me personin e njëjtë dhe i cili për parashtruesin e kërkesës është i
njohur si dhe për procedurat e nëpunësit të legjislacionit që jep
autorizimin në bazë të këtyre kërkesave.
Në rastet urgjente nëse do të vinte deri te vonesa e dhënies së
urdhëresës nga ana e gjyqtarit të procedurës paraprake për ato masa të
fshehta dhe teknike të hetimit dhe vëzhgimit për përcaktimin e të
cilave ai është kompetent dhe vonesa e tillë do të kanoste sigurinë e
hetimit apo jetën dhe sigurinë e të dëmtuarit, dëshmitarit, dërguesit apo
anëtarëve të familjeve të tyre, prokurori publik mund të jep urdhrin e
përkohshëm për ndonjë nga masat për përcaktimin e të cilave është
kompetent ekskluzivisht gjyqtari i procedurës paraprake. Urdhri i tillë i
përkohshëm pushon së vazhduari nëse gjyqtari i procedurës paraprake

141. 141
nuk e konfirmon me shkrim në afat prej 24. orëve nga dhënia e urdhrit.
Gjyqtari i procedurës paraprake me rastin e konfirmimit të urdhrit të
përkohshëm të prokurorit publik, sipas detyrës zyrtare e nxjerrë
aktvendimin për vlefshmërinë e tij. Prokurori ndërkaq nuk mund të
shërbehet me këtë autorizim për të dhënë urdhrin në bazë të Nenit 259.
par. 3 ose 5. i Ligjit.
Urdhri për zbatimin e masave të fshehta dhe teknike të vëzhgimit dhe
hetimit sikurse edhe kërkesa duhet të jetë i dhënë në formë të shkruar
dhe të përmbajë:
1.emrin dhe adresën e një apo më shumë personave të cilët janë objekt
i urdhrit;
2.llojin e masës;
3.bazën për dhënien e urdhrit;
4.afatin deri kur urdhri duhet të jetë në fuqi, por nuk guxon të jetë më
gjatë se 60. ditë nga dita e dhënies së urdhrit;
5.emri i organit të policisë gjyqësore i cili është i autorizuar ta zbatoj
masën dhe i nëpunësitë që është përgjegjës për monitorim të zbatimit
të tij (Neni 259. par. 1).
Urdhri për zbatim të cilësdo masë të fshehtë dhe teknike të vëzhgimit
dhe hetimit kërkon që pjesëtarët e autorizuar ligjor të policisë
gjyqësore të dërgojnë raport për zbatimin e urdhrit, nëpunësit të
legjislacionit i cili e ka dhënë autorizimin në intervale prej 15. ditësh
nga dita e dhënies së urdhrit.
Sipas Nenit 259. par. 3 të KPPPK, urdhri për fotografim të fshehtë dhe
video monitorim në vendet private, përcjellja e bisedave në vendet
private, përgjimi i telekomunikimit, përgjimi i komunikimeve përmes
rrjetës kompjuterike, apo shfrytëzimi i pajimeve për përcjellje dhe
vendosjen e tyre, mund t’i autorizoj pjesëtari i autorizuar ligjor i
policisë gjyqësore për hyrje në lokalet private, nëse gjyqtari i
procedurës paraprake konsideron se hyrja e tillë është e domosdoshme
për tu aktivizuar apo paaftësuar mjetet teknike për zbatimin e masës së
tillë. Nëse pjesëtari ligjor i autorizuar i policisë gjyqësore hynë në
lokale private në bazë të urdhëresës të paraparë në këtë paragraf,
aktivitetet e tij në lokalet private duhet të jenë të kufizuara në suaza të
atyre që janë përshkruar në urdhër. Urdhri për sigurimin e listës së
thirrjeve nga numri telefonik apo për përgjim të komunikimit përmes
rrjetës kompjuterike duhet t’i ketë të gjitha elementet për identifikimin
e të gjithë telefonave apo të vendeve ku ka qasje kompjuterike e të

142. 142
cilët duhet të përgjohen. Përveç në rastet nga Neni 259. par. 5, urdhri
për përgjim të telekomunikimeve duhet t’i përmbaj të gjitha elementet
për identifikimin e çdo telefoni i cili do të përgjohet (Neni 259, par. 4).
Para se ta ketë paraqitur kërkesën prokurori publik, urdhri për
përgjimin e telekomunikimeve mund të përmbaj vetëm përshkrimin e
përgjithshëm të telefonave të cilët mund të përgjohen nëse kolegji
gjyqësor prej 3. anëtarësh i gjykatës kompetente të qarkut vendos se
ekziston dyshimi i bazuar se:
1. i dyshuari shfrytëzon telefona të ndryshëm për t’i ikur hetimit nga
ana e pjesëtarit të autorizuar ligjor të policisë gjyqësore;
2. i dyshuari shfrytëzon apo do ta shfrytëzoj telefonin apo telefonat që
janë përshkruar në urdhëresë (Neni 259. par. 5).
Nëse urdhrin për përgjim të telekomunikimeve e ka dhënë kolegji
gjyqësor i përbërë nga tre gjyqtarë të gjykatës së qarkut në pajtim me
atë që parashihet në Nenin 259, par. 5:
(1). Pjesëtari i autorizuar ligjor i policisë gjyqësore duhet menjëherë
pas zbatimit të urdhrit lidhur me telefonin e caktuar, ta informoj
me shkrim trupin gjykues prej tre gjyqtarëve mbi faktet relevante
duke përfshirë edhe numrin e telefonit;
(2). Urdhri nuk guxon të shfrytëzohet për përgjim të personave të cilët
nuk janë të dyshuar dhe ;
(3). Kohëzgjatja e urdhrit është e kufizuar në 15. ditë dhe mund të
përtëritet deri në afatin e plotë prej 20 ditësh nga dita e dhënies së
urdhrit (Neni 259, par. 6).
Sipas Nenit 259. par. 7, urdhri për kontrollin e dërgesave postare apo
të porosive të dërgesave postare duhet ta ketë adresën e dërgesave
postare të cilat duhet të kontrollohen. Ajo adresë duhet të jetë e një apo
më shumë personave që janë objekt i urdhrit.
Urdhri për përgjim të telekomunikimeve, përgjim të komunikimeve
përmes rrjetit kompjuterik, sigurimin e listës së thirrjeve nga numri i
caktuar i telefonit, kontrollin e dërgesave postare, kontrollimi i
porosisë së dërgesës postare, apo zbulimi i informatave financiare si
shtesë duhet të përmbaj udhëzim të shkruar të posaçëm për personat të
cilët nuk janë pjesëtarë të autorizuar ligjor të policisë gjyqësore, kurse
ndihma e tyre mund të jetë e nevojshme për zbatimin e urdhrit.

143. 143
Udhëzimi i tillë i shkruar duhet të jetë i titulluar në emër të drejtorit
apo udhëheqësit kompetent të sistemit të telekomunikimit, rrjetit
kompjuterik, shërbimit postar, bankës apo institucioneve tjera
financiare dhe në të duhet të jenë vetëm informatat që kërkohen si
ndihmë për zbatimin e urdhrit.(Neni 259. par. 8)
Në pajtim me Nenin 260. par. 1, 2, të Ligjit, pjesëtari i autorizuar i
policisë gjyqësore duhet ta filloj zbatimin e urdhrit për ekzekutimin e
cilësdo masë të fshehtë dhe teknike të hetimit dhe vëzhgimit të
paraparë me KPPPK, jo më vonë se 15 ditë pas dhënies së tij. Zbatimi
i urdhrit duhet të bëhet në mënyrën e cila do t’i reduktoj përgjimet e
komunikimeve të cilat përndryshe nuk janë objekt i përgjimeve sipas
kreut me të cilin rregullohen masat e fshehta të hetimit dhe përgjimit.
Nëse cilido nga kushtet e urdhrit të masave pushon së ekzistuari,
pjesëtari ligjor i autorizuar i policisë gjyqësore duhet ta ndërpresë
zbatimin e urdhrit dhe me shkrim ta njoftoi nëpunësin e gjyqësisë i cili
e ka autorizuar zbatimin e masës. Nëse urdhri është dhënë nga gjyqtari
i procedurës paraprake pjesëtarët e autorizuar të policisë gjyqësore
duhet ta informojnë edhe prokurorin publik. Pas pranimit të informatës
me shkrim nëpunësi i judikaturës i cili e ka autorizuar zbatimin e
masës duhet të vendos në formë të shkruar se a do të tërhiqet urdhri,
Neni 260. par. 3. Pjesëtarët e autorizuar ligjor të policisë gjyqësore
duhet ta përpilojnë shënimin për datën, kohën e fillimit dhe
përfundimin e çdo veprimi të kryer gjatë zbatimit të urdhrit. Shënimi
duhet të përmbaj emrin e pjesëtarit të autorizuar të policisë gjyqësore i
cili e ka kryer secilin nga operacionet dhe funksionet që i ka pas.
Shënimi i tillë do t’i bashkohet raportit i cili i dërgohet nëpunësit të
judikaturës që e ka autorizuar atë në pajtim me Nenin 259. par. 2 i
Ligjit (Neni 260, par. 4).
Sipas Nenit 260 par. 5 të Ligjit, lidhur me zbatimin e urdhrit për
përgjim të telekomunikimeve, të komunikimit me rrjetë kompjuterike,
kontrollit të dërgesave postare, porosi të kontrolluara të dërgesave
postare dhe marrja e listës së thirrjeve nga numrat e telefonave të
caktuar, personi përgjegjës për punë me telekomunikime, rrjeta
kompjuterike apo shërbime postare është i detyruar të ndihmojë
zbatimin e urdhrit nën mbikëqyrjen e drejtorit apo nëpunësit
kompetent të sistemit të komunikimit, rrjetës kompjuterike apo
shërbimit postar. Ligji në Nenin 260. par. 6, parasheh detyrimin e të
punësuarve në institucionin financiar për të ndihmuar në zbatimin e

144. 144
urdhrit për zbulimin e informatave financiar nën mbikëqyrjen e
drejtorit apo nëpunësit kompetent të institucionit financiar.
Përfaqësuesi i autorizuar ligjor i policisë gjyqësore ose personi i cili
vepron nën mbikëqyrjen e pjesëtarit të autorizuar të policisë gjyqësore
mund ta kryej simulimin e blerjes së ndonjë sendi apo simulimin e
veprës së korrupsionit (Neni 260. par. 7).
Në raport me zbatimin e urdhrit për hetim të fshehtë, simulimi i blerjes
apo simulimi i veprës penale të korrupsionit:
1). Personi i cili zbaton urdhrin nuk guxon ta nxisë ndonjë person
tjetër për të kryer vepër penale të cilën përndryshe ai person nuk do
ta kishte kryer po të mos ishte intervenimi i personit i cili po
zbaton urdhrin;
2). Personi i cili në pajtim me dispozitat e këtij kreu zbaton urdhrin e
tillë nuk bënë vepër penale (Neni 260. par 2).
Në rast të veprës penale e cila është shkaktuar me shkeljen e paragrafit
8. të këtij Neni, nuk fillohet procedura penale (Neni 260. par. 9).
Në raport me zbatimin e urdhrit për përgjimin e telekomunikimeve,
përgjimin e komunikimit përmes rrjetës kompjuterike apo kontrollit të
dërgesave postare, urdhri i tillë nuk guxon të zbatohet në rastin e
komunikimit midis të dyshuarit dhe avokatit të tij, përveç nëse
ekziston dyshimi i bazuar se këta të dy janë bashkuar në aktin penal i
cili është bazë për dhënien e urdhrit (Neni 260. par. 10).
Nëpunësi i judikaturës që e ka dhënë autorizimin, mund të mos jap
urdhër shtesë me shkrim për vazhdimin e urdhrit përveç nëse kushtet
për urdhër të cilat nga masa e paraparë në kreun XIX siç është
përkufizuar në Nenin 257. të Ligjit, edhe më tutje zbatohen dhe
ekziston shkaku i arsyeshëm për çka nuk është arritur të merren disa
nga informatat e kërkuara në urdhrin paraprak (Neni 262. par. 1).
Në pajtim me Nenin 261. par. 2 urdhri për fotografim të fshehtë apo
mbikëqyrje me video-kamerë në vendet publike, përcjellja e fshehtë e
bisedave, kontrolli i dërgesave postare, përgjimi i komunikimeve me
telefon dhe rrjetë kompjuterike, kontrollimi i porosive në dërgesa
postare, përdorimi dhe vendosja e pajisjes së përgjimit, prezantimi i
rrejshëm, marrja e listës së thirrjeve nga numri telefonik apo zbulimi i

145. 145
informatave financiare mund të vazhdohet për periudhën kohore më së
shumti 60 ditë, i cili mund të përtëritet deri në periudhën e plotë prej
360. ditësh nga dita e dhënies së urdhrit. Urdhri për fotografim të
fshehtë apo video-monitorim në vendet private, ose përgjimi i
telekomunikimeve mund të vazhdohet për një periudhë më së shumti
60 ditë i cili mund të përtëritet për periudhën tjetër më së shumti 60.
ditë, Neni 261. par. 3.
Urdhri për simulimin e blerjes së ndonjë objekti apo simulimin e
veprës penale të korrupsionit autorizohet vetëm për një blerje të sendit
apo për një simulim të veprës së korrupsionit. Nëpunësi i judikaturës
që e jep autorizimin, mund të jap urdhër të tillë plotësues nëse
parakushtet për urdhërimin e masës nga ky kapitull siç është
përkufizuar në Nenin 257. të Ligjit edhe më tutje vlejnë dhe ekziston
shpjegim i arsyeshëm, se përse nuk janë marrë disa nga informatat të
cilat janë kërkuar me urdhrin e mëparshëm (Neni 261. par. 4).
Nëpunësi i judikaturës i cili jep autorizimin mund ta ndryshoj urdhrin
në çdo kohë nëse konsideron se ndryshimi i tillë është i nevojshëm për
tu siguruar se kushtet për urdhëresë të masës së paraparë në kreun
XIX, siç është definuar në Nenin 257. të Ligjit, edhe më tutje vazhdon.
Sipas Nenit 261. par. 6, nëpunësi i judikaturës i cili jep autorizimin
mund ta ndërpresë urdhrin në çdo kohë nëse konsideron se kushtet për
urdhërimin e masës siç është definuar në Nenin 257, kanë pushuar të
vlejnë.
Vazhdimi i urdhrit për zbatimin e masës të cilën e ka nxjerrë gjyqtari i
procedurës paraprake mund të urdhërohet vetëm me propozimin e
prokurorit publik (Neni 261, par. 7 ).
Pas përfundimit të zbatimit të cilësdo masë të fshehta dhe teknike të
hetimit dhe përcjelljes, përfaqësuesit e autorizuar me ligj të policisë
gjyqësore janë të detyruar që t’i dërgojnë prokurorit publik të gjitha
procesverbalet e dokumentacionit, kasetat dhe sendet tjera që kanë
lidhje me urdhrin dhe zbatimin e tij (“materialin e mbledhur”), (Neni
262, par. 1). Materiali i mbledhur vazhdimisht duhet të sigurohet.
Dërgesat postare që nuk përmbajnë informata që do të ishin të
dobishme në hetim të veprës penale menjëherë duhet të jenë të bartura
marrësit (Neni 262, par. 2,3).

146. 146
Prokurori publik duhet të informoj me shkrim çdo person i cili është
objekt i urdhrit menjëherë, me shkresë të dërguar rekomande për atë
se janë bërë objekt i urdhrit, dhe se kanë të drejtë të ankohen në trupin
gjykues për rishqyrtimin e përcjelljes dhe hetimit (Neni 265.) i Ligjit.
Përmes kryeshefit të organit publik kompetent për judikaturë në afat
prej 6 muajsh nga informimi dhe se do tu lejohet qasja në materialin e
mbledhur, nëse:
1.nuk ekziston më dyshimi i bazuar se i dyshuari ka kryer vepër
penale;
2.prokurori publik nuk kërkon hapjen e hetimit brenda një viti nga
pushimi i vlefshmërisë së urdhrit për zbatimin e masave të fshehta
dhe teknike të përcjelljes dhe hetimit (Neni 263. par. 1).
Gjyqtari i procedurës paraprake sipas Nenit 263, par. 2 të KPPPK, me
kërkesë të prokurorit publik mund të urdhërojë që:
(1) personit i cili është objekt i urdhrit nuk i lejohet qasje në pajtim me
Nenin 263. par. 1 pjesëve të caktuara të materialit të mbledhur,
nëse qasja e personit i cili është objekt i urdhrit do të rrezikonte
sigurinë e hetimit apo jetën dhe sigurinë e të dëmtuarit,
dëshmitarit, dërguesit dhe anëtarëve të familjeve të tyre;
(2) obligimi i informimit të personit i cili është objekt i urdhrit në
pajtim me Nenin 263. par. 1 të KPPPK, të shtyhet për një periudhë
jo më shumë se një vit, nëse plotësimi i obligimit të tillë para
skadimit të afatit të paraparë do të rrezikonte sigurinë e hetimit apo
jetën dhe sigurinë e të dëmtuarit, dëshmitarit dhe të dëmtuarit të
familjeve të tyre.
përjashtimisht gjyqtari i procedurës paraprake me kërkesë të prokurorit
publik mund të urdhërojë në formë të shkruar që kur është fjala për
dërguesin apo pjesëtarin e autorizuar ligjor të policisë gjyqësore i cili
ka realizuar masën e fshehtë dhe teknike të hetimit dhe të vëzhgimit:
1.të fshihet apo të mos shkruhet emri, adresa, vendi i punës, profesioni
ose cilido shënim apo informatë në materialin e mbledhur të cilat do
të mund të shfrytëzofshin për identifikimin e atij personi;
2.të mos publikohen incizimet në materialin e grumbulluar të cilat
identifikojnë atë person, nëse konstaton se provat nuk mund të
konsiderohen liruese dhe se zbulimi i atyre pjesëve të provave të
akuzuarit apo mbrojtësit të tij mund ta rrezikoj sigurinë e hetimit apo

147. 147
jetën dhe sigurinë e atij personi ose anëtarëve të familjes së tij.
Urdhri i tij mund të jetë i dhënë para se personi i cili është objekt i
urdhrit të informohet, Neni 263. par. 1 (Neni 263, par. 3).
KPPPK, përkufizon se asgjë nga Neni 263 nuk do të interpretohet në
asnjë mënyrë e cila do të prejudikonte të drejtën e të akuzuarit dhe
mbrojtësit për ta shikuar procesverbalin në pajtim me ligjin përveç që
të akuzuarit dhe mbrojtësit mund t’i shkurtohet qasja në të dhënat e
caktuara, informata apo incizime në pajtim me dispozitën e paragrafit.
3, Nenit 263,
me kusht që:
(1) pjesët e provës nuk mund të jenë bazë për aktvendimin për
paraburgim apo fajësi;
(2) kryetari i trupit gjykues, që në fillim të gjykimit, e analizon urdhrin
e gjyqtarit të procedurës paraprake nga paragrafi 3 i këtij neni dhe
pasi të jenë marrë në pyetje të gjithë dëshmitarët. vlerëson se a janë
provat liruese dhe e informon prokurorin publik për vendimin e tij,
kurse me pëlqimin e prokurorit publik ato prova i bashkohen
dosjes së lëndës gjyqësore. Nëse prokurori publik nuk pajtohet që
provat t’i bashkohen dosjes së lëndës gjyqësore, provat kontestuese
të cilat kryetari i trupit gjykues i konsideron liruese, gjykata duhet
t’i interpretojë në dobi të pandehurit.
Nëse kryeshefi i organit publik kompetent për judikaturë nuk merr
përgjigje nga personi i cili është objekt i urdhrit brenda gjashtë muajve
pasi që ai person të jetë informuar në pajtim me par. 1. të këtij Neni,
prokurori publik është i detyruar që ta asgjësoj materialin e mbledhur
(Neni 263, par. 5). Sipas Nenit 263. par. 6, prokurori publik është i
detyruar që ta përpiloj protokollin me shkrim për asgjësimin e
materialit të mbledhur.
88. Shqyrtimi i pranueshmërisë apo papranueshmërisë së provave të
mbledhura me anë të masave të fshehta dhe teknike të vëzhgimit
dhe hetimit
Provat e mbledhura me anë të masave të fshehta dhe teknike të
vëzhgimit dhe hetimit do të konsiderohen të papranueshme nëse urdhri
për zbatimin e masës dhe realizimi i tij kanë qenë kundërligjor. Provat
të cilat janë marrë përmes përcjelljes së fshehtë të bisedave në vende
private, kontrollit të dërgesave postare, përgjimit të telekomunikimit,
përgjimit të komunikimit përmes rrjetit kompjuterik, me kontrollin e

148. 148
dërgesave postare, me shfrytëzimin e pajisjeve për përcjellje dhe
vendosje me blerjen e simuluar, me simulimin e veprës penale të
korrupsionit apo me prezantimin e rrejshëm do të jenë të pranishëm në
procedurën penale vetëm në relacion me veprën penale të theksuar në
Nenin 257. par. 3 të Ligjit (Neni 264, par. 1,2).
Para se aktakuza të marrë formën e prerë, gjyqtari i cili udhëheq
procedurën e vërtetimit të aktakuzës shqyrton sipas detyrës zyrtare
pranueshmërinë e materialit të mbledhur. Dispozitat e Nenit 154 të
Ligjit zbatohen përshtatshmërisht. Pas pranimit të materialit të
mbledhur së bashku me aktakuzën, gjyqtari ua lëshon palëve
aktvendimin lidhur me atë se a kanë qenë ligjor urdhri për shqiptimin e
masës të paraparë me këtë kapitull dhe zbatimi i tij. Pala ka të drejtë të
paraqesë ankesë kundër këtij aktvendimi, Panelit tre anëtarësh
jashtëgjyqësor 72. orë pas pranimit të aktvendimit.
Aktvendimi se urdhri dhe zbatimi i tij kanë qenë kundërligjor hynë në
fuqi:
1.kur Paneli tre anëtarësh jashtëgjyqësor nxjerr vendimin e tij sipas
ankesës;
2.pas skadimit të afatit të paraparë për paraqitjen e ankesës kundër
aktvendimit të gjyqtarit, pra nëse nuk është paraqitur kurrfarë ankese
(Neni 264. par. 3).
Sipas Nenit 264. par. 4, kur vendimi për atë se urdhri dhe zbatimi i tij
kanë qenë kundërligjor merr formën e prerë, gjyqtari i cili udhëheqë
me procedurën e konfirmimit të aktakuzës duhet ta largojë tërë
materialin e mbledhur nga procesverbali dhe materialin e tillë t’ia
paraqesë kolegjit për rishqyrtimin e vëzhgimit dhe hetimit përmes
kryeshefit të organit publik kompetent për legjislacion, me qëllim të
nxjerrjes së aktvendimit për kompensim. Paneli për rishqyrtimin e
vëzhgimit dhe përcjelljes (“Paneli rishqyrtues”) duhet:
1.ta nxjerrë aktvendimin sipas ankesës së paraqitur në bazë të par. 5.
të këtij Neni, në raport me masën apo urdhrin për masën e paraparë
me këtë kapitull dhe të vendos për kompensimin kur kjo është e
nevojshme; ose
2.të vendos për kompensimin e personit apo personave të cilët janë
objekt i urdhrit nga ky kapitull, nëse gjyqtari në pajtim me Nenin
264. par. 3 të Ligjit, ka nxjerrë aktvendimin përfundimtar se urdhri

149. 149
dhe zbatimi i tij kanë qenë kundërligjor (Neni 265, par. 1).
Kolegji rishqyrtues, të cilin e emëron organi kompetent për shqyrtimin
e ankesave individuale ose për vendosje lidhur me kompensimin pas
nxjerrjes së aktvendimeve individuale, është i përbërë nga tre gjyqtarë
ndërkombëtar në pajtim me Nenin 264, par. 3. Asnjëri nga tre anëtarët
e kolegjit nuk guxon të jetë i lidhur profesionalisht për subjektin e
ankesës, as për materialin e mbledhur të cilat janë objekt i aktvendimit,
sipas Nenit 264, par. 3 (Neni 265, par. 2).
Pjesëtarët e policisë gjyqësore dhe prokurori publik, Kolegjit
rishqyrtues duhet t’ia dërgojnë dokumentacionin të cilin ai e kërkon
për ta kryer funksionin e tij, kurse sipas kërkesës janë të detyruar që
edhe gojarisht të dëshmojnë para Kolegjit (Neni 265, par. 3).
Nëse vendimi i gjyqtarit për masën e urdhëruar, të paraparë me këtë
kapitull, dhe zbatimi i saj janë kundërligjor dhe ka marrë formën e
prerë, atëherë kjo bëhet detyrë e Panelin Rishqyrtues (Neni 265, par.
4).
Nëse ndonjë person konsideron se ka qenë objekt i masës së fshehtë
apo teknike të vëzhgimit dhe hetimit, kurse masa ka qenë
kundërligjore, ose ka qenë objekt i urdhrit për zbatimin e masës së
përmendur, kurse urdhri ka qenë kundërligjor, ka të drejtë të paraqes
ankesë Kolegjit rishqyrtues të vëzhgimit dhe hetimit, përmes
kryeshefit të organit publik kompetent për legjislacion (Neni 265, par.
5).
Nëse me rastin e vendosjes lidhur me ankesën, Paneli rishqyrtues
konstaton se masa e paraparë me këtë kapitull apo urdhri për zbatimin
e saj është kundërligjore, ai mund të vendos që:
1. ta tërheq urdhrin, nëse ende është në fuqi;
2. ta urdhërojë shkatërrimin e materialit të mbledhur; dhe /ose
3. t’ia paguaj kompensimin personit apo personave të cilët janë
objekt i urdhrit.
Sipas dispozitës së Nenit 266. policia gjyqësore sipas nevojës mund të
kërkoj ndihmë nga organet tjera të pushtetit përgjegjëse për ruajtjen e
rendit dhe ligjit dhe sigurimin e ambientit në Kosovë, lidhur me
zbatimin e masave të fshehta dhe teknike të vëzhgimit dhe hetimit.
Përfundimisht KPPPK në Nenin 267. parasheh në mënyrë të posaçme

150. 150
se dispozitat e të njëjtit Nen me të cilat rregullohen masat e fshehta
dhe teknike të vëzhgimit dhe hetimit të mos prejudikojnë autorizimet
e dhëna me Ligjin në fuqi personave zyrtarë për ta bërë kontrollin dhe
hetimit me rastin e ushtrimit të punëve doganore dhe punëve të tjera të
ngjashme.

151. 151
PJESA XVIIII
PROVAT
89. Vërejtjet e përgjithshme
KPPPK, në pjesën e dytë me titull”provat”, kreu XIX:” dispozitat e
përgjithshme mbi provat “ rregullon materien e pranueshmërisë,
gjegjësisht papranueshmërisë së provave. Duke pasur parasysh se
shqyrtimet e përgjithshme teorike mbi provat si dhe në përgjithësi mbi
vërtetimin e fakteve në procedurën penale tashmë kanë qenë objekt i
studimit në këtë punim, kjo e udhëzon lexuesin në pjesën XII, e cila ka
titullin” vërtetimi i fakteve në procedurën penale”, kurse tashti këtu në
pika të shkurta do t’i referohemi dispozitave ligjore me të cilat
përkufizohet e drejta e gjykatës për t’i pranuar apo jo shqyrtimin e disa
provave, ndalesat procedurale në pikëpamje të mënyrës së mbledhjes
së disa provave, pranueshmërinë e dëshmisë së të pandehurit,
gjegjësisht dëshmitarit kur kjo është dhënë në polici, gjegjësisht
prokurorit publik, dhe dispozitat për pamundësinë e gjykatës që të
akuzuarin ta shpallë fajtor vetëm në bazë të disa provave.
Sipas dispozitës eksplicite të Nenit 152, par. 1, KPPPK, rregullat që
kanë të bëjnë me provat të përcaktuara në kreun XIX, do të zbatohen
në të gjitha veprimet para gjykatës, kurse kur kjo është e paraparë me
KPPPK, zbatohen edhe në procedurën para prokurorit dhe policisë.
Gjykatat sipas vlerësimit të saj mund t’i pranoj dhe marrë në shqyrtim
cilëndo nga provat e pranueshme për të cilën konsideron se është e
rëndësishme dhe se ka vlerë provuese për procedurën relevante penale.
Gjykata është e autorizuar që lirisht t’i vlerësoj të gjitha provat e
prezantuara me qëllim të përcaktimit të fuqisë apo pranueshmërisë së
tyre. (Neni 152, par. 2).
Shkaqet për të cilat gjykata sipas dispozitave të KPPPK, mund ta
refuzoj kërkesën për prezantimin e provave janë:
- nëse prezantimi i provës së tillë me qëllim të plotësimit me prova
tjera është i panevojshëm ose i tepërt, sepse materia është krejtësisht
e njohur;
- nëse fakti i cili do të argumentohej është i parëndësishëm për
vendimin ose tashmë është argumentuar;
- nëse prova është e pakapshme apo e papërshtatshme ose;

152. 152
- nëse propozimi është paraqitur me qëllim të shtyrjes së procedurës.
Prova e marrë duke shfrytëzuar dispozitat e procedurës penale është e
papranueshme sipas dispozitave të këtij kodi të cilat e parashohin këtë
në mënyrë eksplicite. Gjykata nuk mund ta zbatojë aktvendimin e saj
në bazë të provës së papranueshme (Neni 153. par. 1,2).
Në pajtim me Nenin 154. par. 1,2, mbi pranueshmërinë e provës,
gjykata vendos sipas kërkesës së palës apo sipas detyrës zyrtare. Pala
mund ta filloj çështjen lidhur me pranueshmërinë e provës, kur prova ti
jetë paraqitur gjykatës, sidomos në procedurën për konfirmimin e
aktakuzës. Përjashtimisht, kjo çështje mund të fillohet edhe më vonë
në rastin kur pala nuk ka qenë e informuar me këtë në kohën kur është
paraqitur prova, ose në rastin kur ekzistojnë rrethana tjera të
arsyeshme. Gjykata mund të kërkoj që kjo çështje të iniciohet në formë
të shkruar. Në rastin kur nuk ka kërkesë të palës, gjykata duhet ta
nxjerrë vendimin për pranueshmërinë e provës sipas detyrës zyrtare
nëse në cilëndo fazë gjatë procedurës paraqitet dyshimi rreth
ligjshmërisë së provës. Gjykata arsyeton cilindo vendim të saj që ka të
bëjë me pranueshmërinë e provës. Nëse aktvendimi për
pranueshmërinë e provës është nxjerrë në fazën e procedurës
paraprake, kundër tij mund të ushtrohet ankesë e posaçme kolegjit
gjyqësor prej tre gjyqtarësh në afat prej 48 orësh nga momenti i
pranimit të aktvendimit (Neni 154, par. 3).
Prova e papranueshme veçohet nga shkresat e lëndës dhe vuloset.
Provën e tillë gjykata e ruan ndaras nga dokumentet dhe provat tjera.
Prova e veçuar nuk mund të kontrollohet apo përdorët në procedurën
penale, përveç në procedurën e ankimit kundër vendimit për
pranueshmërinë e provës. Në të gjitha fazat e procedurës gjykata është
e obliguar të siguroj që asnjë provë e papranueshme, mbështetja në
provë të tillë apo dëshmi lidhur me të, të mos hyjë në shkresat e
lëndës apo prezantohet në shqyrtimin gjyqësor, ose në seancë dëgjimi
para shqyrtimit gjyqësor (Neni 154. par. 4, 5).
Prova e cila është shpallur e papranueshme me aktvendim në fazën e
mëvonshme të procedurës me vendim mund të shpallet e pranueshme
(Neni 154. par. 6).
Me rastin e cilësdo marrjeje në pyetje apo dëgjimi, KPPPK, përcakton
në mënyrë eksplicite se është e ndalur që:

153. 153
1. liria e të pandehurit për të formuluar dhe shprehur mendimin e tij të
ndikohet nëpërmjet keqtrajtimit, lodhjes së shkaktuar, ndërhyrjes
fizike, përdorimit të drogës, torturës, shtrëngimit ose hipnotizimit;
2. i pandehuri të kanoset me masa të ndaluara me ligj;
3. ë premtohet ndonjë përfitim i paparaparë me ligj;
4. të dobësohet kujtesa e të pandehurit ose aftësia e tij për të kuptuar.
Ndalesat e cekura zbatohen pa marrë parasysh a ekziston pajtimi i
subjektit i cili i është nënshtruar marrjes në pyetje apo dëgjimit, kurse
në rast se marrja në pyetje apo dëgjimi është kryer me anë të shkeljeve
të përmendura të ndalesës, asnjë procesverbal i marrjes në pyetje dhe
dëgjimit të tillë nuk është i pranueshëm, as që mund të përdoret si
provë në procedurë (Neni 155. par. 2,3). Dëshmia e të pandehurit e
dhënë policisë apo prokurorit publik mund të jetë e pranueshme në
gjykatë vetëm nëse është marrë në pajtim me dispozitat e Nenit 229
deri 236. të Ligjit. dëshmia e tillë mund të përdorët për kontestimin e
dëshmisë së të pandehurit në gjykatë (Neni 372. par. 2).
Dëshmia e dëshmitarit e dhënë policisë apo prokurorit publik mund të
jetë e pranueshme në gjykatë vetëm nëse të pandehurit apo mbrojtjes i
është dhënë mundësia që ta kontestoj atë duke i shtruar pyetje
dëshmitarit gjatë procedurës penale(Neni 156. par. 1-2).
Gjykata nuk mund ta shpallë fajtorë të pandehurin vetëm në bazë të
dëshmive apo provës tjetër ose duke i dhënë rëndësi më të madhe
dëshmive dhe provave të cilat i pandehuri apo mbrojtësi nuk mund t’i
kontestojnë duke marrë në pyetje dëshmitarin gjatë procedurës penale
(Neni 157. par. 1).
Gjykata nuk mund ta shpallë të pandehurin fajtorë vetëm në bazë të
dëshmive ose duke i dhënë rëndësi vendimtare dëshmisë së të
pandehurit e cila është dhënë në polici ose prokurorit publik (Neni
156. par. 1).
Gjykata nuk mund ta shpallë fajtorë të pandehurin vetëm në bazë të
dëshmisë duke i dhënë rëndësi vendimtare dëshmisë së një dëshmitari
identiteti i të cilit është i panjohur për mbrojtjen apo të pandehurin.
Gjykata askënd nuk mund ta shpallë fajtor vetëm në bazë të dëshmive
të cilat i ka dhënë dëshmitari bashkëpunues sipas dispozitave të Nenit
298. deri 303. të Ligjit (Neni 157. par. 2-4).

154. 154
PJESA XIX
DËSHMITARËT
90. Nocioni “dëshmitar”dhe “dëshmi”
Me nocionin dëshmitar duhet kuptuar personin e pa zëvendësueshëm dhe të
ndryshëm nga i dyshuari dhe i pandehuri, i cili me ftesë të organit të procedurës
penale dëshmon për faktet të cilat janë objekt i konstatimit në procedurë dhe i cili ka
perceptime shqisore.
117
Objekt i dëshmisë së dëshmitarit gjithmonë janë
faktet të cilat ai i ka vërejtur me perceptim personal (i ashtuquajturi
dëshmitar i gjallë), apo dëgjuar nga personat tjerë (dëshmitarë sipas
dëgjimit), kurse jo eventualisht mendimet qëndrimet dhe vlerësimet e
tij.118
Në kuadër të teorisë së përgjithshme mbi provat dhe argumentimin në
procedurën penale dëshmitari është mjet dëshmie, dëshmia e tij është
bazë argumentuese, kurse dëshmimi veprim procedural i prezantimit të
provave i cili ka të bëjë me njohjen e bazave argumentuese sipas
mënyrës së përcaktuar me ligj, të përmbajtura në mjetin
argumentues.119
Sipas dispozitës së Nenit 158. par. 1, si dëshmitarë ftohen personat për
të cilët besohet se mund të jep njoftime për veprën penale, për kryesin
dhe për rrethanat e rëndësishme për procedurën penale.
Ligji nuk e përjashton mundësinë që i dëmtuari, paditësi subsidiar dhe
paditësi privat mund të merren në pyetje si dëshmitarë.
Parimisht, çdo person i cili ka njohuri për faktet që vërtetohen në
procedurën penale mund të jetë dëshmitarë në procedurën penale
përveç nëse me ligj nuk është përcaktuar ndryshe, nuk përjashtohen
shprehimisht nga dëshmia.120
Megjithatë, është përjashtuar mundësia
që i pandehuri të paraqitet si dëshmitarë në procedurë.
91. Detyrimet i dëshmitarit dhe sanksionet për shkeljen e tyre.
117
Sijerčić-Čolić, H., I, 2005., str. 305.
118
D.Krapac, 2003, fq. 365.
119
H.I. Sijerçiq-Çoliq, 2005, fq. 305. cit. i të njëjtit autor: „Svjedok u kaznenom
postupku . ..“, fq. 3-14.
120
V. I. Bayer, 1995, fq. 296.

155. 155
Të drejtat e dëshmitarit
Cilido person që thirret si dëshmitarë është i detyruar t’i përgjigjet
thirrjes dhe, nëse me ligj nuk është përcaktuar ndryshe, të dëshmoj
(Neni 158.)
Thirrja e dëshmitarit bëhet duke ia dorëzuar thirrjen me shkrim në të
cilën shkruan: emri dhe mbiemri, profesioni i dëshmitarit, koha dhe
vendi ku duhet të vij, lënda penale lidhur të cilën ftohet, shenja se
ai/ajo është i ftuar në cilësi të dëshmitarit dhe paralajmërimi për
pasojat e mosardhjes. Personi më i ri se 16. vjet ftohet në cilësi të
dëshmitarit përmes prindërve të tij/saj apo përmes përfaqësuesit ligjor,
përveç nëse kjo nuk është e mundur, për shkak të urgjencës ose për
shkak të rrethanave tjera. Dëshmitari i cili për shkak të moshës
sëmundjes ose invaliditetit të dhënë nuk mund t’i përgjigjet thirrjes
mund të merret në pyetje jashtë gjykatës (Neni 163. par. 1,2,3).
Zakonisht në literaturën e procedurës penale theksohen detyrimet e
dëshmitarit si vijon:
1.detyrimi i përgjigjes në thirrje;
2.detyrimi i dëshmimit, gjegjësisht dhënies së dëshmisë;
3.detyrimi i dëshmitarit për ta thënë të vërtetën;
4.detyrimi i dëshmitarit për ta dhënë betimin ose deklaratën para
dhënies së dëshmisë, mirëpo ajo nuk është domosdo e paraparë në të
gjitha legjislacionet e procedurës penale.121
Sanksionet për shkeljen e detyrimit për dëshmitarin janë të vendosura
dyfish, varësisht prej asaj se dëshmitari i ftuar në mënyrë të rregullt
nuk i është përgjigjur thirrjes apo i është përgjigjur sipas rregullit
thirrjes por refuzon të dëshmoj. Në të vërtetë nëse dëshmitari i cili
është ftuar në mënyrë të rregullt nuk vjen kurse mosardhjen e tij nuk e
arsyeton apo nëse pa pëlqim të gjykatës ose për shkaqe të paarsyeshme
e lëshon vendin ku është dashur të merret në pyetje, dëshmitari i tillë
mund të detyrohet të vij dhe mund të gjobitet me dënim në të holla deri
në 250. € (neni 167. par. 1).
Në anën tjetër nëse dëshmitari vije kur është ftuar, mirëpo, pasi është
paralajmëruar për pasojat refuzon të dëshmojë pa arsyetim ligjor,
121
H. I. Sijerçiq-Çoliq, 2005,fq. 307 – 311.

156. 156
mund të gjobitet me dënim në të holla deri në 250 €. Nëse edhe pas
kësaj dëshmitari refuzon të dëshmoj mund të burgoset. Burgimi zgjat
derisa dëshmitari refuzon të dëshmoj, apo derisa dëshmia e tij/saj, të
bëhet e panevojshme, ose derisa procedura penale të mos përfundoj,
por jo më gjatë se një muaj (Neni 167. par. 2).
Në paragrafin tre të këtij Neni përkufizohet se për ankesën ndaj
aktvendimit me të cilin është caktuar gjoba në të holla apo dënimi me
burg, gjithmonë vendos kolegji prej tre gjyqtarësh. Ankesa lidhur me
aktvendimin për dënimin me burg nuk e pezullon zbatimin e
aktvendimit, me ç’rast pa marrë parasysh se a është fjala për gjobën në
të holla apo dënimin me burg të njëjtën e cakton gjithmonë gjyqtari.
Ushtarakët dhe pjesëtarët e policisë nuk mund të burgosen por për
refuzimin e tyre që të dëshmojnë informohet komanda e tyre
kompetente (Neni 167. par. 4). Me dispozitën e këtillë është pasur
parasysh specifika e pozitës së personave të cilët janë pjesëtarë të
ushtrisë dhe policisë.
92. Përjashtimi dhe lirimi nga detyrimet e dëshmimit (dëshmitari i
privilegjuar)
KPPPK, personat të cilët nuk mund të merren në pyetje në cilësi të
dëshmitarit dhe ata të cilët janë të liruar nga detyrimet e dëshmimit
quan me një emër të përbashkët dëshmitarë të privilegjuar. Kështu
sipas Nenit 159 të Ligjit, personat në vijim nuk mund të merren në
pyetje si dëshmitarë:
1) personi i cili me deklarimin e vet do të shkelte detyrën e ruajtjes së
fshehtësisë zyrtare ose ushtarake, derisa organi kompetent nuk e
liron nga ky detyrim;
2) mbrojtësi, për atë që i pandehuri ia ka besuar atij në cilësi të
mbrojtësit të vet, përveç kur kërkon vetë i pandehuri dhe
3) i bashkëpandehuri derisa zbatohet procedurë e përbashkët.
Sipas Nenit 160. të KPPPK, janë përcaktuar personat që janë të liruar
nga detyrimi i dëshmimit:
1) bashkëshorti legjitim dhe bashkëshorti jashtëmartesor i të
pandehurit, përveç kur procedura zbatohet për vepër penale për të
cilën mund të shqiptohet dënimi me të paktën pesë vjet burgim
dhe ai është i dëmtuar me atë vepër penale;

157. 157
2) personi i gjinisë së gjakut në vijë të drejtë me të pandehurin,
personat e gjinisë së gjakut në vijë anësore deri në shkallë të tretë
ose gjinisë së krushqisë deri në shkallë të dytë, përveç kur
procedura zbatohet për vepër penale për të cilën mund të
shqiptohet dënimi me burgim me të paktën dhjetë vjet ose ai ishte
dëshmitarë i veprës penale kundër fëmijës që bashkëjeton ose
është i afërt me të apo me të pandehurin ;
3) prindi adoptues ose fëmija i adoptuar i të pandehurit, përveç kur
procedura zbatohet për vepra penale për të cilën mund të
shqiptohet dënimi me të paktën dhjetë vjet burgim, ose ai është
dëshmitar i veprës penale kundër fëmijës që bashkëjeton, ose është
i afërt me të apo me të pandehurin;
4) personi fetar për atë çka i pandehuri apo një person tjetër i është
rrëfyer;
5) mbrojtësi, mbrojtësi i viktimës, mjeku, punëtori social ose ndonjë
person tjetër për faktet që i ka mësuar gjatë ushtrimit të
veprimtarisë së tyre ku detyrohen ta ruajnë si fshehtësi atë që kanë
mësuar me rastin e ushtrimit të profesionit dhe;
6) gazetari ose redaktori i cili punon me mjetet e komunikimit publik
ose një nga ndihmësit e tij në pajtim me Nenin 29 të KPPK;
Nuk mund të jenë dëshmitarë nëse ekziston baza ligjore sipas të cilës
nuk mund të jenë të liruar nga ruajtja e fshehtësisë (Neni160. par. 2).
Lirimi nga detyrimi apo lirimi që këshilla dhe përgjigja të futen në
procesverbal ka për pasojë pavlefshmërinë e dëshmisë dhe
pamundësinë që ajo të përdorët si provë në gjykatë.
Fëmija i cili në bazë të moshës dhe zhvillimit intelektual nuk mund ta
kuptoj rëndësinë e së drejtës lidhur me refuzimin e dëshmimit, nuk
mund të merret në pyetje si dëshmitarë, përveç kur gjykata konsideron
se është i aftë të kuptoj se u nënshtrohet pyetjeve për ta thënë të
vërtetën Neni 160. par. 4.
Personi i cili ka të drejtë të refuzoj të dëshmoj kundër njërit nga të
akuzuarit do të lirohet nga detyrimi i dëshmisë kundër të tjerëve të
akuzuar nëse dëshmimi i tij/saj, sipas natyrë së rastit nuk mund të
kufizohet vetëm në të pandehurit tjerë(Neni 160. par. 5). Dëshmitari
nuk është i detyruar të përgjigjet në disa pyetje nëse besohet se me ato
përgjigje do ta turpëroj vetën apo të afërmin e tij, t’i shkaktoj atij dëm
të madh material apo do t’i ekspozohet ndjekjes penale (Neni 160. par.

158. 158
1. pika 1-3. të KPPPK). Gjykata është e detyruar ta njoftoj dëshmitarin
për këtë. (Neni 162.).
93. Marrja në pyetje e dëshmitarit
Mënyra dhe rrjedha e marrjes në pyetje e dëshmitarit është rregulluar
me Nenin 160 dhe 165. të KPPPK. Kështu sipas dispozitës së Nenit
164. dëshmitari do të merret në pyetje veçmas pa prezencën e
dëshmitarëve tjerë, dhe përgjigjet gojarisht në pyetjet e shtruara. Së
pari dëshmitarit i thuhet se është i detyruar të flasë të vërtetën dhe nuk
guxon asgjë të heshtë, pastaj paralajmërohet se dëshmia e rreme
paraqet vepër penale. Dëshmitari gjithashtu këshillohet se nuk është i
detyruar të përgjigjet në cilëndo pyetje nëse besohet se me përgjigjën e
tillë i shkakton turp, dëm të madh material, apo i ekspozohet vet
ndjekjes penale apo të afërmit e tij dhe se kjo këshillë shënohet në
procesverbal. Pastaj nga dëshmitari kërkohet ta thotë të emrin dhe
mbiemrin, emrin e babës dhe nënës, numrin identifikues, profesionin,
vendbanimin, vendin e lindjes, moshën, dhe marrëdhënien e tij me të
pandehurin dhe të dëmtuarin. Dëshmitari paralajmërohet se është i
detyruar që për çfarëdo ndryshimi të adresës apo vendbanimit ta
informoj gjykatën, përveç nëse kjo është në kundërshtim me masën për
mbrojtjen e të dëmtuarit dhe dëshmitarit të cilën e parasheh KPPK
(Neni 164. par. 3, 4).
Gjykata ka obligim të informoj nëpunësit e policisë për të drejtën e
tyre që në vend të adresës së vendbanimit të japin adresën e tyre
policor (Neni 164. par. 5). Në të njëjtin nen, paragrafi 6. është edhe
dispozita për marrjen e dëshmisë me kujdes nga personi më i ri se 16.
vjet, sidomos nëse është i dëmtuar me vepër penale, kurse për t’i
shmangur pasojat e dëmshme për gjendjen e tij psikike. Nëse është e
nevojshme do të ftohet psikologu i fëmijëve apo personi tjetër
profesional që të ndihmoj në rastin e marrjes në pyetje të personit të
tillë. Renditja e marrjes në pyetje është rregulluar me Nenin 165. të
Ligjit. Kështu prokurori publik së pari merr në pyetje dëshmitarët
të cilët i ka ftuar vetë, kurse mbrojtja së pari merr në pyetje
dëshmitarët të cilat i ka propozuar vetë. Secilës palë i jepet
mundësia t’i marrë në pyetje dëshmitarët të cilët i ka pyetur pala
tjetër (para. 1).
Pas këtij dëgjimi, kryetari dhe anëtarët e trupit gjykues dëshmitarit

159. 159
mund t’i parashtrojnë pyetje të cilat ata i konsiderojnë të
domosdoshme për sqarim të mëtejmë të rastit. Nëse dëshmitari është
ftuar me kërkesë të gjykatës, atëherë kryetari i trupit gjykues i pari i
shtron pyetje dëshmitarit të tillë (par. 2). I dëmtuari, përfaqësuesi i tij
ligjor apo ndihmësi, i bashkakuzuari ose eksperti mund të shtrojnë
pyetje të drejtpërdrejta dëshmitarit vetëm me lejen e gjykatë.(par. 3).
Në aspektin e marrjes në pyetje të dëshmitarit më të ri se 16. vjet
parashihet që këtë ta bëjë vetëm kryetari i trupit gjykues. Prokurori
publik ose mbrojtja mund të kërkojnë nga kryetari i trupit gjykues që
dëshmitarit të tillë t’i shtrojnë pyetje plotësuese. Kryetari i trupit
gjykues mund tu lejojë këtyre personave që t’i shtrojnë pyetje të
drejtpërdrejta dëshmitarit nëse nuk pritet që me këtë rrezikohet
mirëqenia e dëshmitarit të tillë (Neni 165. par. 4).
KPPPK, në Nenin 165. par. 6, parasheh edhe mundësinë e ballafaqimit
të dëshmitarëve. Kështu dëshmitarët mund të ballafaqohen nëse
dëshmitë e tyre esencialisht dallojnë. Dëshmitarët e këtillë do të
merren në pyetje veç e veç rreth çdo situate ku dallohen dëshmitë e
tyre, kurse deklaratat e tyre do të shënohen në procesverbal.
Njëkohësisht mund të ballafaqohen edhe vetëm dy dëshmitarë. Me ligj
gjithashtu përcaktohet detyrimi që të dëmtuarit i cili merret në pyetje si
dëshmitarë t’i shtrohet pyetja se a dëshiron që në procedurën penale ta
inicioj kërkesën pasurore-juridike (Neni 165. par. 7). Përfundimisht,
nëse marrja në pyetje e dëshmitarit bëhet me ndihmën e përkthyesit
apo nëse dëshmitari është i shurdhër apo memec, marrja e tij në pyetje
bëhet në mënyrën e cila është identike me atë të të pandehurit122
(Neni, 166.).
94. Rastet të dëshmisë së papranueshme të dëshmitarit
Në Nenin 161. të Ligjit janë të shënuara në mënyrë taksative rastet kur
dëshmia e dëshmitarit nuk mund të përdorët si provë në procedurë.
Rastet e tilla janë:
1) personi nuk mund të pyetet si dëshmitarë (Neni 159. i këtij Kodi)
2) personi nuk ka detyrim dëshmimi (Neni 160 i këtij kodi) e nuk
është vënë në dijeni për këtë ose shprehimisht nuk ka hequr dorë
nga kjo e drejtë, apo nuk udhëzimi dhe heqja dorë nuk është
122
Shih Nenin 232. PZKPK.

160. 160
shënuar në procesverbal;
3) personi është fëmijë, i cili nuk kupton të drejtën e tij për të refuzuar
dëshmimin ose ;
4) dëshmia e dëshmitarit është marrë me forcë, me kanosje ose me
ndonjë mjet tjetër të ngjashëm të ndaluar (Neni 155 i këtij Kodi).
95. Vlera argumentuese e dëshmisë së dëshmitarit
Në literaturën e procedurës penale përmenden dy arsye themelore për
shkak të cilave dëshmia e ndonjë dëshmitari në rastin e caktuar mund
ta sjellë trupin gjykues të procedurës penale deri te vërtetimi i
gabueshëm i fakteve të cilat janë objekt i dëshmisë së dëshmitarit:
a) dëshmitari me vetëdije mund ta flasë të pavërtetën (me vetëdije të
dëshmojë rrejshëm), me ç’rast e din se përmbajtja e dëshmisë së tij
nuk përputhet me realitetin, dëshmia është edhe subjektive edhe
objektive e rrejshme;
b) dëshmitari mund të dëshiroj ta flasë të vërtetën, por dëshmia e tij
për shkaqe të ndryshme nuk përputhet me realitetin kurse ai për
këtë nuk di; dëshmia në pikëpamje subjektive është e vërtetë, kurse
në pikëpamje objektive e rrejshme.123
Është cekur shkaku përse teoria e së drejtës nuk është e prirë të mendoj
edhe për miratimin e dëshmisë së dëshmitarit si dëshmi autentike,
kurse me këtë kësaj dëshmie nuk i jepet vlerë argumentuese në
procedurë para gjykatës. Në krahasim me mjetet tjera argumentuese
siç theksohet, shprehet mosbesim konstant dhe atë që në fillim, dhe in
abstrakto në kualitetin e këtij mjeti argumentues.124
Megjithatë dëshmia në procedurën penale paraqet veprim të shpeshtë
argumentues dhe si e tillë ajo është burim i pashmangshëm i njohurisë
mbi faktet të cilat në këtë procedurë vërtetohen. Mirëpo është
krejtësisht çështje tjetër se në ç’farë mënyre gjykata ose organi tjetër i
procedurës do ta vlerësoj saktësinë e dëshmisë, kurse ajo në rend të
parë duhet të varet nga rrethanat konkrete (besimi në dëshmitarë,
mosha e tij, gjinia, etj) dhe të vlerësohet duke marrë parasysh edhe
provat tjera.
96. Dëshmitari bashkëpunues
123
V. I. Bayer, 1995, fq. 315.
124
H. I. Sijerçiq-Çoliq, 2005, fq. 316.

161. 161
Sipas Nenit 298 të KPPPK, Dëshmitari bashkëpunues, është i
dyshuari apo i pandehuri lidhur me të cilin aktakuza ende nuk
është lexuar në shqyrtimin gjyqësor, kurse prej tij pritet që
gjykatës t’ia prezantoj provat:
1). Të cilat ka gjasë ta pengojnë personin tjetër të kryej vepër penale;
2). Të cilat ka gjasë të çojnë në zbulimin e së vërtetës në procedurën
penale;
3). Të cilat janë dhënë me pëlqimin e plotë që dëshmia në gjykatë të
jetë e vërtetë;
4). Për të cilat gjykata vendosë se janë të plotë dhe të vërteta ose
5). Të cilat do të mund të qonin në ndjekje të suksesshme të veprave
penale.
Propozimin e shkruar për dhënien e urdhrit me të cilin personi shpallet
dëshmitarë bashkëpunues i gjykatës mund ta dorëzoj prokurori publik.
I njëjti duhet të përmbaj deklaratë të posaçme të prokurorit publik për
shënimet faktike (Neni 299. par. ). Prokurori mund të paraqesë kërkesë
të arsyetuar për dhënie të urdhrit që faktet e dhëna në deklaratë të
mbahen në fshehtësi për pjesëmarrësit tjerë dhe përfaqësuesit tjerë
ligjor. Gjykata pas marrjes së kërkesës për fshehtësinë nga prokurori
publik, në çdo kohë mund të nxjerrë urdhër për ruajtjen e fakteve të
fshehta të deklaratës (Neni 299. par. 2, 3).
Çdo shkelje e urdhrit për ta ruajtur fshehtësinë do të ndiqet nga
prokurori publik në pajtim me Nenin 169. KPPK, Neni 169, par. 2 i
Kodit në fuqi nuk zbatohet (Neni 299. par. 4). Veprimi pas marrjes së
kërkesës për dhënie të urdhrit që faktet në deklaratë të ruhen në
fshehtësi për pjesëmarrësit tjerë dhe përfaqësuesit e tyre ligjor është
rregulluar me Nenin 300. të Ligjit. Kështu pas marrjes së kërkesës,
gjyqtari i procedurës paraprake apo kryetari i trupit gjykues në seancë
të mbyllur për publikun e dëgjon propozimin. Prokurori publik dhe
mbrojtësi i mbrojtësi dëshmitarit bashkëpunues mund të jetnë të
pranishëm në seancë dëgjimi për të vlerësuar besueshmërinë e
dëshmitarit bashkëpunues dhe për të siguruar plotësimin e kushteve
nga Neni 298 i këtij Kodi. Deklarimet e bëra të gjyqtari gjatë marrjes
në pyetje nuk mund të përdorën në procedurë penale kundër
dëshmitarit bashkëpunues ose kundër ndonjë personi tjetër si prova që
mbështesin zbulimin e fajësisë. Për shkak të marrje në pyetje të
dëshmitarit bashkëpunues KPPPK përkufizon zbatimin e dispozitave
të cilat vlejnë për marrjen në pyetje të dëshmitarit me përshtatje

162. 162
përkatëse, me detyrim që marrja në pyetje të shënohet në procesverbal.
Në përfundimin e marrjes në pyetje, gjyqtari i procedurës paraprake
apo kryetari i trupit gjykues mund të japin urdhër me të cilin personi
shpallet dëshmitarë bashkëpunues nëse vendos se kriteret për
dëshmitarin bashkëpunues të parapara me Nenin 298 të Ligjit janë
plotësuar.
Urdhri i cekur përmban:
1) veprat penale me përshkrimin e veprimeve dhe kualifikimit të tyre
për të cilat urdhërohet ndalimi i fillimit ose i vazhdimit të
procedurës penale apo shqiptimi i dënimit:
2) ndalimi i fillimit ose të vazhdimit të procedurës penale kundrë
dëshmitarit bashkëpunues dhe shqiptimit të dënimit ndaj
dëshmitarit bashkëpunues për vepër penale të përcaktuar në urdhër;
3) natyrën dhe përmbajtjen e bashkëpunimit të dhënë nga dëshmitari
bashkëpunues dhe
4) kushtet për revokimin e urdhrit (Neni 300. par.4)
Megjithatë urdhri i përmendur paraprakisht nuk do të lëshohet kur
dëshmitari bashkëpunues dyshohet nga prokurori publik ose akuzohet
me aktakuzë si organizatorë a udhëheqës i grupit prej dy apo më
shumë personave të cilët kanë kryer vepër penale.
Sipas ligjit urdhri nuk e ndalon fillimin apo vazhdimin e procedurës
penale kundër dëshmitarit bashkëpunues për vepra penale të kryera pas
lëshimit të urdhrit ose për vepra penale që dënohen me të paktën dhjetë
vjet burgim.
Me kërkesë të prokurorit publik, urdhri i paraparë në Nenin 300. të
këtij kodi mund të revokohet nga kolegji prej tre gjyqtarësh kur
dëshmia e dëshmitarit bashkëpunues vërtetohet si e rreme në ndonjë
pjesë të rëndësishme të saj, ose kur dëshmitari bashkëpunues nuk
prezanton të vërtetën e plotë.( Neni 301. par. 1).
Dëshmitari bashkëpunues paralajmërohet për pasojat e dhënies së
dëshmisë së rreme në ndonjë pjesë të rëndësishme të saj ose kur
qëllimisht nuk paraqet të vërtetën e plotë para se të merret në pyetje
nga gjyqtari i procedurës paraprake sipas nenit 300. par. 1 i këtij kodi,
dhe para se të dëshmojë nën mbrojtjen e urdhrit. Çdo dëshmim i tillë
duhet të jetë ose në formë të shkruar në gjuhën e dëshmitarit
bashkëpunues dhe e nënshkruar nga ai për të vërtetuar saktësinë e saj
ose e incizuar në audio a videotrakë e cila për gjykatën është autentike.

163. 163
(Neni 301. par. 2) Të pandehurit kundër të cilit duhet të dëshmojë
dëshmitari bashkëpunues i jepet një kopje e urdhrit me të cilin personi
i tillë është shpallur dëshmitarë bashkëpunues para shqyrtimit gjyqësor
(Neni 302).
Me kërkesë të prokurorit publik, gjykata mund të heqë dënimin për
kryerësin i cili nuk është dëshmitarë bashkëpunues, ose këtë dënim ta
ulë në pajtim me Nenin 67. të KPPK, kur kryerësi bashkëpunon
vullnetarisht ose kur bashkëpunimi i tij ka parandaluar vepra tjera
penale nga të tjerët ose ka rezultuar me ndjekje të suksesshme nda
kryerësve tjerë të veprave penale.(Neni 303. par. 1).
Kur kryerësi shpallet fajtorë për vepër penale të dënueshme me të
paktën dhjetë vjet burgim, gjykata nuk e pezullon ose nuk e heq
dënimin (Neni 303. par. 2).

164. 164
PJESA XX
MBROJTJA E TË DËMTAURIT DHE E DËSHMITARIT
97. Në përgjithësi mbi mbrojtjen e të dëmtuar dhe të dëshmitarit në
procedurën penale
Mbrojtja e të dëmtuarit dhe mbrojtja e dëshmitarit janë institute të
kohës së re të procedurës penale. Me fjalë tjera, qasja bashkëkohore e
luftimit të kriminalitetit ka kërkues edhe zgjidhje esencialisht të
ndryshme ligjore të statusit të atyre personave të cilët për shkak të
faktit se janë të dëmtuar me vepër penale (Me këtë edhe dëshmitar
potencial), gjegjësisht që të mund të shfaqen në procedurë në rolin e
dëshmitarit do të mund të ishin të rrezikuar (ata ose anëtarët e
familjeve të tyre), ose të ekspozuar kërcënimit apo rrezikimit të
integritetit të tyre fizik dhe psikik. Pikërisht, për këtë arsye tërë
legjislacioni penal bashkëkohor e njeh institutin e mbrojtjes së
dëshmitarit, gjegjësisht të dëmtuarit (duke rregulluar këtë materie me
ligje të posaçme apo drejtpërdrejtë me ligjet e procedurës penale) duke
paraparë dhe përkufizuar masat gjegjëse me të cilat dëshmitari,
gjegjësisht i dëmtuari duhet të mbrohen nga rrezikimi i mundshëm,
gjegjësisht lëndimi. KPPPK, në pikëpamje të mbrojtjes së të dëmtuarit
dhe të dëshmitarit jep definimet si vijon: ”rrezik serioz”, “anëtarë
familje”, “gjyqtarë”, dhe “anonimitet”. Kështu” rreziku serioz “paraqet
frikën e arsyeshme për shkak të rrezikut për jetë, për shëndetin fizik
apo mendor ose për pasurinë e të dëmtuarit, dëshmitarit apo anëtarit të
familjes së të dëmtuarit ose dëshmitarit si pasojë e pritur e prezantimit
të prove nga ana e të dëmtuarit apo dëshmitarit gjatë marrjes në pyetje
apo dëshmimit në gjykatë. “anëtari i familjes” është bashkëshorti
legjitim ose qifti jashtëmartesor, ose farefisi në vijë të drejtë,
adoptuesi, i adoptuari, vëllai, motra ose ushqyesi.
Shprehja “gjyqtar” përfshinë gjyqtarin e procedurës paraprake apo
kryetarin e trupit gjykues.
Përfundimisht “anonimiteti” paraqet pamundësinë e zbulimit të
informatave lidhur me identitetin apo lëvizjen e të dëmtuarit apo
dëshmitarit, apo identitetin ose lëvizjen e anëtarit të familjes së të
dëmtuarit, ose dëshmitarit, ose identitetin e cilido person lidhur me të
dëmtuarin ose dëshmitarin

165. 165
98. Masat e mbrojtjes së të dëmtuarit dhe të dëshmitarit
Në çfarëdo fazë të procedurës, prokurori publik, paditësi privat,
paditësi subsidiar, i pandehuri, mbrojtësi, i dëmtuari apo dëshmitari
mund t’i paraqesin lutje me shkrim gjykatës me të cilën kërkohet masa
mbrojtëse ose urdhri për anonimitet nëse ekziston rreziku serioz për të
dëmtuarin, dëshmitarin apo anëtarin e familjes së tij. Lutja e
përmendur përmban deklaratën me shënimin e fakteve. Gjyqtari lutjen
dhe deklaratën i fut në pliko të vulosur dhe vetëm gjyqtari dhe
prokurori publik mund të kenë qasje në përmbajtjen e mbyllur dhe të
vulosur (Neni 169. par. 1,2). Pas pranimit të lutjes gjyqtari mund të
urdhëroj masa mbrojtëse adekuate për të dëmtuarin apo dëshmitarin,
ose nëse konsideron se kjo është e domosdoshme para nxjerrjes së
vendimit për lutjen, konvokon seancë dëgjimore të mbyllur për të
marrë informata shtesë nga prokurori, i pandehuri, mbrojtësi i
dëmtuarit dhe dëshmitarët. Në rast se sipas lutjes lëshohet urdhëresa në
pajtim me Nenin 171. dhe 172. të KPPPK, gjyqtari konvokon seancën
e dëgjimit të mbyllur (169. par .3). gjyqtari mund të lëshoj urdhëresën
për masën mbrojtëse apo për anonimitet të të dëmtuarit ose dëshmitarit
atëherë kur përfundon se:
1. ekziston rrezik serioz për të dëmtuarin, dëshmitarin apo anëtarin e
familjes së tij;
2. masa mbrojtëse është e domosdoshme për tu evituar rreziku serioz
ndaj të dëmtuarit, dëshmitarit ose anëtarit të familjes së tij (Neni 169.
par. 4)
Gjyqtari menjëherë informon prokurorin publik për cilëndo lutje që e
ka paraqitur i akuzuari, mbrojtësi, i dëmtuari, dëshmitari, paditësi
privat apo paditësi subsidiar, kurse ai ka të drejtë të jap rekomandime
dhe deklarata lidhur me faktet gjyqtarit në seancën e dëgjimit ose me
anë të shkresës nëse gjyqtari nuk ka urdhëruar seancën dëgjimore
(Neni 169. par. 5). Gjyqtari sipas dispozitës së Nenit 170. par. 1 mund
të urdhëroj masat mbrojtëse të cilat i konsideron të domosdoshme,
duke përfshirë por jo edhe:
1. lënia anash apo shlyerja e emrit, adresës, vendit të punës,
profesionit apo cilitdo shënim dhe informatë tjetër e cila do të
mund të shfrytëzohet për identifikimin e të dëmtuarit ose
dëshmitarit;
2. mosshpallja e cilitdo dokument që identifikon të dëmtuarin apo
dëshmitarin;

166. 166
3. përpjekjet për t’i mbuluar skicat e fytyrës apo pamjen fizike të të
dëmtuarit ose dëshmitarit i cili jep dëshminë përfshirë këtu
dëshmimin pas perdes së padukshme, ose me ndihmën e pajimeve
teknike që ndryshojnë zërin apo figurën, ose njëkohësisht marrin
në pyetje në vend tjetër i cili me gjykatoren është i lidhur me
televizion intern, ose marrjen në pyetje duke incizuar në videotrakë
para takimit me prani të mbrojtësit;
4. ndarja e pseudonimeve;
5. seancën e mbyllur për publikun në pajtim me Nenin 336. të Ligjit;
6. urdhrin për mbrojtësin që të mos e zbuloj identitetin e të dëmtuarit
ose të dëshmitarit ose të mos publikoj çfarëdo materiali i cili do të
mund të zbulonte identitetet;
7. largimin e përkohshëm të të pandehurit nga gjykatorja nëse
dëshmitari refuzon të dëshmoj në pranin e të pandehurit apo nëse
rrethana tregojnë se dëshmitari nuk do ta flasë të vërtetën në prani
të të pandehurit ose;
8. cilindo kombinim të metodave të përmendura për ta penguar
zbulimin e identitetit të dëmtuarit ose dëshmitarit
Dispozitat tjera të KPPPK, nuk zbatohen nëse ato u kundërvihen
masave mbrojtëse të cilat i ka urdhëruar gjyqtari duke i konsideruar
ato të domosdoshme. Urdhri për zbatimin e masës mbrojtëse jepet në
formën e shkruar dhe nuk guxon të përmban kurrfarë informate e cila
do të mund të zbulonte identitetin e të dëmtuarit dëshmitarit apo
anëtarit të familjes ose do të mund të zbulonte ekzistimin ose të
ekspozonte rrezikun serioz të sigurisë operative, të hetimit vijues dhe
konfidencial policor (Neni 170. par. 3).
Kur është urdhëruar masa mbrojtëse ndaj të dëmtuarit apo dëshmitarit,
pala e cila ka paraqitur lutje pas kësaj mund të kërkoj edhe ndërrimin e
masës mbrojtëse. Vetëm gjyqtari i cili e ka miratuar masën e tillë
mund ta ndryshoj apo pezulloj atë me urdhëresë ose të miratoj kalimin
e materialit mbrojtës të gjyqtarit tjetër për përdorim dhe për veprime
tjera. Nëse në kohën e paraqitjes së kërkesës për ndryshimin apo
lirimin, gjykata e cila ka miratuar masën nuk është më kompetente për
atë rast, gjyqtari kompetent në gjykatën kompetente mund të miratoj
masën e tillë apo lirimin pasi të ketë lëshuar informatën me shkrim
prokurorit publik dhe pasi t’i ketë dëgjuar argumentet e tij (Neni
170,par. 4).

167. 167
Nëse masat mbrojtëse nga Neni 170. par. 1 i KPPPK, janë të
pamjaftueshme për të garantuar mbrojtjen e dëshmitarit të cilën
gjyqtarit ja ka propozuar mbrojtja, gjyqtari në rrethanat e
jashtëzakonshme mund të lëshoj urdhrin për anonimitet me të cilin
dëshmitari të cilin gjyqtarit ia ka propozuar mbrojtja mbetet anonim
për publikun, të dëmtuarin, paditësin privat apo subsidiar dhe të
autorizuarit e tyre ligjor (Neni 171, par. 1).
Para se ta lëshoj urdhrin për anonimitet, gjyqtari zhvillon seancën e
dëgjimit të mbyllur në të cilën merr në pyetje dëshmitarin konkret dhe
personat tjerë të cilët konsiderohen të domosdoshëm siç është
personeli policor dhe ushtarak i cili garanton sigurinë. Përveç këtyre
personave mund të jetë i pranishëm vetëm prokurori publik, personeli i
domosdoshëm i gjykatës dhe prokurorisë si dhe mbrojtësi (Neni 171.
par. 2).
Gjyqtari mund të lëshojë urdhrin për anonimitet vetëm nëse
paraprakisht vlerëson se:
1.ekziston rreziku serioz për dëshmitarin apo anëtarin e familjes së
tij prandaj anonimiteti i plotë për dëshmitarin është i
domosdoshëm për tu evituar rreziku i tillë serioz;
2.deklarimi i dëshmitarit është me rëndësi materiale për rastin dhe do
të ishte e paarsyeshme që mbrojtja të detyrohet të vazhdoj pa të ;
3.kredibiliteti i dëshmitarit është plotësisht i analizuar dhe i zbuluar
për gjyqtarin në seancën e mbyllur;
4.nevoja për anonimitetin e dëshmitarit me qëllim të sigurimit të
drejtësisë është më e rëndësishme sesa interesi i publikut, i të
dëmtuarit, paditësit subsidiar apo privat dhe përfaqësuesve të tyre
ligjor apo të autorizuarve që ta kuptojnë identitetin e dëshmitarit
me rastin e zbatimit të procedurës (Neni 171, par. 3).
Nëse masat mbrojtëse të parapara me Nenin 170, par. 1 të Ligjit janë të
pamjaftueshme për të garantuar mbrojtjen e të dëmtuarit apo
dëshmitarit të cilën nuk e ka propozuar mbrojtja, në rastet e
jashtëzakonshme, gjyqtari mund ta nxjerrë urdhrin për ruajtjen e
anonimitetit me të cilin i dëmtuari ose dëshmitari mbeten anonim për
të pandehurin dhe mbrojtësin (Neni 172, par. 1).
Para nxjerrjes së urdhëresës për anonimitet gjyqtari zhvillon seancë të
mbyllur dëgjimore në të cilën merren në pyetje i dëmtuari dhe
dëshmitari konkret dhe personat tjerë të cilët konsiderohen të

168. 168
domosdoshëm, siç është personeli ushtarak dhe policor që e garanton
sigurinë. Përveç këtyre personave të pranishëm mund të jenë vetëm
prokurori publik, personeli i domosdoshëm i gjykatës dhe prokurorisë
si dhe mbrojtësi (Neni 172, par. 2).
Gjyqtari mund të nxjerrë urdhrin e tillë vetëm nëse paraprakisht
vlerëson se:
1. ekziston rreziku serioz për të dëmtuarin, dëshmitarin apo anëtarin
e familjes së tij, prandaj anonimiteti i plotë i të dëmtuarit ose
dëshmitarit është i domosdoshëm për evitimin e rrezikut të tillë
serioz;
2. deklarimi i të dëmtuarit ose dëshmitarit është me rëndësi materiale
për rastin dhe do të ishte e paarsyeshme që aktakuza të detyrohet të
vazhdoj pa të;
3. kredibiliteti i të dëmtuarit dhe dëshmitarit është plotësisht i
analizuar dhe i zbuluar për gjyqtarin në seancën e mbyllur;
4. nevoja për anonimitetin e të dëmtuarit ose dëshmitarit me qëllim
të garantimit të së drejtës është më e rëndësishëm sesa interesi i të
pandehurit që ta dijë identitetin e të dëmtuarit apo dëshmitarit para
zhvillimit të mbrojtjes (Neni 172. par. 3).
Ligji përkufizon se urdhri për anonimitet duhet të jetë në formën e
shkruar dhe nuk guxon të përmbaj kurrfarë informate e cila do të mund
të zbulonte identitetin e të dëmtuarit dëshmitarit dhe anëtarit të
familjes së tij, ose e cila do të mund të zbulonte ekzistimin e rrezikut
apo të ekspozonte rrezikun serioz për sigurinë kooperuese të hetimit
vijues, konfidenca policor.
Informatat në procesverbal nga seancat e mbyllura fshihen, vulosen
dhe ndahen si sekret zyrtarë menjëherë pas identifikimit, kurse para
marrjes në pyetje të të dëmtuarit apo dëshmitarëve. Shënimet të cilave
u kufizohet qasje, aktakuza dhe gjyqtari mund t’i kontrollojnë dhe
përdorin vetëm në ankesë me aktvendim nga neni 171. ose Neni 172.
Ankesën lidhur me urdhrin për anonimitet dhe për përdorimin e
metodës për pengimin e zbulimit të identitetit, i dëmtuari, dëshmitari,
mbrojtësi dhe i pandehuri mund ta paraqesin kolegjit tre anëtarësh
jashtë gjyqësor, nëse urdhrin e ka lëshuar gjyqtari i procedurës
paraprake. Në të kundërtën ankesa është e mundur vetëm përmes
ankesës lidhur me aktgjykimin (Neni 173, par. 3).

169. 169
Gjykata është e obliguar t’i ndaloj të gjitha pyetjet përgjigjet e të cilave
mund ta zbulojnë identitetin e të dëmtuarit ose dëshmitarit të mbrojtur
me masa mbrojtëse apo informatës konfidenciale.

170. 170
PJESA XXI
EKSPERTIZA
99. nocioni “ekspert” dhe “ekspertizës”
Me nocionin ekspert nënkuptojmë personin profesional
(profesionistin) nga sfera jashtë juridike të cilin organi i procedurës
penale e ka urdhëruar që ta jap dëshminë e tij (konstatimin, mendimin,
nganjëherë vetëm mendimin) lidhur me vërtetimin e fakteve të
caktuara në procedurën penale të cilat mund të vërtetohen vetëm me
ndihmën e dijës dhe njohurive profesionale.125
Arsyet për thirrjen e ekspertit në procedurën penale janë pasojë e faktit
se gjykata apo organi tjetër i procedurës nuk disponon me njohuri
profesionale adekuate jashtë juridike apo me dije të tillë në bazë të së
cilës do të mund t’i vërtetonte faktet në mënyrë të pavarur, vërtetimi i
të cilave kërkon një dije dhe njohuri të tillë. Me nocionin ekspertizë
nënkuptojmë veprimin procedural në kuadër të së cilit eksperti si
person me dije shkencore dhe profesionale zbaton njohuritë shkencore
dhe profesionale, shkathtësitë dhe metodat në faktet të cilat paraqesin
objektin e ekspertizës.126
100. Caktimi i ekspertizës
Sipas dispozitave të KPPPK, ekspertiza caktohet atëherë kur për
përcaktimin apo vlerësimin e ndonjë fakti të rëndësishëm është e
nevojshme që të merret mendimi dhe konstatimi i specialistit që ka
njohuri të nevojshme profesionale.
Me këtë rast gjykata me shkrim urdhëron kërkimin e mendimit të
ekspertit, sipas propozimit të prokurorit publik, mbrojtës ose sipas
detyrës zyrtare. Në urdhëresë ceken faktet të cilat duhet të konstatohen
apo vlerësohen me ekspertizë si dhe personat të cilëve u besohet
ekspertiza. Urdhëresa u dorëzohet palëve. Nëse lloji i caktuar i
ekspertizës bënë pjesë në fushën profesionale të ndonjë instituti apo
ekspertiza mund të kryhet në kuadër të organit të caktuar publik,
atëherë ajo detyrë sidomos nëse është e ndërlikuar, zakonisht i besohet
125
V. I. Bayer, 1995, fq. 324.
126
H. I. Sijerçiq-Çoliq, 2005, fq. 332.

171. 171
institutit të tillë, gjegjësisht organit të tillë. Organizata profesionale,
gjegjësisht organi publik cakton një apo më tepër ekspert të cilët japin
mendimin profesional (Neni 176. par. 1, 2).
Nëse gjykata emëron ekspertin ajo zakonisht emëron një ekspert, por
nëse detyra e ekspertit është e komplikuar atëherë emëron një apo më
tepër ekspert. Nëse gjykata ka ekspert të caktuar të cilët janë me detyrë
të përhershme për vlerësime të caktuara profesionale, atëherë ekspertët
tjerë mund të emërohen vetëm nëse shtyrja do të ishte e rrezikshme
apo nëse ekspertët e përhershëm janë të penguar të marrin pjesë apo
nëse rrethanat tjera e kërkojnë këtë (Neni 176. par. 3, 4).
101. Të drejtat dhe detyrat e ekspertit
Personi i ftuar si ekspert është i detyruar t’i përgjigjet thirrjes për ta
dhënë konstatimin dhe mendimin. Eksperti i cili është ftuar në mënyrë
të rregullt nuk vjen kurse edhe mungesën nuk e arsyeton apo nëse
refuzon ta bëjë ekspertizën mund të gjobitet me të holla deri në 250
euro, kurse në rast të mungesës së paarsyeshme mund të detyrohet me
forcë që të vij (Neni 177. par. 1, 2).
Në ankesën lidhur me vendimin me të cilin i është shqiptuar gjoba me
të holla, vendos kolegji jashtëgjyqësor prej 3 anëtarëve. Krahas
dënimit me të holla për shkak se eksperti i cili është ftuar në mënyrë të
rregullt nuk ka ardhur kurse edhe mungesën nuk e ka arsyetuar, apo ka
refuzuar ta bëjë ekspertizën, organi i cili e zhvillon procedurën mund
të kërkoj nga eksperti që ta caktoj afatin brenda të cilit do ta paraqes
konstatimin dhe mendimin dhe të merë obligimin ta paguaj shumën
deri në 250 euro në llogari, po që se nuk paraqet konstatimin dhe
mendimin në afatin e paraparë. Procesverbali me deklaratën e ekspertit
për këtë detyrim është dokument përfundimtar. (Neni 177. par. 4).
personi i cili nuk mund të merret në pyetje si dëshmitarë ( Neni 159,)
apo i cili është i liruar nga detyrimi për të dëshmuar ( Neni 160.), apo
kundër të cilit është kryer vepër penale, nuk mund të emërohet si
ekspert.
Nëse personi i tillë është emëruar për ekspert konstatimi mendimi dhe
deklarata e tij janë të papranueshme (Neni 178. par. 1).

172. 172
Arsyeja për përjashtim të ekspertit (Neni 45), ka të bëjë gjithashtu me
personat të cilët kanë të njëjtin punëdhënës sikurse i pandehuri dhe i
dëmtuari dhe personat të cilët janë të punësuar te i dëmtuari apo i
pandehuri. Mirëpo ligji nuk e përjashton mundësinë që në rolin e
ekspertit të shfaqet personi i cili paraprakisht është marrë në pyetje si
dëshmitarë. Në këtë kuptim është edhe dispozita e Nenit 178. par. 3
sipas të cilës zakonisht personi që është marrë në pyetje si dëshmitarë
nuk mund të jetë i emëruar si ekspert. Në rastet kur është e lejuar
ankesa e posaçme lidhur me aktvendimin me të cilin refuzohet kërkesa
për përjashtimin e ekspertit (Neni 43. par. 4), ankesa e shtynë
ekspertizën përveç nëse ajo do të jetë e rrezikshme (Neni 178. par. 4).
102. Procedura e ekspertizës
Para fillimit të ekspertizës eksperti këshillohet lidhur me atë se ka për
detyrë që me vëmendje ta shqyrtoj objektin e ekspertizës, që saktë t’i
theksoj të gjitha që i vëren dhe i gjen dhe që mendimin e tij ta jap në
mënyrë të paanshme dhe në pajtim me rregullat shkencore dhe
rregullat e ekspertizës profesionale. Eksperti sidomos do të
paralajmërohet për atë se dëshmimi i rremë paraqet vepër penale.
Organi para të cilit zhvillohet procedura udhëheqë marrjen në pyetje të
ekspertit, i dëfton ekspertit për lëndët të cilat ai duhet t’i analizoj, i
parashtron pyetje e sipas nevojës kërkon sqarime nga aspekti i
konstatimit dhe mendimit të tij (Neni 179. par. 1,2).
Ekspertit mund t’i jepen sqarime kurse edhe mund t’i lejohet t’i
kontrolloj dokumentet. Eksperti mund të propozoj që provat të
prezantohen ose të sigurohen lëndët dhe shënimet të cilat ai i analizon
dhe për të cilat jep mendimin. Nëse eksperti merr pjesë në inspektimin
e vendit të ngjarjes dhe rikonstruktimin e saj apo në ndonjë veprim
tjetër lidhur me mbledhjen e provave, atëherë eksperti mund të
propozoj që disa rrethana të sqarohen apo që personit të marrë në
pyetje t’i shtrohen pyetje të caktuara.
Sipas Neni 180 eksperti kontrollon lëndët e ekspertizës në prani të
organit i cili udhëheqë procedurën dhe procesmbajtësin, përveç nëse
është e domosdoshme marrja e thuktë në pyetje ose nëse marrja në
pyetje zbatohet në entin profesional apo brenda organit publik, apo
nëse këtë e kërkojnë arsyet morale. Nëse është në qëllimin e nxjerrjes
së mendimit profesionale e nevojshme të kryhet analiza e ndonjë
materie, ekspertit kur kjo është e mundur i jepet mostra e asaj materie,

173. 173
kurse mbetja ruhet në rast se ka nevojë për analiza të mëvonshme.
Konstatimi dhe mendimi i ekspertit menjëherë futen në procesverbal.
Ekspertit mund t’i lejohet që mendimin e vet ta jap në formë të shkruar
gjegjësisht mendimin në afatin e paraparë të cilin e cakton organi që e
udhëheqë procedurën (Neni 181). Nëse ekspertiza i besohet
organizatës profesionale apo organit publik, organi i cili e udhëheqë
procedurën paralajmëron se personi nga neni 178 i këtij ligji, apo
personi i cili për shkaqe tjera të cilat për këtë qëllim i parasheh ky ligj,
nuk mund të jetë ekspert, nuk mund prandaj të marrë pjesë në dhënien
e konstatimit apo mendimit, kurse i paralajmëron ata edhe për pasojat
e mendimit dhe konstatimit të rremë (Neni 182. par. 1).
Organizatës profesionale, organit publik i jepet në dispozicion
materiali i nevojshëm për ekspertizë, e nëse është e nevojshme do të
jetë plotësisht në pajtim me dispozitat e Neni 179. par. 3. Organizata
profesionale, gjegjësisht organi publik ia dërgon gjykatës konstatimin
dhe mendimin e vet në formë të shkuar dhe me nënshkrimet e
personave që e kanë kryer ekspertizën (Neni 182. par. 2,3.). Palët nga
udhëheqësi i organizatës profesionale, gjegjësisht organit publik mund
të kërkojnë emrat e ekspertëve të cilët do ta kryejnë ekspertizën.
Dispozitat nga Neni 179. par. 1, 2, i Ligjit nuk zbatohen atëherë kur
ekspertiza i besohet organizatës profesionale apo organit publik.
Organi para të cilit zhvillohet procedura mund të kërkoj nga organizata
profesionale apo organi publik që të japin sqarime lidhur me mendimin
dhe konstatimin e dhënë (Neni 182. par. 3,4).
Në procesverbalin e ekspertizës apo në rezultatin me shkrim të
ekspertizës dhe mendimit shënohet emri i personit i cili e ka kryer
ekspertizën, profesioni i tij, përgatitja profesionale dhe specializimi.
Kur të jetë kryer dëshmia e ekspertit pa praninë e palëve, palët
informohen se dëshmia e ekspertit është kryer dhe se mund ta shikojnë
procesverbalin e dëshmisë së ekspertit apo konstatimin dhe mendimin
e shkruar të ekspertit (Neni 183. par. 1, 2).
Nëse shënimet e ekspertit në konstatimet e tyre dallohen dukshëm ose
nëse konstatimet e tyre janë dykuptimëshe, jo të plota apo
kontradiktore midis tyre apo në raport me rrethanat e analizuara, kurse
këto mangësi nuk mund të eliminohen me marrjen në pyetje të
sërishme të ekspertit, atëherë ekspertiza përsëritet me pjesëmarrjen e
ekspertëve të njëjtë apo ekspertëve tjerë (Neni 184.). Nëse në

174. 174
mendimin e ekspertit ka kundërthënie apo mangësi ose paraqitet
dyshimi i arsyeshëm lidhur me saktësinë e mendimit të prezantuar,
kurse ato mangësi apo dyshime nuk mund të eliminohen me marrjen e
sërishme në pyetje të këtyre ekspertëve, atëherë do të kërkohet
mendimi i ekspertëve tjerë.
103. Llojet e detyrueshme të ekspertizave
Kodi i Përkohshëm i Procedurës Penale të Kosovës,
njeh obligimet e ekspertizës në vijim:
1. kontrolli dhe obduksioni i kufomës post mortem;
2. analizat toksikologjike;
3. kontrolli i lëndimeve trupore dhe kontrolli mjekësor.
termi ekspertizë e detyrueshme në të vërtet nënkupton që gjykata është
e detyruar t’i vërtetoj faktet e përhershme kontestuese me anë të
ekspertizës, madje me llojin e caktuar të saj. Në këtë kuptim kurdo që
ekziston dyshimi ose shihet qartë se vdekja ka ndodhë për shkak të
veprës penale apo ajo ka lidhje me kryerjen e saj, gjykata ka për detyrë
të urdhëroj të bëhet obduksionit. Ose në rastet kur ekziston dyshimi se
vdekja ka ndodhur për shkak të helmimit gjykata është e detyruar të
urdhëroj të bëhet analiza toksikologjike si lloj i veçantë i ekspertizës.
kontrolli dhe obduksioni post mortem i kufomës:
kontrollin dhe obduksionin post mortem të kufomës e urdhëron
gjykata. Kontrolli dhe obduksionin post mortem i kufomës gjithmonë
ndërmerret kur ekziston dyshimi apo është e qartë se vdekja është
shkaktuar me vepër penale ose ajo ka lidhje me kryerjen e veprës
penale (Neni 186. par. 1). Nëse trupi është, urdhërohet zhvarrosja me
qëllim të shikimit të kufomës dhe të autopsisë së saj. Me rastin e
autopsisë së kufomës ndërmerren të gjitha masat e nevojshme që të
vërtetohet identiteti i kufomës dhe për këtë qëllim duhet të përshkruhet
posaçërisht karakteristikat e jashtme dhe të brendshme trupore të
kufomës. (Neni 186. par. 2).
Në qoftë se autopsia nuk është bërë nga një institucion profesional,
nëse është e nevojshme atë e bënë një mjek ose më shumë prej tyre të
cilët preferohet të jenë specialist të mjekësisë ligjore(Neni 187. par. 1).
Ekspertimin e drejton gjyqtari i procedurës paraprake dhe në
procesverbal shënon konstatimin dhe mendimin e ekspertit.

175. 175
Autopsia nuk mund t’i besohet mjekut i cili e ka mjekuar të vdekurin
(Neni 187. par. 2). Ai mund të thirret gjatë autopsisë për të dhënë
shpjegime për rrjedhën dhe rrethanat e sëmundjes (Neni 187. par. 2).
Në mendimin e vet ekspertët sidomos theksojnë shkakun e
drejtpërdrejt të vdekjes, çka ka sjellë deri te ai shkaktarë dhe kur është
shkaktuar vdekja (Neni 188. par. 1).
Në qoftë se në kufomë gjendet ndonjë lëndim, me analizë vërtetohet se
atë lëndim a e ka shkaktuar ndokush tjetër, nëse po, atëherë me çka, në
ç’mënyrë, sa kohë para vdekjes dhe a e ka shkaktuar ai lëndim
vdekjen. Nëse në kufomë gjenden disa lëndime, me analizë vërtetohet
se a është secili lëndim i shkaktuar me të njëjtin mjet dhe cili prej tyre
ka shkaktuar vdekjen. Ndërkaq, nëse ka shumë lëndime vdekjeprurëse,
është e nevojshme të konstatohet cili prej tyre me efektin e përbashkët
të tij ka shkaktuar vdekjen (Neni 188. par. 2).
Në rastin e përmendur nga paragrafi dy i këtij Neni, veçanërisht duhet
vërtetuar se a është shkaktuar vdekja pikërisht nga lloji i tillë i lëndimit
dhe nga natyra e përgjithshme e lëndimit, për shkak të rrethanave të
rastit apo rrethanave në të cilat është shkaktuar lëndimi. Gjithashtu
është e nevojshme të vërtetohet se ndihmë e dhënë a ka mundur ta
mënjanoj vdekjen(Neni 188. par. Ko 3,4).
Sipas Nenit 189. par. 1, 2. të Kodit të Përkohshëm të Procedurës
Penale të Kosovës, me rastin e inspektimit të kufomës dhe autopsisë së
fetusit vëmendja duhet përqendruar në veçanti në përcaktimin e
shkallës së zhvillimit të fetusit, aftësitë e tij për të jetuar edhe jashtë
mitrës dhe shkakun e vdekjes së tij.
Gjithashtu me rastin e inspektimit të kufomës dhe autopsisë së
kufomës së fëmijës së porsalindur, vëmendja duhet përqendruar
veçanërisht në vërtetimin e faktit se i porsalinduri a është i gjallë apo i
vdekur, a ka qenë i aftë për jetë, sa ka jetuar, kur ka vdekur dhe çka e
ka shkaktuar vdekjen.
Analizat toksikologjike:
Analizat toksikologjike bëhen atëherë kur ekziston dyshimi i helmimit.
Me atë rast gjykata urdhëron që materiet e dyshimta të gjetura në
kufomë ose në ndonjë vend tjetër të dërgohen në institutin për
helmime toksikologjike për ekspertim.

176. 176
Me rastin e analizës së materieve të dyshimta, eksperti përqendrohet
veçanërisht në përcaktimin e llojit, sasisë dhe efektit të helmit të
gjetur, nëse materia e dyshimtë është gjetur në kufomë, atëherë sasia e
helmit të përdorur duhet të përcaktohet sa herë që kjo është e mundur
(Neni 190. par. 1 dhe2).
Inspektimi i lëndimeve trupore dhe kontrolli mjekësor:
Sipas Nenit 191, par. 1, 2, parimisht analizën e lëndimeve trupore e
bënë eksperti përmes ekzaminimit fizik por nëse kjo nuk është e
nevojshme atëherë kjo duhet të bëhet në bazë të informacionit nga
dosja. Pasi që eksperti të ketë bërë përshkrimin e saktë të lëndimeve,
posaçërisht duhet të jap mendimin e tij për natyrën dhe peshën e secilit
lëndim dhe efektin e tyre të tërësishëm lidhur me natyrën dhe rrethanat
e posaçme të rastit konkret, mjetin me të cilin janë shkaktuar lëndimet
dhe mënyrën e shkaktimit të tyre. kontrollin mjekësor e kryen mjeku i
kualifikuar apo infermieri në pajtim me normat e profesionit të
mjekësisë dhe duke pasur respekt të plotë për dinjitetin e personit dhe
konsideratën ndaj ndikimeve fizike dhe psikologjike në lëndimin e tij.
(Neni 192. par. 1)
Kontrolli mjekësor i të pandehurit mund të zbatohet pa pëlqimin e tij
nëse kjo është e nevojshme për vërtetimin e fakteve që janë me rëndësi
për procedurën penale dhe kjo nuk e keqëson shëndetin e tij (Neni 192.
par. 2).
Kontrolli mjekësor i personit, që nuk është i pandehur , mund të
zbatohet pa pëlqimin e tij vetëm nëse ky person mund të konsiderohet
si dëshmitar dhe nëse është e domosdoshme për të vërtetuar nëse trupi
i tij tregon ndonjë gjurmë ose pasojë t veçantë të veprës penale dhe kjo
nuk e keqëson shëndetin e tij (Neni 192. par. 3).
Sipas Neni (192. par. 4), kur është e nevojshme mostra e flokut dhe e
folikulës, pështymës, urinës, sekretit të hundës, pjesës sipërfaqësore të
lëkurës duke përfshirë edhe zonën e ijëve, thonjtë dhe mostrat e pjesës
së poshtme të thoit, si dhe mostra tjera të ngjashme të cilat nuk
kërkojnë ndërhyrje trupore, ato mund të merren gjatë ekzaminimit
(Neni 192. par. 4).
Ekzaminimi fizik i cili përfshinë përmasat trupore, siç është marrja e
mostrave të gjakut gjatë kontrollit fizik mund të bëhet vetëm me
urdhër të gjykatës ose me pëlqim vullnetarë të personit në fjalë (Neni
192. par. 5).

177. 177
Mostrat e gjakut ose mostrat e qelizave tjera trupore të marra nga
personat gjatë ekzaminimit mund të përdorën vetëm për nevoja të
procedurës penale për shkak të së cilës merren ato për procedura tjera
penale që janë në shqyrtim e sipër. Ato do të shkatërrohen pa vonesë,
sa më shpejtë, kur nuk janë më të nevojshme për këto qëllime. (Neni
192. par. 6).
Për ekzaminim fizik nga Neni 192. par. 1-4, nuk është i detyrueshëm
urdhri i gjykatës.
Dispozita nga Neni 167. par. 2 i këtij Kodi zbatohet përshtatshmërish
në rastet kur personi që nuk është i pandehur refuzon, t’i nënshtrohet
kontrollit të urdhëruar nga gjykata. Shtrëngimi mund të përdoret vetëm
me urdhër të posaçëm të gjykatës.
104 Ekzaminimet molekulare dhe gjenetike dhe analizat e ADN-së
Analiza e ADN-së është emërtim i përbashkët për një numër të
ndryshëm të teknikave të ekspertizës siç është ADN mitohondrike etj.
me të cilën sot vërtetohet e ashtuquajtura shenja gjenetike e individit
dhe qëllimet e ndryshme, ndër të tjera edhe për nevoja të procedurës
penale. Sipas Nenit 194. të Kodit gjykata mund të urdhëroj që
materiali i siguruar me anë të masave nga Neni 191, 192, t’i
nënshtrohet analizës molekulare dhe gjenetike në masën e cila është e
nevojshme për konstatimin e prejardhjes ose që të kuptohet se gjurmët
e gjetura a burojnë nga i dëmtuari apo i akuzuari.
Analizat e përmendura mund të kryhen edhe në provat materiale të
cilat janë gjetur, siguruar apo konfiskuar. Me qëllim të përcaktimit të
identitetit në procedurën penale mund të merret mostra e indit qelizor
të të pandehurit me qëllim identifikimi të ADN-së. Indi i marrë qelizor
mund të përdorët vetëm për identifikim të ADN-së ashtu siç është
paraparë në par. 1, të këtij neni. Ai shkatërrohet sa më parë që është e
mundur posa të pushon nevoja për këtë qëllim. Me rastin e analizës
nuk bënë të hulumtohen informata tjera dhe do të jenë të
papranueshme ato përveç atyre që janë kërkuar të vërtetohen në Kodin
e ADN-së(Neni 195. par. 1,2).

178. 178
105. Ekspertiza financiare
Ekspertiza financiare ndërmerret atëherë kur në procedurë paraqitet
kërkesa për zbatimin e kontrollit financiar të librave afariste. Në rast të
nevoje për kryerjen e ekspertizës financiare, gjykata e udhëzon
ekspertin për qëllim dhe fushëveprim të kontrollit financiar si dhe
fakteve dhe rrethanave duhet të vërtetohen.
Nëse për kontrollin profesional të librave afariste të ndërmarrjes ose
personit juridik është e nevojshme të paraprakisht të rregullohen
llogarit e tyre, shpenzimet e kryerjes së asaj pune bien në barrën e
ndërmarrjes afariste apo personit tjetër juridik (Neni 196. par. 1,2).
Aktvendimin për rregullimin e kontabilitetit e merr gjykata në bazë të
raportit me shkrim nga eksperti i caktuar për të kontrolluar librat
afariste. Në aktvendim po ashtu saktësohet shuma që ndërmarrja
afariste apo personi tjetër juridik detyrohet t’ia deponoj gjykatës si
paradhënie për shpenzimet rreth rregullimit të kontabilitetit të tij.
Kundër këtij aktvendimi nuk lejohet ankesë( Neni 196. par. 3).
Pas rregullimit të kontabilitetit, gjykata, në bazë të raportit të
ekspertëve, merr aktvendimin me të cilin cakton lartësinë e
shpenzimeve të krijuara për shkak të rregullimit të kontabilitetit dhe
urdhëron që këtë shumë ta paguaj ndërmarrja afariste ose personi tjetër
juridik. Ndërmarrja afariste apo personi juridik mund të ankohen për
bazueshmërinë e vendimit lidhur me kompensimin dhe shumë e
shpenzimeve. Për ankesë vendosë kolegji prej tre gjyqtarësh.(Neni
196. par. 4).
Arkëtimi i shpenzimeve, po qe se shuma e tyre nuk ka qenë
paradhënie, bëhet në dobi të organit i cili që më parë ka paguar
shpenzimet dhe shpërblimin për ekspertët (Neni 196. par. 5).
106. Rëndësia argumentuese e deklarimit të ekspertit
Konstatimi dhe mendimi i ekspertit i nënshtrohen vlerësimit të
provave sikurse çdo provë tjetër me ç’rast edhe për të sikurse për të
gjitha provat tjera vlen rregulli i të ashtuquajturit vlerësim i lirë i
provave127
. Në shqyrtimin gjyqësor gjykata vlerëson lirisht të gjitha
127
Është theksuar rregulla dominuese në teorinë bashkëkohoe të provave me disa

179. 179
provat, prandaj edhe mendimin dhe konstatimin e ekspertit me ç’rast
ky vlerësim është i pavarur por edhe i ndërlidhur me provat tjera të
prezantuara në shqyrtimin gjyqësor. 128
Me ç’rast pikërisht vlerësimi i
rëndësisë argumentuese të kësaj prove në teorinë e procedurë penale
dhe në teorinë e provave sot paraqet në nga çështjet më të rëndësishme
duke pasur parasysh përparimin e përhershëm të shkencës dhe
teknologjisë dhe mundësisë gjithnjë e më të madhe të cilën ekspertiza
bashkëkohore shkencore dhe profesionale ofron me një saktësi dhe
precizitet shumë të madh e me këtë edhe rezultate gjithnjë e më
autentike, dhe me shumë më pak gjasa për gabime.
Kështu në pikëpamje të rëndësisë argumentuese të ekspertit
konsiderohet se mundësia e gjyqtarit për vlerësimin e mendimit dhe
konstatimit të ekspertit është e kufizuar dhe diç më pak në raport me
mundësinë e tij për t’i vlerësuar rrethanat dhe faktet e përcaktuara me
ndihmën e provave tjera.129
Është theksuar pasoja logjike e faktit se
ekspertiza pikërisht edhe caktohet për shkak se gjykata nuk disponon
me ekspert të nevojshëm apo me njohuri dhe dije shkencore për
konstatimin dhe vlerësimin e ndonjë fakti të rëndësishëm, prandaj për
këtë shkak e urdhëron personin i cili zotëron dije dhe njohuri të tilla,
që ta kryej ekspertizën.
përjashtime dhe në pikat e shkurtëra do të thotë se gjykata me rastin e vlerësimit të
provave nuk është i lidhur për kurrëfar rregullash formale të provave, për dllim nga i
ashtuquajturai vlerësim formal apo ligjor i provave ku gjykata në procedurën e
vlerësimit të rëndësisë së provave është i detyruar që të vlerësojë në pajtim me
rregullat e caktuara ligjore.
128
H. I. Sijerçiq-Çoliq, 2005., fq. 341.
128
Ç. Stevanoviq.: „Veštačenje u krivičnom postupku“, Savremena administracija,
Beograd, 1976, fq. 119.

180. 180
PJESA XXII
PROCEDURA E AKUZIMIT
107. Aktakuza - Nocioni
Me nocionin aktakuzë duhet kuptuar kërkesën e shkruar dhe të
përpiluar në formën e caktuar ligjore të Prokurorit publik nën kushtet e
caktuara me ligj, dhe të dëmtuarit si paditës me qëllim të caktimit të
shqyrtimit gjyqësor kundër personit të caktuar si i pandehur për shkak
të veprës së caktuar penale130
.
Aktakuza paraqet aktin themelor procedural të akuzimit në
procedurën e rregullt penale.131
108. Ngritja e aktakuzës
Pas përfundimit të hetimit ose kur prokurori publik konsideron se
informacionet me të cilat ai disponon për veprën penale dhe kryerësin
e saj paraqesin bazë të mjaftueshme për ngritjen e aktakuzës,
procedura para gjyqit mund të zbatohet vetëm në bazë të aktakuzës së
ngritur nga prokurori publik. 132
Sipas dispozitës së Nenit 305. par. 1, i KPPPK aktakuza përmban:
1) Emrin dhe mbiemrin e të pandehurit dhe të dhënat e tij personale
(Neni 233 i këtij Kod);
2) Të dhënat nëse është shqiptuar paraburgimi dhe sa kohë ka
zgjatur ose masat e urdhëruara nga kapitulli XXX i këtij Kodi
kundër të pandehurit, nëse ai ndodhet në liri dhe nëse ai është
liruar para ngritjes së aktakuzës, sa është mbajtur në paraburgim;
3) Emërtimin ligjor të veprës penale duke iu referuar dispozitave të
Kodit të Përkohshëm Penal të Kosovës;
4) Kohën dhe vendin e kryerjes së veprës penale, objektin në të
cilin është kryera dhe mjetin me të cilin është kryevepra penale si
dhe rrethanat tjera të nevojshme për të përcaktuar me saktësi
130
M Iliq: „Krivično procesno pravo“, redaktuar, dr. Hajrija Sijerçiq-Çoliq,
Sarajevë, 2001.,fq. 215.
131
M Iliq.: „Krivično procesno pravo“, redaktuar, dr. Hajrija Sijerçiq-Çoliq,
Sarajevë, 2001.,fq. 215..
132
Dispozitat për aktakuzën zbatohen përshtatshmërisht edhe për padinë që e ngritë
prokurori apo paditësi subsidiar.

181. 181
veprën penale;
5) Shpjegimin e arsyeve për ngritjen e aktakuzës bazuar në
rezultatet e hetimit dhe provat që vërtetojnë faktet kryesore;
6) Përcaktimin e gjykatës ku do të mbahet shqyrtimi gjyqësor dhe
7) Rekomandimin për provat që duhet prezantuar në shqyrtimin
gjyqësor së bashku me emrat e dëshmitarëve dhe ekspertëve,
shkresat që duhet lexuar dhe sendet që duhet marrë si provë.
Nëse i pandehuri gjendet në liri, prokurori publik në aktakuzë mund të
propozoi që të jepet urdhri për paraburgim, e kur i pandehuri gjendet
në paraburgim, prokurori publik mund të propozojë që ai të
lirohet.(Neni 305, par. 2).
Një aktakuzë e vetme mund të ngritet për disa vepra penale ose
kundër disa të pandehurve vetëm atëherë kur në pajtim me Nenin 33.
të KPPPK zbatohet procedura e përbashkët (Neni 305. par. 3).
109. Kontrolli gjyqësor i aktakuzës
Aktakuza i dërgohet gjykatës kompetente në aq kopje sa ka të akuzuar
dhe mbrojtës të tyre dhe një kopje për gjykatën. Prokurori publik
gjithashtu së bashku me aktakuzë dërgon edhe lëndën komplete të
hetimit. Menjëherë pas pranimit të aktakuzës gjyqtari i cili e udhëheqë
procedurën për konfirmimin e aktakuzës, verifikon se a është përpiluar
aktakuza në pajtim me Nenin 305. të KPPPK. Nëse gjyqtari për
konfirmimin e aktakuzës vërteton se aktakuza nuk është në pajtim me
dispozitat e Nenit 305. ia kthen prokurorit publik që t’i plotësoj
mangësitë në afat prej tri ditësh. Me kërkesë të prokurorit për shkaqe
të arsyeshme gjyqtari mund ta shtyjë këtë afat të paraparë. Në qoftëse
paditësi subsidiar apo privat e lëshon afatin e përmendur konsiderohet
se ka hequr dorë nga ndjekja, dhe procedura pushon (Neni 306, par.
1,2).
Sipas Nenit 306,par,3, gjyqtari aktakuzën dhe lëndën penale e shqyrton
në mënyrë që të shoh se a përmban ajo ndonjë provë të papranueshme
ose referim në provë të tillë. Nëse prova e tillë apo mbështetja në të
ekziston, gjyqtari nxjerrë aktvendim të posaçëm me të cilën provën e
tillë e shpallë të papranueshme dhe për këtë e informon prokurorin.

182. 182
Neni 154. i KPPPK, zbatohet përshtatshmërish. Nëse përjashtimi i
provës së papranueshme shkakton ndryshime në aktakuzë, par. 2, Neni
106, zbatohet përshtatshmërish. Në qoftëse aktakuza përmban
propozim për urdhrin e paraburgimit kundër të pandehurit apo për
lirimin e tij nga paraburgimi, kolegji prej tre anëtarësh jashtëgjyqësor
menjëherë vendos për rekomandimin, madje më së voni brenda 48
orësh nga paraqitja e aktakuzës. Nëse i pandehuri është në paraburgim,
kurse aktakuza nuk përmban propozim për lirimin e tij, kolegji pre tre
anëtarësh jashtëgjyqësor, sipas detyrës zyrtare dhe në afat prej tre
ditësh nga dita e pranimit të aktakuzës konstaton se a ekzistojnë ende
shkaqet për paraburgim dhe nxjerrë aktvendimin për vazhdimin ose
lirimin nga paraburgimit. Ankesa kundër këtij aktvendimi nuk e
pengon zbatimin e tij (Neni 306. par, 4,5).
Prokurori është i detyruar që më së voni deri në momentin e ngritjes së
aktakuzës t’ia siguroj mbrojtësit materialet apo kopjet e tyre të cilat i
posedon, i kontrollon ose janë nën mbikëqyrjen e tij, nëse këto
materiale gjatë fazës së hetimit nuk i janë dhënë mbrojtësit.
Këto materiale janë:
1. procesverbalet e deklarimeve dhe pranimeve të të pandehurit të
nënshkruara apo të panënshkruara;
2. emrat e dëshmitarëve të cilët prokurori ka për qëllim t’i ftoj për të
dëshmuar dhe deklaratat e mëhershme të atyre dëshmitarëve;
3. informata për personin për të cilin prokurori ka njohuri se posedon
provë të pranueshme dhe liruese ose informata për rastin relevant
dhe cilido dokument i deklaratës së personit të tillë i nënshkruar apo
i panënshkruar;
4. rezultatet e analizave fizike dhe mentale dhe testet shkencore apo
eksperimentet e shpallura lidhur me atë rast;
5. kallëzimin penal dhe raportet e policisë;
6. pasqyra e provave materiale ose referimi në prova materiale të
marra gjatë hetimit (Neni 397. par. 1).
Deklarimet e dëshmitarëve duhet të plotësohen në gjuhën të cilën e
fletë dhe e kupton i pandehuri. Pas ngritjes së aktakuzës prokurori
publik i siguron mbrojtësit çfarëdo informate dhe dokumenti të ri, siç
është paraparë në par. 1 të këtij neni në afat prej 10 ditësh nga dita e
pranimit të tyre.

183. 183
Dispozitat e këtij Neni janë objekt i masave për mbrojtjen e të
dëmtuarit, dëshmitarëve të privatësisë së tyre dhe të dhënave
konfidenciale, siç parashihet me ligj (Neni 307, par. 3, 4).
Jo më vonë se tetë ditë pasi që mbrojtësi nga prokurori i merr
materialet e parapara sipas Nenit 307. të këtij Kodi dhe jo më vonë se
në seancën e konfirmimit, ose kur nuk ka seancë të tillë, para fillimit të
shqyrtimit gjyqësor,
mbrojta sipas rrethanave:
1). Njofton prokurorin për qëllimin e prezantimit të alibisë duke
precizuar vendin ose vendet ku i pandehuri pohon të ketë qenë në
kohën e kryerjes së veprës penale dhe emrat e dëshmitarëve në çdo
provë tjetër që e mbështet alibinë;
2) Njofton prokurorin për qëllimin e prezantimit të arsyeve për
përjashtim të përgjegjësisë penale duke precizuar emrat e
dëshmitarëve dhe çdo provë që e mbështet arsyen e tillë;
3) Prokurorit i siguron emrat e dëshmitarëve të cilët mbrojtja synon t’i
thërret për dëshmim (Neni 308. par.
1).
Në rast se mbrojtësi nuk e plotëson detyrimin e lartpërmendur, kurse
gjykata nuk gjen shkak të arsyeshëm për lëshimin e tillë, mund ta
gjobit atë me të holla deri në 250 euro (Neni 146133
) dhe për këtë e
informon Odën e Avokatëve.
110. Konfirmimi i aktakuzës
Në momentin kur gjyqtari vlerëson se aktakuza është përpiluar në
pajtim me Nenin 305. të këtij Kodi, ai menjëherë e cakton seancën për
konfirmimin e aktakuzës.
Gjykata menjëherë thërret të pandehurin dhe prokurorin në seancën e
konfirmimit të aktakuzës. Aktakuza i dorëzohet të pandehurit dhe
mbrojtësit të tij së paku tetë ditë para seancës për konfirmimin e saj.
133
Neni146. rregullon gjobën në të holla për mbrojtësin, të autorizuarin apo
përfaqësuesin ligjor, paditësin subsidiar apo privat në rastet kur veprimet e tyre janë
të drejtuara në shtyerjen e procedurës penale. Me të njëjtin, gjithashtu perashihet
informimi i odës së avokatëve për dënimin e anëtarit të tyre apo avokatit praktikant
si dhe njoftimi i prokurorit mbikëqyrës në rastin kur prokurori shkakton shtyerje të
procedurës.

184. 184
Në seancën e konfirmimit thirret edhe i dëmtuari (Neni 309. par. 1,2).
Pasi që të pandehurit ti jetë dorëzuar aktakuza ai ka të drejtë:
1. të heqë dorë nga shqyrtimi i aktakuzës dhe provave;
2. të heqë dorë nga seanca për konfirmimin e aktakuzës dhe të
paraqesë kundërshtim me shkrim kundër aktakuzës ose
pranueshmërisë së provës;
3. të vazhdohet me seancë për konfirmimin e aktakuzës.
I pandehuri gjithashtu mund të propozoj emrat e dëshmitarëve dhe
ekspertëve të cilët ai dëshiron t’i thërras në shqyrtimin gjyqësor. Në
thirrje për seancën e konfirmimit të aktakuzës gjyqtari e informon të
pandehurin për të drejtat e tij, në pajtim me Nenin 309. par.1-3, si dhe
për detyrimet sipas Nenit 308. të Kodit. Nëse i pandehuri dëshiron që
të heqë dorë nga shqyrtimi i aktakuzës dhe provave, gjyqtarit i
parashtron dorëheqje me shkrim së paku tri ditë para ditës së paraparë
për seancën e konfirmimit të aktakuzës. Gjyqtari merr aktvendim për
pranimit të aktit të dorëheqjes dhe anulimin e seancës së konfirmimit
nëse ai është i bindur se i pandehuri i kupton pasojat e dorëheqjes së
tij. Gjyqtari për këtë menjëherë e informon të pandehurin, prokurorin
dhe të dëmtuarin. Nëse gjyqtari merr aktvendim për refuzimin e aktit
të dorëheqjes së të pandehurit, seanca e konfirmimit vazhdon sipas
orarit të paraparë (Neni 310. par.1-3).
Nëse i pandehuri dëshiron të heqë dorë nga seanca e konfirmimit dhe
paraqet kundërshtim me shkrim ndaj aktakuzës ose pranueshmërisë së
provës ai e paraqet aktin e dorëheqjes me shkrim gjyqtarit dhe dorëzon
çdo kundërshtim me shkrim së paku tri ditë para ditës së seancës së
konfirmimit. Gjyqtari merr aktvendim për pranimin e aktit të
dorëheqjes nëse ai është i bindur se i pandehuri i kupton pasojat e aktit
të dorëheqjes së tillë. Gjyqtari menjëherë e njofton të pandehurin,
prokurorin dhe të dëmtuarin me vendimin dhe kundërshtimin me
shkrim të të pandehurit, ia dorëzon prokurorit dhe të të dëmtuarit (Neni
311. par. 1,2) Prokurori dhe i dëmtuari deklaratat e tyre me shkrim
mund t’i dorëzojnë brenda tetë ditëve nga momenti i njoftimit. Brenda
tri ditëve nga pranimi i deklaratave me shkrim nga prokurori dhe i
dëmtuari ose prej skadimit të afatit nga paragrafi 3 i këtij Neni,
gjyqtari vepron në pajtim me Nenin 316. të këtij Kodi.

185. 185
Nëse gjyqtari merr vendim për refuzim e aktit të dorëheqjes së të
pandehurit, seanca e konfirmimit vazhdon sipas orarit të paraparë.
(Neni 311. par. 3-5). Gjyqtari sipas detyrës zyrtare merr aktvendimin
mbi aktakuzën ose pranueshmërinë e provave në pajtim me Nenin 316
të këtij Kodi, nëse:
1. Gjyqtari e pranon dorëheqjen mbi shqyrtimin e aktakuzës dhe
provave në pajtim me Nenin 310 të këtij Kodi;
2. I pandehuri nuk paraqet kundërshtim me shkrim ndaj aktakuzës, në
pajtim me Nenin 311. të këtij Kodi;
3. I pandehuri nuk paraqet kundërshtim me shkrim ndaj
pranueshmërisë së provave në pajtim me Nenin 311. të këtij Kodi
(Neni 312. par. 1).
Aktvendimin e përmendur gjyqtari mund ta nxjerrë më së voni 2 muaj
nga dita e ngritjes së aktakuzës. Seanca për konfirmim drejtohet nga
gjyqtari.
Prokurori dhe i pandehuri duhet të jenë të pranishëm në seancën e
konfirmimit. Të drejtë pjesëmarrje ka edhe i dëmtuari.
Dispozitat e këtij Kodi për publicitetit e shqyrtimit gjyqësor,
udhëheqjen e shqyrtimit gjyqësor, shtyrjen dhe ndërprerjen e
shqyrtimit gjyqësore zbatohen përshtatshmërish edhe në seancën për
konfirmimin e aktakuzës. (Neni 313. par. 1-3).
Në fillim të seancës për konfirmim të aktakuzës, gjyqtari e udhëzon të
pandehurin për të drejtën e tij për të mos u deklaruar për çështjen e tij
ose të mos përgjigjet në pyetje dhe se, nëse ai deklaron për çështjen,
nuk ka për detyrë ta akuzoj vetveten ose të afërmin apo ta pranoj
fajësinë; të mbrohet vet apo nëpërmjet ndihmës juridike nga mbrojtësi
sipas zgjidhjes së tij, të kundërshtoj aktakuzën dhe pranueshmërinë e
provave të paraqitura në aktakuzë. Gjyqtari duhet të bindet se i është
kumtuar të pandehurit e drejta për mbrojtës dhe se të dy palët e kanë
plotësuar obligimin lidhur me shpalosjen e provave (Neni 307,308).
Prokurori pastaj të pandehurit ja lexon aktakuzën (Neni 314. par. 1-3).
Pasi që gjyqtari bindet se i pandehuri e kupton aktakuzën, të
pandehurit i ofron mundësinë ta pranoj fajin ose të deklarohet i
pafajshëm. Nëse i pandehuri nuk e ka kuptuar aktakuzën, gjyqtari
thërret prokurorin t’ia shpjegoj në mënyrë që i pandehuri ta kuptoj pa
vështirësi. Nëse i pandehuri nuk dëshiron të bëjë ndonjë deklarim
lidhur me fajin e tij, konsiderohet se ai nuk e pranon fajësinë.

186. 186
I pandehuri ose mbrojtësi i tij dhe prokurori kanë të drejtë të japin
deklarata në seancën e konfirmimit. Gjyqtari mund të lejoj të
dëmtuarin të jap deklaratë.
Gjatë seancës së konfirmimit nuk do të merret në pyetje asnjë
dëshmitarë apo ekspertë dhe as të prezantohen prova të reja.
Pas dëgjimit të deklaratave të palëve, gjyqtari vepron në pajtim me
Nenin 316. të këtij Kodi (Neni 315. par. 4-7).
Kur i pandehuri pranon fajësinë për të gjitha pikat e aktakuzës sipas
Nenit 314. par. 4, i këtij Kodi,
gjyqtari përcakton se:
1. I pandehuri kupton natyrën dhe pasojat e pranimit të fajit;
2. pranimi bëhet vullnetarisht nga i pandehuri pas këshillimeve të
mjaftueshme me mbrojtësin nëse i pandehuri ka mbrojtës;
3. pranimi i fajit mbështetet në faktet e çështjes që përmban aktakuza,
materialet e prezantuar nga prokurori për plotësimin e aktakuzës
nga i pandehuri dhe çdo provë tjetër siç është dëshmia e
dëshmitarëve e paraqitur nga prokurori ose i pandehuri;
4. nuk ekziston asnjë nga rrethanat e Nenit 316. par.1-3, i KPPPK,
(Neni 316. par. 1-3) i këtij Kodi.
Duke vlerësuar pranimin e fajësisë së të pandehurit gjyqtari mund të
kërkoj mendimin e prokurorit, mbrojtësit dhe të dëmtuarit. Kur
gjyqtari nuk pajtohet se janë vërtetuar faktet nga paragrafi 1. i këtij
Neni ai procedon në seancën e konfirmimit sikur pranimi i fajësisë të
mos ishte bërë. Kur gjyqtari pajtohet se janë vërtetuar faktet nga par.
1, i Nenit 315, ai merr aktvendimin me të cilin miraton pranimin e
fajësisë nga i pandehuri dhe vepron sipas Nenit 316. të Kodit. (Neni
315, par,2-4).
111. Hedhja e aktakuzës
Gjyqtari merr aktvendim për hedhjen poshtë të aktakuzës dhe
pezullimin e procedurës penale kur ai vlerëson se:
1.vepra me të cilën akuzohet nuk përbën vepër penale;
2.ekzistojnë rrethana të cilat e përjashtojnë përgjegjësinë penale,
3.ka kaluar afati i parashkrimit, vepra është përfshirë me amnisti apo
falje, apo ekzistojnë rrethana të tjera të cilat e pengojnë ndjekjen;

187. 187
4.nuk ka prova të mjaftueshme që mbështesin dyshimin e bazuar se i
pandehuri e ka kryer veprën për të cilën akuzohet (Neni 316. par. 1).
Gjyqtari merr aktvendim për hedhjen poshtë të aktakuzës ose pushimin
e procedurës kur vlerëson se aktakuza nuk është ngritur nga paditësi i
autorizuar, nëse propozimi i palës së dëmtuar ose leja e organit publik
mungon, ose është tërhequr apo nëse ekzistojnë rrethana të tjera të cilat
përkohësisht e pengojnë ndjekjen.
Gjyqtari merr aktvendim me të cilin gjykatën e shpallë jokompetente
dhe çështjen ia dërgon gjykatës kompetente kur ai vlerëson se vepra
penale në aktakuzë është në kompetencë të një gjykate tjetër. Kundër
aktvendimit palët mund t’i parashtrojnë ankesë kolegjit prej tre
anëtarësh (Neni 316. par. 2, 3).
Gjyqtari merr aktvendim me të cilin konfirmon aktakuzën kur ai
vlerëson se nuk ekziston asnjë rrethanë nga paragrafi 1-3 të këtij Kodi.
(Neni 316. par. 4).
Gjyqtari merr aktvendim të posaçëm për ta deklaruar të papranueshme
provën konkrete kur vlerëson se prova e tillë e marrë gjatë hetimit ose
e propozuar nga prokurori për ta prezantuar në shqyrtim gjyqësore,
është e papranueshme. Neni 154. i këtij Kodi zbatohet
përshtatshmërish. (Neni 316. par. 5).
Me rastin e marrjes së aktvendimit nga ky nen gjyqtari nuk është i
obliguar me cilësimin juridik të veprës penale siç është parashtruar nga
prokurori në aktakuzë, as nuk detyrohet në asnjë marrëveshje ndërmjet
prokurorit dhe mbrojtjes lidhur me ndryshimin e aktakuzës apo
pranimin e fajit. (Neni 316, par. 6).
Sipas Nenit 317, të gjitha aktvendimet që i nxjerrë gjyqtari lidhur me
konfirmimin e aktakuzës duhet të arsyetohen ashtu që të mos
prejudikohet gjykimi i çështjeve të cilat do të shqyrtohen në
shqyrtimin gjyqësor.
Në aktvendimin e gjyqtarit për hedhjen poshtë të aktakuzës mund të
ushtrohet ankesë nga prokurori dhe i dëmtuari në kolegjin prej tre
gjyqtarësh. Nëse ndaj vendimit të gjyqtarit për kundërshtim të
aktakuzës ankohet vetëm i dëmtuari dhe ankesa është e suksesshme
konsiderohet se i dëmtuari ndërmerr ndjekjen si paditës subsidiar .

188. 188
112. Forma e prerë e aktakuzës
Në pajtim me Nenin 318 të Kodit, aktakuza merr formën e prerë:
1. në ditën kur aktvendimi mbi aktakuzën merr formë të prerë në
pajtim me Nenin 316. të këtij Kodi;
2. në ditën kur aktvendimi nga Neni 310. par. 2, ose 311. par. 2, i këtij
Kodi merr formë të prerë, nëse gjyqtari nuk vepron në pajtim me
Nenin 312. të Kodit. Pasi që aktakuza të ketë marrë formën e prerë,
gjyqtari menjëherë ia dërgon aktakuzën dhe lëndën penale kryetarit të
trupit gjykues.

189. 189
PJESA XXIII.
SHQYRTIMI GJYQËSOR
113. Koncepti, rëndësia, dhe qëllimi i shqyrtimit gjyqësor
Shqyrtimi gjyqësor si fazë e tretë e procedurës së rregullt penale e ka
rëndësinë të pjesës kryesore dhe qendrore të procedurës penale. Në
shqyrtimin gjyqësor shqyrtohet kërkesa penale juridike gjegjësisht
kërkohen përgjigje në pyetjet lidhur me konfirmimin e veprës penale
dhe rrethanat nën të cilat është kryer, kryesi i veprës penale dhe
personaliteti i tij, dhe caktimi i sanksionit penal. Në shqyrtimin
gjyqësor me zbatimin e parimit kontradiktor, të drejtpërdrejtë,
dhe transparent, me gojë paraqiten teza e aktakuzës dhe teza e
mbrojtjes, ndërmerren veprime argumentuese për të ardhur deri
te provat të cilat janë esenciale për nxjerrjen e aktgjykimit,
konstatohet gjendja faktike dhe nëse nuk lindin pengesa
procedurale, nxirret aktgjykimi me të cilin gjykata në mënyrë
meritore shqyrton lëndën e aktakuzës.
Aktakuza mund të nxirret kështu vetëm në bazë të shqyrtimit të
mbajtur gjyqësor dhe si aktvendim më i rëndësishëm në procedurën
penale, ekskluzivisht bazohet në fakte dhe prova të cilat janë
prezantuar në shqyrtimin gjyqësor (Neni 387. par. 1).
Kjo fazë e procedurës penale përfshinë përgatitjet për mbajtjen e
shqyrtimit gjyqësor. (Neni 319-327), shqyrtimi gjyqësor( 328-384),
marrja e aktgjykimit (Neni 385-391), dhe shpallja e aktgjykimit (392-
397).134
Shqyrtimin gjyqësor e cakton kryetari i trupit gjykues me
urdhër, menjëherë pasi që aktakuza të marrë formën e prerë (Neni 319.
par. 1,2).
114. Supozimet për mbajtjen e shqyrtimit gjyqësor.
Drejtpërdrejtë para fillimit të shqyrtimit gjyqësor është e nevojshme të
vërtetohen supozimet për mbajtjen dhe zhvillimin rregullt të tij.
Supozimet për mbajtjen e shqyrtimit gjyqësor ka të bëjë me praninë e
subjekteve të caktuara të procedurës penale. Kryetari i trupit gjykues
134
E. Sahiti, R..Murati, E., Kunshtek, 2004,fq. 136.

190. 190
hap seancën, shpallë çështjen për gjykim në shqyrtim gjyqësor dhe
përbërjen e trupit gjykues, pastaj konstaton nëse kanë ardhur të gjitha
personat e thirrur dhe kur nuk kanë ardhur verifikon se a u janë
dorëzuar ftesat dhe a e kanë arsyetuar mosardhjen e tyre (Neni 339.).
Mosardhja e prokurorit publik në shqyrtim gjyqësor ka për pasojë
shtyrjen e shqyrtimit gjyqësor.
Nëse në shqyrtimin gjyqësor nuk paraqitet paditësi subsidiar, paditësi
privat, ose përfaqësuesi i autorizuar i tyre, edhe përkundër ftesës me
rregull, trupi gjykues me aktvendim e pushon procedurën (Neni 340).
Prezenca e të pandehurit në shqyrtimin gjyqësor është e detyrueshme.
Nëse i pandehuri është ftuar me rregull, me aktvendim pezullohet
procedura (Neni 340). Pjesëmarrja e të pandehurit në shqyrtimin
kryesor është e detyruar. Nëse i pandehuri është ftuar me rregull, kurse
në shqyrtimin gjyqësor nuk paraqitet as mungesën e tij nuk e arsyeton
para trupit gjykues, atëherë jepet urdhri për shoqërimin e të pandehurit,
kurse nëse ai nuk mund të sillet menjëherë atëherë shtyhet shqyrtimi
gjyqësor dhe urdhërohet që i akuzuari në shqyrtimin e ardhshëm
gjyqësor të sillet me dhunë (Neni 341).
Mosardhja e mbrojtësit në shqyrtimin gjyqësor dhe pamundësia e
angazhimit të avokatit tjetër ka për pasojë shtyrjen e shqyrtimit
gjyqësor.(Neni 342). Mosardhja e paarsyetuar e dëshmitarit apo
ekspertit në shqyrtimin gjyqësor mund të ketë për pasojë sjelljen me
masa të detyrimit të dëshmitarit dhe ekspertit. Në pikëpamje të
mbajtjes së shqyrtimit gjyqësor, trupi gjykues do të vendos se a duhet
shtyrë shqyrtimi gjyqësor (Neni 343).
115. Rrjedha e shqyrtimit gjyqësor
Renditja e veprimeve në shqyrtimin gjyqësor është paraparë me
KPPPK135
Veprimi procedural me të cilin fillon shqyrtimi gjyqësor, në
kuptimin juridik është leximi i aktakuzës apo padisë private (Neni 357.
par. 1). Aktakuzën sipas rregullit e lexon prokurori. Nëse i dëmtuari do
të jetë i pranishëm mund ta arsyetoj kërkesën e vet pasurore juridike të
tij, kurse nëse nuk ka qen i pranishëm kërkesën e tij do ta lexoj
kryetari i trupit gjykues. Kryetari i trupit gjykues verifikon se i
akuzuari a e ka kuptuar aktakuzën dhe ofron mundësinë që të
deklarohet se a është fajtorë apo jo. Nëse i pandehuri nuk dëshiron të
135
Shih E. Sahiti, R..Murati, E., Kunshtek, 2004, fq. 136- 137.

191. 191
jap kurrfarë deklarate për fajësinë e tij do të konsiderohet se është
deklaruar se nuk është fajtor (Neni 358 par. 3). Nga deklarata e të
pandehurit varet rrjedha e mëtejmë e shqyrtimit gjyqësor. Kështu nëse
deklarohet se është fajtor konsiderohet pranim i tij dhe verifikohet
mënyra vullnetare e argumentimit dhe pranimit.136
Kur trupi gjykues vlerëson se kërkesat janë plotësuar, shqyrtimi
gjyqësor vazhdon me fjalën përfundimtare të palëve (Neni 359. par. 5).
Nëse i pandehuri pranon fajin sipas të gjitha pikave të aktakuzës në
seancën e konfirmimit të aktakuzës, kurse në shqyrtimin gjyqësor
deklaron se nuk është fajtor, kryetari i trupit gjykues mund ta shtyjë
shqyrtimin gjyqësor në mënyrë që t’i ftoj dëshmitarët dhe ekspertët
(Neni 359. par. 1). Kur i akuzuari deklaron se nuk është fajtor ose kur
deklarimi i tij nuk i plotëson kushtet ligjore, kalohet në procedurë të
provave. Prezantimi i provave ka të bëjë me të gjitha faktet për të cilat
gjykatat konsideron se janë të rëndësishme për gjykim të drejtë dhe të
ndershëm(Neni 360. par. 1). Sipas rregullit, së pari prezantohen provat
të cilat i ka propozuar prokurori, pastaj pasojnë provat të cilat i ka
propozuar mbrojtësi apo i akuzuari, dhe pastaj provat që ka urdhëruar
gjykata të mblidhen sipas detyrës zyrtare (Neni 360. par. 3). Pas
marrjes në pyetje të dëshmitarit dhe ekspertit dhe të prezantimit të
provave materiale merret në pyetje i pandehuri i cili ka deklaruar se
nuk është fajtor si dhe i pandehuri i cili ka dhënë deklarimin e tillë por
që nuk është pranuar (Neni 371. par. 1).
Për këtë qëllim kryetari i trupit gjykues së pari e fton prokurorin, e
pastaj mbrojtësin që t’i shtrojnë pyetje të pandehurit. Gjithashtu me
leje të kryetarit të trupit gjykues të pandehurit mund t’i parashtrojë i
dëmtuari, përfaqësuesi ligjor, i autorizuari, i bashkakuzuari dhe
eksperti. Pas personave të përmendur të pandehurit mund t’i shtroj
pyetje kryetari i trupit gjykues dhe anëtarët e trupit gjykues. Kryetari i
trupit gjykues e pyet të pandehurin nëse në përgjigjet e tij ka zbrazësi,
dykuptimësi ose kundërthënie, kurse anëtarët e trupit gjykues mund t’i
shtrojnë të pandehurit pyetje të drejtpërdrejta. (Neni 372).
Palët dhe të dëmtuarit gjatë shqyrtimit gjyqësor mund të propozojnë që
të kryhet inspektimi dhe faktet e reja dhe të merren provat e reja. Në
136
Me rastin e shqyrtimit të deklaratës së të pandehurit kryetari i trupit gjykues
mund të kërkojë mendimin e prokurorit publik, mbrojtësit dhe të dëmtuarit
(Neni. 359. par. 3.)

192. 192
shqyrtimin gjyqësor drejtpërdrejti merren në pyetje edhe dëshmitarët,
kurse ekspertët mendimin dhe konstatimin e shprehin me gojë. I
dëmtuari jep deklarimin e tij në cilësi të dëshmitarit para se të
merreshin në pyetje dëshmitarët tjerë. Në shqyrtimin gjyqësor është e
lejuar edhe prezantimi i fshehtë i provave duke lexuar procesverbalin
për dëshmitë e dëshmitarit apo të ekspertit nga dëgjimet e mëhershme
(Neni 366, 368), apo me leximin e procesverbalit për vëzhgimin,
kontrollin e banesës, apo konfiskimin e objekteve Neni 367. par.1.
Pas përfundimit të procedurës të dëshmimit kalohet në fjalën
përfundimtare. Fjala përfundimtare paraqet pjesë shumë të
rëndësishme të aktiviteteve procedurale në shqyrtimin gjyqësor. me
rastin e diskutimit prokurori, i dëmtuari, mbrojtësi, dhe krejtësisht në
fund i pandehuri (Neni 378. par. 1).
Përfundimi i shqyrtimit gjyqësor pason pas fjalës hyrëse të prokurorit,
të dëmtuarit, mbrojtësit dhe të akuzuarit dhe pasi që trupi gjykues të
konsideroj se nuk është e nevojshme të prezantohen provat tjera.
Përfundimin e shqyrtimit gjyqësor e shpallë kryetari i trupit gjykues
dhe pastaj pas së cilës gjë gjykata tërhiqet në seancën për këshillim
dhe votim me qëllim të nxjerrjes së aktgjykimit.

193. 193
PJESA XXIV
AKTGJYKIMI
116. Nocionet, lloji dhe objekti i aktgjykimit. Shpallja e aktgjykimit
dhe përpilimi me shkrim i aktgjykimit
Aktgjykimi është vendimi më i rëndësishëm i cili nxirret në
procedurën penale dhe me të vendoset për objektin themelor dhe
sekondar të procedurës penale. Aktgjykimi merret pas përfundimit të
shqyrtimit gjyqësor dhe pasi që të jetë tërhequr trupi gjykues në
seancën për këshillim dhe votim për ta marrë aktgjykimin. Marrja e
aktgjykimit është në kompetencë ekskluzive të gjykatës. Aktgjykimet
ndahen në meritore (thelbësore), dhe formale (procedurale).
Me aktgjykime meritore zgjidhet esenca (lat. in merito), e çështjes
penale në atë kuptim që është kryer vepër penale, a është fajtor i
pandehuri, dhe ndaj të pandehurit a mund të zbatohet sanksioni penal.
Me aktgjykim formal zgjidhet lënda penale, sepse nuk ekzistojnë
supozimet procedurale për të.
Aktgjykimet meritore janë: aktgjykime me të cilat i pandehuri shpallet
fajtor (neni 391). Dhe aktgjykime me të cilat i pandehuri lirohet nga
aktakuza (Neni 390).
Aktgjykimi formal apo procedural është aktgjykim me të cilin
aktakuza hedhet poshtë. Duke pranuar parimin e drejtpërdrejtë ligji ka
paraparë që gjykata aktgjykimin e mbështet vetëm në fakte dhe prova
të cilat prezantohen në shqyrtimin gjyqësor. gjithashtu gjykata është e
detyruar që çdo provë ta vlerësoj me ndërgjegje dhe
individualisht,kurse lidhur me provat tjera dhe në bazë të vlerësimit të
tillë ta nxjerrë përfundimin se a është argumentuar ndonjë fakt (Neni
387. par. 2). aktgjykimin e shpallë kryetari i trupit gjykues menjëherë
pasi të jetë nxjerrë ai, kurse nëse kjo nuk është e mundur atëherë e
shtynë shpalljen e aktgjykimit më së shumti tri ditë (Neni 392. par. 1).
aktgjykimi i cili shpallet duhet të përpilohet me shkrim në afat prej 15
ditësh pasi që të jetë shpallur, nëse i pandehuri është në paraburgim,
gjegjësisht në afat prej 30 ditësh në rastet tjera (Neni 395. par. 1).
Aktgjykimi i përpiluar me shkrim duhet të ketë: hyrjen, diapozitivin
dhe arsyetimin (Neni 396).

194. 194
117. Aktgjykimi me të cilin refuzohet aktakuza
Aktgjykimin, me të cilin refuzohet aktakuza, gjykata e nxjerrë atëherë
kur ekzistojnë pengesa procedurale për shqyrtimin e objektit kryesor të
procedurës penale. Arsyet për marrjen e aktgjykimit me të cilin
refuzohet aktakuza janë: nëse prokurori që nga fillimi deri në
përfundim të gjykimit të përgjithshëm e ka tërhequr aktakuzën; nëse i
dëmtuari ka hequr dorë nga propozimi; nëse i akuzuari për të njëjtën
vepër tashmë është dënuar me formën e prerë, i liruar nga aktakuza
apo procedura kundër tij me aktvendim të formës së prerë është
pezulluar dhe ;nëse i akuzuari me amnisti, falje është liruar nga
ndjekja, ose është parashkruar apo nëse ekzistojnë rrethana tjera të
cilat pengojnë ndjekjen penale.
118. Aktgjykimi me të cilin i akuzuari lirohet nga aktakuza
Aktgjykimi lirues (lat. liberatorna), me të cilin personi lirohet nga
aktakuza për arsye: nëse vepra për të cilën është akuzuar nuk paraqet
vepër penale; nëse ekzistojnë rrethanat të cilat përjashtojnë
përgjegjësinë penale; apo nëse nuk është vërtetuar se i akuzuari ka
kryer vepër penale për të cilën është akuzuar (Neni 390).
119. Aktgjykimi me të cilin i akuzuari shpallet fajtor
Aktgjykimi me të cilin i akuzuari shpallet fajtor, gjithashtu është
aktgjykim meritor me të cilin zgjidhet objekti kontestues. Aktgjykimi
me të cilin i akuzuari shpallet fajtorë merret pasi që gjykata të vërtetoj
se i akuzuari ka kryer vepër penale për të cilën është akuzuar dhe se
është fajtor për veprën për të cilën është akuzuar. Aktgjykimi me të
cilin i akuzuari shpallet fajtor mund të jetë: aktgjykim dënues, apo
aktgjykim me të cili personi shpallet fajtor dhe dënohet me lartësi dhe
lloj të caktuar të dënimit (lat. condemnatorna); dhe aktgjykimi me të
cilin i akuzuari shpallet fajtor për veprën e caktuar penale, por lirohet
nga dënimi me dispozitat e Kodit Penal (Neni 391.).

195. 195
PJESA XXV
MJETET JURIDIKE
120. Në përgjithësi për mjetet juridike
Aktgjykimi duhet të jetë në pikëpamje të gjendjes faktike- i drejtë,
kurse në raport me zbatimin e të drejtës penale materiale dhe
procedurale-ligjor. Mirëpo, edhe përkundër normave ligjore për
zhvillimin e procedurës penale, është e mundur që gjykata ta marrë
vendimin i cili nuk është i drejtë apo ligjor. Për tu penguar që vendimi
i tillë të mos prodhoj pasoja juridike, shfrytëzohet mjeti juridik.
Mjeti juridik është mjet i këtij lloji me të cilin palët dhe personat
tjerë të autorizuar e thyejnë vendimit e nxjerrë në procedurën
penale me qëllim që ai të ndryshohet apo të abrogohet.137
Nga sa u cek mund të përfundohet se rëndësia e mjeteve juridike është
evitimi i veprimit juridik të vendimeve gjyqësore të padrejta dhe
kundërligjore, gjegjësisht marrja e vendimeve gjyqësore të drejta dhe
ligjore. Të drejtën e shfrytëzimin të mjetit të caktuar juridik e njohin
edhe dokumentet ndërkombëtare duke paraparë që çdo njëri të ketë të
drejtë në mjetin efikas juridik kundër vendimit të gjykatës (Neni 2.
par. 3, pika a e PNDCP, dhe Neni 2. par. 1. i Protokollit 7 të KEDNJ).
Në këtë kuptim çdo njëri i i gjykuar nga gjykata për vepër penale ka të
drejtë të kërkoj nga gjykata më e lartë rishqyrtimin e dënimit apo
aktgjykimit të tij. Me këtë e drejta për parashtrimin e mjetit juridik
është e pandashme nga e drejta për gjykim të drejtë138
Teoria e të drejtës së procedurës penale e njeh ndarjen e mjeteve
juridike në:
1. Mjete të rregullta dhe
2. mjete të jashtëzakonshme juridike
137
H., II, Sijerçiq-Çoliq, 2005., fq. 101. Përkufizime të ngjashme të mjeteve juridike
mund të hasim edhe te librat tjerë apo te komentet të drejtave të procedurave
penale (M., Grubaq, 2006., fq. 429.; B. Pavishiq, 2005., fq. 439.).
138
H., Sijerçiq-Çoliq, M. Hadžiomeragiq, M. Jurçeviq, , D. Kaurinoviq, M. Simoviq,
2005., fq. 756.

196. 196
Me mjet të rregullt juridik hedhet poshtë vendimi i cili ende nuk ka
marrë formën e prerë, dhe qëllimi i tij është rishqyrtimi i korrektësisë
së vendimit gjyqësor para formës së tij të prerë.
Me mjete të jashtëzakonshme juridike thyhen vendimet e formës së
prerë.
Mjetet e jashtëzakonshme juridike shfrytëzohen në masë të kufizuar
dhe me përjashtime kundër vendimeve gjyqësore të cilat tashmë kanë
marrë formën e prerë. Sipas KPPPK, mjetet e rregullta juridike janë:
ankesa lidhur me aktgjykimin e shkallës së parë; ankesa lidhur me
aktgjykimin e gjykatës së shkallës së dytë dhe ankesa kundër
aktvendimit.
Kurse mjetet e jashtëzakonshme juridike janë: rishikimi i procedurës
penale; zbutja e jashtëzakonshme e dënimit; kërkesa për mbrojtjen e
ligjshmërisë.
- Mjetet juridike suspenzive dhe jo suspenzive, mjeti juridik suspensiv
e shtynë ekzekutimin e vendimit të kundërshtuar. Mjeti juridik jo
suspensiv nuk e shtynë ekzekutimin e vendimit. Sipas rregullit,
mjetet juridike të rregullta janë suspenzive, kurse mjetet juridike të
jashtëzakonshme janë jo suspenzive.
- mjetet juridike devolutive dhe jo devolutive, mjeti juridik jo devoutiv
ka për pasojë se me rastin e mjetit juridik në çështjen penale
gjykohet para gjykatës më të lartë e jo para asaj gjykate e cila e ka
marrë vendimin tashmë të kundërshtuar. Mjet juridik jo devolutiv
është ai për të cilin vendos e njëjta gjykatë e cila edhe e ka marrë
vendimin i cili kundërshtohet.
- mjetet juridike të plota dhe jo të plota, mjeti juridik i plotë mund të
deklarohet nga të gjitha bazat ligjore, kurse mjeti juridik jo i plotë
vetëm nga disa baza. Mjetet juridike të rregullta sipas rregullit janë
të plota, kurse mjeti juridik i jashtëzakonshëm është jo i plotë.
Procedura për mjet juridik për nga natyra e saj është fakultative, e jo
obligative. Në të vërtetë, pasi të ketë përfunduar procedura e shkallës
së parë me vendim gjyqësor, gjykimi për çështjen e caktuar penale
është e mundur të vazhdohet vetëm në bazë të përdorimit të mjetit
juridik nga ana e subjektit të autorizuar. Të gjitha vendimet e gjykatës
të marra në shkallën e parë nuk rishqyrtohen, madje as me kërkesë ex
officio të gjykatës por vetëm sipas kërkesës së personave të autorizuar.

197. 197
121. Ankesa lidhur me aktgjykimin e shkallës së parë dhe shkallës së
dytë
A)ankesa lidhur me aktgjykimin e shkallës së parë është e rregullt
suspensive, devolutive dhe është mjet juridik i plotë me të cilin
subjektet e mjetit juridik kërkojnë nga gjykata e shkallës së dytë që për
shkak të mangësive të caktuara në gjykimin e shkallës së parë apo në
procedurën e shkallës së parë të aktgjykimit të shqiptuar të
rishqyrtohen apo abrogohen plotësisht ose pjesërisht.139
Ankesa lidhur me aktgjykimin e shkallës së parë është e garantuar me
dokumentet ndërkombëtare, me çka është siguruar që gjykata e
shkallës së dytë ta verifikoj rregullsinë dhe ligjshmërinë e aktgjykimit
të shkallës së parë para formës së prerë.
Për parashtrimin e ankesës në këtë rast janë të autorizuara subjektet e
ankesës, palët, mbrojtësi, përfaqësuesi ligjor i të pandehurit, i
dëmtuari,140
si dhe personat juridik dhe fizik të cilëve u është
konfiskuar pasuria apo fitimi material i krijuar me vepër penale (Neni
399. par. 1,4).
Paditësi i autorizuar mund të paraqesë ankesë si për dëmin ashtu edhe
në dobi të akuzuarit. Ankesa e cila deklarohet nga subjektet e
autorizuara konsiderohet e lejueshme. Ankesa mund të deklarohet
brenda 15. ditëve nga dita e dërgimit të kopjes së aktgjykimit. Ankesa
e deklaruar në afatin ligjor konsiderohet si ankesë në kohën e duhur
(Neni 398). Përmbajtja e ankesës është e përcaktuar me ligj.
Ankesa duhet të përmbajë:
(1). Të dhënat për aktgjykimin i cili ankimohet;
(2). Arsyet - bazën e ankimit në aktgjykim;
(3). Arsyetimin e ankesës;
(4). Propozimin për prishje të tërësishme ose të pjesërishme të
aktgjykimit ose për ndryshimin e tij;
(5). Nënshkrimin e ankuesit. (Neni 401. par. 1). Në ankesë mund të
theksohen faktet dhe provat e reja, por parashtruesi i saj është i
139
M., Grubaç, 2006., fq. 445 - 446; B. Pvišić, 2005. fq. 442.; G. Tomasheviq,
1998.,fq. 218.
140
E drejta e të dëmtuarit për ankesë është shpjeguar në pjesën që i referohet të
drejtave të të dëmtuarit më procedurën penale.

198. 198
detyruar t’i theksoi arsyet se përse ato më herët nuk i ka përmendur
(Neni 401. par. 4).
Aktgjykimi mund të kundërshtohet për shkak të
Shkeljes esenciale të dispozitave të procedurës penale; shkeljes së
ligjit penal; vërtetimit të gabuar dhe jo të plotë të gjendjes faktike;
vendimit për sanksionet penale, konfiskimit të dobisë pasurore të fituar
me vepër penale, për shpenzimet e procedurës penale, për kërkesën
pasurore juridike, si dhe për shkak të urdhrit për shpalljen e
aktgjykimit përmes shtypit, radios apo televizionit (Neni 402).
Bazat e përmendura për kundërshtimin e aktgjykimit të shkallës së
parë përcaktojnë masën e kundërshtimit të vendimit me ankesë.
Vendimet gjyqësore pra mund të kundërshtohen në suaza të bazave
ankimore- ligjore, kurse gjykata e shkallës së dytë kujdeset sipas
detyrës zyrtare për disa shkelje të dispozitave të procedurës penale, si
dhe për shkeljet e ligjit penal në dëm të të akuzuarit (Neni 415. par.1).
Shkeljet esenciale të dispozitave të procedurës penale, këto shkelje
mund të jenë absolutisht të rëndësishme (ndërmjet shkeljes së ligjit
procedural dhe kundërshtimit të aktgjykimit ekziston lidhja shkakore),
dhe relativisht të rëndësishme (lidhja shkakore ndërmjet shkeljes dhe
aktgjykimit duhet të përcaktohet në kuptimin se a ka qenë ajo shkelje,
shkelje apo ka mundur të jetë me ndikim në marrjen e aktgjykimit të
drejtë dhe ligjor).
Shkeljet absolute janë cekur në mënyrë taksative në Ligj dhe të tilla
janë dymbëdhjetë; shkeljet relative qenësore pukjanë të cekura në
mënyrë taksative në ligj, por janë përcaktuar me klauzolën e
përgjithshme. shkeljet e esenciale të dispozitave të procedurës penale
mund të jenë bazë për abrogimin e aktgjykimit të shkallës së parë dhe
kthimin e lëndës gjykatës së shkallës së parë në rigjykim, dhe në
rivendosje (Neni 403).
Shkelja e ligjit penal
Shkelja e ligjit penal është ajo kur gjykata gabimisht e ka zbatuar
dispozitën penalo-juridike apo nuk e ka zbatuar fare. Shmangia jo e
drejtë e gjendjes faktike e nën dispozitave të ligjit penal e cila ka si
pasoj rishqyrtimin e aktgjykimit të shkallës së parë. Shkeljet e ligjit
penal janë theksuar në mënyrë taksative në KPPPK, dhe të tilla janë
gjashtë (Neni 404).

199. 199
Bazë për zbatimin e drejtë të ligjit penal dhe nxjerrjen e aktgjykimit
ligjor është përcaktimi i saktë dhe i plotë i fakteve vendimtare për
nxjerrjen e aktgjykimit të drejtë dhe ligjor. Pa vërtetimin e drejtë dhe
jo të plotë të gjendjes faktike nuk ka zbatim të drejtë ligjor, as
aktgjykim ligjor.141
Gjendja faktike e vërtetuar në mënyrë të gabueshme dhe jo të plotë,
mund të jetë bazë për abrogimin e aktgjykimit të shkallës së parë dhe
kthimit e lëndës në gjykatën e shkallës së parë pë rigjykim dhe
rivendosje, gjegjësisht rishqyrtim.
Gjendja faktike gemisht e vërtetuar ekziston kur gjykata në procedurën
e argumentimit merr në shqyrtim të gjitha faktet vendimtare, kurse i
hedhë të gjitha provat të cilat disponon për vërtetimin e atyre fakteve,
mirëpo pas kësaj vlerëson gabimisht karakterin e provave të
prezantuara de vije deri te përfundimi i gabueshëm i gjendje faktike.
Gjendja faktike e vërtetuar në mënyrë jo të plotë kur gjykata e shkallës
së parë ka bërë lëshim me rastin e vërtetimit të ndonjë fakti vendimtar
ose nuk i ka prezantuar të gjitha provat e rëndësishme për argumentet
vendimtare të cilat i ka konfirmuar (Neni 405).
Aktgjykimi mund të kundërshtohet për shkak të vendimit për
sanksione penale, mjeteve sporadike të procedurës penale, (shpenzimet
dhe kërkesa pasurore-juridike), si dhe urdhëresat ër shpalljen e
aktgjykimit përmes shtypit, radios dhe televizionit (Neni 406). Me
rastin e kësaj baze të ankesës, aktgjykimi i shkallës së parë mund të
rishqyrtohet.
Procedura sipas ankesës,zhvillohet në dy pjesë: procedura para
gjykatës së shkallës së parë, para gjykatës e cila e ka nxjerrë vendimin
e kundërshtuar dhe procedura para gjykatës së shkallës së dytë.
Procedura para gjykatës së shkallës së parë – parashtrohet gjykatës e
cila e ka shqiptuar dënimin e shkallës së parë me numër të
mjaftueshëm të kopjeve për gjykatën si dhe për palën kundërshtare dhe
mbrojtësin.
141
M. Grubaç, 2006, fq. 453.

200. 200
Ankesa e cila nuk është në kohën e paraparë, apo është e
papranueshme do të hedhet me aktvendimin e kryetarit të trupit
gjykues (neni 407). Në afat prej tetë ditësh pala e kundërt mund të jep
përgjigje lidhur me ankesë. Ankesa, përgjigjet lidhur me ankesë dhe të
gjitha dokumentet i dorëzohen gjykatës së shkallës së dytë.
Procedura para gjykatës së shkallës ës dytë
Pjesa e dytë dhe më e rëndësishmja e procedurës ankimore zhvillohet
para gjykatës së ankesës apo të shkallës së dytë. Gjykata e shkallës së
dytë merr vendimin në seancën gjyqësore apo dëgjimore. Seanca fillon
me raportin e gjyqtarit raportues mbi faktet. Gjithashtu në punën e
kësaj seance mund të përfshihet edhe pala edhe mbrojtësi.(Neni 410.).
Për seancën gjyqësore informohet prokurori, i akuzuari dhe mbrojtësi.
Mosardhja e palëve dhe mbrojtësit të ftuar në mënyrë të rregullt, nuk e
pengon mbajtjen e seancës. Në seancën gjyqësore në të cilën
prezantojnë palët dhe mbrojtësi mund të kyçet publiku vetëm nën
kushtet ligjore (Neni 410. par. 4, 5) Marrja në pyetje para gjykatës së
shkallës së dytë mbahet vetëm nëse është e nevojshme që për shkak të
gjendjes faktike të vërtetuar gabimisht dhe në mënyrë jo të plotë midis
provave të reja apo përsëriten provat e prezantuara më parë ndonëse
ekzistojnë shkaqet e arsyeshme që lënda të mos i kthehet gjykatës së
shkallës së parë në rigjykim (Neni 412. par. 1)
B). Ankesa për aktgjykimin e gjykatës së shkallë së dytë, është e lejuar
jashtëzakonisht. Kjo ankesë i paraqitet Gjykatës Supreme të Kosovës.
Nëse gjykata e shkallës së parë ka shqiptuar dënimin me burgim
afatgjatë, por nëse është vërtetuar dënimi i tillë; nëse gjykata e shkallës
së dytë ka konstatuar gjendjen faktike më ndryshe e jo ashtu me
gjendje faktike të konfirmuar ka nxjerrë aktgjykimin; nëse gjykata e
shkallës së dytë e ka ndryshuar aktgjykimin e shkallës së parë me të
cilin i akuzuari është liruar nga ankesa dhe ka shqiptuar dënimin me të
cilin e shpallë fajtorë (Neni 430. par. 1).
122. Ankesa kundër aktvendimit
Sipas KPPPK, ankesa kundër aktvendimit është e lejueshme në rastin e
disa aktvendimeve, gjegjësisht kundër disa aktvendimeve. Ky mjet
juridik është i përjashtuar. Duke pasur parasysh se në procedurën
penale merren shumë aktvendime, ligji parasheh se kundër
aktvendimeve të gjyqtarit paraprak dhe kundër të tjerave të nxjerra në
shkallën e parë, palët dhe personat, të drejtat e të cilëve janë cenuar

201. 201
gjithmonë mund t’i kundërshtojnë kur në këtë ligj nuk është ndaluar në
mënyrë eksplicite ankesa. Ky ishte grupi i parë aktvendimeve në
pikëpamje të të cilave, me ligj është rregulluar në tërësi procedura e
ankesës (Neni 431, par. 1)
Grupin e dytë e përbëjnë ato aktvendime, të cilat në procedurën
paraprake i nxjerr kolegji i të treve. Me ligj parashihen përjashtimet në
kuptim të paraqitjes së ankesës edhe për vendimin e tillë. Pra, në
grupin e dytë hyjnë ato aktvendime, të cilat i nxjerr Kolegji
jashtëgjyqësor dhe kundër të cilave, zakonisht nuk lejohet ankesa
(Neni 431 par. 2).
Grupin e tretë e përbëjnë ato aktvendime, të cilat nxirren me qëllim të
përgatitjes së shqyrtimit gjyqësor dhe aktgjykimit dhe të cilat mund të
kundërshtohen vetëm me ankesë kundër aktgjykimit, përveç nëse me
KPPPK nuk është paraparë ndryshe (Neni 431, par. 3).
Afati për ankesë lidhur me aktvendimin është tri ditë nga dita e
dërgimit të vendimit, përveç nëse me KPPPK nuk është përkufizuar
ndryshe (afati për ankesë në vendimin e caktimit të paraburgimit është
24 orë nga momenti i pranimit të aktvendimit).
Me paraqitjen e ankesës lidhur me aktvendimin, zakonisht, shtyhet
ekzekutimi i tij. Pra, ankesa lidhur me aktvendimin ka ndikim
suspensiv, me vërejtje se ka edhe aktvendime të tilla të cilat
ekzekutohen pa marrë parasysh paraqitjen e ankesës. (Neni 433).
123. Rëndësia dhe kuptimi i mjetit të jashtëzakonshëm juridik
Pasi që të jetë paraqitur mjeti i rregullt juridik, dhe të jetë nxjerrë
vendimi për të, apo kur subjektet e autorizuara nuk e shfrytëzojnë këtë
të drejtë, aktvendimi i gjykatës merr formën e prerë. Prandaj me
aktvendimin e formës së prerë theksohet se nuk mund të shqyrtohet
më. Forma e prerë e aktvendimit ka karakter të sigurisë juridike, për
arsye se çdo procedurë penale në momentin e caktuar duhet të jetë e
përfunduar. Gjithashtu, forma e prerë është edhe supozim për
ekzekutimin e aktvendimit. Vetëm përjashtimisht mund të shqyrtohet
aktvendimi i gjykatës, pas formës së prerë, me anë të mjeteve të
jashtëzakonshme juridike. Aktvendimi i formës së prerë mund të jetë i
padrejtë kur ai bazohet në konstatimet jo të sakta të gjendjes faktike
apo kur me aktvendimin e gjykatës shkelet ligji.

202. 202
KPPPK njeh tri mjete të jashtëzakonshme juridike:
- përsëritjen e procedurës penale
142
;
- zbutja e jashtëzakonshme e dënimit;
- kërkesa për mbrojtje të ligjshmërisë.
124. Përsëritja e procedurës penale
Në raste të caktuara dhe sipas kushteve të parapara me KPPPK,
procedura penale e kryer me aktvendim/aktgjykim të formës së prerë
mund të përsëritet me kërkesë të personit të autorizuar (Neni 438).
Përsëritja e procedurës penale paraqet kthimin e procedurës së formës
së prerë, të kryer, në një fazë të mëparshme të procedurës dhe zhvillim
të serishëm të procedurës nga ajo fazë..143
Në këtë kuptim, procedura penale e cila ka përfunduar me formën e
prerë të aktvendimit apo aktgjykimit, me kërkesë të personit të
autorizuar, mund të përsëritet vetëm në rastet dhe nën kushtet e
parapara me ligj.
Në kuadër të këtij mjeti të jashtëzakonshëm juridik dallojm:
- rishqyrtimin e aktgjykimit të formës së prerë, pa procedurë penale
(Neni 439);
- vazhdimin e procedurës penale (nëse ajo është ndërpre për shkak të
ekzistimit të ndonjë pengese formale, psh. kompetenca reale e
gjykatës, Neni 440);
- përsëritja e procedurës penale të përfunduar me aktvendim të formës
së prerë (psh. në rastin kur prokurori publik heq dorë nga aktakuza,
kurse më vonë dëshmohet se heqja dorë e tij nga aktakuza ka qenë
rezultat i veprës penale-keqpërdorim i pozitës zyrtare të prokurorit
publik, Neni 441);
- përsëritja e procedurës penale të përfunduar me aktgjykim të formës
së prerë në dobi të të pandehurit (psh. nëse prezantohen faktet apo
provat e reja, të cilat e arsyetojnë lirimin e të dënuarit ose mundësojnë
dënimin e tij më të lehtë ligjor, Neni 442, par. 1, al. 3), apo edhe
142
Opširno o ovom vanrednom pravnom lijeku Murati, R.: Rishikimi i procedures
penale per shkak te fakteve dhe provave te reja. Prishtine, 2006.
143
G. Tomasheviq, 1998, fq. 243.

203. 203
përjashtimisht, në dëm të të akuzuarit144
(psh. nëse aktgjykimi i formës
së prerë ka qenë i bazuar në dëshmi të rreme të dëshmitarit, kurse
dëshmia e tillë e rreme është rezultat i veprës penale të të pandehurit
kundër dëshmitarit, Neni 442, par. 2).
Kërkesën për përsëritjen e procedurës penale mund ta paraqesin palët
dhe mbrojtësi, kurse pas vdekjes së të dënuarit edhe prokurori publik,
pastaj bashkëshorti legjitim, qifti jashtëmartesor, të afërmit farefisnor,
i përvetësuari dhe përvetësuesi si dhe ushqyesi i personit të dënuar
(Neni 443, par. 1).
Kërkesa për përsëritje të procedurës mund të parashtrohet edhe pasi që
i dënuari ta ketë vuajtur dënimin, pa marrë parasysh parashkrimin,
amnestimin apo faljen (abolicionin) – Neni 443, par. 2.
Për këtë mjet të jashtëzakonshëm juridik, (jo devolutiv), vendos
gjykata e cila ka gjykuar në shkallën e parë
124. Lehtësimi i jashtëzakonshëm.
Ky mjet i jashtëzakonshëm juridik, kur të jenë paraqitur pas formës së
prerë të aktgjykimit rrethanat të cilat nuk kanë ekzistuar në kohën e
shqiptimit të dënimit, ose ndonëse kanë ekzistuar, për to nuk ka ditur
gjykata, mund të sjell deri te dënimi më i butë (Neni 448) . Rrethanat
të cilat shërbejnë si bazë për lehtësimin e jashtëzakonshëm të dënimit
janë rrethanat e ashtuquajtura lehtësuese dhe rrethanat tjera të cilat
ndikojnë për masë apo lloj të dënimit më të butë (psh. rrethanat
personale dhe familjare të të dënuarit)145
.
Kërkesën mund ta paraqes edhe prokurori publik, i dënuari dhe
mbrojtësi i tij. Për kërkesën vendos Gjykata Supreme e Kosovës. Kjo
Gjykatë e refuzon kërkesën nëse nuk janë plotësuar kushtet, kurse,
nëse e miraton kërkesën, atëherë me aktvendim e ndryshon
aktgjykimin e formës së prerë në aspektin e dënimit.(Neni 450, par. 6).
144
Përsëritja e procedurës penale në dëmë të të pandehurit është e lejuar në afatin
kohorë prej 5 vjetësh nga dita e nxjerrjes së aktgjykimit të formës së prerë (Neni 442,
par.2).
145
T. Vasiljeviq, M. Grubaq, 2003, fq. 789.

204. 204
125. Kërkesa për mbrojtjen e ligjshmërisë
Me këtë mjet të jashtëzakonshëm juridik, sulmohet shkelja e ligjit në
aktgjykimin e formës së prerë. Kërkesa për mbrojtjen e ligjërisë
paraqitet për shkak të –shkeljes së ligjit penal- të cenimit absolutisht
esencial të dispozitave të KPPPK apo – shkeljeve tjera të ligjit
procedural, nëse ato shkelje ligjore kanë ndikuar në ligjshmërinë e
aktvendimit gjyqësor (Neni 451, par.1, al.1-3).
Përveç kësaj që u cek, Prokurori Publik i Kosovës, mund të paraqes
këtë mjet të jashtëzakonshëm juridik për shkak të çfarëdo shkeljeje të
ligjit (Neni 451, par. 3). Subjektet të cilat mund të paraqesin kërkesë
janë Prokurori Publik i Kosovës, i pandehuri, mbrojtësi edhe pas
vdekjes së të akuzuarit, personat e autorizuar për paraqitje të kërkesës
për përsëritje të procedurës,(Neni 452,par.1).
Afati për paraqitjen e kërkesës është një muaj nga data kur i pandehuri
e ka marrë aktvendimin e formës së prerë të gjykatës. Nëse me
aktvendimin e GJEDNJ është vërtetuar se me aktgjykim të formës së
prerë është shkelur ndonjë e drejtë themelore e njeriut, afati fillon të
rrjedh nda dita kur është pranuar vendimi i GJEDNJ nga ana e të
pandehurit (Neni 452, par. 3 dhe 4).
Për kërkesën për mbrojtje të ligjshmërisë vendos Gjykata Supreme e
Kosovës, dhe nëse e miraton kërkesën, atëherë do ta ndryshoj
vendimin aktvendimit/ aktgjykimin ose do ta anuloj në tërësi, apo
pjesërisht dhe lëndën do ta kthej në rigjykim në gjykatën kompetente,
ose vetëm do të konstatoj se ekziston shkelja ligjore (Neni 454. par.1,
dhe Neni 457).

205. 205
PJESA E XXVI
PROCEDURA E SHKURTUAR , DHËNIA E URDHËRIT PENAL DHE
PARALAJMËRIMI GJYQËSOR
27. Procedura e shkurtuar
Procedura e shkurtuar para gjykatës komunale zbatohet për veprat
penale për të cilat si dënim kryesor është paraparë gjoba me të holla
apo dënimi me burg deri në tri vjet (Neni 461).
Këtë procedurë, Ligji e ka rregulluar me dispozita të posaçme (të cilat
nënkuptojnë shmangie nga procedura e rregullt penale, kështu psh. në
sipas procedurës së shkurtuar nuk ka hetim apo procedurë të vërtetimit
të aktakuzës), zbatimin adekuat të dispozitave tjera të KPPPK. Në këtë
mënyrë i kontribuohet thjeshtësimit të veprimeve procedurale në rastet
e veprave të lehta penale. Ndërkaq, baza mbi të cilën janë ngritur
normat materiale është rregullim i tillë i procedurës së shkurtuar, i cili
siguron të drejtat dhe detyrimet e palëve, bënë rregullimin e drejtë të
fakteve, e mundëson procedurën e drejtë dhe mundësinë e parashtrimit
të mjeteve juridike.
Specifikë themelore e procedurës së shkurtuar është se:
- Kjo procedurë iniciohet në bazë të propozimit të aktakuzës së
prokurorit publik apo paditësit subsidiar ose në bazë të padisë private
të cilën e paraqet paditësi privat (Neni 462, paragrafi 1);
- me këtë procedurë, paraburgimi mund të caktohet vetëm
përjashtimisht dhe kohëzgjatja e tij zvogëlohet në kohën më të
shkurtër të mundshme (para paraqitjes së propozimit të aktakuzës,
paraburgimi mund të zgjas më së shumti 15 ditë, kurse pas paraqitjes
së propozimit të aktakuzës, gjyqtari për çdo muaj verifikon se a
ekzistojnë ende arsyet për paraburgim, Neni 463);
- shqyrtimi gjyqësor zhvillohet para gjyqtarit individual (Neni 22, par.
2);
- shqyrtimi gjyqësor mund të mbahet edhe pa pjesëmarrjen e të
pandehurit dhe mbrojtësit të tij (Neni 472);
- shqyrtimi kryesor fillon me leximin e përmbajtjes kryesore të
propozimit të aktakuzës apo padisë private dhe, sipas mundësisë,
përfundon pa u ndërpre (Neni 473, par. 1);
- ankesa lidhur me aktgjykimin mund të paraqitet në afat prej 8 ditësh
nga dita e dërgimit të kopjes së aktgjykimit (Neni 473, par. 3);

206. 206
- para caktimit të shqyrtimit gjyqësor, gjyqtari individual, mund t’i
ftojë paditësin privat dhe të akuzuarin për pajtim (Neni 474);
128 Procedura e dhënies të urdhrit penal
Procedura për dhënien e urdhrit penal, gjithashtu paraqet formë të
shkurtuar të procedurës penale e cila zbatohet në rastet e veprave të
lehta penale dhe në kuadër të kësaj është e mundur që të pandehurit t’i
shqiptohet masa apo sanksioni penal edhe pa shqyrtimin gjyqësor
(Neni 467 – 480).
Sipas natyrës së saj, procedura për lëshimin e urdhrit penal, i është
dedikuar zbatimit dhe përfundimit të shpejtë të procedurës së lidhur
me veprat e lehta penale. Përmes procedurës së dhënies së urdhrit
penal mundësohet thjeshtësimi i shqyrtimit të veprës penale, dhe
kryesit të saj, përshpejtohet procedurës penale por edhe lehtësohet
puna e legjislacionit penal.
Kusht ligjor për zbatimin e kësaj procedure është:
- që të jetë në pyetje vepra penale për të cilën është paraparë dënimi
me burg deri në tri vjet apo gjoba me të holla si dënim kryesor;
- që prokurori publik të ketë kuptuar për veprën penale në bazë të
kallëzimit penal autentik;
- që prokurori publik, në propozimin e aktakuzës, të ketë kërkuar nga
gjykata lëshimin e urdhrit penal;
- që prokurori të ketë kërkuar shqiptimin e masës apo sanksionit të
caktuar penal pa shqyrtim gjyqësor (Neni 476, par. 1).
Prokurori publik mund të kërkojë shqiptimin e një a më shumë masave
dhe sanksioneve penale: gjoba me të holla, ndalesa e ngasjes së
automjetit, urdhri për shpalljen e aktgjykimit në media, konfiskimi i
objektit, paralajmërimi i gjykatës apo konfiskimi i përfitimeve
pasurore të arritura me anë të veprës penale (Neni 476, par. 2).
Për propozimin e aktakuzës, i cili përmban kërkesën për lëshimin e
urdhrit penal, vendos gjyqtari individual i cili mund ta miratojë
kërkesën e prokurorit publik dhe me aktgjykim ta lëshojë urdhrin penal
(Neni 478, par. 1). Të akuzuarit i shqiptohet dënimi në bazë të
kërkesës së prokurorit publik. Krahas aktvendimit për masën, urdhri
penal përmban edhe këshillën e mjetit juridik, gjegjësisht të drejtën në
ankesë, si dhe atë se pas skadimit të afatit të ankesës, nëse nuk është
paraqitur ajo, urdhri penal do të bëhet i plotfuqishëm dhe se masa apo
dënimi i shqiptuar penal do të zbatohet (Neni 478, par. 3). Pra, kundër
urdhrit penal, i akuzuari dhe mbrojtësi i tij mund të parashtrojnë
ankesën në afat prej tetë ditësh. Nëse gjyqtari individual nuk e hedh

207. 207
poshtë ankesën, e cakton shqyrtimin gjyqësor dhe vepron sipas
dispozitave të procedurës së shpejtë (të shkurtuar) – Neni 479, par. 4).
Gjyqtari individual, gjithashtu mund ta hedh poshtë lëshimin e urdhrit
penal (psh: nëse vepra nuk është vepër penale, apo nëse kërkesa është
parashtruar për veprën penale për të cilën nuk mund të parashtrohet
kërkesë e tillë-Neni 477, par. 2).
129. Shqiptimi i paralajmërimit të gjykatës
Paralajmërimi i gjykatës është sanksion specifik penal i cili mund të
shqiptohet për vepra të lehta penale. KPPPK përmban dispozita të
posaçme për shqiptimin e saj (Neni 481 – 488). Paralajmërimi
gjyqësor shqiptohet me aktgjykim. Me këtë aktgjykim, i pandehuri nuk
shpallet fajtor për veprën penale, por në shqiptimin e aktgjykimit, ndër
të tjera, vetëm theksohet se të pandehurit i shqiptohet masa e
paralajmërimit të gjykatës (Neni 482, par. 2). Nëse prokurori publik
ankohet lidhur me aktgjykimin e paralajmërimit gjyqësor në dëmë të të
pandehurit, atëherë gjykata e shkallës së dytë mund të nxjerrë
aktgjykimin me të cilin i pandehuri shpallet fajtor dhe dënohet me
burg ose dënim alternativ (Neni 485, par. 1).

208. 208
PJESA XXVII
PROCEDURAT E POSAÇME
130. llojet e procedurave të posaçme
Kodi i Përkohshëm i Procedurës Penale i Kosovës i njeh procedurat e
posaçme penale si vijon:
- procedura kundër personave të cilët për shkak të vartësisë nga droga
ose alkooli kanë kryer vepra penale (Neni 486-488);
- procedura e konfiskimit (Neni 489 – 499);
- procedura e revokimit të dënimeve alternative (Neni 500);
- procedura e nxjerrjes së aktvendimit për shlyerjen e dënimit nga
evidenca (Neni 501- 505);
- procedura e ofrimit të ndihmës ndërkombëtare juridike dhe zbatimi i
marrëveshjeve ndërkombëtare në çështjet penalo-juridike (Neni 506-
515);
- procedura e transferimit të të akuzuarve dhe të të dënuarve në
kompetencë të legjislacionit të huaj dhe e kundërta, nga kompetenca
e legjislacioni të huaj në atë të vendit (Neni 516-533);
- procedura për kompensim të dëmit, rehabilitim dhe realizim të të
drejtave tjera të personave të dënuar pa arsye, apo pa bazë të privuar
nga liria (Neni 534-542) dhe
- procedura për lëshimin e kumtesave dhe shpalljeve (Neni 543-547).
A) Procedura kundër personave të cilët, për shkak të vartësisë nga
droga ose alkooli, kanë kryer vepra penale
Masën e mjekuese të rehabilitimit të detyrueshëm, gjykata me
aktgjykim të prerë, në pajtim me dispozitat përkatëse të KPPK, ia
shqipton personit i cili ka kryer vepër penale nën ndikimin e alkoolit
apo për shkak të vartësisë nga droga. Kjo masë mund të shqiptohet të
pandehurit pavarësisht nga sanksioni i shqiptuar, kurse koha të cilën i
dënuari e kalon në entin shëndetësor për shkak të masës së përmendur,
llogaritet në dënimin me burg (Neni 486). Gjykata sipas detyrës
zyrtare (“ex officio”), çdo dy muaj vendos se a ekziston ende kushti
për zbatimin e kësaj mase. Për marrjen e vendimit i cili ka të bëjë me
kohëzgjatjen apo ndryshimin e kësaj mase, gjykata dëgjon mendimin e
ekspertit dhe merr në pyetje kryesin e veprës, nëse këtë e lejon gjendja
e tij shëndetësore. Kryesi i veprës domosdo duhet ta ketë mbrojtësin,
kurse për marrjen e tij në pyetje informohet edhe prokurori.

209. 209
B) Procedura e konfiskimit
Me KPPPK parashihet që objektet të cilat janë në pajtim me KPPK,
mund dhe duhet të konfiskohen, madje ato konfiskohen edhe atëherë
kur procedura penale ende nuk ka përfunduar me aktgjykim me të cilin
i pandehuri duhet të shpallet fajtor, nëse ekziston rreziku se objektet
mund të përdoren për vepër penale, apo nëse këtë e kërkojnë arsyet
morale dhe interesi i sigurisë së përgjithshme (Neni 489, par. 1).
Së dyti, objektet do të konfiskohen me vendim të posaçëm
(aktvendim), nëse gjykata me aktgjykim sipas të cilit i pandehuri është
shpallur fajtor, ka lëshuar nxjerrjen e vendimit për konfiskim të
detyrueshëm të objektit. Sipas zgjidhjeve nga e drejta materiale-
penale, askush nuk mund ta mbajë pasurinë e krijuar përmes veprës së
kryer penale, prandaj ajo duhet të konfiskohet sipas procedurës së
paraparë me Ligj. Për këtë arsye, si përgjigje në dispozitat materiale-
juridike për konfiskimin e pasurisë së krijuar me kryerje të veprës
penale, Ligji i Procedurës Penale, njeh procedurën e posaçme për
konfiskimin e dobisë së tillë pasurore. Prandaj, kusht për zbatimin e
kësaj procedure të posaçme dhe specifike është krijimi i dobisë
pasurore përmes kryerjes së veprës penale.
Sipas të Drejtës së Procedurës Penale, specifikat e tilla, të parapara do
të ishin:
- Pasuria materiale e krijuar përmes kryerjes së veprës penale,
përcaktohet në procedurën penale, sipas detyrës zyrtare (Neni 490,
par. 1).
- Gjykata dhe organet tjera, janë të detyruar që gjatë procedurës t’i
mbledhin provat dhe t’i hetojnë rrethanat që janë të rëndësishme për
përcaktimin e pasurimit material të krijuar me vepër penale.
- Nëse i dëmtuari ka paraqitur kërkesë pronësore-juridike për kthimin
e objektit të marrë përmes kryerjes së veprës penale, gjegjësisht për
shumën në të holla e cila i përgjigjet vlerës së sendeve, atëherë dobia
pasurore do të përcaktohet vetëm në atë pjesë e cila nuk është
përfshirë me kërkesën pronësore-juridike (Neni 490)
- Konfiskimin e pasurisë materiale të marrë me vepër penale, gjykata
mund ta shqiptojë në aktgjykim me të cilin i pandehuri shpallet
fajtor, apo në lajmërimin gjyqësor, ose në aktvendim në të cilin
shqiptohet masa mjekuese e rehabilitimit të detyrueshëm nga alkooli
apo droga të kryesit të veprës penale (Neni 494).

210. 210
C. Procedura e revokimit të dënimeve alternative
Kur dënimi me kusht varet nga plotësimi i obligimeve të caktuara,
kurse i akuzuari nuk i plotëson ato obligime në afatin që e cakton
gjykata, atëherë gjykata e cila ka gjykuar në shkallën e parë, me
propozim të prokurorit publik, paditësit të autorizuar, apo sipas detyrës
zyrtare, inicion procedurën për revokimin e dënimit me kusht.
Nëse gjykata, pas marrjes në pyetje të të dënuarit, konstaton se i
dënuari nuk e ka plotësuar obligimin sipas masës së shqiptuar, atëherë
nxjerr aktgjykimin me të cilin e revokon dënimin me kusht, për shkak
të mosplotësimit të obligimit (Neni 500, e lidhur me Nenin 47 të
KPPK).
C) Procedura e nxjerrjes së aktvendimit për shlyerjen e dënimit nga
evidenca
Aktvendimi për shlyerjen e dënimit nga evidenca nxirret sipas detyrës
zyrtare (ex officio). Aktvendimin e nxjerr organi publik, kompetent
për fushën e drejtësisë. Para shlyerjes nga evidenca, verifikohet
sidomos; a është ngritur kundër personit të dënuar procedurë penale
edhe për ndonjë vepër tjetër penale, të kryer para skadimit të kohës për
shlyerjen e dënimit. Nëse organi kompetent nuk e nxjerr aktvendimin
për shlyerjen e dënimit, personi i dënuar mund ta parashtrojë kërkesën
për këtë. Krahas kësaj procedure për nxjerrjen e aktvendimit për
shlyerjen e dënimit nga evidenca (Rehabilitimi Ligjor – Neni 87 i
KPPK), KPPPK parasheh procedurën për shlyerjen e dënimit edhe në
bazë të aktvendimit gjyqësor(Rehabilitimi Gjyqësor–Neni 88 i KPPK).
Për këtë lloj rehabilitimi, lutja i parashtrohet gjykatës e cila e ka
dënuar në shkallën e parë. Pas kryerjes së veprimeve të caktuar,
gjykata e nxjerr aktvendimin për shlyerjen e dënimit ose e refuzon
lutjen (Neni 504).

211. 211
PJESA E XXVIII
PROCEDURA E OFRIMIT TË NDIHMËS JURIDIKE
NDËRKOMBËTARE DHE ZBATIMI I MARRËVESHJEVE
NDËRKOMBËTARE NË ÇËSHTJET PENALE-JURIDIKE. PROCEDURA
PËR TRANSFERIN E PERSONAVE TË AKUZUAR DHE TË DËNUAR
NË KOMPETENCA TË LEGJISLACIONEVE TË HUAJA DHE NGA
KOMPETENCAT E LEGJISLACIONEVE TË HUAJA NË ATË
VENDORE
131. Në përgjithësi për ndihmën juridike ndërkombëtare dhe llojet e
ndihmës së tillë
Ndihma juridike ndërkombëtare paraqet grup veprimesh të
llojllojshme të cilat ndërmerren në kuadër të bashkëpunimit të
legjislacioneve penale me qëllim të luftimit të kriminalitetit. Lënda e
ndihmës juridike ndërkombëtare ka të bëjë me ndërmarrjen e
veprimeve procedurale penale dhe transferin e personave të akuzuar
dhe të dënuar.
Për këtë arsye, mund të thuhet se ndihma penalo-juridike
ndërkombëtare ka shumë forma, siç janë:
- ndihma e “vogël” penalo-juridike ndërkombëtare;
- ekzekutimi i aktgjykimit të jashtëm;
- dorëzimi i ndjekjes penale shtetit tjetër (të huaj); dhe
- ekstradimi.146
Gjithashtu sipas kuptimit të përgjithshëm, ndihma penalo-juridike
ndërkombëtare karakterizohet si:
- ndihmë aktive juridike (ofrim i ndihmës juridike); dhe
- ndihmë pasive juridike (kërkimi i ndihmës juridike).
Ndihma penalo-juridike ndërkombëtare zhvillohet në bazë të
marrëveshjeve bilaterale dhe multilaterale ndërkombëtare apo në bazë
të dispozitave ligjore të vendit. Me dispozitat e marrëveshjeve
ndërkombëtare janë paraparë bazat dhe kushtet e zbatimit të ndihmës
procedurale-penale, gjegjësisht ekstradimi i personave të dënuar dhe të
146
D. Krapac, Birin, 1987, fq.7.

212. 212
akuzuar dhe përderisa ato veprime kryhen, edhe vet procedura rreth
ekstradimit të personave të përmendur zbatohet nga organet vendore,
në mënyrën dhe formën e cila është paraparë me normat procedurale
vendore.
Tërheqja apo zmbrapsja është e mundur me kërkesë të atij që kërkon
ndihmën ndërkombëtare penalo-juridike, nëse ajo nuk është në
kundërshtim me sistemin juridik vendor, apo nëse ajo është e paraparë
me marrëveshje ndërkombëtare.
Pra, normat e ndihmës penalo-juridike ndërkombëtare na paraqiten si
norma të së drejtës ndërkombëtare apo si norma të së drejtës së
brendshme të vendit. Në raportin e ndërsjellë midis tyre, e drejta
ndërkombëtare gjithmonë ka përparësi.147
132. Ndihma e “vogël” penalo-juridike ndërkombëtare
Kjo formë e ndihmës përfshinë forma të ndryshme të veprimeve
procedurale, (dërgimi i letrave apo marrja në pyetje e dëshmitarit), të
cilat i ndërmarrin organet e procedurë penale me lutje dhe në dobi të
organeve të jashtme (të shteteve të huaja).
Këto veprime ndërmerren sipas rregullave procedurale të organeve
vendore të procedurës penale. Në kuadër të kësaj forme të ndihmës
ndërkombëtare juridiko-penale vlen parimi i identitetit të normës apo
parimi i sanksionimit të ndërsjellë. Pra, vepra për shkak të së cilës
kërkohet ndihma “e vogël” ndërkombëtare juridiko-penale duhet të
jetë vepër penale e paraparë si me legjislacionin e atij i cili lutë për
ndihmë, ashtu edhe me legjislacionin e atij i cili lutet për ndihmë.
Sipas KPPPK, lutjet e gjykatave vendore për ndihmë juridike në
çështjet penale, u dërgohen organeve të jashtme përmes rrugëve
diplomatike. Po në të njëjtën mënyrë, lutjet e organeve të jashtme për
ndihmë juridike, u dërgohen edhe gjykatave vendore, (Neni 507, par.
1).
147
Për këtë dëshmojnë edhe vendimet në procedurën penale të Kosovës. Kësht npr.
Ndihma ndërkombëtare juridike-penale ofrohet sipas dispozitave të KPPPK, nëse me
marrëveshje ndërkombëtare nuk është paraparë ndryshe (Nnei 506). Vet procedurat
për ndihmë ndërkombëtare të këtij lloji dhe zbatimi i marrëveshjeve ndërkombëtare
në çështjet penale bëhet në pajtim me Nenin 8.1(n), 8.1 (m) dhe 8.1 (o) të Kornizës
Kushtetuese KK. dhe Neni. 516, par. 1.

213. 213
Në raste urgjente dhe në bazë të reciprocitetit, lutjet për ndihmë
juridike mund të dërgohen edhe përmes organit publik kompetent për
punë të brendshme apo përmes organit publik kompetent për luftimin e
shpëlarjes së fitimit përmes aktiviteteve kriminale.(Neni 50,par. 2).
Organi kompetent, lutjen e organit të jashtëm për ndihmë juridike, ia
drejton organit kompetent pët fushën e gjyqësisë, i cili pastaj ia
përcjell gjykatës së qarkut në territorin e së cilës është personi të cilit
duhet dërguar dhe dorëzuar dokumentin, të hetohet, në territorin e së
cilës e ka vendqëndrimin apo në territorin e së cilës duhet ndërmarrë
veprimin e kërkuar të hetimit.
Për lejueshmërinë dhe mënyrën e zbatimit të veprimit i cili është
objekt i lutjes së organit të jashtëm, vendos gjykata e qarkut në pajtim
me ligjin në fuqi (Neni 508, par.1 dhe 3).
133. Zbatimi i aktgjykimit të jashtëm penal
Zbatimi i aktgjykimit të jashtëm paraqet formë shumë të ndërlikuar të
ndihmës ndërkombëtare penale-juridike. Gjykatat e vendit veprojnë
sipas lutjes së organit të jashtëm me të cilën kërkohet zbatimi i
aktgjykimit ndëshkues ndaj banorit të Kosovës, të cilin aktgjykim e ka
sjellë gjykata e jashtme, nëse kjo është e paraparë me marrëveshje
ndërkombëtare ose në bazë të reciprocitetit. (Neni 509, par. 1).
Për zbatimin e aktgjykimit të jashtëm penal, kërkohet zbatimi i
procedurës gjegjëse. Në të vërtetë, gjykata e nxjerr vendimin për
zbatimin e sanksioneve të cilat i ka vendosur gjykata e jashtme në
kolegjin e përbërë nga tre gjyqtarë (Neni 511, par. 1). Për sesionin
gjyqësor informohet prokurori publik, i dënuari dhe mbrojtësi. Në
shqiptimin e dënimit të cilin e miraton gjykata e vendit, gjykata do ta
fus shqiptimin dhe emërtimin e gjykatës nga dënimi i jashtëm dhe do
ta shqiptojë sanksionin penal.
Në arsyetimin e dënimit do të ceken shkaqet të cilat i ka pasur
parasysh gjykata me rastin e shqiptimit të sanksionit. Kundër dënimit i
cili është shqiptuar sipas ligjeve penale vendore lejohet ankesa.
Ankesën mund ta ushtrojë prokurori publik, i dënuari dhe mbrojtësi i
tij. (Neni 511, par. 2 – 7). Personi i dënuar mund të privohet nga liria
nëse për veprën e kryer penale është paraparë paraburgimi dhe nëse
rrethanat specifike tregojnë për rrezikun e arratisë së tij. (Neni 510).

214. 214
Këtu duhet shtuar se është e mundur që shtetasi i huaj i dënuar nga
gjykata vendore apo personi i autorizuar me kontratë ia paraqet lutjen
gjykatës që i dënuari ta vuaj dënimin në vendin e vet. Në shembujt e
tillë gjykata do të veprojë sipas marrëveshjeve ndërkombëtare apo në
bazë të reciprocitetit. Neni 512).
134. Cedimi i ndjekjes penale shtetit tjetër (të huaj)
Ndonëse parimi territorial si njëri ndër parimet themelore, në kuadër të
vlefshmërisë hapësinore të legjislacionit penal, obligon që legjislacioni
penal të zbatohet ndaj secilit që kryen vepër penale në territorin e
caktuar, prapë parashihet mundësia që nën kushtet e caktuara ndjekja
penale e kryesit të huaj të veprës penale t’i cedohet apo lihet
shtetit tjetër (të huaj), gjegjësisht që për shtetasin e vet ta marrë
ndjekjen penale nga shteti tjetër i huaj në territorin e të cilit përndryshe
është kryer vepra penale.
Lënia e ndjekjes penale shtetit të huaj është e mundur nën kushtet në
vijim:
- që i huaji i cili e ka vendqëndrimin në shtetin tjetër të huar ta ketë
kryer veprën penale në territorin e Kosovës;
- që shteti i huaj të mos e kundërshtojë cedimin e dokumenteve penale
me qëllim të ndjekjes dhe dënimit;
- të bëhet fjalë për veprat penale për të cilat është paraparë dënimi me
burg deri në dhjetë vjet apo për veprën penale të rrezikimit të
komunikacionit publik; dhe
- që i dëmtuari të ketë marrë garanci për realizimin e kërkesës
pasurore-juridike (Neni514).
Vendimin e nxjerr trupi gjyqësor me propozimin e prokurorit publik.
Kërkesa e shtetit të huaj që në Kosovë të ndërmerret ndjekja e banorit
të Kosovës për shkak të veprës penale, të kryer në botën e jashtme së
bashku me dokumente i dërgohet prokurorit publik në territorin e të
cilit ai person e ka vendbanimin e përhershëm. Për aktvendimin me të
cilin hedhet poshtë kërkesa për marrjen e ndjekjes penale, si dhe për
aktvendimin e formës së prerë të nxjerrë në procedurën penale,
informohet shteti i jashtëm i cili ka drejtuar kërkesën për fillimin e
ndjekjes në Kosovë (Neni 515).

215. 215
135. Procedura e bartjes së personave të akuzuar dhe të dënuar në
kompetencë të gjyqësisë së jashtme dhe nga gjyqësia e jashtme
në atë vendore (Ekstradimi.
Kjo është njëra ndër format më të vjetra dhe më të rëndësishme të
ndihmës ndërkombëtare juridike-penale. Parimet themelore që kanë
të bëjnë me ekstradimin janë:
- parimi i reciprocitetit;
- parimi i identitetit të normës apo sanksionimit të ndërsjellë;
- parimi i specialitetit (që do të thotë se personi i ekstraduar mund të
ndiqet penalisht apo dënohet vetëm për ato vepra penale të cilat janë
kryer para paraqitjes së kërkesës për ekstradim); dhe
- parimi ekstradibil i cili nënkupton se ekstradimi është i mundur
vetëm në pikëpamje të atyre veprave penale të cilat si të atilla janë të
parapara me marrëveshje ndërkombëtare apo me të drejtën e
brendshme.148
KPPPK rregullon: supozimet për bartjen e personit në gjyqësinë e
jashtme (Neni 517 dhe 533); procedurën për bartjen e tillë(Neni 518 –
519); privimin nga liria të personit, bartja e të cilit kërkohet dhe
caktimi i paraburgimit (Neni 520), veprimet që i ndërmerr gjyqtari i
procedurës paraprake për të konstatuar se a ekzistojnë supozimet për
ekstradim të të huajit (Neni 521); procedura para gjykatës kompetente
e cila mund të rezultojë me aktvendimin për refuzim të lutjes për
ekstradim apo aktvendimit me të cilin konstatohet se janë plotësuar
kushtet ligjore për ekstradim (neni 522-524); Nxjerrja e vendimit
përfundimtar me të cilin lejohet bartja nga ana e organit publik
kompetent.(Neni 525); informimi i shtetit të jashtëm (Neni 527, par.
1); ekstradimi i të njëjtit person të cilin e kërkojnë shumë shtete (Neni
528); kalimin përtej territorit të Kosovës të personit ekstradimin e të
cilit e kërkon një shtet i jashtëm nga shteti tjetër i jashtëm (Neni 532);
dhe procedura e organit kompetent publik në rastin kur kundër personit
i cili jeton në shtetin e jashtëm zhvillohet procedurë penale në Kosovë.
(Neni 531). Procedura e ekstradimit në gjyqësinë e jashtme të të huajit
i cili është i akuzuar ose i dënuar iniciohet në bazë të lutjes së shtetit të
jashtëm. Lutja paraqitet përmes rrugëve diplomatike.
148
D. Krapac, V. Birin, 1987, fq. 32 – 37

216. 216
Me lutje duhet të paraqiten:
- shënimet e identifikimit të të akuzuarit apo të dënuarit (përshkrimi
i saktë, fotografia,shenjat papilare të gishtit etj);
- certifikata apo shënimet tjera për shtetësinë e të huajit;
- aktakuza apo aktgjykimi ose aktvendimi për paraburgimin apo
ndonjë dokument tjetër adekuat në të cilin duhet të shënohet emri
dhe mbiemri i personit dhe të dhënat tjera të nevojshme për
përcaktimin e identitetit të tij, përshkrimi i rrobave, emërtimi ligjor
i veprës penale dhe provat në bazë të dyshimit;
- ekstrakti nga teksti i ligjit penal të shtetit të jashtëm i cili duhet të
zbatohet apo është zbatuar ndaj të akuzuarit për veprën, për shkak
të së cilës kërkohet ekstradimi, kurse, nëse vepra është kryer në
territorin e shtetit të tretë, atëherë edhe ekstrakti i tekstit të ligjit
penal të atij shteti (Neni 518).
Lutja për ekstradimin e të huajit dërgohet përmes organit kompetent
publik të fushës së drejtësisë, gjyqtarit të procedurës paraprake,
gjyqtarit të gjykatës së qarkut në territorin e të cilës qëndron apo banon
i huaji (Neni 519, par. 1). Kurse vendimin definitiv se a do të
ekstradohet apo jo e nxjerr organi kompetent publik (Neni 525, par. 1).

217. 217
PJESA E XXIX
PROCEDURA PËR KOMPENSIM, REHABILITIM, REALIZIM TË
TË DREJTAVE TJERA TË PERSONAVE TË DËNUAR PA ARSYE
DHE TË PRIVUAR PA TË DREJTË NGA LIRIA
Kompensimi i dëmit personit i cili është dënuar apo është
paraburgosur pa arsye, paraqet një ndër të drejtat dhe liritë themelore
të njeriut Analizimi i dispozitave ndërkombëtare në këtë fushë tregon
se çdo person i cili është viktimë e arrestimit dhe paraburgimit të
kundërligjshëm, ka të drejtë për kompensim të dëmit (Neni 9,par. 5 i
PNDCP dhe Neni 5, par. 5 i KEDNJ). Garancitë ndërkombëtare të të
drejtës për kompensim të dëmit për shkak të dënimit të pa arsyeshëm.
parashohin se personit, i cili me aktgjykim të formës së prerë është
dënuar për vepër penale, dhe nëse më vonë dënimi i tij është hequr ose
është falur për shkak se ndonjë fakt i ri më vonë i zbuluar ka treguar
për gabimin gjyqësor, personi i cili ka vuajtur dënimin si pasojë e atij
dënimi, do ta marr kompensimin e dëmit në pajtim me ligjin apo
praktikën e shtetit gjegjës, nëse nuk dëshmohet se ai është pjesërisht
apo plotësisht përgjegjës për atë që fakti i panjohur nuk është zbuluar
me kohë (Neni 14, par. 6 i PNDCP dhe Neni 3 i Protokollit 7 me
KEDNJ).
Sipas KPPPK, personi i cili është dënuar apo është arrestuar në mënyrë
kundërligjore, apo është mbajtur në paraburgim para shqyrtimit
gjyqësor, ka të drejtë në rehabilitim, kompensim të drejtë nga mjetet e
buxhetit dhe në të drejtat tjera të parapara me ligj (Neni 16). E drejta
për kompensim të dëmit për shkak dënimit apo arrestimit të pabazë
përfshinë të drejtën për pagesë të dëmit pasuror dhe jopasuror.
Ekzistojnë pra, forma dhe lloje të ndryshme të dëmit, kurse
kompensohet tërë ajo që sipas dispozitave të të drejtës pasurore
nënkupton dëmin.149
149
Praktika gjyqësore merr qëndrim për atë se për cilat forma të dëmeve të shkaktuara
mund të shtrohet kërkesa për kompensim. Lidhur me këtë, më së shpeshti diskutohet
për kërkesat në vijim për kompensim të dëmit, të cilat mund të shtrohen në procedurë
para gjykatës ose drejtpërdrejt organit kompetent të administratës:Dëmi i krijuar për
shkak të ndërprerjes së marrëdhënies së punës dhe cilësisë së të siguruarit të
përkujdesit social; shpenzimet e anëtarëve të familjes së të dënuarit për shkak të
vizitave të dënuarit dhe dërgimit të dërgesave; ndërprerja e shkollimit dhe shtyerja e
punësimit;; konfiskimi i dobisë pasurore; kthimi i gjërave të konfiskuara, gjegjësisht

218. 218
Gjykata e cila në procedurën penale e ka dënuar, në shkallën të parë
nxjerr aktvendimin sipas detyrës zyrtare, me të cilin anulon regjistrin e
dënimit të paarsyeshëm në evidencën penale. Aktvendimi i dërgohet
organit kompetent publik të judikaturës. Për anulimin e regjistrit nuk
guxon t’i jepen askujt informata nga evidenca penale (Neni 540). Me
këtë dispozitë garantohet edhe më shumë realizimi i rehabilitimit të
plotë moral, sepse veprimi sipas detyrës zyrtare formë e posaçme e
rehabilitimit të domosdoshëm.
E drejta për kompensimin e dëmit për shkak të dënimit të paarsyeshëm
arrihet duke i plotësuar kushtet ligjore si vijon:
- nëse personit i është shqiptuar dënimi penal apo është shpallur fajtor
me aktgjykim të formës së prerë dhe pastaj është liruar nga dënimi;
- nëse me rastin e mjetit të jashtëzakonshëm ligjor, procedura e re
është pezulluar me formë të prerë apo me aktgjykim të formës së
prerë është liruar nga aktakuza ose aktakuza është hedhur poshtë dhe
- nës personi, me pranim të rrejshëm apo në ndonjë mënyrë tjetër nuk e
ka shkaktuar me qëllim dënimin e tij, përveç nëse për këtë ka qenë i
shtyrë me forcë (Neni 534, par, 1 dhe 2).
Ndërkaq, e drejta për kompensim të dëmit nuk ekziston:
- nëse procedura ka përfunduar apo është nxjerrë aktgjykimi me të
cilin aktakuza refuzohet për shkak të mosheqjes dorë nga ndjekja të
paditësit subsidiar apo privat ose për shkak se i dëmtuari e ka
tërhequr propozimin, kurse deri te tërheqja ka ardhur në bazë të
marrëveshjes me të pandehurin;
- apo nëse në procedurën ë përtëritu, akuza është hedhur poshtë për
shkak të mungesës së kompetencës së gjykatës, kurse prokurori i
autorizuar ka ndërmarrë ndjekjen para gjykatës kompetente (Neni
534, par. 1, al. 1 dhe 2).
KPPPK, parasheh jo vetëm të drejtën për kompensim të dëmit për
shkak të dënimit të paarsyeshëm, por edhe të drejtën për kompensim të
dëmit për shkak të arrestimit dhe paraburgimit të pabazuar.
Të drejt për kompensimin e dëmit ka:
- personi i cili ka qenë në paraburgim, kurse nuk ka ardhur deri te
dhënia e kompensimit për to përveç nëse bëhet fjalë për sende të cilat duhet të
merren; kompensimi i dëmit material (për shkak të rrënimir të prestigjit apo nderit,
vuajtjeve dhe dhembjeve shpirtërore dhe fizike).

219. 219
fillimi i procedurës penale ose aktakuza është hedhur poshtë me
vendim të formës së prerë, ose procedura është ndërpre apo me
aktgjykimin e formës së prerë është liruar nga aktakuza apo aktakuza
është refuzuar;
- personi i cili e ka vuajtur dënimin e arrestit, kurse me rastin e
përtëritjes së procedurës penale apo kërkesës për mbrojtje të
ligjshmërisë i është shqiptuar sanksioni i paraburgimit në afat më të
shkurtër se sa dënimi të cilin e ka vuajtur ose i është shqiptuar
dënimi penal i cili nuk është privim lirie apo është shpallur fajtor dhe
është liruar pastaj nga dënimi;
- personi i cili për shkak të gabimit apo për shkak të punës
kundërligjore të organit të pushtetit, është privuar nga liria pa arsye
ose është mbajtur gjatë në paraburgim apo në entin për vuajtje të
dënimit apo masës;
- personi i cili në paraburgim ka kaluar më tepër se sa që zgjatë
sanksioni me burg me të cilin është dënuar;
- personi i privuar nga liria pa bazë ligjore, nëse nuk i është caktuar
paraburgimi dhe as koha e kaluar në paraburgim nuk iu ka llogaritur
në vuajte dënimi për kundërvajtje apo vepër penale (Neni 538, par. 1
dhe 2);
- E drejta për kompensim të dëmit të shkaktuar për shkak të privimit
nga liria pa bazë ligjore nuk i takon personit i cili me sjelljet e tij të
pahijshme ka shkaktuar privimin e tij nga liria (Neni 538, par. 3).
E drejta për kompensim parashkruhet tri vjet nga dita e formës së prerë
të aktgjykimit me të cilin i akuzuari është liruar nga aktakuza apo me
të cilin aktakuza është hedhur poshtë, gjegjësisht me formën e prerë të
aktvendimit me të cilin është refuzuar aktakuza ose është ndërprerë
procedura. Nëse me rastin e ankesës, gjykata e lartë e ka zgjidhur të
drejtën për kërkesën e kompensimit të dëmit, atëherë ajo parashkruhet
tri vjet pas pranimit të aktvendimit të asaj gjykate (Neni 535, par. 1).
Procedura për realizimin e të drejtës në kompensim të dëmit i ka dy
pjesë:
Procedura administrative dhe kontestimore
Faza e parë pra është procedura administrative e cila duhet të fillojë
para paraqitjes së padisë për kompensimin e dëmit. I dëmtuari i
paraqitet organit kompetent publik të drejtësisë me kërkesë, me qëllim
të arritjes së marrëveshjes për ekzistimin e dëmit dhe për llojin dhe
lartësinë e kompensimit. Paraqitja atij organi është rregull procedurale,

220. 220
pa të cilën në procedurën kontestimore nuk është i mundur shqyrtimi.
Nëse arrihet marrëveshja, atëherë me të përcaktohet lloji dhe lartësia e
dëmit. Ndërkaq, nëse deri te kjo marrëveshje nuk vihet, ose nëse
organi kompetent nuk e nxjerr vendimin brenda tre muajve nga dita e
paraqitjes së kërkesës, i dëmtuari, te gjykata kompetente mund ta
paraqes padinë për kompensimin e dëmit (Neni 535, par.2 dhe Neni
536, par. 1).
Pasardhësit e të dëmtuarit trashëgojnë vetëm të drejtën e personit të
dëmtuar për kompensim të dëmit pasuror. Nëse i dëmtuari ka paraqitur
tashmë kërkesën për kompensimin e dëmit, pasardhësit mund ta
vazhdojnë procedurën vetëm brenda kufijve të kërkesës tashmë të
paraqitur për kompensim të dëmit pasuror. Pasardhësit e personit të
dëmtuar, pas vdekjes së tij mund ta vazhdojnë procedurën për
kompensimin e dëmit, gjegjësisht ta fillojnë procedurën, nëse personi i
dëmtuar ka vdekur para skadimit të afatit të parashkrimit, kurse nga
kërkesa nuk ka hequr dorë (Neni 537).
Nëse rasti, i cili ka të bëjë me gjykimin e paarsyeshëm apo arrestimin
e pabazë të ndonjë personi është publikuar në mjetet e informimit dhe
me këtë është dëmtuar prestigji i personit, gjykata, me kërkesë të tij do
ta publikojë në gazetë apo në mjete tjera të informimit publik
aktvendimin nga i cili rezulton pabazueshmëria e dënimit të
mëparshëm, gjegjësisht pabazueshmëria e arrestimit.
Nëse rasti nuk është shpallur në mjete të informimit publik,
komunikatën tillë me kërkesën e atij personi do ti dërgohet
punëdhënësit të tij.
Pas vdekjes së të dëmtuarit të drejtën për paraqitje të kërkesës e ka
bashkëshorti i saj/tij, gjegjësisht qifti jashtëmartesor, fëmijët, prindërit,
vëllezërit dhe motrat. Kërkesa mund të paraqitet edhe nëse nuk është
parashtruar kërkesa për kompensim të dëmit. Kërkesa i paraqitet
gjykatës në afat prej gjashtë muajsh (Neni 539).
Personit, të cilit për shkak të gjykimit të padrejtë apo paraburgimit të
pabazë i ka pushuar marrëdhënia e punës ose cilësia e të siguruarit në
kuadër të sistemit të sigurimit social, i njihet përvoja e punës, apo
përvoja e sigurimit sikurse të kishte punuar gjatë tërë kohës sa ka qenë
i burgosur për shkak të gjykimit të padrejtë apo paraburgimit të
pabazë. Në përvojë pune llogaritet edhe koha e papunësisë që ka
rezultuar për shkak të gjykimit të padrejtë apo paraburgimit të pabazë
e që kjo nuk ka ndodhur me fajin e personit (Neni 542).

221. 221
PJESA XXX
PROCEDURA E LËSHIMIT TË FLETARRESTIT
DHE
NJOFTIMI PUBLIK
Lëshimi i fletarrestit mund të urdhërohet në rastet kur i pandehuri
kundër të cilit është filluar procedura penale për shkak të veprës penale
e cila ndiqet sipas detyrës zyrtare dhe për të cilën është paraparë
dënimi me burg së paku dy vjet, është në arrati dhe kur është lëshuar
urdhëresa për arrestimin e tij apo vendimi gjyqësor me të cilin i
përcaktohet paraburgimi.
Lëshimin e fletarrestit e urdhëron gjykata e cila është duke zhvilluar
procedurën penale. Në procedurën paraprake, lëshimin e fletarrestit e
urdhëron gjyqtari i procedurës paraprake me propozimin e prokurorit
publik. Lëshimi i fletarrestit urdhërohet edhe në rastin e arratisjes së të
akuzuarit nga burgu, pa marrë parasysh kohëzgjatjen e dënimit, apo në
rastin e arratisjes nga enti në të cilin shqiptohet masa institucionale e
privimit nga liria. Në këtë rast, shpalljen e fletarrestit e urdhëron
udhëheqësi i entit. Urdhëresa të cilën e lëshon gjykata apo udhëheqësi
i entit, i dërgohet policisë për ta ekzekutuar (Neni 544).
Nëse të dhënat për disa lëndë kanë lidhje me veprën penale, apo këto
lëndë duhet gjetur, sidomos nëse kjo është e nevojshme për
përcaktimin e identitetit të kufomës së gjetur të pa njohur, organi
kompetent i cili zhvillon hetimin do të urdhërojë lëshimin e shpalljes
publike me të cilën do të kërkojë që të dhënat apo informatat t’i
dërgohen organit i cili zhvillon procedurën. Policia mund t’i publikojë
fotografitë e kufomave dhe personave të zhdukur, nëse ekziston baza
për dyshim se deri te vdekja, gjegjësisht zhdukja e atyre personave ka
ardhur si pasojë e veprës penale (Neni 544.).
Organi i cili e ka urdhëruar lëshimin e fletarrestit apo të shpalljes
publike, është i detyruar që atë ta tërheq menjëherë porsa të jetë gjetur
personi apo objekti i kërkuar, në rast se ka kaluar koha e parashkrimit
të ndjekjes penale, apo të vuajtjes së dënimit, apo atëherë kur arsyet
tjera tregojnë se fletarresti dhe shpallja publike, nuk janë më të
nevojshme (Neni 546).
Fletarrestin dhe informatën publike e shpallë organi kompetent
shtetëror i punëve të brendshme (Neni 547, par. 1).

222. 222
PJESA E XXXI
PROCEDURA NDAJ TË MITURVE
Në Kosovë, procedura ndaj të miturve të cilët kanë kryer vepra penale,
rregullohet me Ligjin për të Miturit.150
Me këtë Ligj janë paraparë
dispozitat materiale dhe procedurale-juridike si dhe dispozitat tjera të
cilat kanë të bëjnë me kryesit e mitur të veprave penale e të cilat janë
të ndryshme nga ato që kanë të bëjnë me kryesit e moshës madhore të
veprave penale. Këto norma ligjore e përcaktojnë pozitën e të miturve
në Procedurën Penale dhe në të Drejtën Penale, duke iu dhënë
përparësi masave ndihmëse korrektuese dhe të integrimit social të të
miturve. Ato gjithashtu vejnë në pah ndarjen e të miturve nga të rriturit
e moshës madhore duke penguar ndikimet negative të delinkuentëve të
moshës madhore. Krahas të cekurave, ky Ligj përmban edhe dispozitat
mbi veprat penale të cilat kryhen në dëm të fëmijëve. Dispozitat
specifike të së drejtës materiale dhe përmbaruese procedurale-penale
për të miturit, lidhen për moshën e të miturve, madje si për kohën e
kryerjes, ashtu edhe për kohën e gjykimit të të miturit, gjegjësisht
ekzekutimit të sanksionit penal-juridik. Në këtë kuptim, për të miturit
të cilët kryejnë vepra penale, ekzistojnë rregulla të përpunuara dhe të
përshtatura të procedurës specifike penale.
Ky grup i posaçëm i rregullave procedurale do të duhej të siguronte
procedurë të tillë në të cilën do të mbroheshin të drejtat e të miturve si
pjesëmarrës, gjegjësisht si subjekt procedural, të shmangnin pasojat
për personalitetin e personit të mitur në zbatimin e procedurës dhe të
siguronin realizimin e qëllimit të ndihmës dhe riedukimit të të miturve.
Vërejtja tjetër e rëndësishme është se kjo procedurë specifike ndaj të
miturve i zbaton standardet ndërkombëtare që kanë të bëjnë me
pozitën e kryesit të mitur të veprave penale, me ç'rast shprehen
përpjekjet për mbrojtjen e garancive procedurale dhe të drejtave të
njeriut, sidomos të të miturit. Qëllimi i dënimit të të miturit nuk
paraqet kërkimin e përgjigjes ekskluzive për çështjet e caktuara (a
është kryer vepra penale, kush e ka kryer atë dhe se a mund të
zbatohen ndaj kryesit sanksionet penale), gjykimi i të miturit
mbështetet para së gjithash në kërkimin e masave më të përshtatshme
për integrimin e tij pozitiv në shoqëri.
150
Ky Ligj është nxjerrë me Rregulloren e UNIMIK-ut, .2004/8, e cila ka hyrë në
fuqi më 20 prill 2004.

223. 223
PJESA E XXXII
PROCEDURA NË RASTET E PAPËRGJEGJSHMËRISË NË MOMENTIN E
KRYERJES SË VEPRËS PENALE
Me të Drejtën Ndërkombëtare mbi të Drejtat e Njeriut parashtrohen
kërkesat e pozitës specifike të personave të cilët kanë kryer vepra
penale në gjendje të papërgjegjshmërisë. Duke pasur parasysh
mbrojtjen e të drejtave dhe lirive themelore të njeriut, në këtë kontekst,
status të posaçëm duhet të kenë personat të cilët kanë kryer vepra
penale në gjendje të papërgjegjshmërisë. Kështu pra, në procedurën
kundër këtyre personave, para së gjithash, duhet doemos të
respektohen standardet e parapara me Nenin 3 të KEDNJ, në kuptimin
që ata persona nuk guxojnë të torturohen, as të trajtohen dhe
ndëshkohen në mënyrë çnjerëzore. Kjo e drejtë e mbrojtjes së lirisë
personale nga Neni 5 i KEDNJ dhe e drejta për procedurë të drejtë
është paraparë me Nenin 6 të KEDNJ.
Në Kosovë, këto të drejta rregullohen me ligj të posaçëm i cili
përfshinë procedurën ndaj personave me sëmundje mentale.151
Ky Ligj parasheh që gjykata të konstatojë se a është kryer vepra penale
dhe në momentin e kryerjes së saj, a ka qenë kryesi i përgjegjshëm,
apo mos ai ka qenë në gjendje të papërgjegjshme. Me propozimin e
prokurorit publik gjykata e shqipton masën mjekimit të detyrueshëm
psikiatrik, natyrisht, nëse provat e paraqitura në shqyrtimin gjyqësor,
dëshmojnë se i pandehuri ka kryer vepër penale në gjendje
papërgjegjshmërie.
SQARIMI I SHKURTESAVE
KEDNJ: Konferenca Evropiane e të Drejtave dhe Lirive themelore të Njeriut (1950)
GJEDNJ: Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut.
PNDCP: Pakti Ndërkombëtar i të Drejtave Civile dhe Politike (1966) me Protokollet
plotësuese (1989).
KPPK: Kodi i Përkohshëm Penal i Kosovës. (Rregullorja e UNMIK-ut 2003/25.)
KPPPK: Kodi i Përkohshëm i Procedurës Penale të Kosovës.
LMK: Ligji për të Mitur i Kosovës (Rregullorja e UNMIK-ut 2004/8).
Ndërkaq, numrat e neneve, pa shenjën e afërt të tyre, paraqesin nenet e Kodit të
Përkohshëm të Procedurës Penale të Kosovës (KPPPK).
151
Rregullorja e UNIMK-ut, 2004/34, e cila ka hyrë në fuqi më 24 gusht 2004.

224. 224
LITERATURA:
V. Bayer: „Kazneno procesno pravo – odabrana poglavlja”. Knjiga I.
„Uvod u teoriju kaznenog procesnog prava”. Priredio D. Krapac. Zagreb,
1995. (V. I. Bayer , 1995.)
L. Bianku: „Jurisprudenca e Gjykates se Strazburgut“. Tirana, 2005.
V. Đ. Degan., B. Pavišić : „Međunarodno kazneno pravo“. Rijeka, 2005.
M.Delmas-Mart,J.R.Spencer: „European Criminal Procedures”.
Cambridge, 2002.
P.van Dijk, G.J.H. van Hoof: „Teorija i praksa Evropske konvencije o
ljudskim pravima“. Treće izdanje. Sarajevo, 2001.
M. Grubač: “Krivično procesno pravo”. Uvod i opšti deo. Četvrto izmenjeno
i dopunjeno izdanje. Beograd, 2006. (Grubač, M., 2006.)
M Grubiša: „Činjenično stanje u krivičnom postupku“. Drugo, dopunjeno i
izmijenjeno izdanje. Zagreb, 1980. (Grubiša, M., 1980.)
H. Halilović: „Prikriveni istražitelj, pravno-kriminalistički pristup“.
Sarajevo, 2005.
M. Ilić: „Krivično procesno pravo“, priredila dr. Hajrija Sijerčić-Čolić,
Sarajevo, 2001.
„Izvod iz sudske prakse Evropskog suda za ljudska prava“. Knjiga 1 i 2.
Sarajevo, 2001.
D.Krapac: „Kazneno procesno pravo”. Prva knjiga: institucije. II.
Izmijenjeno i dopunjeno izdanje. Zagreb, 2003. (Krapac, D., 2003.)
D. Krapac, V . Birin: „Međunarodna krivičnopravna pomoć“, Zagreb, 1987.
(Krapac, D., Birin, V., 1987.)
N. Matovski: „Branilac u krivičnom postupku”, Vranje, 1984. (Matovski, N.,
1984.)
D. Modly, N. Korajlić: „Kriminalistički rječnik”, Centar za kulturu i
obrazovanje Tešanj, Tešanj, 2002.
R. Murati: „Protection of Human Rights Under Kosovo's Criminal Code and
Criminal Procedure Code“. Chicago-Kent Law Review, 80 (2005) 1, str. 99.
– 116.
R. Murati: „Rishikimi i procedures penale per shkak te fakteve dhe provave
te reja”. Prishtine, 2006.
Murati, R.: “Neki aspekti institucije ponavljanja krivičnog postupka zbog
novih činjenica i dokaza”, Godišnjak Pravnog Fakulteta u Sarajevu, 2006.,
str.
B. Pavišić: „Komentar Zakona o kaznenom postupku”. 5. izdanje. Rijeka,
2005. (Pavišić, B., 2005.)
E. Sahiti: “Argumentimi ne proceduren penale”. Prishtinë, 2006.
E. Sahiti, R. Murati, E. Kunštek: “Criminal Procedure System of Kosov”,
botuar ne edicionin: Transition of Criminal Procedure System (ed. B.
Pavišić). Rijeka, 2004. (Sahiti, E., Murati, R., Kunštek, E., 2004.)
E. Sahiti: “E drejta e procedures penale”. Prishtinë, 2005.

225. 225
H. Sijerčić-Čolić: „Krivično procesno pravo“. Knjiga I, „Krivičnoprocesni
subjekti i krivičnoprocesne radnje“. Knjiga II, „Tok redovnog krivičnog
postupka i posebni postupci. Sarajevo“, 2005. (Sijerčić-Čolić, H., I, 2005. i
Sijerčić-Čolić, H., II, 2005.)
H. Sijerčić-Čolić: „Krivični postupak i mediji”. U: Novinarstvo u borbi
protiv korupcije. Sarajevo, 2003., str. 3. – 46.
H. Sijerčić-Čolić: M. Hadžiomeragić, M. Jurčević, D. Kaurinović, M.
Simović: „Komentari zakona o krivičnom/kaznenom postupku u Bosni i
Hercegovini“. Sarajevo, 2005. (Sijerčić-Čolić, H., Hadžiomeragić, M.,
Jurčević, M., Kaurinović, D., Simović, M., 2005.)
Z. Simić-Jekić: “Krivično procesno pravo SFRJ”. Drugo izmenjeno i
dopunjeno izdanje. Beograd, 1985.
Č.Stevanović: “Veštačenje u krivičnom postupku”, Savremena
administracija, Beograd 1976.
G. Tomašević: „Kazneno procesno pravo”. „Temeljni pojmovi i osnove
praktične primjene”. Split, 1998. (Tomašević, G., 1998.)
T. Vasiljević: „Sistem krivičnog procesnog prava SFRJ“. Treće izmenjeno i
dopunjeno izdanje. Beograd, 1981. (Vasiljević, T., 1981.)
T. Vasiljević, M. Grubač: „Komentar Zakonika o krivičnom postupku”,
Beograd, 2003. (T. Vasiljević,, M. Grubač, 2003.)
B. M. et al. Zupančič: „Ustavno kazensko procesno pravo“. Tretja izdaja.
Ljubljana, 2000.