ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ
Εργασίες
από τους μαθητές της Δ' τάξης
του 2ου δημοτικού σχολείου
Ωραιοκάστρου Θεσσαλονίκης
στο μάθημα της Πληροφορικής (Τ.Π.Ε.)
ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ
Τα Χριστούγεννα ήρθαν και όπως κάθε χρόνο μαζί με τις
ευχές για «χρόνια πολλά» αναβιώνουν ήθη και έθιμα των
οποίων οι ρίζες χάνονται στα βάθη των αιώνων. Από τη
Μακεδονία έως τη Κρήτη, παρακάτω θα δείτε κάποια από τα
πιο γνωστά ελληνικά χριστουγεννιάτικα ήθη και έθιμα. Το
στόλισμα του καραβιού, το τάισμα της βρύσης, η
γουρουνοχαρά, το αναμμένο πουρνάρι αυτά.
Μαριάννα, Σοφία Δ'2
Τα κάλαντα
Την ονομασία τους, την πήραν από την λατινική λέξη calenda,
που διαμορφώθηκε από το
ελληνικό ρήμα καλώ. Παιδιά,
κατά ομάδες, περιφέρονταν και
περιφέρονται στα σπίτια, στους
δρόμους, στα καταστήματα και
τραγουδούν με ειδικό όργανο
τραγούδια, που αφορούν τα
Χριστούγεννα, τη γιορτή της
Πρωτοχρονιάς, τη γιορτή του Μ.
Βασιλείου και μερικά και την
Περιτομή του Χριστού.
Το έθιμο αυτό προϋπήρχε στην Ελλάδα, πριν από την Ρώμη. Τα παιδιά
κρατούσαν ένα κλαδί ελιάς ή δάφνης, στολισμένο με καρπούς και
άσπρο μαλλί (η λεγόμενη ειρεσιώνη, από το έριο = μαλλί), γύριζαν και
τραγουδούσαν και τους έδιναν δώρα.
Μετά, πήρε το έθιμο αυτό και η Ρώμη. Στο Βυζάντιο κρατούσαν ραβδιά,
ή φανάρια, ή ομοιώματα πλοιαρίων ή και κτιρίων, στολισμένα και
τραγουδώντας, συνόδευαν το τραγούδι με κρούση τριγώνου ή
τύμπανου.
Σήμερα η βάση, και μάλιστα στους Πόντιους, διασώζεται άθικτη.
Ακούμε κάλαντα πολλά και ποικίλα, με πολλές παραλλαγές και
αποχρώσεις, στα διάφορα διαμερίσματα της χώρας μας.
ΠΗΓΗ: http://www.diakonima.gr/2013/12/28/%CE%AE%CE%B8%CE%B7-
%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%AD%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%B1-
%CF%87%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%85%CE%B3%CE%AD%CE%BD%CE%
BD%CF%89%CE%BD/
Παναγιώτης Δ'1
Το στόλισμα του καραβιού
Ένα έθιμο που τα τελευταία χρόνια τείνει να εξαφανιστεί
και τη θέση του έχει πάρει το ξένο έθιμο του χριστουγεννιάτικου
δέντρου.
Το καράβι
συμβολίζει την
καινούργια πλεύση του
ανθρώπου στη ζωή,
μετά τη γέννηση του
Χριστού. Τα παιδιά των
ναυτικών που έμεναν πίσω κατασκεύαζαν μόνα τους τα
παιχνίδια τους τα οποία συνήθως ήταν καραβάκια. Το καραβάκι
συμβόλιζε την προσμονή των παιδιών για αντάμωση με τους
συγγενείς τους, αλλά και την αγάπη τους για τη θάλασσα. Σιγά-
σιγά καθιερώθηκε και το έθιμο του στολισμού του όμως λόγω
του ότι ήταν συνδεδεμένο με δυσάρεστες αναμνήσεις δεν
μπόρεσε να εδραιωθεί ως γιορτινό σύμβολο.
Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-
poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/
Έλενα και Αποστολία Δ'1
Κόλιντα Μπάμπω
Στην Πέλλα, αναβιώνει ακόμα και σήμερα το έθιμο της
“Κόλιντα Μπάμπω”. Οι κάτοικοι της περιοχής το βράδυ της
23ης Δεκεμβρίου ανάβουν
φωτιές, φωνάζοντας
“Κόλιντα Μπάμπω” που
σημαίνει “σφάζουν,
γιαγιά”. Αυτό είναι ένα
έθιμο που αναπαριστά την
σφαγή των αρσενικών
νηπίων από τον Ηρώδη.
Έτσι η φωτιά ενημερώνει τους κατοίκους να προφυλαχθούν
όχι μόνο από τον βασιλιά Ηρώδη, αλλά και από τα κακά που
ίσως επιφυλάσσει η νέα χρονια.
Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-
ethima-stin-ellada/
Ανθή, Θεοφανώ, Αναστασία Δ'1
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΦΩΤΙΑ
Στην κεντρική πλατεία ο δήμος έχει φροντίσει να
προσφέρονται
δωρεάν εδέσματα
φαγητό και κρασί σε
όλους τους
επισκέπτες ενώ στις
21 και 22 Δεκεμβρίου
η πόλη γιορτάζει με
επισκέψεις στα
τοπικά αποστακτήρα
τσίπουρου.
Οι φωτιές στη Φλώρινα είναι ένα έθιμο με παγανιστικές
ρίζες, ερευνητές της τοπικής λαογραφίας τις κατατάσσουν στις
προχριστιανικές γιορτές της αρχαιότητας και της Ρωμαϊκής
περιόδου και τις συνδέουν με τη γονιμότητα και την
καρποφορία. Συνδέονται και με το χειμερινό ηλιοστάσιο στις
21 Δεκεμβρίου, όπου μετά τη μεγαλύτερη νύχτα του χρόνου οι
άνθρωποι ετοιμάζονται για την αναγέννηση της φύσης, όπως
αναφέρει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Όπως όλες οι λατρευτικές συνήθειες των ανθρώπων στο
πέρασμα του χρόνου γνώρισαν αλλαγές, το ίδιο συνέβη και
εδώ. Παρ’ όλα αυτά το έθιμο δεν έχασε την ταυτότητα του και
τους ισχυρούς συμβολισμούς του. Στα χριστιανικά χρόνια
ταυτίστηκε με τις φωτιές που άναψαν οι βοσκοί στην φάτνη
του Χριστού για να τον ζεστάνουν και να αναγγείλουν στον
κόσμο τη Γέννηση του Θεανθρώπου.
Μεθόδιος, Κώστας Δ'1
Χριστουγεννιάτικο ψωμί
Στην Κρήτη, έχουν σαν χριστουγεννιάτικο έθιμο το
ζύμωμα του χριστουγεννιάτικου ψωμιού. Θεωρείται ολόκληρη
ιεροτελεστία, και χρησιμοποιούνται τα καλύτερα υλικά για την
παρασκευή του. Οι νοικοκυρές σχηματίζουν με τη μισή ζύμη,
μία μεγάλη κουλούρα ενώ με την υπόλοιπη έναν σταυρό για
να τη
στολίσουν.
Διακοσμητικά
γύρω γύρω
στην κουλούρα
αυτή του
ψωμιού,
χαράζουν με μαχαίρι διάφορα σχέδια όπως καρδιές,
αστεράκια, λουλούδια κ.α. Συνηθίζεται το χριστουγεννιάτικο
αυτό ψωμί να κόβει ο νοικοκύρης του σπιτιού την μέρα των
Χριστουγέννων και να το μοιράζει σε όλους όσοι κάθονται στο
γιορτινό τραπέζι.
Μαρκέλλα και Ρέινα Δ'1
Χριστόξυλο
Στην Μακεδονία, ο νοικοκύρης του σπιτιού διαλέγει από
το χωράφι του το πιο γερό κλαδί ελιάς ή πεύκου και το
τοποθετεί στο τζάκι του σπιτιού. Το ξύλο αυτό που ονομάζεται
και “Χριστόξυλο” καίγεται για όλο το Δωδεκαήμερο των
Χριστουγέννων (από την μέρα δηλαδή των Χριστουγέννων
μέχρι και τα Φώτα). Κατά την παράδοση το κάψιμο του
Χριστόξυλου,
βοηθά τον
Χριστό να
ζεσταίνεται
στην φάτνη
της Βηθλεέμ.
Ο κάθε
Μακεδόνας
προσπαθεί να
καίγεται το
Χριστόξυλο
του σπιτιού του μέχρι και τα Φώτα.
Μαρκέλλα και Ρέινα Δ'1
Η κουλούρα της Ζακύνθου
Στο νησί του Ιονίου οι νοικοκυρές ζυμώνουν με τον
παραδοσιακό τρόπο την κουλούρα, μέσα σε ξύλινες σκάφες
και με τη χρήση αλευριού, το οποίο ανακατεύουν με πολλά
αρωματικά βότανα, καρύδια, σταφίδα, κρασί και λάδι.
Αφού το στολίσουν
με περίτεχνα σχέδια από
το ίδιο ζυμάρι και αφού το
εμπλουτίσουν με κάποιο
χρυσό ή ασημένιο
νόμισμα, που το
αποκαλούν «ηύρεμα», το
ψήνουν σε ξυλόφουρνο
και το διατηρούν ζεστό μέχρι τη βραδινή οικογενειακή σύναξη.
Το απόγευμα της παραμονής των Χριστουγέννων η
οικογένεια συγκεντρώνεται στο εορταστικό τραπέζι, το οποίο
φιλοξενεί στο κέντρο του τη μεγάλη χριστουγεννιάτικη
κουλούρα, μια νταμιτζάνα κόκκινο κρασί και τα πιάτα για το
βραδινό έδεσμα. Το έδεσμα δεν είναι άλλο από μια
μπροκολόσουπα, που σερβίρεται με λεμόνι, ντόπιες ελιές και
κρεμμύδι.
Δίπλα στην αναμμένη εστία του σπιτιού βρίσκεται ένα
ποτήρι που περιέχει λάδι με κρασί και ένα θυμιατό κάτω από
την εικόνα της Παναγίας με το Θείο Βρέφος.
Ο μεγαλύτερος άνδρας της οικογένειας παίρνει τον δίσκο
με την κουλούρα στα χέρια του. Πάνω στον δίσκο ακουμπάνε
τα χέρια τους όλα τα μέλη της οικογένειας. Ο δίσκος με την
κουλούρα μεταφέρεται πάνω από τη φωτιά στο αναμμένο
τζάκι. Εκεί ο αρχηγός της οικογένειας τη σταυρώνει τρεις
φορές και χύνει πάνω της λαδόκρασο, ψάλλοντας το γνωστό
απολυτίκιο «Η γέννησις σου, Χριστέ...».
Η νοικοκυρά θυμιατίζει όλο το σπίτι και ένας από τους
νεότερους της οικογένειας παίρνει το τουφέκι του σπιτιού και
πυροβολεί από το παράθυρο στον αέρα, σηματοδοτώντας τη
χαρμόσυνη είδηση της γέννησης του Χριστού. Μετά αρχίζουν
οι ευχές.
Η κουλούρα επιστρέφει στο τραπέζι κι εκεί ο αρχηγός τής
οικογένειας αρχίζει να κόβει τα κομμάτια. Το πρώτο ανήκει
στον Χριστό, το δεύτερο στον φτωχό, το τρίτο στο σπίτι και
μετά στα μέλη της οικογένειας, στα οποία διανέμεται κατά
σειρά ηλικίας.
Μαρκέλλα και Ρέινα Δ'1
Η σπηλιά του Αϊ Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα
Στην σπηλιά του Αϊ-Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα την
παραμονή των Χριστουγέννων τελείται Αρχιερατική θεία
λειτουργία. Η αναπαράσταση της φάτνης όπου γεννήθηκε ο
Χρηστός με πρόβατα, βοσκούς φωτιές σήμαντρα και το αστέρι
να λάμπει στην
κορυφή της
σπηλιάς δίνουν
ιδιαίτερο χρώμα.
Παλιότερα, από
την παραμονή
των
Χριστουγέννων οι
γεωργοί οι
βοσκοί και οι ναυτικοί έλεγαν «πώς παλεύουν οι καιροί, και οι
αέρηδες ποιος θα γεννηθεί και ποιος θα βαπτισθεί». Όποιος
γεννηθεί όποιος δηλαδή υπερισχύσει και βγει νικητής την
ημέρα των Χριστουγέννων, αυτός θα υπερισχύσει μέχρι και τα
Φώτα αλλά και ολόκληρο τον καινούργιο χρόνο. Πιο παλιά το
βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων έκοβαν κλαδιά και
βλαστούς οι νοικοκυρές και τα πήγαιναν στο σπίτι. Τα έβαζαν
σε ποτήρι με νερό και προσμονούσαν να ανθίσουν.
Πηγη: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-
poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/
Σπύρος, Αλέξανδρος, Παύλος Δ'1
Χριστουγεννιάτικο στεφάνι
Την παραμονή των Χριστουγέννων συνηθίζεται στα
χωριά να κρεμούν έξω από την πόρτα των σπιτιών πλεξούδες
από σκόρδα, πάνω στις οποίες καρφώνουν γαριφαλάκια για να
διώξουν την κακογλωσσιά που «καρφώνει» την ευτυχία του
σπιτιού τους.
Την εξώπορτα των σπιτιών κοσμεί, επίσης, ένα στεφάνι
από έλατο, διακοσμημένο με χριστουγεννιάτικα στολίδια.
Σύμφωνα με την παράδοση, το στεφάνι φέρνει τύχη στους
ενοίκους του σπιτιού.
Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-
kai-ethima-stin-ellada/
Κατερίνα, Σοφία Δ'1
Χριστόξυλο
Στην Μακεδονία, ο νοικοκύρης του σπιτιού διαλέγει από το
χωράφι του το πιο γερό
Χριστόξυλοκλαδί ελιάς ή
πεύκου και το τοποθετεί
στο τζάκι του σπιτιού. Το
ξύλο αυτό που ονομάζεται
και “Χριστόξυλο” καίγεται
για όλο το Δωδεκαήμερο
των Χριστουγέννων (από
την μέρα δηλαδή των
Χριστουγέννων μέχρι και
τα Φώτα). Κατά την
παράδοση το κάψιμο του Χριστόξυλου, βοηθά τον Χριστό να
ζεσταίνεται στην φάτνη της Βηθλεέμ. Ο κάθε Μακεδόνας
προσπαθεί να καίγεται το Χριστόξυλο του σπιτιού του μέχρι και
τα Φώτα.
Ερμιόνη, Ανθούλα Δ'1
Το τάισμα της βρύσης
Τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων
πραγματοποιείται το «τάισμα της βρύσης» σε χωριά της κεντρικής
Ελλάδας.
Οι κοπέλες πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση για να κλέψουν
το άκραντο, δηλαδή το αμίλητο,
νερό. Σε όλη τη διαδρομή
παραμένουν σιωπηλές. Όταν πάρουν
το νερό, αλείφουν τη βρύση με
βούτυρο και μέλι με την ευχή όπως
τρέχει το νερό να τρέχει και η
προκοπή στο σπίτι, και όπως γλυκό
είναι το μέλι, έτσι γλυκιά να είναι και η ζωή τους.
Για να έχουν καλή σοδειά, την ταΐζουν με διάφορα προϊόντα,
όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Μάλιστα, όποια
κοπέλα φτάνει πρώτη στη βρύση θα είναι η πιο τυχερή όλο τον
χρόνο. Έπειτα, ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια,
κλέβουν το νερό από τη βρύση και γυρίζουν στο σπίτι τους πάλι
αμίλητες, μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό. Με το ίδιο
νερό ραντίζουν τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού και σκορπίζουν τα
τρία χαλίκια στο σπίτι. Στη λαϊκή παράδοση ο βάτος φέρνει
αισιοδοξία και καλά μαντάτα, και διώχνει τα ξόρκια.
Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-poia-
einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/
Ασημίνα, Στάθης, Γιώτα Δ'2
Το στόλισμα του καραβιού
Ένα έθιμο που τα τελευταία χρόνια τείνει να εξαφανιστεί
και τη θέση του έχει πάρει το ξένο έθιμο του
χριστουγεννιάτικου δέντρου.
Το καράβι συμβολίζει την καινούργια πλεύση του
ανθρώπου στη
ζωή, μετά τη
γέννηση του
Χριστού. Τα
παιδιά των
ναυτικών που
έμεναν πίσω
κατασκεύαζαν
μόνα τους τα παιχνίδια τους τα οποία συνήθως ήταν
καραβάκια. Το καραβάκι συμβόλιζε την προσμονή των παιδιών
για αντάμωση με τους συγγενείς τους, αλλά και την αγάπη
τους για τη θάλασσα. Σιγά-σιγά καθιερώθηκε και το έθιμο του
στολισμού του όμως λόγω του ότι ήταν συνδεδεμένο με
δυσάρεστες αναμνήσεις δεν μπόρεσε να εδραιωθεί ως
γιορτινό σύμβολο.
Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-
poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/
Νίκος, Άγγελος Δ'2
Κόλιντα Μπάμπω
Στην Πέλλα, αναβιώνει ακόμα και σήμερα το έθιμο της
“Κόλιντα Μπάμπω”. Οι
κάτοικοι της περιοχής το
βράδυ της 23ης
Δεκεμβρίου ανάβουν
φωτιές, φωνάζοντας
“Κόλιντα Μπάμπω” που
σημαίνει “σφάζουν,
γιαγιά”. Αυτό είναι ένα
έθιμο που αναπαριστά την
σφαγή των αρσενικών νηπίων από τον Ηρώδη. Έτσι η φωτιά
ενημερώνει τους κατοίκους να προφυλαχθούν όχι μόνο από τον
βασιλιά Ηρώδη, αλλά και από τα κακά που ίσως επιφυλάσσει η
νέα χρονιά.
Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-poia-
einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/
Ναταλία, Αλέξανδρος Δ'2
Mωμόγεροι
Ακόμα ένα έθιμο των Μακεδόνων, είναι οι “Μωμόγεροι”.
Ένα είδος δηλαδή παραδοσιακού λαϊκού θεάτρου που
αναβιώνει σε
όλα τα χωριά
όπου υπάρχουν
πρόσφυγες από
τον Πόντο. Οι
πρωταγωνιστές
αυτών των
θεατρικών
παραστάσεων
κάνουν μιμητικές κινήσεις, ενώ τα πρόσωπά τους είναι
μακιγιαρισμένα όπως το δέρμα των γερόντων. Οι παραστάσεις
πραγματοποιούνται καθ΄ όλη την διάρκεια του δωδεκαημέρου
των Χριστουγέννων.
Ναταλία, Νεφέλη, Έλενα Δ'2
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΨΩΜΙ
Στην Κρήτη, έχουν σαν χριστουγεννιάτικο έθιμο το
ζύμωμα του χριστουγεννιάτικου ψωμιού. Θεωρείται ολόκληρη
ιεροτελεστία, και
χρησιμοποιούνται
τα καλύτερα υλικά
για την παρασκευή
του. Οι νοικοκυρές
σχηματίζουν με τη
μισή ζύμη, μία
μεγάλη κουλούρα
ενώ με την
υπόλοιπη έναν
σταυρό για να τη στολίσουν. Διακοσμητικά γύρω γύρω στην
κουλούρα αυτή του ψωμιού, χαράζουν με μαχαίρι διάφορα
σχέδια όπως καρδιές, αστεράκια, λουλούδια κ.α. Συνηθίζεται
το χριστουγεννιάτικο αυτό ψωμί να κόβει ο νοικοκύρης του
σπιτιού την μέρα των Χριστουγέννων και να το μοιράζει σε
όλους όσοι κάθονται στο γιορτινό τραπέζι.
Πηγη https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-
poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada
Αλέξης, Μαργαρίτα Δ'2
Το κόψιμο του ροδιού
Στην Πελοπόννησο, έχουν το σπάσιμο του ροδιού. Το
πρωί της Πρωτοχρονιάς ο νοικοκύρης του σπιτιού πηγαίνει
στην εκκλησία
κρατώντας το ρόδι
του για να το
“λειτουργήσει”.
Μετά πηγαίνοντας
στο σπίτι του,
χτυπάει την πόρτα
της εισόδου και
ανοίγοντας του
σπάει με δύναμη το ρόδι για να σκορπιστούν οι ρώγες του
παντού στο σπίτι. Παράλληλα με το σπάσιμο του ροδιού,
δίνουν και την ευχή: “με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος
και όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας
όλη την χρονιά”.
Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-
poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/
Βασίλης, Ανδρέας, Άγγελος Δ'2
Η σπηλιά του Αϊ Γιάννη στην
Μαραθοκεφάλα Κισάμου
Στην σπηλιά του Αι-Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα την
παραμονή των Χριστουγέννων τελείται Αρχιερατική θεία
λειτουργία. Η
αναπαράσταση
της φάτνης όπου
γεννήθηκε ο
Χρηστός με
πρόβατα, βοσκούς
φωτιές σήμαντρα
και το αστέρι να
λάμπει στην
κορυφή της
σπηλιάς δίνουν
ιδιαίτερο χρώμα. Παλιότερα, από την παραμονή των
Χριστουγέννων οι γεωργοί οι βοσκοί και οι ναυτικοί έλεγαν
«πώς παλεύουν οι καιροί, και οι αέρηδες ποιος θα γεννηθεί
και ποιος θα βαπτισθεί». Όποιος γεννηθεί όποιος δηλαδή
υπερισχύσει και βγει νικητής την ημέρα των Χριστουγέννων,
αυτός θα υπερισχύσει μέχρι και τα Φώτα αλλά και ολόκληρο
τον καινούργιο χρόνο. Πιο παλιά το βράδυ της παραμονής των
Χριστουγέννων έκοβαν κλαδιά και βλαστούς οι νοικοκυρές και
τα πήγαιναν στο σπίτι. Τα έβαζαν σε ποτήρι με νερό και
προσμονούσαν να ανθίσουν.
ΠΗΓΗ: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-
poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/
Ευαγγελία, Ραφαηλία και Κωνσταντίνος Δ'2
Χριστουγεννιάτικο στεφάνι
Την παραμονή των Χριστουγέννων συνηθίζεται στα χωριά
να κρεμούν έξω από την πόρτα των σπιτιών πλεξούδες από
σκόρδα, πάνω στις οποίες καρφώνουν γαριφαλάκια για να
διώξουν την κακογλωσσιά που «καρφώνει» την ευτυχία του
σπιτιού τους.
Την εξώπορτα των
σπιτιών κοσμεί, επίσης,
ένα στεφάνι από έλατο,
διακοσμημένο με
χριστουγεννιάτικα
στολίδια. Σύμφωνα με
την παράδοση, το
στεφάνι φέρνει τύχη
στους ενοίκους του
σπιτιού.
Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-poia-
einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/
Γιώργος Δ'2
ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΙΑΤΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ
Σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές η παράδοση να
στολίζονται δέντρα ή κομμάτια δέντρων υπήρχε σε όλες τις
θρησκείες από την αρχαιότητα.
Η λατρεία και ο
στολισμός του δέντρου
έρχεται από την
αρχαιότητα, στη λατρεία
της Κυβέλης αλλά και σε
μύριες άλλες αναφορές
που έχουμε από τα
ιστορικά κείμενα γι αυτόν
το στολισμό. Το 1650
υπάρχει μια αναφορά για
Χριστουγεννιάτικο δέντρο
που στήθηκε στο
Στρασβούργο και ήταν
στολισμένο με
τριαντάφυλλα από
χρωματιστά χαρτάκια,
γλυκίσματα και ζαχαρένια
ανθρωπάκια.
Στη χριστιανική θρησκεία τον 4ο αιώνα καθιερώθηκε η
25η Δεκεμβρίου ως ημέρα εορτασμού της Γέννησης του
Χριστού και τον 8ο αιώνα στολίστηκε το πρώτο
χριστουγεννιάτικο δέντρο που ήταν έλατο.
Νεφέλη, Ανδριάνα Δ'3
Tα μελομακάρονα
Τα Χριστούγεννα είναι κάτι
σαν συνέχεια της αρχαίας
γιορτής του ήλιου που
γιορτάζονταν στην Αρχαία
Ελλάδα στα τέλη Δεκεμβρίου.
Τα μελομακάρονα
προέρχονται από τη γιορτή του
ήλιου. Πολύ απλά τα
Χριστούγεννα αντικατέστησαν κατά κάποιο τρόπο τη λατρεία
του ήλιου με αυτή του Χριστού ως Θεανθρώπου.
Σύμφωνα λοιπόν με μια εκδοχή και τα μελομακάρονα είναι
ουσιαστικά μια παραλλαγή των γλυκών που έφτιαχναν οι
Αρχαίοι Έλληνες κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο, δηλαδή στη
γιορτή του Ήλιου!
Βέβαια δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι τα γλυκά αυτά
είχαν την ίδια μορφή με τα σημερινά μελομακάρονα, παρά
μόνο ότι αποτελούνταν από τις ίδιες πρώτες ύλες (αλεύρι,
μέλι, καρύδια ή άλλοι ξηροί καρποί).
Έτσι το γλυκό αυτό πέρασε και στις μέρες μας και έγινε κατά
κάποιον τρόπο συνώνυμο με τα Χριστούγεννα!
Ραφαηλία, Χρυσούλα Δ'3
Το πάντρεμα της φωτιάς
Στα χωριά της Έδεσσας την παραμονή των Χριστουγέννων
«παντρεύουν τη φωτιά». Παίρνουν ένα ξύλο από δέντρο με
θηλυκό όνομα, όπως η
κερασιάς, και ένα με
αρσενικό όνομα,
συνήθως από αγκαθωτά
δέντρα, όπως ο βάτος.
Βάζουν τα ξύλα στο
τζάκι να καούν και
ανάλογα με τον κρότο ή
τη φλόγα τους μπορούν
να προβλέψουν τα μελλούμενα, είτε για τον καιρό είτε για τη
σοδειά τους. Η παράδοση θέλει τα αγκαθωτά δέντρα να
απομακρύνουν δαιμονικά όντα, σαν τους καλικάντζαρους.
Στη Θεσσαλία, όταν τα κορίτσια επιστρέφουν από την
εκκλησία την ημέρα των Χριστουγέννων, βάζουν δίπλα στο
τζάκι κλαδιά κέδρου, ενώ τα αγόρια βάζουν αγριοκερασιάς. Τα
λυγερά αυτά κλαδιά . Όποιο αντιπροσωπεύουν τις επιθυμίες
τους για όμορφη ζωή κλωνάρι καεί πρώτο αποτελεί καλό
σημάδι, γιατί αυτός ο νέος ή η νέα θα παντρευτεί πρώτα.
Κωνσταντίνος Δ'3
Το χριστόψωμο στην Κρήτη
Το ζύμωμα του χριστόψωμου στη Κρήτη είναι έργο θείο
και έθιμο καθαρά χριστιανικό. Για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι
το χριστόψωμο είναι ευλογημένο ψωμί, αφού θα στηρίξει τη
ζωή του νοικοκύρη
και της οικογένειάς
του. Χρησιμοποιούν
καλό αλεύρι και
ακριβά υλικά, όπως
ροδόνερο, μέλι,
σουσάμι, κανέλα και
γαρίφαλα.
Μαζεύονται οι
γυναίκες του σπιτιού
και μέχρι να γίνει το
προζύμι τραγουδούν «ο Χριστός γεννιέται, το φως ανεβαίνει, το
προζύμι για να γένει».
Πλάθουν το ζυμάρι, παίρνουν τη μισή ζύμη και φτιάχνουν
μια κουλούρα. Με την υπόλοιπη φτιάχνουν σταυρό με λωρίδες
από τη ζύμη και στο κέντρο βάζουν ένα άσπαστο καρύδι, που
συμβολίζει τη γονιμότητα. Στην υπόλοιπη επιφάνεια σχεδιάζουν
σχήματα με το πιρούνι για να βγάλουν το κακό μάτι και να
καρφώσουν την κακογλωσσιά. Ο νοικοκύρης του σπιτιού
παίρνει το χριστόψωμο, το σταυρώνει, το κόβει και το μοιράζει
σε όλους όσοι παρευρίσκονται στο τραπέζι, σαν συμβολισμό
της Θείας Κοινωνίας, που ο Χριστός έδωσε τον άρτο της ζωής
σε όλη την ανθρώπινη οικογένειά του.
Πηγή:https://www.zougla.gr/greece/article/ta-e8ima-ton-
xristougenon-stin-elada
Δανάη, Άννα Δ'3
ΚΟΥΡΑΜΠΙΕΔΕΣ
Ο κουραμπιές είναι χαρακτηριστικό γλύκισμα ευρύτατα
διαδεδομένο σε όλη
την Ελλάδα που
κατατάσσεται στα
πατροπαράδοτα
γλυκίσματα, όπως το
μελομακάρονο, και
που συνήθως
παρασκευάζεται τα Χριστούγεννα. Το όνομά του προέρχεται
από το τουρκικό Kurabiye, που σημαίνει μπισκότο, γλύκισμα
από αλεύρι, βούτυρο και άχνη ζάχαρη. Μικρασιάτες
πρόσφυγες από την Καρβάλη της Καππαδοκίας δημιούργησαν
στο Νομό Καβάλας το 1924 τη Νέα Καρβάλη και μετέφεραν
την παραδοσιακή συνταγή κουραμπιέδων της Μικράς Ασίας.
Βασιλική, Σπύρος Δ'3
Χριστουγεννιάτικο στεφάνι
Στα χωριά συνηθίζουν να κρεμάνε στους τοίχους και τις
εξώπορτες πλεξούδες από σκόρδα, πάνω στις οποίες
καρφώνουν γαριφαλάκια για να διώξουν την κακογλωσσιά
που «καρφώνει» την ευτυχία του σπιτιού τους.
Την εξώπορτα
των σπιτιών κοσμεί,
επίσης, ένα στεφάνι
από έλατο,
διακοσμημένο με
χριστουγεννιάτικα
στολίδια. Σύμφωνα
με την παράδοση, το
στεφάνι φέρνει τύχη
στους ενοίκους του
σπιτιού.
Αλέξανδρος, Πέτρος Δ'3
Κόλιντα Μπάμπω
Στην Πέλλα, αναβιώνει ακόμα και σήμερα το έθιμο της
“Κόλιντα Μπάμπω”. Οι κάτοικοι της περιοχής το βράδυ της
23ης Δεκεμβρίου ανάβουν φωτιές, φωνάζοντας “Κόλιντα
Μπάμπω” που σημαίνει “σφάζουν, γιαγιά”. Αυτό είναι ένα
έθιμο που
αναπαριστά την
σφαγή των
αρσενικών νηπίων
από τον Ηρώδη.
Έτσι η φωτιά
ενημερώνει τους
κατοίκους να
προφυλαχθούν όχι μόνο από τον βασιλιά Ηρώδη, αλλά και
από τα κακά που ίσως επιφυλάσσει η νέα χρονιά.
Νίκος, Χρήστος Δ'3

EΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

  • 1.
    ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Εργασίες από τουςμαθητές της Δ' τάξης του 2ου δημοτικού σχολείου Ωραιοκάστρου Θεσσαλονίκης στο μάθημα της Πληροφορικής (Τ.Π.Ε.)
  • 2.
    ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΤαΧριστούγεννα ήρθαν και όπως κάθε χρόνο μαζί με τις ευχές για «χρόνια πολλά» αναβιώνουν ήθη και έθιμα των οποίων οι ρίζες χάνονται στα βάθη των αιώνων. Από τη Μακεδονία έως τη Κρήτη, παρακάτω θα δείτε κάποια από τα πιο γνωστά ελληνικά χριστουγεννιάτικα ήθη και έθιμα. Το στόλισμα του καραβιού, το τάισμα της βρύσης, η γουρουνοχαρά, το αναμμένο πουρνάρι αυτά. Μαριάννα, Σοφία Δ'2
  • 3.
    Τα κάλαντα Την ονομασίατους, την πήραν από την λατινική λέξη calenda, που διαμορφώθηκε από το ελληνικό ρήμα καλώ. Παιδιά, κατά ομάδες, περιφέρονταν και περιφέρονται στα σπίτια, στους δρόμους, στα καταστήματα και τραγουδούν με ειδικό όργανο τραγούδια, που αφορούν τα Χριστούγεννα, τη γιορτή της Πρωτοχρονιάς, τη γιορτή του Μ. Βασιλείου και μερικά και την Περιτομή του Χριστού. Το έθιμο αυτό προϋπήρχε στην Ελλάδα, πριν από την Ρώμη. Τα παιδιά κρατούσαν ένα κλαδί ελιάς ή δάφνης, στολισμένο με καρπούς και άσπρο μαλλί (η λεγόμενη ειρεσιώνη, από το έριο = μαλλί), γύριζαν και τραγουδούσαν και τους έδιναν δώρα. Μετά, πήρε το έθιμο αυτό και η Ρώμη. Στο Βυζάντιο κρατούσαν ραβδιά, ή φανάρια, ή ομοιώματα πλοιαρίων ή και κτιρίων, στολισμένα και τραγουδώντας, συνόδευαν το τραγούδι με κρούση τριγώνου ή τύμπανου. Σήμερα η βάση, και μάλιστα στους Πόντιους, διασώζεται άθικτη. Ακούμε κάλαντα πολλά και ποικίλα, με πολλές παραλλαγές και αποχρώσεις, στα διάφορα διαμερίσματα της χώρας μας. ΠΗΓΗ: http://www.diakonima.gr/2013/12/28/%CE%AE%CE%B8%CE%B7- %CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%AD%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%B1- %CF%87%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%85%CE%B3%CE%AD%CE%BD%CE% BD%CF%89%CE%BD/ Παναγιώτης Δ'1
  • 4.
    Το στόλισμα τουκαραβιού Ένα έθιμο που τα τελευταία χρόνια τείνει να εξαφανιστεί και τη θέση του έχει πάρει το ξένο έθιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου. Το καράβι συμβολίζει την καινούργια πλεύση του ανθρώπου στη ζωή, μετά τη γέννηση του Χριστού. Τα παιδιά των ναυτικών που έμεναν πίσω κατασκεύαζαν μόνα τους τα παιχνίδια τους τα οποία συνήθως ήταν καραβάκια. Το καραβάκι συμβόλιζε την προσμονή των παιδιών για αντάμωση με τους συγγενείς τους, αλλά και την αγάπη τους για τη θάλασσα. Σιγά- σιγά καθιερώθηκε και το έθιμο του στολισμού του όμως λόγω του ότι ήταν συνδεδεμένο με δυσάρεστες αναμνήσεις δεν μπόρεσε να εδραιωθεί ως γιορτινό σύμβολο. Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna- poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/ Έλενα και Αποστολία Δ'1
  • 5.
    Κόλιντα Μπάμπω Στην Πέλλα,αναβιώνει ακόμα και σήμερα το έθιμο της “Κόλιντα Μπάμπω”. Οι κάτοικοι της περιοχής το βράδυ της 23ης Δεκεμβρίου ανάβουν φωτιές, φωνάζοντας “Κόλιντα Μπάμπω” που σημαίνει “σφάζουν, γιαγιά”. Αυτό είναι ένα έθιμο που αναπαριστά την σφαγή των αρσενικών νηπίων από τον Ηρώδη. Έτσι η φωτιά ενημερώνει τους κατοίκους να προφυλαχθούν όχι μόνο από τον βασιλιά Ηρώδη, αλλά και από τα κακά που ίσως επιφυλάσσει η νέα χρονια. Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai- ethima-stin-ellada/ Ανθή, Θεοφανώ, Αναστασία Δ'1
  • 6.
    ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ ΦΩΤΙΑ Στην κεντρικήπλατεία ο δήμος έχει φροντίσει να προσφέρονται δωρεάν εδέσματα φαγητό και κρασί σε όλους τους επισκέπτες ενώ στις 21 και 22 Δεκεμβρίου η πόλη γιορτάζει με επισκέψεις στα τοπικά αποστακτήρα τσίπουρου. Οι φωτιές στη Φλώρινα είναι ένα έθιμο με παγανιστικές ρίζες, ερευνητές της τοπικής λαογραφίας τις κατατάσσουν στις προχριστιανικές γιορτές της αρχαιότητας και της Ρωμαϊκής περιόδου και τις συνδέουν με τη γονιμότητα και την καρποφορία. Συνδέονται και με το χειμερινό ηλιοστάσιο στις 21 Δεκεμβρίου, όπου μετά τη μεγαλύτερη νύχτα του χρόνου οι άνθρωποι ετοιμάζονται για την αναγέννηση της φύσης, όπως αναφέρει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων. Όπως όλες οι λατρευτικές συνήθειες των ανθρώπων στο πέρασμα του χρόνου γνώρισαν αλλαγές, το ίδιο συνέβη και εδώ. Παρ’ όλα αυτά το έθιμο δεν έχασε την ταυτότητα του και τους ισχυρούς συμβολισμούς του. Στα χριστιανικά χρόνια ταυτίστηκε με τις φωτιές που άναψαν οι βοσκοί στην φάτνη του Χριστού για να τον ζεστάνουν και να αναγγείλουν στον κόσμο τη Γέννηση του Θεανθρώπου. Μεθόδιος, Κώστας Δ'1
  • 7.
    Χριστουγεννιάτικο ψωμί Στην Κρήτη,έχουν σαν χριστουγεννιάτικο έθιμο το ζύμωμα του χριστουγεννιάτικου ψωμιού. Θεωρείται ολόκληρη ιεροτελεστία, και χρησιμοποιούνται τα καλύτερα υλικά για την παρασκευή του. Οι νοικοκυρές σχηματίζουν με τη μισή ζύμη, μία μεγάλη κουλούρα ενώ με την υπόλοιπη έναν σταυρό για να τη στολίσουν. Διακοσμητικά γύρω γύρω στην κουλούρα αυτή του ψωμιού, χαράζουν με μαχαίρι διάφορα σχέδια όπως καρδιές, αστεράκια, λουλούδια κ.α. Συνηθίζεται το χριστουγεννιάτικο αυτό ψωμί να κόβει ο νοικοκύρης του σπιτιού την μέρα των Χριστουγέννων και να το μοιράζει σε όλους όσοι κάθονται στο γιορτινό τραπέζι. Μαρκέλλα και Ρέινα Δ'1
  • 8.
    Χριστόξυλο Στην Μακεδονία, ονοικοκύρης του σπιτιού διαλέγει από το χωράφι του το πιο γερό κλαδί ελιάς ή πεύκου και το τοποθετεί στο τζάκι του σπιτιού. Το ξύλο αυτό που ονομάζεται και “Χριστόξυλο” καίγεται για όλο το Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων (από την μέρα δηλαδή των Χριστουγέννων μέχρι και τα Φώτα). Κατά την παράδοση το κάψιμο του Χριστόξυλου, βοηθά τον Χριστό να ζεσταίνεται στην φάτνη της Βηθλεέμ. Ο κάθε Μακεδόνας προσπαθεί να καίγεται το Χριστόξυλο του σπιτιού του μέχρι και τα Φώτα. Μαρκέλλα και Ρέινα Δ'1
  • 9.
    Η κουλούρα τηςΖακύνθου Στο νησί του Ιονίου οι νοικοκυρές ζυμώνουν με τον παραδοσιακό τρόπο την κουλούρα, μέσα σε ξύλινες σκάφες και με τη χρήση αλευριού, το οποίο ανακατεύουν με πολλά αρωματικά βότανα, καρύδια, σταφίδα, κρασί και λάδι. Αφού το στολίσουν με περίτεχνα σχέδια από το ίδιο ζυμάρι και αφού το εμπλουτίσουν με κάποιο χρυσό ή ασημένιο νόμισμα, που το αποκαλούν «ηύρεμα», το ψήνουν σε ξυλόφουρνο και το διατηρούν ζεστό μέχρι τη βραδινή οικογενειακή σύναξη. Το απόγευμα της παραμονής των Χριστουγέννων η οικογένεια συγκεντρώνεται στο εορταστικό τραπέζι, το οποίο φιλοξενεί στο κέντρο του τη μεγάλη χριστουγεννιάτικη κουλούρα, μια νταμιτζάνα κόκκινο κρασί και τα πιάτα για το βραδινό έδεσμα. Το έδεσμα δεν είναι άλλο από μια μπροκολόσουπα, που σερβίρεται με λεμόνι, ντόπιες ελιές και κρεμμύδι. Δίπλα στην αναμμένη εστία του σπιτιού βρίσκεται ένα ποτήρι που περιέχει λάδι με κρασί και ένα θυμιατό κάτω από την εικόνα της Παναγίας με το Θείο Βρέφος.
  • 10.
    Ο μεγαλύτερος άνδραςτης οικογένειας παίρνει τον δίσκο με την κουλούρα στα χέρια του. Πάνω στον δίσκο ακουμπάνε τα χέρια τους όλα τα μέλη της οικογένειας. Ο δίσκος με την κουλούρα μεταφέρεται πάνω από τη φωτιά στο αναμμένο τζάκι. Εκεί ο αρχηγός της οικογένειας τη σταυρώνει τρεις φορές και χύνει πάνω της λαδόκρασο, ψάλλοντας το γνωστό απολυτίκιο «Η γέννησις σου, Χριστέ...». Η νοικοκυρά θυμιατίζει όλο το σπίτι και ένας από τους νεότερους της οικογένειας παίρνει το τουφέκι του σπιτιού και πυροβολεί από το παράθυρο στον αέρα, σηματοδοτώντας τη χαρμόσυνη είδηση της γέννησης του Χριστού. Μετά αρχίζουν οι ευχές. Η κουλούρα επιστρέφει στο τραπέζι κι εκεί ο αρχηγός τής οικογένειας αρχίζει να κόβει τα κομμάτια. Το πρώτο ανήκει στον Χριστό, το δεύτερο στον φτωχό, το τρίτο στο σπίτι και μετά στα μέλη της οικογένειας, στα οποία διανέμεται κατά σειρά ηλικίας. Μαρκέλλα και Ρέινα Δ'1
  • 11.
    Η σπηλιά τουΑϊ Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα Στην σπηλιά του Αϊ-Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα την παραμονή των Χριστουγέννων τελείται Αρχιερατική θεία λειτουργία. Η αναπαράσταση της φάτνης όπου γεννήθηκε ο Χρηστός με πρόβατα, βοσκούς φωτιές σήμαντρα και το αστέρι να λάμπει στην κορυφή της σπηλιάς δίνουν ιδιαίτερο χρώμα. Παλιότερα, από την παραμονή των Χριστουγέννων οι γεωργοί οι βοσκοί και οι ναυτικοί έλεγαν «πώς παλεύουν οι καιροί, και οι αέρηδες ποιος θα γεννηθεί και ποιος θα βαπτισθεί». Όποιος γεννηθεί όποιος δηλαδή υπερισχύσει και βγει νικητής την ημέρα των Χριστουγέννων, αυτός θα υπερισχύσει μέχρι και τα Φώτα αλλά και ολόκληρο τον καινούργιο χρόνο. Πιο παλιά το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων έκοβαν κλαδιά και βλαστούς οι νοικοκυρές και τα πήγαιναν στο σπίτι. Τα έβαζαν σε ποτήρι με νερό και προσμονούσαν να ανθίσουν. Πηγη: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna- poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/ Σπύρος, Αλέξανδρος, Παύλος Δ'1
  • 12.
    Χριστουγεννιάτικο στεφάνι Την παραμονήτων Χριστουγέννων συνηθίζεται στα χωριά να κρεμούν έξω από την πόρτα των σπιτιών πλεξούδες από σκόρδα, πάνω στις οποίες καρφώνουν γαριφαλάκια για να διώξουν την κακογλωσσιά που «καρφώνει» την ευτυχία του σπιτιού τους. Την εξώπορτα των σπιτιών κοσμεί, επίσης, ένα στεφάνι από έλατο, διακοσμημένο με χριστουγεννιάτικα στολίδια. Σύμφωνα με την παράδοση, το στεφάνι φέρνει τύχη στους ενοίκους του σπιτιού. Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi- kai-ethima-stin-ellada/ Κατερίνα, Σοφία Δ'1
  • 13.
    Χριστόξυλο Στην Μακεδονία, ονοικοκύρης του σπιτιού διαλέγει από το χωράφι του το πιο γερό Χριστόξυλοκλαδί ελιάς ή πεύκου και το τοποθετεί στο τζάκι του σπιτιού. Το ξύλο αυτό που ονομάζεται και “Χριστόξυλο” καίγεται για όλο το Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων (από την μέρα δηλαδή των Χριστουγέννων μέχρι και τα Φώτα). Κατά την παράδοση το κάψιμο του Χριστόξυλου, βοηθά τον Χριστό να ζεσταίνεται στην φάτνη της Βηθλεέμ. Ο κάθε Μακεδόνας προσπαθεί να καίγεται το Χριστόξυλο του σπιτιού του μέχρι και τα Φώτα. Ερμιόνη, Ανθούλα Δ'1
  • 14.
    Το τάισμα τηςβρύσης Τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων πραγματοποιείται το «τάισμα της βρύσης» σε χωριά της κεντρικής Ελλάδας. Οι κοπέλες πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση για να κλέψουν το άκραντο, δηλαδή το αμίλητο, νερό. Σε όλη τη διαδρομή παραμένουν σιωπηλές. Όταν πάρουν το νερό, αλείφουν τη βρύση με βούτυρο και μέλι με την ευχή όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι, και όπως γλυκό είναι το μέλι, έτσι γλυκιά να είναι και η ζωή τους. Για να έχουν καλή σοδειά, την ταΐζουν με διάφορα προϊόντα, όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Μάλιστα, όποια κοπέλα φτάνει πρώτη στη βρύση θα είναι η πιο τυχερή όλο τον χρόνο. Έπειτα, ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, κλέβουν το νερό από τη βρύση και γυρίζουν στο σπίτι τους πάλι αμίλητες, μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό. Με το ίδιο νερό ραντίζουν τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού και σκορπίζουν τα τρία χαλίκια στο σπίτι. Στη λαϊκή παράδοση ο βάτος φέρνει αισιοδοξία και καλά μαντάτα, και διώχνει τα ξόρκια. Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-poia- einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/ Ασημίνα, Στάθης, Γιώτα Δ'2
  • 15.
    Το στόλισμα τουκαραβιού Ένα έθιμο που τα τελευταία χρόνια τείνει να εξαφανιστεί και τη θέση του έχει πάρει το ξένο έθιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου. Το καράβι συμβολίζει την καινούργια πλεύση του ανθρώπου στη ζωή, μετά τη γέννηση του Χριστού. Τα παιδιά των ναυτικών που έμεναν πίσω κατασκεύαζαν μόνα τους τα παιχνίδια τους τα οποία συνήθως ήταν καραβάκια. Το καραβάκι συμβόλιζε την προσμονή των παιδιών για αντάμωση με τους συγγενείς τους, αλλά και την αγάπη τους για τη θάλασσα. Σιγά-σιγά καθιερώθηκε και το έθιμο του στολισμού του όμως λόγω του ότι ήταν συνδεδεμένο με δυσάρεστες αναμνήσεις δεν μπόρεσε να εδραιωθεί ως γιορτινό σύμβολο. Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna- poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/ Νίκος, Άγγελος Δ'2
  • 16.
    Κόλιντα Μπάμπω Στην Πέλλα,αναβιώνει ακόμα και σήμερα το έθιμο της “Κόλιντα Μπάμπω”. Οι κάτοικοι της περιοχής το βράδυ της 23ης Δεκεμβρίου ανάβουν φωτιές, φωνάζοντας “Κόλιντα Μπάμπω” που σημαίνει “σφάζουν, γιαγιά”. Αυτό είναι ένα έθιμο που αναπαριστά την σφαγή των αρσενικών νηπίων από τον Ηρώδη. Έτσι η φωτιά ενημερώνει τους κατοίκους να προφυλαχθούν όχι μόνο από τον βασιλιά Ηρώδη, αλλά και από τα κακά που ίσως επιφυλάσσει η νέα χρονιά. Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-poia- einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/ Ναταλία, Αλέξανδρος Δ'2
  • 17.
    Mωμόγεροι Ακόμα ένα έθιμοτων Μακεδόνων, είναι οι “Μωμόγεροι”. Ένα είδος δηλαδή παραδοσιακού λαϊκού θεάτρου που αναβιώνει σε όλα τα χωριά όπου υπάρχουν πρόσφυγες από τον Πόντο. Οι πρωταγωνιστές αυτών των θεατρικών παραστάσεων κάνουν μιμητικές κινήσεις, ενώ τα πρόσωπά τους είναι μακιγιαρισμένα όπως το δέρμα των γερόντων. Οι παραστάσεις πραγματοποιούνται καθ΄ όλη την διάρκεια του δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων. Ναταλία, Νεφέλη, Έλενα Δ'2
  • 18.
    ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΨΩΜΙ Στην Κρήτη,έχουν σαν χριστουγεννιάτικο έθιμο το ζύμωμα του χριστουγεννιάτικου ψωμιού. Θεωρείται ολόκληρη ιεροτελεστία, και χρησιμοποιούνται τα καλύτερα υλικά για την παρασκευή του. Οι νοικοκυρές σχηματίζουν με τη μισή ζύμη, μία μεγάλη κουλούρα ενώ με την υπόλοιπη έναν σταυρό για να τη στολίσουν. Διακοσμητικά γύρω γύρω στην κουλούρα αυτή του ψωμιού, χαράζουν με μαχαίρι διάφορα σχέδια όπως καρδιές, αστεράκια, λουλούδια κ.α. Συνηθίζεται το χριστουγεννιάτικο αυτό ψωμί να κόβει ο νοικοκύρης του σπιτιού την μέρα των Χριστουγέννων και να το μοιράζει σε όλους όσοι κάθονται στο γιορτινό τραπέζι. Πηγη https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna- poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada Αλέξης, Μαργαρίτα Δ'2
  • 19.
    Το κόψιμο τουροδιού Στην Πελοπόννησο, έχουν το σπάσιμο του ροδιού. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς ο νοικοκύρης του σπιτιού πηγαίνει στην εκκλησία κρατώντας το ρόδι του για να το “λειτουργήσει”. Μετά πηγαίνοντας στο σπίτι του, χτυπάει την πόρτα της εισόδου και ανοίγοντας του σπάει με δύναμη το ρόδι για να σκορπιστούν οι ρώγες του παντού στο σπίτι. Παράλληλα με το σπάσιμο του ροδιού, δίνουν και την ευχή: “με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος και όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη την χρονιά”. Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna- poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/ Βασίλης, Ανδρέας, Άγγελος Δ'2
  • 20.
    Η σπηλιά τουΑϊ Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα Κισάμου Στην σπηλιά του Αι-Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα την παραμονή των Χριστουγέννων τελείται Αρχιερατική θεία λειτουργία. Η αναπαράσταση της φάτνης όπου γεννήθηκε ο Χρηστός με πρόβατα, βοσκούς φωτιές σήμαντρα και το αστέρι να λάμπει στην κορυφή της σπηλιάς δίνουν ιδιαίτερο χρώμα. Παλιότερα, από την παραμονή των Χριστουγέννων οι γεωργοί οι βοσκοί και οι ναυτικοί έλεγαν «πώς παλεύουν οι καιροί, και οι αέρηδες ποιος θα γεννηθεί και ποιος θα βαπτισθεί». Όποιος γεννηθεί όποιος δηλαδή υπερισχύσει και βγει νικητής την ημέρα των Χριστουγέννων, αυτός θα υπερισχύσει μέχρι και τα Φώτα αλλά και ολόκληρο τον καινούργιο χρόνο. Πιο παλιά το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων έκοβαν κλαδιά και βλαστούς οι νοικοκυρές και τα πήγαιναν στο σπίτι. Τα έβαζαν σε ποτήρι με νερό και προσμονούσαν να ανθίσουν. ΠΗΓΗ: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna- poia-einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/ Ευαγγελία, Ραφαηλία και Κωνσταντίνος Δ'2
  • 21.
    Χριστουγεννιάτικο στεφάνι Την παραμονήτων Χριστουγέννων συνηθίζεται στα χωριά να κρεμούν έξω από την πόρτα των σπιτιών πλεξούδες από σκόρδα, πάνω στις οποίες καρφώνουν γαριφαλάκια για να διώξουν την κακογλωσσιά που «καρφώνει» την ευτυχία του σπιτιού τους. Την εξώπορτα των σπιτιών κοσμεί, επίσης, ένα στεφάνι από έλατο, διακοσμημένο με χριστουγεννιάτικα στολίδια. Σύμφωνα με την παράδοση, το στεφάνι φέρνει τύχη στους ενοίκους του σπιτιού. Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/xristougenna-poia- einai-ta-pio-dimofili-ithi-kai-ethima-stin-ellada/ Γιώργος Δ'2
  • 22.
    ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΙΑΤΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ Σύμφωναμε ορισμένους ερευνητές η παράδοση να στολίζονται δέντρα ή κομμάτια δέντρων υπήρχε σε όλες τις θρησκείες από την αρχαιότητα. Η λατρεία και ο στολισμός του δέντρου έρχεται από την αρχαιότητα, στη λατρεία της Κυβέλης αλλά και σε μύριες άλλες αναφορές που έχουμε από τα ιστορικά κείμενα γι αυτόν το στολισμό. Το 1650 υπάρχει μια αναφορά για Χριστουγεννιάτικο δέντρο που στήθηκε στο Στρασβούργο και ήταν στολισμένο με τριαντάφυλλα από χρωματιστά χαρτάκια, γλυκίσματα και ζαχαρένια ανθρωπάκια. Στη χριστιανική θρησκεία τον 4ο αιώνα καθιερώθηκε η 25η Δεκεμβρίου ως ημέρα εορτασμού της Γέννησης του Χριστού και τον 8ο αιώνα στολίστηκε το πρώτο χριστουγεννιάτικο δέντρο που ήταν έλατο. Νεφέλη, Ανδριάνα Δ'3
  • 23.
    Tα μελομακάρονα Τα Χριστούγενναείναι κάτι σαν συνέχεια της αρχαίας γιορτής του ήλιου που γιορτάζονταν στην Αρχαία Ελλάδα στα τέλη Δεκεμβρίου. Τα μελομακάρονα προέρχονται από τη γιορτή του ήλιου. Πολύ απλά τα Χριστούγεννα αντικατέστησαν κατά κάποιο τρόπο τη λατρεία του ήλιου με αυτή του Χριστού ως Θεανθρώπου. Σύμφωνα λοιπόν με μια εκδοχή και τα μελομακάρονα είναι ουσιαστικά μια παραλλαγή των γλυκών που έφτιαχναν οι Αρχαίοι Έλληνες κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο, δηλαδή στη γιορτή του Ήλιου! Βέβαια δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι τα γλυκά αυτά είχαν την ίδια μορφή με τα σημερινά μελομακάρονα, παρά μόνο ότι αποτελούνταν από τις ίδιες πρώτες ύλες (αλεύρι, μέλι, καρύδια ή άλλοι ξηροί καρποί). Έτσι το γλυκό αυτό πέρασε και στις μέρες μας και έγινε κατά κάποιον τρόπο συνώνυμο με τα Χριστούγεννα! Ραφαηλία, Χρυσούλα Δ'3
  • 24.
    Το πάντρεμα τηςφωτιάς Στα χωριά της Έδεσσας την παραμονή των Χριστουγέννων «παντρεύουν τη φωτιά». Παίρνουν ένα ξύλο από δέντρο με θηλυκό όνομα, όπως η κερασιάς, και ένα με αρσενικό όνομα, συνήθως από αγκαθωτά δέντρα, όπως ο βάτος. Βάζουν τα ξύλα στο τζάκι να καούν και ανάλογα με τον κρότο ή τη φλόγα τους μπορούν να προβλέψουν τα μελλούμενα, είτε για τον καιρό είτε για τη σοδειά τους. Η παράδοση θέλει τα αγκαθωτά δέντρα να απομακρύνουν δαιμονικά όντα, σαν τους καλικάντζαρους. Στη Θεσσαλία, όταν τα κορίτσια επιστρέφουν από την εκκλησία την ημέρα των Χριστουγέννων, βάζουν δίπλα στο τζάκι κλαδιά κέδρου, ενώ τα αγόρια βάζουν αγριοκερασιάς. Τα λυγερά αυτά κλαδιά . Όποιο αντιπροσωπεύουν τις επιθυμίες τους για όμορφη ζωή κλωνάρι καεί πρώτο αποτελεί καλό σημάδι, γιατί αυτός ο νέος ή η νέα θα παντρευτεί πρώτα. Κωνσταντίνος Δ'3
  • 25.
    Το χριστόψωμο στηνΚρήτη Το ζύμωμα του χριστόψωμου στη Κρήτη είναι έργο θείο και έθιμο καθαρά χριστιανικό. Για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι το χριστόψωμο είναι ευλογημένο ψωμί, αφού θα στηρίξει τη ζωή του νοικοκύρη και της οικογένειάς του. Χρησιμοποιούν καλό αλεύρι και ακριβά υλικά, όπως ροδόνερο, μέλι, σουσάμι, κανέλα και γαρίφαλα. Μαζεύονται οι γυναίκες του σπιτιού και μέχρι να γίνει το προζύμι τραγουδούν «ο Χριστός γεννιέται, το φως ανεβαίνει, το προζύμι για να γένει». Πλάθουν το ζυμάρι, παίρνουν τη μισή ζύμη και φτιάχνουν μια κουλούρα. Με την υπόλοιπη φτιάχνουν σταυρό με λωρίδες από τη ζύμη και στο κέντρο βάζουν ένα άσπαστο καρύδι, που συμβολίζει τη γονιμότητα. Στην υπόλοιπη επιφάνεια σχεδιάζουν σχήματα με το πιρούνι για να βγάλουν το κακό μάτι και να καρφώσουν την κακογλωσσιά. Ο νοικοκύρης του σπιτιού παίρνει το χριστόψωμο, το σταυρώνει, το κόβει και το μοιράζει σε όλους όσοι παρευρίσκονται στο τραπέζι, σαν συμβολισμό της Θείας Κοινωνίας, που ο Χριστός έδωσε τον άρτο της ζωής σε όλη την ανθρώπινη οικογένειά του. Πηγή:https://www.zougla.gr/greece/article/ta-e8ima-ton- xristougenon-stin-elada Δανάη, Άννα Δ'3
  • 26.
    ΚΟΥΡΑΜΠΙΕΔΕΣ Ο κουραμπιές είναιχαρακτηριστικό γλύκισμα ευρύτατα διαδεδομένο σε όλη την Ελλάδα που κατατάσσεται στα πατροπαράδοτα γλυκίσματα, όπως το μελομακάρονο, και που συνήθως παρασκευάζεται τα Χριστούγεννα. Το όνομά του προέρχεται από το τουρκικό Kurabiye, που σημαίνει μπισκότο, γλύκισμα από αλεύρι, βούτυρο και άχνη ζάχαρη. Μικρασιάτες πρόσφυγες από την Καρβάλη της Καππαδοκίας δημιούργησαν στο Νομό Καβάλας το 1924 τη Νέα Καρβάλη και μετέφεραν την παραδοσιακή συνταγή κουραμπιέδων της Μικράς Ασίας. Βασιλική, Σπύρος Δ'3
  • 27.
    Χριστουγεννιάτικο στεφάνι Στα χωριάσυνηθίζουν να κρεμάνε στους τοίχους και τις εξώπορτες πλεξούδες από σκόρδα, πάνω στις οποίες καρφώνουν γαριφαλάκια για να διώξουν την κακογλωσσιά που «καρφώνει» την ευτυχία του σπιτιού τους. Την εξώπορτα των σπιτιών κοσμεί, επίσης, ένα στεφάνι από έλατο, διακοσμημένο με χριστουγεννιάτικα στολίδια. Σύμφωνα με την παράδοση, το στεφάνι φέρνει τύχη στους ενοίκους του σπιτιού. Αλέξανδρος, Πέτρος Δ'3
  • 28.
    Κόλιντα Μπάμπω Στην Πέλλα,αναβιώνει ακόμα και σήμερα το έθιμο της “Κόλιντα Μπάμπω”. Οι κάτοικοι της περιοχής το βράδυ της 23ης Δεκεμβρίου ανάβουν φωτιές, φωνάζοντας “Κόλιντα Μπάμπω” που σημαίνει “σφάζουν, γιαγιά”. Αυτό είναι ένα έθιμο που αναπαριστά την σφαγή των αρσενικών νηπίων από τον Ηρώδη. Έτσι η φωτιά ενημερώνει τους κατοίκους να προφυλαχθούν όχι μόνο από τον βασιλιά Ηρώδη, αλλά και από τα κακά που ίσως επιφυλάσσει η νέα χρονιά. Νίκος, Χρήστος Δ'3