Dokumen ini menerangkan prosedur kerja dan peraturan keselamatan di bengkel kemahiran hidup, yang bertujuan meningkatkan kemahiran murid dalam teknologi dan ekonomi. Penekanan diberikan kepada keselamatan dalam penggunaan alatan dan mesin, kebersihan tempat kerja, serta tanggungjawab pelajar dalam mencegah kemalangan. Terdapat peraturan keselamatan umum yang perlu dipatuhi oleh murid semasa berada di bengkel untuk memastikan suasana kerja yang selamat.

1. PROSEDUR KERJA DAN PERATURAN-PERATURAN KESELAMATAN YANG PERLU
DIIKUTI DI BENGKEL KEMAHIRAN HIDUP
1.0 PENGENALAN
Kemahiran Hidup Bersepadu merupakan satu mata pelajaran amali yang berunsurkan
teknologi. Ia ditawarkan kepada semua murid di Tingkatan 1 hingga Tingkatan 3. Mata
pelajaran ini dirancang sedemikian rupa untuk mencapai matlamat ke arah
mempertingkatkan produktiviti negara melalui penglibatan masyarakat secara kreatif,
inovatif dan produktiviti. Mata pelajaran ini digubal ke arah membekalkan tenaga kerja
yang berpengetahuan dan mahir dalam teknologi dan ekonomi serta sanggup
bekerjasama dan sentiasa bersedia untuk belajar dalam suasana bekerja. Tenaga kerja
yang sedemikian rupa dapat memenuhi inspirasi, aspirasi dan keperluan negara yang
sedang membangun dalam zaman yang sedang menyaksikan kemajuan teknologi
komunikasi maklumat. Perancangan dan pembangunan mata pelajaran ini adalah
selaras dengan semangat di sebalik Falsafah Pendidikan Kebangsaan yang berhasrat
melahirkan warganegara yang berpengetahuan serta berakhlak mulia demi menghadapi
cabaran kehidupan masa kini dan masa akan datang.
Dalam proses pengajaran dan pembelajaran mata pelajaran Kemahiran Hidup
Bersepadu yang berbentuk amali, penggunaan bengkel amat diperlukan. Bengkel
Kemahiran Hidup terbahagi kepada tiga jenis bengkel iaitu bengkel Kemahiran
Manipulatif (KMT), bengkel Pertanian dan bengkel Ekonomi Rumah Tangga. Di antara
ketiga-tiga bengkel ini, bengkel Kemahiran Hidup (KMT) yang paling banyak digunakan.
Hal ini kerana bengkel ini telah dipecahkan kepada 4 bengkel iaitu bengkel Kerja Kayu
dan Logam, bengkel Paip Asas, bengkel Elektrik dan bengkel Enjin. Untuk melatih
pelajar menggunakan alatan tangan untuk menghasilkan projekprojek tertentu, maka
suasana tempat yang sesuai perlu untuk pelajar melaksanakan tugasan tersebut
dengan lebih berkesan.
Kemudahan peralatan yang lengkap dan teratur untuk digunakan atau keadaan
persekitaran tempat tersebut seharusnya menjadi penyumbang kepada penghasilan
projek yang baik. Oleh itu, pelajar seharusnya menggunakan kemudahan yang ada di
dalam bengkel dengan menjaga keselamatan diri dan juga orang lain. Kesedaran
terhadap keselamatan perlu ditanamkan kepada setiap pelajar supaya sikap
1

2. mementingkan keselamatan ini dapat di amalkan semasa membuat kerja amali di
sekolah dan seterusnya diamalkan setelah memasuki ke alam pekerjaan. Oleh itu,
pelajar seharusnya menggunakan kemudahan yang ada di dalam bengkel dengan
menjaga keselamatan diri dan juga orang lain. Kesedaran terhadap keselamatan perlu
ditanamkan kepada setiap pelajar supaya sikap mementingkan keselamatan ini dapat di
amalkan semasa membuat kerja-kerja amali di sekolah dan seterusnya diamalkan
setelah memasuki ke alam pekerjaan.
2.0 DEFINISI
Kemahiran Hidup adalah satu mata pelajaran yang terkandung di dalam kurikulum
Bersepadu Sekolah Menengah (KBSM). Ianya dirancang untuk membolehkan murid-
murid menggunakan pelbagai alat dan bahan melalui berbagai kaedah dan teknik bagi
menghasilkan sesuatu (projek) yang dirancangkan. Pengalaman yang diperolehi
menjadikan murid lebih berkeyakinan, celik teknologi dan sentiasa bersedia seandainya
keadaan memerlukan mereka melakukan sesuatu untuk kehidupan tanpa bergantung
kepada individu lain. P&P dalam kemahiran hidup membolehkan murid-murid
mengendalikan pelbagai alat tangan dan bahan. Mata pelajaran Kemahiran Hidup
bertujuan untuk membina dan membentuk sebuah masyarakat yang berorientasikan
teknologi selaras dengan hasrat negara dan perkembangan industri elektronik yang
pesat berkembang di negara kita. Secara tidak langsung akan menimbulkan keinginan
dan minat murid terhadap teknologi dalam kehidupan.
Keselamatan ditakrifkan sebagai satu keadaan bebas daripada kecederaan,
ketakutan, kesakitan atau kehilangan yang mana ia memerlukan tindakan yang
sewajarnya daripada semua pihak. Kebanyakan kemalangan adalah disebabkan oleh
kecuaian manusia sendiri dan jarang sekali berlaku dengan sendirinya. Walaupun
beberapa usaha telah dibuat, namun kemalangan bengkel masih lagi berlaku
terutamanya ketika menjalankan kerja-kerja amali di bengkel. Kemalangan yang terjadi
biasanya boleh mengakibatkan luka, kecacatan anggota dan kehilangan nyawa. Hal ini
akan menjadikan sekolah pada mulanya untuk menimba ilmu tetapi tidak terjamin
daripada aspek keselamatannya.
2

3. 3.0 PUNCA-PUNCA KEMALANGAN DI DALAM BENGKEL
Sebahagian besar kemalangan yang berlaku di tempat kerja melibatkan pelajar baru.
Lazimnya kemalangan boleh berpunca daripada penyalahgunaan alatan tangan dan
mesin, keadaan tempat kerja yang tidak selamat dan kelalaian pelajar itu sendiri.
3.1 Penyalahgunaan Alatan Dan Mesin
Berbagai-bagai alatan tangan dan mesin terdapat dibengkel. Setiap alat
hendaklah digunakan dengan betul. Kemalangan berlaku sekiranya perkara
berikut tidak diambil berat :
Menggunakan alatan tangan yang tidak sesuai dengan kerja dengan
kerja yang dilakukan.
Menggunakan alatan tangan yang pemegangnya tidak sesuai.
Menggunakan alatan tangan dengan kaedah yang sesuai.
Perhatian yang penting hendaklah diberi terhadap penggunaan mesin kerana
pelajar yang menggunakan mesin tersebut terdedah kepada risiko kemalangan
yang lebih tinggi. Berikut adalah perkara penting yang perlu dititik beratkan
sebelum menggunakan mesin :
Mesin hendaklah diuji sebelum digunakan.
Mesin hendaklah mempunyai penghadang keselamatan.
Memakai pakaian yang sesuai semasa menggendalikan mesin.
Memastikan dawai elektrik mesin mudah alih dalam keadaan
sempurna.
Rajah: Mesin yang mempunyai tali sawat
dan penghadang
3

4. 3.2 Keadaan tempat kerja yang tidak sesuai.
Keadaan bengkel atau tapak binaan boleh mempengaruhi keselamatan pelajar.
Semasa bertugas di bengkel perkara yang berikut haruslah diberi perhatian :
Cahaya di dalam bengkelperlu mencukupi.
Susun atur mesin dan meja hendaklah mempunyai ruang legar yang
mencukupi.
Saiz bengkel hendaklah bersesuain dengan bilangan pelajar.
Pendawaian elektrik hendaklah mengikut peraturan.
Bengkel hendaklah sentiasa bersih dan kemas.
Pengalihudaraan hendaklah mencukupi.
Alat pemadam api hendaklah diletakkan pada tempat strategik.
Rajah: Gambar keadaan di dalam bengkel
3.3 Kelalaian pelajar
Keadaan bengkel, suasana kerja dan alatan yang baik belum menjamin
keselamatan. Sikap pelajar itu sendiri semasa bekerja juga memainkan peranan
yang penting. Sikap lalai dan tidak bertanggungjawab boleh menyebabkan
kemalangan dan ia boleh dielakkan sekiranya pelajar :
Mematuhi arahan dan peraturan keselamatan.
Mengendalikan mesin setelah mengetahui kaedah menggunakannya.
Memakai kelengkapan perlindungan keselamatan semasa membuat kerja.
Mengambil kira kemampuan diri sendiri.
4

5. 3.4 Perbezaan diantara keselamatan diri, alat, mesin, perkakasan memesin,
mesin kimpalan arka dan kimpalan gas
Berikut merupakan perbezaannya:
Perkakasan Peralatan
Bil Diri Memesin/ Mesin Kimpalan Arka Kimpalan
Mesin/Alat Gas
Bagi
Bagi menghidari Bagi menghidari menghidari
1. Bagi menghidari
daripada Kecederaan daripada daripada
daripada Kerosakan
fizikal Kerosakan Letupan atau
Kebakaran
Pastikan
2. Pakaian hendaklah Pastikan dalam Pastikan dalam
dalam
kemas dan sesuai keadaan baik keadaan baik
keadaan baik
Sistem pengudaraan
Sistem
3. Pakai pakaian Pastikan dalam yang baik bagi
pengudaraan
Keselamatan keadaan baik mengelak dari terhidu
yang baik
gas beracun
Periksa
peralatan
Pakaian keselamatan Mempunyai
Tidak Rosak/ sebelum
yang dipakai pembumian yang
4. Penghadang digunakan
hendaklah sesuai sempurna bagi
keselamatan dan pastikan
dengan jenis kerja mengelak bahaya
ditempat yang betul tiada
yang dilakukan elektrik
kebocoran
gas
5

6. 4.0 LANGKAH KESELAMATAN
Amalan 4M terdiri daripada :
Membersih :
Aspek fizikal iaitu memakai pakaian yang sesuai, apron dan berkasut getah.
Kebersihan mental iaitu dari aspek fikiran ialah memberi tumpuan dalam
bengkel.
Kebersihan bengkel supaya selamat untuk menjalankan kerja-kerja.
Mesin penyedut hampagas (vacuum cleaner) dan mesin pemampat udara
(air compressor/air blower) digalakkan kerana alatan ini lebih berkesan
membersihkan debu dan sisa-sisa kayu.
Rajah: antara mesin yang digunakan.
Menyusun atur:
Alatan dan bahan disusun dengan kemas dan disimpan di tempat yang telah
ditetapkan supaya mudah diambil dan disimpan semula selepas digunakan.
Bangku-bangku diletak jauh semasa bekerja.
Menilai:
Murid membuat penilaian terhadap diri sendiri dari segi ketepatan langkah
kerja, hasil kerja dan keadaan tempat kerja untuk memastikan semua
tugasan dilakukan dengan penuh sistematik.
Penilaian oleh guru terhadap nilai-nilai murni.
6

7. Mendisiplin:
Murid sentiasa mempraktikkan peraturan keselamatan dengan mengikut
langkah-langkah kerja yang ditetapkan dan menggunakan alatan yang betul
untuk melakukan sesuatu projek.
5.0 PERATURAN DAN KESELAMATAN
Peraturan keselamatan diadakan untuk memastikan suasana kerja dalam persekitaran
serta suasana bengkel KH yang teratur dan selamat tanpa berlakunya kemalangan
ataupun kecederaan. Keselamatan am bengkel meliputi aspek yang berikut:
(i) Keselamatan umum
(ii) Keselamatan diri dan rakan
(iii) Keselamatan alatan dan bahan
5.1 Keselamatan Umum
Peraturan dari segi pemakaian dan potongan rambut yang diurus dengan kemas dan
menggunakan kasut bertutup perlu difahami oleh semua murid.
Rambut mestilah pendek dan kemas.
Pakai pakaian yang sesuai dan memakai kasut getah.
Pemakaian apron yang betul.
Bagi lelaki tali leher perlu dimasukkan ke dalam apron.
Lengan baju yang panjang dilipat kemas.
Sebelum memasuki bengkel perlu mendapat kebenaran dan berada dibawah
pengawasan guru sepenuhnya.
Keadaan persekitaran bengkel perlu dipastikan sentiasa kemas, bersih dan teratur.
Sentiasa mematuhi arahan guru dan berhati-hati dalam setiap kerja di bengkel
Kawasan tempat kerja perlu dibersihkan sebelum meninggalkan bengkel KH
Semua suis elektrik perlu dimatikan sebelum meninggalkan bengkel.
Jangan berlari dan bermain di dalam bengkel.
7

8. Jangan menyentuh alatan dan mesin tanpa mendapat kebenaran dan penyeliaan
daripada guru.
Duduk dan bekerja ditempat yang telah ditetapkan.
Jika berlaku kemalangan atau kecederaan, segera beritahu guru yang berkenaan.
Pastikan bengkel dalam keadaan selamat dan selesa ketika penggunaannya dan
bersih serta kemas sebelum meninggalkannya.
Letakkan beg di luar bengkel atau di tempat yang dikhaskan.
Tumpukan perhatian pada kerja yang dibuat.
Bekerja dengan teratur dan sistematik.
Simpankan semua alatan di tempat yang dikhaskan.
Bersihkan alatan dan bengkel setelah selesai membuat kerja.
Pastikan alat kawalan dan perlindungan elektrik di bengkel berfungsi dengan baik.
Pastikan tempat kerja mempunyai cahaya yang cukup terang dan peredaran udara
yang baik.
Sekiranya berlaku situasi yang berbahaya, laporkan kepada guru dengan segera.
Pastikan alat pemadam api dan kotak pertolongan cemas terdapat dalam bengkel.
Pastikan setiap bilik makmal dilengkapi dengan alat pemadam api.
5.2 Keselamatan Diri Dan Rakan
Pastikan pakaian kemas dan sesuai semasa bekerja di makmal.
Laporkan dan rekodkan sebarang kemalangan tersebut dalam buku rekod
kemalangan dan kecederaan.
Pakaian di tempat kerja boleh dikelaskan kepada tiga
a. Pakaian am
b. Pakaian perlindungan
c. Peralatan perlindungan
8

9. 5.2.1 Pakaian am
I. Pakaian mestilah tidak terlalu ketat dan tidak terlalu longgar
II. Rambut sentiasa pendekdan kemas bagi lelaki manakala bagi
perempuan yang berambut panjang hendaklah diikat dan yang bertudung
disisipkan dalam baju
III. Elakkan memakai barang perhiasan seperti rantai,jam tangan dan
sebagainya
Contoh pakaian yang sesuai semasa di dalam bengkel.
5.2.2 Peralatan Perlindungan
Alat pelindung keselamatan yang sesuai seperti gogal (semasa mencanai dan
menggerudi) serta pelindung muka (semasa mengimpal arka) perlu digunakan.
9

10. 5.2.3 Pakaian perlindungan
I. Gunakan kasut keselamatan
II. Gunakan sarung tangan yang sesuai untuk memegang bahan dan alatan
III. Gunakan apron atau pekaian keselamatan yang diperbuat daripada kulit
untuk melindungi tubuh semasa mengimpal
IV. Gunakan gogal dan pelindung muka semasa bekerja
Rajah: kasut getah yang sesuai Rajah: penggunaan gogal
dipakai di dalam bengkel
Rajah: sarung tangan kulit
Rajah: Seorang pekerja yang lengkap
dengan peralatan perlindungan ketika
melakukan kerja kimpalan.
10

11. 5.3 Keselamatan Alatan Dan Bahan
Pastikan alatan yang digunakan sesuai dengan kerja yang hendak dibuat.
Bersihkan alatan setelah digunakan dan simpan semula alatan di tempat yang
dikhaskan.
Laporkan alatan yang rosak, hilang dan berbahaya kepada guru dengan segera.
Penggunaan bahan dan alatan perlu mendapat bimbingan daripada guru sebelum murid
boleh menggunakannya.
Penggunaan alatan yang teratur dan betul adalah penting bagi memelihara peralatan
daripada cepat rosak.
Perancangan penggunaan alatan dan bahan dengan teliti sebelum memulakan sesuatu
projek.
Atalan perlu dibersihkan dan dipulangkan kembali ke stor setelah selesai
penggunaannya.
Penyimpanan bahan mudah terbakar, mudah pecah dan berbahaya perlu menepati
piawaian keselamatan yang terbaik oleh guru.
Sentiasa berhati-hati sewaktu menggunakan sebarang peralatan di bengkel KH.
Rajah: Susunan peralatan pertukangan pada kedudukan asalnya di dalam bengkel
11

12. 6.0 PENGALIHAN DAN PENYIMPANAN BAHAN-BAHAN
Terdapat pelbagai jenis bahan yang digunakan dalam aktiviti kejuruteraan.Antara bahan
yang biasa digunakan di tempat kerja ialah bahan mudah terbakar, bahan yang berat
dan panjang, serta bahan toksik. Bahan tersebut hendaklah disimpan di tempat yang
selamat dan mudah disenggara.
6.1 Bahan Mudah Terbakar
Terdiri daripada silinder gas yang berisikan gas asetilena dan oksigen yang
digunakan dalam kerja kimpalan dan cecair bahan api seperti petrol,diesel,
kerosin dan sebagainya
Bahan ini mesti disimpan dalam bekas tertutup dan tidak mudah terdedah
pada udara
Simpan di tempat yang jauh dari punca api
Tempat simpanannya hendaklah dilabelkan dengan tanda amaran seperti
Awas Bahan Mudah Terbakar
Bahan mudah terbakar perlu disimpan di tempat yang mempunyai
pengudaraan yang baik
Label bahan mudah terbakar dan Silinder gas
6.2 Bahan Berat Dan Panjang
Terdiri daripada bahan berbentik pepejal pelbagai saiz seperti logam dan
komponen mesin
Bahan berat dan panjang mestilah diletakkan diatas rak yang kukuh dan kuat
Rak yang dibina hendaklah tidak terlalu tinggi sehingga sukar dicapai
12

13. Apabila bahan berat hendak dialih lakukan dengan berhati-hati dengan
bantuan rakan atau dengan bantuan jek atau troli
Bagi bahan panjang dapatkan bantuan rakan untuk memudahkan kerja
pengalihan
6.3 Bahan Toksik
Terdiri daripada bahan kimia dan hendaklah diasingkan dari bahan mudah
terbakar dan bahan lain
Bekas bahan toksik mestilah dilabelkan
Apabila bahan hendak dialihkan gunakan troli dan bekas tertutup bagi
mengelakkan tumpahan
Contoh label untuk bahan toksik.
6.4 Penggunaan Alat Dan Kelengkapan
Peraturan penggunaan alat dan kelengkapan juga perlu dipatuhi bagi menjamin
keselamatan pengguna di tempat kerja. Antara peraturannya adalah seperti yang
berikut:
a. Elakkan daripada menggunakan peralatan atau mesin sekiranya tidak
tahu kaedah penggunaannya. Jika salah menggunakannya atau
mengendalikannya mungkin boleh menyebabkan kemalangan.
b. Pastikan bahagian mesin yang berputar mempunyai pelindung
keselamatan.
13

14. Rajah: Pemampat udara yang mempunyai pelindung
c. Pastikan peralatan dalam keadaan baik sebelum digunakan seperti dalam Rajah
3.4. Penggunaan peralatan yang telah rosak seperti pahat yang berkepala
cendawan boleh menyebabkan berlakunya kemalangan akibat penyerpihan
logam pahat semasa memahat.
a) Pahat yang selamat digunakan.
b) Pahat yang tidak selamat digunakan
d. Pastikan setiap alat dan mesin mempunyai pembumian sempurna seperti dalam
Rajah 3.5 bagi mengelakkan bahaya elektrik semasa digunakan.
Pemasangan soket tiga pin yang betul
14

15. e. Gunakan peralatan dan mesin dengan betul.Contohnya, kikir berfungsi hanya untuk
mengikir dan bukannya mengetuk
f. Pastikan peralatan yang rosak perlu segera dibaiki bagi mengelakkan kemalangan.
15

16. 7.0 PENGGUNAAN KUASA ELEKTRIK
Kuasa elektrik digunakan dengan meluas dalam bidang perindustrian dan
pembuatan. Kuasa elektrik digunakan bagi membolehkan kerja dilakukan dengan lebih
cepat, selamat dan sistematik. Bagaimanapun, penggunaan elektrik yang tidak
disenggara dengan baik boleh mendatangkan bahaya kepada pengguna.
Penggunaan kuasa elektrik dengan cara yang tidak selamat seperti boleh
menyebabkan renjatan elektrik dan kebakaran. Bagi mengelakkan kemalangan elektrik,
pekerja mestilah sentiasa berwaspada dan mengikuti peraturan yang telah ditetapkan.
Antara langkah yang perlu diberi perhatian bagi mengelakkan kemalangan elektrik
adalah dengan memastikan setiap penggunaan bahan elektrik dilengkapi dengan
pembumian dan penebatan.
Pembumian ialah satu sambungan antara pendawaian elektrik dengan bumi
yang terdapat pada alat elektrik. Fungsi pembumian adalah untuk menghindarkan
pengguna daripada bahaya renjatan elektrik apabila berlaku kebocoran pada
pendawaian elektrik. Penebatan pula amat perlu bagi setiap alat elektrik sebagai
pelindung untuk mengawal pengaliran arus. Arus dan voltan yang berlebihan semasa
alat elektrik digunakan boleh membahayakan pengguna dan merosakkan alat tersebut.
Sebab itu, alat pelindung diperlukan
Alat pelindung atau peranti pelindung yang biasa digunakan ialah fius dan
pemutus litar. Peranti pelindung berfungsi memutuskan aliran elektrik dalam litar jika
berlaku kebocoran elektrik atau sekiranya tenaga elektrik digunakan secara
berlebihan.Jika tiada peranti perlindung, kemalangan elektrik mungkin boleh berlaku.
7.1 Keselamatan Penggunaan Elektrik
1. Bengkel haruslah memberikan keutamaan kepada keselamatan.
2. Pengguna bengkel mestilah selamat sebelum menggunakan, semasa menggunakan
dan selepas menggunakan bengkel dan segala peralatan di bengkel
16

17. 3. Guru dan pelajar mestilah tahu bagaimana bertindak apabila berlaku
Kecederaan dan kemalangan
Kejutan elektrik
Kebakaran
4. Bengkel perlu ada peti kecemasan yang mengandungi ubat luka dan sapuan untuk
lecur serta kain balutan untuk kecederaan ringan.
5. Jika berlaku kecederaan yang serius dan teruk hendaklah dilaporkan kepada guru
bertugas dan terus dirujuk kepada hospital yang terdekat
6. Bengkel juga mesti mempunyai alat pencegah kebakaran yang berfungsi di setiap
bengkel. Alat pencegah kebakaran mestilah digantung ditempat mudah dilihat dan
mudah dicapai.
7. Jika berlaku kebakaran besar hendaklah keluar dengan segera mengikut pelan
kecemasan kebakaran dan memanggil bomba melalui talian kecemasan 999.
8. Jangan gunakan alatan elektrik yang telah haus atau rosak.
9. Jangan bebankan litar elektrik dengan menggunakan penyuai 3 hala.
10. Matikan suis sebelum dan selepas menggunakan alatan elektrik.
11. Jika berlaku sebarang kejutan elektrik, hendaklah
a. Matikan suis utama terlebih dahulu atau menekan suis keselamatan bengkel
b. Jangan sentuh mangsa kejutan dengan tangan, gunakan kayu kering untuk
mengalih mangsa daripada benda atau wayar yang menjadi punca kejutan
elektrik
c. Lakukan pemulihan pernafasan
d. Dapatkan pertolongan dengan segera
7.2 Aspek Keselamatan Dan Penggunaan Elektrik
Jangan gunakan plag atau soket yang pecah dan rosak
17

18. Jangan membuat sambungan yang banyak daripada satu punca
Jangan cuba menyentuh wayar hidup yang tidak bertebat.
Jangan cuba menggantikan dawai fius dengan sebarang dawai atau logam
Jangan menggunakan kabel yang pecah atau terlalu lama
18

19. 7.3 Renjatan Elektrik
Apabila berlaku renjatan elektrik, pengguna akan terdedah kepada bahaya elektrik sehingga
masalah yang menyebabkan renjatan dapat diatasi. Biasanya, renjatan elektrik boleh
menyebabkan kematian sekiranya tidak dirawat dengan segera. Terdapat beberapa
punca yang boleh menyebabkan renjatan elektrik. Antaranya termasuklah:
a. Kebocoran pendawaian seperti kabel pecah, sambungan yang rosak dan tiada
pembumian.
b. Kesilapan pendawaian elektrik semasa dibaiki dan diubahsuai oleh orang yang
tidak bertauliah.
c. Persekitaran yang basah.
d. Kerosakan alat elektrik.
Semasa renjatan elektrik berlaku,badan mangsa akan berfungsi sebagai pengalir arus
elektrik. Renjatan juga akan menyebabkan mangsa melecur, pengsan dan perlu di beri
rawatan segera. Sekiranya tidak dirawat dengan segera, mungkin boleh mengakibatkan
kematian kepada mangsa. Berikut merupakan langkah yang perlu diambil apabila
berlaku renjatan elektrik:
a. Putuskan bekalan utama elektrik, jangan sesekali menyentuh mangsa sebelum
bekalan diputuskan.
b. Alihkan mangsa renjatan ke tempat yang selamat.
c. Berikan bantuan pernafasan sekiranya mangsa pengsan atau pernafasannya terhenti.
d. Dapatkan bantuan perubatan dengan segera.
7.4 Kebakaran
Elektrik juga boleh menyebabkan kebakaran. Umumnya, terdapat beberapa faktor
19

20. yang menyebabkan hal ini berlaku, antaranya :
a. Berlaku kerosakan pada sistem penebatan kabel yang menyebabkan litar pintas.
b. Penggunaan tenaga elektrik yang berlebihan.
c. Penggunaan fius yang salah
d. Penyambungan litar yang longgar pada peranti
7.5 Pencegahan Kebakaran
Kebakaran yang berlaku boleh menyebabkan kecederaan, kehilangan nyawa dan
kerugian harta benda. Terdapat beberapa faktor yang menyebabkan kebakaran.
Antaranya ialah:
i. Bahan mudah terbakar seperti gas, petrol dan sebagainya.
ii. Kecuaian pekerja yang tidak mematuhi peraturan semasa bekerja
dengan bahan api dan merokok di tempat kerja.
iii. Berlaku litar pintas yang disebabkan oleh kerosakan pada pendawaian,
peralatan dan mesin.
Bagi mengelakkan kebakaran, pengguna mesti sentiasa mematuhi peraturan dan langkah
keselamatan yang telah ditetapkan. Antara langkah yang perlu diambil dan dipatuhi ialah:
i. Pastikan pendawaian elektrik di tempat kerja dalam keadaan sempurna.
ii. Pastikan peralatan dan mesin yang menggunakan kuasa elektrik sentiasa
dalam keadaan selamat untuk digunakan.
iii. Pastikan bahan mudah terbakar tersimpan di tempat yang selamat dan
jauh dari punca api
iv. Pastikan alat pemadam api sentiasa dalam keadaan baik dan boleh
digunakan. Letakkannya di tempat yang mudah dicapai.
20

21. Dengan mengambil langkah berjaga-jaga, pengguna dapat mengelakkan sebarang kejadian yang
tidak diingini demi keselamatan semua pihak.
8.0 ALAT PEMADAM API
Alat pemadam api ialah alat yang digunakan untuk memadam kebakaran. Alat
pemadam api yang sering digunakan adalah dalam bentuk silinder. Kaedah menggunakan
alat pemadam api perlu dipelajari oleh semua pihak agar dapat bertindak dengan cara yang
betul.
Apabila berlaku kebakaran,setiap pekerja yang berada di tempat kerja perlu bersedia
mengambil tindakan yang cepat dan tepat. Alat pemadam api yang disediakan mesti digunakan
dengan betul dan dapat membantu memadamkan kebakaran.
Biasanya, alat pemadam api yang terdapat di tempat kerja digunakan untuk memadamkan
kebakaran yang kecil dan punca kebakaran sebelum pihak bomba datang membantu. Adalah
satu kesalahan sekiranya mana-mana bangunan tidak menyediakan alat pemadam api kerana
ia amat penting bagi mengelakkan kebakaran kecil daripada terus merebak ke tempat lain.
Terdapat pelbagai alat pemadam api yang boleh digunakan untuk memadamkan kebakaran.
Selain itu, pasir dan air juga boleh digunakan bagi memadamkan kebakaran yang berpunca
daripada bahan seperti tilam,kain,kayu dan perabot
21

22. 8.1 Pengelasan Alat Pemadam Api
JENIS BAHAN PUNCA API/BAHAN BAKAR LABEL
PEMADAM API
Kayu, sampah sarap, plastik, Label A
Air kain
Minyak, cat, petrol, lekar, Label B
Buih thinner, gas
Semua jenis bahan pemadam Label ABC
api jenis karbon dioksida
Debu Kering
Minyak, cat, petrol, lekar, gas, Label BC
peralatan elektrik
Karbon
Dioksida
8.2 Langkah Menggunakan Alat Pemadam Api
22

23. 1. Keluarkan pin picu
2. Halakan muncung pemancut alat pemadam api ke dasar api.
3. Tekan tuas rapat pada pemegang supaya bahan pemadam api dapat
disembur
23

24. 9.0 PETI PERTOLONGAN KECEMASAN
Semua pekerja perlu mempunyai pengetahuan asas tentang pertolongan cemas supaya
dapat membantu sekiranya berlakunya kemalangan atau kecemasan di tempat kerja. Di
samping itu, tempat kerja juga perlu dilengkapi dengan peti pertolongan cemas seperti
yang ditunjukkan dalam Rajah
Peti kecemasan dan peralatannya
Peti ini hendaklah diletakkan di tempat yang sesuai dan mudah diperolehi
apabila ingin digunakan. Senarai kelengkapan dan ubat-ubatan yang perlu ada dalam
kotak peti pertolongan cemas serta kegunaannya ditunjukkan dalam Jadual. Senarai
alat dan ubat yang perlu ada dalam peti pertolongan cemas serta kegunaannya.
Alat/Ubat Kegunaan
1. Kain anduh Mengampu lengan yang patah atau
terseliuh
2. Kain Pembalut Kasa Membalut luka atau anggota yang terseliuh
3. Gunting Memotong
4. Larutan Flavin Merawat luka
5. Larutan Antiseptik Merawat luka
6. Krim Antiseptik Merawat luka
7. Kapas Mencuci luka serta menyapu ubat pada
luka
8. Penampal Luka (Plaster) Membalut luka kecil
24

25. 10.0 KESIMPULAN
Aspek keselamatan merupakan faktor yang paling penting ditekankan semasa
melakukan kerja-kerja amali khususnya di bengkel. Kesedaran terhadap keselamatan
bengkel perlu ditanamkan kepada setiap bakal guru ini supaya sikap mementingkan
keselamatan ini dapat diamalkan semasa menjadi pendidik di sekolah. Seterusnya
menerapkan pentingnya menjaga keselamatan kepada para pelajar semasa menjalani
aktiviti di bengkel. Aspek keselamatan perlu diberi perhatian utama dan merupakan ciri
penting yang mesti diamalkan dalam pengajaran dan pembelajaran di bengkel pada
setiap masa. Hal ini penting agar tidak berlakunya lagi perkara-perkara yang tidak di
ingini berlaku seperti kemalangan, kecederaan terhadap fizikal.
Kemalangan dapat dielakkan atau dikurangkan jika pelajar sentiasa mematuhi
langkah-langkah keselamatan. Kesedaran mengutamakan keselamatan bukan hanya
pada diri sendiri sahaja tetapi juga terhadap rakan-rakan yang sama-sama bekerja,
terhadap persekitaran dan keselamatan harta benda. Kesedaran mengutamakan
keselamatan akan hanya timbul sekiranya pelajar itu sendiri mengambil berat untuk
mengetahui dan memahami akan kegunaan alatan kelengkapan yang ada di dalam
bengkel. Keselamatan di dalam bengkel akan lebih rumit jika bilangan pelajar terlalu
ramai menggunakan ruang atau kemudahan peralatan yang sedia ada dalam satu
masa. Ruang yang sempit serta pelajar yang ramai akan memburukkan lagi suasana
melakukan aktiviti di bengkel. Disebabkan ruang yang terhad dan sempit perkara seperti
gangguan emosi, keadaan yang panas dan suasana yang tidak teratur boleh berlaku.
Sikap pelajar yang tidak ambil berat tentang amalan keselamatan dan sikap acuh
tak acuh terhadap tugas atau kerja boleh mendatangkan bahaya kepada diri dan juga
rakan sekerja. Kesedaran pelajar terhadap amalan keselamatan hendaklah dipupuk dari
awal lagi agar amalan yang positif sentiasa tersemat pada jiwa pelajar itu sendiri.
Dengan itu, hasil kerja dapat dipertingkatkan dan suasana kerja berjalan dengan
selamat. Pengabaian aspek keselamatan mungkin akan mengakibatkan kecederaan,
kehilangan nyawa dan kerosakan harta benda. Malahan, imej institusi yang terlibat juga
akan buruk serta memberi kesan terhadap kelancaran operasi bengkel berkenaan.
Selain itu juga, kerugian terpaksa di tanggung akibat kerosakan dan tanggungan kos
perubatan.
25

26. Secara lazimnya, terdapat peraturan-peraturan keselamatan bengkel di sekolah
tetapi bagi pelajar yang masih mentah dan kurang pengalaman, adakah mereka akan
sentiasa amalkan dan patuhinya sepanjang masa. Dengan itu, langkah-langkah yang
sewajarnya perlulah diambil untuk memelihara dan menjaga keselamatan pelajar yang
terbabit. Pelajar akan diingatkan dari masa ke semasa supaya mereka dapat
membentuk budaya kerja yang selamat untuk diri sendiri, orang lain, alatan dan
persekitaran.
Oleh yang demikian, latihan amali yang diikuti di bengkel adalah merupakan
pendedahan awal kepada pelajar sebelum mereka menempuh ke alam pekerjaan yang
sebenar kelak. Walaupun pelaksanaan kepentingan keselamatan didedahkan kepada
para pelajar ia tidak menjamin keselesaan para pelajar seratus peratus semasa
menjalankan amali di bengkel. Hal ini kerana pengetahuan, kemahiran dan amalan serta
suasana juga merupakan faktor penting dalam pelaksanaan kepentingan keselamatan
bengkel. Pendedahan awal di alam persekolahan akan dapat membiasakan diri pelajar
apabila keluar bekerja dalam situasi yang sebenar kelak.
BIBLIOGRAFI
Buku teks: Pengajian Kejuteraan awam (tingkatan 4)
Buku teks: Teknologi Binaan Bangunan
Kaharrudin bin Ismail,Azmi Bin Mohd Yassir,Ramli Bin Asun. Pengajian Kejuruteraan Mekanikal
Tingkatan 4.Kuala Lumpur.Dewan Bahasa Dan Pustaka
Zulkifli Bin Mohd Salleh, Zainal Bin Abdul Rahim Dan Tuslah Binti Abdan. 2008. Buku Teks
Kemahiran Hidup Bersepadu Tingkatan 1. Selangor. Cerdik Publications.Sdn.Bhd.
Diperoleh pada 28 Julai 2010 daripada, Apakah Kemahiran Hidup? (On-line)
http://kemahiranhidupbestari.blogspot.com/
26

27. Diperoleh pada 28 Julai 2010 daripada,
http://www.members.fortunecity.com/rescue991/jpa3.htm
Diperoleh pada 28 Julai 2010 daripada, Organisasi Bengkel Dan Keselamatan. (On-line).
http://nota.could.ws/bab1bengkel.html
Diperoleh pada 28 Julai 2010 daripada, Peraturan Dan Keselamatan. (On-line).
www.scribd.com/doc/.../Peraturan-Keselamatan-Dlm-Bengkel
27