SlideShare a Scribd company logo
de toekomst
Ellen Desie
Klimaat-slim beheer van onze ecosystemen
WATER NUTRIËNTEN
ZAND
KLEI
ZAND LEEM KLEI
H+
H+
H+ H+
H+ H+
H+
H+
H+
H+
SO2
NH3
NOx
ZAND = UITDAGING
+ GESCHIEDENIS
LANDGEBRUIK
+ ATMOSFERISCHE DEPOSITIE +
Wat is klimaat-slim beheer?
= Streven naar veerkrachtige ecosystemen en landschappen
Wat is klimaat-slim beheer?
= Streven naar veerkrachtige ecosystemen en landschappen
ADAPTATIE
Acties die de impact
van klimaatverandering
verlagen
MITIGATIE
Acties die helpen bij
het tegengaan van
emissies die
klimaatverandering
veroorzaken
+ 3 – 5°C
Klimaatmitigatie
Acties die helpen bij het tegengaan van emissies die klimaatverandering veroorzaken
Klimaatadaptatie
Vlaams
klimaatrapport
2015 2100
Temperatuur
+2,4°
hoger aantal hittegolven
hoger aantal dagen met +30°
tot +7,2°
hoger aantal extreem warme dagen
meer dagen met hittestress
Neerslag
13% meer neerslag
6 dagen met zware neerslag (x2)
Meer droge periodes
Tot +38% winterneerslag
Daling van het aantal regendagen in de zomer
Intensere regenbuien
Acties die de impact van klimaatverandering verlagen
Klimaatadaptatie
Acties die de impact van klimaatverandering verlagen
Wat is klimaat-slim beheer?
= Streven naar veerkrachtige ecosystemen en landschappen
ADAPTATIE
MITIGATIE
Riviervalleien
Foto: Jeroen Mentens, Natuurpunt
Riviervalleien
LEEM
Riviervalleien
ZAND
LEEM
Zandstreek: laag waterhoudend vermogen, hoge hydraulische conductiviteit
Zandstreek: laag waterhoudend vermogen, hoge hydraulische conductiviteit
Intacte valleibodems stuwen water op voor het hele bekken
Riviervalleien
ZAND
LEEM
Kennisnetwerk o+bn
Natuur is deel van de oplossing
Riviervalleien
Veen
C
water
Zwarte beek, Natuurpunt
Veen
Prioriteit 1: water(kwaliteit) op peil houden
+ herstellen waar mogelijk -> case per case bekijken
Bos
C
water
= KWETSBAAR
Boomsoortsamenstelling
Waterbeheer
Microklimaat
Boomsoortsamenstelling
Let’s diversify!
Messier et al., 2021. For the sake of resilience and multifunctionality, let’s diversify planted forests!
NEGATIEVE IMPACT KLIMAATVERANDERING GELEVERDE ECOSYSTEEMDIENSTEN
Slim mengen
Niche-verdeling
Facilitatie
Rijkstrooisel Arm strooisel
Slim mengen
= verzuring tegengaan
Muys and Granval, 1991
Vesterdal et al., 2013. Forest Ecology and Management
Dikte laag (cm)
Esdoorn Coniferen
Waterbeheer
Droogtestress + hittestress verminderen
Coldspots = belangrijke hotspots voor biodiversiteit
Klimaatadaptief bosbeheer = een variatie aan
microklimaten
Microklimaat
WIND
DROOGTE
BRAND
LICHT
STIKSTOF
de toekomst
de toekomst
werk op de plank
Bedankt voor jullie aandacht!
Ellen Desie

More Related Content

More from Avansa Kempen

More from Avansa Kempen (20)

Buurtbudget: bij de studievoormiddag
Buurtbudget: bij de studievoormiddagBuurtbudget: bij de studievoormiddag
Buurtbudget: bij de studievoormiddag
 
Michaël Opgenhaffen over online polarisatie
Michaël Opgenhaffen over online polarisatieMichaël Opgenhaffen over online polarisatie
Michaël Opgenhaffen over online polarisatie
 
Adviesraden hervormen; een praktijkverhaal uit Herentals
Adviesraden hervormen; een praktijkverhaal uit HerentalsAdviesraden hervormen; een praktijkverhaal uit Herentals
Adviesraden hervormen; een praktijkverhaal uit Herentals
 
Adviesraden, een toekomstbeeld.
Adviesraden, een toekomstbeeld.Adviesraden, een toekomstbeeld.
Adviesraden, een toekomstbeeld.
 
Miek De Kepper
Miek De KepperMiek De Kepper
Miek De Kepper
 
TransLab Kampus 13: Over voeding
TransLab Kampus 13: Over voedingTransLab Kampus 13: Over voeding
TransLab Kampus 13: Over voeding
 
30 recepten kernversterking
30 recepten kernversterking30 recepten kernversterking
30 recepten kernversterking
 
Transitie naar gasloze wijken
Transitie naar gasloze wijkenTransitie naar gasloze wijken
Transitie naar gasloze wijken
 
Campina Energie
Campina EnergieCampina Energie
Campina Energie
 
Warmtenet Niefhout
Warmtenet NiefhoutWarmtenet Niefhout
Warmtenet Niefhout
 
Mijn 2040
Mijn 2040Mijn 2040
Mijn 2040
 
Speeddaten voor verenigingen
Speeddaten voor verenigingenSpeeddaten voor verenigingen
Speeddaten voor verenigingen
 
Turnhoutse Kunstendag voor kinderen
Turnhoutse Kunstendag voor kinderenTurnhoutse Kunstendag voor kinderen
Turnhoutse Kunstendag voor kinderen
 
Over de studie voor een Hoogstraats cultuurhuis
Over de studie voor een Hoogstraats cultuurhuis Over de studie voor een Hoogstraats cultuurhuis
Over de studie voor een Hoogstraats cultuurhuis
 
Cultuurconnect op de Kempense cultuurwerkersdag
Cultuurconnect op de Kempense cultuurwerkersdagCultuurconnect op de Kempense cultuurwerkersdag
Cultuurconnect op de Kempense cultuurwerkersdag
 
Na de nieuwe tijden
Na de nieuwe tijdenNa de nieuwe tijden
Na de nieuwe tijden
 
170606 Stilteplatform in Oud-Turnhout
170606 Stilteplatform in Oud-Turnhout170606 Stilteplatform in Oud-Turnhout
170606 Stilteplatform in Oud-Turnhout
 
160222 Stilteplatform Oud-Turnhout
160222  Stilteplatform Oud-Turnhout160222  Stilteplatform Oud-Turnhout
160222 Stilteplatform Oud-Turnhout
 
De uitdagingen van het lokaal cultuurbeleid in een veranderende samenleving
De uitdagingen van het lokaal cultuurbeleid in een veranderende samenlevingDe uitdagingen van het lokaal cultuurbeleid in een veranderende samenleving
De uitdagingen van het lokaal cultuurbeleid in een veranderende samenleving
 
Liesbeth De Winter (FOV) over het nieuwe decreet op lokaal cultuurbeleid
Liesbeth De Winter (FOV) over het nieuwe decreet op lokaal cultuurbeleidLiesbeth De Winter (FOV) over het nieuwe decreet op lokaal cultuurbeleid
Liesbeth De Winter (FOV) over het nieuwe decreet op lokaal cultuurbeleid
 

De toekomst - Ellen Desie.pptx

Editor's Notes

  1. Zand is complex
  2. Zand zorgt voor uitdagingen -> lage buffer voor water en voor nutrienten
  3. Zoals Jan heeft verteld Hele geschiedenis Heel inventief geweest  enorme degradatie van woeste gronden Vervolgens bebost -> hout nodig voor in de mijnen -> snel en veel -> dennemonoculturen
  4. Zoals Jan heeft verteld Hele geschiedenis Heel inventief geweest  enorme degradatie van woeste gronden Vervolgens bebost -> hout nodig voor in de mijnen -> snel en veel -> dennemonoculturen
  5. Dennenmonocultuur Tot voor kort = Beeld van kempen + extra uitdaging -> VERZURING
  6. ZWAVEL = SO2 Jaren 70 – piek zure regen
  7. Dode bossen in Europa (scandinavie) Verzuring van toen vandaag nog steeds te zien in onze bodems
  8. Meer recent -> N depositie (niets nieuw meer waar ik nu over praat) Industrie, verkeer en landbouw (vnl veeteelt)
  9. Via droge en natte depositie (via wind en regen) in onze natuurlijke systemem => waar het voor grote problemen zorgt
  10. Korte samenvatting ZAND = UITDAGING + landgebruiksgeschiedenis die op veel plaatsen te extreme degradatie heeft geleid + atmosferische depositie = NUTRIENTENONBALANS (tekort aan basische kationen nodig voor groei – overschot aan stikstof) Weinig buffer voor nutriënten + Verzuurde zure bodems + bijkomende uitdaging Weinig buffer voor water + klimaatverandering,
  11. Veel natuur in Vlaanderen net gelegen op deze bodems Kaart zand Kaart depositie in Vlaanderen Kaart C hotspots Kaart natuur/bos -> samenkomst van uitdagingen -> super interessant
  12. Veel natuur in Vlaanderen net gelegen op deze bodems Kaart zand Kaart depositie in Vlaanderen Kaart C hotspots Kaart natuur/bos -> samenkomst van uitdagingen -> super interessant
  13. Veel natuur in Vlaanderen net gelegen op deze bodems Kaart zand Kaart depositie in Vlaanderen Kaart C hotspots Kaart natuur/bos -> samenkomst van uitdagingen -> super interessant
  14. Veel natuur in Vlaanderen net gelegen op deze bodems Kaart zand Kaart depositie in Vlaanderen Kaart C hotspots Kaart natuur/bos -> samenkomst van uitdagingen -> super interessant
  15. Veel natuur in Vlaanderen net gelegen op deze bodems Kaart zand Kaart depositie in Vlaanderen Kaart C hotspots Kaart natuur/bos -> samenkomst van uitdagingen -> super interessant
  16. Meer als de helft van onze soorten zijn kwetsbaar / achteruitgaand 28% van onze soorten in Vlaanderen staat op de rode lijst 6% zijn verdwenen in de laatste 100 jaar + verschuivingen in soorten: toename van generalisten, afname specialisten = homogenisering van de natuur = verlies van biodiversiteit VEEL UITDAGINGEN KOMEN SAMEN
  17. Korte samenvatting ZAND = UITDAGING + landgebruiksgeschiedenis die op veel plaatsen te extreme degradatie heeft geleid + atmosferische depositie = NUTRIENTENONBALANS (tekort aan basische kationen nodig voor groei – overschot aan stikstof) Weinig buffer voor nutriënten + Verzuurde zure bodems + bijkomende uitdaging Weinig buffer voor water + klimaatverandering,
  18. Sluiten elkaar niet uit Maatregelen zowel mitigerend als adaptief = Extra slim :D
  19. Zoals Karen al vertelde: Water zo lang mogelijk en zo hoog mogelijk in de vallei houden Zand loopt snel leeg Inrichting vallei -> zo lang mogeljik water vasthouden -> laten meanderen, laten overstromen -> minder overstromingsgevaar in urbaan gebied -> koeler -> klimaat slim (1) een klimaatrobuuste landbouw creëren (evenwicht tussen landbouw en water) o.a. door agrarisch stuwpeilbeheer en (2) het aanbod aan verbindingen over de Aa tussen de dorpskernen en recreatieve netwerken vergroten en de aanwezige landschaps- en erfgoedwaarden beter ontsluiten en versterken Natuur als deel van de oplossing Er is voldoende wetenschappelijke evidentie dat robuuste natuurgebieden een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan een – kwantitatieve en kwalitatieve – duurzame waterhuishouding. Zonder natuur geen duurzaam waterbeheer en zonder duurzaam waterbeheer komt ook landbouw in het gedrang. Een ruimte-efficiënte inplanting van natuurgebieden-voor-water houdt in: - De rivier verbreden (in plaats van verdiepen) met natuurlijke oeverzones zowel langs de hoofdrivier als langs de zijbeken en grachten. - Blauwgroene natuureilanden inrichten langs de rivier en aansluitende vallei. Dat kan op plaatsen waar zijbeken uitmonden, rondom oude rivierarmen die terug aangeschakeld worden en in de omgeving van de vistrappen. Komen hiervoor onder meer in aanmerking: o Het oorspronkelijk veengebied tussen Mazel en Gierle; o Het gebied van den Haert en de Hofberg tussen Aa en Slootbeek (met o.m. nog een grote rivierarm om linker- en rechteroever); o Het moeras aan de monding van de Bosbeek (en de rivierarm op de linkeroever); o De samenloop van Aa, Tweede en Derde Beek en Kleine Nete in Vorselaar (ook hier liggen nog oude rivierarmen te wachten om inschakeling). o ... - Groenblauwe natuurverbindingen tot stand brengen tussen de riviervallei en de hogere gronden. Dat kan de vorm aannemen van natuurrijke laagten, ruigtestroken, houtkanten en elzensingels, stapsteenbossen en bomenrijen. Komen hiervoor onder meer in aanmerking: o De Bleuken als verbinding tussen Grootenhoutbos en Tielenheide; o Hulsenbroek en de verbinding met de Heuvelrug in Herentals, Lille en Kasterlee; o Verbinding tussen Aa en Nete en uitlopers van de Heuvelrug in Vorselaar. o ... Een goed begin zou zijn om nu alvast enkele no go-zones aan te duiden – langs de rivier en zijbeken - waar de waterdynamiek volop kan spelen en er geen ruimings- of andere ‘onderhouds’werken meer worden uitgevoerd (zowel gewest als provincie). Met kennis van zaken
  20. Zoals Karen al vertelde: Water zo lang mogelijk en zo hoog mogelijk in de vallei houden Zand loopt snel leeg
  21. Zoals Karen al vertelde: Water zo lang mogelijk en zo hoog mogelijk in de vallei houden Zand loopt snel leeg
  22. Zoals Karen al vertelde: Water zo lang mogelijk en zo hoog mogelijk in de vallei houden Zand loopt snel leeg Inrichting vallei -> opstuwen water
  23. = Natuur als deel van de oplossing - De rivier verbreden (in plaats van verdiepen) met natuurlijke oeverzones zowel langs de hoofdrivier als langs de zijbeken en grachten. Er is voldoende wetenschappelijke evidentie dat robuuste natuurgebieden een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan een – kwantitatieve en kwalitatieve – duurzame waterhuishouding. Zonder natuur geen duurzaam waterbeheer en zonder duurzaam waterbeheer komt ook landbouw in het gedrang. Inrichting vallei -> opstuwen water -> minder overstromingsgevaar -> koeler -> klimaat slim Herstel van natuur aan de oevers Landbouw die mag overstromen Stoppen met draineren
  24. VEEN = heel klein oppervlak / deeltje van de natuur Deel met hele grote impact! Veel ecosysteemdiensten: Recreatie -> grote biodiversiteit Regulerende diensten: Veen -> Veenbodems behoren tot de bodems met de hoogste organische koolstofstocks. Gigantische C sinks Veenbodem in natuurlijke staat => tot 1 TON CO2 per ha per jaar opslaan Omvorming naar grasland -> uitstoot van tot 8 tot 14 TON CO2 per ha per jaar Ecosysteemdienst oa voorziening van goederen -> bv zuiver water -> vroeger veen ontgonnen gebruikt voor verbranding -> in onze potgrond -> vervangen door afvalstromen -> tuinbouwsector -> -15 MILJOEN TON CO2 / jaar VOOR EUROPA Veen -> buffer voor water -> soort van spons -> + zuivering van water + koeling van omgeving
  25. Gigantische koolstof reservoirs ALS WATERBALANS en NUTRIENTENBALANS goed zit. -> verdroging -> gigantische uitstoot van CO2 Prioriteit 1: vrijwaren wat we hebben / zo goed mogelijk beheren en beschermen Prioriteit 2: waar mogelijk herstellen: case per case bekijken. Nog veel onderzoek nodig. Oa UA is bezig met “RE-PEAT”
  26. Meer bos, Beter bos Bos in de toekomst  alleen maar van meer belang Producten (hout, pijnboompit, wcpapier)
  27. Meer bos, Beter bos Bos in de toekomst  alleen maar van meer belang Uitdagingen op zand -> door landgebruik + depositie + zure regen Lage vitaliteit NIEUWE ZIEKTES KEMPENSE BOSSEN ONDER POTENTIEEL MEER IS MOGELIJK! KLIMAAT-SLIM BOSBEHEER
  28. Keuze van de beheerder  lange termijn Verschillende keuzes
  29. Diversiteit an sich moet omhoog
  30. Keuze van de beheerder  lange termijn Verschillende keuzes
  31. NIET GEWON MENGEN -> SLIM MENGEN Niche verdeling -> optimaal benutten van ALLE resources (door op andere plaatsen water te halen of andere tijdstippen) (geldt ook boven de grond met kroonarchitectuur -> zo goed mogelijk al het beschikbare licht gebruiken) Facilitatie -> hydraulische redistributie van water
  32. Zelfde principe bij nutrienten Verzuring tegengaan Bossen gezonder -> beter gebufferd -> adaptief Maar ook mitigerende maatregel
  33. Klimaat Slim Bosbeheer voor koolstofopslag in de bodem Hoeveel? ”Zo veel mogelijk” Hoe diep? “Zo diep mogelijk” Hoe stabiel? “Zo stabiel mogelijk”
  34. Vroeger heel veel bossen ontwatert voor productie -> rabatten in veel bossen / Landbouw in regio -> ontwateren Terwijl natte bossen -> veel natuurwaarde + veel koolstofopslag -> veel risico => droogtestress nog groter Verdroging -> veroorzaakt een vermesting Herstel van vochtige natuur -> overeenkomstig met veen OOK Vochtige bossen herstellen Prioriteit 1 ontwatering tegengaan WATERBEHEER! Case per case beoordelen –> wegnemen van rabatten of drainage -> op sommige plekken ook bronnen van microklimaat en coldspot -> hotspots biodiversiteit
  35. Groter geheel van de vallei
  36. Vroeger heel veel bossen ontwatert voor productie -> rabatten in veel bossen Landbouw in regio -> ontwateren Terwijl natte bossen -> veel natuurwaarde + veel koolstofopslag -> veel risico => Verdroging -> veroorzaakt een vermesting + verzuring Extreme gevoeligheid van bomen op deze bodems -> geen investering in wortels Herstel van vochtige natuur -> overeenkomstig met veen OOK Vochtige bossen herstellen Prioriteit 1 ontwatering tegengaan WATERBEHEER! Case per case beoordelen –> wegnemen van rabatten of drainage -> op sommige plekken ook bronnen van microklimaat en coldspot -> hotspots biodiversiteit ONTWATEREN -> OPPASSEN
  37. Microklimaat -> Macroklimaat in open veld Microklimaat onder kronendak -> kan tot 10 graden verschil zijn MICROKLIMAAT BEWAREN + beheer van randen
  38. Karen