Ухамсар нь хүний сэтгэлзүй, танин мэдэхүй, харилцааг илэрхийлдэг дээд сэтгэцийн үйл явц юм. Ухамсарын үйлдлүүд нь дотоод ба гадны ертөнцийг өөрсдийн тархиар хэрхэн үйлдэж буйг бөгөөд физиологийн, психологийн идэвхжилүүдтэй холбогдсон. Энд ухамсарын алдагдал болон хувь хүн, нийгмийн ухамсарт үзүүлэх нөлөөлөл, мөн янз бүрийн мансууруулах бодисын үйлчлэлтэй холбогдох онцлог баримтлах талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл бий.

1. Consciousness
АУС-УАУИ-402
Б. Ундраа

2. Ухам• сУахарм(ссаорз бноалн гиадеа, аcдo nорsчcиioндu sбnолeжss )
буй зүйлсүүдийг өөртөө тусган
хүлээх авах үйлдэл юм.
• Ухамсар нь сэтгэц тусгалын дээд үе
шат бүхий зөвхөн хүнийг
тодорхойлдог ойлголт.
• Үндсэн хэсэг нь сэтгэлийн
хөдөлгөөн, танин мэдэхүй,
харилцаа юм.(С.Л.Рубинштейн)

4. Ухаарах
Өнгөрсөндөө
дүгнэлт хийх
Хийсвэрлэн
сэтгэх
Ирээдүйгээ
төлөвлөх
чадвартай

5. Ухамсарын шинжүүд:
Идэвхитэй
үйл
ажиллагаа
Ямар нэгэн
зорилго
чиглэлтэй
байдаг.
Ухамсар нь
аливаа нэгэн
зүйл рүү
чиглэсэн
байдаг.
Хүн өөрөө
өөрийгөө
ухамсарлах
боломжтой
байдаг.

6. Тиймээс үхамсарт үйлдэл гэдэг нь:
Дотоод ертөнц «» Гадаад ертөнц
Тархины идэвхижил үүсэх
Гадаад ертөнц
Мэдээллийг тархи боловсруулах.
Туршлага «» Нөхцөл байдал
Зан үйл гаргах.

7. Физиологийн идэвхижил нь:
Мэдээлэл Төв Их тархи

8. Сэтгэлзүйн идэвжижил нь:
Interest – сонирхол
Needs – хэрэгцээ
Plan – төлөвлөгөө
Action - үйл ажиллагаа
Consciousness - ухамсарын
байдал зэрэг

9. Оросын эрдэмтэн И.М.Сеченов,
И.П.Павлов нар ухамсар нь дээд
мэдрэлийн үйл ажиллагаа, уураг тархитай
холбоотой гэдгийн баталгаа гэвэл:
• Ухамсар сэтгэцийн үзэгдэл зөвхөн төв
мэдрэлийн тогтолцоотой /тархитай/
амьтанд байдаг. Ухамсар нь хүний
тархитай хамт үүсэж хөгжиж иржээ.

10. • Хүний уураг тархи, тухайлбал их
тархи гэмтэх буюу өвчлөхөд хүний
оюун ухаан гэмтэж /согогтой/ болж
бүрэн засрахад харин хэвийн
байдалдаа ордог байна.

11. • Янз бүрийн мансууруулах согтоох
хордуулах бодис хэрэглэхэд хүний
ухамсарт өөрчлөлт орж янз бүрийн
хий юм харж зүүдэлдэг байна. Энэ
бүхнээс үзэхэд ухамсар нь уураг
тархитай холбоотой болох нь
тодорхой харагдаж байна.

12. Тархинд үүсэж байгаа энэ дүрийг
ухамсар гэнэ.
Физиологийн
Биохимийн Биофизикийн

13. • Ухамсарын үүсэл тусгалтай шууд
холбоотой.

14. Ухамсарыг дотор нь :
1. Хувь хүний
- Үйл ажилгааны
- Төрх байдлын
1. Бүлгийн
2. Нийгмийн

15. Ухамсарт ухааны өөрчлөлт
( Ерөнхий)
1. Баримжаа алдагдана
2. Биеийн баримжаа алдагдана
3. Танин мэдэхүйн
4. Сэтгэл хөдөлгөөний хэвийн биш байдал
5. Юмын ухамсартай байдал алдагдах хийж
байгаа зүйл дэс дараалалгүй, эмх
замбараагүй
- Ухамсарт хэсэгчлэн балартах
- Ухамсарт ухаан балартах
- Ухамсарт ухаан алдах, ком-нд орох

16. Тусгай шинжүүд
1. Ухамсарт дэмийрэн балартах -
Делерей
2. Ухамсарт ухаан зүүдчилэн
балартах - Онеройд
3. Бүрийдэн балартах – Сумерек
4. Бадамдуулах балартах -
Аменция
5. Нойрмоглон балартах -
Оглушенность

17. Делерей

18. Халдварт
өвчний
хордлогууд, их
өндөр халуурна
Харааны хий
үзэгдэл
Орой, шөнө,
Дүрсийг гажуу
тусгал
үдэш

19. 3 үе шаттай:
I. Их мэдрэмтгий дүрсийн гажуу тусгалтай,
айдастай, нойрмоглох үеийн хий
үзэгдэлтэй харанхуй үед нүдээ анихад
хий үзэгдэл илэрнэ.
II. Хараа сонсголын жинхэнэ хий үзэгдэл
илэрнэ.
III. Хордлого буурч, халуун буурах үед хий
үзэгдэл арилаад сульдлын шинж
илэрнэ. Энэ үед 3 шатны оронд
- Мэргэжлийн делерей илэрч болно.
- Шивнээ делерей илэрч болно.
- Амандаа үл ойлголцох шивнээ

20. Онеройд
Зүүдлээд
байгаа мэт
Фантази, хажуу
тусгал,
дэмийрэл хий
үзэгдэл
Бодлогоширсон
байдалтай
Ярилцахад
хэцүү
Хагас
ойгүйдлийн
шинж тэмдэг

22. Аменция
Хордлоготой
Ойгүйдлын тод
илрэл
Уруул унтартах,
хэл өнгөртэй
байх
Эмх
Холбоогүй үг
яриа
замбараагүй
хөдөлгөөн хийж

24. Сумерек
Бүтэн ойгүйдлын Богино хугацаа
Айдас түгшүүр
төрүүлсэн, гажуу
тусгал дэмийрэл,
метаморфция,
дерпизаци
Нийгэмд аюултай
үйлдэл

26. Оглушенность

27. Мэдрэхүй буурах
Рефлексийн хариу урвал буурах
Сэтгэц хөдөлгөөний үйл ажиллагаа
удаашрах

28. Үе шат
1. Хайхрамжгүй болох шинж
2. Сомноленци
3. Сопор
4. Кома

29. Ухамсарт дэмийрэн балартах -
Делерей
Хурц, цочмог халдвар,
хордлого,
Архины цагаан солио
Ухамсарт ухаан зүүдчилэн балартах
- Онеройд
Шизофрен өвчний үед
кататоник-тай хавсран органик
өвчний үед эпилепси
Бүрийдэн балартах – Сумерек Эпилепси, тархины гэмтэл,
органик өвчин
Бадамдуулах балартах - Аменция Төрсний дараах солиорол,
хордлогууд, сульдаа ядаргаа
Нойрмоглон балартах -
Оглушенность
Бодисын солилцооны өвчин

30. THANK YOU FOR ATTENTION