ระบบนิเวศบริเวณป่าชายเลน

1. 1
แบบเสนอโครงร่างโครงงานคอมพิวเตอร์
รหัสวิชา ง33202 ชื่อวิชา เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร 6
ปีการศึกษา 2558
ชื่อโครงงาน
ระบบนิเวศบริเวณป่ าชายเลน
ชื่อผู้ทาโครงงาน
นางสาวณัฏฐณิชา สุยะวิน เลขที่ 33
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6/3
ชื่ออาจารย์ที่ปรึกษาโครงงาน ครูเขื่อนทอง มูลวรรณ์
ระยะเวลาดาเนินงาน ภาคเรียนที่ 1-2 ปีการศึกษา 2558
โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย จังหวัดเชียงใหม่
สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 34

2. 2
ใบงาน
การจัดทาข้อเสนอโครงงานคอมพิวเตอร์
สมาชิกในกลุ่ม .……นางสาวณัฏฐณิชา สุยะวิน เลขที่ 33 ม.6/3
คาชี้แจง ให้ผู้เรียนแต่ละกลุ่มเขียนข้อเสนอโครงงานตามหัวข้อต่อไปนี้
ชื่อโครงงาน (ภาษาไทย)
ระบบนิเวศบริเวณป่าชายเลน
ชื่อโครงงาน (ภาษาอังกฤษ)
Mangrove ecosystem
ประเภทโครงงาน
โครงงานทฤษฎี
ชื่อผู้ทาโครงงาน
นางสาวณัฏฐณิชา สุยะวิน
ชื่อที่ปรึกษา ครูเขื่อนทอง มูลวรรณ์
ระยะเวลาดาเนินงาน 26 มกราคม 2559 – 31 มกราคม 2559
ที่มาและความสาคัญของโครงงาน (อธิบายถึงที่มา แนวคิด และเหตุผล ของการทาโครงงาน)
โครงงานนี้จัดทาขึ้นเนื่องจากดิฉันได้มีโอกาสไปเที่ยวทางตอนใต้ของประเทศไทยมาหลายจังหวัด เช่น
ภูเก็ต เป็นต้น ได้ทากิจกรรมเกี่ยวกับการอนุรักษ์และพัฒนาป่าชายเลนและสัตว์ทะเลมา จึงได้มีแนวคิดที่จะศึกษา
ระบบนิเวศบริเวณป่าชาย เพื่อให้เข้าใจถึงความอุดมสมบูรณ์และประโยชน์ของป่าชายเลน และถ่ายทอดออกมาให้
คนรุ่นหลังได้เข้าใจ เพื่อสร้างความตระหนักและร่วมใจการอนุรักษ์ป่าชายเลนที่ในปัจจุบันนี้ได้ถูกบุกรุกพื้นที่
มากมายเพื่อนาไปประกอบธุรกิจส่วนตัว รวมถึงการทิ้งขยะลงแม่น้าและจับสัตว์น้าบริเวณป่าชายเลนไป ทาให้
ธรรมชาติขาดสมดุลและก่อให้เกิดผลกระทบต่างๆตามมา จึงจัดทาโครงงานนี้เพื่อเป็นแนวทาง หรือให้ผู้ที่ต้องการ
ศึกษา สนใจ ในระบบนิเวศบริเวณป่าชายเลน ได้ศึกษาและตระหนักถึงคุณค่าของป่าชายเลนและสัตว์น้าบริเวณนั้น
เพื่อช่วยกันอนุรักษ์ป่าชายเลนให้คงอยู่ตลอดไป

3. 3
วัตถุประสงค์ (สิ่งที่ต้องการในการทาโครงงาน ระบุเป็นข้อ)
1. เพื่อศึกษาค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับระบบนิเวศบริเวณป่าชายเลน
2. เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างความตระหนักให้เยาวชนรุ่นหลังได้ศึกษาและร่วมมือกันอนุรักษ์สัตว์น้าและ
ป่าชายเลน
3. เพื่อช่วยให้ธรรมชาติบริเวณนั้นกลับมามีความสมดุล
ขอบเขตโครงงาน (คุณลักษณะ ขอบเขต เงื่อนไขและข้อจากัดของการทาโครงงาน)
1. ความหมายของป่าชายเลน
2. พืชที่ขึ้นบริเวณรอบป่าชายเลน
3. ห่วงโซ่อาหารบริเวณป่าชายเลน
4. ป่าชายเลนในประเทศไทย
5. ประโยชน์ของป่าชายเลน
6. แนวทางการอนุรักษ์ป่าชายเลน
หลักการและทฤษฎี (ความรู้ หลักการ หรือทฤษฎีที่สนับสนุนการทาโครงงาน)
1. ความหมายของป่ าชายเลน
ป่าชายเลน หรือ ป่าโกงกาง (อังกฤษ: Mangrove forest หรือ Intertidal forest) คือเป็นกลุ่มสังคม
พืชซึ่งขึ้นอยู่ในเขตน้าลงต่าสุดและน้าขึ้นสูงสุด บริเวณชายฝั่งทะเล ปากแม่น้าหรืออ่าว อีกความหมายหนึ่ง
หมายถึง สังคมพืชที่ประกอบด้วยพันธุ์ไม้หลายชนิดหลายตระกูล และเป็นพวกที่มี ใบเขียวตลอดปี
(evergreen species) ซึ่งมีลักษณะทางสรีรวิทยาและความต้องการสิ่งแวดล้อมที่คล้ายกัน ซึ่งส่วนใหญ่
ประกอบด้วยพันธุ์ไม้สกุลโกงกาง (Rhizophora spp.) เป็นไม้สาคัญและมีไม้ตระกูลอื่นบ้าง
2. พืชที่ขึ้นบริเวณรอบป่ าชายเลน
โกงกางใบเล็ก โกงกางใหญ่ เหงือกปลาหมอ ถั่วดา ถั่วขาว พังกาหัวสุมดอกแดง โปรงขาว โปรง
แดง ตะบูนดา ตะบูนขาว แสมขาว แสมทะเล ลาพู ลาพูทะเล ตะตุ่มทะเล

4. 4
3. ห่วงโซ่อาหารบริเวณป่ าชายเลน
ระบบนิเวศวิทยาที่เกิดขึ้นในป่าชายเลนนั้น เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ที่มีต่อกันระหว่าง
สิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อมพืชพรรณธรรมชาติชนิดต่าง ๆ เมื่อได้รับแสงจากดวงอาทิตย์เพื่อใช้ในการสังเคราะห์แสง
จะทาให้เกิดอินทรียวัตถุและการเจริญเติบโต กลายเป็นผู้ผลิต (producers) ของระบบส่วนต่าง ๆ ของต้นไม้
นอกเหนือจากมนุษย์นาไปใช้ประโยชน์จะร่วงหล่นทับถมในน้าและในดิน ในที่สุดก็จะกลายเป็นแร่ธาตุของพวก
จุลชีวัน เช่น แบคทีเรีย เชื้อรา แพลงก์ตอน ตลอดจนสัตว์เล็ก ๆ หน้าดินที่เรียกกลุ่มนี้ว่า. ผู้บริโภคของระบบ
(detritus consumers) พวกจุลชีวันเหล่านี้จะเจริญเติบโตกลายเป็นแหล่งอาหารของสัตว์น้าเล็ก ๆ อื่น ๆ และสัตว์เล็ก
ๆ เหล่านี้ จะเจริญเติบโตเป็นอาหารของพวกกุ้ง ปู และปลาขนาดใหญ่ขึ้นตามลาดับของอาหาร (tropic levels)
นอกจากนี้ ใบไม้ที่ตกหล่นโคนต้นอาจเป็น อาหารโดยตรงของสัตว์น้า (litter feeding) ก็ได้ซึ่งทั้งหมดจะเกิดเป็น
ห่วงโซ่อาหารขึ้น ในระบบนิเวศป่าชายเลน และโดยธรรมชาติแล้วจะมีความ สมดุลในตัวของมันเอง แต่ถ้ามีการ
เปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งก็จะเป็นผลทาให้ระบบความสัมพันธ์นี้ถูกทาลายลง จนเกิดเป็นผล
เสียขึ้นได้เช่น ถ้าหากพื้นที่ป่าชายเลนถูกบุกรุกทาลาย จานวนสัตว์น้าก็จะลดลงตามไปด้วยตลอดจนอาจเกิดการเน่า
เสียของน้า
4. ป่ าชายเลนในประเทศไทย
ประเทศไทยมี 22 จังหวัด ที่มีพื้นที่ป่าชายเลนตามชายฝั่งทะเลแม่น้าลาคลอง ทะเลสาบและเกาะต่างๆ
ตั้งแต่ภาคกลางตอนล่าง ภาคตะวันออกตลอดไปจนถึงภาคใต้ทั้งสองฝั่ง จากการสารวจพื้นที่ป่าชายเลนของประเทศ
ไทยในปี พ.ศ. 2504 พบว่า มีพื้นที่รวมทั้งสิ้น 2,299,375 ไร่ หรือร้อยละ 0.72 ของพื้นที่ประเทศ ในระยะ 25 ปีต่อมา
พื้นที่ป่าชายเลนได้ลดลงอย่างรวดเร็ว จากการสารวจเมื่อ พ.ศ. 2529 ปรากฏว่ามีพื้นที่ป่าชายเลนประมาณ 1,220,000
ไร่ หรือลดลงเกือบครึ่งหนึ่ง ต่อมาป่าชายเลนยังคงลดลงอย่างต่อเนื่องและมีแนวโน้มอัตราการบุกรุกเพิ่มมากยิ่งขึ้น
โดยในปี พ.ศ. 2534 พื้นที่ป่าชายเลนคงเหลือเพียง 1,076,250 ไร่ หรือร้อยละ 0.33 ของพื้นที่ประเทศ ซึ่งคิดเป็นพื้นที่
ถูกทาลาย 1,223,125 ไร่ หรือประมาณร้อยละ 54 เมื่อเทียบกับปี พ.ศ. 2504 และลดลงเหลือประมาณ 1,047,781.25
ไร่ ในปี พ.ศ. 2539 แต่หลังจากปี พ.ศ. 2539 มีพื้นที่ป่าชายเลนเพิ่มขึ้นเนื่องจากได้มีนโยบายการฟื้นฟูป่าชายเลน
เช่น การปลูกป่าทดแทนและการลดการบุกรุกทาลายป่า ส่งผลให้ในปี พ.ศ. 2543 พื้นที่ป่าชายเลนเพิ่มขึ้น 1,578,750
ไร่ และเป็น 2,384 ไร่ ในปี พ.ศ. 2547 โดยมีพื้นที่เพิ่มขึ้นมากกว่าแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 9
(ปี พ.ศ. 2545–2549) ได้ตั้งเป้าหมายไว้ว่าควรมีป่าชายเลนทั้งประเทศประมาณ 1,250,000 ไร่ หากเทียบอัตราการ
เปลี่ยนแปลงพื้นที่ป่าชายเลนรายจังหวัดในช่วงปี พ.ศ. 2518-2536 พบว่า จังหวัดชลบุรีมีอัตราลดลงเฉลี่ยต่อปีมาก
ที่สุดถึงร้อยละ 5.42 เนื่องจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลและการพัฒนาแหล่ง
ท่องเที่ยว

5. 5
5. ประโยชน์ของป่ าชายเลน
1. เป็นแหล่งพลังงานและอาหาร
2. เป็นที่อยู่อาศัยของพืชและสัตว์ตามธรรมชาติ
3. เป็นเครื่องป้องกันแนวชายฝั่งทะเล
4. ควบคุมการกัดเซาะพังทลาย
5. ซับน้าเสีย
6. เป็นแนวกาบังกระแสน้าเชี่ยวที่ปากแม่น้าและพายุหมุน
7. เป็นแหล่งวัตถุดิบผลิตภัณฑ์จากไม้
8. เป็นแหล่งเชื้อเพลิง
9. เป็นแหล่งวัสดุก่อสร้าง
10. เป็นแหล่งวัตถุดิบสิ่งทอและหนังสัตว์
11. เป็นแหล่งอาหาร ยา และเครื่องดื่ม
12. การผลิตกรดจากเปลือกไม้(tannin)
13. การทาเหมือนแร่ดีบุกในบริเวณป่าชายเลน
14. ให้ผลผลิตน้าเย็นในระบบหล่อเย็นของโรงไฟฟ้าและโรงงานอุตสาหกรรม
15. ให้ผลผลิตเกลือ
16. ให้ผลผลิตมวลชีวภาพ (biomass) แก่แหล่งประมง
17. ให้ผลผลิตมวลชีวภาพสาหรับการเลี้ยงหอยแมลงภู่และปลา
6. แนวทางการอนุรักษ์ป่ าชายเลน
1. เร่งรัดพัฒนา และส่งเสริมความร่วมมือของประชาชนในท้องถิ่น ในด้านการอนุรักษ์และพัฒนาป่าชายเลน
ด้วยวิธีการให้ความรู้ ความ เข้าใจ ที่จะก่อให้เกิดจิตสานึกและเห็นความจาเป็นในการอนุรักษ์ และฟื้นฟูทรัพยากร
ป่าชายเลน โดยรัฐควรให้สิทธิและความมั่นคงรวมทั้งสิ่งจูงใจ ในประโยชน์ที่ประชาชนเหล่านี้ จะได้รับจากการ
คุ้มครองป้องกันและฟื้นฟูดูแลรักษาป่าชายเลน รวมทั้งการให้ความช่วยเหลือทางด้านวิชาการ และความช่วยเหลือ
ทางด้านอื่น ๆ ที่จาเป็น ซึ่งจะเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่เสริมสร้างศักยภาพของประชาชน ในการจัดการ บริหารป่า
ชุมชนชายเลนต่อไป
2. ปรับปรุงกฎหมาย และระเบียบ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ประโยชน์ที่ดินป่าชายเลนให้สอดคล้องกับสถานการณ์
ที่มีการบุกรุทาลาย ยึดถือ ครอบครอง และจับจองเพื่อการได้มาซึ่งเอกสิทธิ์ที่ดินป่าชายเลนโดยไม่ถูกต้อง ทั้งนี้
เพื่อให้การอนุรักษ์ และการปลูกฟื้นฟูป่าชายเลน สามารถดาเนินการได้ผลอย่างแท้จริง และเป็นการขจัดปัญหาการ
ออกเอกสารสิทธิ์ที่ดินป่าชายเลนให้หมดไป
3. ดาเนินการสารวจพื้นที่ป่าชายเลนอย่างละเอียดและใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนการจัดการป่าไม้และการ
จัดการที่ดินป่าชายเลนให้เหมาะสมกับศักยภาพ ก่อนที่การอนุญาตทาไม้ในระบบสัมปทานระยะยาวในรอบที่ 2 จะ
สิ้นสุด เพื่อจะได้ดาเนินการให้พื้นที่ป่าชายเลนเป็นป่าอนุรักษ์และป่าชุมชนตามความเหมาะสม ภายใต้แผนการ
บริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ

6. 6
4. ส่งเสริม และสนับสนุน ให้มีการปลูกและฟื้นฟูป่าชายเลนอย่างต่อเนื่อง ทั้งในที่ดินของรัฐและที่ดิน
เอกชน โดยให้มีการขยายพันธุ์ไม้ป่าชายเลนที่มีความหลากหลาย ทั้งชนิดที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจและชนิดที่หายาก
หรือใกล้จะสูญพันธุ์ เพื่อดารงความอุดมสมบูรณ์ของ ป่าชายเลน และความหลากหลายทางชีวภาพไปด้วย
5. ปรับปรุงระบบการอนุรักษ์ และป้องกันรักษาป่าชายเลน ให้มีการร่วมมือและประสานงานระหว่าง
หน่วยงานที่รับผิดชอบมากยิ่งขึ้น และให้มีการพัฒนาและปรับปรุงบทบาทของเจ้าหน้าที่หน่วยป้องกันรักษาป่าและ
หน่วยจัดการป่าชายเลน จากการป้องกันปราบปราม และการควบคุมการทาไม้มาเป็นนักส่งเสริมและพัฒนาป่าชาย
เลนมากขึ้น
6. พัฒนาระบบการบริหารจัดการทรัพยากรป่าชายเลนของกรมป่าไม้ให้มีโครงสร้างที่เป็นเอกภาพ โดยมี
การแบ่งหน้าที่รับผิดชอบ ที่ชัดเจน มีเจ้าหน้าที่ดาเนินการอย่างเพียงพอ มีความร่วมมือและประสานงานที่ดี
7. ส่งเสริมความร่วมมือกับนานาชาติ และองค์กรระหว่างประเทศ ในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อม และเพิ่มบทบาท ของประเทศไทยในระดับนานาชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งทางด้านการศึกษาวิจัย การ
ฝึกอบรม ตลอดจนการประชุมสัมมนา ที่เกี่ยวข้องกับการ อนุรักษ์และพัฒนาป่าชายเลนแบบยั่งยืน
วิธีดาเนินงาน
แนวทางการดาเนินงาน
1. เลือกหัวข้อโครงงาน
2. ค้นคว้าข้อมูลจากแหล่งข้อมูลต่างๆ
3. วิเคราะห์ข้อมูล
4. สรุปข้อมูลและจัดทาโครงงาน
5. ตรวจสอบและแก้ไขข้อผิดพลาด
6. นาเสนอโครงงาน
เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้
คอมพิวเตอร์ / อินเทอร์เน็ต / หนังสือ
งบประมาณ
100 บาท

7. 7
ขั้นตอนและแผนดาเนินงาน
ลาดั
บ
ที่
ขั้นตอน สัปดาห์ที่ ผู้รับผิดชอบ
1 2 3 4 5 6 7 8 9
1
0
1
1
12
1
3
1
4
1
5
1
6
1
7
1 คิดหัวข้อโครงงาน / ณัฏฐณิชา
2 ศึกษาและค้นคว้าข้อมูล / ณัฏฐณิชา
3 จัดทาโครงร่างงาน / ณัฏฐณิชา
4 ปฏิบัติการสร้าง
โครงงาน
/ ณัฏฐณิชา
5 ปรับปรุงทดสอบ / ณัฏฐณิชา
6 การทาเอกสารรายงาน / ณัฏฐณิชา
7 ประเมินผลงาน / ณัฏฐณิชา
8 นาเสนอโครงงาน / ณัฏฐณิชา
ผลที่คาดว่าจะได้รับ (ผลลัพธ์ที่ต้องการให้เกิดขึ้นเมื่อสิ้นสุดการทาโครงงาน)
1. เยาวชนมีความตระหนักในการอนุรักษ์ป่าชายเลนมากขึ้น
2. ระบบนิเวศบริเวณป่าชายเลนมีความสมบูรณ์ขึ้น
3. มีการรุกรานธรรมชาติบริเวณป่าชายเลนน้อยลง
สถานที่ดาเนินการ
โรงเรียนยุพราชาวิทยาลัย
กลุ่มสาระการเรียนรู้ที่เกี่ยวข้อง
1. สังคมศึกษา
2. วิทยาศาสตร์
แหล่งอ้างอิง (เอกสาร หรือแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ที่นามาใช้การทาโครงงาน)
จิระ จินตนุกูล, พ.ศ. 2540, การจัดการป่าชายเลนในประเทศไทย.
http://www.forest.go.th/index.php?option=com_content&view=article&id=320
สนิท อักษรแก้ว. 2532. ป่าชายเลน นิเวศวิทยาและการจัดการ
https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%9B%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8
%A2%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%99