Компьютер гэж юу вэ?

1. Компьютерийн үндсэн ойлголт
Электроник болон электро механик
хэсгүүдээс бүрдсэн тєхєєрємжийг
компьютер гэнэ.
Энэ тєхєєрємжийг дангаар нь ашиглах
боломжгүй бєгєєд дараах зїйлїїд нэгдэж,
компьютерийн системийг бїрэлдїїлдэг.
Ингэснээр бид єєрийн хэрэгцээндээ
ашиглах боломжтой болдог.
- Hardware (техник хангамж)
- Software (программ хангамж)

2. Компьютер нь дараах зүйлүүдээс
бүрддэг.
- Санах ой
- Єгєгдлийг хадгалах тєхєєрємжүүд:
хатуу диск, уян диск, компакт диск, tape
төхөөрөмж
- Оролтын тєхєєрємж : гар, хулгана,
микрофон
- Гаралтын тєхєєрємж : дэлгэц, принтер,
чанга яригч
- Тєв процессор (CPU): бїх їйлдлийг тєв
процессорт боловсруулдаг

3. • Компьютерийг хїчин чадал, овор хэмжээгээр нь дараах байдлаар
хуваадаг:
- Microcomputer буюу Персонал компьютер : Микропроцессор
дээр суурилагдсан хувь хїн ашиглахад зориулсан жижиг хэмжээний
компьютерийг хэлнэ.
• - Workstation: Персонал компьютерийг бодоход илїї хїчин чадалтай
мєн дэлгэцийн чанар нь илїї сайн байдаг.
• - Minicomputer: Хэмжээгээрээ microcomputer, mainframe 2
компьютерийн завсрын компьютер юм. IBM пїїсийн AS/400e загвар
нь minicomputer-ийн нэг жишээ юм.
• - Mainframe: Овор хэмжээгээрээ том, асар олон хэрэглэгч нэгэн
зэрэг хандаж ажиллах боломжтой компьютерийг хэлнэ. Ихэвчлэн
IBM пїїс їйлдвэрлэдэг байсан бєгєєд нисэх буудал, банк, санхїїгийн
томоохон пїїсїїд, их сургуулиуд толгой компьютерээр ашигладаг
байв.
• - Supercomputer: Асар том хэмжээтэй ба ихэвчлэн эрдэм
шинжилгээний зориулалтаар ашигладаг. Їїнийг тусгай зориулалтын
агааржуулах системтэй єрєєнд байрлуулах бєгєєд ердийн персонал
компьютерээс 50000 дахин илїї хурдтай. Батлан хамгаалах, цаг
уурын алба, эрдэм шинжилгээний институт, томоохон их дээд
сургуулиуд энэ суперкомпьютерийг ашигладаг.

4. • Touch-pad хулгана бүхий зөөврийн
компьютер
•

5. Trackball хулгана бүхий
зөөврийн компьютер

6. Hardware буюу техник хангамжийн үндэс
Компьютерийн техник хангамж нь дараах
5 хэсэгт хуваагддаг:
1.Input (оролтын)
2.Processing (боловсруулалт хийх)
3.Storage (мэдээлэл хадгалах)
4.Output (гаралтын)
5.Communications (xолболтын)

7. 1.Оролтын төхөөрөмжийн гол
үүрэг нь өгөгдлийг цуглуулж,
компьютерт боловсруулах
боломжтой болгон хөрвүүлэх
явдал юм.
- Гар
- Хулгана
- Микрофон

8. • Keyboard
Keyboard буюу гар нь хулганы адил
компьютерийн оролтын тєхєєрємж юм.
Бичгийн машиныхтай ижил товчлуурууд
бvхий гарын тусламжтайгаар текстийг
компьютерт бичиж оруулдаг. Гар нь
цахилгаан бичгийн машинтай адил боловч
хэд хэдэн илvv товчлууртай .
Товчлууруудыг дараахь маягаар ангилдаг.
Їvнд:
- Їсэг болон тоот товчлуурууд
- Цэг, тэмдгийн товчлуурууд
- Тусгай vйлдлийн товчлуурууд

9. Ер нь 3 тєрлийн гар байдаг.
Їvнд:
1. Стандарт / ердийн/ гар - 84
товчлууртай
2. АТ гар - 84 товчлууртай
3. Єргєтгєсєн гар - 101 товчлууртай

10. Эдгээр гарууд нь control,return, shift
товчлууруудын байрлалаараа хоорондоо
ялгаатай байдаг. IBM гар дээр энэ
товчлууруудаас гадна page up, page down,
home, end, insert, pause, num lock, scroll lock,
break, caps lock, print scrn гэх мэт нэмэлт
товчлуурууд байдаг.

11. Гарны компьютерт залгадаг оролтын
хэлбэр нь янз байдаг: залгуур
DIN буюу 5 хєлтэй бvдvvн залгуур.
PS/2 буюу 5 хєлтэй жижиг залгуур usbзалгуур

13. Mouse
Компьютерийн хулгана нь дэлгэц дээрхи
курсорын хєдєлгєєнийг хянах vvрэг
бvхий хатуу хавтгай гадаргуу дээгvvр
гvйж ажилладаг жижиг тєхєєрємж юм.
Энэ тєхєєрємж хэмжээ, хэлбэр дvрс,
єнгє, хєдєлгєєнєєрєє хулганатай тєстэй
учир ийм нэртэй болжээ.

14. 3 товчлууртай хулгана PS/2 холболттой хулгана ,
сериал холболттой хулгана
usb холболттой хулгана

15. Микрофон
Компьютерээс интернэтийн сїлжээгээр
дамжуулан аль нэг компьютерийн
хэрэглэгч болон ердийн телефон утас
руу залган ярихад микрофоныг
ашигладаг.
Микрофон доторх диапрагм нь дуу
авиаг электрон аудио сигнал руу
хувиргадаг.

16. 2.Боловсруулалт хийх тєхєєрємж нь
компьютерийн программ хангамжаас
ирж буй командыг хїлээн авч, гїйцэтгэх
їїрэгтэй. Жишээ нь хїснэгтэн мэдээлэл
дээрх мєнгєний дїнг нэгтгэж гаргах гэх
мэт.
- Central Processing Unit (CPU)
- Random Access Memory(RAM)

17. • CPU
Компьютер болгон CPU chip буюу микропроцессортой
байдаг. Микропроцессор нь компьютерийн тархи нь юм.
Микропроцессорыг Intel болон Motorola фирмїїд
їйлдвэрлэдэг. Єндєр хурд шаардагддаг сервер компьютерт
RISC чипийг ашигладаг. IBM тєрлийн болон IBM
компьютертэй зохицохуйц Compaq, Dell, Gateway, Toshiba
зэрэг компьютерїїд Intel чипийг ашигладаг бол Apple
Macintosh тєрлийн компьютерїїд Motorola чипийг
хэрэглэдэг. GegaHertz-ийн товчлол. Давтамжийн
хэмжигдэхvvний нэгж.
1GHz = 1000MHz
• Pentium III чипийн процессорын хурд 1GHz юм

18. • Memory (санах ой)
Санах ой нь персонал компьютерийн
микропроцессор єгєгдєлд богино хугацаанд
хїрэх, командыг тїргэн гїйцэтгэх їїрэг бїхий
микросхем юм. Энэ нь персонал компьютерийн
хурд, хїчин чадлыг тодорхойлох бас нэгэн чухал
їзїїлэлт болдог. Компьютерийг асаахад
їйлдлийн системийг санах ойд ачаалдаг.
Санах ойг RAM гэж нэрлэдэг.
Санах ой нь хэд хэдэн тєрєлтэй байдаг:
- RAM (Random Access Memory)
Персонал компьютер ажиллаж байх їед
мэдээллийг хаана хадгалах эсвэл хааш нь
шилжїїлэх зэргийг RAM буюу шуурхай санах ой
зохицуулж байдаг.

20. 3.Мэдээлэл хадгалах тєхєєрємжийн їїрэг нь
єгєгдєл, программ хангамж зэрэг бїх тєрлийн
мэдээллийг удаан болон тїр хугацаагаар
хадгалах їїрэгтэй.
- Уян диск
- Хатуу диск
- Оптик диск
- Zip диск
- Tape тєхєєрємж

22. • HDD (Hard Disk Drive)
Хатуу дискийн тєхєєрємж нь хатуу
дискийг байрлуулах, файл бичих, унших
зэргийг хянадаг механизм юм. Хатуу
дискийн тєхєєрємжийг ихэвчлэн "hard
drive" гэж дууддаг ба їїнийг хїмїїс
ихэвчлэн хатуу диск гэж ойлгодог. Энэ
хоёр нь нэг дор байдаг боловч тус
тусдаа їїрэгтэй 2 зїйл юм.

25. 4.Гаралтын төхөөрөмжийн үүрэг нь
компьютер дээр боловсруулсан
мэдээллийг хэрэглэгчдэд ямар нэгэн
байдлаар хїргэх явдал юм. Жишээ нь
дэлгэц дээр харах, цаасан дээр хэвлэх,
дуу сонсох г.м
- Дэлгэц
- Принтер
- Чанга яригч

26. Монитор
Монитор нь компьютер дэх
мэдээлэл, текст, дїрс, зургийг
дэлгэцэнд харуулдаг тусдаа эд
анги юм

27. Принтер (хэвлэх төхөөрөмж)
Компьютерийн дэлгэцэн дээр гарч
буй төрөл бүрийн мэдээллийг цаасан
дээр хэвлэн гаргах боломж бүхий
төхөөрөмжийг принтер гэнэ.
Мэдээлэл нь текст, дүрс, фото зураг,
хүснэгтэн мэдээлэл зэрэг байж
болно. Принтер нь хэмжээ, хэвлэх
хурд, төрөл, үнэ өртөгөөрөө
хоорондоо ялгаатай байдаг.

29. 5.Холболтын төхөөрөмжийг нэг
компьютерээс нөгөө рүү холбогдон
мэдээлэл солилцоход ашигладаг.
- Модем
- Кабель

30. Модем гэж юу вэ?
Модем нь Modulator Demodulator гэсэн
vгний товчлол бєгєєд компьютерт
боловсруулсан єгєгдлийг телефон
шугамаар дамжуулахын тулд аналог руу
хувиргаж модуляци хийх vїрэгтэй. Мєн
телефон шугамаар дамжин ирсэн
аналог сигналыг компьютерт хvлээн
авахдаа тоон сигнал руу хувирган
демодуляци хийдэг.

32. Компьютерийн хэмжих нэгж
Мэдээлэл агуулах багтаамж:
-Компьютерт мэдээллийн багтаамжийг bуtе
нэгжээр хэмжинэ.Компьютер нь
мэдээллийг 2-т тооллын систем дээр
дүрслэх ба энэ нь 0, 1 гэсэн хоёр
тэмдэгтээс бүрдэнэ.
2-т тооллын системийн 1 тэмдэгтийг bit
/бит/ мэдээлэл гэнэ. Энэ нь мэдээлэл
хэмжих хамгийн бага нэгж юм. Тэгэхээр
компьютер ашиглагдаж байгаа дууны,
текстэн, зурган, системийн гэх мэт 6үх
файлууд нь компьютерт 0 ба 1 гэсэн 2-тын
тоололын системээр бичигдсэн байдаг.

33. 1Bуtе=8Bit- тэй тэнцдэг.
1024 Вуtе = 1 Кilo Вуtе (1 КВ)
1024 КВ = 1 Меgа Вуtе (1МВ
)
1024 МВ = 1 Gеgа Вуtе (1GВ)
Мэдээлэл боловсруулах хурд:
-Компьютерийн хурдыг нь МНZ нэгжээр хэмжинэ.
1МНZ хурд нь 1секундэд 1сая цикл хийгдэнэ
гэсэн үг. Сүүлийн үед компьютерийн мэдээлэл
боловсруулах хурд их нэмэгдэж байгаа.
1024МНZ= 1GHZ тэнцэнэ.
Бусад хэмжих нэгж:
- Дээрх багтаамж, хурд хэмждэг хоёр нэгжээс
гадна маш олон хэмжих нэгж байдаг. Жишээ нь
Нагd дискний хувьд эргэлтийн хурд байх бөгөөд
RРМ – Revolutions Рег Мinute нэгжээр
хэмжинэ. Нягтралыг DРI- Dot Рег Inch нэгжээр
хэмжинэ.1секунд хэдэн bit мэдээлэл
дамжуулахыг

34. Анхаарал тавьсанд
баярлалаа.