Tổng quan về Môn học Thương mại điện tử

1. THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
ThS. HỒ THỊ HỒNG TUYẾT
Bộ môn KINH DOANH THƯƠNG MẠI
Khoa KINH TẾ
Trường Đại học Nha Trang
Email:1001172@ntu.edu.vn

2. TÀI LIỆU MÔN HỌC
Tài liệu quốc tế
1. Chaffey, D. (2015). Digital Business and E-Commerce Management. Pearson.
2. Chen, H., Chiang, R.H.L., & Storey, V.C. (2012). Business Intelligence and Analytics: From Big Data to Big Impact.
MIS Quarterly.
3. Davenport, T.H. (1998). Putting the Enterprise into the Enterprise System. Harvard Business Review.
4. Kotler, P., & Armstrong, G. (2019). Principles of Marketing (17th Edition). Pearson.
5. Laudon, K.C., & Traver, C.G. (2021). E-Commerce 2021-2022: Business, Technology, Society (Global Edition).
Pearson.
6. OECD (2019). OECD Digital Economy Outlook. Paris: OECD Publishing.
7. Payne, A., & Frow, P. (2017). Customer Relationship Management: Strategy and Implementation. Routledge.
8. Porter, M.E. (1985). Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. Free Press.
9. Porter, M.E. (2001). Strategy and the Internet. Harvard Business Review.
10. Turban, E., Outland, J., King, D., Lee, J.K., Liang, T.P., & Turban, D.C. (2018). Electronic Commerce: A Managerial
and Social Networks Perspective. Springer.
11. Verhoef, P., Kannan, P., & Inman, J. (2015). From Multi-Channel to Omni-Channel Retailing. Journal of Retailing.

3. TÀI LIỆU MÔN HỌC
Tài liệu Việt Nam
12. Cục TMĐT và Kinh tế số (2022). Sách trắng thương mại điện tử Việt Nam. Hà Nội: Bộ Công Thương.
13. Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) (2023). Báo cáo Đào tạo TMĐT Việt Nam 2023. Hà Nội.
14. Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) (2024). Báo cáo Chỉ số TMĐT Việt Nam – EBI 2024. Hà Nội.
15. Hoàng Thị Phương Thảo (2016). Thương mại điện tử. Hà Nội: NXB Lao Động.
16. Nguyễn Văn Hùng (chủ biên) (2013). Thương mại điện tử: Cẩm nang. TP.HCM: NXB Kinh tế TP.HCM.
17. Nguyễn Văn Hùng (chủ biên) (2019). Giáo trình Thương mại điện tử. Hà Nội: NXB Tài Chính.

4. ĐÁNH GIÁ MÔN HỌC
• Bài tập lớn: 30%
• Thi giữa kỳ (Trắc nghiệm /Tự luận): 30%
• Thi cuối kỳ (Trắc nghiệm /Tự luận): 50%

5. NỘI DUNG HỌC PHẦN
Chương 1: Tổng quan về thương mại điện tử (TMĐT)
Chương 2: Các mô hình thương mại điện tử
Chương 3: Chuỗi giá trị thương mại điện tử
Chương 4: Thương mại số (Digital Commerce)

6. CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN THƯƠNG MẠI
ĐIỆN TỬ

7. MỤC TIÊU HỌC TẬP
- Hiểu rõ tiến trình hình thành và phát triển TMĐT qua các
giai đoạn lịch sử.
- Nắm vững khái niệm, đặc điểm, mô hình TMĐT và phân
biệt với E-Business.
- Phân tích các xu hướng công nghệ (AI, IoT, Blockchain…)
tác động đến TMĐT.
- Hiểu rõ yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, xã hội, pháp lý để
TMĐT phát triển bền vững.

8. Chương 1: Tổng quan về TMĐT
1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Thương mại điện
tử
1.2. Một số khái niệm cơ bản của Thương mại điện tử
1.3 Xu hướng phát triển của TMĐT (AI, IoT, Blockchain,
Social Commerce, Cross-border…)
1.4 Tình hình kinh doanh trên các nền tảng TMĐT toàn
cầu và Việt Nam
1.5 Cơ sở hạ tầng và vấn đề pháp lý liên quan

9. 1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của TMĐT
Giai đoạn Bối cảnh Sự kiện chính Tác động
1960s – 1980s
Thời kỳ sơ khai
- Máy tính lớn
(mainframe) và mạng
máy tính chuyên dụng.
- Doanh nghiệp & tổ
chức tài chính sử
dụng.
- Ra đời EDI (Electronic
Data Interchange).
- 1979: Michael Aldrich
phát minh hệ thống
mua sắm trực tuyến
qua TV.
- TMĐT sơ khai, chủ
yếu phục vụ doanh
nghiệp lớn.
- Đặt nền móng cho
thương mại số.
1990s
Internet & TMĐT
hiện đại
- Internet mở cho
thương mại (1991).
- Trình duyệt
Mosaic/Netscape ra
đời.
- 1992: Website TMĐT
đầu tiên (Book Stacks
Unlimited).
- 1995: Amazon (B2C),
eBay (C2C).
- Mua sắm trực
tuyến đại chúng.
- Bùng nổ “dot-com
boom”.
2000s
Bùng nổ băng
thông rộng
- Internet tốc độ cao
phổ biến toàn cầu.
- TMĐT vượt ra ngoài
Bắc Mỹ & Châu Âu.
- Alibaba (1999): B2B
lớn nhất thế giới.
- Rakuten phát triển
tại Nhật Bản.
- TMĐT trở thành
ngành công nghiệp
toàn cầu.
- Gắn với logistics,
thanh toán &

10. 1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của TMĐT
Giai đoạn Bối cảnh Sự kiện chính Tác động
2010s
Kỷ nguyên
Smartphone &
Social Commerce
- Smartphone phổ
biến.
- Mạng xã hội
(Facebook, Instagram,
Zalo) bùng nổ.
- Shopee (2015),
Lazada (2012), Tiki
(2010) phát triển tại
ĐNA.
- Facebook
Marketplace,
Instagram Shopping.
- Ví điện tử: MoMo,
VNPay, ZaloPay.
- Mua sắm trực
tuyến trở thành thói
quen.
- Xuất hiện M-
Commerce & Social
Commerce.
2020s – nay
Toàn cầu hóa &
TMĐT xuyên biên
giới
- Covid-19 thúc đẩy
chuyển đổi số.
- TMĐT không biên
giới phát triển mạnh.
- TikTok Shop (2021):
Live Commerce bùng
nổ.- Temu, Shein mở
rộng toàn cầu.
- Ứng dụng AI, Big
Data, Blockchain.
- TMĐT trở thành trụ
cột kinh tế số toàn
cầu.
- Cạnh tranh khốc
liệt, đặt ra thách thức
pháp lý & bảo mật.

11. 1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của TMĐT
📌 Kết luận :
- TMĐT phát triển qua 5 giai đoạn: sơ khai (1960s) Internet
→
(1990s) bùng nổ (2000s) di động & mạng xã hội (2010s)
→ → →
toàn cầu hóa & công nghệ số (2020s).
- Sự phát triển này gắn liền với hạ tầng công nghệ (Internet,
smartphone, AI), mô hình kinh doanh mới (B2C, C2C, Social
Commerce, Cross-border), và yêu cầu pháp lý đi kèm.

12. 1.2. Một số khái niệm cơ bản của TMĐT
1.2.1. Thương mại điện tử (E-Commerce)
* Định nghĩa:
- Turban et al. (2018): “E-commerce is the process of buying, selling,
transferring, or exchanging products, services, and/or information via
computer networks, including the Internet.”
→ TMĐT là quá trình mua bán, chuyển giao hoặc trao đổi sản phẩm, dịch
vụ và/hoặc thông tin qua mạng máy tính, bao gồm Internet.
- Laudon & Traver (2021): “E-commerce involves digitally enabled
commercial transactions between and among organizations and individuals.”
→ TMĐT là các giao dịch thương mại được số hóa giữa tổ chức và cá
nhân.

13. 1.2. Một số khái niệm cơ bản của TMĐT
1.2.2. E-Business (Kinh doanh điện tử)
* Định nghĩa:
Laudon & Laudon (2020): “E-business refers to the use of digital
technology and the Internet to execute the major business processes in
the enterprise.”
→ Kinh doanh điện tử là việc sử dụng công nghệ số và Internet để
thực hiện các quy trình kinh doanh chính trong doanh nghiệp.

14. 1.2. Một số khái niệm cơ bản của TMĐT
1.2.3. Đặc điểm của TMĐT
Đặc điểm Mô tả Ví dụ minh họa
Phi biên giới
Giao dịch không bị giới hạn
bởi khoảng cách địa lý.
SV Việt Nam mua sách trên
Amazon Mỹ.
Chi phí thấp
Tiết kiệm chi phí mặt bằng,
nhân lực so với cửa hàng
truyền thống.
Shop trên Shopee có thể bán
hàng toàn quốc với chi phí
rất nhỏ.
Minh bạch & truy
vết
Mọi giao dịch được lưu trữ
số, dễ kiểm chứng khi xảy ra
tranh chấp.
Khách có thể tra cứu lịch sử
đơn hàng hoặc khiếu nại
online.
Cá nhân hóa
Sử dụng AI & Big Data để
gợi ý sản phẩm phù hợp với
từng người.
Lazada hiển thị mục “Sản
phẩm bạn có thể thích”.
Tốc độ cao
Giao dịch diễn ra 24/7, thanh
toán tức thì.
Đặt vé CGV online, nhận mã
QR chỉ sau vài phút.

15. 1.2. Một số khái niệm cơ bản của TMĐT
1.2.4. Các mô hình TMĐT
Mô hình Đối tượng giao dịch Đặc điểm nổi bật Ví dụ Ý nghĩa
B2C
(Business Consumer)
→
Doanh nghiệp →
Người tiêu dùng
- Quy mô giao dịch nhỏ, nhiều
khách hàng.
- Tập trung trải nghiệm & dịch
vụ hậu mãi.
- Marketing online quan trọng.
Amazon,
Shopee, Tiki,
Lazada
DN mở rộng thị trường
toàn cầu, người tiêu
dùng hưởng tiện lợi &
giá cạnh tranh.
B2B
(Business Business)
→
Doanh nghiệp →
Doanh nghiệp
- Giao dịch giá trị lớn.
- Quy trình phức tạp (đấu thầu,
hợp đồng).
- Tập trung hiệu quả chuỗi
cung ứng, ERP.
Alibaba.com,
Viettel
Solutions
Tiết kiệm chi phí, tối
ưu chuỗi cung ứng, hỗ
trợ toàn cầu hóa.
C2C
(Consumer Consumer)
→
Cá nhân Cá nhân
→ - Người bán thường nhỏ lẻ.
- Nền tảng cung cấp công cụ
đăng tin, thanh toán, bảo mật.
- Giao dịch đa dạng: hàng mới,
cũ, dịch vụ.
eBay, Chợ Tốt,
Facebook
Marketplace
Tạo điều kiện kinh
doanh nhỏ lẻ, thúc đẩy
sharing economy.
C2B
(Consumer Business)
→
Cá nhân Doanh
→
nghiệp
- Cá nhân cung cấp dịch vụ/ý
tưởng/dữ liệu.
- Phù hợp freelancer,
KOLs/Influencers.
- DN tận dụng nguồn lực xã
hội, giảm chi phí cố định.
Freelancer.com
, Upwork,
Influencers
Tăng cơ hội việc làm,
DN tiếp cận nguồn lực
sáng tạo linh hoạt.
Chính phủ Công dân
→ - Dịch vụ công trực tuyến. Nộp thuế điện Nâng cao hiệu quả

16. 1.3 Xu hướng phát triển của TMĐT
Xu hướng Mô tả Ứng dụng thực tiễn Ví dụ Tác động
AI
(Trí tuệ nhân tạo)
Phân tích dữ liệu hành
vi, gợi ý sản phẩm, tối ưu
marketing.
- Gợi ý sản phẩm cá
nhân hóa.
- Chatbot hỗ trợ 24/7.
- Phát hiện gian lận.
Amazon (cross/upsell),
Shopee (“Có thể bạn
thích”).
Tăng tỷ lệ chuyển đổi,
giảm chi phí nhân sự.
IoT
(Internet of
Things)
Kết nối thiết bị thông
minh vào TMĐT.
- Tủ lạnh tự đặt hàng.
- Cảm biến trong
logistics.
Amazon Dash
Replenishment, Viettel
Post quản lý kho.
Giảm sai sót thủ công,
tối ưu chuỗi cung ứng.
Blockchain &
Crypto
Lưu trữ dữ liệu phân tán,
giao dịch minh bạch, tiền
mã hóa.
- Smart contract.
- Thanh toán
Bitcoin/Ethereum.
- Truy xuất nguồn gốc.
IBM Food Trust, DN VN
truy xuất cà phê/gạo.
Tăng niềm tin, giảm gian
lận, hỗ trợ xuất khẩu.
Social Commerce
Kết hợp TMĐT & mạng
xã hội.
- Livestream bán hàng.
- Mua hàng trực tiếp
trên MXH.
Douyin (TQ), TikTok
Shop (VN).
Biến “giải trí” thành “mua
sắm tức thì”, thay đổi
hành vi TD
Cross-border
E-Commerce
Mua/bán xuyên biên giới
không qua trung gian
nội địa.
- Người VN mua
Amazon, Shein.
- DN VN bán qua
Amazon Global,
Alibaba.
Amazon Global Selling,
Shopee cross-border.
Mở rộng thị trường toàn
cầu, cạnh tranh DN nội
địa.
Green E-
Gắn với bảo vệ môi
trường, phát triển bền
- Bao bì sinh học.
- Giao hàng xanh bằng
Zalando (EU), VinFast
Logistics (VN).
Đáp ứng xu hướng tiêu
dùng xanh của Gen

17. 1.4. Tình hình kinh doanh trên các nền tảng TMĐT toàn cầu và
Việt Nam
1.4.1. Toàn cầu
Nền tảng Mô hình/ Hệ sinh thái Quy mô & Doanh thu Điểm mạnh
Case study / Xu
hướng
Amazon
- B2C & Marketplace
- Hệ sinh thái: AWS, Alexa,
Prime
- Doanh thu TMĐT 2024:
>500 tỷ USD
- Số 1 thế giới
- Logistics toàn cầu
- CSKH chuyên nghiệp
- Công nghệ & dịch vụ đa
dạng
- Prime Day 2024: 12,7
tỷ USD trong 2 ngày
Alibaba (TQ)
- Taobao (C2C)
- Tmall (B2C)
- AliExpress (Cross-border)
- Thị phần TMĐT TQ:
>45%
- Thanh toán: Alipay
- Logistics: Cainiao
- Hệ sinh thái tài chính &
thương mại
- Singles’ Day
11/11/2023: 84 tỷ USD
chỉ trong 1 ngày
eBay
- C2C
- Đấu giá, hàng cũ
- >130 triệu người dùng
hoạt động
- Tiên phong C2C
- Nền tảng mạnh về hàng
second-hand
- Giữ vai trò điển hình
cho kinh tế chia sẻ
Shein &
Temu
- Shein: Fast fashion
- Temu: Cross-border, giá rẻ
- Shein & Temu mở rộng
mạnh tại Mỹ & toàn cầu
- Chuỗi cung ứng tối ưu
- Chiến lược giá rẻ +
marketing mạnh
- Mô hình test &
repeat (Shein)
- Chiến dịch quảng cáo
phủ sóng (Temu)
TikTok Shop
- Social Commerce
- Entertainment Commerce
- Doanh thu 2023: ~20 tỷ
USD
- Kết hợp giải trí + mua sắm
- Livestream, KOL, micro-
influencer
- Xu hướng “vừa xem
– vừa mua” lan tỏa
mạnh

18. 1.4. Tình hình kinh doanh trên các nền tảng TMĐT toàn cầu và
Việt Nam
1.4.2. Việt Nam
Nền tảng Thị phần/Quy mô Chiến lược/Điểm mạnh Thanh toán & Logistics
Shopee
~73% truy cập – dẫn đầu
tuyệt đối
- Giá rẻ, khuyến mãi mạnh
- Miễn phí vận chuyển
- Shopee Live, gamification
- ShopeePay tích hợp ví điện tử
- Giao hàng nhanh toàn quốc qua
đối tác logistics
Lazada
~18% - Kết nối thương hiệu quốc
tế
- Logistics chuyên nghiệp
- Thanh toán bằng thẻ & ví điện
tử
- Hệ thống kho & giao hàng tốt
Tiki
~7% - TikiNOW (giao nhanh)
- Mạnh ở sách & điện tử
- Thanh toán đa dạng (ví, thẻ,
COD)
- Nổi bật với giao nhanh 2h tại TP
lớn
TikTok Shop
+120% đơn hàng (2025) - Livestream bán hàng
- Influencer marketing
- Thanh toán chủ yếu qua ví điện
tử/thẻ
- Giao hàng hợp tác với nhiều đối
tác logistics
Sendo
~2–3% - Tập trung khách hàng tỉnh
lẻ
- Giá rẻ, đa dạng sản phẩm
- Hỗ trợ COD cao
- Giao hàng chậm hơn đối thủ lớn
Chợ Tốt (C2C)
Nền tảng rao vặt lớn nhất VN - Mua bán hàng cũ, xe, BĐS,
dịch vụ
- Thanh toán linh hoạt (COD,
chuyển khoản trực tiếp)
- Chủ yếu tự thỏa thuận vận
chuyển

19. 1.5. Cơ sở hạ tầng và vấn đề pháp lý liên quan
1.5.1. Cơ sở hạ tầng

20. 1.5. Cơ sở hạ tầng và vấn đề pháp lý liên quan
1.5.1. Cơ sở hạ tầng
Hạng mục Nội dung chính Ví dụ thực tiễn
Hạ tầng công
nghệ
Internet & Viễn thông: 78% dân số dùng Internet, >90% qua smartphone,
thử nghiệm 5G (2025).
Cloud Computing: mở rộng hệ thống ngày siêu sale, lưu trữ & phân tích Big
Data.
Thanh toán số: ví MoMo, ZaloPay, ShopeePay; mobile banking QR; xu hướng
BNPL (Buy Now Pay Later – Mua trước trả sau), CBDC (Central Bank Digital
Currency – Tiền số NHTW).
Logistics thông minh: robot phân loại, AI (Artificial Intelligence – Trí tuệ nhân
tạo) tối ưu tuyến, IoT (Internet of Things – Internet vạn vật) theo dõi hàng.
- Viettel, VNPT, MobiFone triển
khai 5G.- Tiki, Shopee dùng
Cloud xử lý “siêu sale”.- PayPal,
Visa, MoMo, ShopeePay.-
Shopee Express, GHN trung
tâm phân loại tự động; Viettel
Post thử nghiệm drone.
Hạ tầng xã hội
Người tiêu dùng số hóa: Gen Z (1997–2012) & Millennials (1980–1996) là lực
lượng chính, 2–3h/ngày trên MXH (Mạng xã hội) social commerce phát
→
triển.
Niềm tin TMĐT: tăng nhờ COD (Cash on Delivery – trả tiền khi nhận hàng), đổi
trả, hoàn tiền, bảo vệ người tiêu dùng.
Chính phủ & chính sách: QĐ 749/QĐ-TTg (2020); Đề án TMĐT quốc gia
2021–2025 (mục tiêu 10% bán lẻ).
- TikTok Shop bùng nổ nhờ Gen
Z.- COD, đổi trả nâng cao niềm
tin khách hàng.- Chính phủ
khuyến khích thanh toán số,
logistics xanh.
Hạ tầng nhân lực
CNTT (Công nghệ thông tin) & An ninh mạng: thiếu ~150.000 nhân lực/năm;
cần chuyên gia AI, bảo mật.
Logistics & Chuỗi cung ứng: quản lý kho, điều phối đơn, AI & IoT tối ưu vận
hành.
Kinh doanh & Marketing số: SEO (Search Engine Optimization – tối ưu tìm
- Sàn TMĐT cần chuyên gia AI
gợi ý sản phẩm.- GHN tuyển
hàng nghìn nhân sự logistics.-
SME bán hàng qua livestream
TikTok/FB.- UEH, FTU, NEU,

21. 1.5. Cơ sở hạ tầng và vấn đề pháp lý liên quan
1.5.2. Cơ sở pháp lý
Thương mại điện tử mở ra cơ hội lớn nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro về
pháp lý, an ninh, dữ liệu cá nhân, quyền lợi người tiêu dùng. Do đó,
cần có khung pháp lý để:
- Tạo niềm tin cho khách hàng và doanh nghiệp.
- Công nhận hợp pháp các giao dịch trực tuyến.
- Xác định trách nhiệm của các bên.
- Hòa nhập quốc tế trong các giao dịch xuyên biên giới.

22. 1.5.2. Cơ sở pháp lý
1.5.2.1. Khung pháp lý quốc tế
Văn bản/ Tổ chức Nội dung chính Ví dụ/ Ảnh hưởng
UNCITRAL Model Law on
Electronic Commerce (1996)
- Ban hành bởi UNCITRAL (Ủy ban Luật thương mại
quốc tế LHQ).
- Nguyên tắc: Không phân biệt – Tính toàn vẹn – Tính
xác thực – Công nhận hợp đồng điện tử.
Việt Nam tham khảo khi ban hành
Luật Giao dịch điện tử 2005,
2023.
UNCITRAL Model Law on
Electronic Signatures (2001)
- Công nhận chữ ký điện tử có giá trị như chữ ký tay.
- Quy định về chứng chỉ số & dịch vụ chứng thực (CA –
Certification Authority).
VNPT-CA, FPT-CA tại Việt Nam.
CISG – Công ước Viên 1980
- Áp dụng cho hợp đồng mua bán quốc tế (có hiệu lực ở
VN từ 2017).
- Quyền & nghĩa vụ của người bán/mua, áp dụng cho cả
giao dịch điện tử.
Hợp đồng mua bán cà phê xuất
khẩu qua email vẫn hợp pháp.
WTO & Khung pháp lý E-
Commerce
- GATS: dịch vụ TMĐT xuyên biên giới.
- Moratorium (1998–2026): không áp thuế dữ liệu điện
tử.
- Thỏa thuận đa phương 2024: công nhận chữ ký số, hải
quan điện tử, chống gian lận online.
Thúc đẩy thương mại điện tử toàn
cầu không rào cản thuế.
EU
- E-Commerce Directive 2000: trách nhiệm ISP, sàn
TMĐT, cơ chế Notice & Takedown.
- GDPR 2018: bảo vệ dữ liệu cá nhân, hiệu lực ngoài EU.
- DSA (2023): siết trách nhiệm nền tảng số, minh bạch
thuật toán.
Ảnh hưởng đến các sàn TMĐT
xuyên biên giới vào EU (Shopee,
TikTok Shop, Amazon).
OECD Guidelines for Consumer
Protection in E-Commerce (1999,
cập nhật 2016)
- Nguyên tắc: minh bạch thông tin, quyền rút lui, bảo
mật dữ liệu.
- Khung tham chiếu bảo vệ người tiêu dùng online.
Ảnh hưởng đến Luật Bảo vệ
người tiêu dùng 2023 của Việt
Nam.

23. 1.5.2. Cơ sở pháp lý
1.5.2.2. Khung pháp lý Việt Nam
Văn bản pháp lý Nội dung chính Ví dụ minh họa
Luật Giao dịch điện tử
2005 2023
→ (hiệu lực
2024)
- Công nhận giá trị pháp lý của dữ liệu, hợp
đồng & chữ ký điện tử.
- Bổ sung: định danh điện tử, lưu trữ dữ liệu,
mở rộng sang ngân hàng, tài chính, logistics.
Hợp đồng logistics ký bằng
chữ ký số có hiệu lực như ký
tay.
Luật Thương mại 2005 +
Luật Quản lý Ngoại
thương 2017
- Điều chỉnh hoạt động thương mại online.
- Quản lý xuất nhập khẩu qua kênh điện tử.
Công ty VN bán hàng trên
Amazon phải tuân thủ quy
định hải quan điện tử.
Luật An toàn thông tin
mạng 2015
- Bảo vệ dữ liệu cá nhân, yêu cầu mã hóa
thông tin nhạy cảm.
- DN TMĐT phải bảo mật dữ liệu khách hàng.
Shopee mã hóa thông tin thẻ
ngân hàng khi thanh toán.
Luật An ninh mạng 2018
- DN nước ngoài cung cấp dịch vụ tại VN phải
lưu trữ dữ liệu trong nước.
- Phải xóa bỏ hàng giả, thông tin sai lệch theo
yêu cầu.
TikTok VN gỡ bỏ sản phẩm vi
phạm khi có yêu cầu.

24. 1.5.2. Cơ sở pháp lý
1.5.2.2. Khung pháp lý Việt Nam
Văn bản pháp lý Nội dung chính Ví dụ minh họa
Nghị định 52/2013/NĐ-
CP (sửa đổi 85/2021)
- Website/sàn TMĐT phải đăng ký hoặc thông báo
với Bộ Công Thương.
- Trách nhiệm: kiểm soát hàng hóa, bảo vệ NTD, cung
cấp dữ liệu khi yêu cầu.
Sendo, Tiki đăng ký với Bộ
Công Thương.
Nghị định 13/2023/NĐ-
CP về Bảo vệ dữ liệu cá
nhân
- Phân loại dữ liệu cơ bản & nhạy cảm.
- Yêu cầu sự đồng ý rõ ràng của chủ thể dữ liệu.
- Quy định về chuyển dữ liệu ra nước ngoài.
App TMĐT muốn chia sẻ dữ
liệu cho đối tác nước ngoài
phải xin phép khách hàng.
Luật Bảo vệ quyền lợi
NTD 2023 (hiệu lực
2024)
- Áp dụng cho TMĐT.
- DN phải minh bạch thông tin, có cơ chế giải quyết
tranh chấp online.
- Người tiêu dùng có quyền trả hàng trong 7 ngày.
Khách mua hàng trên Tiki có
thể trả hàng theo luật mới.
Chỉ thị 05/CT-TTg (2025)
- Định hướng khung pháp lý cho tài sản số, tiền kỹ
thuật số.
- Chuẩn bị nền tảng thanh toán bằng CBDC hoặc
stablecoin.
TMĐT trong tương lai có thể
thanh toán bằng CBDC của
NHNN VN.

25. 1.5.2. Cơ sở pháp lý
1.5.2.3. So sánh Khung pháp lý TMĐT: Quốc tế và Việt Nam
Quốc tế Việt Nam
UNCITRAL Model Law (1996, 2001): Công
nhận hợp đồng & chữ ký điện tử có giá trị pháp
lý.
Luật Giao dịch điện tử 2005 2023
→ : công
nhận dữ liệu, hợp đồng, chữ ký số; bổ sung
định danh điện tử & mở rộng sang ngân hàng,
logistics.
CISG 1980: điều chỉnh hợp đồng mua bán quốc
tế, áp dụng cả giao dịch điện tử.
Luật Thương mại 2005, Luật Quản lý Ngoại
thương 2017: quản lý thương mại & xuất nhập
khẩu online.
WTO – GATS, Moratorium (1998–2026): dịch
vụ TMĐT xuyên biên giới, không áp thuế dữ
liệu điện tử.
Nghị định 52/2013 (sửa đổi 85/2021): sàn
TMĐT phải đăng ký/ thông báo, bảo vệ NTD,
cung cấp dữ liệu khi yêu cầu.

26. 1.5.2. Cơ sở pháp lý
1.5.2.3. So sánh Khung pháp lý TMĐT: Quốc tế và Việt Nam
Quốc tế Việt Nam
EU: - GDPR 2018: bảo vệ dữ liệu cá nhân.- DSA
2023: trách nhiệm nền tảng số, minh bạch
thuật toán.- E-Commerce Directive 2000: trách
nhiệm ISP, cơ chế Notice & Takedown.
Luật ATTT 2015: bảo mật dữ liệu, mã hóa
thông tin.Luật An ninh mạng 2018: lưu trữ dữ
liệu trong nước, xóa thông tin sai lệch.Nghị
định 13/2023: bảo vệ dữ liệu cá nhân.
OECD Guidelines (1999, cập nhật 2016): minh
bạch thông tin, quyền rút lui, bảo vệ người tiêu
dùng.
Luật BVNTD 2023: áp dụng cho TMĐT, cơ chế
giải quyết tranh chấp online, quyền trả hàng
trong 7 ngày.
Xu hướng mới: pháp lý cho tài sản số, tiền kỹ
thuật số (CBDC, stablecoin).
Chỉ thị 05/CT-TTg (2025): định hướng khung
pháp lý tài sản số, chuẩn bị nền tảng thanh
toán bằng CBDC.

27. 1.5.2. Cơ sở pháp lý
Tóm tắt:
- Quốc tế: tập trung công nhận hợp đồng & dữ liệu số (UNCITRAL), bảo vệ
dữ liệu cá nhân (GDPR), trách nhiệm nền tảng (DSA).
- Việt Nam: tham chiếu chuẩn quốc tế (UNCITRAL, OECD) nhưng có đặc thù:
lưu trữ dữ liệu trong nước, quản lý sàn TMĐT chặt chẽ.
- Xu hướng mới: cả quốc tế & Việt Nam đều mở rộng sang pháp lý cho tài
sản số và tiền kỹ thuật số (CBDC, stablecoin).

28. Câu hỏi ôn tập Chương 1
1. Trình bày 5 giai đoạn phát triển của Thương mại điện tử (TMĐT) từ 1960s đến nay.
2. Theo OECD (2019), TMĐT có những đặc điểm nào nổi bật? Hãy cho ví dụ minh họa.
3. So sánh sự khác biệt giữa E-Commerce và E-Business.
4. Phân tích và so sánh các mô hình TMĐT (B2C, B2B, C2C, C2B, G2C). Nêu ví dụ thực
tế tại Việt Nam.
5. Xu hướng Social Commerce và Cross-border E-Commerce khác nhau ở điểm nào?
6. Giải thích BNPL và CBDC trong thanh toán số. Lợi ích và rủi ro của chúng đối với
TMĐT.
7. Hạ tầng công nghệ nào được xem là “xương sống” của TMĐT? Tại sao?
8. Trình bày vai trò của logistics thông minh trong trải nghiệm khách hàng TMĐT.
9. So sánh khung pháp lý quốc tế (UNCITRAL, GDPR, DSA) và Việt Nam (Luật Giao
dịch điện tử, Luật An ninh mạng, Luật BVNTD). Điểm giống và khác nhau là gì?
10. Theo em, thách thức lớn nhất của TMĐT Việt Nam hiện nay là gì (COD cao, cạnh
tranh gay gắt, pháp lý dữ liệu…)? Hãy đề xuất giải pháp.