Tài liệu mô tả về phình động mạch chủ, bao gồm các loại phình như phình động mạch lớn, phình động mạch ngực và phình động mạch bụng, cũng như những nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây ra chúng. Nó còn đề cập đến các phương pháp chẩn đoán và điều trị phình động mạch, cùng với tỷ lệ tử vong liên quan đến tình trạng này. Cuối cùng, tài liệu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi và quản lý các yếu tố nguy cơ để giảm thiểu quyết định can thiệp.

1. BÓC
TÁCH
ĐMC
1-30
BÓC TÁCH Đ NG M CH CH
Đ nh nghĩa
• Phình m ch th t (g m 3 l p c a ĐMC) so v i phình gi (ph n v đư c ch a trong l p áo ngoài)
• V trí: g c ĐMC(giãn vòng ĐMC),phình ĐMC ng c,phình ĐM ng c-b ng,phình ĐMC b ng
• Ki u: hình thoi (giãn thành vòng tròn) so v i hình túi (giãn khu trú)
D ch t h c (Circ 2005;111:816 & 2008;117:242)
• Phình ĐMC đ ng th 13 trong s các nguyên nhân t vong hàng đ u M (15,000 ngư i
ch t/năm do v phình ĐMC)
• PhìnhĐMCng c: : 1.7:1; thư ng bao g m g c ĐMC/nhánh xu ng ĐMC ho c nhánh lên
ĐMC (hi m khi vùng quai ĐMC đo n ng c-b ng)
Y u t nguy cơ: THA; XVĐM; viêm ĐM (Takayasu, viêm ĐM t bào kh ng l , viêm đ t
s ng, giang mai); b m sinh (Van ĐMC có 2 lá van,HC Turner); b nh mô liên k t (HC
Marfan, Ehlers-Danlos type IV); ti n s gia đình; bóc tách ĐMC m n; ch n thương
• Phình ĐMC b ng: 5% x y ra ngư i 65 tu i; nam g p 5-10 l n n ; thư ng g p nh t đo n
dư i ĐM th n. Y u t nguy cơy u t nguy cơ c a XVĐM: hút thu c lá, THA, tăng lipid
máu,tu i, ti n s gia đình
Sinh lý b nh (NEJM 2009;361:1114; Nat Med 2009;15:649)
• Đ nh lu t LaPlace: áp l c trong ng hình tr t l v i [(P đư ng kính) / (đ dày thành)]
• Phình ĐMC ng c: ho i t trung tâm lòng (thoái hóa trung tâm, xâm nh p ch t nh y, ch t
• Phình ĐMC b ng: XVĐM viêm S thoái hóa ch t gian bào S suy y u trung tâm
• Phình m ch viêm và nhi m trùng (“n m”) hi m g p
Sàng l c (JAMA 2009;302:2015)
• Phình ĐMC ng c: không có hư ng d n sàng l c trong c ng đ ng
• Phình ĐMC b ng: Sàng l c cho t t c c các b nh nhân có kh i g đ p vùng b ng; siêu âm
đ i v i t t c nam gi i 60 tu i có ti n s gia đình v phình ĐMC b ng và t t c nam gi i 65–
75 tu i có ti n s hút thu c lá ( J Vasc Surg 2004;39:267; Annals 2005;142:203;)
Các xét nghi m ch n đoán (Circ 2005;111:816)
• CT có thu c: nhanh, k xâm nh p, đ nh y đ đ c hi u cao cho t t c các lo i phình ĐMC
• XQ ng c: thư ng có b t thư ng, nhưng không rõ trong phình ĐMC ng c
• Siêu âm b ng: XN đ sàng l c và theo dõi trong phình ĐMC b ng
• SÂ tim qua thành ng c/qua th c qu n: có ích cho phình đo n g c và phình ĐMC ng c
• MRI: ưu tiên cho phình đo n g c hơn phình ĐMC ng c, nhưng cũng h u ích trong phình
ĐMC b ng
Đi u tr (Circ 2006;113;e463; 2008;177:1883; 2010;121:1544)
• Đi u ch nh y u t nguy cơ: cai thu c lá, LDL-Cholesterol 70 mg/dL; macrolide ho c
tetracycline ( c ch matrix metalloproteinase, kháng Chlamydia)
• Ki m soát HA:ch n (T dP/dt (thay đ i HA trên m t đơn v th i gian)) T phát tri n c a
phình (NEJM 1994;330:1335); ƯCMC T nguy cơ v phình (Lancet 2006;368:659),ƯCTTcó
th T t l phát tri n phình g c ĐMC trong HC Marfan (NEJM 2008;358:2787);no burst activity/
exercise requiringValsalva maneuvers (eg, heavy lifting)
• Ph u thu t
Phình ĐMC ng c: có tri u ch ng, nhánh lên 5.5cm; nhánh xu ng 6cm; HC Marfan
4.0–4.5cm; tăng 0.5cm/năm; phình 4.5 cm và có k ho ch ph u thu t van ĐMC
Phình ĐMC b ng: 5cm; phát tri n nhanh; dư i/ngay sát ĐM th n 5.5cm
• Can thi p phình b ng đư ng n i m ch (EVAR) (NEJM 2008;358:494)
T t l t vong ng n h n, ch y máu, và th i gian n m vi n, nhưng, bi n ch ng dài h n (2–
5%/năm; dò, v ) c n ph i đư c theo dõi đ nh kì và k thay đ i t l t vong toàn b
(JAMA 2009;302:1535; NEJM 2010;362:1863 1881). Cân nh c nh ng b nh nhân
nguy cơ cao ho c phình ĐMC ng c nhánh xu ng 5.5 cm (JACC 2010;55:986).
nhưng bn k ph u thu t đư c: T t l t vong do phình nhưng k thay đ i t l t vong toàn
b so v i đi u tr n i khoa (NEJM 2010;362:1872). Can thi p b ng đư ng n i m ch k
thua kém (có th t t hơn) m h trong v phình ĐMC b ng n u can thi p thu n l i.
Bi n ch ng
• Đau: đau ng c, lưng, ho c b ng kéo dài
• V phình: nguy cơ c khi đư ng kính l n , n gi i, đang hút thu c, THA
Phình ĐMC ng c: 2.5%/năm n u 6cm và 7% n u 6cm; Phình ĐMC b ng: 1%/năm
n u 5cm và 6.5% n u 5–5.9cm. Có th bao trư c b ng vi c c đau; m t khi x y ra, thư ng
d n đ n t vong ho c có th đau d d i liên t c và s c do ch y máu; 90% t vong
• Bóc tách ĐMC (xem ph n ti p theo)
• Tai bi n thi u máu do huy t kh i t c m ch
• Chèn ép nh ng cơ quan k c n (như, TM ch dư i, khí qu n, th c qu n)
Theo dõi
• Tăng 0.1 cm/năm trong phình ĐMC ng c, 0.4 cm/năm trong phình ĐMC b ng
• Theo dõi b ng CĐHA đ nh kì m i 3, 6, 9, 12 tháng đ u, sau đó theo dõi 1 năm/1 l n
• Sàng l c BMV, b nh ĐM ph i và phình v trí khác, đ c bi t là vùng ĐM khoeo. 25%
b nh nhân có phình ĐMC ng c s kèm theo phình ĐMC b ng.