ΔΔΔ

2. ]l1|1lι|ILIIil[ΠlLIilll
4 κz3 4563 lsBN 973 960 ο'1 4051-1]

4. EιtoγΟ]ριi1.lΙ :_ :'i ]]F R ]-eigL γto τ. ιiρθιο τoι Η' G. vιlι μι τiτi. . ]re'ι']ling Τl1,ι
ιi€ !Ι ),l]:. . ;ηιoσtrιiιlκε πo τεflοδ (6 ιn,".Pdfu, Ιr3,r: το ιInρτr τ.ι
..::.' .nλoι μr (qδ6ριε.τoι AΦ].

5. SτEVΕ'N J. DlcK
Ζωη oε dλλoυq κ6oμoυq
H διαμd1η τoυ 20oa αιι'trνα
για τηv iπαρξη εξωγι|ινη9 ζωιj9
MπΑΦPAΣH
ηAΝΑr|aτHΣ rΙAΠΑxPΗΠoγ
κEΔPoΣ

6. τιdΦζ πρMοτυπou:
5l€ven l. Di.ι, (υle on othe. woΙld$
MετdφΦΦ bι rισημΦιh1 rlβε
Yπεωυη 6Dρfu].εωt MAπA ΣπMΛα
επψ,kια_ΔdρΘωση: ΩσΑmΝΑ nNΑi|ποπoY^ογ
τroγρφιχ'1 πlμ4ειΦ Mρι θoY^rrfιl
Hλ.rρΦm1 σελιδΦoιηση ιoι δ'6pθωη: fγh nMH
cow|iΦι @
'Φ '
5Εβn l. Di.k
6 no τηv arδΦη Φ λιηv6q εrδ6Θζ KaΦa' LEa fu1o

7. Σε aυτoιjζ που ερευvoιν για τo νljημα τηζ ζωηζ

8. ΓK^[ΝτΑoγιP: Εγιi μπoριι να καλdσω Ια πνειJματα απd την dβUσσo τoυ xdoυζ.
ΑΙPΙoΣn PoγNNΣ: κι εγιi] μπoρli], και καθrναζ μπoρεi. Αλd θα ερΘoυν dταv τα κοiaσειζ;
oυaιαμ ΣαιξΙηρ
Ερρ(roζ o Δ'
ΠριiJτo μaροζ, nρdΦ τριτη, Σηυi 1

9. ΠEpΙExoMENΑ
Elκdνεζ κoι π(νoκεζ.. '. '.. . '. '.... '. '....... '. '.. ] ]
Eυχoρισιιεζ .... '.... '.... . '.... '. '.. ..... .. '.. ' ]5
Etσαγωγij σημειωμα τoυ μεταφρασπi . . . . . . . . . . . ' . . . . . ' . . . . . . . . ' . . . . . . . . 1 9
EισαγωγΙ1 ........ '.... '. ' ''.. '.''''. ''''. '. ''''. ''''. '..'23
1 Απ6 τo φυσικd κdσμo σιo βιoλoγικ6 oιJμπον: Απ6 τov Δημdκριτo
στoν Loνelι . .. '. '.. .. '.. ' '. '.. '. '.. '. ' ' '.. '. 3]
1.1 H κoσμoλoγιη Φη. ' . . . . ' . ' . . ' . ' . . ' . . . . . . ' . 34
] .2 Φιλoσοφικaζ αναηniσειζ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ' . ' . . . ' . ' ' ' ' . ' ' . ' . ' ' ' ' ' ' 47
1.3 Tα επισημovικιi θεμdλι .'..'.'..... ''.'.'.52
2 Zωη σιo ηλιακ6 σJσημo . . . . . . . . . . ........ .. '.... .. '.. .. .. '.. '.. .. '...63
2.'l o ιowell και o Αpηζ: H aρεUνα για νoημoσJνη, ]89a'1924'''''''''''''' 65
2.2 H,ρευvαγιαβλdσηηστoνAρη,]924]957..'.... ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' 87
2.3 H Διασημικii ΕπΦ: H κληpoνoμι{i τoυ ιοvνell ανατρaπεται. '.. '.. .. ... ]0]
2.4 Εmσιροφη: AπoλιθU]μσια τoυ Αρη και θdλασσεζ ηζ Ευριliηζ .'..'.'....'l2ο
3 Πaρα απ6 τo ηλιακd συΦματo. .. '' ' ' '''.129
3.] ΣκεrΓΙικισμ6ζ:Στενεζ πρoσεγγiσειζ oΓιρικoJ τι]πoυ....... '. '.. '.... '.. ]3]
3.2 Σημειo κoμΦζ:194] 1958 '. '.... '.... '.. '. '...... '...... '.. '....... ]4]
].3 Aισιoδoξiα: H πoρατ1ρηη σε βoηθεια .. ..... .. .. ... .. .. '.. ... .. ... ]5/
4 ot εξωγηινoι σιη λoγoτεχνια και στιζ τΦεζ: o ρdλoζ
ηζ φαvιασ(αζ . ' . ' . . ' . ' . . ' . ' 1 87
a.] H επιv6ηη τoU εξωΨiινou: Bερν, ryells και l-asswitz. '. '.. '. '. '.. '.. '. ' 189

10. ZoιΙ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoγΣ
a.2 H €ξaλιξη και η χρησιμoπo(ηη τoυ εξω}ηινoυ ωζ λoγoτqνικoJ
χοραΦρα: Aπ6 τον Burroughs σιoν BEdbUry .. .. '.. .. '. .. .. .. .. .2ο5
4.3 o1 εξωγ1ινοζ εηλικιdνετοι: Aπ6 τoν cla*e στoν EΙ
και πaρο απd αυτ6ν . . . . . ' ' . ' . ' ' . ' . ' ' . ' ' . ' . ' ' . ' 220
5 H διoμdχη γιο τα UFo και η Uπ6Θεση ηζ ιjπαρhζ εξωγηινων '. '.. '. '.239
5.] H διdδoση ηζ Uπ6θεσηζ ι]ταρhζ εξωγηινων . . . . '''' '''' '''' ''''241
5.2 H κoριφωη ηζ υπ6θεα]ζ ηζ εξω'tηtηζ πρorλεUηζ των Uto, 1965-] 969. ' 260
5.3 Eπακ6λoUθo| H φJη ηζ απ6δειξηζ και η παρακμη ηζ υπ6θεσηζ
ι]παρξηζ εξωΨ1ινων στιζ φUσικiζ €πισπ1μεζ. '...... '.... '''''.'''''''275
6 H πρodλευση και η εξaιη τηζ ζωηζ σε εξωyiιvo περιβω"λoν.. .. '.. .. ' 293
6.1 flρoaευση τηζ ζωηζ και εξωγiιη ζωi: Συμβιωση Διασημιniξ Eπoχiξ. ' 295
6.2 EξiλιΦ και €ξωπινo1: AναΘε6ρηση τoυ ρdλou ηζ τliχηζ και
ηξ αvογl(αιdηταζ " "... " ' ''" '' '' '" '312
7 sΕll: H €ρευνα γιo εξωγηινη νoημooιjνη.
7.1 Koρνa, ozma και Γκριν Mπανκ: η χρηη τoυ ηkκτρoμαγνητικoιi
φdσματoζ απ6 ην aρευνα 5Ετl .... '. '.. '.. .. .. .. '.. '. ' '.. . '. '..345
7.2 To σκεπτικ6 για η δημιoυργiα τοU sEιl: Αισι6δ0ξ0ι, απαtσl6δoξoι
κοι η εξισωση Drake. '.... .. .. .. .. .. .. .363
7.3 ι4ιο σ.ρoηγ1ιq για τo sσl: η εξaιh των πρoγραμμdτων παρατ1ρηηξ' . 378
8 To Φμo ηζ Φηζ: Eπιτπ6σειζ απd ην 6παρh εfu'γηηζ νoημoσdηζ. . 401
8.] Eκιιμησειζ για τoν πoλιτισιικii αιτιrιυτΙο.. '.. .. .. '.. '. '.. '.. '. '.... '.403
8.2 AσιρoΘεoλoγιo . . . . '.. ''. '' '''''. '' '' ''.417
8.3 Zωη και σκoπdζ στo σιiμπαν: η Ανθρωπικη Αρχ1....'''''''''''''''''' 431
9 Περflηψη Koι σUμπ€ρασμα: τo βιoλ0γικ6 συμπoν'''.''''.'''''''''''' 443
9.1 o θρiαμβoζ ηζ κoσμιniξ εξaιξηζ. ' . . . . . . . . . ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' . ' ' . ' ' ' ' . ' . ' 444
9.2 τo βι0λ0γικ6 αjμπoν ωξ γενικευμdη κoσμoλoγικi1 αvτaηψη'.. '.. .. .. '.448
9.3 Τo πρ6βλημα ηζ 0π6δειξηζ και το 6ριo ηζ επιΦμηζ.. .. ... .. '.. .. ..45'l
9.4 ol noρoδdσειζ ηζ €πιστ1μηζ . ' . ' . ' . ' . ' . ' . . . . . ' . ' . . . . ' . 456
9.5 H εξωβιολoγια ωζ πρUJτoεπlσΦμη ..............'. .'''..''''.'.'.''. 457
9.6 ΠoλιτισιιΦ ημασια ηζ δtoμdχηζ ... ... '.. .. '.. '. '. '.. .. '.. .. .. .. .459
Επιλημaνα εργα απ6 η βιβλιoγρoφια.'.......'..'.'..'''.'''''.'''''''' 463
ΕUρετηριo'. '.. '.. '. '.... ' ''. '' ''' '' ''' ' '. '' '' '471
343

11. EΙKoNEΣ KΑΙ ΠΙNΑKEΣ
Εικ6νεζ
l.l Ciordano Bruno ... . . . . , . . , , , . . . . , . , . . . . . 40
1.2 EξωφUλλo απ6 τo 6ργ0 τoυ Fontenelιe. ' . . . . ' '.''''''''''.''''''..'44
].3 R. Α. Procιor.... .. - . .. ... .. .. ... ... .. .. -.54
1.4 c. tlammaΙion..... .... '.... '. '....... '... '.. '.56
1.5 Η oνΘρωπoκεvrριni απεικdνιση τoU σdμπαvιoζ oπ6 τov Γoυdiαζ . . 59
].6 τo <BoΘ0 Διdσημα, 6πωζ φωτoγραφηθηκε απ6 τo διασιημικ6
ηλεσκdπιo Hυbble.... -. .... '. ' '. '. '....6ο
2.1. o Loν,r'ell με τo τηλεσκdπιo των 24 ιντσιilν. '..'' ''.'.'. '.''.''.'.''66
2.2 Eρευνητι#ζ δημoσιεliοειq για τoν Aρη, ] 9001957..... .. '.. .. -....69
2.] oι περισσ6τερo και oι λιγ6τερo ευνoΙκ€ζ αvιιΘdσειζ τoυ Αρη. -.. .. 70
2.4 o χdρτηζ τoυ Αρη απd τoν Lo^/ell ''.''.'' ''.'.'' ''.'.''.'.''.'.''77
2.5 Ε. λy'. Αvιωνιdδηζ . -.... .. -.... ... .. ..... 80
2.6 o χdρτηζ τoU A!τωνιdδη για τoν Αρη......... '...... '......... -..8]
2.7 Συγκριση των ποροτηρliσεων τoυ Αντωνιdδη για τov Αρη
με αυτ€ζ τoυ schiaρarelli ............. '..84
2.8 To δικιυo των διωρηων τoυ Lor'r'ell σUγκριν6μενo
με τη χαρτoγρdφηση τoU λΙa.iner... .. ',. .. ',. ',. '... '.. '.... ' ' ', ' 86
2.9 H παραπiρηη απii τoν κuiρer για την Jπαρξη ζωvιilν
διoξειδ(oυ τoυ dνΘρoκα σιoν Aρη'......... -...... -.''''''''''.''' 97
2.10 H παρoηρηση απd τov sinton των υπiρUθρων περιoχων
πoυ ερμηνειrτηκαv ωζ απdδειξη 6παρhζ βλdσηηζ στov Αρη '. ]00
2.11 ,oshua ιederberg.. . '.... '.. '. '.. '......
'l05

12. 12

13. ιΙKoΝΕΣ KΑΙ ΠΙNΑKtΣ
7.2 Philip Morrison.... .....................349
7.3 o Frank Drake κoι τo ηλεσκ6πιo των 85 ιντσων τoυ NRAo.' ''.'353
/.4 To παρdΘUρo μικρoκυμdτων . ' .. .. '.. '. '.. .355
7.5 caΙ] sagan .'.''''''' '362
/.6 To πρdγραμμα κιjκλωψ . . . ''. '. ' 387
/./ o κoσμικ6ζ Αχυρ6ναζ . ' . . ' . ' .'.'..'....'. ....'. ..'.''.' . 390
7.8 To συν6δρι0 Sπl στη Σdντα Kρoυζ.'. ' . . ' . ' . . . ' . ' . . . . . . . . . . . . . 398
8.] τo σι]νaδριo στo Πανεπιστημιo τηζ Boστdνηζ με Θ€μο
τη ζωΙi περα απ6 τη Γη .4ο6
9.] Απεικdνιση απd τη ΝA5Α τηζ κoσμικliζ εξ€λιξηζ' ' ' '.'''' ''.'''''447
9.2 Εξωγηινoζ δdσκαλoζ..'.' . .'....'.'.. ....''. .' .'.'.'..'. ...46ο
Πftoκεζ
2.] Σημαντικaζ Παρατηρliσειζ των διωριiγων τoU Aρη,18Ι7-1924 ' ' '. '68
2.2 0ρoo'lμο στlζ rαραlηρηoιζ loU Αρ1or σχ'oη
με την υπαρξη ζωηζ ]924'1957 ' ''''.' '.'..'.''''.'''' '''' ''''91
2.3 Παρατηρliσειζ τoυ Αρη κατd τη Διαστημικli Eποχη οι oπoiεζ
σχετιζoνται με την ιjπαρξη ζωηζ. '. '. '.. .'.''.'....']]ο
3-] ΕκτιμΙ1σειζ για τη σl]χν6τητα των πλανητικιιν σUστημιiτωV,
1920,1961 .. ... .. ..... . .. .. .. .. .. .. .. ',156
]'2 oρ6ημo παρoτηρησηζ σιην ονaζηηση πλανητdlν
εκτijζ ηλιακoι σUσιημοτoξ. ..', '.'.'',.',',', '''' ''''.''' ' '167
].3 Πλανητεζ εr.6ζ τoυ ηλιoκoJ συστηματoζ κατd σειρd
ανoκ6λUψηζ. "... ' '''''""""'"'' "'''178
5.] AριΘμ6ζ οναφoριιν μηνιαιων εμφaν(σει}ν ιJFo
στo Πρ6γραμμo B]ue Book, ]950_1968.' .""'"'''' ' ''''''' '243
5./ Tο φdoμα ιων ξΠ.σι'lμoνlιων oιη'Ληψιω ηιιlλd
με τo ερd]ημα για τα ιJFo '''' ' ' ' ' ' . ' . ' ' . ' . 284
/.] Ειcιιμliσεtζ των π0ραγ6ντων τηζ εξ(σωηξ Dlake
για Ιτoλιτισμoιjζ με δυνατdτητεζ επικoιVωνιαζ ' ' ' . '' ''. '' '' '' 371
7.2 Eρμηνειεζ για ην πρoφανη απoυσio εξωγηινων απd η Γη '. '.. ' ]//
7.3 xoροκτηρισιικd επιλεγμενων πρoγραμμdτων πciρατηρηηζ SEΙl . ' 384
/'4 Επιλεγμ€νo σUνaδρια με Θ6μα τηv ι1παρξη εξωγηινηζ ζι'ηζ'. .. .. 396
13

14. EαΑPΙΣTΙEΣ

15. Δ
1olελi iσoο μoJ νο ιUλoρlσrηoω γlα οΛλη μlα φoρα ouloιj Γoυ J,
l LBoηθηoαν oτη σ.γ1,οoφa lou β βλιoU Γhc BiotogLdι υnιe^P rc no
ρ6ν βtβλ(o αποτελε( μια σUνεπτιrγμεvη και ενημερωμdνη aκδoση εκεινoυ
τoυ βιβλιoυ. Σε αυτoιjζ περιλoμβdvoνταl o λlichael J. croλ/e (Πανεπισιiμιο
Νotre Dame), o RonaLd Dοe], o Davrd Devorkin (Eθνικd lMoυσε(o Ατμ6_
σφoιραζ κoι Διασn1ματoζ), o ]oshUa ιedeΙberg (Πoνεπιστημιo Poκφaλερ),
ο Ronald schorn, o Karl s. cuιhke (ΠανεπισιΙiμιο Xιiρβαρντ), o H.P. κlein
(Πανεπιστημιo τηζ Σdι.ιο κλdρα), o Robert shapiro (Πανεπιστημιo Νεαζ
γ6ρηζ), η Betιy Smocovtis (rΙανεπισημιo τηζ Φλdρι,ιαζ), o Philip κla55,
o David ]acobs (Πανεπιστημιo Τεμπλ), o ι,4ichael swords (noνεπισημιo
Δυτικoιi Ν,,1ιτσιγKαν) και o PeteΓ sturrock (ΠαVεπlστημιo Στdνφoρντ).
οσoν oφoρd στιξ βιβλιoΘηκεζ, oι απαρdμιλλεζ ασιρoνoμικaζ συλλoγlζ
τηζ βιβλιoΘΙiκηζ τoυ Ναυτικoιj Aστερoσκoπεioυ των HΠΑ υπηρξαv oUσια
στικdζ γlα το τμημoτo αυτηζ τηζ μελdτηζ πoU σχετGτoι με την oστρoνo_
μΙo, 6Πωζ και η βoηΘειo τωV βιβλιoθηκoν6μων, Brenda corbin και cregory
shelιon. Επιπλdoν, η βιβλιoθηκη τοU κoγκρεσoυ και η βιβλιoΘηκη τoU Αμε
ρικανικoιj Πανεπιστημιoυ με βοηΘησαν να συμπληριaσω τo κενd σε Θaμα-
τα φιλoλoγ(αζ πoυ δε σχετ(ζoνται με την αστρoνoμιο. Εiμαι εUγν(ijμων γιο
την πρ6σβoση στα αρχεiα τηζ Bρετονικηζ BιβλιoΘηκηζ τoυ Λoνδ[νoυ (ερ
γoσιεξ τoU Α.R. γallace), ση Bοσιλικη Eταιριo τoυ Λoνδινου (εργασrεζ
τoυ ]ames ]ean5), σιη Βιβλιoθηκη τηζ Αμερικανικηζ Φιλoσoφικηζ EτoιρΙοζ
(εργασiεζ των E. ιJ. condοn και D. Η. λ,1en2el), τo Ασιεροσκoπειo Loνell
στo Φλdγκστoφ τηζ Αριζ6ναζ, σιo Πανεπlστliμιo τηζ Αριζ6νοζ σιo Τdκσoν
(εργασiεζ των A. E. DoUglass και G. P. Kuiρeo, στα oρχεΙo τηξ MaΙy Lea
shane τoU Ασιερoσκoπειoυ Λικ (εργοσiεζ τoυ Robeaι Τlumpler, στo ΝoU
τικd Αστερooκoπειo των HΠA σιην oυιiσιγκτov (εργoσιεζ τoυ clemenζe),
σιην υπηρεσiα Ame5 τηζ ΝAsA και στoν oργανισμ6 SEΙl στo λΙdουντεν Bι
oU τηζ Kαλιφ6ρνιαζ για την πρ6σβαση στo αρχειa SEΙ].

16. EYxΑΡΙΣTΙEΣ
Θlλω επiσηζ να εUχαρισιησω τoν 0ργoνισμ6 sΕτl για την Uπoστηριξη
σιην προγματoπoηση πρoφoρικιιν συνεvιειjξεων και γιo τη συνεργασια
6λων oυτιiν πoυ συμμετεtχαν στιζ oυνεvιεUξειζ. Σε ouτοdζ περιλαμβdνo-
ντοι o lohn Billingham (Ames/NΑsA), o Petel Backus (oργανισμdζ sΕtl), o
David Brocker (Αmes/NΑSΑ), o λ,4elvjn calvin (Πανεπισιημιo τηζ Koλιφdρ-
νιαζ, λ,4περκλεi), o cary coulter (Αρχηγεio τηζ NΑsΑ), o FΙank Drake (Πα-
νεπιστliμιo τηζ καλιφdρνιαζ, Σdιτα κρoυο, o sarn culkis (]Pt), o Νikolai
Kardasheη o Philip Ι. κla5s, o Η. P. κlein (Πανεπιστημιo τηζ Σdντα Kλdρo),
o ]Ιichael KIein (]Pι), o ]oshua ιederberg (Πονεπιστημιo Poκφlλερ), o
Edνγard olsen (JPL), o Bernard ι,1. oΙiνer (Αmes/ΝΑsΑ), o N,4ichael Papa-
gianni5 (Πανεπισιliμιo τηζ 8oστdνηζ), o τom Pierson (oργανισμ6ζ sEΙ]), o
car] sagan (Παvεπιστημιo Koρνaλ), o char]es seeg€r (oργoνισμ6ζ SΕΤl), o
]ill τarter (oργανισμ6ζ SΕΙl) και o Peter van de κamp. oι καταγραφdζ των
πρoφoρικιiν συvεντειjζεωv πoυ παρoυσιdζoυν κdπoιo ενδιαφaρoν θα βρε
θoιjv στo Kdντρo lσιoριαζ τηζ Φυoικηζ τoυ Αμερικανικo6 lvστιτoιτoυ Φυ'
oικη( oιo ιoll,g. Parι τoU νlolΛονl. Anoιι/'ι, λσρo μoJ να αναγνωρlσω
τη χρησιμ6τητo των δημoσιεUμ€νων σUνεντειξεων τoυ David sΙvift στo πε
ριoδικd τoU _'rΙl Plonee6 ('Eκδoση τoυ nανεπιστημιoυ τηζ Αριζ6ναζ, Τdκ
ooν'l990).
Eiμαι ευγνιiμων στιζ εκδdσειζ carland πoU μoυ επaτρεψαν να χρησι
μoπoιliσω γΙα τo κεφdλαιo ] μaρη απ6 πρoηγorμενo 6ρΘρ0 μoυ, πoυ
aχει τιτλo (Plurality of νoΙlds, και δημοσιειτηκε σΙην ΕncycΙoρedia of
CosmoΙogy Ιaυ N. Hetheingtοn (εκδ. carland, 1993), 502'512,6πωζ επ(
σηζ κοι στoν εκδoτικd o(κo Reidel Publishers πoυ μoυ επετρεψε να χρησι
μoπoιliσω για τo Kεφdλαιo ] τμηματo τoU dρθρou μoυ "Τhe
Search lor
Eχtrater€strial lntej]igence and the ΝAsΑ High Resolution λ4icroιγave
sUrνey (HRλ.45): Ηistorica] Pe15ρe.tives), Space Science Revjews,64 ('1993),
93 139. EπιΘυμιi νo ευχoριστησω αυτoιζ τoUζ εκδoτικoιζ οiκoυζ πoU μoU
επEτρεψoν να oναπαρoγdγω φωτoγραφiεζ, καΘωζ επ(σηζ τη suΖanne
D6baΙbat (Αστερoσκoπειo Παριoι06) και τo Aστερoσκoπειo τoυ ]UVisy γιa
τη βoηθειο σην oπ6κτηση τηζ φωτoγραφ(αζ τoυ tlammaion. Ευχαρι
στιεζ στov Αlex Holzman, τoν'εκδi5τη μoU απd τo εκδ0τικ6 τμημα τoυ nα-
νεπιoτημιoυ τoυ Kεμπριτζ και στιζ Helen ινheeler και Helen creenbeΓg

17. zοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
για η βοiΘειd τoυζ σιηv εΙτιμ€λεια τoυ eργoυ κατd η διαδικoσ{α παρα_
ταoζ, εUχoρισιιil γlα μlα αt(dμo φoρd ιη oιjζυγd μoU,'lerry, κoι τoυζ
γιoυζ μoυ, cregory και Αnthon, πoυ συvεχ1Φυν μαζ( μoυ να εξερευνoιrν
νfoιJζ κ6ομoUζ.

18. EΙΣArΩΓIKo ΣHMΕΙΩMA
ToY METΑΦΡAΣTΗ

19. Υυνlβη
τo κo'oκοιρι ιoυ lo0' oι Σoβιltιoι ιo nρoηγoιjμrνo ι{α1ο|oιρι
Lιει|oν δanιμooιι μι ) ι1ιιυλιo ιην πΛιτη τoυζ otoμιrη βaμβα' οι Δμιρι
ι.oνo' θaρυρηθηκαν' και o ι1ρolδρoζ lρoυμσ| ουγrρoτηo' μιo εnιtροni
τηv oΙτatα επιφ6ρτισε με τo Kαθηκoν τηζ Kατασκευηζ θερμoπυρηνικoιj
6πλ0υ, δηλοδη ηζ υπερβ6μβ0ζ η β6μβαζ υδρoγι5νoυ. H βιjμβο ουτη βo
o@ται aτη atντηQ1 ελoφριbν πυρivων και κατd την {κρηξi τηζ εKλιεται
αvαλoyικd περισσ6τερη ενερ/εια απ6 6,τι στηv oτoμιKη β6μβα. η οπoiα
βoσGτοι στη σχιiση βαρtων πυρηνων' οζ αΙτoτελεσμα αυτiζ τηζ πρo
σπdθειαζ ξoνοσUγκεντριiθηκε στo Λoζ Aλομoζ μιο oμdδα φυσιΚιtrν, aι
aΙτoιoι ηταν κυρiωζ βετερLiνoι τoυ σχεδfuυ Mανχdταν πoυ στ6χευε στην
KoτασKευi τηζ ατoμι]qζ βιjμβαζ' Aνdμεσα σε oυτoiζ βρbKovταv o Bethe,
o camow, o τe]ler Και o Fermi. Στη διιiρκεια των γευμdτων, o Fermi συη'
θιζε vα απευθ6νει στoυζ συναδελφaυζ τoυ ρητoριKιj ερωτημoτα και να δi'
νrι ο
'διaι'
onoιιηoει' )t ιvo oFa αυιo τo rυμαια ηιαν noρΦ| ιζoι o
Υark, aνcζ επιστημoνοζ απ6 τo Πανεπιστiμιo Μπtρκλεi, με ειδιΚd καθηκo'
vτα yΙα την oργdνωση τηζ δaκιμηζ τηζ θερμoπυρηνικηζ tχρηξηζ' o γark
διηγε(ται 6τι o Fermi, στα ΙQλd χ(ιθoιlμενo, tθεσε την εριιτηση
"Δεν
ovα
ρωιιεστι πoυ ρριoκaνιo': oaι finοβoν 6ιι αναφερo1αν oιoυ. ιτtιoκi'
]1τεζ .1π6 6λλ0υζ ττoλιτισμοiζ.
τo εριtrτημα αυτ0 τo aπofu σημερo oνoμdζεται ΠιJρdδoξo Felmi, συ
μπυι(νι!)vl ι Ιη λoλ'1oρo ηζ oνθρωΠoηιοζ νo διαπιστψo"ι αν υΠciρλoυν oυ'
YKdτoΙKoι στo σiμπαν και να διiσει α]Ιαvoiσειζ σε πανdρχoια ερωτημοτα
προελευσηζ εξiλιξηζ και σχoΙτoιJ' τo βιβλio πoυ €χετε στα χtρια σaζ εξι
ι'τoρεi με ε'τιστημονικi αξoΙτιστiα τιζ ιτρoσπdθειεζ του 2aai αιιινo vα δo
θoiν οπανΙiσειζ σε αυτd τα ερωτημoτα' ΤαΙJτoχρ6νωζ εξετdζει με διεισδυ'
τιK6 τρ6π0 θtματα επιστημovικιiζ μεθoδoλoyiαζ, φιλoσaφbζ κoι θεaλoγfuζ'
H ανθριιπινη ιστoρtα κoλιjπτει tνo μιχρ6 κλ6σμα τoυ κoσμιKoa χρ6vou.
Aν υπoΘεσoυμε ι5τι η ανθρωπ6τητα κατoφtρει νa επιζησει γιo τιζ επ6με'

20. t]ΣΑΓoιΙκo Σι1Mt1oMA'ΓoΥ METΑΦPΑΣτΗ
νεζ πtwε χιλιετ(εζ, ε(ναι πoλι δισχoλo να πρoβλtψοL]με τo επiπεδo τηζ
επιστημoνιηζ Kαι τελυoλoγιXηζ πρ06δ0υ. oι αισι6δ0ξ0ι πιστειoυν 6τι .τo
σημεριv6 6vειρo |/iνεται η cιυριανη πρoγματικ6τητα' Και 6τι, εφιjσov δεν
οπαγoρειεται 0π6 βιoλoγικoιζ Ιτaρ6γoντεζ, αυτd τα ερωτημοτα θα iχoυν
κdΙτoτε την απιiνΙησi τoυζ'
o εrδd.ηζ .ι,rV Nery York Ιimes 4/ραψε για την πρωτoπoριοιζη εργoσ[α
τoυ Robeft coddard πdνω στoυζ πυραιλoυζ:
.o Καθηyητηζ coι1dard δε γvωρGι τη σχtση δριiσηζ αντiδρoηζ
Kαι την αvdYKη ιπαρξηζ εν6ζ ι1ντιKειμiνoυ Kαλlτερoυ αιτ6 τo Kεν6,
πdνω στo oπa[a νa1 ασχε[ται η αντ(δροση. Φo(νεται να στερε(ται
των βασιKιiν Υνiaεων πoυ παρlχoνταΙ αφειδι'ζ στα Υυμvdoια,'
τκαvε λdθοζ.
o λιjρδoζ cetvjn, πρ6εδρ0ζ τηζ Bασιλικηζ Εταιρ(αζ τoυ Λoνδ[νoυ, εrπε
τo 1885:
nΕiν(Ιι αδιvατoν νo ]@τoσκευι1στoΙjν ιπ(dμενεζ μηχoν4 βαρ0τερεζ
0π6 τov oερb'
'Εκανε λdθοζ'
τo πρ6βλημ0 με τo σιjμπαv εiναι 6τι, απ6 6σα γvωρΦυμε, εiναι μoνα
δικ6, αχαvεζ και πι1νdρχαιq γεγ0ν6ζ πoυ κdνει δloκoλa τaν πειραματισμ6
μαζ( τoυ' Κοι σι1v νl1 μην {φτι)νε ()υτιj, η i6ια η φιjση, η o Θε6ζ av πρoτι'
μoiν ^οnoοι'
.lζoιtoιηor Γρoχl1ιo οιo Δ!οaτημo noυ σι1αγoρtυ.ι o| aιι
δiπoτε (εκτ6ζ oπ6 τo (διa τo σtJμlτl1ν) vα ιανηθεi με ταχιτητο μεγαλiτερη
(ιπ6 την ταχaτητο τoυ φωτ6ζ στo κεν6, πoυ ε[ναι περ(πoυ 3)o'aoo km/s'
Moλoν6τι κdπoιoι ισχυρiζoνται 6τι η σι'χρoνη φυσιKη επιτρtττει σε κd
πoιoυζ παραβdτεζ νι1 ξεΙτερνoιJν ι1υτ6 τo 6ρι0, και παρd τo γεyoν6ζ 6τι η
θεωρiα τηζ σχετικ6τηταζ επιτρtπει τη σμ[Kρυvση των χρovιKι6ν διαστημd'
τωv, o oρtζoνταζ xτoιων τελyoλoyι]α6v εlτιτευγμdτων στα πλα(σιtL τηζ ()ν'
θρlJπινηζ Kλ1μακαζ βρiσκεται μdλλov αρκετd μακριd ακ6μο'
o ενδιαφεριjμεvoζ αναγνιlστηζ θα διαΙτιστι1)σει ι5τι αuτ6 τo βιβλ[o πα'
ρεχει πoλλd κ(ητρα γι() πρoσωπιKi iρευνα και 6τι περιεχει πλoισιο βι'
βλιoγραφιKη oναφoρd' Στη χιi)ρα μαζ δεν Φι οναπτυχθε[ η σχετικη φιλo
21

21. ZoH ΣΕ AΔΛoΥΣ KoΣMoΥΣ
λoγια κoι δεv tχoυν oρyαvωθε( δι6φ0ρεζ εrδηλι1σειζ' 6πωζ συνtδριq ημε'
ρ[δεζ συμπ6σιa' για τη συζι1τηση τoυ θlματοζ ιηζ iπαρξηζ εΦ/ηινηζ ζω'
ηζ, με aπoτελεσμα va μηv υπdρχoυv tγtΦρεζ και αvαyvωριaμενεζ απ0δ6'
σειζ στα ε]ληνιιd tζdπoιωv 6ρων κσι εKφρdσεων lτoυ εχoυν κοθιερωθεi
στην αwλικi γλiσσ(1' Στιζ περιπL(iσειζ αυτlζ, για η διευΚ6λυνση τoυ
l]ναw!1)στη πoυ θα ηθελε vα διερευνησει περισσ6τερ0 τo θεμα' π.ιρaτ(θε
τoι και η aντbτoιm owλικi εκφραoη'
ΕλπΦυμε 6τι oι σημειιtrσειζ πoυ τoπoθετηθηκαv σε διdφoρα σημε(o
τoυ εργoυ θa διευκoλιjνoυv σην καλιJτερη Koτaν6ηση τoυ θtματoζ.
oλoκληριiιvoνταζ την αν6Ψωση αυτoιj τoυ βιβλroυ, θα iχετε στη διd
θεσι σαζ 6λα τo επιστημovιιαi aτoιxεiα πoυ υπηρχoν μqρι η συwραφη
τoυ γιο va διoμoρφιiσετε ην πρoσωπικη σoζ dπoψη για τo Θtμα τηζ
υnoρξηζ {ωγηινηζ νoημoσιjνη(' ΓιμoCηι Πρdyμoιι μoνoι μα. cινcιμloo oε
100 δισεκατoμμiρια γαλαξιiν πoυ o καθ€vαζ περιlχει περ(πoυ 100 δισεKι7'
τo ερo1τημo τoυ Fermi δεν απαvτηθηκε αζ6μα. Aζ μην ξεχνιiμε 6μωζ
και τα λ6για τoυ Aτvστdιν, <H φαvτασ(α ειναι σημαντικ6τερη απ6 τη yv01-
σηΣι Και αζ περιμεvoυμε'
Π αν αγ ιιtr τη ζ [1 α πlJχρ η σ τo υ

22. EΙΣAΓΩΓΗ
Η ο1ι)llο σιrτi οlΔr ιrl οτiΡofrων'/Δρlrl με τιo|ιn?ι
ΙAal, :ioidι,lιoi

23. ,,LΙ1αν nρoλωρnμiνo κολoκαιρ τoU Ιaao oΙαν κUκ,ηoφoρηoξ αno ι,l Δr
Ι Ιoiκηo.1 tΘν'κl']q AιρoναUτlκη( κoι Δαστημοloζ ιNaιional Ae.onaL_
tics and space Administraιion_NAsA) μια ανoπdντεχη ειδηση- Στoν Αρη ει
χε ανακoλUφΘει ζωη! Πιθαvdν. ΑUτη κoι μ6νo η πιθαν6ητo ανοστ6τωσε
τov κdσμo, πρoκoλιiνταζ πdτoγo καΘι6ζ διαδ6θηκε σπ6 τα lvλ,,lE, κoι διa-
γειρε τ6σo τη λαiκη φαντασιο dσo και τηv επισιημoνικη περιεργεια.
Στιζ / ΑUγorσιou, κoι Uσrερο απ6 ειδoπoηση πoU εYινε μdλιζ μια μEρo
νωριτερη oι δημoσιoγρdφoι εφτoσαν εσπεUσμaνα σε μια σUνεντει.]ξη τιi-
πoυ πoυ ε[χε σUγκαλaσει η NΑSA, σην oπoιο κoι oι iδιoι oι σUμμετdΧo,τεζ
ειχον κiηθε( βιαστικd. Ενιi η συvεντευξη εαε πρoγραμματΙσιε( και oχεδια
στει πρoσεκιικd για ην επdμενη εβδoμdδα, μια διαρρoη τρι6ν παρoγρd-
φωv σιην εφημερiδα Sρace Νews εlxε επιβdλει την επισπεUση οUηζ τηζ
σUνaντεUξηζ TdπoU, και oι εξoυΘενωμ€νoι επιΦμovεζ εααν σUρρε6σει απ6
6λη τηv Χ6ρα. Ανdμεσo σιoUζ πoλλoιζ επισημoUζ στo ακρoατηριo ητoν oι
επικεφαληζ τoυ Εθνικoυ Επισημovικoi lδρ6μoτoζ (Νational science Foun_
dation-NsF) κoι τηζ NαUτιniζ Ακαδημioζ Eπισιημ6ν (ΝationaΙ Αcad€my of
science), κoΘιιζ και o 6eΙald Soften, o UπειΘυνoζ επιΦμοναζ για τo πρ(i-
γραμμα ηζ απoσιoληζ τoυ διασιημ6πλ0ι0υ vikin9, τo οπoio ειχε πρoσεδα-
φισιεi σιov Αρη πριν απ6 2ο χρdvιo. Πρ0iτoζ σ.o βiμα ανaβηκε o διευθU_
νΦζ τηζ ΝΑsΑ, Dan coldin, o oπoιoζ εΙχε ηδη ενημεριiσει τoν πρ6εδρ0
clinton κoι dλλouζ υψηλdβαΘμoυζ πoλιτειακoιζ αξιωμoτoιjχouζ. Aφoι χρη-
oιμoποiησε 6λη την ευγλωτιια τoυ σε επαινoυζ γto η NASλ την αμερικανι
κη επιστημη, oλλd και τα σUμπερdσματα πoU Θα ανακoινιilνo.(αν και θα
εκoβον ην ανdσα, γνωσιoπoiησε 6τι o πρdεδρoζ ειχε ζηησει να δoΘει
Uφηλi πρoτερoιdτητα και o αντπρ6εδρoζ Al core θo συγκαλoιjσε μια σU-
νdνηη κoρυφliζ με θεμo τo Διdσιημα γιo να μελετηΘει η σημασια ηζ
oνακdλυψηζ' Πρdγμoτι, o πρdεδρoζ Bill Clinton διακηρυξε:
"Ε(μαι
απoφoσι
σμενoζ τo oμερικαvικ6 διασιημικd πρ6γραμμα νo διαθεσει ιrλη την rΙvευμα-

24. tΙΣAroΙ'H
τικη τoU διiναμη κoι τιζ τελ./oλoγικεζ τoU ικον6τητεζ σηv iρεUνα για περισ
σdτερεζ απoδεiξειξ dσoν αφoρd σιην iπαρξη ζωηζ στoν Aρη,.
o διευΘυντiζ τηζ ΝΑsΑ νγe55 Huntress, o oπo[oζ ητov UπεiΘυνoζ για
την Επισιliμη τoυ ΔιoΦματoζ/ dδωσε σιη συνεχειo τo λ6γ0 σε μια oμdδα
απ6 εννao επισιημoνεζ με επικεφoληζ το γεωχημικ6 David λ4cKay τoυ Δια
σιημικoι KiντρoU Tζ6νσoν. 'Ετσι τα μaλη τηζ oμιiδαζ αυηζ πορoυσιασαν
σε dνα σιωπηλ6 oκρoοΦριo τιζ αποδειξειζ τoυζ. Σε εvo μετεωριτη, πoυ ειχε
olοo]lοσιε| οΙto ,oν Αρ'] πρ'ν on6 Ιο ιλoιouμυρ.o (ρoνιο κοι ι1lσr σΙ1ν
Ανταρκτικη πριν απ6 ]3.ο00 χρdνιο, ειχαv ανακαλυφΘει oργανικd μdρια. H
ανoκdiυψη iγινε απd μια oμdδα συλλoγηζ μετεωριτιj]ν η oπo(o χρηματoδo-
το0νταν απd τη ΝsF και τo smithsonian lnstitution για 12 χρ6vια. Η ονo_
γνι]ριση τηζ αρειoνηζ πρodλευσηζ ειχε γινει πριν απd 2 χρ6νιo. Δt1o χρdνια
εξαντλητικων ερευνων oδηγησαν τoυζ ερευνητEζ σια σUμπερdσματd τoUζ.
oι ιoxυριoμoiγια ιiπαρξη oργανικιδν μoρ(ων στov Αρη βρισκoνταν ηδη Eνα
βημα π€ρα απ6 τα οπoτελεσμoτα τηζ απoστoληζ viking. Yπηρχαν 6μωζ πo_
λ6 περισσ6τερo σιoιχε(oi oρUlαd (ανΘρoκoljχο σφoιρ(διo" με πιΘαvη βιo_
λoγικη πρoελευση' εvδεξειζ υπαρξηζ μικρ0σκ0πικ6ν μoγνητικdν oρυκτων,
τ(:l oπo(α πdνω στη Γη απελευθερd]νoντοι α1τ6 oρισμdνα βακτliρια'και τελι
κd εικ6νεζ oπ6 πορdξενεζ επιμηκειζ δoμaζ, πoU θιjμιζον aντovα σκoυληκια,
για τιζ oπoιεζ UπoστΙiριξαV 6τι μrΙoρεi να ειναι μικρoαπoλιΘd]ματα. NΙε λιγο
λdγια, εκ€ινo πoυ Uπαινιλτηκε η oμdδα των επtστημ6νων ειVαι 6τι, κdπolα
επoλ1i στo μακριν6 πoρελΘdv τoυ Αρη, ειχε Uπdρξει ζωη πdνω τoυ, τdτε
πoυ o Αρηζ ηταν ζεσιdτερoζ και περισσ6τερo υγρ6ζ.
τo στoιχε(α ouτd δεV απoτελoUσov εvδε(ξειξ για τον αρειαν6 πoλιτισμd
o,oν οj oιο κα_loιoι , ι{oν Ι^Πioι| οΛΛσ, o| οUγ{ριo1 μι τo ο{oρno οlο|ι
λdσματα τηζ απoστoληζ viking πριν απ6 20 χρ6νια, ηταν Eνο εiδoζ Θodμα_
τoζ. To oπoτελεσμα εαε iδη ελεγχθει (οι σχεδιαζdταν vα παρouoιασιει
σιo τειχoζ τηζ 16ηζ AUγo6σιoυ τoυ εγiυρoυ περιoδικoυ _'c/ence 'oμωζ,
dπωζ συνaβoινε πdντoτε με τη διαμdχη για την ιiπαρξη ζωηζ στoν Αρη,
Uπηρχε €να.(σωζ,, κοι η NAsΑ εηε φρovιiσει ιi]στε o σκεrπικιστηζ παλαιo_
τoλdγoζ τoυ Πανεπισιημiου τηξ κoλιφdρνιοζ στo Λoζ Αντζελεζ, ινillianl
schop' να σχoλιdσε1 τα ευρηματα. Αυτ6ζ σUμφ6νησε 6τι η απ6δειξη για
την αρεiαvη πρoaλευση τoυ μετεωριτη ητον ιKoνoπoιητικη και 6τ1 τo ιδιo

25. ZoΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
(σχυε και για τηv απdδεiξη πoυ αφoρorσε στην ι]πoρξη oργαvικ(iν μo-
ριων, μoλoν6τι δεν oπoδεικνυdταν dτι iiταv εξωψiινηζ πρoaλευσηζ' lσχυρ(
σιηκε ωσιdσo dτι τα oπoλιΘιιματα ηταν 100 φoρaζ μικρ6τερα oπ6 τσ μι
κρdτερα dμoια απoλιΘιιματo πoυ ηoυν βρεθε( ση Γη και 6τι δεν απoδει
χθηκε πωζ τελtκd ητoν oπ0λιθ6μoτα. Επανeλoβε oυτ6 πoU ε(χε πει o caΓl
sagan, o πρωτ0π6ρ0ζ εξωβιoλi5γoζ o oπoιoζ πεΘονε λιγoUζ μliνεζ αργ6τε_
ρα, dτι δηλαδi (oι ασUνηθιστoι ισχUρισμoι απαιτo6ν ασUνηθιστεζ οπoδει
ξειζ,, κoι Lατεληξε σιo σUμπiρασμα iiτι oκdμα δεν ειχε ονoκαλυφΘει αδιd-
σειστη απ6δειξη ιjπαρξηζ ζωiζ (π.χ. aνα κιiτιαρo).'Eτσι ξεfiνησε μια ακ6-
μo διαμdχη για τo θaμα τηζ ιJπoρξηζ ζωηζ σιoν Aρη, εvα θaμα πoυ εχει
οσκliσει μια ιδιo(τερη ρoμαντιΦ επιρρoη σιη λαικη και σιηv επισιημov{κli
φαντασια για περισσ6τερo απ6 dναν αιιινα.
ΣτoUζ επ6μενoUζ μηνεζ, Bρειανo[ επισημoνεζ επιβεβαιωσαν την ιjπαρξη
oργανικdlν μoριων σε εναν πoλj νε6τερo μπεωρη οπ6 τoν Aρη. Aλλd o
ισχUρισμ6ζ για oργανικd μijρια στα oπoλιΘωματα απd τoν Αρη iταν κdτι πoυ
γινdταν δUσκoλdτερα απoδεκa6, ιδιαιτερα 6ταv oι επικριτaζ ισχUρiσιηκαv 6τι
τα oνθρακo6χο σφαιρ(δια ειχαν σχηματισιεi σε θερμoκρoσξ τ6σo υψηλ6ζ
πoο δε συμβιβdζovιαν με ηv ιπαρξη ζωiζ. Παρd τoUτα o sagan καt dλλoι
ειχαν εγκαινιdσει μια νaα επoλ1il καΙ oι περισσ6τερ0ι Αμερικανoι τoυλdχιoτoν
iτov 6ι0ιμ0ι νo αΦλoυΘησoυv. Ε(τε o βρdχoζ απ6 τoν Aρη oπoδειwυdταν
ιjτι φιλoξενoισε ζωi ε(τε dχι, avα πριiγμo liταv β€βαιo: αυτdζ o βρdχoζ εαε
τραβiξει με εντυπωσιακ6 τρ6πo την πρoσoFl εκατoμμUρiων ανΘριιπων σιo
γεγ0ν6ζ 6τι κdπoτε o Aρηζ υηρξε θερμ6τερoζ και υγρ6τερ0ζ, δηλoδη ενα
μaρoζ 6πoU η Φη θα μπoρoι]σε εvδεχoμεvωζ vo εξεiιχθει τo Θaμα ηζ
dπαρhζ ζωηζ σιoν Αρη, aνo Θdμα πρακιικd σε αδρdνεια απd ην επoλ1i των
απ0στ0λι6ν ηking, π1ρε νaα ζωη και φαιν6ταν πρooρισμavo να καταcπεi aνo
απd τα με[Φνα θaματα τoυ 2]ol) αι6νo.'Hδη oπ6 τo ]99l τo διασημικ6
6χημα Ρathfinder εαε πρoσεδαφισιε( σιoν Αρη μoζ( με τo ερευνητικ6 τoυ
6χημα sojourner, κοι τo διαστημικ6 6χημα λrars Global surνeyor εαε κατα-
φΘdσει σιoν Αρη γιo νο χoρτoγρoφησει &oν vao κ6σμo. Aυτεζ oι απoσιoλεζ
απoτελoιjσαν μdνo ηv εμπρoσΘoφUλακη αυτ(ijv πoυ επρdκειτo νo oκoλoυοη'
σoυν, κoυβoλι1ιταζ αυτ6 τo βασαvισιικ6 ερι'τημα πoυ Uπdρχει σιo μυαλ6
των oνΘριiπωη δηλαδt1 τo εριiημo γιo ην Jπαρξη Φηζ.

26. EΙΣΔΓoΓΗ
To ετoζ ]996 Uπiρξε σημεio καμπliζ για dλλα επισιημovικd πεδιo πoυ
σχειΦιταΙ με τη διαμdχη για τηv ιiπαρξη εξωγiινηζ ζωiζ. οσo η σημα-
σiα τoυ μετεωρ[τη απd τoν Αρη απoτελorσε ακdμα αντικε(μεvo συΦτη-
σηζl τo διoσιημικ6 6χημα caΙi]eo €σιελνε στη Γη φΦτογραφ(εζ Uψηλiζ
ανdλυσηζ τηζ EUριrπηζ τoιl οινιγματικoU δoρυφdρoυ τoU Δια, πoυ εδει
λ"vαν μια επιφdνεια η oπoια aμoιαζε με ρογισμaνo πdγo πoυ πιθoνdν επι-
πλaει σε μιo τερdστια Θ6λασσο κot Θα μπoρotiσε εvδεχoμενωζ να περι€χει
ζωi. To 1996 επιβεβαι6Θηκε επ(σηζ μια υπ6θεση που oπoτελodσε aνα oπ6
τα Αγια Δισκoπiiτηρα τηζ αστρoνομιοζ τoυ 2οo, οιU]να: ανακαλ6φθηκε 6χι
μijνo εναζ, αλ-λd oκτι1πλoνητεζ (και εvδεχoμaνωζ δεκα) εκτ6ζ τoυ ηλιακoιj
συσιηματoζ πoυ περιφ6ρ0νταν γιjρω απ6 dστρα 6μ0ια με τoν'Hλιo. λΙo_
λoν6τι δεν ηταν ιjμoιoι με τη aη, oναζωπ{.iρωσαv τη φλ6γα τηζ εξωγηιvηζ
πρoσδoκ(αζ. Γενικd διαπιστωvdτov με αυξαν6μενo ρυΘμ6 6τι η ζωη πdνω
σιη Γη ανΘoιiσε κdτω oπ6 εξαιρετικli ακραiα περιβ6Moι.ια, ιδια(τερα σε
γεωΘερμικaζ πηγεζ με Θερμoκρασ(α ]]0"c, μdσα σε βρdχoυζ, και ορκετd
χιλΙ6μετρα κdτω αΠ6 την επιφ6νειo τηζ [ηζ, πρdγμα πoυ απoιτει ενεργει
oκiζ πηγdζ και μεταβoλισμoιζ τελειωζ ξaνouζ απ6 6σ0υζ γνωρ(Φυμε. Aν η
ζωi μπoρoιJσε νo εrιιβιιijσει σε τ6σo ακρoιεζ συνθηκεζ, αναρωτιdντoν oι
oισιdδoξoι εξωβιoλdγoι, δε θα μπ0ρ06σε νo επιβιιισει σε dλλα πλovητικd
περιβdλλoντα στo εξ6τερ0 Διdσημα; ολα oυτd φαινoντov λoγικΦ ακ6μο
και στoυζ πλdov επiμoνoυζ σκεπιικιστaζ.
'oλo αUτd τα γεγoνdτα απoτελoιjσov μdvo ην πιo πρ6σφατη εκδηλωση
μιαξ διoμdχηζ πoU ξεκιvd πoλλεζ χιλιετiεζ πριν. To δικd μoU ενδιαφ€ρoν για
αUτ€ζ τιζ αvακαλ6ψειζ εγινε dιτoνo, δι6τι η διη μoυ ισιoρικli καταγραφη
τηζ διαμdχηζ τoυ 2οαj αιιilνα για ην ι]πoρξη εξωγηινηζ ζωiζ ειχε δημoσι
εUτει μdνo λ(γoUζ μlivεζ νωρ[τερo. Τo βιβλ(o μoυ Ihe Biologi.al υniverse:
The τwentieth-century Εxtraterrestrial Life Debate and the Limits of Science
αvdφερε πoλ6 λ(γo πρdγμστα για απoλιθωματικη ζωη σιoν Αρη, δι6τι απλd
η πιΘανdητα οUτΙi δεv ειχε oκ6μo παξει €να σημαντικ6 ρdλo σιην oιτιπα
ρdΘεση. λ-4oλoν6τι oι Θdλασσεζ τηζ Eυρι6πηζ ειχαν απασχoλησει σε κdπoιo
βoΘμd τoυξ επισιliμoνεζ και τoν τfπo, η tδεo δεν εtχε πρoσεiκdσει την ευ-
ρεια πρoσoλ1i πoU επιβdΜει Φμερα σηv επισιliμη και θα επιβdΜει σιην
loτoρrα. Eπιπλaoν, oι]τε τo οπoτdλεσμα τηζ διαμdχηζ για την ιrπαρξη πλο-

27. ZoΙJ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
νητικιιv σUστημdτων ηταν τ6σ0 σoφεζ 6σ0 φο(νετoι νo εινoι σημερα. N/ε
την πεπoιθηση 6τι η lσιoρικη πρooτrιικΙi ε(ναι σημαντικΙ1 για ηv καταν6ηση
τηζ σημερινηζ διαμdtrηζ, aχω σε αυτ6 τo aργo περικdψει τμημoτο oπ6 τo
πρoηγo0μενo βtβλio μoυ, πoιr φερει τoν τιτλo τhe BioΙogical Universe, σε
μια πρoσπdθειο νo oπευΘυνθ6 σε aνα ευρdτερo ακρoατliριo. BρΙiκα επισηζ
την ευκαιρ(α να ενσωματιiσω τ(ζ νεεζ ανακαλ6ψειζ στην αφηγηση. Ωζ σi
νoλo, τo βιβλιo Life on other |ηor]ds 6εν πρoσφaρει μ6ν0 μιo πoρouσiαση
ιων ιηιιooδ|ων ιη δ|αμαΧ'l, αiλα ΙΙρooφιριl σoμα ol μlο ιρμηvtιo l1l
σημασ[αζ τoυζ, πρdγμα πoυ, κατd την κρiση μoU, απoτελει μια κoσμoαντι
ληψη σUγκρισιμη με ουτεζ τoU κoπερνικou και τoυ ΔαρβΙνoυ.
Στo μεταξιj, η επιδραση τηζ υπαρξηζ εξωγiινηs ζωηζ σιη λoισ κoUλ
τoυρα, επιδραση η oπoια κυριαρχει ηδη κατd τoν 206 αιdJνα, δε δειλγει
κoνενo σημ6δι μεΙωσηζ. H τοινια lndeρendence DaΙ στην oπoiα η oν'
Θρωπdτητa μdχεται εναι.ιiον των εξο]γηινων εισβoλεων, ητoν, με μεγdλη
διαφoρd, η δημoφιλiστερη ταινιo τoυ 1996, ενljJ η Ιoνια Μen in Black καl
η κ1νηματoγραφικη πρoσoρμoγη τoυ εργoυ τoU sagan corιact ηταν oνd
μεσo σιιζ δημoφιλεσιερεζ ταιν(εζ τoυ ]99l- Η ουτorιoν(α στην Kαλιφdρ
νια 39 ατdμων, τα oπoiα π(στεUαν dτι Θα διακτtν(ζονταv κol Θα μεταφερo'
νταν πdνω oε aνα εξωγηινo σκdφoζ μετd την εμφdνιση τoU κoμητη Hale_
Boρp, την {iνoιξη τoυ ]996, δειλΛ,ει τo τραγικd orΙoτελεσμo μιοζ κoσμoΘεo
λoγιαζ πoυ σιρεβλujΘηκε. Η δημoσιoγραφικη κdλυψη απ6 τa MMΕ τηζ
πρoσεδdφιoηζ τoU Paιhfinder στoν Αρη στιζ 4 louλioυ τoυ 'l997
μπoρει νο
συγκριΘεi με τη δημoσιoγρoφικη κ6λUψη τηζ συγκaντρωσηζ χιλιdδων ατ6
μων σιo P6σγoUελ τoυ N€oυ ιMεξικoι γιο τoν εoρτοσμd τηζ 50ηζ επετεioυ
τηζ UπoτιΘ6μενηζ συντρlβΙiζ ενdζ €ξωγηινoU διαστημdπλoΙou. καt καθι6ζ
πλησιdζαμε στη νaα χιλιετηρiδα, o1 oναφoρaζ για Αντικειμενα Aγvωσιηζ
Tουτ6τηταζ (ιJnidenιified Εlyin9 objects-Uto) dρχισαν νo πληθo(νoυη και
μεγιiλεζ δημοσκoπησειζ απoκdλυrrιαv dτι dλo και περισσiiτερot dvΘρωπoι
πιστειjoυν 6τι τα ι]Fo ειναι διαoτημ6πλoια πoυ τα κυβερνoιjv εξωγηινoι.
Yπdρχει μεγdλη απdστoση aνdμεσο σιa απoλιθιιιμoτo τoυ Αρη κοι σιoυζ
πλονηl, noJ βριo{oν'ο ,εω αno 'o 1λlακo οιjoιημο οφινο, κol o ην πι
Θαν6ητo εξωγηινων εισβoλaων απ6 τηV 6-λλη, αλλd o oναγνωστηζ θα βρει
σε αυτ6 τo βιβλ(o πληρoφoρ(εξ γιo dλη την γκ6μα των θεμdτων πoιr εμ

28. EΙΣAΙοΓΙl
φανιζoνται στη διαμdΧη για την ιjΙΙαρξη εξωγηινηζ ζωiζ, συνυΠoλoγiζo'
νταζ κ(ιι την €ρεUνcι γιo ανακdλUψη νoημoσιjνηξ καθιrζ και τιζ αντιληψειζ
πoU επικροτoιjv για τoυζ εξωγηινoυζ τ6σo στην πραγμoτικ6τητα 6σo και
σια εργo επιστημoνικliζ φαντασ(αζ.
Eιτε απoδdlσουμε 6λ0 αυτ6 τo ενδιαφdρoν ση βοθιd ψUχoλoγικη λαλ'ιd
ρo γιο σUντρoφ1κ6τητα κol ανdlτερη σoφια ειτε dχι, τo θεμo των εξωγηινων
πορoυσιdζει ενδ1αφaρoν 6X1 μdνo διdτι ενo τ6σo μεγdλo μaρoζ τoυ πληθι]_
σμo, ΙΙιστειjει στην 6παρξη εξωγηινων, αλλd και δι6τι θεωρειται σUμβατd
με τιζ δυνατ6τητεζ τηζ σiIρoνηζ επισημηζ η oπo(o πολειjει στα dρια των
δυνoτoτητων τηζ για νo επlλdσει τα πoλλd θεμoτα πoU συνδaovιαι με τo
ερωτημο γto την ιiπαρξη ζωηζ περα απ6 τη Γη. Επιπλaoν, τo θdμα δεν πε
ριoριΦτοι στην επιστημoνικη και σιη λοτκη κoυλτoυρo. :aχωρο οπi5 6σο
μoθoiνouμε για τιζ διdφoρεζ ζωικdζ μoρφdζ πdνω oτη Γη και τη φυσικη δo_
μη τoι] σ6μπαντoζ, του oπo(ou απoτελoιjμε τμliμα, τo ερ6τημα σχετικd με
τη βιoλoγικη μoναδικ6τητd μαζ μaσα σιo σιrμπαν ε(ναι κo(ριo γ1α την dρευ'
να σχετικd με τo πo1oι ε(μαστε και πoιoξ Θα μπoρoιjσε νο ε(νaι o ρ6λoζ μοζ
σιη φJση, ερωτliματα πoU εντ6σσovιαι τdσo σιη φιλoσoφiα και σιη Θρη
σκ€(α ιjσo κoι σιην επιστiμη.'oπωζ εχει δηλdσει κοι o καθηγητliζ τoυ Xdρ
βoρντ Karl cuihke στo βιβλio τoU τhe LaΩ Frontier, τo εριiημo γιo την
ι1παρξη εξωγηινηζ ζωηζ απoτελεi lναν oπd τoUξ σπoυδotdτερoυζ μiΘουζ
τηζ σιiIρoνηζ επoπζ, 6πoU η λεξη μrθoe χρησιμoΠoιεiται με την εUρεiα
εννoια μιαζ συμβoλικηζ παρdδoσηζ που πρoσδιoριΦι τoν τρ6πo με τoν
oπo(o κατανooιjμε τον εοUτ6 μαζ. EπιΠλ€oν, η ιστoρrα τηζ (αναζηησηζ
των εξωγηινων, απoτελει επiσηξ dνα Kλειδι γιo νο κατovoηoouμε τη φ6ση
τηζ επισΦμηξ, ενα Θaμα πoU κυριqρχεi σιην κoυλτoυρα μtιζ. H διαμdχη
Παρaχει μια ασυν{θισιη εl]κoιρ[α να εξετdσoυμε την επιστημoνικη μεθoδo
λoγ(α, τη συλλoγιστικη και την επισιημoνικη συvεργασio 6ταν τo αντικεiμε
νo τηζ μελ€τηξ βρiσκεται στα dρια τηξ επιστημηζ.
Kaτ6 συνaπε(α, αυτd τo εργο, στo πιo βασικ6 επ(πεδo, oπoτελει μια με-
λaτη εν6ζ μ6vιμoυ θaματoζ τoυ δυτικ06 πoλιτισμoι κατd τoν 206 αιιiJνα,
ενdξ Θeμoτoζ πoU α'ιoνακλ6ται στ(ζ dλλεζ πoλιτιστικdζ παραδ6σειζ σε μια
aKιαση πoU χρειdζεται ακ6μο να ερεUνηΘει. Πdρo απ6 αυτd, οπoτελε( την
ισιoρια τηζ μετατ6Πισηζ τηζ ανΘριiπινηζ σκaψηζ oπ6 τo φυσικ6 σ6μπαν

29. ZΩΗ ΣE ΑΛΔoYΣ KoΣMoΥΣ
στo βι0λ0γικ6 σ6μπαν, μια ισιoρiα πoU δεν ε(vαι λιγdτερo σπouδοiο απ6
την κ(νηση oπ6 dvαν κλεισιd κ6σμo πρoζ avα dπειρo σιiμπαν, ηv oπorcι oι
ισιoρικo( lχουv τεκμηριιiσεl επορκd]ζ εδιi κο1 δεκoετiεζ. Απoτελε( κατd συ'
νdπεια, το Θριjλo μιαζ απd τιq κυρι6τερεq κoομoαντιλiψειζ τoU 2ooU oιωνo'
To γεγ0ν6ζ 6τι η πλειoν6τητα τωv ανθριδπων Θεωρεt σημερα 6τι περιβαλ_
λdμαoτε oπd oυρdνιεζ oι,ιdτητεζ με νoημoσιjνη, πoU υπdρχouν ειτε στη Γη
ειτε σιo εξdτερo Διιiσημο, σiγoυρο εκφρ6Gι τo σιjYχρoνo κ6σμ0 dχι λΨ6
τερo απ6 dσo τoν εξEφραζov 01 χoρo( των oψtλων κοι oι λεγειινεζ των
δαιμdνων στo μεσoιωνικ6 κ6σμ0. και η εμμoνη διατηρησηζ αυτι6ν τωV
Uπερφυoικιiv oντoτητων σε μερtκdζ Θρησκε(εζ τoU σiγχρoνoυ κ6σμ0υ oδη
γει κdπoιov να πιστε6ει 6τι/ κατ' oνoλoγ(α, oι εξωγηινoι Θα συνεχiσoυν vα
υπdρχouν σιην ανθριiπινη σUνεrδηση, ακijμα και αν δεν υπciρξει oρισιικη
οπ6δειξη για την παρoUσια τoUξ σιη Γη η στo Διdσιημα.
Αυτoι oι οπo(oι επιθυμoιν να γνωρ(σoυv dλη την ισιoρiα για τη διoμd'
χη πdνω σιo Θiμα τηζ ιrπαρξηζ εξωγηιηζ ζωiζ κατd την περιoδo πριν απ6
τoν 206 qιι6Vα, μπoρoιjν να συμβoυλεUτoιjν (μoζi με τo βιβλιo του cuthke)
τo βιβλ(o μoU Plurality of Worlds: The origins of the ΕχtrateΓrestrial Life De-
bate from Democlitυs to kani (1982) και τo βιβλιo τoυ καθηγητi λ4ichael ].
cloe τhe Εxtrateπestrial Life Debate 1750'1900: τhe ldea of a PΙuΓality of
worΙds fnm Kant to Loνyel/ (]986). και το δio βιβλια αoιrν εκδoΘει απd τιζ
εκδ6σειζ τoU Πανεπισιημioυ τoυ Kaμπριτζ'oσοι επιθUμoιν να εχoUν πλιiρη
τεκμηρ(ωση για oUτην τη συντoμευμdνη ιστoρiο Θo βρoUν πληθoζ υπoση_
μειiiσεων για 6λo σχεδ6ν τα συ,1ρoνα Φτηματα σιo β|βλto τhe BiotogicaΙ
υniverse' Ε6ν ouτΙi η σU!τομεUμενη εκδοση μπoρaσει νo βoηΘησει dvα
πλατιjτερo αναγνωστικ6 κoιv6 να κατανoliσει και Vα εντdξει σε εvo γενικ6_
τερo πλα(σιo εvα oπd τα πιo βoΘιιi ριζωμaνα θεματo τηζ επoχηζ μαζ, τ6τε
Θo dχει επιτελεσει τo σκ0π6 τoU.

30. EΠΙΛΞΓMENΑ EPΓΑ
ΑΠo TH BΙBΛΙoΓΡΑΦΙA

31. Γιο nζρlood.ιρr( oνoφoρΓ. σι oλo σχιδoι ιο Πιo nρ6oφoτα Γνoν6.o
Ι ου'η1 lη5 αφηγηoη1, θo μloρouoo.Ι νo ouμβoι,λιι]ιι|ιζ ιo βlβΛlο /he
ΒiologicaΙ υniνer|e (Kiμτ1ριτζ κoι Naα Ydρκη, ]996). To βιβλιo πoU κρατd-
τε σια χaρια σαζ απoτελεi συvι6μευση εκεινoυ του βιβλιoυ και aχει
εμπλoυτtστε( με νεεζ πληρoφoριεζ.
Aνdμεσα στα γενικ6 εργo υπdρχει μιo σειρ6 βιβλιων πoU,Χει πορoυ
σιdσε1 τη γνιιση κιiΘε γεvιdζ με μoρφη εγχε1ριδ(ων. nρ6τo απ6 αUτd ηταV
τo βιβλ(o τoιr sir Harold spencer Jones Life on other wolds (Νω Υ6ρκη,
l94o), τo oπo(o oκoλoυθηθηκε απ6 τo βιβλio των l. s. shkloνskii και carl
sagan lntelligent Life in rhe Uriyerse (Σαν Φρανσ(σκo, 1966) κοι τo βιβλ(o
τωv Donald Goldsmith και Τobias oνγen τhe Search for Life in the υniverse
(Maνλo Παρκ, ]980' 2η εκδooη, 1992). Σημαντικd κειμενα πoυ αναφdρo
νται κUριωζ σιην εμφdνιση τηζ ζωηζ και σιη ζωη σιoν Αρη aχouν ανατυ-
πωΘει σιo βιβλιo των Eli€ shneour και Eric A. oιtiesen [ΧtrateΓre|tΓial Life:
An Anthology and Βiblioglaρhy (oυdσιγκτoι ]966) κα( oι πoλιi oρΧικdζ
εργoσiεζ αUτοιj πoU οργdτερα ηινε γνωστ6 ωξ η
-Eρευνo
για Εξωγηινη
Noημoσινη (5ΕΤι) ανατUπι0Θηκαν στo βιβλιo τoυ Α. c. νV. cameron /nteΙ
stellar cammυnicatian (Νm Y6ρκη, ]963)- Ανοτυπωμaνα dρθρα πoU καλιi
τπoυν 6λα αUτd τα Θεμoτo στη δεκαετιo τoU 19/0 βρiσκo!ται στo βιβλio
τoU Donald coldsmith τhe Qυest far Extraterrestrial Life: A Βook of Read
in9J (lν4tλ Bdλεi; Kαλιφ6ρνια, 1980).
Eπειδi δεv Uπdρχει κoνaνα (ημερoλi5γιo' πoU νο καλrπτει την εUρειo
περιoχη των μελετιlν για τηv ιjπαρξη εξωγηινηζ ζωηζ, η μεγαλJτερη μoνα
δικη συγκ,ντρωση τηζ φιλoλoγιαζ θα βρεΘε( στα πρoκτικd σUνεδρ(ων πoυ
κaτaγρdφoνται στoν Πiνακα 7.4- To βιβλιo Α qΙbΙiograρhy on the search
for εtraterrestΓiaΙ /ntelrgence (ΔημoσiεUση αναφoρdζ ]ο2] τηζ NΑSΑ,
Mdρτιoζ ]978) των Eugene Malloνe, lν1ary λ,4. connors, Robeft L. Forιγard
και Zbiqnieιν Paprotny, με την κoτηγoριoπoηση των εκδ6σειJν τoυ, δει

32. tηΙΛtΙMtΝΑ EΡΙΑ AΠo 1.Ιl BΙBΛΙorPΑΦΙΛ
χνει τo βoθμ6 διασπoρdζ τηζ Uπ6λoιπηζ λoγoτελ"r'iαξ oνdμεσα σε εναν τε'
ρdστιo oριΘμd λαικιi)v και τεχνικ6ν περιoδικ6ν και εφημερiδων.
H τριλoγια τωv εκδ6σεων τoU ΠανεπισημιoU τoυ ftμπριτζ πdνω στo
Θaμο τηζ ιστoρiαζ τηζ διαμdχηζ dρχισε με τo βιβλio τoU steven l. Dick,
PluraΙity af the Wold;: τhe origins of the Ε'traterrestriaΙ Life Debate from
Democritυs to,(anr (1982), σUνεχιστηκε με τo βιβλio τoU λ,4ichael cΙoνe
τhe Εxtraterrestrial Life Debate, 1750'Ι9a0: τhe tdea of a PΙuraΙity of
|Λ/oΙlds fron Κant to LoweΙl (1986) και τελεiωσε με τo ριβλ(o τoυ steven
Dick τhe BiologΙcat υniverse: τhe τwentieth'Century Εxtrateπe triaΙ Life
Debate and the Limits of Science (]996). To βιβλιo τoυ Karl cuthke Γbe
Last Frontier: Ιnaging other Worlds from the coρernican RevοΙution to
lνιodem Science ricfun (lΘ6κη, Naα Y6ρκη, ]99ο) απoτελει επισηζ μιo
σπoUδαια συμβoλη σιην ιστoριο τηζ διαμιiχη' ιδιoιτερα οπd τη λoγoτε
χνtκη ιiπoψη τoU Θdματoζ. Eπισηζ πoλi χρησιμη εινοl η δημoφ1ληζ dκθεση
τoυ διοκεκριμεvoυ συvι(iκιη τηζ εφημερiδαζ Nery York τimes Νallel s'
sulliνan με τιτλo We are not AΙone (Νtα ΥoρKη, 1964.2η Eκδoση, ]993).
ολεζ αυτas oι πηγaζ aχouν πoλUdριθμεζ πoραπoμπdζ.
o τρ6π0ζ πoυ κοτoληξομε στη σιγχρoνη θει1ρηση τoU σ,μπαντoζ το
σκηvlκιi στα oπoια εξελiσσεται η ιστoρια μοζ/ περιγρdφoνται κατd χρoνo
λoγικη σεlρd στo βιβλ(o τoU Robert smjth Τhe Εxρanding υnΙνerse: AstΓo
nomy's Great Debate,1900_31 (Kεμπριτζ ]982) κaι στo βιβλιo των Richard
B€renzden, RichaΓd Hart και Daniel Seeley Man Dicovers the Galaxies
(Ν:α Y6ρ,η, 1916). Δημoφιλaστερεζ μελετεζ ειναι τoυ c. Α. Vvhiιney Ihe
Discovery of our GaΙaxy (NEo Y6ρκη, 19l]) και τoU Τimothy ferΓis rhe ned
ιlmit (Νεo γ6ρκη, ] 977. αvoθεωρη μaνη dκδoση, Naα Y6ρκη, ]983).
H ιστoρια τηζ ασιρovoμioζ τoυ ηλιακoιJ σUστηματoζ, η oπoιο λειτoυρ_
γε( ωζ φ6ντ0 σιo κεφdλαιo 2, περιγριiφεται στo εργo τoU Rοnald Doel
Solar SyΩen AstΓonomy in AmerΙca: communitΙes, Patranage' and lnter
dbciplinary Research, ]92o ]960 (Kεμπριτζ ]995), oλλd και στo aργo τoυ |.
N. τatareνvitz sρZae τechnology and Ptaneta ry ,4jtr.orom), (lrπλoιμιγκιoν,
]99ο). Στo βιβλio τoυ h/illiam sh€ehan Planets and Perceptian: τeΙescopic
wevr's and lnterpretationη ]609 ]9o9 (τdκσoν, ]988), εξετdζoνται γενικd
πρoβλημoτo πoυ σχετΦνται με την παραηρηση πλαvητιiν. H δloμdχη

33. ZoΙ] ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
γιo τιζ διωρUγεζ τoυ Αρη κoλι]πτεται dρtσια σιo βιβλιo τoυ William G.
Hoyt Lowell and Mars (τdκσoν, 1976), σιo δεκατo κεφdλoιo τoυ aργoυ τoυ
καΘηγηni κρdoυ τhe Εxtraterrestrial Life Debatq και σε dνα πληΘoζ περισ_
odιερo .ξειδικιυμενων με,ειωv πoυ παραιιΘινlo| στlζ πρoηγoυμενεζ με.
λaτεζ. Περισσ6τερα για τoν Lowel] κoι τo αστερoσl(oπειo τoυ Θα γΙνoUν
γνωσιd oτην υπ6 {κδoση βιoγραφ(α τoυ ιowell την oπo(α aχει γρdψει o
Daνid strauss.
τo βιβλιo τoυ Αντωvιdδη ιa ρ/anire Mars (Παpiση ]9]ο) απoτελει τo
απoκoμJφωμα των μελετιiν πoυ βασΦντoι σιην oτπιΚ1 πoραηρηση τoυ
Αρη. τo βιβλ(o τoυ οerard de vauζouleu6 Phy|ics ol the PΙanet Mals: An
tntrodυctjon to Areophysjcs (^0ν6ινc, ]954) κατεχει oνdλoγη Θεση στιζ
παροδoσιακ{ζ ασιρoφυσικaζ μελaτεζ τoυ Αρη με αυΦ πoι.l κατΦυν τo
aργo τoυ Αντωνιdδη τoυ 1930 και τo €ργo τoυ Flammarion La Planιte Mars
et ses conditions d' habitabilite (Γβρισ, ]892, 1901) σην παρdδoση τηζ
oΙπιηζ παρατliρηηζ. Kol τo δυo aργo oυτd εξετdζoυν 6λεζ τιζ σχετικaζ
παραηρliσειζ πoU ηταν δtoΘεσιμεζ μεχρt τη στιγμη ηξ δημoσ(ευσηζ.
τo βιβλιo των Edvνard c. E7ell κoι Linda Neuman Ezell on Mafi: Explo'
ration of the Red PΙanet, 1958'1978 (oυdσιγrιoη 1984) απoτελει την επι-
σημη εξστdρηη τηξ απoστoλiζ viking' Στo βιβλιo τo Utoρia and Βack:
The search for Life in the soΙar Sy'tem (Naα Yιiρκη, ]986) τoU Νorman
Horoν,r'itz πoρατ[θεται η dπoψη εvdζ απ6 τoι,ζ βασικoιζ ερευvητεζ των
βιoλoγικων πειραμdτων. Στo iργo των Barry Ε. Diglego.io, cilbert V. ιevin
και Patricia Αnn slraal Mars: τhe Liνing Planet (λ4περκλει, κολιφdρvιο,
1997) παρoτ(Θεται μια oντΘετη dπoψη ενdζ dλλoυ βασικo( ερεUνητη' τo
dρΘρo των carl sagan και P. Fox (τhe canals of Mars: Αn Αssessment after
λrariner 9Σ τo oπoΙo δημoσιε6τηκε σιo τ1εP|o6κ6 lcafus, 25(1975)' 602'
612 απoτελει τηv τελευτα[α λiξη Uπ6 τo φωζ τηζ συ1ρoνηξ aρεUναζ. H
τελευτα(α 6ρευνα για τον Αρη περιγρdφεται με πoλλaζ λετrιoμ€ρειεζ σιo
βιβλ(o των H. H. κieffer και ιiλ-λωη Mars (Tιiκooν, Αριζ6ν.ι 1992), και με
περισσdτερo εκλαικευμivo τρ6π0 στo 6ργ0 τoU νilliam sheehan r,ηe
Pιanet Μa6: A Ηistory of obseΝation and Discoνery σιiκσoη Aριζ6να,
1996). Στo βιβλio τoυ Donald coldsmiιh τhe Hunt for Life on Mar' (Νtσ
γdρκη, 199i) {oλιrπτετσι τo Θaμo τηζ διαμdχηζ για τα μικρoαπoλιΘιiματα

34. EΠ]ΛtΙMENΑ tΙΙΑ Απo TΗ B1BΛΙoιΡAΦΙΛ
και ιiλλεζ εvδεξειζ ζωηζ πdvω στo μετεωριτη ΑLH 84001 πoU ηρΘε απd τov
Αρη.
Για την ιστoριo των Θεωριιiν σχετικd με τη δημιoυργiα τoυ ηλιακoi συ-
σιΙiμοτoζ, δεiτε τo βιβλ(o τoU stephen c. Brush A HΙ|tory of Λ'4odem
Planetary Physics (Κεμτριτζ 1996) και τo βιβλιo τoU stanley L. ]aki, P/rneιJ
and PΙanetarians: A History of τheories of the origin of Ptanetaιy Systems
(Εδιμβoιργo, 1978). Για τιζ ανακoλdψειζ πλανητ{rν πoU βρiσκoντqι aξω
oπd τo ηλιακ6 μoζ σιjστημα κoι oι oΙΙo(εζ dρχισαν τo 1995, δε(τε τo βιβλιo
των Dennis L. N4ammana και Donald W. λ4ccarihy τoU νεdτερou oιrer
sυns, other Woids? (Ν(α Y6ρκη, ]995), τo βlβλio τoυ Donald coJdsmiιh
Wollds Unnumbered: τhe search for ΕXttasoΙaΓ Planets (Σoσoλ(τo, Kαλι
φdρνια, ]99l) και τo βιβλio τoυ κen crοsνvell PΙanet Qυest: the Εpic Disco
very of AΙien soΙar sy'tems (Naα Y6ρκη, 1997). Tα σχdδια τηζ ΝΑ5Α περι-
γρdφoντοι σιo A Road Maρ for the ΕΧploration of Νeighboring Planetary
lJΔte,",J (fχΝPr, εκδdσειζ c. Α. Beichman (oυdσιγκτoη l996).
'oσoν αφoρd σιην επισιημovικη φαντασια, θεωριi dτι τo βιβλiο των
Iohn ciute και Petel Nicholls τhe Εncycloρedia of Science Fiction (Νεα
Y6ρκη, ]993) ε(ναι απoλιjτωζ οπαρα(τητo.-ενο ιiλλo βιβλio πoU εΧω χρησι
μoπoιησει επανειλημμενωζ ειναι αυτ6 τoν εκδ6σεων Βaπon, Αnatomy of
wonder: A Clitical Guide to kience Fiction (Ndα Ydρκη, 198/), τo oπoto
απoτελει aναv πλΙiρη oδηγ6 για τηv επισιημoνικli φαντoσιo και τιζ ιστoρι
κaζ κoι κριτικdζ μελaτεζ τηζ. Αλλεζ χρησιμεζ πηγaζ για την ιστoρiα τηζ επι
στημovικliζ φαντασιoζ οπoτελoιJν τα παρακdτω εργα: τo εργo τoυ Brian
ll ' Aldis Billion year
-'ρree (Νaα γ6ρκη, ]9/3) και η αναθειδρηση τoU oπd
τoUζ Brian νv. Αldis και David γingmve ΤriΙΙion Year sρree: τhe History of
Science Fiction (Νεo Υ6ρκη, 1986Ι τo aργo .4/ιer,'] ate Worlds: τhe tΙΙustra'
ted History of
'cience
Γictlon (Ndα γdρκη, ]9/5) τoυ lames Ε. cunn.τaλoζ
τo εργo Ire World of
'cience
Fiction: Τhe History of a subculture (Νeα
Ydρκη, ]979) τoυ Lester dei Rey. Σημοντικη πηγη οπoτελε( επioηζ τo εργo
των εκδ6σεων Brian Αsh Ibe visuaΙ ΕncycΙoρe.]ia of Science Fiction (Νtα
Ydρκη, 1977).
oι βιβλιoγραφ(εζ για τη λoγoτε}γ(α σχετικd με τo UΓo περιλoμβdνoυν
τo εργo ηζ Lynn caloe υFos and Related subiects: An Annotated Biblio'

35. ZΙ)tl Σt ΔΛroΥΣ KoΣMoγΣ
graphy (o!6σlΥκ10ν, ]969), πoU συvιdχθηκε oπd τη BιβλιoΘiκη τoυ Ko
γκρaσoυ για την Αερoπoρια τωv HΠA με σκoπd να βoηΘησει σιη μελaτη
condon, και τo aργo του Richard Ν4ichael Rasmussen τhe υFo Literatυre: A
Comprehensiνe Annotated ζjbliography of works in εngΙish (ΙζCφερσoν,
N.K., και Λoνδινo, 1985). lστoρiεζ για ηv α,ιιπαρdΘεση για το Uto/ που
περιoριζoνται κυριωζ στιζ Hνωμaν€ζ Πoλιτειεζ, βρ[σκoνται σιo εργα τoυ
David N4. ]acobs the υfo Controνer'y l, lmerlca (ι,lπλoιjμιγκτoν, lνδ.,
'1975) και curtis Pee6le5 watch the Skies! Chrcnjcle of the Flying saυcel
M)4, (oudσιγrιον και Λoνδινo, 1994). oι ερεUνεζ τηζ Αερoπορ(αζ των
HnΑ για τo συμβ6V στo P6σγoυελ ε(ναι oι Ιre RosweΙl Reρort: Fact νs'
Fiction in the Νew Mexico DeJelt (oυdσιγκτoη 1995) κol ω τhe Ro'well
Reρoπ: case closed (Γραφειo Eκδ6σεων τηζ κι]βaρVησηζ τωv HΠλ oudoι
γrιον, 1997). τo συνaδριo σιo λ,4]Τ με Θεμo τιζ απαγωγdζ απd εξωγηινoUζ
τεκμηριιiνεται στo βιβλιo τoυ c.D.B. Bryan CΙase Εncoυnters of the Foulth
Κind: AΙien Abdυction, υΓos and the Conference at M-I.I (Νεα γ6ρκη,
]995). o oναγνιiJστηζ μπoρει vο σUνεχiσει vo παρακoλouΘει και τιζ διo
πλευρaζ τηζ διoμ6χηζ για τα UFo με τo τhe Skeptical lnqujrer, Ιo Jaurnal
of
'cientific
ΕχρΙoration κα Ιo journal of UΓo stυdies'
oι δdo κoρυφα[εζ ισιoρικεζ μελdτεζ για τo θdμα τηζ εμφdvισηζ τηζ ζω
ηζ εινoι τo lργo τoυ ]ohn ta ey τhe Spontaneou| Generatjon ContΓoversy
from Descartes to opain (8αλτιμ6ρη κοι Λoνδιvo, 19l/) κoι τo διδακτoρι
κ6 τoυ Harmk€ KaΓnminga στo Παvεπισημιo τoυ
^ovδiνou
με τιτλo
.studies in the History of ldea5 on the origin of ιife from ]860" (Noaμ'
βριoζ ]98ο). To βιβλio τoU Robert sapiro orΙgins: A skeρtic's cυide to the
creation of Life on Earth (Toρ6ντ0 κoι Nεo Ydρκη, ]987) απoτελει aναν πο
λυ εUανdγvωστo 0δηγ6 για τιξ σημερινaζ θεωριεζ σχετικd με την εμφdνιση
τηζ ζωηζ- Σι'γ1ρoνo θEματα μπoρειτε να παρακoλoυθησετε σε πoλλd πρo_
κτικd συνεδριων και στo περι0δικ6 oriqins of the Life and Εvolution of the
Βjosphere''Ενo επισηζ ευανdγνωσιo βιβλιo πoυ πρoκολει προβληματισμd
ε(ναι τo βιβλιo τoU Noμπελ[οτα christian de Dυνe νita] Dust: Life as a
cosmic lmρeratiνe (Νεα Yιjρκη, ]995). Πα τα τελευτα(α νaα πdνω σιηv
ouτοoργdνωση στo πλαiσιo τηζ εμφdνισηζ τηζ ζωηζ, δειτε τo βιβλιo τoU
Stuart Kauffman ,4t Home jn the υniνerse: τhe search for the Laws οf ScΙΙ-

36. υΠΙΔEι]ι'ΙENΑ ιΡΙΑ rΠo TH BΙΙ]Λ]oΙlΑΦ]Α
organization and Comρeχity (Νεα Y6ρκη και oξφ6ρδη, 1995). tMερικdζ
απ6 τιζ πρωτoπoριoκdζ εργoσ(εζ γιo την εμφdνιση ηζ ζωηζ εχoυν aνοτυ
πωΘει στo βιβλro των Daνid ιv. Deamer και caj] R. Fleischaker orlolrJ of
Life: τhe CentΓal Conceρts (Boστ6vη, ]994).
H ερευνο sEτl oπoτελει oκ6μα μια αρκετd vεαρη επιστliμη, με απ0τ6λε-
σμα η ιστoριo τηζ να μην aχει γραφτει ακijμα. ΠηγΙ1 πληροφοριιJv απoτε
λει τo βιβλιo τoυ David Vv. sνvift JεΙl Ploneers: Scientis3 τalk about τheiΓ
Search for ΕxtftteπestriaΙ ΙnteΙ]igence (τ6Κσ0ν, 1990), 49-53' H ιστoρια τηζ
εμπλoκηζ τηζ ΝΑsΑ oναπτυσσεται με λεΙπoμaρειεζ στo 6ρΘρ0 τoυ steνen
Dick.Τhe s€arch for EχtΙaterresιΙial lntelligence and the ΝAsΑ High
Resolution λ/icroΙvave survey (HRMs)i Historical Perspective5,, τo oπoιo
δημoσιειiτηKε στo περι0δ1κ6 sρace Science Reviews,64 (1993), 93'139'Σε
αυτd βασ(ζεται εν μiρει τo Kεφdλοιo 7 ουτoι τoυ βιβλιoU. λ,1ια γoητευτικη
αφηγηση, απ6 τo εσωτερικ6 τηζ Sετl, εν6ξ απ6 τoυζ πρωτoπ6ρouζ αυτηζ
τηζ aρευναξ περ1aχεται στo βιβλιo των F. Drak€ και D. Sobel ls Anyone
out Τhere? Τhe s.ientific search for Εxtraterrestriat tntettigence (ΝtαΥ6ρ
Kη' 1992). o c. seth shostak δινει στo βιβλ(o τoυ sharΙng the ΙJniverse
(Ν.4περκλεi; Kαλιφdρνιq, 1998) μ1α πνευματιοδη κoι καΘαρη περιγραφη τηζ
ερεUναζ SΕτl. 'Eνο σημαντικd παρdδειγμα γιo τoν τρ6πo με τoν oπo(o δια
δ6θηκε τo εvδιαφaρoν για τηv ερευνα sΕΙ] σιoν Uπ6λoιπo κ6σμ0 οπoτελει
τo εργo τoU Gui]lermo Α. ιemarchand, εt Llamado de tas Εstre]]as: 1us'
qυeda de ]nteligencia ΕχtrateΓrestre (τa Κ6λεσμα των Aστρων: H 'Ερευνa
για Εξωγηινη Νoημoσιjνη) (λ,Iπoυdvoζ Αιρεζ, 1992). Στo βιβλ(ο τoυ ,]e
ΙnneΓ Linits of outer sρace (ΑVdβερo κοι Λoνδrνο, ]987) o lohn c. Baird
ασκε( ψUχoλoγικη κριτ{κΙi στιζ υπoΘaσειζ τηζ aρευναζ sEΤ] και απoτελει μια
ασUνηθισιη συμβoλi, δι6τι o σUγγρoφaαζ εiναι κoινωνικdζ επισι,1μoνoζ-
Ειδlκd ωζ πρoζ τo θεμα τηζ μελiτηζ τωv επιΙrι6σεων τηζ ανοκιiλυψηζ
εξωγiινηζ voημoσJνηζ Uπdρχει ληη σUστημοτικη φιλoλoγ(o. Eξαιρεσειξ
απoτελoιjν τo εργo τoU A,beΓt A. ι1aΙison After Contact: Τhe Human Res
ρonse to ΕxtrateπenriaΙ ΙnteΙligence (Νtα Y6ρκη, ]997) κoι τo aρYo τoU
Paul Davies ,4re we Αlone? PhiΙosoρhicaΙ mρticatians of the Dbcovery of
ΕxtΙaterrestrial Life (ΝεoΥ6ρκη, ]995). EκλαικεUμενεζ μελaτεζ απ0τελ06ν τo
εργo τoυ ]ames christian Ε'traterrestriλl lnteltiqence: τhe First Εncoυnter
469

37. ZοrΙ ΣE ΑΛΛoΥΣ (oΣMoYΣ
(lMπdφαλo, Ν€α Υ6ρΚη' 1976) και τo εργo των B. Bova κοι Byron PΙeiss
First Contact: τhe search for Εxtrateffestrial lntelligence (Νtα Υ6ρΚη,
]99ο). Περισσ6τερ0 σoβoρεξ μελ€τεζ πoυ κατ(ιπιdνoνταl με τo Θdμα βρι
σκoντοι σιo Eργo τoU Edryard Regis τoU νε6τερoυ Εxtraterrestrials: scjence
and Alien lntelligence (KEμπριτζ ]985) Kαι στη μελaτη των ]ohn Biling'
ham, Rogel Heyns, David λ,4ilne και dλλων, πoU πσρηγγειλε η ΝΑsλ.'ocial
lmplΙcatΙons of DetectΙng an ΕxtraterΙestriaΙ CiviΙization: A Report of the
|ryo*shoρ on the cυΙtυraΙ Asρects of SΕΤι (A,loΙιτlωση απ6 τoν oργoνισμ6
sEτl, Ν4doυντεν Bιoυ, Kαλιφdρvια, ]994), η oπo(o εγινε κατ6πιν παρο}γε
λ(oζ τηζ ΝΑ5A. τo βιβλ(o τoU ]ames R' LeνιiS τhe Gods Have Landed: Νew
Religions from other 'νorlds (Αλμπονι, Nεo Y6ρκη, ]995) oπoτελει μια συλ-
λoγη dρΘρων πoυ ασχoλε(ται κUρ(ωζ με τιζ Θρησκευτικεζ διοστdσειζ τoυ
φοινoμενoυ των ιJto.
Τo ερ6τημo των oρΙων τηζ επισιημηζ πρoσεγγGτoι απ6 διoφoρετικdζ
κατεUΘdνσειζ σια €ργα rhe Limits of Science (oξφdρδη, ]984) τoυ Peter
Μedaal, τhe Limits of Scie,rce (N4περκλε], κολιφ6ρνια, 1984) τoυ Nicholas
Rescher, Γhe Limits of scientific Reasoning (Mινεdπoλη, ]984) τoυ David
Faust, Limit' of
'cientific
lnquiry (Νio Υ6ρκη, ]9/9) των ceraΙd Holton (αι
RobeΓt s. λ,lorison κα στa τhe Εdges of Science: Crossing the Βoundary
fram Phy'ics to Μetaρhyslcs (Νda γdρκη, ]990) τoU Richard λ,4orris'
H χρησιμ6τητα τωv 1στoρικU]ν αναλdγων κoι η oξ(o πoυ εχει η μελiτη
τηζ απoδoχηζ των επιστημoνικ6ν κoσμoαντιλiψεων εξετdζovται στo dρ-
θρo τoυ l. Α]mar (The conseqUences of Discoνery: Different scenarios, κoι
σ(o dρΘρo τoυ steven Dick "consequences
of success in sEΙl: Lessons
from the Hisιory of science). Kοι τα δοo περιdχoνται στo βιβλ(o τoυ c.
seιh shosιak Progrcss in the search for Εχtraterrestrial Lfe (Σαν Φρoνσι
σκo, ]995), 499 5ο5, 52] 532.

38. EYPETHPΙo
^ερΦoqlισ
HΓlA' υro, 2!9'242, 246 267, 2ι5,
Ακoδημ(α Eπιστημιnν, εrΣΔ, ]69
Αriνεζ_γ, ]4ξ ]47, ]43, ]5o
Αμερ(ανιn1 Ααpoνoμιnl Eταιριo, ra8
ΑμεproνtΦ'Ενωη για την πρ6oδ0
ηζ πιαtjμηζ, ]ο0.262
Αμερ(αν(6ζ oργανισμ69 ΑερoναUιnlζ
ΑαρoναUτικiζ και Uto, 272
Αμινοξao, 296 293, 30], 3ο6_]03, ]]2_]]8,
329.!32,453
Ανθρωπlni Αρr1, 4]]-440. κoι Koπερνkια
oπiληψη, 4]4. κoι sεΙ], 45o
Αvθρωπoκeτρισμ6ζ 55, 57, ]4/, 434 4]6,
Αroρnιη, μετεΦρftζ απd oυτη, δ, r2r r23
Αrωνιdδηζ, ε' λ4'.6a 63, 7ο, 30 8η 452, 466
Aρη9, 24 2a, 42, 54' 57, 61-127 , 13o, 139'
142, 151, 191, 196, 199 203,207,
2οa'219, 227,235,244, 24a, 251, 2t4,
2a3,2a7' 295, 29a, 299, ω2'105,313,
3]4, 3]3, ]2l, ]25, ]]ο, ]]]l ]34, 335,
336, 345, 146, 4q, t5a, !94, 395, 404,
10s, 445,447, 452, 454 456, 164, 466, 467
Αριστoτεληζ, πiση Yια ενα μοναδι16
Aαaρζ νετρονiων, dεζ πoλ6μενo( αΦaρζ
Αoτεροσrοπε(o Αllegheny, ]6], ]76
Ααεpoσκoπειo Αρεσ(μπo, ]95
Aαερoσκoπειo Γιερκζ, 3], 32, 33
Ααερoσκoπειo Mccormiζk, ] 45, ],1Z
Ααερoσκoπε(o MoUντ6ι 32
Ααεροσκοπε(o Πoρκζ, 395
Ααερoo(oπε(o nρiναoη 32, 33
Ααερoσrcπε(o ορoυζ Γoυnσoη 32, 3ξ 9q
Aαρoμoλaiα, 125' 117 δεζ επιηζ
βιoαστρoνομιο, εξωβιoλoγ(α
ΑστρoΘεoλoγiα, δε' κοι θεoλoγ(α
Αστρoφ!σικΙ1, κoι εξωγiινοι, 52, 5r, 6l
ΑΦρoφUσ(6 Αηερoσκoπειο ΣμιΘσdνοη
Ααρoνoμ(dζ ΔoρUφ6ρo9 γπερυθρoυ
(MS), 166, 163
Ααρo τoυ Bπnard, πιθανoiπλoνiΕζ γrρω
ωυ' 146, 163-165' 177, 261
Ατμ6oφ0ιρo, πρωτoγεν|iζ γη, 296, ]]o, 33ο,
'31'
445ι 452' δεζ m|σηζAρη9
Aτoμlni Θεωρια. 34 ]6, 42, 43, 1]5, ]94, ]22
Aφρoδiτη, 54, 64, 66, 35-37, 92' 142, 213,
216, 2t7, 214, 274, 304, 404, 455
Botιηρlσ, 25, 12!, 20!, 296,1o7' 32o, l21'
θααλlκd Ααερoσκoπειo ικρινoυιτ9 79
Bερν, ιorlλιοζ, l90j94, 2l3

39. ZoΗ ΣE AΛΛoΥΣ KoΣMoΥΣ
Bιoαrρoνoμ(o, ]97, 457' δεζ επrdη'
dωβloλoγια. Zω1, εξωγηινoζ
Bιoλoγiα, 294,295, 293, 299, 3o2, ]ο5, ]ο6,
B(oλογlκd drμπoν, ]o, ]2. ]3,42, 5], 6l,
402, 4!2, 436, 442 444, 44a, 149, 4s5,
Bιoφυσιni κoσμολoγ(ιι δεζ (oσμoλoγiα
BoUδισμ6q, ml εξωγiινoι, a2l
Γαl'lΙ'oιoζ: Dia|agυes on lhe τwa chief
ιvold j)/Jteπ (r614, ar, Σελ|iνη 6μoια
με τη Γη,40 4], 5,de.2s ,Un.Us 06]ο),
Δελφ(νιο και voημoσιlvη, 16l
ΔημdKριτoζ, ]l, ]2, ]4, r22
Διαζ, παρouσιo oργoνικΦν μoρ(ων, 3]/
ΔιαστημιΦ ιατP(η, ]ο3, lο6
Δι0στημ16 κεrρo τζ6νσoν, δεζ εΘνΦ
γτηPεσ(α Aερoναυιn1ζ (αι
Διαστliματοζ (ΝΑsA)
Διαστημικ6 τηλεσ(6πlo Hlbble, 60, ]67,
171,175,132
Διοσημ6πλoιo Γαλλαιοζ, και Ευριiπη, lΔ
Διoσημ6πλoιo Viking, 24, ]]0, l l2, l l7, l l3
Δεθψjζ Α(αδημια ΑερoναΦrη9, ar7
Δεθνηζ ΑστρoνομΦ 'ινωση, 1rr, r/r, 176,
Δtrθνζ ΣUμβoaλo Eπισtημovrdν Eνιισεων,
Διπυo BoΘaol Διoαiμoτoζ.333, 39], ]94
Διoiκηση EΘνιniξ ΑερoναUικ{ζ κoι
Διoαliμοτoζ (ΝA5Α),2a
EΘνωl Α(oδημio ιπσημι1η HΠA, ]04, ]03,
1 11, 113, 131, 134, 266, 271, 276, 295,
299, 303, 330, 354, 396, 405
ΕΘν(d Ααεροo(οπειo Poδιoαrρovoμiα(
{ΝRΑo),229, r5r, ]5]
EΘνικ6 Eπtστημoν(6 'lδρυμα, 230, ]5]
Eνδοαστρ(d μ6ριΦ δ.' μjPιo, oργαν1(.ζ
ΕνδοodτρtΦ επrcινων(α, ,εa stτ
ινδoαΦPικ6ζ επoικισμι'ζ, ]76, ]77
ινδoοΦρικιi ταξ(δι, 264, ]74_]76, ]37, ]9/
ιξaλξη: βιoλoγκ1, rr, 205, rο6, rο3,
327-329, 312, 421, 444 44A
Εξωβιολoγιιι lο5, lο6, 1ο3, r27,2]3,295,
]ω, ]ο]_]06, ]ο9, ]22, ]]], 335, ]]6,
15a, 162, !6a, 4A5, 447, 451 455, 4s7,
εξωγiινη ζωi,27 ]ο, ]], ]4,45,47,43,5],
57,6],65,36,37, ]00, ]ο4_l09, ]]], ]]9,
]2ο, l30, l33_l9ο, l9], l94, ]99,2]7,
227, 229, 240-242, 290, 29 1, 29 4,
297-3a6,3ο9 311,322 324, 32a 310' 112'
334, 336, 341, 342, 144, 345, 351, 3s2,
353 !60, 372, 346, 395, 196, 442, 4A3,
405, 404, 411, 417, 1419, 420, 424, 429,
41, 412, 414, 4',16, 417 442,449 452,
454ι 456' 47' 49,461,464
ιξωγηινoι, 2&]0, 50, ]33 ]95,2ο2 24l,
144 251, 255, 257, 261, 275, 274, 2a0,
141, 245 291, 3J2, 314, 140, 144,
37! 377, 404, 404, 414,419, 424, 425,
427, 434, 431, 434, 437, 459 461,46a
Lτικalιωνισ, 196, 197 , zο5, 214' 226 22a, 255,
29ο' 3ο9' 337' 340' 342 343' 352' 355'
153 3/9, 135 137, 391, 193, 197, 199, 401,
406, 407, 410, 411, 415, 417, 422, 427, 446
Eπιαημονικη φοWoσio, 26' 29, ]25, ]33-l9l,
194' 197ι 199,2a6 211' 215ι 21a'21a'
246' 253' 277' 32aι 169ι 399ι 4ο9' 421'
ι2!' 459' 46a, 467
Eπrρoπj Επιστliμηζ Δ1oστηματoζ, rο3, ]r3,
]96, 404, 4ο5, 4οq
Eργoστηριο Αερonροιijθησηq, r06, ]69, 23ο,
EUρΦτη, κoι ζΦη, 27, ]25 ]26
zωη, εμφ0νιoη, !33, !37
'
312' 344' 149, 353'
59, !61, t71, 432, 134, 419, 4s2, 45!,
455,464, 464, 469

40. EYPΙ,-l.ΙlPΙο
Hλoκ6 σιjrη μο, δεζ πλoνητ(ιi συπη μoτα 127, 29a, 3oa, :.n9, 111, 116 321, 125,
Hλιoκ6 α]στημo, ζωη oε quτd,64,65' ror, 32g' *aι 445,453ι 455
112' 111' 125, 126, 13a,24a'352'379, MoPμ6vo1, 5l
444 Mπoξ σφαιρiδιο, ]52
Mπρornνγ(ζ ναιτo!τo, ao]
oεoλoγ(c, αστροθ εoλ oγ ια, 4 ] 9, 4]ο. δε,
επΦ(Xριtloνισμ6q
Θεωρiα πoνσπερμ(αζ, δε' ζωιi, πρoaευση
oρηo(ειo, και εξωγt1ινoι, δε' βoυδισμδi
Xρισιαν1σμιjζ, κoμφoU(α{σμδ'
ινδουισμιiζ. σλdμ, ιoυδoiσμδ9,
σιντoiσμdζ, ταolbμjζ
lνδoυισμιjζ, κοl εξωγιiινοι 427
lοUδαiσμ6ζ, (oι εξωγηινoι, 126, 423
σλdμ, (oι εξωγiινοι, ar3
(αρτaσιoζ, ρ.νζ και rP6βlλoι, ar
κεντραη Yπηρεσ(o nληρoφoριι6η δεζcΑ
κawρo ερευνιJν Ames, ]ο7, ]ο], ]3], ]9o,
Kεντρo tρευν{iν Λdγκλει l12
Ka)ξσo t6ν ΗΓ,A,16,261 263, 269' 273,
275, 179, 3a5, 3q4, 46A
Koμiτηξ, δεζ μ6ρια, oργανικd
κoμφoυeαqσμ6q κoι εξωγηινoι' a23
KοπερνιKoυ ΘεωP(α, 4ο-44, 5ο, 64, 413
fuσμιq εξaλιξη, 55, 4-43_443, 457, 459
Kοσμoλoγιo, rr 3ξ 42,4r,6], ]42, l54, ]s5,
ι02' 411' 4]!, 4!6, 43a 44a, 449-45!, 46|
ΛoιlΘηρoζ, Mοριινo' 4]3
^ουκPητlaζ,
De re.υm natura' 35
ΜalζεP, 154' 164
Μεtεωρiτεζ, 25 227 , 64, 11.)' 12a 124' 127
'
2a2' 24a' 26ο, 269, 27 4, 29a' ω6 315'
319ι 33a,35aι 445ι 451ι 451' 467
M6λυνση,.δεζ πλoνητιiν μdλυνση
l'Δ6ρια, aρανικ6,25' 26,65,9a, νa, 122,
Νdνoι πλqviac δεζ μoυρol ν6ν0l. φαιοι ldνoι
Nεφελlκη UπdΘεση, 56,72,7], r]2, ]33, r4o,
Νεtdνao και ιiλλo ηλιoιi συαliμoτα, a3
Nεjτων loαdκ κl d.λiα ηλιoκ(i σoΦμoΦ, a5-a7
Νoημo6a9η, 29, κ, 47, 50' 65, 67, 75, 7s,
107, 1a5' 221-226, 229, 23ο, 23a, 24o,
242,244' 246' 252,255' 261,267ι 2711
233' 291' 102' 3a7, 1a9, 1ο, 332' 334,
337, 142,34, 352, 157, 1s9 363, 167,
37ο, ''7s' !76, 399, 401, 4o4, 4a5,
447,449, 412 416, 419, 42A, 424, 425,
423-430' 43ι 416' 437,441ι 442,446'45ο
oπoδoιτoυ swedenborg, 5l
oργανικη σινΘεση, πειρdματο, ]ο4 ]ro, ]]]
oργαν(6 μ6ριo, δεζ μ6ριo, oργoνΦ
'oριo tη9 ξπαiμηζ, 0εζ επιστΙlμη, 6ρια
nαπoγldνvηζ, Mιxιiληζ, ]75
ΠoριjΘUρo μl(ρo(υμdτων, δεζ 5Εrl
Περlααμrοι δiσκoι, ]66_17], ]3]
Πλoνητζ,27,23, 32, 35, ]3 43,46,50,54,
55, 64, 7a, 94, 10!,10a, 1 10-136, 139,
112-144, 14a 1as, 2A2, 294, 31O, 316,
366' 371, 4ο4, 42a, 434, 451' 455,4s3
Πλoνητlκd συστημoτo, 23, ]3, a5, 56, 5η
1ο1, 130'144' 1 4a 1 59, 1 62, 164' 166,
170, 172, 175 1a5, 21 7, 225, 226, 291,
. 344, t1,36A, !65, !66,372,391, 403,
421,445,447 449, 451, 452, 4s4, 456
ΠληΘo9 κ6σμων, 36_]3,47, ]90
ΠoλUκυκλ(oι αρωμoιKo( UδρoγονdνΘραGζ
(naEr, r22, Ι6
nρoiλευση τηζ ζωiζ, ]ο6, l2o, 2]5, 294 306,
1211323' 447
'
44a' 4s6
nρωτoεπιΦμη,457, 453
ΠρωτoπλoνητικoΙ δiσκοι, ]3], ]63, r7], ]7a

41. ZoΗ ΣE ΔΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
P6ηουει Νaο MεξKd.24], 236 28l γδρoΘερμ(εζ πηγξ, r2r
Σε-liνη, ]5,4ο-aa 57,64, ]o4. ]25, ]26, ]]1, γπ6Θεση πλαητoειδιnν, l]4, ]Φ, ]56
173,1a1' 189' 192' 19','' 213,223,235ι
261,!a1,4o9'ι2a Φoι6qldνoζ]67,]/]]/5,1/3,130,]3],134
Σlνιοiσμdζ, και εξωγiΝoι, 423 ΦUση ΘεoλoγΙo, και dMoι Φσμoι, 46, 48,
Σπειρoaδi νεφελιιματα, ωξ πλονηι(d 413' 419
σUΦμoτo, ]]Ι1]5
Στρατ6ζ Hnη ]46 Χoνδριτζ, ανoρα(odχol, δε, μπεωρiτεζ
Συμβ0τ6τητσ, δε'εξaλιξη, πρodλευη Xρ1oτιoνισμdζ, 36, 43_5], 2l5, 230.4]3 424.
427,424
ταιν(o, με εξωγη(νοUζ 23. ]33,l89,2]2,229,
213,2!9 459 Ωρ(ωι πρΦτοπλανηικd σUστημoτα
τooiσμ6ζ Kαι εξωγηlνo1, a23 σε oυτ6ν, 167 , 173, 174
τηλε6ραoη, εξωγiινoι σε αUτη, 2r2 J] τoυ Πiγoσoυ, l/6, ]79
Tιτ{jν, Φ1oργανικιi μdPιq,64, l27, ]]] /ο του oφιot]χoυ, πλανητ(οiσυνoδo( τoυ,
ττoU ταl]ρου dαρο,229 147' 159' 167,173
Αbbott' charles c., 36, 3/ Beta Picιoris, ]63, ]69, ]3]
Abeson. Ph]]ρ H., ]ο9, ]]] Bethe, Ηan5, ]47
Αdamski,6eorge,256,257,237 Biemann,K|a!s,r13,l]7
Αdaml, ινaιtel5.. 33, 9l, 9], 94. ]39 B]]lngham, lohn, ]3], 394, ]93, 4]6
Αitken, R. c., Πλανητικd σUαηματo, 14l BL5h, Jamel,2]ο
ΑLH s4oοr, 6ε'Αρηζ, μετεωρ(τεζ 0π6 ElUm, HaloId F., 323, ]16
τov Αρη Bondi, ιleΙman, 4]'1
ΑlvaΙez, LUis. 255, ]36 Blacewell, Ronald, }60, 364, 365, ]72, ]75,
Αmbarιumian, V, Α., ]69 ]73
ΑndeΔ, Edward. 3]] BradbUry, Ray και εξdγηlνoι.206, 20l, 2]],
Αrnold, κenneth και Ufo, 245,246, 276 21a,219,221' 227' 2''3
Arhenιul, sνante,36,296,297, ]]ο, }]9, 32o B.in, Daνid,22],2]q 2]l
Αsimoι lsaaζ 21],232 BΙown, Harrιon, ]65, 229
BΙoν|^, Hafud,26,264
Ball, Robert 5., nρεσβ., 56, ]99 Bluno. Ciordanο, ]9, 4ο, ]94
Barcw,l, Dr 416-440 Bryan, C. D. 8.,233
Beck, Lew]s νν., 4o9 Bryan, Richald, ]94
Beckwith, steven, ]3] BUhι, Daνid, ]]6
Behky, τ., 99 Euroιghl, ιdgaΙ, Rice, 2ο6_2ο3, 2]9,2]].
Benιle, Richard, 45, -46 2'5 237
Berenzden, RichaΙd,4ο6,4ο7 But]er, Paul, 176, ]73
EeΙkner, Lloyd, 255, ]52, ]58
Bσnal' l' D., @ι μπεωρiτεζ, ]rΘl] caινin, Melvin,299_]12, ]2], ]53, ]6]
BΦzeLius, J.l., rrl cameron, Α. C. !ν., ]63, ]7],4]0,464
Be$el, tliedrich, ιν]he m, ]]Ι, ]6] campbell, BrU.e,167,17o,171

42. Canpbell, lahn, 203, 211, 212, 2!3,237,23s
camPbell, 1rν. !γ', 73_30, 34 39, 93
car, Β' ]', 436
cart€l, Brandon, 4]3 434 4]7,,14o, 44l
chambedin_Moul1on Θεωριo, ]]] 335, ]5ο
chambellin, τ. c., ]]], r52. ]56
chyba, christopheι, ]]6
crA (κεντβni Yπηρεσ(α ΠληρoφoριΦν). 255
claΙke, ArΙhιr Κ'' 19a,2o7, 215, 22a 226,
229'231
'
231, 215, 237 , 42ο, 43o
claUs, GeoΙ9q ]l3, 3]4
clemence, cera]d ι/.. 27]
Clement, l1al, 22a, 225, 226, 230
CIinton, Bill, 2-4
cocζoni. ciUsepPe, ]4], ]47 ]52, ]54, ]56,
354,161, t63 367,1a3, !97, 410
coοdon, Ldwaι1 o', 243, 26'''272, 275,
279,231,2aa
click, trancι και η πoνσπερμio, ]2ο, ]2]
crowe, Micha€l, 16, ]o, 43, 63, ,165
cυ.tι, H. D., ]Ζo
Daniken, εri.h, 236
DarrΔc6, H' B', ]l, 252
Delano, κenneth, 425, 426, 43o
De Valcoυleu6, ceΙard,33, ]oo 466
Di.ke, Robeι, 4]2-4]a, a33
Draιe ιξioωη, ]63 375, ]9s,446,449.45]
Drale, FΙank, 229, 271' !51 367, 172' !76,
379,131 3a3,395, !97,196, 410, 112,
Dobzhan5ky, τheodosiUl, ]]6
Du Νοιy, ιnζomtq ]2] 32Z, ]42
Dyson, FreeraΛ, 165, 366,
'69, '75,
397
ΕYPETΗPΙo
Εddin9tοn, ΑrthUrs., ]4ο, l57,42]. a]2,41,t
Ellι, G. R,, 44o
[ermi παpdδoξo, ]7], ]/5, 176, ]95
Flammalion, camiΙle.5s,56. /3.74, s], s7,
19a 19Δ' 199, 2ο5, 211, 466
tontenelle, Bernald le 8oνier de, 43, 44, .459
Catewood, Ceorge, 16l.lz6, tzl
Cindiil, L ι4', ]67
clennan, T' κeith, rο6, 3ο2
coldin, Daniel, r8l
coudsmiι samυelA', 255
coυld, stephen Ja, 3]3, ]]9,4]4
llaldane, I. B. 5,, 212, 2ts 217, 2s6, 297, 310
Hale, οeoqe Elery, (oι δι.iρυγζ τoU Aρη. sr
l1D 114762, 167, 171, 17a, 1aO
ι]einlich Εichho.n, X6ιvριχ. l6]
Ηendeaoη, Lawr€n.e J., 4]7, 44s, 45ο

43. 7olj ΣF ΑΛΛοYΣ κοΣM()ΥΣ
HesbυΙqh, τheodore, 4]]
ι]ill, Belιy κoι Ba.iey,267
HoeΙner, sebanan, ]6ο, r75
Hοlmbe19, Εrik, ]Φ, r6l
Hοpkins, Bυd, 237, 233
Horowiξ Νοman H.,6], ]]ο, ]]5 ]]9, ]ο3,
Hoyle, rΙe.ι, 159, 221' 226, 229, 101 , 11,
313,320, 326, 419
Huang, sU shυ, r5.1, ]56, 1'3, 36]
HUbbe, Εdwin P., r]9, l32
ΗUggins, 5]r νγilliam, 5]
llυΧley, τhomas, ]93, ]99,205, ]2]
!1ynek' ]' A len, 236, 249' 2sΙJ,251' 256' 259'
26A 264, 266, 269, 274, 275, 274'246,249
Ιacabs, Daν|.ι, 242, 249, 237
leans, ]ames, ]34 ]45, ]43. ]5ο, r52, l56,
]ean5lefΙreyl υf,6Θεση, ]]6, ]40, ]4]
loies, Elk Kαι FeΙm] παρliδoξο, 3/5
lung, carl, (αι Ufo.253,269
]Gnt, lmmanuel, ]2,47,6], ]9ο, ]96
Karda5heν, Νicolai, ]66, ]67, ]69, 3/3, 330,
κeρ eΙ, Johanne5, Φ_a2,16l,l39, ]99,23],4]3
κeyhοe, D., 250_252, 25l
Klein, Harod P., ]]3, ]]/ ]]9, ]ο3,1]9
KUb .ζ stanley,233,2]5
κUiper, ceraΙd P', 9]. 96 93, l0], ]ο], ll7,
1s1,156, 159, 266, 269, 271, 239
Lalande 2]]35, ]4η ]6ο, ]6], ]67, l77_]3ο
ιamΦ, Νorman, 4ο], 426. 427
Lampland, c.o., 68, 9ο_94
Langmun, rin9, 249
Laρlace,5imon de,47,56, ]]6, ]37
La$wlιz, κUΙd, ]90, 19] ]93,205,203,22],
Latham, David, 161 r7l, 173
Ledelbe19, l05hua, rο4-l06, 299, ]ο2, ]53
Lem,5ιanιlaη 5olar6 (r96r), 22l
Leνin, c beΙt, ]]Ι]]9
Lewis, c' S', 206, 215'217 , Δa, 2!7, 264, 421'
423,424,431
L y, lohn c., κoι Ικριν Mnoν( συνdντηση,
153, l6l
Lildsay' Daνid' A νoyage to Al.tυlυs (192ο)'
LiPpin.otι samh, ]60, ]6], ]67, ]7/
Lοlenzen' co.al και Lenie, 257
Lοwelι, Pelciνal,5η 6] 91 l02, lο], 1ο5,lο9,
112, 1 17, 120, 126, 1A3, 1q0, 19 !, 194,
196, 199, 241, 203, 247, 243, 213, 244,
24s, 751, 294, 445, 451, 452, 456, 466
ιow, Robeζ 267, 263
Manιelι, τhοma5,246
Malcοni, 6Uglielmo, ]45
Mar]Der, διooτημ6πλoιo. 36. ]]], ]]5
Mascall, t. 1., 42r, 423
Mathew. νγ. D., ]2], ]24, ]]3_]]5
Malnder, Ε. ιν', 79, 32, 33
Mayor, Mi.hel, l/6 r/3
Mayl, EΙnsι ]23,33l, ]39
McDonald, lames, και UFo, 266, 263, 269.
Mc(ay, Davud,29, l2l
McMullin, εΙnan, a29
McSWeen, Ηarry' r2]
Meinsche]m, νvaren, ]r2
Meynelle, Αli.e, 4οl, 426
Μeπe|' oo|dld H.' 239,253 261,264' 269'
27 4, 275, 252, 245, 291, 345.

44. EΥ!ETΙΙPΙo
Milleι sιanley, ]ο4 Raib]e, caniel c., 424
Millel, !γ]]]]am Αll€n, 5r, 5] Rea, D' ο., 99
Milne, εdward Α', 4οl, 42] 423,42s Rees, Marιin, 4]6
Mοnod, hcqus, chr,ζe ard Ν€.erΦ Regis, Εdward,lr., ala
(1971),325 Reuyl, Dnι ]4s
Mιinch, c., l1o, l]] Roa.h, trankin,267
Mullel, l]. J., ]]5 Robertian, Η' P',255' 256,26z 267
lMuray, Bruce, 23ο, ]33 RoddenbeΙry, cene, 2]4
Montagu, Αshley, 4ο6, 4]7 Ro5n, ]. H. (o πρεσβστερoζ), ]9o, ]9], 2o5,
MoΙa, Peter, ]29 211
Morilon, Phiiiρ, 27], 274, ].{/' 349, ]63, Rolsh, ]. εdwad, 269
336, ]33, ]93..4ο7, 4l] 4]3,,t45 RLpPelL Εdward, ]r',252,257,259
Moι ιo., t' R., ]]1_1]5, 14o, ]5ο, ]52, ]56 RU$el, Henry Νori55, /9, ss, 94, 95, ]39l.{ο,
141,117,149,251
Νa9, Bartholomew, ]]2 Ry]e, sι Marιin, ]7], ]72, 4l]
Νewcomb, simon,56, 32
Nicholson, seth B., Θερμoκρoσ(o τοU Aρη, Sagan, carl,26,2a' a6,2o7,231,21:.,261,
Φ' 94 265,267,269,273,274,275,1o2,31a,
316, t17, 323, 341, 35a, 361, 362,
o'Brien, BΙian,26] 367"169, !g1' !9a' 4o6'4as' 412ι 414' 46,
oliver, Bemard M., ia, ]/ο, ]72, ]85,4]],45o 466
o'Νeill, Gelard K., ]/5 sapiΦ, Robeζ καιπρoaλεUση τηζ ζωiζ,
oρaτil, A' ]',296,299,305'310, 445 os,326, !27
oρpenheimer, Robeζ 347 sargenι Arneila, ]s1
orelme, Νikole, ]7 saLΛdeτs, oaνid, R', 267 , 26s, 272
orgel, LesΙie, 12ο, ]2l schaefler. Robe( 2s2,2s]
o16,luan, ]09, ]lo,3]5
'chiapardΙ
'
cioνanni,69-73,76,77, s2s4'
ozma, δ.ζ D.ake FEnk a7, B3,194
5chopf, !νilliam, 25
Pageh, Heinz, 439 schwaΙtz, R' Ν., ]6.4
Page, τhornιon L., ]]4 116, ]5], 25s, 27],274 Seiν, tle.ιeick, 271
Paine, τhomas,43,49,4]9 sΕτl, 16, 17, 22q, Δa, 291, l32, Βa !99
'
Pa meη ηaΙ 246 410'416,422,423' 431, 437, 446, 447,
Pearman, J. P. τ., r59, ]63 449, 45o, 45!, 455'460
Peπotiη, Henri,6/ shap]ey, Hadow, 3], s8, r29, ]54 ]55, ]o],
Pettiι Εdιon, 9ο, 94 16a' 449
Pickering, E. c', ]]2 sheΙle, Mary, ]9ο
Plckel]hg,w'H',7a,7!,74,76,37,92 shkloνskii,l. s.,26l,12], ]66_]69 3/2, ]76,
Pοnnamρeruma, cyril, ]o], ]ο5, 1ο6, 3ο9 !73,379,464
PΙοζtor, Ri.hald Α', 5] 5ξ 7a, r]4, ]4o, ]9o, sholomitskii, Evgen, ]sο
199' 105 simμon, George caylord Γκεtλoρν! ]oo,
Puccetti, Roland, 423-4lt 115, 136, 333,4s4
Pιr.ell, ιdwald, ]74 si.ton, !ν]]]iam M.,9s ]oo, ]o7, 1o9, ]]]
sliphel, Ε. c., 33, 39, 92
Queloz, Didieη ]76 ]73 sliphe., V. M., so, 99
Quintanialla, Heζtor, νεaτερο' 263 sysh, ν. l., ]6/

45. ZοΙJ ΣE AΛΛoYΣ (oΣMoΥΣ
smith, Bradfold, ]63 νan de Kamp, Peιer, και πλανητικd
snow, c. P., 456, 457 oυσιημoτα, ]44_145, ]49, ]53, 162, 164,
soffen, Cera d Α., 1r2 170
sρenceΙ Jones, sir Harold, ]30, ]57, ]22 νa.denburg, Hort s., 243
sρinld, H.. και Uδρατμoiτoυ Αρη. rrr VieW n9, Daνd, ]4], ]/] 3/7
spitzeη Lyman, ]40 ν]shniac, νvolf' ]03
stapledοn, olaι ]9], 206, 2]2_222, 225, 229, ν]vian, νveαon. και ι]Fo, 263
stendahl, cri5ter, 406, 4o7 νalker, cordon κοιΑndrew, ]7]
st. Jοhn, cha.les Ε',93 ]νald' Ceoqe' 297' 102' 121' 4a6' 4a7,413'
sι6nd, κaj, (αι 6] τoυ κ(κνoυ, ]47, ]59 414
stΙieber, !ιhitley, 237 νγallace, Αltred R!$el, 5ξ 59, ]]2_r]4, ]36,
strughοld, Hubertls, rο] ]]3
struνe, otto, ]53 ]56, ]59, ]7ο, ]/], ]5], ιveIIel, ouon, και"νval of the νγold',
352,156 363, 366,372, 449 197, 245
sturocζ Pet€l,23],232,239 !νell5, c. P., ]]4
sυlliνan, ννaιtel, 363 wells,11. C', a2' 1a7, 190, 194, 197'205, 20a,
sulliνan, ιη/oodfuffτ. ll,173 213' 217 219, 236 2!s, 24o' 334, 41a, 459
ννe]nbaum, stanLey C.,.Α Martan
τarteΙ, Jil], r3a ]3], ]95, ]93 odysey, (]934).203
τeril, Richard, 163 ννelnberg, steven,442
τesla. N]kola, ]45 !νe Δackel, crlFriedΙich, και νεφελΦ
τiayeη coldon,273 υπ6Θεση, l49r5l
τio]on, Loυι, 6Z γhee]el, John, 4r5
τjl ιch, PaιI, 42] !νhewell, νvilliam, 49, 5ο, 52, 53
Ιkhoν. G. Α., 96 !ιhipple, Fred L., 235
τpl€l, Franζ 3/6,436 Λ/icιramas]n9he, chandΙa, ]]6,3]3 32],
τodd, Daνid, o., ]45, ]46 ]26,142
τownes, c. H., ]64 wilk1ns,1o6ο' Discoνery οf a Wolld i' ιhe
τroitskii, V. s', ]69 lιoone (1633)' a2
τrumpIeΙ, RobeΙt J., ]], ]39, ]94 ribon, Paιrick, 44ο
νvinkleι κenneth, 4]3
υFo, 2a,233,234' 236,239'291' 371, 439, νvl]ghξ νν. H.,47,39
Urey, Ha.od, ]53 χennes, Do0gas, ]]2
Vallee, Jaζques t., και Uto, 259, 260 Young, Richard s., ]ο]

46. τo clBΛlo τoY srryεΝ J. Dlcκ
zΙltt Σ A^,1οYΣ κoΙMoYΣ
πolxεloΘEτnΘΗκ & Σt^lΔoΠo,HθΗκε
πlΣ εlκAτΑΣιΑΣEΣ mN EκΔoΣtΩΝ
t κειpoε
τγΠoΘHlG ΣE ].50ο ΑλΙnπΠΑ
ΣΙo εrtoΣf^Σlo lPAo]XΩΝ τ Ν0Ν
stanPRτΙγIo
xloY ] 3, ΑΣπPonγPloξ τnλ 2] c55'34']4]-2
ro MΑ'Ιo τoγ 2οr0
nΑ
^otAPlΑΣMo
1ΙΣ tκΔoΙκHΣ εrλPnΣ rκε.ΔPoΣ'
l. ltΝΝMιoY ], ΑΘΗNA 106 73
2]0 ]3.09./]2 εΑ* 210.]3.02'655

47. 1
AΠo To ΦYΣΙKo KoΣMo
ΣTo BΙoΛoΓIΚo ΣYMΠΑN
Aπ6 τov Δημdκριτo oτov Lowell
Στηv αoτρoνoμiα oημειriθrμ<αv τφι9 μεydλεg maναoτdoa7 ατη διdμaο τωv τλευταiωv
τειρaκootωv ψnνωu Η πμ;τη fiταν η ε'πανdcιτoaη τoυ Κoπlρτικoυ πoυ μαατ6moε τη Γη
απ6 τo dειτρo τoυ ηλaκoi σL'στfiμaτog και την τσ1τoθΦoε σε απ6αοση 150 εκατoμμυρtων
7λιoβρων πlρα aπ6 αυ'τ6' H δεnτερη aυν.6βη ανdψoα στo Ι920 Και στo Ι930 6τ0ν' ωζ σν-
νmaα τωv εργαoιι}v τoυ Η. ShapΙey και τoυ R. J. TnnρΙeι, oιτeιδητoπoιφαμε 6n τo
ηλιαιζo σiι'τηιια δε βρ(σκε1αι στo κlντρo τoυ Γολαξο μαζ, αnd στι1ει aπ6 ζιντ6 περtπoυ
30Ιn0 η φωτΦ' κPψιLtyo βoα oε μια ομυδριi διακριvoμεη σττεtρα. H τριη ετανιiσταση
oψβα|νa ατjμεμ και, εtτε τo θθaψε ειτε 6χι, πρaτει vο σ4ιμ'1aσιoυμε σε αι'ni' Πρι5Κεl'
ται γα ην επανdαrαoη πoυ εκφρdξε'fiι με τo ερ6τημιι: Β1Pι.ιστε μ6ν'0ι μaζ στo σdμπav;
otto Struve fiqοz)

48. Δ
πo τoν αρχαio ελληvικo κ6σμ0 τoυ Δημ6κριτoυ μqρι τoν ευρωπαiκ6 κ6-
l Ιoμo τoυ lmmanυel κant τoυ 18oυ αιιirνα, η κooμoλoγικη αvιaηψη εζησε
μια επαvdoιαoη πoυ μετdλλαξε €vα vεκρ6 oυρdνιo κ6σμo oε dvα ζωvιαν6
σιjμπαη μια μεταλλαξη dxι λιγ6τερo oυγκλovιαιικt] απ6 ην παoiγvωαιη εξ6-
λιξη απ6 Evαν κλειαι6 γεωκειτρικ6 κ6σμo Πρoζ Evα ιiπειρo oιjμπαv. Αυτ6q oι
διjo επανααιdoειg απ6 τoν πεπεραoμdνo κ6oμo σto dπειρo oιiμπαν και
απ6 τov πεπερασμενo φυoικ6 κ6σμo σιo βιoλoγικd o6μπαν - δεv ε(vαι αoιjν-
δειεg. H κατciρρευoη τηζ πεπoiθησηζ ιoυ αρxα[oυ κιioμoυ ιioov αφoρd σtιζ
oυρdνιεζ σφα(ρεζ, πoυ {ταv (φωλlασμ€νεζ>
η μια μ€oα oηv dMη, κατιiρ-
ρευση πoυ {ταν απoτ6λεoμα τηg απoμdκρυvηq τηq Γηq απ6 την κεvτρικr]
Θ6oη τηg αιo ηλιακ6 oιjαιημα, 61ι μ6νo ιiνoιξε τo δρ6μo για 6vα εξαιρετικd
διευρυμivo και με εσωτερικ€ζ διαoυνδ€οειq κdoμo, αλλd πρoκdλεoε και τo
εριilτημα τηq oμoγaνειαζ τoυ φυσικoιj ν6μoυ. Kαι η (δια λoγικη πoU συvηγo-
ρo0σε υπ€ρ τηζ oμoγεvειαs τoυ φυoικoι1 ν6μoυ oε 6λη ην €rιαoη τoυ oιj-
μπαvιoζ θα μπoρo6οε vα εφαρμoαιε( και υπfρ τηg oμoγ€vεlαq τoυ βιoλoγι
κ06 vdμoυ δημιoυργιilvιαq 6xι μ6vo πλανr]τεg, dαιρα και ααιρικd oυoι]μα-
τα, αλλd και φυτιi, ζωα και vol]μovα ζωι]. Ενιil 6μω9 τo πριilτo μπoρoιioε vα
απoδειμε[ με επiκληoη τηq θεωρ[αg και ηq παραπ]ρηοηq, τo δειiτερo παρα-
μ€νει αναπ6δειπo μ€xρι ol]μερα. 'Eτoι τo βιoλoγικ6 oι1μπαν απoτελεi ακ6μα
μια ττνευματικη επαvdαιαoη, μια υπdρβαoη που επιζητd επιβεβα(ωoη αιoν
πραγματικ6 κ6oμo, μια απoαιoλt] πoυ o 206ζ αι6vαζ πηρε σtα σoβαρd.
Mε πoιoν τρ6πo λoιπ6ν πραγματoπoι{θηκε αυτι] η υπ6ρβαoη απ6 τo
φυoικ6 κ6oμo στo βιoλ0γικ6 o6μπαv και πιilg αυτ{ η σημαντικη αντaηφη
μιαq παγκ6oμιαg ζωt]q π€ραoε οτη oιiγxρoνη συνε(δηση; Σε αυτ6 τo κεφd-
λαιo αναδεικνιjεται η επιxειρηματoλoγ(α υπEρ τηζ dπoψηg 6τι αυπ] η εξEλι
ξη oυνdβη oε τρ(α oτdδια oτη διdρκεια των δυ6μιoι τελευτα(ων xιλιετιιirv. H
ιδ€α ιlπαρξηq ζωl]g €ξω απ6 τη Γη ξεκινησε αρxικd απd εvα πληΘoq κoσμo-
λoγικιilv αντιλι]ιpεων και διατηρ{Θηκε oε 6λη τη διdρκεια τoυ 170υ αιιilνα.

49. ΑΠo To ΦYΣΙKo KoΣMo ΣTo BΙoΛoΓΙKo ΣYMΠΑN
Στo πλαioιo των κοoμoλoγικιbv θεωριιiv πoυ επιβ(ωσαν, η διαμdχη αUτη
βελτιιiθηκε oτη oυv6xεια και dφτασε μ€xρι τα μ6oα τoU 19oU αιι0vα με τη
μoρφη τ6σo θρηoκευτικιilv 6οo και κooμικιilv φιλoσοφιωv. Τελικιi, oτo δει1-
τερo μιo6 τoυ 19oυ αιdiνα η διαμdχη αυπ] π6τυxε την επιoτημovικr] τηg θε-
μελiωoη πdvω σε διjo αναπ6φευκτεq εξελ(ξειq _ τη θεωρια τηg βιoλoγικιlg
εξ€λιξηq και τηv dνoδo τηg αoτρoφυoικr]q. Tαυτ6xρoνα €γιvε, με αυξαν6με-
vo ρυθμ6, ευdλωτη στην επιoτημoνικt] μ€θoδo, και δημιoυρψ]θηκε μια κα-
τdαιαoη πoυ oδηγεi κατευθε(αν oτην αvτlΠαρdθεση τoυ 2ooι1 αιιlvα.
Στην πρooπdθεια να χαρακτηρισoυμε μια τ6oo ευρεiα περ(oδo, πρ€πει
να ε(μαoτε πρoσεκτικo( ιioιε να μη xαριiξoυμε με αυοτηρ6τητα τα 6ρια
αvdμεoα oτην επιoτι]μη και oτη φιλooοφ(α. Για πoλλoιiq αιιirvεq η επιoτι]-
μη και η φιλoooφ(α Uπηρξαv αξεχ6ρισrα oυvδεδεμ€vεq. Στην πραγματικo-
τητα, αυτ6 πoυ ol]μερα αΠoκαλo6με επιστημη τΙρotΚυψε απ6 τη φυoικlj
φιλoooφ(α. 'oταv ιoxυριζ6μαoτε 6τι η διαμdχη μετατoπ(oτηκε απ6 τιq
oπoυδα[εg γεvικε6oειq τηg φυoικ{g κooμoλoγ(αq oτη διερει1νηoη των φιλo-
ooφικιilv oυvεπειιilν και σε περισσ6τερo εμπειρικ€g διερευv{oειq, πρ€πει
πdντoτε να €xoυμε oτo voυ μαg 6τι oι φιλoooφικ€q oυv€πειεq δεν μπoρoιiv
πoτ€ vα εξooτρακιστo6v τελε(ωζ και 6τι oι κooμoλoγικ€q διαπιoτιioειg βρ(_
oκovται πdντoτε παρoιiοεg oτo παραoκt]vιo. Αυτ69 o ιoxυρroμ6ζ ε(ναι ισo_
διiναμoq με τo vα διατυπιitooυμε αυτ6 πoυ γ[vεται ευρ6τερα αΠ0δεκτ6:6τι
τo θaμα τηζ ιiπαρξηg εξωμ]ινηξ ζωηξ €χει γ(νει περισσ6τερo επιδεκιικ6
στιζ μεθ6δoUζ τηg oιjγxρovηq επιoτr]μηg _ παρατηρηoη, θεωρ(α, πειραμα-
τιoμ6 _ ενιit ταυτ6γρovα παραμ€vει αιxμdλωτo φιλoσoφικωv υπoθεσεων
απ6 τιg oπolεq φαινεται 6τι ολ6κληρη η επιoι]μη αδυvατεi να ξεφι1γει.
Στηv πραγματικ6τητα, αυι] η (δια
η διαμdxη για τηv ιiπαρξη εξωYηιvηξ
ζω{q μπoρε( vα Θεωρηθε( ωζ η μdχη για τηv επικρdτηση μιαq κoομoαντ[-
ληψηζ, με 6λα τα πρoβλι]ματα πoυ oυvεπdγεται αυτ6. Αυτη η κατdσταση
εξηγει Πoλιj καλd τη oυναιoθηματικη φυση τηζ διαμdχηζ, δι6τι διακυβειjo-
νται πoλλιi περιoo6τερα απ6 μια διαφoρετικη επιστημovικη θεωρiα. Mε
δεδομ€vεg τιq επιoτημoνικ69 oυvιoτιioεg τηq, η ιδ€α εν69 oσμπαvτoq γεμd-
τoU ζωη απoτελε( αιηv πραγματικ6τητα, απ6 μ6νη τηq μια κooμoλoγικ{
θεωρ(α πoυ ενoωματι.0vει τη φυοικι] και βιολoγικl] dΠoψη και την oπo(α,
κατd συv€πεια, μπoρo6με vα ovoμdooυμε βιoφυoικιi κooμoλoγfu'

50. ZοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
1.1 Η KoΣMoΛoΓlKΗ ΣxEΣH
H αντιπαρdθεoη για τηv ιjπαρξη εξωγηινηζ ζω{g ξεκ(νηoε ωq μ€ρog τωv
κoσμoλoγικιiv απ6ψεωv, και αν θεωρησoUμε 6τι o 6ρoζ κooμoλoγικ69 iyει'
ευριiτερη 6vνoια, μπoρoυμε να εντdξoυμε oε αυτ6ν και τιq μυθικ€g κooμo-
λoγ[εg. Η ιδ€α 6τι Θα μπoρorjoε να υπιiρxει ζωη και Περαv Ιηζ Γηξ αναμ-
φ(βoλα εμφαvιστηκε αιην ανθριilπιvη oυνε[δηοη πoλιi πριν εμφανιoτε( με
αναγνωρiσιμη μoρφη στηv ελληνικ{ κooμoλoγ(α τoυ 5oυ αιιliνα π.X.'lαωg
vα εμφαv(oτηκε oε υπoτυπιiδη μoρφη σε σχ€ση με τoυζ θεoιiq και τιq θε€g
πoυ κατoικoιjoαν στoυξ oυραvo6ζ τηξ αρχαιαξ μυΘoλoγ(αg. H παραδoxη
τηq ιlπαρξηq εvoυvε(δητων 6ντων πoυ βρ(oκoνταv πiρα απ6 τη Γη απoτε-
λo6oε πιΘαν6v €να αναπdoπαoτo τμημα τωv πριilτων πρooπαθειιiv τoυ
αvθριilπoυ να κατανo{oει τη φJση μdσα απ6 μια υπoτυπιilδη θεoλoγια.
Kαι oε αυτ6 τo γεγoν6ξ βρ[oκεται €vαg dλλoq λ6γoq για τη oυναιoθηματι
κ{ προoκ6λληoη σε αυτ6 τo θ€μα απ6 την αρχη τηζ καταγεγραμμεvηζ
loτoρ(αq μ€xρι o{μερα.
Αυτη η dπoψη πιθαν6ν να βoηθd να εξηγησoUμε γιατi η ιδfα τηg
dπoρξηg ιiλλων κ6σμων περιλαμβαv6ταv ηδη oτην αρxαι6τερη κooμoλo-
γικη αvτaηψη, αυτην τηg αρxα(αg ατoμικl]g θεωρ(αg. Διατυπωμfvη απ6
τoUζ Λευκιππo, Δημ6κριτo και Επ[κoυρo κατd τoν 4o και 5o αιιivα π.χ., η
ατoμικ{ Θεωρ(α {ταν oπωoδ{πoτε κdτι περιoο6τερo απ6 μια κooμoλoγ[α.
Τo σημαντικ6 6μωg oημε(o πoυ θα δoιiμε vα εμφαν(ζεται ξαvd και ξανιi
oε αυτdq τιq κoσμoλoγικεζ απ6ψειζ ε(vαι τoιiτo: η ιδ€α dλλωv κ6oμων βα-
oιζ6ταv, oε μεγdλo βαθμ6, oε φυοικ€g αρx€g του κooμoλoγικoi ουoπ]μα-
τoξ. Αυτd συvaβη με τηv αρxα(α ατoμικη θεωρ(α, οτα πλα(oια τηq oπo(αg
o Eπικoυρoζ αναφερθηκε oε fναν dπειρo αριΘμ6 κ6ομων πoυ πρo€ρ1o-
νται απ6 €ναv dπειρo αριθμd ατ6μωv. H λ€ξη .κ6oμoq, τoυ Επlκoυρoυ
€1ει ελληvικ{ πρo€λευoη και εκφρdζει €vα oργανωμ€vo oιioτημα πoυ ε(ναι
τελεiωg αντ(θετo με τo xdog. To oυvoλικ6 oρατ6 oιiμπαν απoτελε( 6vαv
κ6σμ0. o Επiκoυρoq, σε σχεση με αυτ6, υπoστηριξε τη oημαvτικ{ ιδfα
τηζ ι]παρξηζ εν6ξ dπειρoυ αριθμoιi απ6 τaτoιoυξ κ6σμoUζ πoυ βρ(oκo-
νται π€ρα απd τιg ανθρι.bπινεg αιoθηοειg _ αλλd 6χι π6ρα και απ6 την αν-
Θριilπινη λoγικι]. Γιατ( oιjμφωvα με την ατoμικη θεωρ[α, {ταv πιθαν6ν να

51. AΠo To ΦYΣΙKo KoΣMo ΣTο BΙoΛoΓΙKo ΣYMΠΑΝ
μηv εαε Χρησιμoπoιηθε( o dπειρoζ αριθμ6ζ των ατ6μωv για τη δημιoUρ_
Yια τoU πεπερασμ€νoυ κ6oμoυ μαg.
'oπωq o δικ6q μαg κ6oμog δημιoυρ_
Yηθηκε απ6 τιq τυxα(εg σUγκρoιjσειζ ατ6μων με μια απoλ6τωq φυoικ{
διαδικαο(α, με τoν (διo τρ6πo πρεΠει να €xoυν δημιoυργηθε( και dλλoι
κ6σμoι.
Τo δ6γμα τηζ ατoμικηζ θεωρ(αq επρ6κειτo να εξαπλωθε( σταδιακd σε
oλ6κληρη την Ευριilπη απ6 τoν Ρωμα(o πoιητη Λoυκρητιo (περιπoU 99-55
π.X.), τoυ oπo(oυ τo iρyo De rerum natura (Περ( τηζ φaσεωζ τωv πραγ-
μdτωv) στηρζε την ιiπoιpη τoU EπικoUρoU 6τι πρ€πει να υπdρxoυν και
dλλoι κ6oμoι, nEφ6ooν υπdρxει απερι6ριoτo9 χιiρoζ σε κdθε κατεJθυvση
και εφ6σoν oπdρoι αvαρ(θμητoι oτoν αριθμ6, των oπoιων τo πληθoq ε(_
ναι αδ6vατov vα συλλdβouμε, περιφaρoνΙαι oλ6γυρα με Πoλλoιjζ τρ6-
πoUζ, εξαναγκασμ€νoι oε μια αfvαη κ(νηoη,. Επιπλ€ov, o Λoυκρ{τιog
πρ6σθεσε 6τι τ(πoτα στov κ6σμο δεν ε(vαι μoναδικ6, περιλαμβαvoμ€νoυ
και τoU ιδιoυ τoU κ6σμoυ, και 6τι n6ταv ε(vαι διαθ€οιμη ιiφΘoνη 6λη και
εφ6σoν υπdρχει χιiρoζ και δεν υπdρxει καv€να πρdγμα η αιτ(α πoυ vα
oτ€κεται εμπ6διo, τ6τε ofγoυρα τα πρdγματα Θα πρoxωρl'iooυν και θα
oλοκληρωθoιiv". Εδιil εiναι αξιooημε(ωτo πdντωg 6τt καθετ( πoυ μπoρε(
vα oυμβε( oρ(ζεται απ6 τιζ φυσικ€ζ αρχεζ πoυ απoδ€χεται κdπoιos. E(vαι
oxεδ6v αδιαv6ητo 6τι θα μπoρoιloε vα εμφαvιστε( η ιδ€α τωv dπειρωv
κ6oμων oτηv ατoμικ{ θεωρ(α χωριζ την 0παρξη των φυoικιiν αρxιilv τηq
κooμoλoγ(αg πoυ βαo(ζεται oτηv ατoμικη θεωρια.
Αυτ€q oι φυoικ€g αρx€q πdντωq δεv €μελλε να κερδ(ooυν τη μdXη και
ακ6μα περιοo6τερo τov π6λεμo. Π€ραoαν περ(πoυ 2.000 χρ6νια μεχρι να
αvαoτηθoιiν οτη διdρκεια τoυ 160υ και τoU 17oυ αιιiνα, 6ταν γεννηΘηκε η
o6ψρoνη επιoτi1μη. Στo ενδιdμεσo χρovικ6 διdστημα δημιoυργηθηκε απ6
τoν Αριoτoτ6λη (383-322 π.X.) μια πoλιJ περισσ6τερo περiτε1vη κooμoλo
για. o Aριστoτεληζ υπηρξε μαθητηζ τoυ Πλdτωνα και ιδρυι]g τoυ Λυκε(oυ
των Αθηνων.'Εζηoε διio δεκαετiεq περιoo6τερo απ6 τov Επ(κoυρo και €δω-
oε ν€o περιεx6μεvο αιη λ€ξη κ6oμoq. H κοoμoλoγ(α τoU τoπoθiτησε τη Γη
oτo κ€ντρo μιαg ιεραρxημ€νηq oειρdq απ6 oυρdνιεg oφα(ρεg πoυ βρioκo
vταν η μ(α μaσα στηv dλλη, μια oειρd πoυ dρxιζε με τη Σελr]νη και τoυg
πλαν{τεq και τ6λεlωvε με τη σφα(ρα των oταθεριbv dστρωv. H Γη υφioτα-
35

52. ZoΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoyΣ
τo σUvεχη αλλαγη και φθορd, 6πωζ μπoρoιjσε να διαπιστωθε[ εμπειρικd/
ενdi η περιoχη των oυρdvιωv κρυστdλλιvωv σφαιρ6ν παρ€μενε για Πdντα
αναΜoιωτη. Eπιπλ€oν η Γη απoτελo0oε κdτι περιοo6τερo απ6 €vα φυoικ6
κfντρo, δι6τι {ταν τo κ€ντρo 6λων των κινι]oεων. Σ6μφωνα με €να απ6 τα
Θεμελιιliδη δ6γματα τηg κooμoλoγiαq τoυ Αριoτoτ€λη _ τo δ6γμα τηζ φUσι_
κ{g κ(νηoηg και θ€oηg _ τα πdντα μ€oα αιoν κ6oμo κιvoιlνται αxετικd με
αυτ6 τo κlντρo: τo οτoιxε(o γη κινεiται πρoζ τη Γη και τo oτoιxε(o φωτιd
κινε(ται φυoιoλoγικd μακριd απ6 αυτr], εvιir τα οτoι1εiα α€ραq και νεριi κα-
ταλαμβdvoυν ενδιdμεoεg θ€oειq. H π(oτη τoυ Αριoτoτdλη αιo αδιiνατo τηg
ιiπαρξηg περιoo6τερων απ6 6ναν κ6oμo {ταν dμεoα oυνδεδεμ€νη με αυτ6
τo δ6γμα. Στηv κooμoλoγικr] πραγματε(α τoυ Περ( oυραvoa αιτιoλoγo6oε
αυτ{ την dπoψη με τoν ιoxυριoμ6 6τι, αν υπl]ρxαv περιoo6τερoι απ6 €ναv
κ6oμoι, τα oτoι1ε(α τηg γηζ και τηζ φωτιdg θα δι€θεταv περιoo6τερε9 απ6
μ(α φυoικ€g θdoειg πρoq τιq oπoiεq θα κατευθιjvoνταν, γεγoν6q πoυ oυvι
oτd μια φυoικt] και λoγικη αvτ(φοoη.
Τo θEμα τηg ι1παρξηg εv6g πληθoυζ κ6σμωv ερx6ταν, κατd ουν€πεια,
oε μια orjγκρoυoη με τιg βαoικ6τερεq υπoθ€oειg τoυ oυoτt]ματoq τoυ Aρι
oτoτfλη. Ε[τε fπρεπε vα απoοιjρει τo δ6γμα τoυ για τη φυoικ{ κ(νηoη και
τιg φυoικ6q θ€oειq, πdvω oτo oπo(o εixε oικoδoμt]oει oλ6κληρη τη φUσικη
τoυ, καθιilg και την π(oτη τoυ oτα τ€ooερα oτoιxεiα, πdνω oτo oπo(α oτη-
ριζ6ταν η Θεωρ(α τoυ για τηv 6λη, ιi Θα €πρεπε vα oυμπεριivει 6τι o κd-
oμoq ι]ταv μoναδικ6q. H επιλoγ] δεν {ταv διioκoλη. Στηv πραγματικdτητα
πρ€πει να {ταv μεγdλη ανακοιiφιoη γι'αυτ6ν να καταληξει oε 6να oυμπ€-
ραoμα τ6oo διαμετρικd αvτ(θετo με αυτ6 τωv oπαδιilν τηq ατoμικ{g θεω-
ρ(αq, τωv oπo[ωv τo oιioτημα δι€φερε απ6 τo δικ6 τoυ με πoλλorjg dλλoυq
τρ6πoυg.
To o6oτημα τoυ Αριoτoτ€λη υm]ρξε εκε(νo πoυ μεταδ6θηκε oτη Λατιvι
κη Διjση και oυζηι]Θηκε επαvειλημμ€vα μ€oα οτα πλαioια τoυ χριστιαvι
ομοιi. Για τη xριoτιανooιiνη η ιδ€α εv6g πλl]Θoυq κ6oμων ερx6ταν oε dμε-
oη oιiγκρoυoη με την π[αιη τηg oε 6ναν παντoδιivαμo θε6. Αq υπoθ€ooυ-
με 6τι o Θε6q {Θελε να δημιoυργr]oει €ναν αλλo κdoμo. Πωq θα μπoρoι1oε
vα τo επιτ6xει με δεδoμ€νεq τιq αρxfg τoυ Aριαιoτ6λη; E(τε ο Αριoτoτfληq
€κανε λιiθoq και μdλιoτα λdθoζ σε μερικaζ απ6 τιq βαoικ€g αρxfg τoυ, ε(τε

53. ΑΠο To ΦYΣΙKo KoΣMo ΣTo BΙoΛoΓιKo ΣYMΠΑN
η δυvαμη τoU θεo6 ηταν σoβαρd περιdρισμ€νη. Kατd τov πριilτo αιιirνα
τηq ειoαγωγt]g τηg Θεωρ(αq τoυ Αριoτoτ6λη στη Δυση, τo oυμπ€ραoμιi τoυ
για τηv ιiπαρξη εν6ζ μoναδικoιi κ6oμoυ 6γιvε ευρ€ωg απoδεκτ6 και η Eν-
voια τηg παvτoδυvαμ(αg τoυ Θεoιi επανακαθoρioτηκε. o Θωμdg o Ακινd-
τηq, 6πωq και dλλoι, ιoxυριζ6ταν 6τι η τελει6τητα τoυ Θεoιj και η παvτoδυ-
ναμ(α του μπoρo6oαν vα διαπιοτωθo6v και oτη μoναδικ6τητα τoυ κ6-
oμoυ. Στη διdρκεια 6μωq τoυ 13oυ και τoU '14oυ αι6να διdφoρoι πανεπι
oτημιακo[ λ6γιoι ιo1υρ(oτηκαv 6τι η 6πoρξη πλl]θoυq κ6ομων δεν ε(vαι Θε-
oλoγικd αδιivατη, δι6τι o Θε6q μπoρεi να δρα και π€ρα απ6 τoυq ν6μoυ9
τoυ Αριοτoτdλη για τη φιioη. o Θε6ζ θα μπoρoιioε vα δημιoυρψ]oει fvαv
ιiλλo κ6oμo και να αvαδtατdξει τα τεσσερα oτoιxε(α με τρ6πo πoυ να κι
νoιivται oιjμφωνα με τo ν6μo τoυ Αριoτoτ6λη, αλλd oε ox€oη με τo vdo κ6_
σμo τoυζ. o Γoυ ιαμ τoU 'oκαμ - γvωoτ6g απ6 τo ξυρdφι τoυ 'oκαμ*
π{γε ακ6μα μακρ6τερα τρoπoπoιιilvταg τo δ6γμα τoυ Αριοτoτ€λη για τη
φυσικη Θεση και διατυπιilνoνταq την dπoψη 6τι τα oτoιxε(α oε κdθε κ6oμo
θα μπoρoιioαν vα επαν€ρxoνται oτιg φυoικ€q τoυg θ€oειq μfoα oτoν κ6-
oμo τoυq xωρ(g καμιd θεικη παρ€μβαoη. Ιo 1377 o Νikole oresme, dρ1o-
vταg τoυ Παριοιo6 και επ(oκoπog τηq ΛιζE, εi1ε αvααxηματ(oει τελεiωg τo
δ6γμα τηg φυoικ{g θ€oηq. Σ6μφωνα με τη δικη τoυ διατιjπωoη, εφ6οoν τα
βαριd oιiιματα ξταv τoπoθετημ€vα ανdμεoα oε ελαφριi oιiματα, δε θα
υπι]ρxε παραβ(αoη τoυ δ6γματoq τηg φυoικ{g θ{oηg.'Ετoι, με μια μ6νο κi-
vηoη, εγκατ6λειι}ε τη αxdoη Γηg_εξωτερικ{g oφα(ραq πoυ {ταv τ6oo καi-
ρια oτη θεωρ(α τoυ Αριoτoτ€λη. H ιiπαρξη ιiλλων κ6ομων {ταv πιθαυ!,
-
To ξυρ6φι τoυ'oκαμ. Η αρμj oπoδiδεται αιov Αψλo λoμκoλ6γo και φραμιοκαν6 μoγαχd τoυ
ι4oυ αιι6vα Γoυiλιαμ τoυ oκαμ. Η αρf δεv απoφαivεται μα τo αν μιο θεωρια γiνεται απoδεκτi li
απoρρ(τπεται. Απoτελε( κατd κdπoιoν τρ6πo aνα (μειρo oικονoμiαq, μα θεωρ{εq πoυ πρoαπαθow να
εfuηoοw τo iδιo φαιν6μενo. To μnτρo εivαι o αριθμ69 των υπoθdoειoν κιiθε θειυρiαg. 'Eτoι' αν υπιiρ-
1ουν δiο θεωρiεq πoυ πρoσπαθoιv vα εhfiσoι"r' τo (διο φαιv6μεvo και η θεωρια A χρησιμoπoιεl 5
υπoθjοειq i αvεξdρητεq ψταβλητiq, ενιi η θεωρiα B χ]ησιμoτoιεi 40 υπoθlσειq η αvεξιiρητεq μετo'
βλητrζ, η θεωρlo Α τρlπει να πpoπμηΘεi απ6 τη θεωρiα B, χωρiζ αιπ6 να ημαiνει 6τl η θεωρiα B ει
γαι λαγθαομΦ. Η διατsπωoη ηq αmiq mα λαππκιi ξει δq εξηq: 'enιia
non sunι mulιipliωda
praeter nectssiιaιem, (Tα δεδoμενα δεv πρdπεr vα τo)λαπλαoιciξoιται πdρα απ6 6oo εiναι αναμα(ο)'
αιτ6 μπορεi vα ερμηνευτεi ιοq εξiq: ,Αv 6λεq oι ιπoθioειq εiναι (διεq,
η καλJτερη λ6η εiναι η ατλοi'
αιερη,. Για παρoδεiγμτα' δεiτε m βιβλio H Ιαrop1ο τoυ Kιjr,1oη Εκδ6οειs Kεδρoq' 20ο7. (ΣιM)
37

54. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMοYΣ
και χωριζ καμια υπερφυσικη παρ€μβαση. Σxεδ6ν 6λoι oι oxoλαoτικoi φιλ6-
σoφoι τoU Mεoαiωvα τ6νιζαν 6τι, μoλoν6τι {ταν δυvατ6ν, στην Πραγματι-
κ6τητα o Θε69 δεv εixε δημιoυρψ]oει περιoo6τερoυg απ6 €ναv κ6oμoυ9.
06τε τo oιir,1ρoνo δ6γμα γιo τηv 6παρξη πλl]Θoυq κ6oμων, oι]τε τo o6-
μπαν τηq oσγxρoνηq επιoτι]μηg πρo€κυψαv απ6 τιζ απ6ψειζ τoU lVIεσα[ω-
να, παρd τιg oημαvτικ€q πρ06δoυζ πoυ {ταν αντ(θετεq oτη Θεωρ(α τoυ
Αριoτoτ€λη.
οπωζ και η πoρε(α πρoq τηv ιδ€α εν6g oιiμπαvτoq με ιiπειρoυg κ6-
oμoυq, €τoι και η oταδιακl'i μετdβαση πρog αιoιxειιiδειg αρ1€g εv6q βιoλo-
γικoιj odμπαvτog δεν πραγματoπoιι]θηκε μ€oα απ6 διαδoxικfg oυγκρo6-
σειζ με τo Αριoτoτελικ6 δ6γμα για την ιiπαρξη εv6q μoναδικo0 κdoμoυ.
Αντ[Θετα, ξεκ(νηoε απ6 την πλι]ρη ανατρoπt] του Αριαιoτελικo6 γεωκεντρι-
κoιj oυoτι]ματoq και την αvτικατdoταol] τoυ με τo σ0στημα τoU Koπερνι-
κoυ. E[vαι αλl]θεια 6τι o Koπ€ρvικog δεν απ€ρριψε εvτελιiιq την παλιd κo-
ομoαντ(ληιpη, ειδικd την εξηγηση των κιvιloεωv κdπoιωv πλανητι1ν με την
βo{Θεια των επικυκλωv. oιjτε απoτελodoε η κooμoαvτληι}η τoυ Koπ€ρνι
κoU μια Yεvικη κooμoλoγ(α με oκoπ6 vα ερμηνειJoει 6λο τo oιjμπαν. Τoπo-
θετιliνταg 6μωq τoν'Hλιo oτo κ€vτρo τoυ oυoτt]ματoq των πλανητιilν και
καθιoτιilvταg τη Γη €vαν απ6 αυτo0g τoυg πλαν{τεg, €βαλε τα θεμ€λια για
vα διαμoρφιirooυv oι μελλoντικ€g κoομoλoγ(εg μια γεvικ6τερη αντ(ληψη η
oπo(α θα εvoωμdτωvε τo ηλιoκεvτρικ6 oιiαιημα.
Αυτ6 τo (διo ηλιoκεvτρικ6 oι1oτημα δημιo6ργηoε μια vfα παρdδoση
για τη θεωρiα τηg 6παρξηq πoλλιirν κ6oμων, dπoυ η λdξη κ6oμo9 επανo-
πρooδlορ(αιηκε και ol]μαινε πλioν €ναν πλαv{τη 6μoιo με τη Γη, στov
oπo(o απoδ6θηκαν oι ιδι6τητε9 κ(νηoηg τηq Γηq πoυ Θεωρoιiνταν μovαδιn]
oτo παλι6 γεωκεvτρικ6 oι1oτημα. Ακριβιilq 6πω9 oι κινηματικ€q oυν€πειεq
τηg απoμdκρυνoηg τηζ Γηξ αΠ6 τo κ€vτρo τoυ πλανητικoιj oυoι]ματo5
oδηγησαν οτη γ€vvηoη μιαζ vaαζ φυσικηζ, €τσι και oι oυν€πειεq τηg oφυ_
οικηg τωv πλανητιilν,, εξαιτiαg τηg απoμιiκρυvoηg τηg Γηq απd τo κ€vτρo
του πλαvητικo0 σUστηματoζ, oδ{γηooν oτη γ€νvηoη τηq €νvoιαg τoυ βιo_
λoγικoιi oιiμπαντoq. Απ6 τ6τε 6λε9 oι ουζητr]οειg γlα τηv 0παρξη ζωr]g oε
dλλoυg κ6oμoυq, ε(τε αυτη η ζωτ] διαθ€τει oυνεiδηoη εiτε 6xι, επαvαφ€-
ρoυν τov ασΘεvaστερo αvτΓλαλo τηζ dπoψηζ πoυ πριilτog παρoυoiαoε o

55. AΠo To ΦΥΣΙKo KoΣMo ΣTo BΙoΛoΓΙKo ΣYMΠΑN
Koπdρνικog: εdν η Γη ειvαι πλανr]τηq, τ6tε και oι πλαv{τεq μπoρε( να μoιd-
ζoυv με τη Γη. Εdν η Γη δε βρioκεται oτo κfντρo τoυ ηλιακoιi oυοτt]ματog,
τo (διo oυμβα(vει και με την ανθρωπ6τητα.
o (διog o Koπdρvικog δεν αo1oλl]θηκε με τιg oυvdπειεg τoυ oυoτηματ6g
τoυ, αλλd oι ιδ6εg τoυ lταλoιi φιλ6ooφoυ Giordano Bruno* απoκdλUψαν
π6oo μακριd θα μπoρoιioαv vα φτdooυν αυτfg oι oυv€πειεq, μoλoν6τι o
τελευτα(o5 επηρεαζ6ταν απ6 περιoodτερo μεταφυoικcg απ6ψειζ. o Bruno,
παρ6τι δηλωμ€voq oπαδ69 τoυ Koπfρνικoυ, πρ6βαλε τη δικl] τoυ ιiπoιpη
για τo o6μπαv τηv oπo(α θεωρo6oε υπfρτερη. Θεωρoι-1oε τo oιiμπαν γε-
μdτo με κατoικημ€voυq κ6oμoυg. Στo €ργo τoυ De l' infinito Universo e
mondi (Σyετικd με τo Aπειρo Σtμπαν Κaι τoυζ Κ6σμ0υζ, 1584), παρουoiα-
oε τη μεταφυoικl] 6ννoια τηs εv6τηταq ωq την πηγ{ dντληoηg τωv ιδειirν
τoυ. H dπoψη τηq εν6τηταq τoυ oιiμπαvτoq ταρακoιiνηoε τιg παλι€g Aρι
οτoτελικ€q oφα(ρεg,6πωq επ(oηg και κdθε πρooπdθεια διαχωρισμ06 τoυ
oυρdνιoυ απ6 τo γf1ινo, και oδ{γηoε oτην π(αιη για την ιiπαρξη αναρ(θ_
μητων κ6oμων, μ€oω τηg πεπoiθηoηq τoυ dτι τ6oo τo μεγαλεio τηg Θε[αq
διiναμηζ 6σ0 και η τελει6τητα τηg φ6oη5 βρ(oκoνται oτην ιiπαρξη dπει
ρων ανθριirπωv και dπειρωv κ6oμων. 'Hταv επηρεαoμ€νog βαθιd απ6 τoυq
ατoμικoυζ φιλ6ooφoυg και η oρμ] τoυζ για τηv πληθιilρα των κ6oμων ει
oxιilρηoε αια επιxειρl!ματd τoυ: η φ0oη δε θα μπoρoι-1οε να μη δημιoυρ-
γε( dπειρoυg κdoμoυg. Για αυτη τoυ την π(oτη oτηv ιiπαρξη dλλων κ6-
* Giordanο Bruno (N6λo, ]5as'P.6μη, 160ο). oπαδ6ζ τηq oτΛηι}ηq
τoυ Koτcριηκoυ μα η μη τρονoμlos1o θiη ηq Γηq αιo ηλιακ6 οiαιημα,
μολoν6τι, 6τoq πiαιευε o iδιoq, η δικ{ του θρηoκευπκri καταv6ηη τoυ oi'
μτατoζ σιη βιioη τηq ηλιoκετριniq dποψηζ riταv πoλi oημαιτικ6τερη
ατ6 αΦv τoυ Koπiρxκoυ' τηv oπoiα ΘειυρorJoε μιο απξ μαθηματικt] ερ-
μηvεiα. Στο 6ργ0 τoυ κυριαρ](ε1 η ιδ6α εν6ζ dπειρoυ και oμoγενoJq oι1μπα_
}"rοζ. οt απ6ψειζ τoυ ]iταv ωτ{θεtεq με τo δ6γμα ηq Kαθoλllliq Eκκληοiαq.
Για τo λ6γ0 αιrι6 εγκατdλειι}ε την Ιταλiα και τεριπλαηθηκε για μ6ιιο οην Eυρι6πη' Πρooκλli_
θηκε αη Ριiμη απ6 τoν αριαroκρciη Giοvanni Mοnιenigo αιη Bενετiα, o oπolog τελκιi τoν κα-
τr(ψειλε αιηv Ιεριi Eξ6ταη. 'Υσιερα απ6 πoλλd p6νια φυλακιoεωv και βαoαπαηρiων' και αφoi
αρra{θηκε vα δηλι,iοει μετdνoια, oδηγiΘηκε απ6 την Ιεριi ξ6ταη στην τιυρd και κdηκε σιιζ 17
Φεβρoυαριου τoυ οιυπ{ριoυ 6τουζ 1600. Αηηκει σroυg τρωτoπdρoυg τηg ιδiαq τηg πoΜαπλ6τηταg
των κ6oμωv, με μια θρηoκευπη αιτιxηι|rη διαφoρετικf απ6 η δoγματικτj dπor}η ηq Kαθoλικiq
Εκκληoiαq. Λπ6 πολλo1jq θεωρε(ται ωg μιiρτυραg τηq ετrσοiμηq. (ΣιM.)

56. ZΩΗ ΣE AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Eικ. 1. ι. ο Giordano Bruno σε ηλικiα 5Ι ετ6γ καiYεται στην πυρd με εντoλi ηζ Ιερdζ Εξετoσηζ.
Η σκηηi α]Ιεικoviζετοι ση βdη τoυ αγιr.ματoq τoυ Bruno πoυ υπιiρ1ει αιην Piazza Campo dei
Fiori (Πλατεiα Λoυλουδι6ν) ηq P6μηq, τo μdρoq 6πoυ κiηκε o Bruno. Σr]μερα περιβd)ιλετoι απ6
μια πoλι1x,l)ωμη και 1oρoUμεη αγoρd.
σμωv, καθ6ζ και για dλλεζ αιρετικ€ζ απdψειξ, η Pωματκη KαΘoλικrj Eκκλη_
σια €καψε τoν Bruno στην πυρd τo i 600 (Eικ. 1.1).
Moλoνdτι η dπoψη τoU Bruno δεv fταv απ6λυτα πρoσαρμoσμενη στη
θεωρ(α τoυ Koπ€ρvικoυ, θα εξε αναμφiβoλα αvαστατ6σει τoν Koπ€ρνικo.
Επιπλ€oη oδ{γηoε αvαπ6φευκτα σε μια Πορε(α η oπo(α δεv εαε oλoκλη-
ρωθεr μ€χρι τoν 2od αι6να. Ακ6μα και πριv απ6 την επιv6ηση τoU τηλε-
σκoΠ(oυ, τo oπoιo θα απoκdλUπτε η σχεδ6ν Yηιvη φιjση τηζ Σεληνηs και
τouλdχιστoν κdπoιωv πλαvητ{ilη o vεαρ6ζ αστρov6μoζ Johannes Kepler,
πoυ ηταν {δη πιoτ6q oπαδ6ζ τηs Θεωρ(αq τoυ Koπ€ρνικoυ, Θα oυμφωvoιJ-
σε για τηv ιJπαρξη κατo(κων στη Σεληvη. H επιν6ηoη τoU τηλεσκoπιoυ
απoτfλεσε τηv αρχιi των πρoσπαθειιi,v Yια τηv εμπειρικη επιβεβα(ωση τωv
συνεπειιilv πoυ εαε η θεωρ[α τoU Koπ€ρvικoυ, σιjμφωvα με τιζ oπo(εξ oι
πλαvητεζ μoιdζoυv με τη Γη. To ερωτημα αφoρoιJσε στo βαθμ6 oμoι6τη-
ταζ. o Γαλιλαιoζ, σrην πρ6τη oνακo(vωση των πoρατηρησειaν τoU στo €ρ-

57. ΑΠo To ΦYΣΙKo KoΣMo ΣTo BΙoΛoΓΙKo ΣYMΠΑΝ
γo τοU _',der,ι.,s nuncius (Aστρικ6ζ αγYελιoφ6ρoζ, 1610), επισημανε 6τι η
επιφdvεια τηζ Σεληνηζ (δεν ηταν διαφoρετικr] oτηv εμφdνιoη απ6 την
6ψη τηξ Γηξ>l και 6τι τα φωτεινd μ€ρη τηg Θα μπoρoιioαv vα απεικoν(ζoυν
ξηριi και τα σκoτεινdτερα μ€ρη θα μπoρoιioαv να απεικoν[ζoυν νερ6. H
απdντηoη τoυ Kepler στιq απ6ψειζ τoυ Γαλιλα(oυ δεv ι'iταν παρd θ€μα λ(-
γων εβδoμdδων.'oχι μ6vo ουμφιilνηoε με την ερμηνε(α τoυ Γαλιλα(oυ για
τη oημαoiα τωv φωτεινι1ν και oκoτειvιitv περιo1ιitν, αλλd επιπλ€oν πρ6-
σφερε και μια σημαvτικη εξηγηση για μια μεγdλη και εξαιρετικd κUκλικη
oεληvιακt] κoιλ6τητα πoυ ανακαλιjφθηκε απ6 τov Γαλιλαio. Σιjμφωvα με
την ερμηvε[α τoυ, καταoκευιioτηκε απ6 ευφυε(g κατo(κoυξ (oι oπo(oι κατα-
oκεdαζαv τα oπ(τια τoυg oτα πoλυdριΘμα oπl]λαια πoυ λdξευαv oτo αvd-
χωμα τηζ κoιλ6τητα9". o Kepler υπoστηριξε επ(oηg τηv ι]Παρξη σεληvια_
κ{q ατμ6oφαιραq, και oτo €ργo τoυ Somnium ('ovειρo, 1634) θα περι6-
Yραφε με λεπτoμ€ρειεg τη φι1οη των κατo(κων τηq Σελl]νηq. Για τo xιiρo
που βρ(οκεται περα απ6 τη Σελ{vη τo μ6νo πoυ μπoρoιioε να κdvει {ταν
vα καταφιiγει oε περιoo6τερo φιλoσoφικd επιχειρηματα πoυ βρ(oκovιαν
π€ρα απ6 τo γεvικ6 oυμπ€ρασμo τoU Koπ€ρνικoυ. Για παρdδειYμα, oι δo-
ρυφ6ρ0ι τoυ Δ(α, oι oπo(oι εQαv ανακαλυφΘεi εκε(vη τηv περ(oδo, δεv
μπoρoιjσαν να σημαιvouv τ(πoτα για τoUζ κατo(κoυξ τηξ Γηξ oι oπo(oι πo-
τ€ δεv τoυq εiδαν, αλλd μπoρο6oαν vα σημαινoυv κdτι για τoυζ κατoικoυζ
τoυ Δ(α.
H αvτfδραoη τωv Αριoτoτελικι6v οε αυτ€g τιq ιδfεg ηταν μια εξoργισμε-
vη κατdπληξη. Eπιπλ€ov oι ιδ€εg αυτ€q €δωoαν ακdμα και αιoυq oπαδoι1g
τoU KoπερνικoU τo oιivΘημα για μια αvαμεν6μεvη επιφυλακτικ6τητα. o
(διog ο Γαλιλαiog αρxικd αρν{θηκε αυτ€ξ τιζ συνεπειεg τoυ oυαn]ματog
τoυ Koπ€ρνικoυ και, ακ6μα κι 6ταν υπεραoπfoτηκε αυτ6 τo oιioτημα oτo
tργo τoυ Dialogue on the τwo Chief World Systems (Διdλoγog για τα δ0o
βαoικιi oυoτηματα τoυ tζ6σμouι ']632), πρoσπdθησε να υπoβαθμ(oει τιg
oμoι6τητεξ αvdμεσα στη Γη και στη Σελ{vη, απoδεx6μενoq μ6vo 6τι, oτην
περiπτωoη πoυ υπηρxε ζω{ oτη Σελljνη, αυτt] oθα {ταν εντελωξ διαφoρε-
τικ{ απ6 τη ζωl] oτη Γη, π€ρα απ6 κιiθε φανταo(α,. Παρd ταιjτα, η παλiρ-
ρoια πoυ δημιoιjργησε η Θεωρ(α τoυ Koπ€ρvικou δεν μπoρoιioε Vα ανακo-
πει.'Eξι χρ6vια αργ6τερα, oτη λιγ6τερo καταπιεστικη ατμ6oφαιρα τηg Αγ-
4l

58. ZΩH ΣE ΑΛΛοYΣ KoΣMoYΣ
γλικανικηζ Eκκλησιαζ τηq Αψλiαq, o επ(oκoπoq John νγiΙkins oυν€γραι}ε τo
(ργo τoυ Discovery of a World in the Moone (H αvακdλυιltη εν69 κ6oμoυ
oτη Σελιiνη, 1638), απ6 τo oπo(o €λειπε η επιφUλακτικ6τητα τoυ Γαλιλα(oυ,
ενιir ταυτ61ρoνα απfφυγε μερικoιig απ6 τoυg πιo παρdτολμoυq ιoxυρι
σμoιjζ τoU εvθoυoιιilδoυq Keρler. o Wilkins, xρηoιμoπoιιilvταq τιg λiγεg
διαθ{oιμεq παρατηρl]oειq σε συvδυασμ6 με τη θεoλoγ[α και την τελεoλo-
γ(α, επι1ειρηματoλ6γηoε με oθ€vog υπfρ τηq παρoυo[αq ατμ6oφαιραq γι1-
ρω απ6 τη Σελιjνη και σUμφωνησε με τov Γαλιλα[o 6τι oι oκoτειv€q κηλ(δεg
απεικ6vιζαν νερ6. Επιπλ€oν δεν παρiλειι}ε να απoκαλιiψει τηv πηγη
fμπνευol]g τoυ. oι αρx6g τoU €ργoυ τoU, διακηρυξε, πρoκ6πτoυν απ6 τη
θεωρ(α τoυ Koπ6ρνικoυ και τωv oπαδdlν τoυ (και απ6 6λoυ9 εκεiνoυg πoυ
διαβεβαιιiiνoυv 6τι η Γη μαζ απoτελει €ναν απ6 τoυξ πλανητεζ τoυ συστη_
ματoq, 6τι o 'Hλιog βρ[oκετoι στo κ€ντρo και 6τι γιjρω απ6 αυτ6ν κιvoυ-
νται πρdγματι 6λα τα oυρdνια oιilματα. Kαι 6oo δυodρεoτo κι αv φα(νεται
αυτ6 αρxικd, ε(vαι αρκετd πιθαν6ν να ε(ναι αλljθεια,. H θεωρ(α τoυ Ko-
π€ρνικoυ δεν {ταv ταυτ6oημη με τηv 6παρξη ζω{g oε dλλoυq πλανι]τεq,
αλλd παρε(χε τo θεωρητtκ6 θεμ€λιo για τηv 6παρξη κατoικf1oιμων πλανη-
τοjV. H απ6δειξη η η κατdρριψη αυτoιi τoυ ιo1υριoμoιj παρ€μενε fvαg oτ6-
χoζ Yια τoUζ αoτρov6μoυg μ€xρι τη oτιγμr] πoυ τα διαστημικd oriματα Bι
κιvγκ πρooεδαφ(oτηκαv στην επιφdνεια τoU Αρη και dλλωv πλανητιiiν οτo
τ€λoq τoυ 2οoυ αιιlvα.
'oλεg oι oημαvικ€g κooμoλoγικ6g Θεωρ[εq απ6 τo 17o αιιiiνα και μετd
ενoωμdτωoαv τo Koπερν(κειo σιjσιημα ωζ βαoικlj αλl]θεια. Αυτ6 oυν€βη
και με τo πριiτo oλoκληρωμ€νo φυσικ6 σ6στημα πoυ πρoτdθηκε μετιi τov
Αριoτoτ€λη, τo οιioτημα τoυ Γdλλou φιλ6ooφoυ Kαρτ€oιoυ. Τo €ργo τoυ
Principia Philosophiae (Aρyi9 Φλoooφ[αE, 1644), ΤΙoυ επ(οηq {ταv βαθιd
επηρεαομ€vo απ6 τηv ατoμικη θεωρ[α, πρ6oφερε μια μηxανικ{ φιλooo-
φια, στα πλαισια τηζ oπoιαζ τα κινoυμεvα dτoμα απoτελoιioαν τη βdoη
για μια oρθoλoYιστικη κoσμoλoγ(α. Σε oxfoη με τηv παρdδooη τωv πoλλα-
πλιilν κ6oμων, η φιλoooφ(α τoυ Kαρτ€oιoυ π€τυxε ακ6μα περιoo6τερα δι6-
τι, μ€oα απ6 την κooμoλoγ[α τoυ, τo εριiτημα Yια τηv 6παρξη εν6q βιoλo-
γικoιj συμπαvτoξ επεκτdθηκε αρχικd και σε dλλα ηλιακd συστηματα με
τρ6π0 τ6σo παραστoτικ6 ιilοτε να παραμε(νει ακ6μα Koι μaχρι σημερα μια

59. ΑΠo To ΦYΣΙKo KoΣMo ΣTo BΙoΛοΓΙKo ΣYMΠΑN
βαΘιd ριζωμ€νη avνoια. Αvτ(θετα με τoν κεv6 xιiiρo των πρoκατ6xωv τoυ,
ιδρυτιilν τηg ατoμικ{q θεωρ(αg (και των διαδ6xωv του τηq Νευτωvικι]g
αvτaηψηζ), o Kαρτ€oιoq υπooτι]ριζε 6τι τo oι1μπαv ε(ναι κoρεoμfνo, γεμιi-
το με dτoμα πoυ βρισκoνται σε κdθε γωvιd και dvoιγμα. λz1ια ουν€πεια αυ-
τηζ τηζ dπoψηξ ε(ναι 6τι, απ6 τη oτιγμ{ που αυτd τα oωμιiτια τoυ κoρε-
σμ€voυ χιiρoυ μπηκαv σε κινηση απ6 τοv Θε6, σχημdτισαv oτρoβ[λoυ9 oι
oπoιoι ειναι oυαιjματα αvdλoγα με τo ηλιακ6 μαg οιioτημα και €xoυν ωg
κ€vτρo κdπoιo doτρo. Moλoν6τι o ιδιoζ o Kαρτ€oιoq, για θρηoκευτικo0g
και πdλι λ6Yoυζ, {ταν πρooεκτικ69 και δεν ισχυριστηκε 6τι αυτo( oι σrρ6-
βιλoι απoτελo0vται απ6 κατoικημdvoυζ πλανητεζ, η εφαρμoγ{ τωv ν6μωv
τoυ σε oλdκληρo τo oιiμπαν και η παρασιατικη ερμηνεια ηζ κoσμoλoγιαζ
των στρoβιλων ητov oαφ{q για 6λoυq.
oι διdδo1oι τoU KαρτcσιoU δεν dργηoαν να συνειδητoπoιησoυν τιζ σU-
vfπειεq, και κdTroιoι απ6 αυτoιjg απooαφ{vισαv τη φιjση των περιαιρεφ6_
μεvωv στρoβaων. Kανεig 6μω9 δεν υπl]ρξε γενvαι6τερog και δεν εfiε με-
γαλdτερη επιτUχια απd τo oυμπατριιilτη τoυ Bernard le Bovier de Fonte-
nelle. Τo fργo του Εntretriens Sur la ρluralit€ des mondes (Συvoμιλiεg για
τηv πoλλαπλ6τητα των κ6oμωv, 1686), τo oπo(o απoτελε[ μια πραγματε(α
πoυ αξιoπoιει τ6σo τη θεωρια τoυ Koπ€ρνικoυ 6oo και αυπ] τoυ Kαρτ€oι
oU με σκ0π6 vα ρ(ξει φωζ σιo ερ6τημα για την ιiπαρξη ζω{g oε dλλoυg
κ6σμoUζ, ηταv κατηγoρηματικ6 σιην επιχειρημoτoλoγ(α τoυ για τηv εξιi-
πλωση τηζ ζωηg πdρα απd τo ηλιακ6 συστημα:
Εdv τα oταθερd doτρα ε(ναι πoλυdριθμoι 'Hλιοι και o'Hλιoq μαq
ε[vαι τo κ€vτρo εv6q oτρoβ oυ πoυ περιοτρ€φεται γ6ρω απ6 αυ-
τ6ν, γιατ( δε θα μπoρoιioε κdθε oταΘερ6 doτρo vα απoτελε( τo κ€-
vτρo εν6q oτρoβiλoυ πoυ περιoτρ6φεται γ6ρω απ6 τo oταΘερ6
doτρo; o'Ηλιog μαq φωτιζει τoυζ πλανητεζ. Γιατ( δε Θα μπoρo6oε
κdθε σταθερ6 doτρo vα διαθ€τει πλαv{τεq στoυξ oπo(oυζ να δ(νει
φωζ;
Ιo i.ρΥo ΕntretrienJ κυκλoφ6ρησε στην Eυρ6πη oε fvαv αουv{θιoτo αριΘ-
μ6 εκδ6oεωv και εξαιτιαζ τηg ιδ€αg εV6ζ πληθoυξ ηλιακιliv oυαιημdτωv
(Eικ. 1.2) ρΦσε σtηv εUρωπαΙκη συvειδηση. Aκριβιiq τo (διo €τoζ o γνω-

60. ZοH ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣM oYΣ
Εικ. 1.2. Εξι6φυλλo τηq γαλλικiq 6κδoηq τoυ l82] τoυ aργoυ του Fοnrenelle Εntretιiens suτ Ιa
PΙuΙaΙit des nondes |1686)' στο oπoιο απεικονιζεται η πoλλαπλ6ητα τoυ ηλιακoi ουoτημoτog'
Απ6 τo 6ργo τoυ Sιeven J. Dick PΙυraLiry ofΥoιΙds (Kεμπριτξ, 1982) με ην dδaα τoυ CambΓidge
Universirv Press.
στ6ζ Δαν6ζ αστρ0ν6μoζ Christiaan Huygens dρxιoε vα διαμ0ρφ6νει τιξ
Πρoσωπικεζ του ιδ€εξ πoυ δημoσιε0τηκαν στo €ργo ιoυ Κosmotheoros,
sive, de terris coelestibus earumque ornatu coniecturae (Κooμoθεωρfu η
Εικαo[ε9 oyετικd με τιζ oυρdvιεζ Γα(ε9 και τα xαραnηριστιrd τoUζ, 1698')'
o Huygens, ωθoιjμενoζ 6vτoνα απ6 τηv εμπειρια τoU ωs αστρov6μoξ πα-
ρατηρησηζ και oικoδoμιilvταζ μεθoδικd πdνω στη θεωρια τoυ Koπερvικoυ,
Πρ6τεινε τηv ι1παρξη εvdq πλl]θoυg ηλιακιlv σUστημdτωv βαoιομ€vog κυ-
ριωs στην 0μoι6τητα τωv σταΘερdιv doτρωv με {λιoυg (μια dλλη απ6 τιg
δoξαo(εg τoυ Kαρτ€oιoυ) πoυ συvδaoνται χαλαρd μ6νo με τoUζ καρτεσια-
νoιjζ στρoβaoυξ. lVoλoν6τι oι καρτεσιανo( στρ6βιλoι θα oαριiινoνταν γρtj-

61. ΑΠo To ΦΥΣΙKo KoΣMo ΣTo BΙoΛoΓΙKo ΣYMΠΑN
γoρα λ6γω τηζ εμφdvισηζ τηζ θεωριαζ τoU Nειjτωνo, η γενικη ιδ€α τωv
Πλανητικ6v σUστημdτων Θα εξακολoυθo6oε vα υπdρxει.
Eiναι ειρωνικ6 τo γεγov6g 6τι, απ6 6λε9 αυτ€g τιg κooμoλoγικ€g Θεω-
ρ(εq, oι επιoτημovικ€g αρx€q τη5 θεωρ(αg τoυ Nειjτωvα _ τo oιjoτημα τo
oπo(o κληρoνoμ{oαμε με μια μεταλλαγμ€vη μoρφ{ _ ε(ναι εκεiνεg πoυ oυ-
μπερι€λαβαν τη Θεωρiα για εξωγ]ινη ζω{ τελευταiα απ6 6λε9. oι αρxα[oι
ατoμικo( φιλ6ooφoι υπoαι]ριζαν 6τι, με δεδoμ€νo τo παρdδειγμα τoυ δι
κoιi μαg πεπεραoμ6νoυ κ6oμoυ, €ναg dπειρog αριθμ69 απ6 dτoμα oε €vα
dπειρo oιiμπαv θα oδηγo6oε αναπ6φευκτα oτη δημιoυργiα εν6ζ dπειρou
αριθμo6 απ6 κ6ομoυ9. Η αρxη του Koπ€ρνικoυ, πoυ αρνι6ταv τη θ€oη τηg
Γηg oτo κ€ντρo τoυ πλανητικoU μαq oυoτ{ματoq, ε(xε ωg dμεoη oυνfπεια
την υπdθεoη τηq 6παρξηq dλλωv πλανητιilv, 6μoιωv με τη Γη. Kαι o καρτε-
oιαν69 κoρεoμ6voq xιilρoq oδ{γηoε κατευθεiαv oτoυg oτρoβfλoυq, τουg
oπo(oυg η κoιν{ αντ(ληψη εξoμo(ωoε με τo δικ6 μαg ηλιακ6 o6oτημα. Mo-
λoν6τι τα dτoμα τoυ Νε0τωνα και τo κεv6, 6πoυ κdθε οιilμα υφ(oταται την
παγκ6oμια βαριiτητα o0μφωvα με oταθερoιiq ν6μoυg, απoτελoιioαv €να
μη1αvικ6 οιioτημα καρτεoιανoιi τ6πoυ, παρd ταιjτα δεν oδηγoιioε αvαγκα
οτικd oτο oυμπ6ραoμα τηq 6παρξη9 και dλλων ηλιακιilv oυoτημdτων- Δεν
υπ{ρ1ε καμιd μηxαvικf αναγκαι6τητα αxηματιoμo0 oυoτημdτων, 6πωq
υπl]ρxε oτo orjoτημα τoυ Kαρτ€oιoυ. Πραγματικd, oτα πλα[oια των αρxιitv
τoυ Νειjτωvα, τo 6λo πρdβλημα απoδε(μηκε 6τι εiναι €να απd τα περιoo6-
τερo πoλ0πλoκα θ€ματα μ€xρι ol]μερα.
Θα μπoρoιjoαμε φυoικd να ιoxυριoτoιjμε 6τι, εφ6oov τo ηλιακd μαq
oι1oτημα υπdρ1ει και εφ6ooν oι v6μor τηg βαριiτηταg ε[ναι παγκ6oμιoι, θα
πρ6πει vα υπιiρxoυv και ιiλλα ηλιακd oυoπ]ματα. Αυτ6 6μωq απoτελεi μια
xoνδρoειδ{ αναλoγ(α, oxεδ6v ιooδ0ναμη με τo να θεωρηooυμε ωq υπ6θε-
oη αυτ6 πoυ θdλoυμε vα απoδεξoυμε. o iδιoq o Nειjτωvαq απ€φυγε vα
διατυπιioει αvαλυτικd κιiθε λογιπ] κooμoγoνικ{ dπoψη πoυ θα φι0τιζε τo
εριilτημα. Στην πραγματικ6τητα, oτιq επιoτολ69 τoυ oτo θεoλ6γo P(τoαρντ
Benttey επιo{μαιvε 6τι δε θεωρoιioε δυvατ6v vα απαvιjoει σε αυτ6 τo
εριilτημα με βdoη τιg αρxdg τoυ ουoτ{ματ6q τoυ. Αντ(θετα, o Νειiτωναg
επ€μενε 6τι o αxηματιομ6q 6λων των συντεταγμενων oυoτημdτων εξαρτι6-
ταν απ6 τη θεiκι] βoιiληoη. o iδιog {ταν ευxαριoτημ€νog με τηv παρατι]-
15

62. ZΩH ΣE ΑΛΛoΥΣ KoΣMοYΣ
ρηση πoυ Περι€χεται σrη δε6τερη €κδooη των Aρyι1v τoυ (1713) 6Ιι (εdν
τα oταθερd doτρα απoτελoιiν κ€ντρα ιiλλωv oυoτημdτωv, αυτ€q oι περιo-
xdg πoυ αxηματ(oτηκαv απ6 τηv αvτ(oτoιxη θεΤκι] πρ6νoια πρfπει vα υπ6-
κεινται 6λε9 oτην κυριαρxiα τoυ Εν6ξ...)
Σε πε(oμα τωv επιxειρημιiτων τoυ Nειjτωvα και dλλων πoυ πρooπαθoιi-
oαν να διατηρ{οoυν τη θε6τητα μ€oα oε €να oιioτημα πoυ υπ6κειται oε
φυoικ6 ν6μo, γιv6ταν βαθμιoiα φανερ6 6τι, στην πραγματικ6τητα, oι ν6-
μoι τoυ ελdττωvαν τηv oναγκαι6τητα παρoυo(αq θεo0. l,4€οα oε αυπ] την
ατμ6oφαιρα δεv πρoκαλεi €κπληξη τo γεγov6ζ 6τι η ιδaα τωv πoλλαπλι-0ν
κ6oμωv ερμηνειjτηκε με βoλικ6 τρ6πo _
1ρηoιμoπoιηθηκε ωζ απ6δειξη τηq
δ6ξα9 τoυ Θεoιj πoU απoδεικν0εται απ6 τα €ργα του αιη φ0oη, πρooπd_
θεια πoυ ε(ναι γνωoι] ωg φυσιKη θεoλoγfu. Εdν δεν μπoρoι]σε πλ€ov vα
oπoδoθε( στoν Θε6 €ναζ ρ6λoζ oτη λειτoυργiα τoU δικoιi τoυ o6μπαvτoq,
τdτε η ιδ€α τηg πoλλαπλ6τητα9 των κατoικημ€vων πλανητι.0ν μπoρo0σε να
xρηoιμoπoιηΘεi ιilοτε να αντανακλd τη δ6ξα, τηv ιoxιl και τη σoφ(α τoυ
ΔημιoυργoιJ. Σε δυo διαδoxικ€g πραγματεiεq τoυ Nειiτωvα, η θεoλoγικr]
dπoψη εν6q κατoικημfνoυ oιjμπαvτog oυνδ€θηκε με τιq φυoικ€g αρχεζ τoU
σUστηματoζ τoυ Nεt-iτωνα. Ξαvιi και ξαvιi, €να o0μπαv γεμdτo απ6 κατoι
κημ€να ηλιακd oυoπ]ματα γιν6ταν απoδεκτ6 ωg €να o0μπαv πoυ εivαι πo-
λιi περιoo6τερo αντdξιo εν6q dπειρoυ Δημιoυργοιi, oε ox€oη με dλλα πε-
ριoριoμdνα αxt]ματα. Απ6 τη oτιγμ{ πoυ πdρθηκε αυτξ η απ6φαoη, πoυ
{ταv αντiθετη με dλoυg τoυg ιoxυριoμoιig των Γραφιiη €μελλε vα παρατε_
θoιiv και dλλα επιxειρ{ματα για τη οπ]ριξr] τηq.'Ενα απ6 τα oυ1ν6τερα
{ταν τo επιxε(ρημα τηg τελεoλoγiαg, τηq 6παρξηq οκoπoιi oτη δημιoυργiα
τoυ oιiμπαντoq, πoυ πρoβλ{Θηκε ξεκdθαρα απ6 τoν Bentley, o oπoιoζ
€γραιpε: < oλα τα oυρdνια oιiματα δημιoυργ{θηκαv για 1dρη τωv €λλoγων
πνευμdτωv: 6πωζ η Γη πoυ oxεδιdoτηκε για τηv κατoικ(α, τηv υπηρεσiα
και τo oτoxαoμd των ανθριilπωv. Γιατ( να μη oxεδιdoτηκαν και oι dλλoι
πλαvι]τεg για ανdλoγεq xρ{oειg, καΘ6vαg με τoυg δικo6q τoυ κατo(κoυq
πoυ διαΘdτoυv ζωt] και αvτΓληψη>.
Αυτ6 τo ικανoπoιητικ6 6ραμα εν6g orjμπαντog πoυ λειτoυργε( oιjμφω-
να με τoυζ ν6μoυ9 τoυ Nειjτωνα και αντικατoπτρiζει την ιoxιi τη5 θε6τη-
ταq, η oπo(α δt€oπειρε νoημoo6νη μ€σα στo oιjμπαν, μεταδ6Θηκε oτo

63. ΑΠo To ΦYΣΙKo ΚoΣMo ΣTo BΙoΛoΓΙKo ΣYMΠΑN
σιiγχρovo κ6oμo. H απ6δειξη τηq 0παρξηq ιiλλωv ηλιακιilν oυoτημdτων μ€-
σω τηζ παρατηρησηg και η απ6δειξη τηg δημιoυργ(αq τoυg oιjμφωνα με
τoυq (διoυg v6μoυq τoυ Nει1τωνα παρ€μειvε €να5 ζητoιjμεvog oτ61o9 αιoυq
αιιilνεg πoυ επρ6κειτo να ακoλoυθηooυν. Aλλd η βαoικ{ πρoδιdθεoη υπfρ
εν69 oιiμπαvτog πoυ απoτελε(ται απ6 κατolκημ6να ηλιακd oυαnjματα εμ-
φαv(oτηκε εν6σω o Nειiτωvαζ ζoι-1oε ακ6μα. Στην πραγματικ6τητα τo oιj-
στημα τoU Nε6τωνα €φτασε, ωq πρoq αυτ6 τo θ€μα, oτα εσχατα 6ριd τoυ
oτιg δεκαετ(εq τoυ 175o και 1760, 6ταv oι φιλ6ooφoικooμoλdγoι Τhomas
νγrighζ lmmanUel Kant και Johan Lambert ισχυριστηκαv 6τι υπdρxει μια
ιεραρxiα διατεταγμ€vων oυoτημdτωv πoυ ξεκινd απ6 τo δικ6 μαg ηλιακ6
o6oτημα και φτdvει μ€xρι τo oι1oτημα τoυ (διoυ τoυ Γαλαξ(α μαg και ακ6-
μα μακριiτερα. H dπoψη τoυζ για αυτ6 τo oι1μπαν nπoυ ζωoγoνεiται απ6
αναρ[θμητoυg κ6ομoυq xωρ(q τ{λoq, μoq φ€ρvει π[oω, oxεδ6v κατd €vαv
ολ6κληρo κιiκλo, oτην ατομικι] φιλoooφ(α τωv αρxαiωv Eλληνωv για τoυξ
dπειρoυq κ6ομoυq, αoτρrκd δηλαδι] oυoιjματα πoυ διαxωρ(ζoνται τo 6vα
απ6 τo dλλo, με τo κdθε oιioτημα να ε(ναι γεμdτo απ6 6να πλf1θoq κατoι
κημ€νωv κ6oμων. Tιilρα 6μωq oι v6μoι τηq κivηoηg αυτιilν των oυoτημd-
των €xoυν ερμηνευτε[ και κατd κιiπoιov τρ6πo fxoυν απooπαoτε( απ6 τη
φ6ση απ6 αυπ] τηv (δια την ανθριilπιvη διdνoια η oπo(α τιirρα πρoxωρd
oτην εξl]γηoη oλ6κληρoυ τoυ o0μπαντog.
l.2 ΦΙΛoΣoΦΙKEΣ ΑNΑzΗTΙtΣEΙΣ
l,4ετd το θρ(αμβo τoυ oυoτr]ματog τoυ Nειjτωvα oτα μ€oα του 18oυ αι6vα,
η διαμιixη για την ιiπαρξη εξωγ{ινηq ζωηq €λαβε xιilρα 6xι τ6oo σε κoσμo-
λoγικ6 επ(πεδο 6oo oε 6να επ(πεδo κooμoαντιλι]ιpεων πoυ βριοκ6ταν €να
oκαλ( xαμηλ6τερα r] και περιoo6τερo απ6 τo κoσμoλoγικ6 επ(πεδo. L4ολo-
ν6τι oυxνd τo Θ€μα τηg εξωγηιvηq ζω{g oυζητι6τov εξαιτ(αq βελτιιiloεωv
πoυ oημειιilvovταv oτην επιoπ]μη τoυ Nειiτωvα απ6 υπoθ€oειq 6πωg η νε-
φελικ{ θεωρ(α τoυ Laplace, πoλλdg φoρ€g αυπ] η αντιπαρdθεση μετατoπι_
ζdταν oτo πεδ(o των φιλoσoφικ6v διερευνr]oεων, ποU μπoρoιjσαν vα ειναι
τ6oo εξωεκκληoιαoτικ6q 6oo και Θρηoκευτtκ€q. Εdν oι κooμoλoγικ€q θεω-

64. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
ριεζ oδηγησαv στην ιδaα τηξ εξωγηινηξ ζω{g, τ6τε η φιλoooφ(α και η λo-
γoτεxv(α, αvαλαμβdνoνταq τoν παραδooιακd τoυq ρ6λo τηq μελ€τηq τηq
αvθριliπινηg ιjπαρξηg, διερειivηoαv τα παρακλdδια τηg ιδ€αg πoυ γενvr]θη-
κε απ6 αυτ6 τo κooμoλoγικ6 πλα(oιo.
Συγκεκριμ€vα, μεγdλo μ6ρo9 αυι]q τηg διαμd1ηq τoυ 18oυ και τoU
19oυ αιιi)να για τηv ιjΠαρξη πoλλαΤΙλωv κ6oμων τoυλdxιoτoν oτη Διioη _
μπoρε( να καταvoηθε[ ωg μια διαπιiλη με την ευρ6τατo διαδεδoμ6νη φιλo-
ooφικl] θεωρiα πoυ ε(ναι γvωoι] ωq 1ριoτιανιoμ6q. Εdν oτα πλα(oια τoυ
Nευτιilvειoυ ουoπ]ματog η ιδfα τηg πoλλαπλ6τηταq των κ6oμων μπoρoιiσε
να oυμβιβαoτε[ με την αντ(ληι}η τηζ ιjπαρξηζ θεoιi μ€οω τηq φυoικr]g θεo-
λoγ[αg, αυτ6 δε ot]μαιvε και oυμβιβαoμd με τo xριoτιανιoμ6. Σ6μφωvα με
τη λακωvικη διατ6πωoη τoυ καΘηγητ{ Crowe oτo €ργo τoυ Τhe ΕΧtra-
terrestrial Life Debate (H διαμdxη για την εξωγηινη ζωη,
'l/5o-19oo) <oΙ
δoμ€g εvτ6μων r] τα ηλιακd oυoτr]ματα μπoρει να αποτελoOv απdδειξη για
την ιiπαρξη τoυ ΘεoιJ, αλλd παραμ€voυν σιωπηλd για τηv εμφdvιση κd-
πoιoυ μεoo(α,. Για τoUζ χρlστιαvoιiq πoυ μελετoιioαv τo ερωτημα τηq
0παρξηq dλλων κ6σμων ηταν αvoιμ€q, λoγικd, τρειq επιλoγfg: θα μπoρoιi_
oαν να απoρρlψoυν την ιδ6o των dλλωv κ6σμωη θα μπoρo0oαν vα απoρ'
ρiψoυν τo xριoτιαvιoμ6 { θα μπoρoιioαv να κdvoυv πρooπdθειεq vα ι-lυμ-
βιβdooυν τιg διio απ6ψειζ. Απ6 ιστoρικη dπoιpη, και oι τρειg επιλoγdg π€-
ρασαν στo 18o και στo 19o αιιlvα.
lν1oλov6τι τα πρoβλl]ματα πoυ δημιoυργo6vταv πιiνω oε αυτ6 τo Θ6-
μα εξαιτ(αg τωv Γραφιiν rαι των δoγμιiτων ε(xαv oυζητηθε( oτη διdρκεια
oλ6κληρoυ τoU 17oU αιd)vα, με κιiριo oτ6xo να ξεπεραoτoιiv με τη βor]-
θεια τηq φυoικ{g θεoλoγιαζ, κανε(q δεν εξ€φρασε τιg oυνεxε(g δυoκoλ(εg
πoυ oυναvτoιjoε o χριστιανισμ6ξ με τη θεωρ(α των πoλλαπλων κ6ομων
τ6oo €ντoνα 6σo o Thomas Paine, o πoλιτικiiq αγκιτdτoραζ για ελευθερ(α
οε διio ηπεiρoυq. Στo oημαντικ6 tρyo τoυ Αge of Reason (Επoμi τηg Λo-
YιΚηζ, 1793) πoυ 6καvε πολλ€q εκδ6oει9 oτηv Aμερικ{ περ( τo τ€λoq ιoυ
αιιilvα, o Paine διατιiπωoε απεριφραστα τηv dπoψη 6τι nτo vα πιoτειjει
κdπoιoq 6τι o Θε6s δημιoιjργηoε μια πληΘωρα κ6oμων, τoυλιi1ιoτov τ6-
oo πoλλoιjg 6oα ε(ναι τα αvτικε(μεvα πoυ oνoμdζoυμε doτρα, υπoβιβdζει
τo χριστιανισμ6 oε 6να o0oτημα π(στηζ ΠoU εiναι ταυτoxρ6vωq ανεπαρ-

65. ΑΠo To ΦYΣΙKo KoΣMo ΣTo BΙoΛoΓΙKo ΣYMΠAN
κεζ και γελoιo και τoν διαλιjει πvεUματlκd σαv φτερd στov dνεμo. oι δυo
πεπoιΘησειζ δεν μπoρoιiv να ουvυπdρξoυν oτov (διo νoυ, και αυτ69 πoυ
νoμiζει dτι πιoτειjει και στιζ διio απ6ψειs δεν dxεr oκεφτε( παρd ελdxιoτα
και για τιξ διjo,. lVε δεδομfvo 6τι υπdρxoυv εκατoμμιJρια κ6oμoι κdτω
απ6 τη φρoντ(δα τoυ Δημιoυργoιj, ε(vαι δUνατ6ν, ιoxυριζ6ταν o Paine,
να πιoτε0oυμε 6τι o Ν4εοo(αq {ρθε για vα oιilοει τα ανθριilπιvα πλdoμα-
τα αυτoι] τoυ μικρoι1 πλαvι]τη;'H ε[vαι δυνατ6v vα πιστευoUμε 6τι o λυ-
τρωτ{q πηδoιioε απ6 €vαv κ6oμo oτoν επ6μενo, 6ταν o αριΘμ6q των κ6-
oμων ε(ναι τ6oo μεγdλog, πρdγμα πoυ θα τov ανdγκαζε να υπoφ€ρει
<μια ατ€λειωτη oειρd διαδoxικιilν θαvdτων, με απoτ6λεσμα μ6λιg και με-
τιi β[αg vα βιιilvει iνα μικρ{q διdρκειαq διdοτημα ζω{g>; Παρd την ιox0
αυτo0 τoL επιxειρ{ματog, λiγoι Θα απEρριπταν τo xριοτιαvιομ6 με τoν
τρ6Πo που τo €καvε o Paine. Αλλd και λ[γoι θα απEρριπταv και την ιδiα
τωv πoλλαπλι1ν κ6oμωv πoυ απoτελoιjοε μια εδραιωμ€vη dπoψη περι τo
τ€λog τoυ 18oU αιωνα. H κατdoταoη αυττ] δεν dφηνε παρd μiα μ6vo επι
λoγη: τα διio συστηματα και d,τι αυτd oυνεπdγοvταv 6πρεπε vα oυvυ-
πdρξoUv.
o Σκ6τo9 θεoλ6γoq Τhomas Chalmers διακηρυξε 6τι, oε αντ(θεoη με
την dπoιpη τoυ Paine, η θεωρ(α τωv πoλλαπλι1v κ6oμων Θα μπoρo0oε να
εvoωματωθε( οτo xριoτιαvιομ6. Στo €ργo τoυ Astronomical Discourses
(Πραγματε(α για τηv Aoτρovoμiα, 181 7) ενσωμdτωσε τη θεωρ(α τωv πoλ-
λαπλιilv κ6oμων oτηv ευαψελικf θρηοκε(α, και o oυμπατριιilτηg τoυ
Thomas Dick την ενoωμιiτωoε oτo xριoτιαvιομ6 με €vαν αριθμ6 εργα-
οιιilν πoυ €γραψε στη διtiρκεια τoυ πριilτoυ μιoo0 τoυ ]9oυ αιιilvα. oι
αντιρρt]oειg τoυ Paine 6μωq δε Θα εξαφαv(ζoνταv. H oυμβατ6τητα τηg
θεωρ(αq τωv πoλλαπλιiν κ6oμων και τoυ 1ριoτιαvιoμoιi ιiρxιoε πdλι να
αμφιoβητε(ται σoβαρd απ6 τo μEoo τoυ αι6να, αUτην τη φoρd απ6 τov
William Whewell, φιλ6ooφo, επιoπ]μovα και διευθυντt] τoυ κoλεγ(oυ τηq
Αγiαg Tριdδαq τoυ K€μπριτζ. H πραγματεiα τoυ of a Pluraιity of Worlds:
An essay (Aπ6 €να Πληθo9 Κ6σμωv: ζνα ΔoΚ[μlo), πoυ κυκλoφ6ρηoε ανιir-
νυμα τo 1853, fταν η πιo επιστημoνικη, ριζooπαoτικt] και oημαντικ{
πραγματεiα πoυ δημooιε0τηiε oε oλ6κληρo τoν αιιitνα, η oπo[α {ταν
αvτiθετη με τη θεωρια των πoλλαπλιilν κ6oμων. Avτ(θετα με τoν Paine και

66. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
dλλoυq, o Whewell ιoxυριζ6ταν 6τι η θεωρ(α πoυ €πρεπε να απoρριφθε(
ε(ναι η θεωρ(α των πoλλαπλι1ν κ6oμων και 61ι o xριοτιαvιoμ6ζ. Στo επι-
xε(ρημα 6τι 6λo9 o απ€ραντoq xιiiρog πρ€πει vα €xει κdπoιo oκoπ6, απα-
vτotjoε πωg η γεωλογ(α απoκαλιjπτει 6τι η ανθριirπινη παρoυo(α πdνω
oτη Γη δεν καλ6πτει παρd €να μικρ6 odτoμo xρ6νoυ" oε oιjγκριoη με τηv
ηλικ[α τηq Γηg και, κατd oυvcπεια, πoιog o λ6γoq για τoν oπo[o δε θα
μπoρoriοε η νoημooιiνη vα εγκλωβιoτεi oτo ndτoμo τoυ χιbρou) πoυ απo-
τελεi η Γη; o Whewell ια1υριζ6ταν 6τι, μoλoν6τι τo oι1μπαv ι]ταν πριiγμα-
τι αxαν6g (με €κταoη περ(πoυ 3.000 €τη φωτ69 o6μφωνα με τιq εκτιμ{oειq
τoυ), τα πιθανd oκηνικd πoυ πρo€βλεπαv την εμφdνιoη κατo(κων {ταν
πoλιi υπερτιμημiνα. Τα doτρα θα μπoρoι-1οαν vα μη μoιdζoυν με τov
'Hλιo και oι πλαυjτεq θα μπoρoιiοαν vα μην ε(ναι ooν τη Γη. Mε λιγα λ6-
για, o Whewell Θειilρηoε τιg αναλoγ(εg εξαιρετικd υπερβoλικεζ για να επε-
' κταθo6v και oτην περ[πτωoη των πoλλαπλιbv κ6oμων. To δεδoμ€vo τηg
θεωρ(αq τoυ Koπfρνικoυ, 6τι oι πλαν{τεq ε(vαι iδιoι με τη Γη, δε Θεωρ{-
θηκε πλ€ov ωq επαρκιirg ακριβ69 επι1ε(ρημα, πρdγμα πoυ o{μαινε 6τι
€πρεπε να δoΘε( μεγαλ6τερη πρoooxι] ατιg λεπτoμ6ρειεq τoυ φυoικoιJ
οxημοτιoμoιi τωv πλαvητιilν. H πραγματε[α τoυ Whewell πρoκdλεoε με-
γdλη αντιπαρdθεoη, αλλιi τελικd δεν κατdφερε να εξαoθενΙoει τηv υπo-
oπ]ριξη τηg θεωρ(αg των πoλλαπλιiν κ6oμωv απ6 τoυg επιoτt]μoνεq {
τoυq πιoτoιig.
Στη διdρκεια τoυ 190υ αι6να €γιvαν αναρ(θμητεq dλλεg oυζηιjoειg για
τη αx€oη πoυ υπdρxει αvdμεoα αιη θεωρ[α τωv πoλλαπλιirν κ6oμων και
οτo 1ριoτιανιoμ6. Σxεδ6ν xωρ(g εξαiρεoη, τo ζητoιiμενo 6λωv αυτιbν tjταν
κdπoιo εiδog ουμφιλ(ωoηq αλλd, περιοταoιακd, πρo€κυπτε τo oυμπ€ραομα
6τι η μ(α rj η dλλη ιiπoιpη €πρεπε να απoρριφθε(. H oυμφιλ(ωoη πιivτωq
τηq θεωρ(αg τωv πoλλαπλιirv κ6oμωv με τα δ6γματα τηq Ενodρκωoηg και
τηg Λ6τρωοηq δεv {γιvε πoτ€ δυvαι] εξαιτiαg τηg €ντoνηg επιμov{q ατην
dπoψη 6τι η ενodρκωοη τoυ Xριoτo6 oτη Γη {ταv αρκετd ιoxυρη ιiloτε να
λυτρωoει oπoιoνδ{πoτε εξωγl1ιvo. Αυτ6 απiτρεπε τηv ιiπαρξη εv6s Xρι-
oτoιj πoυ πηδdει απ6 πλαυ!τη oε πλαυ]τη, αλλιi ενioxυε τη μωρoπιoτ(α.
Eπιπλ€ov, η θεωρ(α τηq πoλλαπλ6τηταq των κ6ομων €γινε τo κεντρικ6 δ6γ'
μα για διio, τoυλd1ιαιoν, Θρηoκεiεg τoυ ']9oU αι6να: τoυq Moρμ6νoυq και

67. ΑΠo To ΦYΣΙKo KoΣMo ΣTo BιoΛoΓΙKo ΣYMΠΑN
τoυζ Αvτβεvτιστaζ.* Eπιπλ€ov, oι oπαδo( τoυ Swedenborg,** o oπo(og
iδρυoε μια dλλη θρηoκε(α, ειxαν αvαγdγει αυτη τηv dπoψη oε βαoικ6 oη-
μεio π(oτηg οπ6 τα μ€oα τoU 180υ αιωvα.
Moλov6τι η ιδ€α τηg ιiπαρξηg dλλωv κdσμων ειχε ενoωματωθε( επ(oηq
σε πoλλaζ κooμικ€g φιλoooφ[ε9 o xριαιιανιoμ6g διακρ(νεται για τo γεγo-
νdg 6τι υπ{ρξε η φιλoσoφικη θεωρ(α πoυ επηρ6αoε περιoo6τερo τη δoξα-
oiα τηq ιjπαρξηg πoλλαπλιilv κ6σμων κατd τo 19o αιιiνα, τoυλdxιοτov αιo
Δυτικ6 κ6oμo. H προoπdθεια για τηv επiλυoη τoυ πρoβλl]μoτog oυνεx(oτη-
κε και στov 206 αιdlvα, αλλd σε Πoλtj μικρ6τερo βαθμ6, καθιilg η επιoτr]μη
και η θρηoκε(α dρxιoαv να βαδ(ζoυv τoυq δικoιjq τoυg ξεxωριoτoιJg δρ6-
μoUζ.
*
Αιτβεlτιαιdq. o 6ροq ,Αιτβειτιoπjg, ανοφlρεται γενικli σε κdπoιoν τoυ πιστει!ει οτη Δευ'
τ6ρα Παρoυotο τoυ Ιηοoι1 (Secοnd Αdνent=Δευτdρα Παρoυοiα). Tα μdλη τωv oντβ*τιαιικυv εκ
κληοιιiv θεωρoJιτoι οliμερα oυνηρητικoi τρoτεoτι τεq. Moλoν6τι Ξ1ουv τoλλd κoινιi με ια 1cι
οτιανrκιi δ6γμoτo, η θεoλoμα τoυq διαφoρoπoιεΙται oτo θiμα τηq μoρφjg ηg ενδιdμεoηg κατα_
oταηg αvιiμεoα αιo θdνoτο και oτηv Αv<ioταoη, oτo αv η 6οxαη τιμωρiα τωv αμαρτωλciν εiνοl η
εξαφιiιιoη { τo oι6ηo μαρτljριο, στη μορφ]i ηζ αθαναoiαq, oτo εdv η 6χι θα ovαoτηΘosν oι
αμαρτωλoi. To κiημo τρoτρΞπει οτηv αvιiψωη ηq Πα).αιdq Δrαθ1iκηq, γεγoν6q τoυ oδηγεi κd'
πoιoυζ στην τiρηση τηζ oργiαq τoυ Σαββ.iτoυ, εv6 ω'λoυq οη χρηoιμoποiηοη τηq ovoμαoiαq Ιε-
1ωβιiq γιo τov Θε6. o ψωοτ6τερoq ηγ6τηq τoυ κιujμoτoq υττiρξε o !αiιlian Mill€r. To Ι(ημα
των oπαδι,1ν τoυ Mi]ler ιiρμοε vα αποδυναμι,iνεται εξαιτlαq τηq μεγdiηq απoγo)iτευσηζ τoυ ακο-
λoiθηοε την μη εκπλl]ρωση ηζ πρoφητεiαζ του σ1ετικd με η Δευτdρα Παρoυοiα τoυ Ιηοon για
την οπoiα διακr]ρυξε dτι θα oυvlβαινε οτιq 22 oκτoβρ1oυ 1844. (Στ.M.)
**
Swedenborg. Εiναι μια εκκληoιαmικ! oμιiδα δoξαοιι6ν oι oπo{εq βαοiζoιτοι στα 6ρYσ ιoυ
Emaluel Swεdenborg (ι688-1772). To κiημα Θεμελιι,iνεται τdνω oτην τ1οη 6τι ο Swedenborg
υmiρξε μdρτυραq τηq Tελιniq ξioηg και τηq Δευτ6ρα9 Πορoυoiog τoυ Ιηooι1Xριoτoi με τηνταυ_
τηρoη 1δρυη τηq Nlαq Εκκληoiοg και ην τrvευματικri εb1iτlση τoυ πραγματικοi περιε1oμ6voυ
τov Ιερι6v Γρoφ6γ. Mερικoi οπαδoi υπoαrηρiζoυv ιiπ τα 6ργα τoυ Swedenborg (τα oπoiα oυ1vιi
oνoμiiζoιται To Γραπτιi { η Tριη Διαθliκη) οποτελοι1ν τo τρ{τo μiρoq τηg Biβλoυ και ηoυv τo
iδιo κιiρoq με την Πολαιd και ην Kαlπ] Διoθliη. Tο κημα εiVοι γιDστd και ωq Nlοι Χρισιιo
νoi' Nεοpιoτιovof, Η Ndα Eκκλησiιl και η Εκκληoiα τηq Nlαq Ιερουoολ{μ. To κ(ημα ξεκησε
οπ6 τηv Αψλ(α τo 1787, 15 χ)6νια μετd τo θdvoτ6 του, και μετοφlρθηκε στιζ ΗΠΑ απ6 ιεραπ6'
oτoλoυq. o ιδρυτriq lδιvε μεγdλη σημασΙα σιηγ Αφρικri, δι6τι πiστευε 6τι η ,Αφρικovικli φυλi, εi_
ναl περιοο6τερo φιυτιoμdη απ6 ιiλεq φυλdq ηq Γηq καΘ6q τα μΞλη ηq δlοθ{τoυv μεγαλιiτερη
εoωτερικ] οι1vδεοη, με απoτdλεσμo vα απoκτoι'γ ην αλ!θεια και vα τηv οτoδi1oιται. Tα γραπτα
τoυ Swedenborg !ταν μιγμα θεoooφiαg, αλμμεiαζ και πρoφητεiαζ. Εκεινo τoυ γoriτευε τεριοοo-
τερo τoυq oπαδoiq τoυ liταν η απoκρυφιoτικ! πλυριi τoυ. Ιδιαiτερα ουvαρποoτικ6 {τov τo εργo
τoν oυραv6q και Κ6λαση. Σε αυτ6 o Swedenborg oδηγεiται απ6 πνεnματα οτoν Παριiδειoo και
αιην K6λοoη' 6πoυ γiνεται μιiρτυραq κoι oπoλοrlτjq των ου€ηκ.6ν πoυ επικροτo{ν. (Στ.M)
51

68. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
1.3 TΑ EΠΙΣTΗMoNΙKΑ ΦEMEΛΙΑ
Διio θεμελιιiιδειg εξελξιg oυγκλ6νιoαv τηv επιoττ]μη ακριβιitg την επoμ]
πoυ η διαμdxη, την oπoiα ξεκivηoε o Whewell, εixε φτdoει oτην κoρ6φω-
or] τηg: τo 1859 o Kdρολoζ Δαρβ(vog (παρακινo0μενog απ6 την ανεξdρτη-
τη ανακdλUψη τoυ Α. R. Wallace) δημoo[ευoε τη θεωρ(α τoU για την κατα-
γωγι] των ειδιilv και την εξ€λιξη μ€oω τηg φυoικηg επιλoμ'1q, ενιb oτιq αρ-
x6g τηg δεκαετ(αg τoυ 1860 εφαρμ6στηκε στην αoτρoνoμ(α η v€α τεxvtκ{
τηζ φασμoτoσκoπικ{g ανdλυoηq. lz1oλoν6τι αυτ€g oι εξελ(ξειq και dλλεq λι
γ6τερo καιvoτ6μεg oε dλλα πεδ(α δεν πρoκdλεoαv μια dμεoη και ριζooπα-
οτικl] αλλαγj oτo xαρακτr]ρα τηq διαμdxηq για τηv rjπαρξη πoλλιiν κ6-
oμωv, oηματoδ6τηoαν τηv αρμ] μιαg μακρ6xρovηg αλλαψ]q πoυ θα μετd-
φερε, με αυξαν6μενη ταx6τητα, τo θdμα των dλλωv κ6oμων oτην αρμoδι6-
τητα τηq επιoπ]μηq. Στη διdρκεια αυτ{g τηg περι6δoυ, o καθηγητηg τoυ
Χdρβαρντ Karl Cuthke €γραψε στo €ργo τoυ Γhe Last Frontier (Τo Τελευ-
τα|o Σivoρo) 6τι η επιoτr]μη διερει-1νηoε τηv ιδ€α τηg 6παρξη9 πoλλιiιν κ6-
σμωv με μια (πειστικ6τητα την oπo(α πρoηγoυμdνωq δεv μπoρo6oαμε να
φανταoτo6με και η oπolα επιτρ€πει oτην επιoτημη να εισχωρησει βαΘι6
oτη oυνε(δηoη τoυ αιωνα,.
'loωg μπoρoιiμε να εκτιμ{ooυμε 6τι τo μεγαλστερo μlρog τηq διαμdxηg
τoυ 2ooιj αι6να εixε τηv αφετηρiα τoυ oτη Θεωρiα τηg εξ€λιξηq και oτην
αoτρoφυoικr'1. H φυσικη επιλoγη 6xι μ6vo πρ6oφερε τη βdoη για τη oυζη-
τηση σχετικd με την εξ€λιξη τηg ζω{g κιiτω απ6 διαφoρετικ€g oυνΘ{κεq και
π€ρα απ6 τη Γη, αλλιi ταυτ6xρoνα 6δωoε ιirθηoη oτην ιδdα τηg φυoικ{g
εξ€λιξηg τoυ o6μπαvτoq. Επιπλ€oν, η φαoματooκoπιn] ανdλυoη, εξετdζο-
νταq τα xημικd απoτυπιilματα που εμφαv(ζovται oτηv ανdλυoη τoυ φωτ69
τωv doτρων, εξαoφdλιoε €να εργαλε(o για τη μελ€τη τηq φιjoηg των πλα-
vητιirν και των doτρων με συvεχ6ζ αυξανdμεvεq λεπτoμ€ρειεg. Αυτ6, με τη
oειρd τoυ, πρ6oφερε για πριilτη φoρd ενα μdoo για τoν υπoλoγιoμ6 τηq
πιθαν6τηταq ι1παρξηg ζωι]g με βdoη τιg φυoικ€q oυνΘ{κεq και για την εμ-
φdvιoη τηg ιδ6αq τηg εξfλιξηg τoυ oιiμπαντoq.
H θεωρ(α τηq εξ€λιξηg και η φασματoσκoπ(α απoτελoιjoαν διio καιvoτo-
μ(εg πoυ oxετ(ζoνταν αvτιoτο(xωg με τη θεωρ(α και την τε1νtκl'1. H μ(α απ6
52

69. ΑΠo To ΦYΣΙKo KoΣMo ΣTo BΙoΛorΙKo ΣYΜΠAN
τιs δι1o, η φασματoσκoπια, €μελλε να 6χει Ιo αμεσ6τερo και πιo oοβαρ6
απoτ€λεoμα oτη μo(ρα τoυ βιoλoγικo0 o6μπαvτog. Moλoν6τι τα επιxειρl]μα-
τα τηq αναλoγ(αq και ηq oμoγ€vειαg τηq φ0oηg εi1αν απ6 καιρ6 καταoτ]oει
αξι6πιoτη ην πεπoiθηοη 6τι oι Θεμdλιoι λ(θoι τηg ιiληq και τηq ζω{g t]ταν oι
iδιoι oε oλ6κληρo τo oιiμπαv, τιilρα l'1ταv η πριilτη φoρd πoυ αυτt] η μεγιiλη
αλl'1θεια μπoροι-1oε να απoδειμε( και μ€oα απ6 ιην παραπ]ρηoη. Mερικo(
απ6 τoυg πρωτoπ6ρoυξ τηζ φασματoσκoπ(αg δεν καθυσrερησαν να διακρi
νoυν τη o1€oη τoυ αvιικειμ€νoυ τoυζ με τo θ6μα τηg ζωι]g oτo o6μπαν. Σε
αυτoιig περιλαμβαν6ταv και o Sir William Huggins. o Huggins μαζ( με τo
oυνdδελφ6 τoυ William Αllen l4iller €γραψαν τo 'l864 6τι οι ανακαλ0ψειζ
τoυg πρoo€φεραν (μια πειραματικη βdoη πdvω oτην oπo(α μπoρo0oε να
oτηρψε( €να oυμπ6ραoμα πoυ μεχρι αυιjv τη αιιγμl] δεν {ταν παρd μια
απλl] υπ6θεoη _ δηλαδι! 6τι τoυλdxιαιoν τα λαμπρ6τερα doτρα, 6πωg o
'Hλιoq μαg, μπoρo0ν να δημιoυργι]ooυν και να εξελξoυν κ6σμoυζ πoυ ειναι
κατdλληλoι για κατoικ[εg ζιilντων πλαομdτων". oι αρxικ€g πρooπdθειεg τoυ
Huggins να διερευνt]oει φαoματooκoπικιi τιg ατμ6oφαιρε9 των πλαvητιirν
{ταv τo πριirτo βτ]μα για €vα dλλo ερευvητικ6 πρ6γραμμα πoυ θα γιν6ταv
μελλoντικζ με αυξαν6μενo ρυθμ6, καθοριαιικ6 για τη διαμd1η πdνω αιo
θdμα τηg ιjπαρξηq εξωγr]ινηg ζωljq. Αλλoι πρωτoπ6ρoι τη νdαg επιoπ]μηg
6καναν αvdλoγεζ oυνδ€oειg και, με τo 6ργo τoυq, 6πωq και των διαδ6xων
τoυg, iβαλαv oε oτ€ρεη βιioη την αoιρoφυoικ{ oυνιoτιiioα τηg διαμdxηg
για εξωψ]ιvη ζω{.
H εξελικτικf1 θεωρiα τoυ Δαρβiνoυ εξε και €vα διπλ6 απoτ€λεoμα, τo
oπolo τελικd δεv f1ταν λιγ6τερο ημαvτικ6. Τo πριilτo απoτ€λεoμα l1ταv η
oο]ριξη πoυ πρ6oφερε αιην ιδ€α τηq φυoικι]g εξ€λιξηg τoυ σι]μπαντoζ. Aυτη
η ιδ6α τoυ εξελιoo6μενoυ o0μπαvιoq _
μαζi με την εφαρμoγ] των πρωτωv
oυμπεραoμdτων τηg φαoματooκoπiαg
_ ε[ναι ηδη φανερ{ oε μια απ6 τιg
oημαvιικ6τερεg πραγματε(εg για την ιiπαρξτ1 πoλλαπλιiιν κdoμωη αυτην τoυ
Richard Proctor με τftλo other worlds than ours (Aλλoι Κ6oμoι εκτ6q απ6
τoν Δικ6 μα9, 187ο). o Proctor (Εικ. 1.]) αντιλαμβαν6ταν τo βιβλ(o τoυ ωq
fναν τρ6πo για να μεταφ€ρει σto κoιv6 τιq τελευτα(εg αvακαλιiιpειg. lMπoρε(
ακ6μα να θεωρηθε( ωg ανταvdκλαoη μιαg τdoηq πoυ oκ6πευε σε μια περισ-
ο6τερo επιoτημoνικl] πρoo€ψιοη τηq διαμdμg. o Proctor {ταν επηρεαομ€-
53

70. zΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
νoζ απ6 τελεoλoγικεζ αντιληψειζ και αρXικd {λπιζε vα απoδεξι 6τι 6λoι oι
πλανtjτεg κατoικoιjvται, αΜd, 6πωq λ€ει, nδιαπiαιωoα dτι τo €δαφog κdτω
απd τα π6δια μoU dρχισε να καταρρ6ει. Η νfα απ6δειξ1... βρfθηκε vα αντι
τιθεται με μoιραιo τρ6πo... oτη θεωρ(α πoυ ηλπιζα να δημιoυργ]oω,. Αυτι]
η διdθεση vα εγκαταλε[ψει την π(αιη εξαιτaαζ τηξ βαριjτηταq τηq φυoικl]q
απ6δειξηg ε(ναι τo απdλυτo πρoαπαιτoιjμενo για την επισημoνικ{ πρoo€γ-
γιoη τoυ πρoβλl]ματog. Συvδε6ταν 6μω9 και με μια εκκoλατπ6μεvη ιiπoιpη
τηg εξελιrιιn]q θεωρ(αq: μoλoν6τι o Δiαζ, o Kρ6voζ και oι εξωτερικo( πλαυ]-
τεq πιθαv6v δεv κατoικoιivιαι πρoq τo παρ6ν, ιoxυρ(οτηκε o Proctor, εν τoιj-
τoιg οτην πoρε(α τηg εξελιξηg κdπoια μ€ρα θα κατoικo0νται 6πωq κατoικo0-
vιαι οl]μερα η Αφρoδ(τη, η Γη και o Αρηζ. Στα €ρΥo. τoυ our Place Among
lnfinities (H Θfuη μα9 M€oα oτo Aπειρo) και Sclence Byways (Παρdδρoμoι
ηζ EΙτιστημηζ)' τα oπo(α δημooιε0τηκαν τo 1875, η εξελικτικf1 ιiπoψη, oιiμ-
φωvα με τηv oπo(α στoν κατdMηλo xρ6vo 6λoι oι πλαν{τεq θα ανdτπυooαν
ζωlj, απ€κτηoε κεvιρικl] oημαo(α. Aυτ6 τo εξελιoo6μεvo oιjμπαν dφησε τoν
Εικ. 1.3. o 8ρεταν6ζ αστροv6μoζ R. Α. Ρrοctor.

71. ΛΠo To ΦYΣlKo ΚoΣMo ΣTo BΙoΛoΓιKo ΣYMΠAN
Prοctor με (εκατoμμιjρια εκατoμμυριων r;1λιoυg πoυ γεμζoυv τo Διdαιημα',
απ6 τoυq oπo(oυg {λιoυg <εκατoμμ6ρια €xoυν πλαυ!τεg πoυ κινo6vιαι γι1ρω
τoυg οε κυκλικ€q τρoxι€g και oι oπo(oι απoτελoιiν oflμερα κατoικ(α ζωvτανιilν
πλαoμιiτων,. Στo €ργo τoυ Proctor, ο ρ6λ0ζ ηζ τελεoλoγ(αq αvιικατααιdθη-
κε απ6 τoυq αιιiνεq τoυ xρ6νoυ πoυ απαιτoιivιαι για ην εξ€λιξη.
Στη Γαλλiα o αoτρoν6μoq Camille Flammarion (Eικ. 1.4) υιoΘ€τηoε τηv
dπoιιJη τoυ Proctor και ανελαβε μια επιoτημovικl] πρoo6ψιοη oτo πρ6βλη-
μα τηζ ιjπαρξηζ dλλων κ6oμων. Εivαι ξεκdθαρo 6τι τo €ργo τoυ La pluraιit4
des mondes habites (H πoλλαπλ6ητα τωv κατoικξoιμωv K6σμωv, 1862)
δεν π€τυxε απoλ6τωq αυτ6ν τo oκoπ6, 6xι περιοo6τερo απ6 6,τι oυv€βη με
τo fργo τoυ Proctor. Στα επιxειρfματα τoυ Flammarion, για παρdδειγμα, η
αναλoγ(α και η αφΘoν(α αναμιγvιioνται με δεδoμdvα τηg v6αq αoτρoνομ(αq'
Πιiντωg, oτιq επ6μεvεq εκδ6oειg, o πλoυραλιoμ69 του tlammarion €γινε
ακ6μα ριζooπαoτικ6τερog απoκτιivταg φιλoooφικr] πoι6τητα' o Guthke,
παρd ταιiτα, διαπloτωoε 6τι oo Flammarion, παρd την τdoη τoυ να ενθoυ_
οιdζεται και τo βερμπαλιoμ6 πoυ τoν διακρινει, παραμ€νει με oυνiπεια πι
αι6q oτηv αρμ] τηq πειραματιn]q επαγωγικ{g επιoπ]μηg"' Επιπλ€ov, τouλd_
xιαιov απ6 τo'1872, o Εlammarion ε(ναι βαθι-1τατα επηρεαομ€vog απ6 τov
Δαρβiνo. H ζωr] ξεκ(νηoε με αυθ6ρμητη δημιoυργ(α, εξελixΘηκε μ€oα απ6
τη φυoικt] επιλoγ! με πρooαρμoγ] oτo περιβιiλλov και ρυθμ(oτηκε απ6 τηv
επιβ(ωoη αυτoιi πoυ πρooαρμoζ6ταν καλιiτερα. Σε αυι] τηv απεικ6νιoη τηq
κoσμικηζ εξελιξηζ o ανθρωπoκεVτρισμ6q εi1ε εξooτρακιoτε(' H Γη δεν ηταv
μoναδικr], και oι dνθρωποι με καvεναν τρ6πo δεν αποτελoιioαv την υψηλ6-
τερη μoρφl] ζω{g. Moλoν6τι o Flammarion oδηγηΘηκε oε oxεδ6v θρηoκευ-
τικd επ(πεδα εξαιτ(αq τoυ πλoυραλισμoυ τoυ, η dπoψη τoυ με καν€ναν τρ6-
πo δεν απoτελoιjoε xριoτιανικl'1 dπoιpη και oε κdθε περiτπωoη ηταv €vα oυ-
μπfραoμα oτo oπoio κατ€ληξε ιioτερα απ6 μελ€τη γεγoν6τωv, και 6xι μια
υπ6θεoη πdνω oτην oπo(α βdoιoε την πλoυραλιαιικr] τoυ dπoψη' To €ργo
τoυ La ρlυralit! 6κανε 33 εκδ6σειζ μ6χρι τo i880 και ανατυπωv6ταv μd1ρι
τo 1921. l4εσα απ6 αυτ6 τo €ργo και πoλυdριΘμα dλλα γραπτd, τ6oo μυθι
oτoρ{ματα 6oo και €ργα oε ιiλλη μoρφt], o Ftammarion €μελλε να αoκ{oει
σημαvιικη επιρρoli oτη διαμdxη τoυ 2ooυ αιωvα, 61ι μ6νo εξαιτiαq των €ρ-
γων πoυ συνεγραψε τo 19o αιιilvα, αiιλd περιoo6τερo ιiμεoα εξαιτ(αq τoυ
55

72. ZCJH ΣE ΑΛΛoyΣ KoΣMoYΣ
Eικ. 1.4. o Γd)λoζ ασιρoγ6μoζ camiΙe FΙaΙnmarion σε ηλικiα 2ο ει(6v τo 1862, 6ταv κυκλoφ6ρησε
τo ιρΥo 1oν Πoλλ.1πλo1 -(ιiφoι. oι Flarnmarion και ΡΙocror (E!κ. 1.3) υτn{ρξοv ημαvακoi, δι6τι
iαrρει!αν η διoμd1η τρog μια περιαo6τερο oιiψρoη πρoοι|γη. Η φoτoγραφiο τoυ Flarπmarion
ε{vαι ευγεπn( πρooφοριi τoυ Ααιερooκoπε(oυ του Juvη. Ασ.ρovoμΦ Eταιρ{α ηq Γαλλιαζ.
πρoσωπικof τoU ενθouσιασμo6 πoU υπηρξε αμειωτoζ μεχρι τo θdvατ6 τoυ
τo 1925.
Περι τo τ€λoζ τoυ ]90υ αι6vα κUριαρχo0σε η επισημoνικη πρoσΦι-
ση των Proctor και Flammarion, απαλλαγμενη απ6 τo ριζ0σπαστικ6 πλoυ_
ραλισμ6 τoU δεriτερoυ (για vα μην πo6με εUαYYελικ6 εvθouσιασμ6). Tα
iργα τoυ lρλανδoιi βαoιλικo6 ααιρov6μoυ Robert S. Ba|l, τoU lρλαvδoιj
επιστημovικoιj εκλαικεUτη J. Ε. Gore, τoU Αμερικανo0 αστρov6μou simon
Newcomb και πoλλ6ν ιiλλων εξαv πoMd κoινd σημεια, πdvω σε αUτd τo
θiμα, με τo €ργo των tlammarion και Proctor. Στα dργα τoυξ η vεφελικη
UπdΘεση τoU Laplace - η oπo(α 6χι μ6ν0 παρεαε τo κoσμ0λ0γικ6 πλαισιo
για τo δικ6 μαξ ηλιακ6 οιiαιημα αλλd επιπλdov υπoδε[κvυε και ην ιjπαρξη
πληθoUξ πλανητικιiν συστημdτωv _
ηιvε €vα αναπ6σπαστo τμημα ηζ εξε-
λικτικl]q πρooξηlιοηζ τηζ φιjσηs, με τov Gore να πρoσδιoρGι επιπλ€ov

73. ΑΠo To ΦYΣiKo KoΣMo ΣTo BΙoΛoΓΙKο ΣYMΠAΝ
και την πιΘαv6τητα ι1παρξηg πλαvητικιilv σUστημdτων, μια δoυλειd πoυ θα
γιv6ταν μια εUχdριστη απασχ6ληση στoν 206 αι6vα. Περαιτdρω εξελ(ξειg,
πoυ περιλdμβαναν τηv εφαρμoγr] τηq κινητικ{q θεωρ(αg τωv αερ(ωv oτιg
ατμ6oφαιρεg των πλαvητιilν, 6xι μ6vo πρoodδωοαv επιoτημovικ6 περιεx6-
μενo oτη διαμdxη, αλλd επιπλ€ov 6ριξαν φωq oε €vα μετ6πειτα αιdδιo τηg
πλανητικηζ εξελιξηζ, στo oπo(o απoδεiμηκε (με βιioη τιq μdζεg τoυq) 6τι η
Σελ{νη δεν μπoρoιjσε vα διαθ€τει ατμdoφαιρα και 6τι o Αρηq δεν μπoρoιi-
oε vα διαθ€τει ατμ6oφαιρα με υδρατμodζ.
H εξελικτικr] dπoψη, πdντωζ, μπoρoιioε να oδηγr]oει πoλιj μακριd. Στιg
Hvωμενεζ Πoλιτε(εg o Percival Loη/elΙ κατ6ληξε στo oυμπdραoμα 6τι o
Αρηg, επειδl] {ταν €ναq πλανr]τηg παλαι6τερoq απ6 τη Γη και περιοo6τερo
εξελιγμεvoζ, κατoικo6vταv απ6 6vτα με υπερdνθρωπεg ιδιdτητεq. H επroτ]-
μαvση των κιvδιjνων πoυ ελλoχειjoUv μεσα σιην επιoτημoνικ{ πρoo€γγιoη,
6ταν εφαρμ6ζεται oε τ6oo δι1oκoλα πρoβληματα 6πωq η παρατ{ρηoη των
επιφανειακιitv xαρακτηριoτικων τωv πλαvητων, η αvαζητηση πλανητικιilv
oυoτημdτωv καl η αρ1t] τηq εξ€λιξηg τηζ ζωηζ, αΠoτελoιiv €να oταθερ6 xα-
ρακτηριoτικ6 αUτηζ τηζ μελ€τηg μαq.
Yπdρxει €vα τελευταiο oημε[o πoυ πρ€πει να επιoημαvθεi με 6μφαση.
oπoιαδ{πoτε κι αν ε(ναι τα επιαιημovικd κlρδη απ6 τη διαμιixη για την
ιjπαρξη εξωγ]ιvηq ζωτ]g, η oυναιoθηματικr] διdΘεoη τηg ανθριilπιvηq υπ6oτα-
oηq ε(vαι αvαπ6απααια ουνδεδεμ€νη με 6λε9 τιq σUΦτησειζ για τηv ιiπαρξη
κατoικημiνωv κ6σμωv. o πλoυραλιoμdg και o ανθρωπoκεντριoμ6q εixαv απ6
παλιd εμπλακεi oε μια θαvdoιμη διαμd1η, τo απoτ€λεoμα τηq oπoiαg δεν ε(ε
κριθεi μ6xρι την αUγη τoU 20oυ αιωνα. Αφooιωμ6νoι oπαδo[ ηg ανθρωπoκε-
ντρικl]q θεωρiαq ι]ταv πιΘαν6ν να απoτελo6οαν τoυq πιo απoφαoιομ6νoυq
πoλ€μιoυq τoυ πλoυραλιoμoιj, αVεξdρτητα απ6 τιq υπdρ1oυoεq απoδε(ξειg,
και oι oπαδo( τoυ πλoυραλιoμoι1 _ ειτε τoυζ ιiρεoε εiτε d1ι _ oυv€βαλαν oη-
μαντικd ση διdλυoη τoυ ανθρωπoκεvιριoμoιl. Σε πεioμα τηζ γoητειαζ ηs
επιoτημovιn]q επιxειρηματoλoγ(αg, η oυvqιζ6μεvη διαμdyη αvdμεoα oιoυg
oπαδo6q τoυ ανθρωπoκεvιριομoιl και αιoυq oπαδoιig ηq 6παρξηq dλλων κ6-
oμωv ειoxωρε( αιιg oυζηπioειq τoυ 2000 αι6vα για τηv ιiπαρξη εξωγηlvηq
ζωl]g και μεταφ€ρει oε oλ6κληρo τo o6μπαv τη Δαρβiνεια διαμdxη για τη θ€-
oη τηg αvΘρωπ6τηταg αιo ο6μπαν συvoλικd. Πoυθενd δεv ε(ναι αυτ6 περιo-
57

74. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
σ6τερo φανερ6 απ6 0τι σro cργo τoυ Αlfred Russel Wallace (1823-1913), τoU
oυvιδρυπ], μαζ[ με τoν Δαρβiνo, ηg θεωρiαg ηg εξ{λιξηg μioω ηq φυoιn]g
επιλoμ]g. Στo οημαvιικ6 dργo τoυ Man's Place in the Universe A Study of the
Results of Scientific Research in Relation to the υnity or Pluraliξ of Worlds (H
θioη τoυ Aνθρι.iιπoυ oτo Σiμπαv: Mια Mελ!η τωv Aπoτελεoμdτωv η9 Επι-
oημovιπi9 'EρεUναζ σε Σχ€ση με τη Movαδικ6ητα ι| ηv Πoλλαπλ6τητα τoυ
ΣaμπαvτoE, 1903) εvσωμdτωσε πoλλd απ6 τα βιoλoγικd πρoβλ]ματα πoυ θα
αvαλι1ovιαν με περιoo6τερεq λεrπoμ€ρειεq αιη διdρκεια τoυ αιιilνα. Moλoν6τι
η εργαo(α τoυ WaΙlace ηματoδoτε( κατd κdπoιov τρ6πo, μ[α πρ6oδo αιη
διαμιi1η για την 6παρξη dλλων κ6oμωη εν τo6τoι9 η απoτυx(α τoυ oημαδειi-
εται απ6 ηv επικρdηoη ηg ανθρωπoκεvιρικηζ dπoψηζ oε βdρog 6λων των
d?rλωv επιxειρημdτωv. Πεπειoμdνog για η oxεδ6v κεvιρικl] θfoη τoυ'Hλιoυ
μ€oα oιo oι,μπαv (Eικ. 1.5), αρχικd αvαζ]ηoε _ και αvακι1λυιpε _ τη ημαοiα
αυτoιi τoυ γεγoν6τoq για η μovαδικ6ητα ηg ζωl]g και oιη oυνξεια επικαλ€-
αηκε επιxειρl]ματα υπ€ρ ηζ dπoψηζ 6τι δεv υτηρxε ζωl] π€ραv ηq Γηq, o6-
τε αιo ηλιακ6 μαq oιiαημcι, αλλd oιjτε oε dMα oυoπ]ματα. Πεv{vια xρ6vιo
μειιi ηv πραγματε(α τoυ Whewell, o Wallace διατσπωoε με αυτoπεπo(Θηoη
τo oυμπ€ραoμα 6τι
"H
Θ€oη μαg αιo υλικ6 o6μπαv ε(vαι ειδικ] και πιθαv6v
μovαδικf και... ε(ναι τ€τoια πoυ να αηρiζει ηv dπoψη πoυ διατ6πωoαv πoλ-
λo( οπoυδαioι oιoxαατ€g και oυψραφε(9 oιiμφωνα με ην oπo(α τo απιilτερo
τ€λoq και o oκoπdg αυτo6 τoυ α1αvo6q oιiμπαvιoq {ταν η δημιoυργ(α και η
αvdτπυfr1 ηg ζωσαζ ψυλ1iζ αιo φθαρτ6 αvθριiιπινo o6μα,. Moλoν6τι φα(νε-
ται 6τι πρ6κειται για μια επισημoνικη πρoοξ1γιoη, τo βιβλ(o τoυ Wallace λει
τoυργε( ωg €vα μιiθημo για τα 6ρια ηq επιαπ'iμηg 6ταν oι Θεωρiεq επικρα-
τoι1ν τωv εμπειρικιilv απoδεξων. Απoτελε( €να μdθημο τo oπoιo o 20dζ αι6-
vαg θα τo dπαιρvε αια ooβαρd.
Ση διdρκεια τoυ 20oιj αιιiνα η διελκυσrιvδα ηg διαμdpg ovdμεoα αιηv
αvθρωπoκεvιριnj θεωρiα και oη θεωρ(α ηq ι1παρξηq d)ιλων κ6oμωv εηρε-
ιiαηκε oημαvιικd απ6 ριζooπαoιικ€q μειαβoλ€5 oιιg ααιρoνoμικ€g θεωρ[εg.
Moλον6τι, με τo ξεκ[νημα τoυ αιιilνα, oι επιαι{μovεg μπoρoι1oαν ακ6μα vα
διατυπιilνoυv επιxειρfματα υπ€ρ εv6g αvθρωπoκεvιρικoι3 οιlμπovιog, ηg
dπoψηζ δηλαδη πoυ βαoιζ6ταν αηv πρoνoμιακt] θ€οη τηg Γηg μ€oα oιoν κ6-
ομo, oι πρ6oδoι αηv αoιρovoμ(α που ξεκiνηoαν τo 1930 ανετρεψαν αυτd τα

75. ΑΠo To ΦΥΣΙKo KoΣMo ΣTo BΙoΛoΓΙKo ΣYMΠΑN
Εικ. 1.5. Η αθρωπoκετρικri ατεικ6},ιση τoυ σiμπoτoζ απd τov Α. R. αalΙace (19ο3), η oποια
δεiμει το ααrρικ6 οι1oτημο τoυ roλαξiα να lχει διdμετρo 3.6ο0 dη φωτdζ κoι τoν'Ηλιo (μlο μl_
κρooκοπικli μαt]ρη κoυκκiδα, o1εδ6ν α6ραη εδcil) να βρiοκεται κoιτd οτo κiιτρo.
επιχειρηματα. H θεωρiα πoυ πρo€κυψε - €vα διααιεM6μενo σιjμπαν με τερd-
σιιεζ διασtdσειζ 6που τo ηλιακ6 σιiσιημα βρισκ6ταv σην περιφaρεια εv6ζ
γαλαξ(α αvdμεσα σε εκατoμμ6ρια ιiMoυg (Eικ. 1.6) _ ηειρε oυσιασtικd τηv
πλdσιιγγα πρoζ την υπ6θεη ηζ υπαρξηζ ιiMωv κ6oμων Yια τo υπ6λοιπo
Διξραμμo τoυ ηλoκoι1 or1μπαντog
iΞ:]ι;l, i:.:;.
1. Ka.ιριt(d βρoζ τoυ ηλιακοι! αυατrlματοq.
2. TρoΙιd mυ'Ιnιoυ (μαtjρη κoυκt{δα).
3, Eξαωρικ6 6ριο τoυ }flιακod σi:σπ!μqτξ.
4. Γαλαξζ.

76. ΖΩH ΣF ΑΛΛΟYΣ κοΣMοYΣ
Εικ. Ι.6. Η φωτoγραφiα
(βαθ6oq πεδioυ, τoυ'ηλεoκoπioυ Ηubbie απoδεικνr1ει τερiιραvα 6τι o Γα_
λαξiaq ατoτελεi εγαv μ6vo απ6 τα δισεκατομμJρ.o γαλαξιιiν τoυ osμπαιτoζ' Η φωτoγραφιιι τoυ
Διαοτημικon Tηλεοκoπioυ Ηubb1e' που πιiρΘηκε οε διdστημα δjκα ημερι6ν τo Δεκdμβριo'ιοι l995,
οπoτελεi ην καλiτερη φωτoγραφiα τoυ βαθloq οfμπαντoζ και κολJπτει |ιια επιφdνεια 'ιo! oυρα
νoi με iκτoοη ioη με τo l/30 μ6ν0 τηζ διαμaτρoυ ηq πανο6ληνoυ. Απoτελεi ην πιo πρ6οlρατη οπd
μια σειρ.i μελετωγ τoυ 2οoi αιιi,να πoυ lδειξαν η μιη κειτρικlj θjοη τoυ Γαλαξια μαζ στo oιμπιιv-
τoυ αιωVα. H .,υπ6θεoη ηζ ταπεινoφρoσι]νηζ, ηινε εVα Uπ6γειo ρειjμα σκε_
ψηζ Πoυ ευνooι]σε η θεωρ(α τηζ JΠαρξηζ dλλων κατoικημ€νων κ6σμων και
εKt6πισε την αvτιθετη Uπ6θεη τηs μovαδικ6τηταζ ηζ ανθρωπ6ηταζ. oι ελ-
π(δεζ για την επικρdτηση ηζ ανθρωπoκεvτρικηζ Θεωριαζ πoU υΠηρχαν σrηv
αρλ,li τoU αιι1να και η μετ€πειτα ταχι]ταη κατdρρευση αυηζ τηζ θεωριαζ
60

77. ΑΠo To ΦYΣΙKo KoΣMo ΣΤo BΙoΛoΓΙKο ΣYMΠΑN
απoτελoιJv μια (lπ6 τιζ σημαvιικ€ζ αναθεωρησειζ σtη σκ€ψη τoυ 20oι] αι6να.
l4ε oυτ] την €woια, oι υπ€ρμα1oι ηq ιiπαρξηq εξωγ]ινηg ζωηζ υπερασπΦ-
vιαν 6xι μ6vo μιo επιoημoνιπ] Θεωρiα αλλd μια oλ6κληρη φιλoooφiα.
Απoτελε( ιoιoρικ6 γεγ0ν6ζ 6τι τα πρoβληματα τα oπo(α δημιoιiρηoε η πα-
ρατiρηη και η μεθoδoλoγ(α €ρευvαq τoυ Διααηματo9 σto διdσημα πoυ με-
ooλdβηoε απ6 τηv επoxη τωv αρxα(ωv Ελλljvων μqρι τov 19o αιιiνα (ακ6μα
και απ6 ην επoμ] τoυ Kου τo 18o αιιirvα), ε1oυν δημιoυργι]oει επιτπιiroειg, με
απoτfλεoμα τo φυoικ6 oι3μπαν να qει μειooxηματιαιε( αιo βιoλoγικ6 oιiμπαν,
μια απ6 τιg oπουδα(εq επαναoιdoειg ηg Δυτικr]g σκεψηζ. Aπ6 τα μ€oα τoυ
18oυ αιωνα oι κooμoλoγικ€q θεωρ(εg ειoηγαγαv ην ιδ€α ηq ιjπαρξηg ζωηg π€-
ρα απ6 η Γη ωq βαoιη αvιiληιιJη αιηv ευρωπαΙΦ oυνε(δηη, υπ6θεη η
oπo(α για €να διdαημα εixε oυμφιλιωθε( με η xριαιιovιn] θεωρ(α επειδ{ τo
6ραμd ηq ηg παγκ6ομιαq ζωl]g r]ταν oυμβατ6 με ην ιδ€α εν69 παντoδιiνα-
μoυ Θεoι-1.'Eναν αιι1να αργ6τερα αυη η dπoι!η εiμ γΙvει απoδεrα] f1 εixε
απoρριφθεi απ6 πoλυdριθμoυg oυψραφε(q, oι oπo(oι εixαν διερευvι]oει με πε-
ριoo6τερη πληρ6τητα η oυμβατ6ητd ηg 6xι με τov Θε6 αλλd με τo χρισtια-
νικ6 δ6γμα. Kαι τελικd, αιo κατιilφλι τoυ 2Ooιi αιι.bνα, η θεωρ(α ηq εξ€λιξηg τoυ
oιiμπαvιog, η πρ6oδo9 ηg αoιρoφυoικ{g και η τελειoπoiηoη των τεxνικιilν πα_
ρατηρηηζ oυνεργdoηκαv για vα θ€ooυν τα επιoημoνικd θεμ€λια πdνω αια
oπo(α αιηρixηκε αιoν 206 αιιilνα η διαμd1η για ην ιiπαρfu εξωμιηg ζωηq.
Ν,4ε τo ξεκ[νημα τoU 2ooυ αιdlνα, η ιδ€α τoυ βιoλoγικοι-1 o6μπαvιog ε(ε
αναxθε( oε θεωρ(α, nμια βιoλoγικι] κooμoλoγ(α, πoυ επιβεβα(ωνε τη σημα-
o(α τ6oo τηg φυoικ{q 6oο και ηg βιολoγικτ]q oυvιαιιioαq τoυ o6μπαvτοq.
'oπωζ 6λεζ oι κooμoλoγικ€q θεωρ(εq, διατι1πωoε €ναν ιoxυριoμ6 για τηv, μα-
κρdq κλ(μακαq, φιjoη τoυ οιiμπαvιoq:6τι η ζωι] δεv απoτελε( μια απλf oυvf_
πεια, αλλd μια ιδι6τητα τoυ o6μπαντoq.'oπωg 6λε9 oι κooμoλoγικ€g θεω-
ρ(εg, €τoι και αυι] επαvαπρoοδι6ριoε η θ€oη μαq oιo o0μπαv. Kαι τo ση-
μαντικ6τερo ειναι 6τι, 6πωζ και dλλεg θεωρ(εg, η βιoφυoικι] κoαμoλoγ(α εγι
vε αιoν 206 αιιilνα περιoo6τερo ελiγξιμη _ παριi τo γεγoν69 6τι ενoωματιil-
νει φιλoooφικdq υπoθ6oει9 μαζι με την επιoτημoνικf1 θεωρ(α και την παραυ]-
ρηoη. Στο υπ6λoιπo αυτo6 τoυ βιβλioυ τεκμηριιilνoνται oι πρooπιiθειεg τoυ
αιιiνα μαq να αναλdβει τo εξαιρετικd διjoκoλo €ργo τoυ ελ€ψoυ ηg βιoφυ-
oιπ]q κooμoλoγiαg και ηq μελ€ηq τoυ βιoλoγικo6 otjμπαvτoq.
61

78. 2
ZΩH ΣTo HΛΙAKo ΣYΣTHMA
Δεν μπoρε1 o κa06vo9 να διακρiνει aυτιi τα λετrτd xoρακτηριoτικd φ την πριlη ματιd'
αK6μα Και αν την Κατευθιwι κοrαπdνω τoυζ. H πφατι|ρηoη των περιoa6τερo λετττδv
γαρακηριcιτικιiν τoυq απαιτε( 67ι μ6νo εvα μdτι εξαoημlvo' α'nd κοι oξεια 6ρaση, και
η παραηρηoη να γtvεται κdτω απ6 ιiριoτεq oυ0τlκεE... Aυτi9 ε{νaι oι διιΔρυγε9 τoυ Aρη.
Ρetcival Lowell (t ρο6)
H υτ6θεoη τηq φι'nηζ ξωιl9... φαiνετaι νa ε[ναι η πλlον ικανoπoιητικτ| ξιj1ηαη των
διιiφoρων σκ1|Ιlν των σκoτεινιΙν περιγρψμdτων και τωv πoλt'πλoκων επoγκ6ν Και μo-
κρop6nωv μεταβoλιiν.
Genrd P. Kιιiper (l955)
Ε|vαι aδivaτoν να απoδεξoυμε 6τι oπoιαδι]πoτε απ6 τι9 avτιδβοειq πoυ ανx1EiηΚαν
απ6 τa 6ργανο τoυ Viking δεν ijταv βιoλoyικτ]q πρolλευoη9. Ε1ναι εξtooν aδι|νατoν vα
απoδεiξoυμε απ6 τα απoτλloματα των πειραμιiτωv τoυ ViΗng 6τι oι βρ67oι πoυ εμφα-
',4ζoιπαι anE περιo769 πρooεδιiφιoηg δεν εlναι ξι'|lwεg oργανιoμo1 πoν oυμβa(νει να φαi-
νoτται aαν βρ,ixoι. Aπ6 η στι|μη πoυ κdπoιoζ εΥκατaλε(πει ην aρxfi τoν ξυραφιοι1 τoυ
'oκαμ' τo πεδto εtvαι ελε'3θερo γα κdθε α7αλ{vωτη ιρoνταafu. Aιιiνε9 aνOμΔττlηζ εμπει-
ρ{oζ πaτωζ μaζ πρoειδoπoιoiν 6τι μια τ6τoια πρooξγoη δεν απoτελε{ τo δρ6μo γο ην
ανακdλυιllη τη9 αλιθειαq.
NorΙnan Η. Ηοrowiτz (1977)
Moλov6τι ιιτdρxει μια εναλλακαq ξfiηoη γα αυτd τα φαιν6μενa 6ταv εξετιiξoιπoι μ6'
νa τoυe, 6ταν τa Φτιiξoυμε oυλλoγκd, ιδια{τερα κdτω απ6 τo πρbμα τηg oxεoηg τoυ9
στo χ6ρ0, Καταλiρυμε στo οψπiραoμα 6τι απoτελo'jv ;vδειξr1 γα ην ιjπαρξη πρωτo'
Yεvonζ ξωlζ στoν πρ(Διμo ηη.
David S. McKay, κ.d.(t996)

79. λ /.
.η Σεληvη vα θεωρε(ται απ6 καιρ6 vεκρ6 oιiμα απ6 6λoυq εκτ6q
1YΙαπ6 μερικoιig εκκεντρικoιjζ, δεν απoτελε( dκπληξη τo γεγoν6q 6τι η
αρχΙi του αιιivα βρΙ1κε τηv aρεUvα για ζωη εστιασμενη oτoυg πλανtjτεq,
tδια(τερα oτoυg κovτιv6τερoυg γεiτoνεq τηq Γηg. H Eρευνα στην αρχικη
μoρφη τηζ οτη διdρκεια τoυ αιιilvα μαζ ε(ναι, κατd oυv€πεια, βαθιd oυv_
δεδεμ6vη με τη μελ€τη τωv φυοικιilv 1αρακτηριoτικιilν των πλανητι.δη €να
πεδ(o για τo oπo[o τo Θεωρητικ6 θεμ€λιo υπl]ρξε η θεωρια τοU Koπ6ρνικoυ
(η oπo(α δε θεωρo6oε τη θ€oη τηq Γηq πρovoμιακιi oε oxioη με τoυq dλ-
λoυq πλαν{τεq) και η oπo(α €ρευνα απoγειιiθηκε με τηv ανακdλυψη τoυ
τηλεoκoπ(oυ. H oημαolα τoυ ερωτηματoq για την ιiπαρξη ζωr]g, ειδικd
oτηv περiπτωoη τoυ αιvιγματικoιj Αρη, εν€πvευoε επιoι]μoνεg, απ6 την
επoμ] τoυ Lowell μExρι τη διαστημικη επoμ], vα ξεκιν{οoυν €ρευνα για τιq
φυoικ€g oυνθt]κεg πoυ επικρατoιiv αιoυq πλαvt]τεg. Τo αδιαπdραoτo παρα-
π€ταoμα τωv πλανητιilν, πoυ εμπ6διζε την aρεUνα για αvακdλυι}η oυvΘη-
κιilν κατdλληλωv για ζω{, περι6ριoε τov oρ(ζoντα τηg oυζl]τηoηg κυρ(ωq
στoν πλανητη Αρη, μoλ0ν6τι και η Aφρoδιτη €καvε oπoραδικ€g εμφαvioειg
oτo πρoon]νιo oτιg αρ1fq τoυ oιιilvα,6πωq και oι παρdξενot δoρυφ6ρoι
τoυ Δ(α και του Kρ6νoυ, Ευριirπη και Τιτdν, oτo τiλoξ τoU αιιlvα.
To κλειδ[ για την πρ6oδo στo εριiτημα για τηv ιjπαρξη ζω{q oε dλλoυg
πλαvt]τεg {ταv κατd oυviπεια η τελειoπo(ηoη των τε1νικιiιν παραn]ρηoηq,
με τη βo{θεια των oπο(ωv μπoρoιiμε να απoκαλ0ψoυμε πλαvητικ€q oυνθ{-
κεg κατdλληλεq για την εμφdvιoη ζω{q, 6πω9 εiναι η θερμoκραo(α, η
ι1παρξη νερoι1 και η παρoυo(α ατμ6oφαιρα9. Στη διdρκεια τoυ αιιilνα, η
αυξαv6μεvη ιoxιiq τωv τηλεoκoπ[ων και των αvιxνευτιilv τoυg, oι φυoικ€q
μ6θoδoι τηg φωτoγρdφησηζ, φωτoμετρια και φαoματooκoπ(α, και η ικαν6-
τητα τηq απooτoλι]ζ oχηματoξ στoν Αρη ol]κωoαν τo βdρoq τoυ προβλ{-
ματoζ τηζ 6ρευνα9 για την 0παρξη ζωηζ στo ηλιακd o6oτημα. Kαι 6ταv
επιβεβαιιilθηκε, αιo τ€λog τoυ αιιilvα, 6τι μετεωρiτεg πoυ βρ€θηκαν πdνω

80. ZΩ ι1 ΣTo ΗΛΙAKo ΣYΣTΗMΑ
στηv επιφdvεια τηζ Γηξ πρo6ρχoνταν αΠ6 τoν Αρη, μ6ν0 oι εξελιγμενεζ
αναλυτικεζ εργαστηριακ€ξ τεχνικaζ επaτρεψαν να ε(ναι πειστικεξ oι διαβε-
βαιιiloειq για την παρoυo(α σε αUτoιjζ μικρoαπoλιθωμdτων Αρειαvηξ πρoε-
λευoηq. Kατd oυv€πεια, η τεχvικη και τα επιοτημovικd oυμπερdoματα oxε-
τιζovται στεvd με τη διαμdχη για ην 6παρξη εξωγηιvηζ ζωηζ.
Παρd τo γεγoν69 τηζ ιjπαρξηξ 6λωv αυτιiιν των υπερo6ψρovων τεμι
κιiv, τα εξαιρετικd επiμαxα επιxειρr]ματα πoυ βασΦνται σε παρατηρησειζ
πλαvητ6ν απoκαλιjπτoυv τηv πρoβληματικη φιjση τωv επιστημoνικ6v Πα-
ρατηρησεωv, 6ταν γ(νoνται ε(τε απ6 την επιφdνεια τηg Γηg εiτε απ6 την
επιφdνεια τoU Αρη. EΠιπλεoν _ και αυτ6 απoτελει κρισιμo σημειo _ παρd
τα πoλλd πρoβληματα παρατtiρηoηg, η διαμdxη στη διdρκεια τoU αι6vα
δεν περιoρioτηκε μ6νo στo ερωτημα τηζ ιjΠαρξηζ voημoσυνηζ στo ηλιακ6
o6αιημα αλλιi εξελixθηκε oε διαμιixη για τηv ιiπαρξη βλdoτηoηg και τελι
κd για την 6παρξη μικρooργανιoμιilv, oργανικιilν μoριων και ζωηζ στα
απoλιθι.iματα. H ιoτoριπ] εξfλιξη καταδεικvιjει 6τι λανθαoμfvεg εvδεξει9
oυναιoΘηματικ€g αντιπαραθεσειζ και ευoεβ{ αoτl1ρικτα oκετπικd περι6ρι
oαν τo ερι.6τημα τηq ιiπαρξηg ζω{q oτo ηλιακ6 oιioτημα οτη μελ€τη απoλι
θωμdτων ι] στη μελετη τηq μικρoβιακlq ζωιiq oτoν Aρη { oε λiγoυq δoρυ-
φ6ρoUζ των μεγιiλων πλαvητιilv απ6 α€ριo. o ακριβ']q τρ6π0ζ με τoν
oπo(o η επιστημoνικη €ρευνα εαε αυτη την €κβαoη, περνιilνταζ μεσα απ6
iνα πλ{θog λεπτιilv πρoβλημdτων, απoτελε(τo θEμα αυτo6 τoυ κεφαλαioυ.
2.1 o LofELL KAΙ o ΑPHΣ: Η EPEYNΛ ΓΙΑ NoΗMoΣYNΗ. |a94-|924
To κεvτρικ6 πρ6σωπo σrηv dρευνα για ην ιiΠαρξη €λλoγηq ζωΙiq στον Αρη,
€ρευvα πoυ σaγoυρα απoτελει €να απ6 τα πιo παρdδoξα και επiμα1α επειo6-
δια oην ιαιoρiα ηg επιoτl]μηg, {ταν η ιδι6ρρυθμη φιγodρα τoU Percival
Lowell (Εικ. 2.1). o Lowell, o oπo(oq {ταv €vαq πλoιioιoη επηειρηματiαq απ6
τη Boαι6vη με μαΘηματικ6q oπoυδ€q oτo Xdρβαρντ, oιjτε ξεκ(νηoε, oιiτε
oλoκληρωσε τη διαμdχη για τιξ δι6ρυγεζ τoυ Αρη πdνω αιιq oπo(εq oτηρι
ζ6ταν η θεωρiα τoU για ην 0παρξη 6Μoγη9 ζω{q oτoν Αρη.'oμωζ για 23
χρ6vια, αΠ6 τo 1894 μεχρι τo θdνατ6 τoυ τo 1916, υπl]ρξε ταυτoxρ6vωg o
65

81. ZοιΙ ΣΕ ΑΛΛι)ΥΣ KoΣM oYΣ
ιικ. .].]. o Ι.owc]l με τo διοθλαo'ιικ6 r1iεoκιnπo τιlν _].i ιντοιllν, τo oπoio ογoριiστηκε alι) τυν
Αι,xn CΙaΙk το ]896. iνι. τo τ1l)'εσκ6rιω οιτιi lκονι: τoλλιlζ παριιτηρl]οειc τoι Λρη, ου7νιi με μι
κρilτερo ιivoιγμα. Σε αιπj ην ικ6'α, ο Ι-oινelΙ κιιε ημι:ρljοιι παρατηρηιJη τηζ ΑιPρoδiτηζ. Φ.)
τογροφiα τoυ Λοτερooκοπειoυ Lowe]Ι.

82. ZοΗ ΣTo HΛΙAKo ΣYΣTΗMΑ
ηYετηζ και o περισσ6τερo ε6γλωτtoξ απoλoYηηq τηq, με απoτελεομα να κα-
ταοτε[ τo μdτι τoυ τυφι.ilvα πoυ μαιν6ταv γιjρω απ6 τo εριilτημα για την
ι1παρξη voημooιiνηζ σtov Αρη. Στην κoρ0φωoη τηg αvτιπαρdΘεoηq γ0ρω
στo 191ο, τo 6voμd τoυ {ταν ψωαι6 τ6oo αιoυg επιoτf1μoνεq 6σ0 και στoUζ
μη ειδικo0g αιην Αμερικ{ και oε oλdκληρη τηv EUρdJπη, 6πoυ τα γρατπd τoυ
διαβdζoνταv μαvιωδιig και oι διαλdξειg τoυ tjταv αδιdλειτπα δημoφιλε(g. Δ6o
βαoικd ερωπ]ματα ftτoιjν επιτακιικd απdντηoη oε αx€oη με αυι] την αντι
παρdθεoη: Πιlq κατ€ληξε o Lowell oτην εκπληκτικ:j θεωρ(α τoυ 6τι τα ευθ6-
γραμμα επιφανειακd xαραπηριαιικd τoυ Αρη απoτελoιioαν απ6δειξη 6τι o
Αρηg κατoικoι1vιαν; Kαι πιiig γιv6ταν να μηv μπoρε[ η επιαπ]μη, για διjo δε-
καει(εq, να απoφανθε( για αυτην τη θεωρ[α;
Στoν Πιvακα 2.1 εμφανΦντoι oυνoτπικd η ιoτoρiα, oι βαοικo( ουμμfτo-
xoι και διdφoρα oυoιαoτικd 1αραrηριαιικd τηq διαμιixηq. Απ6 αυτ6v δια-
πιoτιilνoυμε 6τι η διαμdxη για τιg διιilρυγεq ιiρxιoε με τov lταλ6 ααιρoν6μo
Giovanni Sciaparelli τo 1877, ενιoxι-iθηκε απ6 την επιβεβαiωοη τωv Henri
Perrotin και Louis Τholon τo 1886 και τo 1888 στη Γαλλ(α, απ€κιηοε τη oυ-
γκλoνιoτικι] τηq διdoταoη με τη θεωρ(α τoυ Lowell τo 1894 στιζ Hνωμ€νεq
Πoλιτε(εq και ε(δε την απαρμ] τηg τελιn]g λιioηg με τιg παρατηρ{oειq τoυ
Eυγ€νιoυ Αντωνιdδη τo 1909 σrη Γαλλ(α. Σημειιilvoυμε επ[oηq 6τι oι αρxικ€q
παρατηρ{oειq τoυ 1877 εYιvαν με ivα μ€τριo τηλεoκ6πιo, 6τι δε διαπ(oτω-
oαv 6λoι διι,lρυγεq ακ6μα και με μεγαλ0τερα τηλεoκ6πια και 6τι αυτo( πoυ
τιq ε(δαν δεν τιg dβλεπαv πdντoτε με τov (διo ακριβιig τρ6πo.
Επιπλ€oν, o Πινακαξ 2.1 απoκαλ0πτει 6τι τo μdγιoτo μdρoq τηq διαμιi-
xηg επικεντριiθηκε oε oπτικ6q παρoτηρl]oειq πoυ €καναv oι αoτρoν6μoι
απ6 τo πρoooφθdλμιo o6oτημα τoυ τηλεoκoπ(oυ, μoλov6τι πιoτειjεται 6τι
η φωτoγραφικη επιβεβα(ωoη f1ταν διαθ€oιμη απ6 το 1905. Τ€λog, απ6 τov
π(vακα, φα(νεται 6τι η αντιπαρdθεoη δεν εκδηλιiiθηκε ανdμεoα oε μια επι
στημovικη υπoκoυλτoι1ρα, αλλd ανdμεoα oε εξ€xovτεq επιoπ]μονεg πoυ εκ-
πρooωπofoαv φημιoμ€vα πανεπιoττ]μια απ6 6λo τoν κ6ομο. Εκε(νo πoυ δε
δεitrνει o π[νακαq ε(ναι τιq εκατoντdδεg των λιγ6τερo oημαντικιilν ατ6μων
πoυ oυμμετε(xαν αιη διαμdxη καθιilq και τηv υπερβoλικr] πρoβoλτ] τoυ θ6-
ματoζ απ6 τov Τι-1πo, πoυ dκαvε τoν Αρη θεμα δημ6oιαq και επιoτημovικf1q
αvτιπαρdθεοηq. Δεν απεtκoν[ζει επ(οηg τα δευτερειioντα επιxειρ{ματα για

83. rΙοραηρητηζ Aσιερoσκoπειo oργoνo Maθoδoζ Απoτdλεσμα/
πoρατηρiσειζ
Schiaparelli 1877 ι,ηπρaρα
(Mιidνo)
8 (vισεξ oτπιtΦ Πμ1τη παραΙiρηση
τoυ συστiiματoζ
των διωρι]γων
Creen 1477 λ,4oδfρo Aνακλασιι(6
] 3 (!τσεζ
oτπiκrι οριo περιoμν
σκιdζ' 6χι διιrρυγεζ
Hall/HaΙιne55 1877 Nαυτικ6 HflA 26 (τσεζ oΙπtl(ι1 Δ0ρι]φ6ρoι τoυ Αρη,
αλid 6χι δι6ρυγεζ
Schiaparelli 1879i I 880 ι,ηπρlρo
(hολιο)
8 (vτσεζ oτπln| nριilτη οναφoρd
γιo διπλaζ διιiρψεζ
λraUnder 1882 tκρινoυζ 28 (τσεζ oπιni Ληεξ δι6ρυγεζ
Perrotin/
τholort
I886
I888
Νιζ
(Γαλλiα)
15 (vισεζ
]0 iιτσεζ
oτπιη noλλaζ διiρηεζ.
Πρ0η επιβεβα(ωση
δtπλων διωρυγωv
Holden/(eeler, κ.li. r888 36 ι!τσεζ oΙπt(η I4εριrεζ διιilρUγεζ
αλλιi dχι διπλaζ
δι6ρUγεξ
ρickering/
Douqlass
1892 χdρβαριτ
Αρεκ1πα
(Περo0)
] 3 (ιτσεζ oτπlη Διιrρυγεζ κoι
nλιμvεζ, στην aνωση
των διωρdγων
Barnard 1891 36 ιιτσεζ oτπιni Ν4ερικεζ διιiρUγεζ
οiλd dχι ξεκdθαρεζ
γραμμaζ
Lo,γell/
PΙckerinq/DouqIass
I894
r 89S
Lou/ell ] 2 ιιτσεζ
] 8 ιvισεζ
oτπιΦ τqαητaζ δι6ρvγεζ
Aντωνldδηζ 18941
r 896
Zoυβισ(
(Γαλi(o)
9,6 iντσεζ oτπικη 42 καVdλιo, ] διπλ6.
o διπλασιασμ6ζ
εiναι ψευδα(oθηση
Cerulli 1896 Τiραμo
0τα.λια)
15,5 iντσεζ oτπιni -
ψεUδαισθηση -
oτπικliζ πρolλεUσηζ
Lampland 1905 Lowell 24 ιτσεζ Φωτoγρoφιni Φωτoγρdφηση
διωρfγωv
Τodd/
E. Slipher
1907
διωρ6γων
χιλη ] 8 (τσεζ Φωτoγρoφιni Φωτογρdφηση
Αντωνιdδηζ r909 λy'oυντ6ν ]3 (vισεζ oτrιικli Aνdλυση διωρι]γων
Hale I909 ορoζ Γoυaσoν 60 Ιιτσεζ/
ανακλασιικ6
oτπικη noλλaζ λετπoμ€ρειεζ.
dχι διιiρuYεζ
τrumpler 1924 ]6 ivισεζ oπι(/
φωτoγροφικli
Λωρ(δεζ βλdσιησηζ
ZdΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
' 11ινσΚαζ 2.1. Σημαwικtζ πoρoτηρησειζ τωv διωριyων τoυ Aρη 1877'Ι 924
Πηγtζ δεδoμιvωV N4. ]. crowe, τhe ΕxtΓaterrestrial Life Debate (Kaμπριτζ ]986} νγ. G.
l1oyt, LoweΙl and Mar| (τdκσoν, Αριζliνo, ]976) και πρωταρχι(aζ πηγεζ. τα 6ργανα ειvαι
ανακλασaικd τηλεσκ6πια, εKι6ζ αν oριζεται κdτι δlαφ0ρετι(6.

84. ZΩΗ! ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTHMΑ
τιs ατμdσφαιρεζ των πλαvητιi}ν και την ταρoυσια νερoιj πoU {ταv oημα-
vτικd oτη διαμdμ.
Τα περ[πoυ δεκαπεvιαει] μεooδιααπ']μoτα πoυ μεooλdβηoαν αvdμεoα
σιηv ανακdλυψη τoυ δικι6oυ των αρειανιilν διωριjγων απ6 τoν Schiaparelli
και αιην ανdτπυξη τηq θεωρ(αg τoυ Lowell, και αιη oυv€xεια αvιiμεoα αη
θεωρ(α τoυ Lowell και αιην επ[λυoη τoυ πρoβλr]ματoq των διωρ0γων, δεv
ε(ναι oυμτπωματικd. Στην πραγματικ6τητα, αυτd τα διααπ]ματα oφεfλovιαι
oε dvα oημαντικ6 ααιρoνoμικ6 γεγoν69 πoυ ε(vαι η αιτ(α τηq παλ(ρρoιαq και
τηq αμπιilτιδαq αιην €ρευνα τoυ Αρη, oι oπo(εq ε(vαι φανερ€q απ6 τo γρd-
φημα τηζ Εικ6vαξ 2.2'περ[πoυ κdθε z xρ6νια η απ6αιαoη ανdμεoα αιoν
Αρη και ση Γη ελαχιστoπoιειται (η κατdoταη αυτ] oνoμιiζεται <αvιiθεoη,,
γιατ( o Αρηg βρioκεται αιηv αvιθετη με η Γη πλευρd τoυ'Hλιoυ) και περ(-
πoυ κdθε 15 χρ6νια η Γη και o Αρηq βρioκovιαι ακ6μα πληoι€oιερα- Τo
απoτ6λεoμα ε[vαι 6τι τo φαιν6μενo μεγεθoq τoυ δ(oκoυ τoυ Aρη, 6πωq φα(-
vεται απ6 τη Γη, μεταβdλλεται εντovα. Aν oκεφτoιjμε 6τι, ακ6μα και αηv
αvι(θεoη, η διdμετρoq τoυ Αρη ε[ναι κατιi μ€oo 6ρo (oη
με τo 1/100 ηζ
1925
xρονιd
Eικ. 2.2. Ερευητικdζ δημooιεdoειg γα τov Αρη, 1900-1917. οι δημoσιειjσειg oυξιivoιταv 6οo oι
πρoσε,4σειζ τoυ Αρη Yiγoτoν τερισσ6τερo ευνoiκlg και γεπκιi αυξιivolταν καθriq πρooηγξε η
Διασημικri Επoχi. Bασιoμivo οε δεδoμdvα oπ6 τουζ εησιoυζ τ6μoυζ τoν Αstιononische Jahιes'
beicht (1900 1957) .
0l-
1895
Δημooεl5οεη φεwιilv γιo τov'Αρη

85. ZΩΗ ΣΕ AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Εlκ. 2.3. Kαθι,iq o Αρηq πηοιιiζει και απoμακρnνεται ατ6 η Γη, τo φαιν6μεvo μdγεθdζ τoυ, dπιDζ
φαiνεται απιi η Γη' μεταβdλλται oπ6 25 δευτερ6λετπα ηg μolραg oε Ι4 δευτερ6λεπτα ηζ μoa
ραq στη διdρκεια τηq ατiθεηq και φτι1νει τα 4 δευτερ6λετπα τηg μolραg 6ταv βρioκεται oτo τιo
μακρινd oημεio τoυ. Tο φαιv6μενo μiγεθoq τηq πανo6ληvoυ εiναι, γα ταρdδει,t}o, l.8οο δεUτερο-
λετrcα τηg μoiραq. Σην εικ6να απεικoνiξoιται δεδoμεvα μο τη μdγαη και ελdμoτη αιτ{θεη' μ
εξαlρεση τo ]894. oι σχετικd μεγdλoι δioκoι των ετ(6γ ]877, ] 892 κα 1909 aκαγαγ τα aη αυτιi ση'
μα'!τικd γα ην ταρατfρηoη τoυ Αρη. To 1oμηλ6 ι,ψoζ τoυ Αρη τo 1892 τoραdησε τoγ 1N/. Η.
Pickering, o oπo'og aκα}€ παρoτηρ{σειζ oπ6 τo Ασιερoσκoπε(o τoυ Boρεioυ Ημιoφαιρioυ τoυ
Xdρβοριτ, νo μεταlαηθεi σro Περod. H αιτiθεη πoυ ακoλoυθει ην τλησιjοτερη τρoσε}γση
βρ1oκει τoν τλαrr]η πoλlj ψηλ6τερα στov oυραv6, αtrλd τo μ!γεθoq τoυ δioκoυ εiναι ι]δη ελαrιω-
μΞvo κατιi 2oοlο. o LowelΙ dηιoε τιg παρατηρfοειq τoυ οτo Φλdγκoταφ τo 1894 σε μια τiτoιo 1τε-
ριοδo. Tα ι1ι!η πoυ απεικor,{ζoιται αιην εικ6να αφoρoliv αιo Φλdμoιαφ. To ααιερooκoπε(o τoυ
SchiaρarelΙi οτo Mιλιiνo liταν 1ο μolρεg βορειdτερα, με ατoτcλεομα dλα τα Jι|η πoυ απεικol'1ξo-
lται εδt6 να πρcπει να ελατιωθo$v κατd 10 μoιρεq. o Ατωιxdδηq Θα τρlτει vo ταραηρoυσL τov
Αρη σχεδ6v 14 μoιρεζ χαμηλ6τερα απ6 τoυζ ποροηρητiq τoυ Φλ.iγκo_ιοφ.
διαμcτρoυ ηζ πανσEληνoU, αρχΦUμε να αvtιλαμβαν6μασrε τιζ δUσκoλιεξ
πoU αντιμετ6πισαv oι παραηρησειζ τoυ Αρη απ6 τηv αρχη. To eτos 1877
σημειωvεται ωζ €vα απ6 τα ετη με η μεγαλijτερη πρoσeYγιση πoυ συμβαι
vει κdθε 15 χρ6νια. ΑUτ6 τo €τog παρoυoιdαιηκαv 6χι μ6νo oι πρ6τεζ παρα-
ηρησειζ τoυ Schiaparelli για τηv παρoυσια εv6ζ εKtεταμενoυ δικιιjoυ απ6
διιiρυγεg, αλλd και η ανακdλυψη τωv διjo δoρUφ6ρων τoυ Αρη Πoυ €γινε
απ6 τoV Αsaph Hall αιo Nαυτικ6 Αστερoσκoπειo τωv HΠA. Επιπλ€oν, τo 6ψ0ζ
τoυ πλανητη απoτελo0σε μια παρdμετρo παρατηρησηξ. o περ(τεxνog 1oρ69
ανdμεσα σro ιiψοζ και σtην απ6σtαση, πoU φαινεται γραφικd στην Eικ6vα
70
2A +-
1860

86. ΖΩt1 Στ o ΗΛΙΑKo ΣYΣΤΗMΑ
2.3, πρoσδι6ριζε τιζ καλ6τερεζ σUνθηκεζ παρατηρησηξ. Πdvτωζ, 0κ6μα και
κdτω απ6 τιg καλι-iτερεq oυvθr]κεq, €πρεπε καvε(g να ε(ναι ικανoπoιημ€νog με
μια παραι]ρηoη πoυ γιν6ταv μ€oα απ6 τηv ταραγμEνη γ]ινη ατμ6oφαιρα,
6πωq ουμβα(νει με 6λεq τιg ααιρovoμικ€q παρατηρ{oειq.
Η γ6,νηoη ηq θεωρiαq
Πιiig λoιπ6ν κατ€ληξε o Lowelt αιη θεωρ(α τoυ; E(ναι ξεκdθαρo 6τι δεv υπl]ρξε
o πριiτoq πoυ πρ6τεινε τη θεωρ(α ηg 0παρξηq iλλoγηq ζωηg αιoν Αρη oιiτε o
πρ6τoζ πoυ παραηρηoε τo φαιv6μενo των διωρι]γωv πdνω αιo oπo(o oηρι
ξε τη θεωρiα τoυ. o (διoq o Schiaparelli παρ6oxε ιiφθovα κtητρα. Σε €vα η-
μαvιικ6 μακρooκελ6q dρθρo τηv παραμoν{ ηq αvι(θεoηg τοU i 894, περιηρα-
ψε τoν Αρη ωq €vαν πλαν{η με διio πoλικoιig oxηματιoμoιig πoυ floυv μoρ-
φl! κυπEMoυ και απoτελoιivιαι απ6 xι6vι και πdγo, με θαλαooεg και ηπε(ρoυg
oι oπo(εg ξoυv διdταξη τελεiωg διαφoρετικ] απ6 αυτrjv ηq Γηg και με ατμ6-
οφαιρα πλo0oια oε υδρατμoιjg. 'Hταν επ(σηζ aναξ πλαv{ηq αιoν oπo(o oυν€-
βαιvαv αλλαγ€q, δι6τι oι ηκ6μενεq πoλικ€q περιox€g φαιvoνταν να δημιoυρ-
γoιiν μια πρooωρινl] θιiλαooα γ6ρω oπ6 η β6ρεια περιo1η, και o Schiaparelli
π(αιευε 6τι αυτ6 τo νερ6 διανεμ6ταν oε μεγdλεg απoαιdoειq με η βoηθεια
εv6g..διπ6oυ διωρ0γωη πoυ (oωq απoτελo6oαν τoν κ6ριo μηxανιoμ6 (εdv 6xι
τoν μoναδικ6) με τη βor'1θεια τoυ oπo(ου τo νερ6 (και η oργαvιη ζωt] τoυ) πι
θαv6v διαx6oνταν oηv dγovη επιφdvεια τoυ πλαv{η,. o Schiaparelli κατ η-
ξε αιo oυμπEραoμα 6τι oι διωρυγεq απoτελo6oαν
"€να
πραγματικ6 υδρoγρα-
φικ6 o0αιημα, εξαιτιαζ τηζ oμoι6ητα9 με θdλαooεq και λ6γω τoυ φαιvoμ€-
νoυ ηg ι]ξηq τoυ xιoνιo6.
'oμωq, oαvτiθετα με τη o1εδ6ν γεωμετρικ{ εμφdνι
oη ολ6κληρoυ τoυ oυαα]ματoq, α]μερα τε(νoυμε να Πισt6ψoυμε 6τι δημιoυρ-
γr]θηκαν otη διdρκεια ηq εξελιξηg τoυ πλαυ'1η ακριβιilg 6πω9 oυν€βη oη Γη
6πoυ €xoυμε τo Αψλικ6 Kανdλι και τo Kανιiλι ηq ν1οζαμβkηq,. Παρd ται1τα
dφηoε ανoιxπj ην π6ρτα για την περiτπωoη τηνηπ]q κατασκεUηζ: nΕiμαι πo-
λιi πρooεπικ69 ιilαιε vα μηv πoλεμl]οω αυην ηv υπ6θεoη, η oπoiα δεν πε-
ριεxει τiπoτα αδι1νατo,. Moλoν6τι τελικd κατ6ληξε αιo oυμπdραoμα 6τι η (δια
η φ6οη μπoρε( vα παρdγει γεωμπρικl] καν0νικ6τητα, 6πω9 oυμβα[νει με τιg
κρυαιαλλικ€g μoρφ€ζ, τo δoκ(μιo περιε{ε πoλλoιiq υπαινιγμoιJg.

87. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KοΣMοYΣ
To Πρι1τo κoμμdτι τoυ γριφoU για την καταv6ηση τoυ τρ6π0υ με τov
oπo(o YεWηθηκε η θεωρ[α τoυ LoweΙl ε(vαι λoιπ6v τo γεγov6q 6τι τ€τoιεg
Uπoθεσειζ {ταν διιixυτεg, ειδικ6τερα μdλιστα στo δoκ(μιo τoυ Schiaparelli
πoυ εμφαν(oτηκε oτηv lταλ(α τo 1893 και αμ€oωq μετιi μεταφρdoτηκε για
τov Lowell.'oταν o Lowell πl]ρε μ6ρo9 oτη διαμdxη, η Yενικη dπoψη ηταν
6τι oι διιilρυγεq {ταv ρωγμ€q στo φλoι6 τoU Αρη πoU δημιουργr]θηκαν κα-
τd τη oτερεoπolηoη τoυ πλανι]τη, μoλov6τι υπr]ρ1αν κdπoιoι πoυ επιxειρη-
ματoλoγoιjoαν υΠaρ τηζ dπoψηζ τηg τεxvητι]q κατασκεUηζ.
Τι {ταν 6μωq εκε[vo πoυ επιτιixυvε τη σUμμετoχη τoυ LoweΙΙ oη διαμdxη;
'Hταν
η συμμετΦ τoυ σtη διαμdχη μrα dμεoη απιiνηοη oην πρ6κληoη τoυ
Schiaparelli { απoτελoι1oε για εκε(vov €vα ενδιαφ€ρoν πoυ ειxε βαθι€g ρ(ξg;
Για πoιo λ6γo o Lowell, €ναg επιxειρημoτ(αg και ταξιδιιilτηq με πρoτiμηoη oια
εξωτικιi μ€ρη, ασχoληθηκε με τηv ααιρoνoμ(α oλoκληρωτικd; o Lou/ell γεvνη-
θηκε τo 1855. oι γoνε(g τoυ υτn]ρξαν εliπoρoι. H ααιρoνoμiα τοv τρdβηξε
απ6 ην Παιδικη τoU ηλικ[α, 6ταv με iνα τηλεoκ6πιo 2 ιντoιbν ερευνoιjoε τov
oυρανd. Σπo6δασε σto Χdρβαρvt απ6 τo ] 872 μεχρι τo 1s76 κovιd αιo διd-
ημo μαΘηματικ6 Benjamin Peirce, o oπo(oq xαρακηριoε τoν Lowell ωg €ναν
απ6 τoυq λαμπρ6τερoυq φoιτητdg τoυ. Kατd τη διdρκεια τωv oπoυδιilν τoυ
αιo Xιiρβαρvτ πιθαv6v επηρειiοηκε και απ6 τov John tiske (1842-19o1), o
oπoiog παρoυo(αoε ην εξελιΚrικη φιλoσoφια τoυ για τo o6μπαv αιo 6ργo
outlines of a Cosmic Philosoρhy Βased on the Doctrine of Εvoιution (Περ(-
Yραμμα μιαζ Κooμιnj9 Φιλoooφfuζ βασισμηζ στo Δ6Yμα ηq Εξελιξη9) τo
1874, διjo χρ6νια πριν απoφoιι]οει o Lowell. Τo 6τι o Lowell εtμ εvαιερνιαιε(
μια τ€τoια φιλoooφ(α ε[vαι φαvερ6 απ6 τηv oμιλ(α τoυ με θdμα oThe Νebular
Hypothesis" (.H νεφελιπj υπ6Θεση,,) oην τελει] απoφoιησηs. λ/εxρι 6μωq
τo 1893 περvo6σε τoν καιρ6 τoυ ααxoλoιjμενog με η διειjθUνση τωv oικoγε-
vειακωv επιxειρt]oεων και τα ταξ(δια και μdλιαια απ€rησε φημη ωξ συγρα-
φ€αs βιβλιωv για ην Απω Aνατoλη.
τo 1893, 6ταν δημooιειiτηκε το πρoκλητικ6 dρθρο τoυ Schiaρarelli, o
Lowell βριoκ6ταν ακ6μα αιην Απω Ανατoλη. Τo φθιν6πωρo τoυ (διoυ €τoυg
επ€οτρει,Dε σtη Boσi6vη.'Yoτερα απ6 λουg μ{vεq, η εφημεριδα Bosfon
Herald ανηψειλε 6τι o Lowell xρηματoδoτo6oε, απ6 κoινoυ με τo Πανεπι
στημιo τoU Xdρβαρνη μια εξερευνητιn] απooτoλl] οτην Αριζdvα με επικε-

88. ZΩΗ ΣTo HΛΙAKo ΣΥΣTΗMΑ
φαληζ Ιoν ασrρoν6μ0 William H. Pickering. Η ox€οη με τo Xdρβαρντ δια_
κ6πηκε oιiντoμα, αλλιi o Pickering, o oπoiog εixε παρατηρ{oει λ(μvεq και
ν€φη αιoν Αρη, εξακoλo6θηοε vα αoκεi επιρρo{ πdvω τoυ. Πρ6oφερε ωq
xριoτoυγενvιdτικo διilρo oτoν Lowell τo εργo τoυ Εlammarion La ρlanΘte
Mars, τo oπo(o €δεψε ξεκdθαρα τιq διιiιρυγεq τoυ Schiaparelli. H εικ6να
πoυ πρoκ0τπει απ6 oκ6ρπιεg εvδε(ξειg ε[vαι 6τι o Lowell οQoυρα γνιiριζε
τo €ργo τoυ Schiaparelli και τηv ελατιωματιn] τoυ 6ραoη, 6τι με €ναv αμε-
o6τερo τρ6πo o Pickering 6παιξε €να oημαντικ6 ρ6λo αιo vα πρoκαλ€oει
την πρoooμ] τoυ Lowell σtoν Αρη και oτα πρoβλl]ματιi τoυ και 6τι o
Pickering ηταν εκε[vog πoυ υπdδειξε την περιομ] τηq Αριζ6vαq, ιδ€α πoυ
τov oυγκινοιiοε απ6 παλιd. Στα μεσα τoυ lανoυαρ(oυ τoυ 1894 o Loνell
πρooφEρθηκε να xρηματoδoτ]oει την απoαιoλ{. o Pickering dρxιoε αμ€-
oωq να oυγκεντριlivει τoν απαρα(τητo εξoπλιoμ6 με τη βot]θεια τoU κατα-
οκευαοτr] τηλεoκοπ(ων Αlvan Clark, ενιiι o βoηθ6g τoυ Pickering Α. E.
Dοuglass αν€λαβε τo καθt]κov τoυ ελ€ψoυ τηg τoπoθεo(αg.
Αυτ6 πoυ ξεκ(vηoε ωg μια απooτoλl] τoυ Xdρβαρν1 xρηματoδoτor.iμεvη
απ6 τov Lowell, κατ€ληξε να γ(vει €να v€o αoτερooκoπε(o, 6πoυ η €ρευνα για
την 6παρξη ζωηξ σιov Αρη απoτ€λεoε βαoικ6 αι6xo. Σε μια αναφoρd πoυ
διαβιioηκε oην Eπιoημoνικ{ 'Εvωση τηζ 8oαι6νηg τoν Mdιo τoυ i 894, o
Lowell oημε[ωvε 6τι τo fργo τoυ ασtερoσκoΠειoυ r]ταν nη €ρευνα για τιg
ουvθt]κεg ζω{q oε dλλoυq κdoμουg και 6τι τελευτα(og dλd εξ(ooυ oημαvιικ6q
οτ6xog ξταv η €ρευνα για τo αv κατoικoιiνται απ6 6vτα 6μoια ({ διαφoρετι
κd) με τoν dνΘρωπo. Αυι] η €ρευνα δεν ε(ναι μια oυτoπικ{ 6ρευvα, 6πωq θα
μπoρoιjσαv να υπoθ€ooυν μεριι(oι. Αvr[θετα, υπdρxει ooβαρ6q λ6γo9 vα πι
αιειioυμε 6τι βριoκ6μααιε αια πρ6θυρα μιαq αρκoιlvιωg oριαιιπ]q ανακdλυ-
ψηζ πdvω oε αυτ6 τo θ€μα". o Lowell πρoxιiρηoε και διευκρ(νιoε 6τι αUη η
π(oτη τoυ πηγdζει απ6 μια μη ανΘρωπoκεvτρικη κoσμoαντaηψη και απ6 τη
oνεφελικη, υπ6θεoη. l4ε αυτd τα δεδoμ€να, oυv€xιoε, .η εμφdvιoη ζω{g, oε
μεγαλι1τερη t] μικρ6τερη απ6oιαoη, πoυ να μoιdζει με τη δικt] μαq, πρEπει
vα απoτελε[ τη μo(ρα κdΘε μελoυg τηg oικoγdvειαg τoυ 'Hλιoυ, εφ6oov oι κα-
θαρd φυoικ69 oυvθ{κεg, μεγ€θοq, κ.o.κ., δεν απoτρ€πoυv αυτt] τηv εξ€λιξη,.
Αv αναλoγιαιoιjμε τo πριilιμo εvδιαφ€ρoν τoυ LowelΙ για ηv αoτρovoμ(α,
την €φεoη πρoq τα εξωτικd μερη, τη γνd!ση τoU εργoU τoυ SchiaparelΙΙ για

89. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
τoν Αρη πoU ενισχdΘηκε απ6 τη θειiJρηση αυτ06 τoU πλαvητη ωξ τμημα εν6ζ
εξελικtικoι oxηματog, τo oπo(o θα μπoρo6oε vα περιλαμβιiνει και ζωt], και
με dμεoη ιilθηoη απ6 τoν νγ. H. Pickering, διαπιαιιilvoυμε 6τι τα επ6μεvα iρ-
γα τoυ Lowell απoπo6v περιoo6τερo περιεx6μεvo.
Τα 6ργα τoυ Lowell ε(vαι, oε μεγdλo βαθμ6, διαφoρετικιi απ6 dΜεg
πραγματε(εq πoυ qoυν θ€μα ην ιjπαρξη πoλλιiν κ6oμωv. Δεν €xoυν ox6oη
με τoν Proctor { τov vεαρ6 Flammarion πoυ υπoαηριζε με ζ]λo _ εκφριiζo-
νταg ωoτ6oo απ6ψειζ πoυ ειxαv διατυπιiioει dλλoι πριν απ6 αυτ6v _ τηv πι
θαν6ητα 0παρξηζ ζωr]q αιo oι1μπαν. o0τε εμφαviζεται oτα €ργα τoυ dπωq
o πιo νηφdλιog και λ6γιoq Εlammarion, o oπo(os επικεvτρU]vεται σtoν Αρη
για να oυγκεvιριiloει παρατηρf1oειq και vα διαβεβαιιiroει για τιζ (σUνθηκεζ
κατoικηoιμ6τηταq". Αvτiθετα, τα βιβλ(α και τo dρθρα τoυ Lowell απoτελoιJv
παρατηρησειζ πoυ €κανε κυρ(ωq o iδιog { επιxoρ{γηoη με απoκoριiφωοη
τo πριilτo τoυ €ργo αιo oπo(o ιoxυρiζπαι 6τι o Aρηg 6xι μ6νo ε(vαι κατoικι]_
oιμoq, αλλd κατoικε(ται {δη. Δε θα €πρεπε 6μωq o Lοwell να κατηγoρηθε(
ωq €vαg nεπαρxιιilτηq" ερευνητ{g τoυ Αρη. oι παρατηρl]oειg {ταv δ0oκoλεq,
και o Αρηζ υπr]ρξε απλιiιq o πληoι€αιερoq πλαv{τηq πoυ dνoιξε τηv π6ρτα
για γενικ6τερoυ9 ιoxυριoμoιlg. Ενιil oι αλλoι επιδiωκαv να γρdψoυν μια γεvι
n] μελ€τη αην oπoiα παρ€Θεταv φιλoooφικd επιxειρl]ματα, τα τρ(α βαoικd
€ργα τoυ Lowell - MaR (Aρηζ, 1895), Mars and its Canal' (o Aρηg και oι
Διιbρυγ{9 τoυ' 'l9o7) Κα Mars as the Abode of Life (o Αρη9 ω9 Κατoικηoι-
μoq Τ6πo9' 19os) ' 6πωζ και oι τρειζ τ6μoι xρoνικιilν πoυ κυκλoφ6ρηoαv
απ6 τo Ααιερooκοπε(o Loνe|l oτη διιiρκεια τηq ζω{g τoυ και €vα oημαντικ6
μ€ρog απ6 τσ 73 Bulletins ωυ περιε[xαν 6λε9 τιq πρooωπικ69 τoυ εv€ργειεg
για τoν Αρη με τη μoρφη μιαq περιτπωοιoλoγικ{q μελfτηg των πλ€oν γεvι
κιilv πεπoιθfoεωv. Σε αυτ6 μπορε( να ανψευτε( η μοναδιπ] τoυ συνεισφo-
ρd, τo κiνητρ6 τoυ και η αιτ[α για τηv oπo(α τov εκτιμοι1σαν ωg αoτρoν6μo.
Moλoν6τι o Lowell, με τα oικovoμικd μ€oα πoυ δι€Θετε, θα μπoρo0oε vα
καταoκευdoει και vα oυvτηρl]oει €να αoτερooκoπε(o, δε φαιv6ταv τo [διo
ειiκoλo να κατασκευdσει και να αηρξει μια θεωρ(α, εκτ69 και αv υπl]ρxε
μια oημαντικι] βdoη παρατηρι]oεων για να τo επιτι-ixει. Eπιπλ€oν, η πριirτη
εργαo(α τoυ Lowell για τov Αρη εμφαν(oιηκε τo 1894, και η θεωρ[α πoυ πα-
ρ€θετε οε αυτt]ν {ταν αρκετd πρoxωρημfνη. o LoweIl, αφo6 περιεγραφε τιζ

90. ΖΩΗ ΣTo HΛιAKo ΣYΣTΗMΑ
παραηρησειζ τoυ Yια διωρυγεζ αλλd 6χι Yια vεφη, ηραφε: <Εδιil εxoυμε
μια απ6δειξη τηg dπαρξηg διωριiγων. Εξαιτiαg τηg απoυolαg αvoιξιdτικωv
βρoΧ6η η ι1παρξη εν69 αρδευτικoιi oυαιηματog εμφαν(ζειαι ωg απ6λυτη
αvαγκαι6τητα για τov Aρη ει1ν o πλαν{τηg πρ6κειται vα αιηρξι oπoιαδtj-
πoτε μoρφr'1 ζωι]q αιιq μεγdλεq ηπειρωτικfq περιoxdq,. Tην επoχti πoυ εκδ6-
θηκε τo πριiiτo βιβλ(o τoυ πdνω αιo θ€μα αυτ6, €να xρ6vo αργ6τερα, τo
1895, η θεωρια τoυ εfiε διατυπωθε( πλl]ρωq. 1oωg η τα1ιJτητα με την oπoiα
διαμoρφιitθηκε η θεωρ[α απoτελεi oφεαυτηq 6vα αρνητικ6 αιoι1εio.
To €ργo τoυ 1895 δεν αφηνει αμφιβoλ(εq για την αλυο(δα τωv oυλλoγι
oμιilv τoυ πoυ oδηγoιiν απ6 τιg παρατηρr]αειg oτo oυμπfραoμα για τηv
ι1παρξη voημoo0νηq, τoυλdxιαιov εκ των υoτ€ρων:
Θα ανακεφαλαιωooυμε τιiiρα την αλυo[δα των oυλλoγιoμιirν με την
oπo(α καταλ{ξαμε να θεωρoιiμε πιθαν6ν 6τι πdvω oτην επιφdνεια
τoυ Αρη βλ€πουμε τα απoτελ€oματα τηg ιiπαρξηq τoπικ{g νoημoοιi-
νηq. Διαπιoτιiνoυμε αρ1ικd 6τι oι γενικ6τερε9 φυoικ€q oυνθ{κεg
πoυ επικρατo6v αιoν πλανητη δεν αντιτ(Θεvται oτηv ιiπαρξη κd-
πoιαg μoρφr]q ζω{q. Δειiτερoη διαπιoτιilvoυμε 6τι oτην επιφdνεια
τoυ πλανητη υπdρxει μια φαvερl] dλλειψη νερo6, πρdγμα πoυ oη-
μαivει dτι, αν κατoικε(ται απ6 6vτα πoυ διαθ€τoυν αρκεπ] vοημooιi-
vη, αυτd θα πρ€πει να πρooφ6γoυν οτηv dρδευoη για vα επιβιdJ-
ooυν. Τρiτov, απoδεικνιjεται 6τι υπdρxεr €να δirιυo oπ6 oημdδια
πoυ καλιjπτoυν τo δ(oκo τoυ πλαν{τη και εχoυv την (δια εμφdνιoη
με αυτι] πoυ θo ει1ε 6να oιioτημα dρδευoηg. Kαι, τ€λoq, υπdρ1ει
€vα oιjvoλo απ6 oτψματα τoπoθετημ€να oτα oημε(α πoυ θα αvαμ6-
vαμε vα ανακαλιiψoυμε τιg περιox6g εκε(νεg 6πoυ δημιoυργεiται
βλdoτηoη με αυτ6ν τoν τρ6πo και oι oπo(εq oυμπεριφdρoνται 6πωq
θα oυμπεριφ€ρoνταν τεxνητ€g odoειg. 'oλα αυτd, φυoικd, μπoρε(
να απoτελoιjν €να o6νoλο απ6 oυμπτιioειq πoυ δε oημα[νoυν τiπo-
τα. oι πιθαv6τητεq, 6μωq, δεβουν πρog τηv αντ(θετη κατειiθυνοη.
Ε(ναι φανερ6 απ6 αυτ6 τo απ6oπαoμα 6τι oι συvΘηκεζ για την 6παρξη ζω-
{q ι]ταv oριακ€g, γιατ( εdν r]ταv αδιjvατov να υπdρxει ζωι], τ6τε και η θεω-
ρ(α τoυ Lowell για τιζ τεχνητ€s διιbρυγεq δε θα iα1υε. Σε αx€oη με αυτ6, o

91. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ ΚoΣMoYΣ
Lowell ιoxυρ(oτηκε 6τι oι μεταβoλ€q πoυ oυν€βαιναν στιζ πoλικ6ζ περιo-
x€q, oι oπo(εg {ταv απ6 καιρ6 γνωαιfg, και η πρ6oφατη ανixvευoη των
αλλαγιilv τoυ χρ{iματoζ τoυ εδdφoυg απ6 τoν Schiaparelli, απoδεiκνυαv
τηv ιjπαρξη ατμ6oφαιρα9, δι6τι η ατμ6oφαιρα εν69 πλανι]τη ε(vαι ο πα-
ρdγoνταζ πoυ δημιoυργεi αλλαγdg. Στη ουv€1εια, oτρdφηκε oτιg μεταβo-
λ€g τηq διαμ€τρoυ τoυ πλαvr]τη και, επιπλιlov, με βdση την κιvητικr] θεω-
ρiα των αερ(ων, oυμπ€ραvε dτι τα μ6ρια τηg ατμdoφαιραg τoυ Αρη πρ€πει
να μoιdζoυν με τα μ6ρια τηζ ατμ6σφαιραζ ηζ Γηζ.Ωζ πρog τo vερ6 τηq
επιφdvειαξ, o Lowell ιoxυρ[oτηκε 6τι η πoλικ{ περιoμ] απoτελε[ται απ6
xι6νι πoυ σχηματιστηκε απ6 νερ6 και 6xι απ6 κατει}υγμiνo διoξεiδιo τoυ
dνΘρακα, και 6τι, με τηv τηξη των Πoλικιlv περιoxιilν τo καλoκα[ρι, oxημα-
τ(ζεται μια πoλικη θdλασσα. o Lowell, oτην ανdλυol1 τoU για τη γεωγρα-
φ(α τoυ Αρη, ιo1υριζdταv 6τι oι γαλαζoπριioιvεg περιoxig, πoυ κdπoιoι θε_
ωρo6oαν 6τι εiναι θdλαooεq, oτην πραγματικ6τητα {ταν περιo1€q βλdoτη-
oηg πoυ ζωvτdνευαν με την τt]ξη τωv πoλικιilv περιoχd)ν, με απoτdλεoμα,
με εξα(ρεoη τιg dφθovεq oνoιμ€g θdλαooεg τoυ πλανητη, τo νερ6 να ε(vαι
στηv πραγματικ6τητα σπdνιo, ακριβιirq 6πωq θα αvfμεvε κdπotog απ6
€ναv πλαν{τη περιoo6τερo εξελιγμfvo απ6 τη Γη. Kατd σUvεπεια, oι κdτoι-
κoι τoυ πλαν{τη θα 1ρειιiζoνταν €vα oιioτημα dρδευoηq _ και αυτ6 πoυ
€βλεπαν r]ταν ακριβι1q αυτd. o Lowell 6xι μ6νo θειiρηoε τιq oυνθ{κεq που
επικρατo6ν στoν Αρη κατdλληλεg για τηv ιjπαρξη ζωηq, αλλd επ(οηg ιαxυ-
ρ(οτηκε 6τι απoτελoυv εξl]γηoη για τrq διιirρυγεg.
Τελικd, o Lowell και τo επιτελεio τoυ oυγκρ6τηoαν dναν κατdλoγo απ6
183 διι1ρυγεζ, €vαg αριθμ6q πoυ ειvαι τ€οoεριq φoρ69 μεYαλιiτερoζ απ6
τov αριΘμ6 τωv διωρ6Yωv πoυ εαε δει o Schiaρarelli (Εικ. 2.4). o Lowell
oτ{ριξε τη θεωρiα τoυ τηζ τεχνητηs πρo€λευoηq των διωρι1γων oτην
nυπερφυoικd κανoνικη κατoσκεUι] τoυq", εξq11(qg τηq ευθυγρdμμιol]q τoυq,
τoυ σταθερoij Τrdχoυζ και τηg oυoτηματικr]q εξακτινισηζ απ6 ειδικd oη-
μεια. Δεv ειχε την ψεUδαισθηση dτι €βλεπε τιζ ιδιεζ τιζ διι6ρυγε9. Aντiθετα,
π[oτευε 6τι €βλεπε τιg λωρ(δεq καλλιεργημενηζ γηζ πoυ απoτελoιjoαv τα
6ρια των καναλιιiν, εξηγηση την oπoiα πioτωoε oτoν William Pickering.
Kαι αuτ6 απoτελo6oε επιπλ6oν απ6δειξη για τη φιioη τoυq. Δι6τι o Lowell
παρατηρησε dτι οι διιilρυγεq μεταβdλλoυν τη μoρφη τoυq και πρooδευτικιi

92. ZΩΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣΥΣTΗMA
γινovται μεYαλιiτερεζ καθιlζ κινoιjμαστε απ6 τoυζ πdλoυξ πρoζ τov ισημε-
ριν6 εξαιτ(αζ τηξ τηξηζ των πoλικιiv περιoΧ6ν. Aυτ6 δε oυμβα(νει ξαφvι-
κd, αλλd με καθυoτ€ρηoη πoυ μπoρε( να εξηγηθε( απ6 τo 6τι η βλdoτηoη
xρειdζεται xρ6νo για να ανανεωθε( και vα γ(vει oρατη. oι odoειq θεωρo6-
νταv ωζ μια επιπλ€ov απ6δειξη τηg υπ6θεoηg 6τι oι διιilρυγεg καταoκευd-
στηκαv για να καλλιεργηθoιiv oι πριilτεg.
Στη ουν€xεια, τo 1895, η Θεωρiα τoυ Lowell για τηv τε1vητη κoταoκευt]
των διωρ0γων τoυ Αρη αναπτ6xθηκε πλl]ρωg, 6xι με τoν επιφυλαrιικ6 και
oιiντoμo τρ6πo πoU παρouσιdστηκε η θεωρ(α τoυ Schiaparelli δrJo xρ6νια
νωρ(τερα, αλλd με €να χειμαρρ6δεζ και ευανdγvωoτo βιβλ(o πoυ δι€λυοε
τιq επιφυλdξειq. oρμητικ6 απ6 τηv αρμ], διαπραγματευ6ταν €vα Θ€μα πoυ
εfxε μεγdλo εκδοτικ6 εvδιαφ6ρoν, με τo oπoio παρoυoιαζ6ταν μια xρυοl'1
ευκαιρ(α για την επιoπ]μη ε(τε vα επιβεβαι01σει μια oυγκλoνιoτικ{ θεωρ(α
η να τηv απoρριψει γρ{γoρα κdτω απ6 τo φωζ τηζ αντικειμεvιn']q επιxει
ρηματoλoγ(αq. Πρoq απoγo{τευoη τoυ κoιvo6 και αμηxαν(α τωv αστρov6'
μων, η επιοτl'1μη ηταν ανiκαvη να κιiνει oτιδf1πoτε 0π6 τα δ6o για αxεδ6ν
δ0o αιιiνεq (μερικo( θα ιoxυρζoνταν για επτd).
Eικ. 2.4. o πριilτog 1dρηq τoυ fuη απ6 τov LoγeΙl (i895)

93. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
H επiλυη τηg διαμιixηg
Γιατ( oι ααιρov6μoι, παρd τιξ εΠιμovεξ πρoσπdΘειaζ τoυs, χρειdσtηκαν τdσo
μεγdλo χρoνικ6 διιiαιημα γιo να επιλ6σoUν τo πρ6βλημα τωv διωρι1Yων τoυ
Αρη; H απdvτηoη βρ(oκεται 6xι μ6νo αηv αμφισβητoιiμενη εμφdνιση τωv
διωριiγων, αλλri και oτιq αμφιoβητo6μενεq ιδaεζ για τηv oρθη Ιroρεια απ6
την παρατt]ρηoη σιη θεωρια, καθd}ζ και oιιg αμφιοβητo0μενεζ Παρατηρη-
οειq των oυvθηκιilv πoυ επικρατoιiv oτoυq πλαv{τεq oι oπo(εg, αν {ταν πε-
ρισσ6τερo ακριβε(g, θα μπoρo6οαν vα εfxαη αυτ€g oι (διεg, διευθει]oει τηv
αvτιπαρdθεoη, απoκλε(oνταq τηv ιiπαρξη voημoo6νηζ σtoν Αρη. oι oπdψειζ
των επιαημ6vωv για τιg διιilρυγεq τoυ Αρη αντ( vα ενoωματι.δνουv τo κριπ]-
ριo τηζ αντικειμενικ6τηταq 6πωq αvfμεVε τo κoιν6, θα κdλυrπαν για δι1o δε-
καετiεq oλ6κληρo το φdoμα τωv πιθανoπ]τωη εκτειν6μενε9 απ6 αυτ€q πoυ
αρvoιjvταv ακ6μα και τηv ιjΠαρξτl των διωριjγωv μηρι αυτEξ πoυ απoδixo-
vιαν τη θεωρiα τoυ Lowell για την ιjπαρξη τεxvητιiν καταoκευιilv oτoν Αρη.
Ανιiμεoα oτιg περιoo6τερo διαφωτιοτικ€5 dμεσεζ αvτιδρdσειg oτη θεω_
ρiα τoυ Lowell {ταv η επιοκ6πηoη απ6 τoν W. W. Campbell, αοτρovdμo
τoυ Αoτερooκoπε(oυ Λιη τoυ iρΥoυ Aρηζ' τηv oπo(α eYραψε για το 6γκυρo
περιoδικd Sclence. lV1oλoν6τι o Campbell απoδεχrηκε τo βαθμια(o oκoτε(-
vιασμα και την oργαvικη πρo6λευoη αυτων τωv οκoτεινι.0ν περιoxιilv, εQε
αντιρρησειζ για τo περιoo6τερo παρdξεvo Πfρασμα τoυ Lowell απ6 τηv
παρατι]ρηοη στη θεωρ(α: uo κ. LowelΙ πl]γε κατευθεiαν απ6 τηv αiθoυoα
διαλ€ξεωv.oτo αστερoσκoτιε(o τoυ αιην Αριζdvα. Το π6oo καλd oι παρατη-
ρ{oειq τoυ εδρα(ωoαν τιg, πριν απ6 την παρατ]ρηoη, αΠ6ψειζ τoU αvαφε-
ρεται στo βιβλ(o τoυ,. l4oλoν6τι o Camρbell απoδ€xεται τιq διιiiρυγεq ωg
πραγματικ6 επιφανειακ6 xαρακιηριoτtκ6, xλευdζει τη θεωρiα τωv τεxvητιiν
διωρ0γωη ιoxυριζ6μεvo5 6τι ε(ναι αδ6vατoν να υπdρxoυν απ6 υδραυλικl]
dπoψη και 6τι δεv μπoρo0ν να ε(vαι απoτ€λεoμα €λλoγηq δραoτηρι6τητα9
περιοo6τερo απ6 6,τι τα μακριι1, ευΘ6γραμμα oημdδια πdvω oτην επιφd-
νεια τoU Αρη πoυ ξεκινoιiv απ6 τoν κραι]ρα T0xo. o Campbell δεv ιoxυρι
ζ6ταν 6τι oι oυνθηκεg οτov Αρη ηταv ακατdλληλεq για την ιjπαρξη €λλoγηq
ζω{g. ΑvτiΘετα, €λεγε 6τι η dπoι]lη του Lowell για τηv ατμ6oφαιρα τoυ Αρη
oυμφωνoιjoε με τα φαoματικd απoτελ€oματα τoU 1894, τα oπo(α απdτυxαv

94. zΩ|1 Στo ΗΛΙAKο ΣYΣTΗMA
να διαπιστωσoυν, μ€χρι κdπoιo βαθμ6, τηv ιiπαρξη νερoιi. Eν oυvτoμ(α, o
Camρbell r]ταv αντ[θετoq με κdπoιεg απ6 τιg παρατηρηoειg τoυ Lowell και
oQoυρα {ταv αvτ(θετoq με την πoρε(α πoυ ακoλoι1θηoε o Lοwell απ6 τηv
παραι]ρηoη μ€xρι τη διατιiπωoη τηg Θεωρ(αg των τε1νητιilv καταoκευιilν,
αλλd δεν μπoρo0oε να αμφιoβηπ]oει τελεiωq τιq απ6ψειq τoυ Lowell επικα-
λo6μεvoq τηv 6παρξη oυνθηκιiν πoυ ε[ναι αδιjvατoν να επικρατoιjv oτoν
πλανr]τη. Για 6λoυ9 αυτoι1g τoυg λ6γoυg, τα επιχειρηματα εναντ(oν τηg θεω-
ρ(αg τoυ Lowell παρ€μειναν αναπoτελεoματικd.
Kαθιilg η διαμdμ γιν6ταv oλo€να και πιo €ντovη, oι αντiπαλoι €γιναν
τ6oo πoλυdριθμoι και oι απ6ψειξ τoυg τ6oo διαφoρετικ€q πoυ εivαι ειjκo-
λo, αvαδρoμικd, vα 1dοoυμε την εξ€λιξη τηg αντιπαρdθεoηq. Στo oυντηρη-
τικ6 dκρo τoυ φdoματog υπι]ρxαv τα επιxειρ{ματα των ιλoυζοvιοτιilv με
υπ6ρμαxo τov Ε. νγ. Maunder (1851-1928), ασrρoν6μ0 τoυ Bαoιλικoιi
Αστερoσκoπε(ou τoυ Γκρ[voυιτq κovτd oτo Λονδiνo.'Hδη τo 1894 o Ν4aUn-
der ε(xε εφαρμ6oει τo dργo τoυ για τιg oμdδεg των ηλιακιiiν κηλ[δων oτo
θεμα τωv διωριiγωv τoU Αρη και κατ€ληξε oτo oυμπ€ραoμα 6τι oι διιilρυ-
γεg απoτελoιioαv <€vα dθρoιoμα απ6 πoλ6πλoκεq λετπoμ€ρειεq πoυ ε(ναι
εξαιρετικd μικρooκoπικ€g για vα γ[voυν αντιληπτfg καΘεμιd ξqωριoτd,,
μια Θ€oη πoυ ενιox6θηκε oτη διdρκεια τηg επ6μενη9 δεκαετιαζ. Aυτoι
6μω9 πoυ βρioκoνταν oτo dλλo dκρo τoυ φdoματog, oτουg oπo(oυq περι
λαμβdνoνταν και dλλoι εκτ6q απ6 τov Lowell, δεν εντυπωoιdoτηκαν. o vε-
αρ6q Henry Νorris Russel, o oπo(oq θα γιv6ταν αργ6τερα o πρ€oβηg τωv
Αμερικανωv αoτρov6μων, €γραψε για τιg διωρυγεg τoυ Αρη με κdπoια κα-
θυoτ€ρηoη τo 19o1: (Πιθαν6v η καλ6τερη απ6 τιq υπdρxoυoεg θεωρ(εq,
και o[γoυρα εκε(νη πoυ διεγε[ρει περιoο6τερo τη φανταo[α, ε(vαι αυn]
πoυ πρoτdθηκε απ6 τoν κ. Lowell και τoυq oυvεργdτεg τoυ απ6 τo Αoτερo-
oκoπε(o τηq Αριζ6ναq,. Kαι μoλov6τι o Lowell ιoxυριζ6ταv απ6 τo 19o5 6τι
τo πρooωπικ6 τoυ εixε πρdγματι φωτoγραφησει τιζ διωρυγεζ τoυ Αρη, ε(-
ναι γεγov6g πωζ η φωτoγρdφηση τo μ6νo πoυ πdτυxε {ταν να εμφαv(oει
λiγεg διιilρυγεq και 6xι €να ολ6κληρo δ(κτυo' επιπλ€oν, ακ6μα κι αv κdπoι
oq δεx6ταν 6τι εi1αν φωτoγραφηθε( κdπoιεq διιilρυγεg, τo διoγκotjμεvo
oτρατ6πεδo των ιλoυζoνιoτιilν εξακoλoυθo6oε να αμφιoβητε[ τηv ιiπαρξη
τηg πλειov6τηταq των διωριiγων. l4εταξι-i τoυ Lowell και τωv ιλoυζoνιoτιiiν

95. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Εικ.2.5' E. M. Ατo1ιiδ1q. Eυγε,ικli πρoοφoρd τηq Bαoιλικliq Aοτρoνομικrig Eταιρiαq. Φωτo-
γραφiα τoυ Ρhibus, Kωνοταιτιvοι!τoλη.
υπηρχε μια oμdδα πoυ tσχUριζ6ταν 6τι oι διι.0ρυγεg f1ταν πραγματικdg αλ-
λd απoτελo6oαv φυσικoυζ σχηματισμoι1ζ ρωγμ6v στην επιφdvεια τoυ
Αρη. ΑUτd τα επιχειρηματα εμφαvισtηκαν σε πoλλ€ζ παραλλαγaξ, επανα-
λt]φθηκαv απ6 τov επιστημovικ6 κ6σμo και εvισχ6θηκαν και επαναληφθη-
καv εκ νaou απ6 τo λα1κ6 Tιjπo.
Edν oι ερμηvε[εg πoυ αφoρoιlσαv στιζ παρατηρησειζ τωv διωριJγων
{ταv διαιακτικ€g, η μελ6τη τηξ ατμ6σφαιραζ τoU Αρη και τωv επιφανεια-
κd,ν συvθηκ6v oδηγoιjσε στoν απoκλεισμ6 τηζ δυνατ6τηταζ ι1παρξηq ζωηq
εξαιτ(αξ τoυ ανdιμαλoυ περιβdλλovιoζ τoU πλαvητη. Τo 1908 o V. M.
Slipher ανoκolνωoε απ6 τo Αοτερooκoπε(o Lowell τηv ανφευση Uδρα-
τμιilv αιo φdσμα τoυ Αρη, πυρoδoτιirνταζ τηv αvτιπαρdθεση για ιiλλη μια
φoρι1. o Campbell, μη Θ€λoνταg να υστερησει, oργdvωoε τo 1909 - fτoζ

96. ZΩΗ ΣTο ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMΑ
αντ(θεσηζ Γηg και Αρη - μια απooτoλl1 για να παρατηρι]oει τo (διo
φαιν6-
μεvo απ6 την κoρυφ{ τoυ 6ρουq Xoυ(τνι και κατ€ληξε στo σUμπdρασμα dτι
oι υδρατμo( ε(ναι πoλ6 σπdνιoι στoν Αρη, ακ6μα και σε σ6γκριση με τo
πoσ6 υδρατμιiv πoυ Uπdρχoυν πdvω απ6 τo 6ρo9 Xoυ(τνι.
Αυτd τα διαφoρετικd oυμπερdoματα δημιoιjργηoαν αβεβαι6τητα για
τιg oυνθ{κεg dπαρξηq ζωiiq oτoν Aρη. Kαι dτσι, 15 xρ6νια μετd την πριilτη
δημoo(ευoη τηg υπ6θεoηg Lowell, oι ααιρov6μoι ετoιμdζoνταν για dλλη
μια φoριi να παρατηρ{ooυv τα επιφανειακd xαρακτηριαιικd τoυ Αρη κd-
τω απ6 τιq ευvoiκ6τερεq oυνθηκεq πoυ εixαν oημειωΘε( απ6 τo 1894. oι
σημεριvo( αoτρoν6μoι και ιoτoρικo( oυμφωvo6v 6τι o Ευγ€νιog Αντωνιd-
δηq, o oπo(oq αργ6τερα €γιvε γνωαι6q απ6 τιg μελ€τεg τoυ για την αρxα(α
ελληvιn] και αιγυπτιακt] αoτρovoμ(α, riταν εκε[νog τoυ oπo(oυ oι Παρατη-
ρr]oειq oυν€βαλαv oημαντικd oτηv επ υoη τoυ γρ(φoυ oxετικd με τιq διιii-
ρυγεq τoυ Αρη.
E(vαι διioκoλo vα μην παρατηρ{ooυμε μια οειρd απ6 αvτιφdoειq πoυ
oxετ(ζoνται με τoν καθoριoτικ6 ρ6λo τoυ Αντωνιdδη: η Θεωρ(α τoυ Lowell
oυνdvιηoε τo 8ατερλ6 τηg οτη Γαλλ(α τoυ Flammarion, τo θερμoκ{πιo τoυ
πλoυραλιομo6' o (διoq o Αντωvιdδηq εμπνειjoηκε απ6 τo oπoυδα(o πλoυ-
ραλιστη Flammarion και στην πραγματικ6τητα εργαζ6ταν στo αστερoσκo-
πε(o τoυ Flammarion αιo Zoυβιo( τo διιioτημα 1893-1894,6ταν o Lowell
€κανε τηv ε(ooδ6 τoυ oτην αoτρovoμ(α' πoλλd απ6 τα αποτελdοματα αια
oπo(α κατ€ληξε o Avτωvιdδηg θα δημooιειiovταν oτo περιoδικ6 τηq γαMι
κr]g αoτρoνoμιπ]q εταιρiαg πoυ (δρυoε o tlammarion. Ν4εγαλ6τερη εvτ6πω-
οη 6μωq πρoκαλε( τo πρoφανωg παρdξενo γεγoν6q 6τι o Αvτωνιdδηq €λυoε
τo γρ(φo xρηoιμoπoιιbνταg dνα διαθλααιικ6 τηλεoκ6πιo 33 ιvτσ6ν _
μικρ6-
τερo απd τo 36 ιντσιbv διαθλαoτικd τηλεoκ6πιo πoυ δι6θετε τo Αστερoσκo-
πεio Λικ τo 1888. Ν4πoρo6με κdλλιαια vα αvαρωτηθoιlμε γιατ( δεν ανdλυ-
oαv τιq διιiiρυγεq στα συστατικd τoυg μEρη τo 1888 (η γιατ[ δεν τo €καναv
oι αoτρoν6μoι τoυ Αoτερooκoπε(oυ Γιερκq με τo 40 ιvrσιiν διαθλαoτικ6 τη-
λεoκ6πιo το 1897) ιi}στε να απαλλdξoυv τov κ6oμo απd τη διαμdμ Lowell;
Vlε τov (διo τρ6πo μπoροιiμε vα αvαρωτηθo0με Yιατ( τo 33 ιντoι.bv τηλε-
oκ6πιo oτo l,4oυντ6ν, πoυ {τdν το μεγαλι1τερo στηv Eυριlπη, δεv ανdλυoε
τιg διωρυγεg τoυ Αρη αμ€oωg μετd την εγκατιioταση τoυ τo 1891;
81

97. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
H λεπτoμερ€αιερη εξ€ταοη τoυ fργoυ τoυ Αντωvιdδη δεν εξηγε( πλι]-
ρωq τηv αντ[φαoη. lzloλovdτι μ€xρι τo 1903 π(στευε ακ6μα oτην (αδιαφιλo-
ν(κητη πραγματικ6τητα, τηξ ιiπαρξηq πoλλιilv απ6 τιq διιilρυγεq, 6ταν τoυ
παρα1ωρηθηκε η xρι]oη τoυ διαθλααιικo6 τηλεoκoπ(oυ τωv 33 ιντσιijν τoυ
Moυντ6ν τo 1909, πραγματoπolηoε αυτ€g τιg παρατηρ{oειg με (αvoιXι6
μυαλ6". 'oταv εξετdαιηκαν 36 διιiρυγεξ
"με
επιμoνl'1 και κdτω απ6 καλ{g
oτπικ€q oυvθf1κεq", 6λεq €μoιαζαv με κdτι nπραγματικ6", 6πωg oκ6ρπιε9 λω-
ρiδεg η παρυφ€q oκιαoμ6νων περιoxι.6ν, αλλd 6xι με .διιiιρυγεq,. Αλλεg απ6
αυτ€q τιq απoκαλoιiμεvεq διιiiρυγεq €καvαν μια oτιγμια(α εμφιiνιοη, διdρκει
αζ περ(πoυ εν69 τρiτoυ τoυ δευτερ6λετπoυ, και δεv αvτιoτoιxo6oαv oε κdτι
πραγματικ6 πdvω στην επιφdνεια. To oυμπ€ραoμd τoυ f1ταν 6τι τo γεωμε-
τρικ6 δ[κτυo διωριiγων απoτελoι1οε μια "oτπικη
ιpευδα(oθηοη,. Απ6 τoν Δε-
κ€μβριo τoυ 19o9 o l,4aunder πανηγ6ριζε, δι6τι oι επιoι]μovεg και τo κoιv6
nδε xρειαζ6ταν να απαoxoλo0ν τo μυαλ6 τoUζ με την ιδ€α 6τι υπηρχαv
αξιoθα6μαoτoι μηxανικoi πoυ εργdζoνταv σroν Αρη, και μπoρoιioαν πλ€ov
να κoιμo6νται {oυxoι xωρ(g τo φ6βo μιαg ειoβoλl]g απ6 τoυq Αρειαvoι1q
6πωq την εξε περιγρdι}ει τ6oo παρααιατικd o H. G. Wells,.
Τα oυμπερdoματα τoυ Αvιωvιdδη ενια1ιJθηκαv γρ{γoρα απ6 τιg Hvω-
μ€νεq Πoλιτεiεg, 6πoυ πλ€ov xρηoιμoπoιodνταv τα αvακλααιικd τηλεoκ6-
πια και τo v€ο τηλεoκ6πιo των 60 ιντσιιν σro'oρoξ Γoυ[λoον ειxε αρx(oει
να λειτoυργε( απ6 τo 19o8. o Ceorge Elery Hale, ιδρυτ{g και διευθυνι]g
τoυ Αοτερooκoπε(oυ τoυ'oρoυξ Γoυaσoη εγραψε oτov Αvτωνιdδη τov lα-
νoυιiριo τoυ i91o για να τoυ αναφ€ρει τη oυμφων(α των oπτικιbv o1ημd-
των τoυ Avτωνιdδη με τιζ παρατηρ{oειq απ6 τo τηλεσκ6πιo των 60
ιvτoιilν. oKατd oυν€πεια, τε(νω να ουμφων{oω μαζ( oαq πdνω στην dπoψη
(πoυ oυμπ(πτει με αυτη τoυ Newcοmb) 6τι oι απoκαλoιiμεvεq διιilρυγεq
τoυ Schiaparelli απoτελoιjνται απ6 μικρ€g ακαν6νιστεζ oκoτειν€q περιo1€q,.
o Aντωνιdδηg, επικαλoι-1μενog και dλλεζ παρατηρt]oειg απ6 μεγdλα τηλε-
oκ6πια, κατ6ληξε στo σUμΠερασμα 6τι nτo αoθεν€g τεκμ{ριo πoυ παρεfxαν
τα μικρd διαΘλαoτικd τηλεοκ6πια dxει μηδενιoτε( απ6 την καθoριoτικη
απ6δειξη πoυ παρ€xoυν τα γιγdvιια 6ργανα, και 6τι τα τηλεoκ6πια των
Πρ(vαιoν, Λικ, Γιερκζ, 'oρoυg Γoυiλoον και l4oυντ6v €xoυv απαντηoει oιo
εριilτημα διd παvτ6g,.

98. ZoΗ ΣTo ΗΛΙΑκo ΣYΣΤΗMΑ
0
l, i{ 2tlrrr,a s8Φr!a,Φ.n r.!E,Φ nδ 0 tr Φ$.3 !.ω
'!
ω Φ'Φ i. Φ,',lιδ1, E1lΙι:}η.
Εικ. 2.6. o 1ciρτηq τoυ Ε. M. Aιτωlιιiδη μα τoν Αρη oτoν oπoiο διακρ(νorται οκοτειν6g περιo/g,
αλλd 6xι κoι oι λεπτdζ γραμμdζ τoυ ερμηγε{τηκαγ απ6 τoν Loιvell ιοq διd)ρυγεg. Απ6 τo βιβλio τoυ
Αvτωvιdδη ιa ρlrn;.e Mrfs ( Ι 93ο).
l4ετd τo 1909 o Αντωνιdδηξ συvεχισε τιζ παρατηρησειζ τoυ και εδραι
ωσε τoUζ ισχυρισμoιjζ τoU για τιζ διιiρυγεζ. Δεν πρoκαλεi €κπληξη τo γε-
γov6ξ 6τt o Lowell αvτιτdxθηκε με Yενναι6τητα στlζ αΠ6ψειζ τoυ Αντωνιd-
δη μ€1ρι τo θdvατ6 τoυ τo 1916, υπoστηρ(ζovταg 6τι εκειvo πoU εβλεπε o
Αντωνιdδηg {ταv η θoλ{ εικ6να συνε}6ν γραμμ6v. Aλλd οι καιρo[ δεν
{ταν ευνoiκo( για τη θεωρ(α τωv διωρ6γωv, και παντoJ oι αστρov6μoι
Uπoδεχovταν με ενθoUσιασμ6 τιζ παρατηρησειζ τoυ Αvτωvιιiδη και τoυ
Hale. Τo €ργo ζω{g τoυ Αvτωvιdδη συνoψιστηl(ε στo σημαvτικ6τερo 6ργ0
τoυ La ρlanΘte Marc (o πλαvrjτηE Aρηζ, 1930)' τo oπo(o απoτελε( τηv κo-
ρων(δα τηζ ιστoρικηζ περι6δoυ ΠoU σχετιζεται με την αvτιπαρdθεση γ6ρω
απ6 τηv oπτικη ερμηνεια των διωριiγωv τoυ Αρη. H αvτιπαρdΘεση αυτη
dρxιοε με Ιo tρo osserνazione (Παρατηρηση), Πoυ €γραψε o Schiaparelli
τo 1878, και oλoκληρωθηκε με τo εργo τoυ Lo!ν€ll MaΔ τo 1895. Στo €ργo
τoυ o Αντωνιdδηs διατι1πωoε τηv τελικη dπoι!f1 τoυ για την τoπoγραφια
τoU Αρη (Eικ. z.6) και επανEλ6βε τηv πεπo(θηo{ τoυ 6τι μ6νo με τη βoη-
θεια μεγdλων τηλεoκοπ(ων θα μπoρoιjoαμε τελικd να διαπιoτιiooυμε 6τι

99. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoΥΣ KoΣMoYΣ
oι διιiρυγεζ ειναι απoτaλεσμα ψευδα(σΘησηζ ακ6μα και αν εμφαv(ζoνταν
κdπoιεs λωριδεs και διακεκoμμεvα σtιYματα (Eικ. 2.7).11αρ6 τo συμπdρα-
oμιi τoυ αυτ6, o Αντωνιdδηg πioτευε 6τι o Αρηg 6xει ατμ6oφαιρα, δι6τι oι
πoλικ€q περιox€q πoυ μεγdλωvαv και μ[κραιναν απαιτo6oαν €να, τoυλdxι
oτoν λεπτ6, ατμoσφαιρικ6 κdλυμμα. Συνειδητoπoiηoε ακ6μα 6τι τα φα-
oματooκoπικd απoτελ6oματα τoυ Campbell υπoδεiκνυαν €ναν Αρη πoυ
μoιdζει με €ρημo, €vαν κ6oμo ooε κατdoταoη πρoxωρημ€νηq απoo0νΘε-
σηζ). Tαυτ6χρovα 6μω9 oυvdβαλε oτηv απoδoμ'i τηζ dπoψηξ πoυ €τεινε
να επtκρατt]oει για τov Αρη _ 6τι δηλαδ{ ε(vαι πιθαν{ η 0παρξη ζωηq
oτov Αρη 6xι με τη μoρφr] παν(δαg αλλιi με τη μoρφ{ xλωρ(δαg.
Εκ των υoτdρωv μπoρoιiμε vα ιoxυριoτoιJμε 6τι η επfiυoη τηζ αvτιπα-
ρdθεoηg για τιq διιilρυγεq τoυ Αρη ιiργηoε να €ρΘει για διdφoρoυg λ6-
γoυg. H απ(oτευτη απ6oταoη τoυ Αρη, oι αναταρdξειg τηg ψ]ινηq ατμ6-
σφαιραζ, τo τηλεoκ6πιo και oι ατoμικ€g πρoκαταλr]ιpειq υπl]ρξαv παρdγo-
vτεq oι oπo(oι oυντ€λεoαν oτηv παρdταoη τηg αντιπαρdθεoηζ. Mετd τo
Θdνατo τoυ Lowell, o W. W. Campbell κατ€ληξε oτo oυμπ€ραoμα 6τι πdρα
πoλλo[ αoτρov6μoι ε(1αν πρooπαθ{oει vα επιλ6ooυν €vα πρ6βλημo πoU
υπερ€βαινε τα 6ρια των δυνατoυ]των τηq επιoτ{μηg τηg επoxι]g. Mε την
ιoτoρικr] γvιiloη πoυ απoκπ]θηκε αργ6τερα, δεv υπdρxει αμφιβoλ(α 6τι τα
Eικ. 2.7. ΣΙjγκριση τιDv πορατηρι]οεων τoυ Αρη τoυ dκανε o Αιτωνιιlδηq με αυτdq τoυ Schiapirel1i.
Φαiνεται ματl oι oκoτειvJq πιτοιλr6q ερμIvεiτηκov απ6 τoν Lοwell ωq λετπ6q γραμμJq. oι παρα'
τηρ]oειq τoυ Schiaparelli 6γrναν με τηλεoκ6τια τoλr] μικρ6τερα ατ6 τo τηλεσκ6πιο τωγ 33 lνlο"lv
πoυ xpηoιμoπo(ηoε o Aιτιυιιιiδηq. Απ6 το βιβλ{o τoυ Αντovιιiδη, La pΙanδιe Mirs (l93ο).

100. ZΩΗ ΣTo ΗΛΙΑΚo ΣΥΣTΗMΑ
6ρYανα τηζ επoχt'ιζ ηταν αvεπαρκη για τηv εργασια πoυ τoυs αvατεθηκε
και 6τι oι ερευνητfs {ταv εrιεθειμ€voι, λ6γω πρooωπικ{g πρoκατdληιpηg,
oτoν κivδυνo λdθoυg oε πoλ6 περιoo6τερα θ6ματα απd τη λανθαoμ€νη
εκτ(μηoη τoυ γεωγραφικoι1 πλιiτoυg. Eixαv δ(κιo oε βαθμ6 μεγαλ0τερo απ6
6oo γvιilριζαv, δι6τι η loτoρ[α μdg 6xει απoκαλ0ιpει πλ€ov τηv oαλι]θεια,
για τιq διιiρυγεg. Σιiμερα γvωρζoυμε 6τι oι διιilρυγεq του Αρη δεν αντι
oτoιxoιiν, με λtγεg εξαιρioειq, oε καv€να πραγματικ6 xαρακτηριoτικ6 τηq
επιφdνειαg τoυ Αρη (Εικ. 2.8).'Εκανε λdθog 6xι μ6vo o Lowell, αλλd και o
Aντωνιιiδηq, με τηv €vνoια 6τι π(oτευε πωg εixε επιλιioει τo πρ6βλημα τωv
διωρ6γωv τoυ Αρη.
Αλλιi τo πρ6βλημα τωv διωρ6γωv δεν {ταv απoκλειoτικd Θ€μα παρατι]-
ρηoηg. Π€ρα απ6 τα ανεπαρκlx1 6ργανα και την πρooωπικ{ πρoκατdληψη,
υπl'1ρxε τo πρ6βλημα τηq μετατρoπlq των δεδoμενωv παρατt]ρηοηg oε
απ6δειξη ικανι] vα θεμελιιiloει θεωρ(α. Eπιπλ€oν, πρ€πει να τovιoτε( 6τι ο
Lowell {ταν €vαq επιoπ]μovαq πoυ δι6θετε dφΘovη φαvταo(α. oιiτε και
f1ταν ο μ6νo9 πoυ oυρ6ταν oε ευφdντααια ουμπερdoματα oτηv αντιπαρd-
θεoη για τιg διιilρυγεg rj αιην υιoθ€τηoη τ€τoιωv ουμπεραoμdτωv. lMε αυτη
τηv €vνoια, η αντιπαρdθεoη για τιg διιilρυγεg φανεριilvει διio τoυλdxιoτoν
ακρα(εg επιoημoνικ6g oπαραδ6oει9>: η μiα επικεντριitνεται οτη oυγκ€ντρω-
ση των πραγματικιilv γεγov6των μη επιθυμιilvιαg να επεκταθεi π€ραν αυ-
τ6ν, και η dλλη αvιιμετωπ(ζει τα πραγματικd oτoιxε(α ωg βdση για τη δημι
oυργiα μιαq ευρr3τερηq Θεωρ(αg με 6λα τα dλματα τηζ φαvτασ(αζ πoυ αUτd
oυνεπdγεται. Αυτd απoτελoιjv αναμφ(βoλα τα dκρα εν69 oλ6κληρoυ φιi-
σματoζ επιστημoνικιirv πρooεγγioεωv. Kαι αν αυτ6 ιoxιiει, oiγoυρα o Lowell
και oι orjμμαxo[ τoυ, καθιbg και oι αντ(παλoi τoυ δεv f1ταν o6τε τα πριilτα
o0τε τα τελευταiα δε(γματα των διio επιoτημoνικιilν πρooεγγ(oεωv.
Εiναι καλ6 να θυμ6μαoτε επ[oηq dτι, εξαιτ(αg τωv επιoτημovικιilv oυ-
μπεραoμdτων τoυ LowelI, τηg φαvταo(αg και τηq φι]μηq τoU, για 6vα διd_
oτημα μετd τov Lowell, θεωρoιiνταν πιθαν6 o πλαν{τηq Αφρoδ[τη vα φι
λoξενε( ζω{, ακ6μα και iλλoγη. Moλoν6τι αUτη η dπoψη δεν ε(ε τ(πoτα να
κdνει με τoν Lοwetl (παρ' 6λo πoυ o Lowell εixε αναφ€ρει πoλ0 πλατιd κα-
νdλια με ραβδιiloειg oτην Αφρoδ(τη) και μoλov6τι η διαμιiμ δεν ε[xε φτd-
oει oτηv πυρετικlj 6νταoη πoυ cφταoε η διαμdxη για τov Aρη, oι πρωτα_

101. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ ΚoΣMoYΣ
Eικ6vα 2.8. Tο σiσημα των διωριωv του Loιvell oυμριν61rεvo με η 1αρτoγβφηη τoυ MaΙiner,
oliμφωνo μ η μελ!η των sξrn και Fοx (1975). Koτ' oυotα δεv εγrdτιιoαγ oμοιιiητε6 αvdφοo
απq &dρυ€g τoυ Ιοwell και σιo πρα}lrαπκd ετΨαvειoκd 1αραlcηριαπκd. Απd τo περιoδικd
Ιc2Ιus, 254 (1975), 60, |ιε ηv δεια τoυ εκδoτικo{ oικoυ Αcademic Press και τωv συγραφε(Dv
γωνισrdζ ιiταν εξfχovιεζ επιστημoνεs. 'Eναζ απ6 αυτoιjs, o svante Αrrhe-
nius, κdτoχoζ βραβε(oυ Noμπ€ ισχUρ(σιηκε τo 1918 6τι σην Αφρoδ(η
Uπdρχει oργιι,]δηξ βλdσηση και oμιχλ{iδηζ ατμ6σφαιρα καΘ6ζ επ(ηξ και
κατ{iτερεζ μoρφ€ζ ζωηζ. 'Evαg ιiλλog, o διακεκριμ€voζ διευΘυντιig τoυ
αστρoφUσικo6 Aαιερooκoπε(oυ Σμιθo6νιαν, Charles creeley Abbotξ ιop-
ριζ6ταν 6τι η καλUμμdvη με νcφη Αφρoδιτη {ταν o πλαvl]ηq πoU παρoυ-
σiαζε η μεγαλdτερη oμ0ι6τητα με η Γη και πιθαv6v φιλoξεvo0σε €λλoψl
ζωf. Πιivτωg, αντ(θε[o με τoν Aρη, η ΑφρoδQ σιjvιoμα dτεσε Θιiμα τηq
διαμdpg για εξωγηιvη ζωη, διομdχη η oπo(α βασιζ6ταv σιιξ σκληρ€ξ συν-
θljκεg πoυ επι(ρατo6σαv σηv Αφρoδ(τη. To 'l93o Θεωρo6νταv απιΘαvη η
ιjπαρξη ζωljq λ6γω τηζ απoτυx(αq αvιχνευσηζ oξυγ6νou. To 1940 μια τ€_
τoια πιθανdτητα θεωρo0νταv ακ6μη πιo μικρη, επειδη αvιχνειiτηκε dφθovo
διoξειδlo τou ιiνΘρακα και επειδη oι επιΦμovεq Θειilρηoαv 6τι t{ταν πιθα-
vη η .ιjπαρξη τoυ φαιvoμcνoυ τoU θερμoκηπ(oυ. To 1960 πoλλot παραδ€xo_
νταv 6τι {ταν αδdvατη η rjπαρξηg ζωηq. δι6τι η επιφανειακ{ θερμoκραo(α
πρoσδιoρισtηκε (ση
με 480 .c. 'Ετσι η Αφρoδιτη απoτελε( €vα εvδιαφfρov
<πε(ραμα ελ€γχoυ) των επισημovικων oπ6ψεωv ωζ πρoξ ην υπαρξη εξω-

102. ZΩH ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTHMΑ
γηινηζ ζωηξ 6ταν oυγκεντριirνoνται ενδε(ξειq (αντ[θετα με την περ(τπωoη
τoυ Αρη) 6τι oι φυoικ€q ουvθηκεq oτoν πλαν{τη ε[vαι τ6oo ακρα(εq, ιitoτε
η ζωη, με oπoιovδηπoτε 0ρισμ6, να ε(ναι αδιjνατη.
Παρd την εγκατdλειιpη τηs dπoψηζ 6τι η Αφρoδ(τη μπoρεi να φιλoξε-
νε( ζω{, o Aρηq εξακoλorjθηoε να ε(ναι αντικε(μενo ζωηρηq διαμdxηq
ακ6μα και μετιi τηv εγκατdλειψη τηζ θεωρ(αζ τoυ Lowell για τιg διιilρυγεq.
Kαθιig o Schiaparelli ειxε πεΘdνει τo 191o, o LoΛ/eΙl τo 1916 και o Flamma-
rion βριoκ6ταν αιoν τελευταio xρ6vo τηq ζω{5 τoυ, εμφαν(oτηκε μια ν€α
γεvιd ερευνητιilν τoυ Αρη στη διdρκεια τωv ευνoτκιιν αvτιθεσεωv τoυ
1924 και τoυ 1926. Moλov6τι η πραγματεια τoυ Avτωνιdδη τoυ 1930 δεv
παρεixε oxετικ€g ενδε(ξειg, η €ρευνα για την 6παρξη φυτικr]q ζω{g oτoν
Αρη ιoxυρoπoιr]Θηκε απ6 v€εq αoτρoφυοικ6g μεθ6δoυζ, oι oπo(εg εν(-
σχυαν την oτπικ{ τoπoγραφικ{ παριiδooη πoυ κυριαρxoι1oε για 50 χρ6νια
oτιg μελ€τεg για τoν Αρη, κoρυφαια απ6 τιg oπo(εg υπ]ρξε η μελ€τη τoυ
Αvτωνιdδη.
2.2 Η EΡEYNΑ ΓΙΑ BΛΑΣTΗΣH ΣToN AΡH, 1924'1957
Mια σειρd εκλα(κευμ€νωv dρθρων πoυ δημooιειjτηκε τo 1928 στην εφημε_
ρ(δα New York Times Magazine φαvεριilνει τo βαθμ6 oτoν oπoio διατη_
ρoιjνταv ζωνταν€q oι ελπ(δεg για την 6παρξη ζωι]g οτov Αρη oτo τ€λog τηg
δεκαετ(αg τoυ 192o. Τo dρθρo _ πoυ ε(ε υπ6τιτλo
"Διαπρεπε(q
αοτρoν6-
μoι oιτιoλoγoιlv την πεπo(θηor] τoυq για liπαρξη ζω{q οτov μεγιiλo κ6κκινo
πλαν{τη" _ αναφερ6ταv στην (παραδoσιακ{ θεωρ(α 6τι o Αρηg ε[vαι νε-
κρ6q, και υπooτl'1ριζε dτι oι επιαι{μoνεη πoυ αντιμετιiπιζαν με σκεπτικι-
oμ6 την ιiπαρξη ζω{g oτoν Αρη πριv απ6 μερικd xρ6vια εi1αν πλ€ov φτd-
οει oε κdπoια oμoφωv(α, oιiμφωνα με την oπo(α η ιiπαρξη ζω{q oτov Αρη
f1ταv τελικd μdρoq τoυ γρiφoυ πoυ αφoρor1oε στoν Aρη. 'oμωq η αvτ(θεoη
με τηv περ(oδo τoυ Lowell r]ταv μεγιiλη: απ6 τoυq επιoτι]μoνεg απ6 τoυg
oπo(oυq ζητηθηκε η γνιiιμη μ6νo o W. H. Pickering θεωρoι1oε *oxεδ6v βf-
βαιo,6τι oτoν Αρη υπl]ρxε €λλoγη ζω{. o C. G. Αbbott, διευθυνι]g τoυ
AστρoφUσικoιj Αoτερooκoπε(oυ Σμιθo6νιαv, εQε αντ[θετη dπoιpη: π(oτευε

103. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ ΚοΣMoΥΣ
dτι oι φυoικEq oυνθι]κεg περιdριζαν τη ζω{ oτoν Αρη oε πoλιi κατιliτερεg
μoρφig βλdoτηoηq. oι περιoo6τερoι oπ6 τoυg dλλoυg αoιρov6μoυq, αvd-
μεσα στoυζ oπofoυq ο Henry Νorris Russel τoυ Πρ(νoτoη o HarΙovr'
Shaρley τoυ Xιiρβαρvτ, o William Coblentz τoυ Εθvικoιi Γραφε(oU Ν,4Eτρων
και Σταθμιiιν τoυ Στιivφoρντ, o ,γalter s. Αdams τoυ,oρouζ Γoυftσoη o Ε.
B. Frost τoυ Γιερκζ και o Ε. C. Slipher τoυ Αoτερooκoπε(oυ Lowell, επιβε-
βα(ωvαν την dπoψη τηζ ιjπαρξηg βλdoτηoηg και απoδ€xovταv την πιθαv6-
τητα ιjπαρξηq κατιilτερων μoρφ6v ζωηζ.
Εvιi η θεωρiα τoυ Lowell για την ιiπαρξη εν69 γεωμετρικoιj, τε1vητtjg
καταoκευι]9 διrιιioυ διωριjγωv ε(xε γενικιirq απoρριφθεi, oι (διεq oι διιilρυ-
γεq, πoυ θεωρoιlvταν φυoικd χαρακτηριστικd, απoτ€λεoαv ακdμα oε μεγd-
λo βαΘμ6 αντικε(μενo fρευναζ κατd τη vEα περ(oδο μελετιilν πoυ αφoρoιj-
oαv oτoν Αρη. H oυvεxιζ6μενη αμφιoημiα για τιg διιliρυγεq εivαι φανερ{
oτην ιiπoQη τoυ Russel, πoυ διατυπιilθηκε τo 1928 σε dρθρo τoυ oτην
εφημερiδα New York Τimes Magazine: <Πρog τo παρ6v ε(vαι γεvικd απo-
δεκτ6 6τι υπιiρxει αντικειμεvικι] βdoη για vα θεωρr]ooυμε τιg διιirρυγεq μια
μoρφ{ λεπτιiν oxηματιoμων πιivω oτηv επιφdvειo τoυ Αρη, και ε[ναι ευ-
ρι1τατα διαδεδoμivη η dπoψη 6τι αυτoi oι oxηματιoμoi εμφαv(ζoυν τη δαι
δαλιiδη μoρφ{ διωριjγωv. Η ιiπαρξη 6μωq εν6q γεωμετρικoιi δικτιJoυ αμ-
φιoβητε(ται { απoρρiτπεται απ6 τη μεγdλη πλειovdτητα τωv αoτρov6μων.
Eivαι λoιπ6v αvαγκα(o να καταληξoUμε oε μια ετυμηγoρ(α, η oπoiα vα μηv
επιβεβαιιilνει αυτι]v τη Θεωρiα,. Ακ6μα και αv δεν απoδεxθoιjμε τη θεωρ(α
των Maunder και Avτωvιdδη 6τι oι ατ€λειωτεg διιilρυγεg αποτελoιiv ι,llευ-
δα(oθηοη πoυ oφεiλεται oε αoιivδετεg περιoχεζ, η φιjση αUτdJv των περιo-
1ιilν και η φανερ{ γραμμιn] ευθυγριiμμιoη παρiμεvαv μυoπ]ριo.
Αλλd τo oημαντικ6 και αoυν{θιαιo 1αρακτηριαιικ6 τηq περι6δoυ πoυ
dρxιoε με την αvτ(θεoη τoυ 1924 ειναι 6τι τo oενιiριo τηq ζω{g oτoν Aρη
μετατoπ(oτηκε απ6 τιg διιilρυγεq oτη φυoιn] τoυ πλαvr]τη, απ6 τη μελ€τη
τηg γεωλoγiαg τoυ Αρη oιηv αoτρoφυoικr], 6πωq τo €θεoε αργ6τερα o
αoτρoν6μoq Gerard de Vaucouleurs. To 1954 aγραψε: ooι φυoικ€q μdθoδoι
εφαρμ6oτηκαv oε μεγdλη κλ(μακα oτη μελ€τη τoυ Αρη για πριilτη φoριi
oτη διdρκεrα τωv αντιθ€oεωv τoυ 1924 και τoυ 1926Σ. Ν4ε αUτdv τov τρ6πo
oκιαγριiφηοε με oξυδ€ρκεια τo v€o πεδ(o μελ€τηg τoυ Αρη. Τo β6βαιo ε(_

104. ΖΩP' ΣTo ΗΛΙΑKo ΣΥΣTΗMΑ
ναι 6τι πρωτoπ6ρεζ μεθoδoι τηζ αστρoφυσικηζ ειχαν εφαρμoστει και
πρoηγoυμ€vωζ για τoν Αρη. Αρκε( μ6νo, ανdμεοα oε ιiλλεg, vα θυμηθoιiμε
την εργαo(α τoυ CampbeΙI τωv ετιilv 1894 και'l9o9 για τoυq υδρατμoιjg
τoυ Αρη. Απ6 την αρμ] 6μωq τηζ δεκαετ(αζ τoυ 192o τo πεδιo ωρ(μαζε, τα
6ργαvα τελειoπoιoιivταv και εμφανιστηκαv ν€εg ελπιδoφ6ρεq τεχνικ€ζ πoυ
μπoρo6oαν vα απανπ]ooυv oε μια γκdμα ερωτημdτων πoU αφoρoιjσαv
οτιg φυoικ€g σUvθηκεζ πoυ επικρατofν στov Αρη: θερμoκραoiα, ατμo_
σφαtρικη πιεση και oι1oταoη τηq ατμ6oφαιρα9 καi μεταβλητd επιφαvεια'
κd xαρακτηριoτικd. Σε αυτd τα χoρακτηριστικd περιλαμβdνoνταν oι υδdτι
vεq πoλικ€q περιox€g, δελεαoτικdg εvδε(ξειg βλdαιηoηg πoυ aχouν μoρφη
επoχιl(6v αλλαYων, και η nβαθμια(α oυoκ6τιoη, 6ταν 6λιωναν oι πολικ€q
περιoχ€ζ, καθ6ζ επ(oηg και €vα oυvε1ιζ6μενo ενδιαφ€ρoν για τη φιjση τωv
διωρ0γων. H μετατ6πιoη απ6 τιζ oπτικεζ Παρατηρησειζ στιζ αστρoφυσl-
κ€q τqvικ€g εγκαιν(αoε μια νdα επoμ] oτη μελfτη τηζ βιολoγ(αζ τoυ Αρη,
μια επoμ] κατd την oπo(α η ερεUνα για fλλoγη ζωl] €δωοε τη Θ€oη τηq
oτηv €ρευνα για βλdστηση, αvαδεικvιiovταζ v€εq πιθαν6τητεq για τηv επ(-
λυoη εν6q πoλι] παλαιoιj ερωι]ματog αλλd _ αλ(μovo - δημιoυργιilvταq καr
€να v€o αριθμ6 Πρoβλημdτωv παρατ{ρηoηq.
Kαθιig πληo(αζαv oι ευvoiκ€q αvτιθ6oειg τoυ 1924 και τoυ 1926, επικρα-
τoιjσε η dπoψη 6τι η μ€oη Θερμoκραoiα τoU Αρη ηταν κdτω απ6 τo ση-
μεio πl]ξηq τoυ νερoιi, 6τι δι€θετε μια λεπτη ατμ6σφαιρα dγνωoτηg oιjoτα-
oηg και 6τι εμφdνιζε μια μεταβαλλ6μεvη επιφανειακη μoρφη.'oπωζ συv€_
βη και oτo παρελθ6ν, αυτd τα oινιγματικd επιφανειoκd χαρακτηριστικd
ερευviθηκαν πρooεκτικd εκ v€oυ. lδια(τερα αξιoσημε(ωτα t]ταv τα oυμπε_
ρdoματα τηq λεπτoμερo69 μελ6τηζ τoU Αρη'απd τoν Robert Τrumpler, πoυ
πραγματoπoιτ]θηκε oτo Αoτερooκoπεio Λικ, oΟμφωvα με τηv oπo(α, εvιil oι
διιilρυγεq ε(ναι απoτ€λεoμα φUσικηζ τoπoγραφiαg, oι oκoτεινdg περιox€g
oφεfiovταν σε βλdστηση η oπoια €καvε oρατcg τιq διωρυγεg. oι παρατη-
ρησειξ τoU E. c.Sliρher στo Aστερoσκoπε(o Lowell και τoυ W. H. Wright
oτo Αoτερooκoπε[o Λικ εν(αxυoαv επιπλ€oν τηv υπ6θεoη ιiπαρξηq βλιioτη-
oηg oτov Αρη. 'Εται, 6ταν σUνεβη η στεvη πρ0σ6}γιση τoυ Αρη τo 1924,
€vα τoυλdxιoτov μ€ρoζ τηζ κληρovoμιdg τoυ Lovr'ell l]ταv ακ6μα ζωvταv6.
o Slipher, συνoψ(ζoνταξ τιg oπτικ€g και φωτoγραφικ€q ενδεξιg, ιoxυρ[-

105. ZοΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
στηκε 6τι τα μετακινoυμενα σκoτειvd περιγραμματα "υπακoιjoUν dλα στo
ν6μo μεταβoληζ πoυ θα αναμavαμε εdν επρ6κειτo Yια βλdστηση>.
Αλλd εκε(νo πoυ {ταv καιvoιiργιo oτην αντiθεoη τoυ Αρη πoυ oυv€βη
τo ']924
ηταv η δυvατ6τητα, πoυ €γινε πραγματικ6τητα εξαιτiαg τεxvικιirν
εξελξωv τωv φυoικιilv μεθ6δων, ακριβfoτερoυ πρooδιoριoμoιj τωv oυν-
θηκιilν πoυ επικρατoιjν oτoν Αρη. Τα νfα πειρdματα, τα απoτελ€oματα
των oπoiων παρoυoιdζovται oτoν Π(vακα 2.2, πρooπαθoιiv να επιβεβαιιil-
ooυν, να πρooδιoρiooυν πoooτικιilg και να επεκτεινoUν τα oπτικd και φω-
τoγραφικd απoτελ€σματα. Koμβικ6 oημεio oε αυτ6 τo v€o πεδ[ο υπl]ρξε τo
€ργo διjo ανεξdρτητων oμdδων ερευνητιilv πoυ πρoοπαθοιioαν vα μετρlj-
ooυv τη θερμoκραo(α τoυ Αρη. Τ6oo o WilIiam W. Coblentz και o C. o.
Lamρland τoυ Αoτερooκoπε(oυ Lowell 6oo και o Εdison Pettit και o Seth
Νicholson τoυ Aαιερooκoπε(oυ τoυ 6ρoυq Γoυfiooν 1ρηoιμoπo(ηoαν τo
πρ6oφατα επινoηθ€v θερμooτoιxε(o κενo6 για τoυg πειραματικoιjg τoυg
υπoλoγιoμoιlq. Kαι oι διio oμdδεg κατ€ληξαν oε 6μoια oυμπερdσματα για
τιq θερμoκραo(εg πoυ επικρατo6ν oτoν Αρη, δηλαδt] 6τι ε(ναι xαμηλ€g αλ-
λd μερικ€g φoρig ανεβαivoυv πdvω απd τo oημε(o πι]ξηq τoυ vερo6. Αλλιi
μ6vo dναg απ6 τoυg τEooεριg επιoπ]μovεq εξdταoε διεξoδικιi τιξ σUvεπειεζ
τωv απoτελεoμdτων τoυ oε ox€oη με τo πρ6βλημα τηg ιjπαρξηg ζωηg oτoν
Αρη. o Coblentz, οτo εκλαiκευμ€vo dρθρo τoυ με τ(τλo nKλιματικEg ουvθ{-
κεξ στoν Αρη,} πoυ δημoοιε6τηκε τo 1925, διατυπωσε την υπ6θεoη 6τι .,oι
παρατηρoιiμενεg υψηλ€ζ επιφανειακ€q θερμoκραo(εg των oκoτεινιliν περιo-
xιilv τoυ Αρη θα μπoρo0oαν vα εξηγηθo6ν με τηv παραδoμ] τηg ιjπαρξηg
φυτικ{q ζω{q η oπo[α επικdΘεται oε €να ξερ6 φυτικd αμ]μα μoιjxλαq πoυ
ε(ναι κακ6q αγωγ69 τηq Θερμ6τηταq". o Coblentz αιτιολdγηoε την ιiπoιp{
τoυ λ€γovταg 6τι, επειδ{ oτηv πραγματικdτητα δεν υπ{ρxε νερ6, nη διd-
σπαση και η απoo6νθεoη τηq φυτικ{q μdζαq Θα fπρεπε vα ε(ναι βραδεiα
και 6τι θα oυviβαιvε μια βραδε(α,oυooιilρευση τηs ξηρt]q μιiζαq πoυ 6μει
νε απ6 την πρoηγo0μενη επoxη, η oπo(α oυooιiiρευoη Θα προoτdτευε τα
ζωντανd φυτd απ6 τo εξαιρετικd €ντoνo κριjo τoυ xειμιiivα,.
lιi1ε oυvθf1κεq 6μoιεq με αυτ€q πoυ επικρατoιjν oτιq β6ρειεg ε0κρατεg
καt κατεψUγμενεξ ζιiινεq τηq Γηq, με εξα(ρεoη την ατμ6oφαιρα, o coblentz
o0γκρινε τιg oυvΘ{κεg πoυ επικρατο0ν oτoν Αρη με τιq κλιματικ€q oυvθ{-

106. ZοΗ ΣTo ΗΛΙΑKο ΣYΣTΗMΑ
τσ ηλεσ(6πια ειναι διαθλασιικd, εKτ6ζ εdν αναφερεται κdτι dλλo.
Π(νo(oζ 2.2. oρ6σημa στιζ παρατηρiσειζ τoυ Aρη σε σχtση με την ιπoρΦ ζωηζ, Ι924-1957
Παραηρηπ1ζ Ημερoμηνιo Θaη 'oργανo Mεθoδoζ Απoτaεσμα
-28
oc
για dλo τo διαΦ
lo"c aωζ 5"c για φωτεινaζ
rτεριoFζ
10 "c dωζ 20 "cγιo
σκoτειvEζ ττερι0χ6ζ
]3 "c για 0λ6κληρ0 τo δ(σκo
με ηv πρ6η μaθoδo
-33 "c μα τo δ{σκo
με η δεJτερη μaθoδo
Θερμoιφασlο
Coblentu/
lnmpland
PettiV
Νi.hol5on
1914
Lo!νelι 40 ιντσ6ν Θερμoστoιχεio
Ανaldασιικ6
Oρoζ ]ω ι!τσιiJν Θερμoσιoιχειo
Γoυflσoν Ανoκλασιικ6
Aτμoσφαιμ]σ1 πbη ]ιοι σισταση (tη = 1 .οω mb)
1925 'oρη 60 ιvισ6ν Φοσματoγρliφoζ H,o 6% τoυ ορoUζ touaσov
Γoυλσoν Ανωdoσιι(6 πρiσματoζo, ]6% τoυ'oρouζ Γoυaσoν
1926
1929 ιν1oυvτ6ν 3] ιπσιilν
1933 'oρoζ ]ω ι!τσωv
roυασoν ανακiαστικd
1934 χdρκoβo 8 ιvισdν
oτπn1κoι Πaεη<5cmHq
Adam5 rcι
St. lohn
Menzel
Lyot
Αdam5
rcι Duπham
Barabashoff
Kuiper
Hess
DollfιΔ
De vaucouleurs 1945 Περτιa
φωτoγραφικι1
ανoκ}αστικdητα
0rπι(o Πιεη < ],8 cm Hg
πoλ!σ(uειρo
ΦΦμα 'oχι oξΨdνo
περiθλoηg 'η υδρoτμoι
Φωτoγρoφιni 50 mb
φωτoμετρια
oιπιni 93 mb
φωτoμπρiο
Φαoματoοκoπiο C0,
Uπfρυθρoυ
lν1ετεωρoλoγικη 80 mb
oΙιιικd 83 mb
πoλωo(uαΦ
1947 lv1o- 82 ιιτσιilν
κvι6vαλ,τ αναιdασιικ6
]948 Θεωρητιlii
]948- Picdu 24 ιιτσιιlν
1951 λ.ηidi
Ετιφ ow ιa !ζι' χαρoΙτη ρ ιστι κ ιj/ιi μεσ εζ ε νδε ξε ζ ζliζ
1924 ιowell 24 ιltσιilν Φασματoσκoπια
1924 Λικ 36 tvισιilν orπιq/
φι]τoγραφιη
orπιη
24 ι!,ισΙrv Φωτoγραφιη
24 ι!τσιrv - Πoλι']σιμειρια
Eργoσηριo#ζ
μdfιεζ φoσμdτων
ανdldαηζ
χiiρβαρvι 61ιι,τσ(iv Φoσματoσκoπ[α
ΑνΦ(λoσιικ6 uπaρωρoυ
sιipher
Trumpler
Pettjι
E. slipheΙ
Dollfus
τkhov
Sinton
1939
1927,1962
1946,1948
1947,1949
1957
'oχ1χλωρoφιλλη
ΔιωρΨεζ, o.λλd 6χι τgρητaζ
ΔιdJρηεζ
Δι6ρηεζ, βλdσηη
Νaφη
Bλdσηη
oργανιK1 μdρια
Bλdσηη
91

107. ZoΗ ΣB ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
κεξ πoυ επικρατoυν στη Σιβηρια, 6πoυ υπdρxoυν τo6ντρεq απ6 βρ6α και
λειxr]νεq, 6πω9 επ(oηq και επo1ικ€q xρωματικdζ αλλαY€ζ. Eκτ6g απ6 τιg κoι
ν€g Θερμoκραo(εq, o coblentz oημε(ωνε 6τι oι oπτικ€q παρατηρηoειg τoυ
χρωματoζ και τηζ σκιdζ τoU β6ρει0υ ημισφαιριoυ τoυ Αρη, πoυ fγιvαν
απ6 τov Lowell, τoν Pickering, τov Slipher και dλλoυg, r]ταv uεκπληκτικd
dμοιεq> με τιζ παρατηρησειζ περιoχιilν, 6πωg αυπ] τηg Σιβηρ(αq, πoυ βρ(-
oκovται κovτιi oτιg πoλικ€q περιoχaζ τηζ Γηq. Επειδ{ κdπoια ε(δη βριjωv
6xoυν τηv ικανdτητα, εξαιτ(αζ τηζ ιαxυρ{q απoρρ6φηoηq τηg ηλιαπ]q ακτι
νοβoλ(αq, vα ανεβdζoυν τη θερμoκραo(α τoυ dγovoυ εδdφoυ9 η παρoυ-
o(α τωv λειμ]vωv και των βρυωv θα μπoρoιjoε vα εξηψjoει τιζ υψηλaζ
θερμoκραo(εg. Aλλd, πρoειδoπo(ησε o coblentΖ, στov Αρη θα μπoρo6oαν
να εixαν αναπτυxθε( τελε(ωq διαφoρετικι1 ε(δη φυτ6ν εξαιτiαg των περι
βαλλovτικιilv συVθηκι.0v. Moλov6τι ε(ναι δυνατ6v να υπdρxoυν φυτd και
ζιlα oτoν Αρη, κdθε εiδoq ζωξq πoυ δεν μπoρε( να μεταvαστειiσει (πρ€πει
vα ε(ναι τρωγλoδυτικ6, ικαν6 vα oκdβει λαγoιiμια και vα πfφτει oε 1ειμε_
ρ(α νιiρκη ι] vα εivαι ικαν6 vα αντEξει τιζ μακρ6χρονεs πoλιoρκ(εg τoυ
€ντovoυ κριjoυ, παραμ€νoνταζ oε κατdαιαoη vdρκωoηg 6πωζ σUμβα(νει,
για παρdδειγμα, με τα ναρκωμ€να €ντoμα τα oπo(α αvακαλ0πτoυμε τιζ ζε-
στεζ μ€ρεζ τoυ xειμιilvα,.
o oυvδυαομ6q των φυσικιiν ραδιoμετρικ6ν μετρ{oεωv με τιq oτπικ6q
παρατηρt]οειg φανεριilνει τη διαρκη oημαo(α τωv oπτικιiiν παρατηρ{oεων
τoυ Αρη, πρoκειμfvoυ να καταλ{ξoυμε oε oυμπερdoματα για τη βλιioτηoη
oτoν πλαν{τη αυτ6. oι φυoικ€g μcθoδoι απ6 μ6vεq τoυq ε(ναι επαρκεiq για
vα απoδεiξoυμε τη δυνατ6τητα ιJπαρξηq βλdoτηοηζ, αλλd oι oπτικEq πα-
ρατηρησειζ oυvτελo0ν απoφαoιoτικd oτo να επιβεβαιωθεi 6τι αυπ] η δυ-
vατdτητα θα μπoρoιioε vα γ(νει πραγματικ6τητα. Avτιoτρdφωg, oι φυoικ€q
μ€θoδoι επιβεβαιιilvoυv ot]μερα 6τι oι oυνθι]κεq €δωoαν αξιoπιoτ(α oιην
υπ6θεοη τηq παρoυσιαζ βλdoτηοηq. Kαν€να τdτoιo oυμπ€ραoμα δεν πρo€-
κUψε για την τUλιYμενη αια οιivνεφα Αφρoδιτη, Yια την oΠoια ο Coblentz
και o Lampland υπoλ6γιoαν 6τι {ει θερμoκραo[α 50 "C. Αvτiθετα με τoν
Αρη, oτην Αφρoδ(τη δε διαπιστι-0θηκε καμιd βαθμια(α συσκ6τιση πoU να
πιoτoπoιε( την ι1παρξη βλdoτηoηg.
oι παρατηρf1oειg τoU coblentz απoτfλεoαv oημεio καμπl]q στιζ μελ€-

108. ΖΩΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMΑ
τεs Yια τoν Αρη. Για πρωτη φορd Uπoλoγ(στηκε πειραματικd 6τι oι θερμο-
κραo(εq oτoν Αρη βρioκoνταv αρκετd πdvω απ6 τo oημε(o πl]ξηq τoυ νε
ρo0. Eπιπλ€oν, για πριilτη φoρd διαπιoτιilΘηκε 6τι oι oκoτειν€g περιox€q
ειχαν Uψηλ6τερη Θερμoκραo(α απ6 τιq φωτειν€q περιox6g. Αυτιi τα διαπι
oτωμdνα γεγoν6τα oδτ]γηoαv τoν Coblentz (vα υΠoθaσει 6τι υπdρxει φυ-
τιn] ζω{ με τη μoρφη xαμηλl]g βλdoτηoηq, ε(τε γραo(δι ε(τε βριjα", μια
μoρφ{ βλdoτηoηq με ιδι6τητε9 πoυ θα μπoρoιioαν να δικαιoλoγ{ooυν τιg
υψηλ6τερεζ θερμoκραoiεg των oκoτεινιilν περιo1ιilν. Αλλti o Coblentz δ{-
λωoε 6τι nπ€ρα απ6 αυπj την υπ6Θεoη, o oυγγραφ€αg απoρρ[πτει τηv ει
κoτoλoγ(αo.
Παρ6τι oι παρατηρ{oειq τoυ Coblentz, oι oπoiεg βαoiζovταν στιζ με-
τρl]oειg με θερμooτoιxε(o, ι]ταν πρωτoπoριακ€g, η δυvατ6τητα σπαρξηg
ζω{g oτov Αρη εξαρτι6ταv απ6 πολιj περιoo6τερα οτoι1ε[α π€ραν τηg επι
φαvειακ{q θερμoκραo(αg. 'oπωq παρατηρηoε και o Coblentz, η ατμoσφαι
ρικ{ π[εoη και η o0oταoη τηg ατμ6oφαιραg θα oυvfβαλαv ιitoτε η υπ6θε-
oη τηq δυνατ6τητα9 ιiπαρξηg φυτικ{g ζω{g vα ενιοxυθεi περισσ6τερrl. Σε
o1€oη με αυτ6, η μ6τρηoη τηq ακτινoβoλ(αq τoυ πλαv{τη, εiτε απ6 τμξμα
τoυ ε(τε απ6 oλ6κληρo τoν πλαvι]τη, δεv ηταv αρκεπ]. Αυτ6 απoτελoιiοε
iνα πρ6βλημα για τη φασματoσκoπια και, 14 xρ6νια μετιi τηv απooτoλl]
τoυ Campbell oτo 6ρo9 Γoυiτνι, ανακλl1θηκε oε υπηρεo(α για αυτ6v ακρι
βιilq τo λ6γo τo 60 ιvτσ6v ανακλαoτικ6 τηλεoκdπιo τoυ Αoτερooκoπεioυ
τoυ 6ρoυq Γoυiλooν, και 1ρηoιμoπoι{θηκε η iδια τqvικ{ με ακ6μα μεγαλιi-
τερη ανdλυoη. Xρησιμoπoιιιtνταζ €ναv εξdπριoμo φασματoγρdφo, oι νval-
ter 5. Αdams και Charles E. St. Iohn διαπ(oτωoαv στιζ 2 Φεβρoυαριoυ 1925
6τι η πoo6τητα των υδρατμιirν oτην ατμ6oφαιρα τoυ Aρη ηταν (οη
με τo
6% τηζ πoσ6τηταζ των υδρατμιirν τηg ατμ6oφαιρα9 πdνω απ6 τo xιilρo
παρατ{ρηoηq τoυ 6ρoυq ΓoυΓλoov, πριiγμα πoυ 6δειpε 6τι (στo μεγαλιiτε-
ρo μiρog τoυ ημιoφαιρioυ τoU Αρη, πoυ ε(ναι oτραμμfνo πρoξ τηv πλει,-
ρd μαg αυτι]ν τη oτιγμt], επικρατoιiν oυνθ{κεq ακραiαq ερημωoηq". 'oμoι-
εg μετρl]oειq για τo oξυγ6vo €δειξαv την ιiπαρξη πoo6τητα9 (oηg με τo
16γ0 αυτηζ πoυ υπdρ1ει πdvω απ6 την περιοχη τoυ 6ρoυq Γoυftoov. oι
δυo αυτdg μετρf1οειg απoτ€λεoαν την αρxι] για μια oειρd απ6 φθ(νoυoεg
εκτιμl]oειg αιιg πoo6τητε9 των υδρατμων και τoυ oξυγ6voυ τηq ατμdοφαι
93

109. ZcJΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
ραξ τoυ Aρη.'oπωζ σUν€βη κoι με τoυζ Pettit και Nicholson, oι Αdams Ι(αι
St. John, στιξ τελη/ικ€ζ αvαφoρεζ τoUξ/ oι oΠoιεζ βαo(ζovταν oτην εργαo(α
τoυ9 δεν κατ€ληξαν oε oυμπερdoματα για την ιjπαρξη ζω{g οτov Αρη.
Αλλd o Αdams r]ταv €ναq εξ αυτιilν πoυ μετεdαν οτo συμπdσιo πoυ oργd-
νωoε η εφημερ(δα Νew York llmeη η oπoiα εξακoλoυθoιJoε vα υπooτηρ(-
ζει τo ενδε1dμενo ι1παρξηq βλdαιηoηζ καθdJζ και κατιitτερωv μoρφιiv ζω{g
αιoν Αρη.
Στη oυν€xεια, περi τo τ€λog τηζ δεκαεΙιαs τoυ 192o, τ6oo η oπτtκη πα-
ραυ]ρηoη 6oo και o φυoικ6q πειραματιoμ6q εv(oxυoαv oμ6φωvα τηv υπ6_
θεoη τηg tjπαρξηg βλdoτηoηg. oι oπτικ€q μ€Θoδol εξακoλoυθoJοαv vα πα-
ρ€xoυv τιq καλJτερεs ενδε(ξειζ για την ιοx6 αυι]q τηg υπ6θεoηq, oι oπo(εq
τι.bρα ενιox0oνταν απ6 μετρr]oειq πoυ φαν€ρωναν υψηλ6τερη θερμoκρα-
oiα και λιγdτερo απ6 μετρrjοειg πoυ φανiρωvαv πoλυ μικρεζ πooιlτητεq
oξυγ6νoυ και Uδρατμ6ν. l4ερικoι απ6 τoυg oυμμετExovτεg, και κυρ[ωq oι
Τrumpler, Coblentz και Russel, doπευoαν να oυζηι]ooυv τιq ουv€πειεq αυ-
τιbv των απoτελεoμιiτων για τo εριilτημα τηζ 6παρξηζ ζω{g. Αλλοι, 6πω9
oι Pettiξ Νicholson και Lamρland, δεv €δειxναν βιαo6νη.
Η ε0θραυoτη αιoιoδoξiα πoυ επικρατoιioε κατd τη δεκαετια τoU 192o
σ6ντoμα πdντωζ εκτaθηκε σε κ(vδυvo, κυρiωg τo 1933 εξαιτιαζ τηξ ανανε-
ωμ€νηq €ρευναg για αν{νευoη oξυγ6voυ στov Αρη, πoU aYινε απ6 τo διευ_
θυvτt] τoυ Αoτερooκoπε(oυ τoυ 6ρoυ9 Γoυaσoν, iνalter C. Αdams, αυι]v
τη φoρd σε oυvεργαο(α με τov Τheodore Dunham. XρησιμoΠoιιilνταg v€α
φωτoγραφικd γαλακτι.1ματα, 6vα φαoματoγριiφo με φρdγμα περ(θλαoηq
και τo 100 ιντοι-ilv τηλεoκdπιo τoυ 6ρoυζ Γoυ[λooν, oι ΑdamS και Dunham
δεν αvξνευoαv παρoυoiα oξυγ6voυ και υπ€θεoαν 6τι τo ανιirτατo 6ριo πα-
ρoυo(αg oξυγ6voυ στoν Αρη ειvαι λιγ6τερ0 απ6 τo ivα δεκατo τoU 1% τoU
oξUγ6νoυ τηq Γηq. Moλov6τι αυτ6 τo απoτ€λεoμα tjταν απoγoητευτικ6 για
τηv ιiπαρξη ζωt]g oτov Αρη, oυvτdλεoε ελdxιoτα oτo να αλλdξει η πεπo(θη-
ση για την ιiπαρξη βλdoτηoηg στov Αρη αυτη τηv περ(oδo. o (διog o
Dunham, oυvoιp[ζovταg τιg γνιiloειq πoU Uπηρχαν για τoυq πλαv{τεg τo
1938, dγραψε 6τι, παρd την €λλειι}η φαoματooκoπικιilν εvδεξων για vερ6
{ oξυγ6νo στoν Αρη, η oπτικf1 επιol]μανoη εv6q λεπτo6 oτριliματo5 πdγoυ,
πoυ καλ6πτει μ€ρoζ τηζ επιφιivειαq τoυ Aρη, απoτελεΙ €να περιοo6τερo

110. ZΩΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMΑ
ευα(σθητo τεστ απ6 τιζ φασματoσκoπικεζ πρoσπdθειεξ αvακdλυψηζ νερoιj
διdxυτoυ οτην ατμ6oφαιρα. 'oπωg ε(xε υπαινι1θε( o Russel, μπoρε( να
υπ{ρxε oξυγ6vo oτo παρελθ6ν και να ε(1ε δεoμευτε( oτα πετριitματα, oxη-
ματlζoνταg εvιiloειq τoυ oιδ{ρoυ που δivoυν oτov Αρη τo xρωμα oκoυ-
ριdg. Τo oυμπdραoμα τoυ Dunham f1ταv: oΘα ι]ταν, κατιi oυv€πεια, αo6-
vετο να ιoxυριoτo6με 6τι δεv υπdρxoυv αρκετdg πoο6τητεq vερoιj και oξυ-
γ6νoυ ατoν Αρη ιiroτε να αναπτυxθε[ κιiπoιαg μορφt]g ζωlj, η oπo(α βαθμι
αiα πρooαρμ6oτηκε oτιg oκληρEg oυνθl1κεq πoυ επικρατo0ν oτov Αρη,.
Αυι] η βαθμια(α πρoοαρμoγi1, με τη βot]θεια τηq εξ€λιξηg, απoτελoιjoε
ακριβωg την πρooωπικr'1 dπoψη τoυ Russel μετd και τιg παρατηρ{oειq τωv
Αdams και Dunham.
Τo 6τι η υπ6θεoη 0παρξηq Αρειαν{g βλdoτηoηg επιβ(ωoε, εξαοΘενημ6-
vη αλλιi αλιilβητη, oτo διdoτημα ανιiμεoα oτo τ€λoq τηq δεκαετ(αq τoυ
192o και τo 1945, Y(vεται φαvερ6 αιιg εκδ6οειq τoυ 1 926 και τoU 1945 τoυ
κλαoικorj εηειριδ[oυ των RUssel, Dugan και Steνart, με τftλo Aoτρoνoμfu.
l4oλoν6τι o Russel, oτην €κδooη τoυ 1926, ε(xε γρdψει 6τι oι πρ6oφατεq
παρατηρ{oειg καθιoτo6v (πoλυ πιθανη, την υπ6Θεoη 6τι oι oυνθ{κεg που
επικρατoιiv οτov Aρη ευνoo6ν την ιiπαρξη βλιiαιηoηg, oτην €κδooη τoυ
1945 αvτικατaστησε αυτrj την €κφραoη με την εκφραση (6χι απιΘανη), κα-
ταλl]γoνταg και oτιq δ6o εκδ6oειq oτo oυμπ€ραoμα 6τι oφα(νεται περιoο6-
τερo πιθαv6 παρd απ(θανo 6τι αυτ6 oυμβα(vει,. Aλλd oι φαoματooκoπικ€q
παρατηρ{oειg ε(xαν αφt]οει ιo1υρd fxvη oτηv πεπoiθηoη 6τι υπιiρxει ζω{
στoν Αρη. Lνι7 τo 1926 ε(1ε θεωρηθε( ωq oμη αδιivατη t] και πραγματικd
πιθoνtj,, o Russel εγραψε τo 1945 6τι (η μεγdλη oπανι6τητα τoυ oξυγ6νoυ
κdνει να φα(vεται απ(θανη η ι1παρξη ζωηg". To 6τι η κατdαιαoη {ταv ρευ-
στη καl σtιζ δ0o xρovoλoγ(εg φdνηκε απ6 την εξl]q διατιjπωoη πoυ υπdρ-
χει και στιζ δ6o εκδ6oειq:
"oι πρ6oφατεq εvδεξειq €xoυν μεταβdλει oημα-
ντικd τιg εκτιμ{oειζ μαξ Yια τηv κατdoταoη, και oι μελλovτικ€g εvδε(ξειg
ενδ€1εται vα τη μεταβιiλoυν και πdλι,.
H σoφια τηζ δτ]λωοηq τoυ Rυssel απoδεικv6εται απ6 γεγoν6τα πoυ
ακoλoιiθηoαν τo B' Παγκ6oμιo π6λεμo, γεγoν6τα πoυ oφεΓλovταν εν μiρει
oε τqνoλoγικ€g πρo6δoυq πoυ oυντελ€oτηκαv αιη διdρκεια τoυ πoλfμoυ
για πoλεμικoιjg oκoπo6g, ιδια(τερα τo (στoιχε(o,, απ6 θειo6xo o(δηρo πoυ

111. ZΩH ΣΕ ΑΛΛοYΣ KoΣMοYΣ
ειvαι εUαισθητo στα μηκη κ6ματoζ τηζ υπερUθρηζ ακτινoβoλ(αξ. Αvαμφι
βoλα τo πρωταρxικ6 oτoιxεio τηg δεκαετiαg oτιq μελ€τεg για τov Αρη
υπl]ρξε η αvακdλυψη διoξειδιou τoυ dνθρακα οτην ατμ6oφαιρα τoυ Αρη
απ6 τov Cerard P. Kuiper (1905_1973) ιo 1947 (Εικ. 2.9). H ανακdλυψη ε(χε
βιoλoγικ{ oημαoiα, δι6τι τo διoξε(διo τoυ dvθρακα εiναι €vα α6ριo με
πρωταρχικη oημαo(α για τo φαιν6μεvo τηq φωτooιjvθεoηg. o KuΙper πi-
oτευε 6τι oι λαμπρEg ερημικEq περιoχ€ζ τoυ Αρη απoτελo6νταv απ6 πυρι-
γεν{ πετριilματα και oι πoλικ€q περιox€q απ6 παγετιiνεζ. 'oooν αφoρd oτη
φυση των Πρdσιvωv περιoxιilv, o Kuiper σιiγκριvε τα φdσματα τoυ Αρη με
τα εργαοτηριακd φdoματα διdφoρων φυτιirν απd τη Γη και δεv ανακdλυιpε
απoδειξειs για την παρoυoiα oτα φdoματα τoυ Αρη των xαρακτηριoτικιilv
τηζ χλωρoφυλληξ πoυ υπdρxoυν oτα ανι.0τερα φυτιi τηq Γηq, o0τε και εv-
δεξιq για τηv παρoυoiα φυτιlv πoυ περιfxoυν vεριl. Moλoνoτι τo φdoμα
ταυτιζ6ταν με τo φdoμα αvdκλαoηq των λειχηνων, o KUiper σro βιβλ(o τoυ
με ιftλo Τhe Atmosρheres of the Εarth and Planetτ (H ατμ6oφαιρα τηq ΓηE
και τωv πλανητιElν), πoυ εκδ6θηκε τo 1949, δηλωσε 6τι αυτ6 τo απoτEλε-
oμα δε o{μαινε με καv€vαv τρ6πo τηv παρoυolα λειxηvωv. Πdvτωg, oτη
δειiτερη €κδooη τoυ βιβλ(oυ τoυ πoυ €γινε τo 1952, o Kuiper παρατt]ρηoε
6τι oφα(νεται πωq oι ελdxιoτεg oυνθr]κεg πoυ απαιτoιjvται για τo φαιν6με-
νo τηg φωτooιiνΘεoηq ικανoπoιoσνται),, και κατασκειiαοε €να oεvαριo για
τη δUνατ6τητα ιiπαρξηg λειxηvoειδ6ν φυτιiν oτov Αρη, τα oπo(α δεv εμ-
φανiζoυν παρoυo(α xλωρoφιiλληg. loxυρioτηκε 6τι πιθανdν vα πρo0πl]ρxε
€να ηπι6τερo και υγρ6τερo κλ[μα, τo oπoio €κανε δυναι] την αρψ] πρo-
σαρμoγη, και τα ηφαιoτειακd ανoiγματα μπoρε( να €παιξαν τo ρ6λo πη-
γιilν θερμ6τηταq. Moλoν6τι o Kuiper {ταν πρooεκτικ69, ιαxυριζ6μεvog 6τι
η σιiγκριση με τιζ λειλ4iνεζ €xει μ6νo υποθετικη αξ(α και 6τι η κρ(οη πρ€πει
vα καθυoτερ{oει, η υπ6θεoη τηζ 0παρξηζ βλdοτηoηq oτoν Αρη εQε αρ1(
oει να κερδ(ζει €δαφog απ6 τιζ αρχiζ τηζ δεκαετiαq τoυ 195o. Σε αvdλoγα
oυμπερdoματα εf1αν καταλr]ξει και dλλoι ερευνητdζ, εκτ6q Δυτικoιi K6
σμoυ, βασισμενoι κυρ(ωg αιο εργo ζωηq τoU Σoβιετικoι] αoτρoν6μoυ
CavriiΙ Αndrianovich Τikhov (1875-196ο).
Kαθιiq πληo(αζαv oι ημερoμηv(εg των ευνoiκιilv αvτιθεσεωv τoU 1954
και τoυ 1956, τo εvδιαφaρoν για τov Αρη αυξαv6ταν εξαιτιαξ τηζ υπ6θε-

112. l.5-l.7!, ocl.ζ l947
zΩH ΣTo HΛΙΑκΟ ΣYΣTΗMΑ
ι
'6o5 ι.575
Coι
ι.17ι ιι
Hιo
Εικ. 2.9. Η απ6δειξη τoυ G. P. Kuiper για τηv Jπαρξη ζωvιi,v απορρ6φηoηq διoξειδioυ τoυ dvΘρο-
κα σιηv ατμ6σφoιρα τoυ Αρη αιηv περιοf τιυv 1,6 μικρι6v ηq υπiρυθρηq ακτιvοβoλiαq. Η παρο-
τliρηση επιβεβαι6θηκε και απ6 μετiτειτα απoδεiξειq. H παρουoια διοξειδioυ του ιiνθρακα φαινε-
ται oπd τα δrjo μικρι1 βυθioματα οε καθdνα απ6 τα δι!ο διαγριiμματo, τα oπoiα καταoκευιioηκαv
σε δυo διoδoχικdξ μdρεζ. oι παραηρlioειq dγιναv με φαοματ6μετρo υπdρυθρoυ πoυ fταv πρoοαρ-
μooμdνo οτo τηλεοκ6τιo τov 82 tτσι6γ τoυ Ασιερoοκoτεioυ Mαnτ6voλlτ τoυ Tdξαq. Aπ6 τo ερ_
γo τoυ Kuiper Tne nrmosβ eιes οf εhe Εaπh and PΙaneεs (Σικιiγo, 19'2), 360, με dδειo τ.l)γ εκδ6-
oεoν του Πονεπιοτημioυ τoυ Σικιiγoυ.
l-5-l.7μ'ocl. Θ. 194
97

113. ZΩΗ ΣΕ AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
σηζ τηζ 6παρξηζ βλdoηoηg. 'oταν πληo(αζε η αντ[Θεoη τoυ 1956, o
αστρ0ν6μoζ τoυ Xdρβαρvτ William 5inton o1εδiαoε μια dμεoη €ρευνα για
την παρoυoiα βλdoτηοηg, βαoιoμ€νη σε φασματoγραφικ€g μεθ6δoυg. o
5inton, o oπoioζ {ταv λεπτoμεριirg πληρoφoρημ€νog για τo αρνητικ6 απo-
τiλεoμα των πρoηγoιiμεvων ερευvιirν πoυ βασ(ζoνταν oτα ανακλαoτικd xα-
ρακτηριαιικd τηq υπfρυΘρηg ακτινoβoλ(αq, ειo{γαγε oτην fρευνd τoυ €να
v€o oτoι1ε[o: τo oτoιxε(ο αυτ6 βαοιζ6ταν oτo γεγoν69 6τι τα oργανικd μ6-
ρια 6xoυν ζιiνεg απoρρ6φηoηζ σε μηκoζ κ6ματo9 περ(πoυ 3,4 μικρd, τo
oπoio βρ(oκεται αιo υπ6ρυθρo τμr]μα τoυ φdσματoζ
_ π6ρα απ6 τηv πε-
ριoμ] ανdμεoα στo 1 μικρ6 και στα 2,5 μικριi, oτην oπolα εfiε εργαπει o
Kuiper. o 5inton χρησιμoπoηοε ακ6μα €vα φωτoευα(oΘητo oτoιxε(o θει
o6xoυ μ6λυβδoυ, 6πω9 ε(ε κdνει και o Kuiper, αλλd αυτην τη φoρd τo
6ιpυξε oε Θερμoκραoiα 96K xρηoιμoπoιιilνταg υγρ6 dζωτo για vα αυξl]oει
τηv ευαιoΘηoiα τoυ μixρι τα 3,6 μικρd. oι δυoκoλ(εq αυτιirν τωv παρατη-
ρl]oεων μπoρo6ν να εκτιμηΘoιiv απ6 τo γεγoν69 6τι η ευα(oθητη περιoμ]
αυτoιi τoυ oτoιxε(oυ ε[xε εμβαδ6v μ6νo o,']6 mm' και η διdμετρoq τoυ Aρη
ι]ταv μικρ6τερη απ6 1mm. Παρd ταιiτα, ιioτερα απ6 τ€ooεριq ν6μεq πα-
ρατηρt]oεων, o Sinton ε(ε αρκετ€g απoδε(ξειq για τo oυμπiραoμd τoυ 6τι
υπ{ρxε
"μεγιiλη
πιθαv6τητα vα απαιτε(ται φdoμα oργαvικιiιν oυoιιilv για
vα εξηγηθo6v oι παρατηρl'1οειg,.
o Sinton ηταν απ6λυτα ενημερoq για τιq oτπικiq εvδε(ξειg ι1παρξηg
βλιioτηoηg πoυ oφε oνταν στιζ επoχικεζ μεταβoλεζ τoυ μεγ€θoυg των
σκoτεινdtν περιo1ιilν τoυ Αρη. Στηv πραγματικ6τητα, ερμι]vευoε τηv απoρ-
ρ6φηoη πoυ παρouσιdστηκε oε μl]κoq κιjματoq 3,4 μικρd ωξ (επιΠλfoν fν-
δειξη για την 11παρξη βλιiοτηoηq) και κατ€ληξε oτo oυμπ€ραoμα, πoυ δη-
μooιειiτηκε oτo περιoδικ6 Science,6τΙ oαυπ] η €vδειξη, μαζ( με τηv ιαxυρ{
€νδειξη πoυ oφεiλεται oτιq εποxικ€q αλλαγig, κdνει να φαiνεται εξαιρετικd
πιθαv{ η ιlπαρξη φυτικηg ζωr;1q'oτov Αρη,. 'Ετoι, τo γρdφημd τoυ Yια τηv
απoρρ6φηoη ακτινoβoλiαg oτo υπfρυθρo δεν απoτελoιioε μια dμεoη oπτι
κ{ επιβεβα(ωoη αλλd εξαρτι6ταv απ6 τηv ερμηνε(α τωv φαoματoγραμμd_
των, μια ερμηvε(α πoυ αvαμφlβoλα επηρεαζ6ταν απ6 πρoΙδεαoμo6g. Τo
απoτ€λεoμα πρoκdλεoε μεγdλη αναoτdτωoη, ειδικd 6ταv o sinton τo επι'
βεβα(ωoε 1ρηoιμoπoιιilνταg εξoπλιoμ6 1o φoρεζ περισσ6τερo ευα[oΘητo,

114. ZοΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣΥΣTΗMΑ
συνδεδεμ€νo στo τηλεσκ6πιo τωv 200 ιvtσ6ν τoυ Πdλoμαρ στη διdρκεια
τηξ αντiθεσηζ τoυ 1958. l4oλov6τι η διdμετρog τoυ ειδιilλoυ τoυ Αρη {ταν
μ6ν0 2mm, αυι]v τη φoρd o Sinton διαχιiρισε τιg oκoτειv€g περιo1€g απ6
τιg φωτεινfg και επιβεβα(ωoε τo πρoηγoιiμενo oυμπiραoμd τoU για την
ι1παρξη ζωνιilν απoρρ6φηoη9 oτηv περιoμ] των ],5 μικρdiν (Eικ. 2.10). Για
dλλη μια φoρd oυμπ€ρανε 6τι
"τo
παρατηρoιJμεvo φrioμα ταιριιiζει πo-
λ6... με αυτ6 τωv oργαvικιilv ενιiloεων και ειδικ6τερα τo φlioμα των φυ-
τιilν,. Eπιπλdoν, επιβεβαιιilθηκε η ιjπαρξη μιαg ζιivηg απoρρ6φηoη9 oε μl]-
κo5 κιjματog 3,67 μικριiJν, την oπo(α o Sinton απfδωoε oε μ6ρια υδρoγo-
vαvθρdκων των φυτιilv, 6πω9 oυv€βαιvε με αvdλoγα πειρdματα φυτιilv τηg
Γηq. Moλoν6τι τα απoτελfoματα τωv εργαoιιilv τoυ Sintοn fτυ1αν πλατιdg
επιδoκιμαο(αg και καταγρdφηκαv oτη βιβλιoγραφ(α, παρfμεναν ανοψd
οε dλλεq ερμηνε(εq: dxι μ6νo υπτ]ρxαν και dλλεq βιoλoγικ€q ερμηνε[εg, αλ-
λd απ6 τo 1963 oι D. G. Rea, T. Belsky και Melvin Calvin ε(χαν πραYματo-
πoιι]oει εκτεταμ€νη εργαo[α για τo φdομα απoρρ6φηoηq απd αvdκλαoη
τηq υπ€ρυθρηq ακιιvoβoλiαg τωv γηινων εvιiioεων και αντιμετιiπιζαν με
πoλ6 oκετπικιoμ6 την ερμηvε(α τoU Sinton. Τo 1965 oι Rea, o'Leary και o
(διog o Sinton πρ6τειvαν τηv dπoψη 6τι διjo απ6 τιq ζιilvεq τoυ Sinton
oφεΓλovταν oε βαρ6 6δωρ (HDo), τo oπo(ο βρισκ6ταν αιηv ατμ6oφαιρα
τηg Γηq, με την απoμdνoυoα ζιilvη να oφε[λεται πιθαν6ν oε oργανικiq ενιir-
oειg. Τελικd, τα απoτελ€oματα των βελτιωμεvων μεθ6δων τoυ sinton απo-
δεiμηκαν λανθαoμ€να εξαιτ(αq νdων πρoβλημdτωv. Ακριβιilq 6πω9 o V. M.
5lipher, μιo6 αιιilνα πρωτ6τερα, πιστευε 6τι ε(ε ανακαλιiψει oξυγ6νo και
νερ6 oτov Αρη και τελικd διoπ(oτωoε 6τι τα απoτελdoματd τoυ ε(αν oμo-
λυνθεi,, απ6 την παρoυo(α τηq ατμ6oφαιραq τηq Γηg, €τoι και τα απoτελ€_
σματα τoυ Sinton αλλoιιilΘηκαv, αυτι]ν τη φoρd oπ6 την παρoυοiα βαρ€oq
ιjδατοg.
'oπω5 και με τιg διιilρυγεg τoU Aρη, η €ρευvα για βλdoτηoη αιoν Αρη
εμφαv(ζει διαφoρ€q πρoοεψloεωv και απ6ψεων αvdμεoα oτoυg επιοτl'1μo-
νεζ, με μια ακρα(α oμdδα πoλιi περιoo6τερo πρ6θυμη απ6 την dλλη να
φτdoει oτα dκρα και να κdνει εικαo(εq. Kdπoιoι αoτρoν6μoι, oι oπo(oι
ερευνoιiοαν τιg φυοικ€g oυνθl]κεq πoυ επικρατo6ν στov Αρη, παρoυο(αζαν
τα δεδoμ€vα τoυg και οταματoι-iσαν σε αυτ6 τo oημε[o. Aλλoι xρηoιμoπoι

115. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
Εικ. 2.lo. Η απdδειξη τoυ sintοn μα ηv ιjταρξη βλdαηoηq oτoν Αρη. Η κoμπ$λη σην κορυφ]i
δεiμει τo ηλιακri φιioμα με oπoρροφ(oειq ατ6 μεθιiνιο και υδρoτμοliq σιηv ατμdοφαιρα τηq Γη1.
Η μεσαiα καμτiλη δε{1νει μια φoτειη ερημικι] περιoμ{ τoυ Αρη 6πoυ δεv αvαμενεται $ταρξη
βλιioτηoηq. Η καμπnλη σιo κιiτω μ6ρο9 δε(μει τιq απορρoφliσειζ που ταρατηρfΘηκαν oε μιo oπ6
τιζ σκoτεινjζ περιoχcζ τoυ Αρη, oι oπolεq θει)ρ]iΘηκε dπ oφεiλoιτoι οε βλdαιηoη. Αυπ] η απ6δει
ξη απoδεi1ηκε 6τι δεv !ταv αληθliq ωg τρoq τα πραγματικd 1αρoκηριοτικd τoυ τλαηη, oιτi
θετο με τα δεδoμ{να τηq Εικ6ναζ 2.9. Αναδημoσιεiεται με την ιiδεια τoυ Sinton οπ6 τo ιiρθρο του
"Fuπher
Evidence οf Veg€tation on Mars,, Sαence (6 Noεμβρioυ 1959), 1234. Δικoι6ματα 1959
απ6 τηv Αμερικανικ{ 'Ενωαη
γα ηv Πρ6οδo ηq Eτιοτ]iμηg.
o0σαν τα δεδoμ6να τoUζ _ αφoi πρωτα πιθαv6ν παρoτριjνoνταν vα τα συ-
γκεντρdlσouν
_
για να συμβdλoυv στην απdντηση τoυ ερωτηματoξ για τηv
6παρξη εξωγι]ινηg ζωηg. Kdπoιoι dλλoι δεν κατεθεταν καμιd dπoψη. Στo
βιβλ(o ιoυ Physics of the Planet Mars (Φυoιni τoυ Πλανιjτη Aρη' 1954)' o
Gerard de Vaucouleurs αναφ€ρθηκε ελdχιστα σro πρ6βλημα τηξ ζωηξ δι6_
τι oH πεπo(θηα] μoυ ειναι 6τι €vα τ€τoιo πρ6βλημα βρ(oκεται ακ6μα, σε
μεYdλo βαθμ6, περα απ6 τα 6ρια τηζ αδιdσειστηζ γν6σηs και θα μπoρoιj-
Ι00

116. ZΩΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTHMΑ
σε να ειναι αvtικειμεvo _
με oπoιoνδηπoτε τρ6πo _ α6ριστων υπoθ€σεωv,
στιζ oπo(εξ κdπoιεζ γεvικ6ζ "αρxtg'' μεταφυoικoι-1 περιqoμfνoυ 6χ0υν πd-
ντoτε καθoριoτικ6 ρ6λo,'
Για πoλλo6q, μια τ€τoια πρooεrιικη θioη δεν ηταν ικανoπoιητικf1. Αυ_
τoi χωρ(ζ αμφιβoλ(α, εκτιμo0oαv 6τι αυτd πoυ διακυβειiovταν ξεπερνo6-
oαν τo πρ6βλημα τoυ Αρη.'oπωq iYραψε o Kuiper, nΑv πρdYματι Uπdρχει
ζωιj oτoυq δio μoναδικοιig πλανι]τεq τoυ ηλιακoιi oυoπ]ματoζ πoυ ειναι
απoλι1τωg κατdλληλoι για να τη διατηρ{ooυν, αυτ6 απoτελε( πρ6κληoη για
vα υπoθ€ooυμε 6τι, μετd την πdρoδo αρκετoιi xρ6voυ, η ζωη θα ανατΓtυ-
xθε( αυΘ6ρμητα oπoυδf1πoτε τo επιτρ6πoυν oι oυvθ{κεq. Eφ6ooν υποτ(Θε-
ται 6τι τα πλαvητικιi oυoτ]ματα ε(ναι πoλυdριΘμα, η ζω{ δε θα απoτελo6-
oε εξα(ρεοη για τo o6μπαν,.
'Ετσι, στην αυψ] τηg Διαoτημικηζ Eπoχηζ, η αντιδικ(α γιο τιg διιilρυγεg
τoυ Αρη ε(μ μπει oτo περιθιbριo, οε ουνδυαoμ6 με τo γεγoν6g 6τι πoλλιi
πρdγματα ε(xαv γ(νει γvωoτd oε σχεση με τιζ φυoικ€q oυνθ{κεg πoυ επι
κρατo6ν αιoν Αρη. H ι1παρξη βλdoτηoηg κdπoιαg μoρφ{g απoτελoιioε
ακ6μα μια πoλ6 πραγμoτικl] πιθαv6τητα, εξαρτιirμενη, oε κdπoια €κταoη,
απ6 τo τι θεωρo6oε κdπoιoq 6ρια πρ0σαρμoστικ6τηταg τηq ζω{q. H ι1παρ-
ξη βλdoτηoηq δεv αoκoιjoε oτo κoιv6 την (δια γoητε(α πoυ αoκoιjoε η
ιiπαρξη €λλoγηg ζωηq, αλλd για τoυζ επιστημoνεζ απoτελo6σε τo ιερ6 δι
oκoπ6τηρo πoυ διατηρoιioε την υπ6αxεoη τηg απoκdλυψηq των μυoτικιiiν
τηζ ζωηζ. Αυτη η υπ6σχεση επρ6κειτo vα πα(ξει oημαντικ6 ρ6λo αιo να
κατααιε( o Αρηg €ναq oπoυδαiog oτ6xoq για τα διαπλαvητικd ερευνητικd
oμ]ματα τηg Διαστημικηζ Eπoχηζ.
2.3 H ΔIΑΣTHMΙKΙI EΠoXΗ: Η Ι(ΛHPoNoMΙΑ ToY LOΨELL ΑNΑTΡEπETAΙ
H Διαστημικη Eπoχη, παρεχονταq τη δυvατ6τητα διαoτημικιilν ταξιδιιilν
oτoν Aρη, μετ6βαλε τιg παραδooιακ€g πρoσεγγ(σειζ 6oov αφoρd oτην
αναζl]τηoη ζω{g oτo ηλιακ6 oιjoτημα και τελικd επ€φερε oυvαiνεoη (μoλo-
v6τι 6xι οιjμπvoια) ανdμεoα oτoυq επιoτtjμoνεg oτην dπoι!η 6τι δεν υπdρ'
xει ζωl] oτην επιφdvειo τoυ πλαν{τη. H €ρευνα για την 6παρξη ζωηζ. με
101

117. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
τη βoηΘεια των διαστημ6πλ0ιωη απαιτoJσε τη διατιiπωση Θεμελιωδιiν
ερωτημιiτων oxετικιi με τη φι1oη τηg ζω{g, με απoτ€λεoμα για πριirιη φo-
ρd vα εμπλακεi oημαvτικ6q αριθμ6q βιoλ6γων oε €να εψε(ρημα τo oπo(o,
για μεγdλo xρovικ6 διdoτημα, υπ{ρξε περιoμ] δραοτηρι6τητα9 των
αστρον6μωv. Ν4oλoν6τι η παριiτoλμη απ6φαoη για την αναζl]τηoη ζωηq
oτov Αρη με τη βoηθεια διαoτημ6πλoιων oημαδει1τηκε απ6 6ντoνε9 δια-
φων(εq, απ6 τη oτιγμl] πoυ αυτη η απ6φαoη €γινε απoδεκτt], απoτ€λεoε τo
κ(νητρo τoυ αμερικαvικo6 διαoτημικo6 πρoγρdμματog. Kαι μoλoν6τι βαθ-
μιαiα επιτε01θηκε συναιvεση για τα απoτελ€oματα, η παραι]ρηoη με τη
βot]θεια διαοτημ6πλoιων _ ακ6μα και αν επιxειρoιJvταν απ6 την επlφdνεια
τoυ πλανtiτη _ παρoυo(αζε oiγoυρα τα δικιi τηg πρoβλ{ματα.
Παριi τιg o6γxρoνεζ μεθ6δ0υζ, τo ξεκivημα τηg Διαoτημικ{q Eπoμ]g δε
oυvεπαγ6ταv την απ6ρριιpη 6λωv των δεδoμ6vωv Πoυ πρoιjπηρχαν η τηv
Uπoβdθμιση τηg oημαο(αq των επiγειωv μελετιilν. Αvτ(θετα, o oxεδιαoμ6q
δαπανηριilv διααιημ6πλoιωv δημιoιjργηoε μια ακ6ρεαιη ανdγκη για oπoια-
δt]πoτε δεδoμ€vα μπoρo6oαv vα απoκτηθo0v oxετικd με τov Αρη και με
oπoιovδ{πoτε τρ6πo. Mε εξα(ρεoη τιq διιliρυγεq, η κληρovoμιd τoυ Lowell
oυν€xιζε να πα(ζει ivα oημαντlκ6 ρdλo, τ6oo ωq κivητρo για την εξερειiνη-
oη τoυ κ6κκινoυ πλανl]τη 6oo και ωξ πηγη πληρoφoρ(αg, γεγov6g πoυ
απoτελε( κoιv6 xαρακτηριoτικd τηq €ρευναq για τηv ιiπoρξη ζωr]g oτov
Αρη πoυ ξεκ(νηoε τoν 206 αιιilvα. o Loνell dφησε τoυλdxιoτoν διio κληρo-
voμιdq. H μiα εixε απoρριφΘε( oλoκληρωτικd. H dλλη {ταν ακdμα ζωνταvr]
με τo ξεκ(vημα τηq Διααιημιn]g Επoμ]q. H κληρoνoμιd πoυ απoρρiφθηκε
αναφερ6ταv σε εναv Aρη, o oπo(og διαox(ζεται απ6 διιilρυγεq πoU κατα-
oκευιioτηκαv απ6 τoυg κατolκoυg τoυ, με oκoπ6 τηv καλιjτερη αξιoπo(ηoη
τoυ vερoιj πoυ απ€μεινε οτov dνυvδρo πλαvfτη τoυq. H κληρoνoμιιi πoυ
παρ€μενε r]ταν αυπ] πoυ αναφερ6ταν oε €ναv ιivυvδρo πλαvr]τη, o oπo(oq
παρoυoιdζει μεγdλη oμoι6τητα με τη Γη, και €xει πιθαv6v βλιioτηoη. η
ατμooφαιρικ{ τoυ πiεoη υπoλoγιζ6ταν oε περ(πoυ 85 μιλιμπdρ εvιi υπr]ρ_
xαv o' αυτdν περιox€q πdγoυ απ6 vερd πoU ελιωνε και €πηζε αvdλoγα με
τιg εποx€q. H oυv€xιoη τηq δε6τερηq κληρovoμιdg τoυ LowelΙ στη Διασrη-
μικ{ Επoμ] και η τελικ{ τηξ κατdρριψη απoτελoιjν τα δραματικd στoιχε(α
μιαg ιοτoρlαg πoυ δε διαφ6ρει απd δρdμα.
102

118. ZοΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMΑ
Προτoιj ακ6μα τα διαπλανητικd διαιiτημ6πλoια καταoτoιjν μελλoντικ{
δυνατ6τητα με την εκτ6ξευoη τoυ Σπo0τνικ τo 1957, ε(ναι φανερt] η επi-
δραoη τηg δε0τερηg κληρovoμιdq τoυ Lowell oτιq πρι'bτεq oυζηπ]oειg για
τη βιoλoγ(α τoυ Διαoτf1ματog, η oπoια πρo€κυψε απ6 τoν κλdδo τηζ δια_
oτημικl]q ιατρικηg. Για παρdδειγμα, o Hubertus Strυghold, o oπo(og υπl]ρ-
ξε πρωτoπ6ρο9 oτη διαoτημικr] βιoλoγiα, ατo βιβλio τoυ The Red and
creen Planet: A Physiological Study of the Possibiιities of Life on Marc (o
K6κκιvog και Πρdoιvog Πλανξτη9: Mια ΦυσιoλoγιΚη Mελετη για τιg Πιθα-
v6τητεq 'Yπαρξηg Zωηg oτov Aρη, 1953) 1ρηoιμoπo(ηoε τoν (πρdσιvo
πλανf1τη, τoυ Lowell ωg βdoη για τιg μελ€τεg τoυ για την (πλαvητικη oικo_
λoγ[α, και τιg "oικ6oφαιρεq,.
o Strughold oυμφιiiνηοε με τoν Kuiper dτι o
Αρηq μπoρε( πιθαν6τατα να φιλoξεν{oει μ6νo πρωτoγεν{ φυτιn] ζωt],
6πωq oι λειxι]vεq, και υπcδειξε 6τι αυπ] η ιδfα θα μπoρo6oε να ελεγ1θε[
με εξoμo(ωoη των oυνθηκιilv που επικρατoιiν αιoυg πλαυ]τεq με τη βo{-
θεια θαλdμων 1αμηλl]q π(εoηq και με κλιματoλoγικoιig θαλdμoυg, 6πωq αυ-
τo( πoυ xρηoιμoπoιoovται τα τελευτα(α 20 χρ6νια απ6 την ιατρικl] των αε-
ρoπoρικιiν τπl]oεων. H ιδfα τηg εξoμo(ωoηg των πλανητικιilv oυνΘηκιiιν θα
απoδεικvυ6ταv γ6νιμη, με απoτ€λεoμα τfτoια πειρdματα να απoτελiooυν
6να πεδ(o ευρ0τερηq δραoτηρι6τηταg πoυ πραγματoπoιηΘηκε oε πoλλd
εργαoτl1ρια.
Στo μεταξιi, η δυvατ6τητα πραγματoπo(ηoηq διαoτημικων ππ]oεων και
η επικε(μεvη δυνατ6τητα απooτoλι]g ερευνητικιilv oxημdτων oτoυq πλαvι]-
τεq 6βαλε oε κ(νηoη μια dλλη αλυo(δα απ6 γεγov6τα πoυ ξεπ;1δηoαν απ6
τo ενδιαφ€ρoν τηq ευριjτερηg επιoτημoνικτ]g βιoλoγικι]q κοιν6τητα9' oρι
oμ€νoι βιoλ6γoι oυvειδητoπo(ηoαν τιq εκπληrιικ€q δυνατ6τητε9 πoυ ε(xαν
oτη διdθεol1 τoυq, αλλd επ(σηs πρo€βλεψαν 6τι τα (δια τα διαoτημ6πλoια,
τα oπo(α oxεδιdoτηκαv για vα ερευνησoυν την ιiπαρξη ζωt]g, θα μπoρoιj-
σαν ακο6σια vα καταoτρ€ιpoυν αυτ€g τιq δυvατ6τητεg. H π(oτη τoυ Lowell
oτην ιiπαρξη ζω{q _ μoλoν6τι τιiρα περιoριζ6ταv oε μικρooργανιoμοιjg
και πoλ6 περιoo6τερo αντiξoεg oυνθιjκεg απ6 αυτiq πoυ εi1ε φαvιαoτε( o
Lowell _
βριoκ6ταν ακ6μα oτo κdντρο μιog ιδiαq η oπo(α απoτfλεoε τo κιj-
ριo oτoιxε(o πoυ iλαβε υπ6ψη τoU τo διαoτημικ6 πρ6γραμμα: τη βιoλoγι
n] μ6λυνoη. H μ6λυνoη των πλανητιbν με κdπoιoυq αvθεκτικoιig γ{ινoυg
103

119. ZοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
μικρooρYανισμo6q, oι oΠo(oι πιθαν6v εααv εγκλωβlστεi σε avα διαστημ6-
πλoιo, { τo αντ(oτρoφo και περιoo6τερο καταoτρoφικ6, η (αντιμ6λυvσηΣ
τηg Γηg εξαιτiαg των δειγμdτωv πoU fφταναν στη Γη η εξαιτ(αq των
αoτρovαυτιilν, ηταv μια πρooΙΠικ{ πoυ fπρεπε να ληφΘεi ooβαρd υπ6ψη,
ακ6μα και στην περιπτωση εv6q τ6oο φαvεριi εxΘρικoιi περιβdλλοvτοg
6πω9 αυτ6 τηg Σελl]vηq.
'Hδη τo 195/ o Joshua Lederberg (Εικ. 2.11), o oπo(og ivα xρ6νo αργ6-
τερα τιμl]θηκε με τo βραβεio Νoμπ€λ για τηv εργαoiα τoυ πdvω στη Yεvε-
τικ{, €φερε ενιilπιoν τηg επιoτημoνικ{g κoιν6τηταζ τo θεμα τηζ μ6λυvoηg.
Τov επdμεvo xρ6νo η ΕΘνικr] Ακαδημ[α Eπιoτημιilv τωv HΠA, με τηv πoρ6-
τρυvση τoυ Lederberg, συvεστησε τo Διεθvεξ Συμβoιiλιo Eπιoτημoνικιirv
Ev6σεων (lnternational council of scientific Unions - lcsu) για vα εκτιμ{_
σει τo πρ6βλημα και, αv κριΘε( αvαγκαio, να πρoτεivει υπoδεξειg για να
απoφευ1θεi η μ6λUvση. Αυτ6 fγινε μ€σω μιαζ επιτρoπηξ _ πoυ oνoμdoτη-
κε Επιτρoπl] για τη l46λυvoη Εξαιτ(αg Εξωψ]ιvωv Εξερευνt]oεων _
η oπo(α
παρoυo(αoε μ€τρα τα oπo(α €γιναν απoδεκτd απ6 τo lcsu τov oκτιilβριo
τoU 1958. Αυτ6 dμωq ι]ταv μ6νo η αρχη. Τo πρ6βλημα τηg μ6λυνoηq,
6πωq και τo πρ6βλημα τηg ανQvευoηq ζωrjg oτουq πλαv{τεg με τη βo{-
θεια διαoτημικων oχημdτωv, απoτ€λεοε €να oημαντικ6 τμ{μα των oυζητr]-
σεων των διio oυνεδρ(ων πoυ διoργανιirΘηκαv απ6 τηv Εθvικr] Ακαδημiα
Επιoτημιirv απ6 τo 1958 μ€χρι τo 1960 με θ€μα τηv εξωγ{ιvη ζωf. Τo dvα
fγινε oτην Αvατoλικ{ Ακτη (EΑSTΕX) και τo dλλo oτη Δυτικη Ακτη (vyΕs-
TEX). Στιζ εργασ(εξ τoUζ δ6θηκε €μφαoη oτη ooβαρ6τητα τoυ πρoβλrjμα-
τoq. Τo Συμβoιiλιo τoυ lcsu για τη Διαoτημιn] 'ΕρεUvα (council on Space
Research - cosPΑR) ασχoληθηκε και αUτ6 με τo θdμα.
Τo εvδιαφ€ρoν για τη μ6λυvoη θεωρ{θηκε απ6 μερικo6q ξερoκ€φαλoυq
μηxανικoιig ω5 ιδεoληι!(α των αoυγκρdτητωv βιoλ6γωη αλλd oτo τ€λoq κι
εκε(νoι πl]ραv τo ζ{τημα πoλιi oτα ooβαριi. Τo ζl]τημα τηg μ6λυνoη9 πρo-
καλoιjoε διαμd1εg και ε(1ε αvτ(κτυπo σε oικovoμικd θ€ματα, δι6τι η απoλι1-
μαvση τωv διαoτημ6πλoιων και η καραvτ(να τωv αoτρoναυτιiν απαιτo6-
oαv δαπαvηρd πρoγρdμματα. Απ6 τo μEoo τηq δεκαετiαq τoυ i96o ειχε
εμφανιστει εκτεταμ€νη βιβλιoγραφiα για αυτ6 τo θiμα, και εκεiνo πoυ εQε
vα κdνει κdπoιog για να εκτιμl]oει τηv πρoooμ] πoυ διν6ταν oτη μ6λυνoη
104

120. ZΩH ΣTo ΗΛΙAKo ΣYΣΤΗMΑ
Eικ. 2.11. o Jοshua ιederberg, πρωτoτ6ρoq τηq εξωβιoλoγιαζ, σιo εργαoτjριd τoυ mo Παvεπι
στημιo τoυ Στlivφoρντ τo 1962.
τηξ Γηξ ηταv να θυμηθει την καραvτιvα σηv oπoια εμπαιvαν oι αστρo-
vαιjτεζ και τα δειγματd τoυζ 6ταν επlσrρεφαv στη Γη. Στην πρoσπdθειd
τoUζ να φωτισoUν τdσo τo θcμα ηζ μ6λυvσηζ 6oo και τo θ€μα τηg εξdτα-
σηζ τωv συvθηκ6ν κdτω απ6 τιζ oπo(εζ θα μπoρofoε vα υπdρξει ζωη σε
dλλov πλαν{τη, oι εΠιστημovεζ μελ€τησαv εvδελεχ6ζ την πρ0σαρμoστικ6-
τητα τηζ ζωηs oε εxθρικd περιβdλλovια πdνω σtη Γη.
Aυτd τα πρoγρdμματα, πoυ ειχαν σκoπ6 να απoφεUχθε( η βιoλoγικη
μdλUvση τωv πλανητdJη φανεριiνoυv π6oo ooβαριi θεωρoιiνταν η πρoo-
Ιrτικη τηζ ιiπαρξηg εξωγ{ινηζ ζωηζ. Πoυθεvd αλλoυ δεv t!ταν περιoo6τε_
ρo εμφαv{q η dποψη τoυ Lowell για τov Αρη 6oo στη σUγκλovισιικη πρo-
oτπικ{ να πραγματoπoιηθεζ με τη βo{θεια διαoτημ6πλoιων, μια επιτ6πια
105

121. ZοΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Eρευvα για τηv 6παρξη ζω{q οτoυg πλανητεg. Τo ενδιαφdρoν των βιoλ6-
Yων για τoν Αρη o(γoυρα δεv περιoριζ6ταv oε μια μικρ{ oμι1δα επιoτη-
μ6vωv πoυ πρooπαθo0oαν να επεκτε(voυν τα oι3voρα τηg διαoτημικt]g ια-
τρικτ]g { oε αυτoιjq πoυ αvηουxorJoαv για τη μ6λυνoη των πλανητιiν.
Eπαψελματ(εg απ6 τoν ευρι1τερo κλιiδo των βιoλoγικιilv επιoτημιirν oυνει
δητoπoQoαν oιiντoμα τιg ευκαιρ(εq πoυ παρoυoιdζovταv μ€oα απ6 τo
διαoτημικ6 πρdγραμμα. o Lederberg, oτη oημαντικl] εργαα(α τoυ oExο-
biology: ExperimentaΙ Αpproaches to Life Beyond the Earth", η oπoiα δη_
μooιειjτηκε τo 1960, ηταv απ6 τoυg πριilτoυg πoυ επιol]μαναν 6τι η δια-
oτημικ{ πτ{oη παρ{ει μια μoναδικ{ ευκαιρ(α για τη μελ€τη των πλ€oν
θεμελιωδιbν πρoβλημdτωv τηg βιoλoγ(αq, oτα oπo(α περιλαμβdνεται και
τo πρ6βλημα τηq πρofλευoηq τηζ ζωηζ. 0ν6μαoε επioηg εξωβιoλoγ(α τη
μελfτη τηg πρocλευoηg και τηg εξ€λιξηg τηg ζωι]g πEρα απ6 τo δικ6 μαg
πλαν{ ιη.
H ιδια η NASΑ €oπευοε vα αγκαλιdoει την εξωβιoλoγiα Θεωρ6νταζ τηv
€να oημαντικ6 οτ6xο. Τov lo6λιo τoυ 1959 o πρdtτoξ διευθυνπ]q τηζ ΝΑs4
Τ. Keith clennan, δι6ριoε τη Συμβoυλευτικι] Eπιτρoπf1 για τιq Bιoεπιoτι]-
μεq. H επιτρoπl] αυι] τoν lανoυdριo τoυ 1960, oε €κθεo{ τηq, αv€φερε 6τι
η NAsΑ θα €πρεπε 6xι μ6νo vα oυμμετιioxει oτη διαoτημικt] ιατρικt], η
oπo(α θα βελτ(ωvε τιg oυvθl]κεg των επαvδρωμEvωv διoαιημικιilν πτηoεων,
αλλιi και να αvαλιiβει o€ρευvεg για τιg επιδρdoειg των εξωγt]ινων περιβαλ_
λovτικιirν oυνθηκιilν oε ζι.0ντεg oργανιoμoιig, περιλoμβαvoμfvηg τηζ ερευ-
ναq για εξωγtjινη ζωt],. H επιτρoπιt, με πρdεδρo και μ€λη πoυ πρo€ρxo-
νταv απ6 διdφoρα πεδ[α των βιoλoγικιilv επιoτημιilη ε[δε τιg [διεg δυνατ6-
τητεξ πoυ εfuε διoκρ(νει και o Lederberg πρoηγoυμ€νωg. Σε ox€οη με την
€ρευνα για την ιiπαρξη ζω{q, τα μfλη τηq επιτρoπl]g εγραψαν: (Για πρ6τη
φoρd oτην lαιoρ(α τα επιμ€ρoυg ερωτ{ματα μπoρoιiv vα απαντηθoιjν".
Tην dvoιξη τoυ 196ο, η NAsΑ ιδρUσε τo Γραφε(o Επιoτημιilv Zωt]q. Tov Α0-
Yoυστo, με τη δυνατ6τητα διαoτημικιilv απooτoλι1ν vα ανατ€λλει οτoν oρi-
ζoντα, εξoυoιoδ6τηoε τo Eργαoτ]ριο Αερoπρoιiθηoηζ (Jet Propulsion
Laboratory-JPL) να μελετt]oει τoν τιjπo τoυ διαoτημικoι1 oμ]ματoq πoυ ε(vαι
κατιiλληλo για να πρoοεδαφιoτεi oτov Aρη και να ερευv{oει για ι1παρξη
ζωτ]g. Τo πριilτo εργααιfριo Επιoτημιbν Zωljg ιδριiθηκε τo 196ο στo Ka-
Ι06

122. ZΩΗ ΣTo HΛΙΑKo ΣYΣTΗMA
vτρo Eρευvιlν στo Αμεζ (Ames),* με σκoπ6 να μελετησει τη χημικη εξ€λF
ξη, τιg ουvθ{κεq κdτω απ6 τιζ oΙroιεζ θα μπoρoιioε vα διατηρηθε( η ζω{
καΘιig και 6να πλl]θoq σχετικ6ν θεμdτωv.
Αναφ€ρoυμε, χdριv σUγκρ(σεωζ, 6τι oτη Σoβιετικ{'Eνωση oι PdJσoι ει
χαv εσtιdσει εντoν6τερα τo εvδιαφ€ρov τoUξ στoν Αρη ωq μ€ρoq τηq ευ-
ριjτερηg oκoι1ρoαg τoυ Διαoτt]ματoq>. Στην πραγματικdτητα, oι Σoβιετικo(
ειxαv ανεπιτυxιiq πρooπαθ{oει να oτε[λoυv τo πρωτo εξερευνητικ6 6xημα
στoν Αρη τo 1960 και θα oυνflιζαν τιζ πρoσπdθει€ζ τoυξ στιζ ερx6μεvεg
δεκαετ(εq. Eπειδ{ o Ψυxρ6g Π6λεμog βριoκ6ταν σε πληρη εξ€λιξη, oι επι
oτt]μoνεg των HΠΑ γvdjριζαν ελdχιστα πρdγματα για τιζ λεπτoμερειεζ των
ρωoικιliν ερευvητικιbv oxημdτων με πρooριoμ6 τoν Αρη. Eκεινη την περ(o-
δo π(oτευαν dτι oι ooβιετικoi oτ6xoι {ταν 6μoιoι με αυτoιig τωv Hνωμdνων
Πoλιτειιilv, <με ιδια[τερη €μφαoη οτo εvδεx6μεvo ιjπαρξηg ζωt]q,. Πιiντωg,
για λ6γoυq πoυ δεv ε(ναι ακ6μα ξεκdθαρoι, φα(νεται 6τι oι Pt6ooι δεv εL
xαν πoτ€ πρoαπαθ{oει να κιivoυv πειρdματα για ανιχνεUση ζωηq με τηv
πoλυπλoκ6τητα πoυ φαvτdζovταv oι Αμερικαvo(. Xρdνια αργdτερα ανα-
φ6ρΘηκε 6τι oημαvτικr] πρooπdθεια εξε καταβληθε( για τηv αν(xνευoη των
λωρ[δωv τoυ sinton στιζ αρxικ€q υπερπτl]oειq πdνω απ6 τoν Αρη, αλλd τα
σoβιετικd oχηματα πρoσεδdφισηζ στoν Αρη €φεραν μ6vo φωτoγραφικ€g
μηxαvig και 6ργανα για ανιχνευση τηζ χημικηζ σ6νθεσηζ τηq ατμ6oφαι
ραζ και τoυ εδdφoυg τηg επιφdvειαζ.
Αvτιθ€τωg, στιζ Hvωμ,νεζ Πoλιτε(εg δεν εκδηλ6θηκε απλιilg ενδιαφ€-
ρoν, αλλd συνoδειjτηκε και απ6 oημαντικ€ζ εν€ργειαζ. τo εvδεχ6μενo να
συμμετdσχει στιζ €ρεUνεζ η NΑsΑ επιδoκιμdστηκε απ6 την, αναγvωριoμE-
*
ΑMΕs. To Kετρo !'ρευv.6γ τηζ NΑsA (NΑSA ΑfiΙes fusearch Center'ΑRc). Απoτελεi oυμρ6-
ημα ηζ NASA και βρiσκεται οηv Καλιφ6ρπα. Ιδρ6θηκε στιζ 29 Δεκεμβρioυ τoυ 1939 oζ τo δεJτε-
ρo εργααπiριo τηq EΘνιniq ΣυμβoυλευπκIq Εmτρom]q Αερovαυπκliq (Niιional Αdvisory
Commitιee for Αeronauticl'ΝΑcΑ) και ετdχθηκε στη NASA το ι958. Η ovoμαoiα δ6θηκε πρoq τι
μrjν τoυ Joseph Sweeιπιan Αmes πoυ !ταν για τoD.d p6,1ο (19]9'1939) πρ6εδροq τoυ NΑcA. To
ΑRc εvεργoπoιε(ται σε iρευνεζ αερoναυτ*riζ, επ1oτημr,iν ζωljq, επιαπiμηq Διαοτriματoq και lρευ'
vεq τε1voλol,1αg, ιδια(τερo oτι6 τε1voλoβε9 τληρoφoριπiq oι oπoiεq περιλαμβdνoυν μαΦdνoυοεq
μη1ανriq και τε1ητli νoημooiη. oι ατoαιoλ6g τωv διαoημ6πλoιων Ρiοne€Ι ειναι μια σειρd ατ6 8
ατοoτoλiq διoοημ6πλoιιυν πoυ o1εδιdoτηκov oτo ΑRC. Τα διαοημ6τλoια Pioneer 10 και Ρioneer
] 1 iτoγ oι τρ.iτεζ α}4ρ6τιvεζ κατασκευaζ πoυ εγκατ6λειι}αv το ηλιακ6 oιiαημα. (ΣιM)
107

123. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
voυ κ6ρ0υ' Eπιτρoπη τηg Εθνικι]q Ακαδημiαq Επιoτημιilv τoυ Διαoτι]μα-
τoξ, η oπo(α oργdνωσε Θεριv6 Σxoλε(o oτo Πoλιτειακ6 Πανεπιoτt]μιo τηq
Αιoβα τo 1962, 6πoυ Eγιvε oλoκληρωμ6νη επιoκ6πηοη τoυ στ6χ0υ τηζ ανd_
πτυξηζ βιoλoγιαζ τoυ Διαoτ{ματog. oι ειoηγητ€g, παρoυoιdζovταq τη γενι
κrj φιλoooφ(α για τα τρ(α πεδ(α τηζ διαoτημικηq βιoλoγ(αg
_ εξωβιoλoγ(α,
βιολoγ(α περιβιiλλoντog και dνθρωπog oτo Διdoτημα _
{ταν απ6λυτα oα-
φε(g nθεωριilvταg τηv €ρευvα για εξωγηινη ζωι] ωη τov κ0ριo στ6χo τηζ
διαoτημικ{g βιoλoγiαg,. lV1ε αυτ6 τoν τρ6πo, €καναν καταvoητη 6χι μ6vo
την επιoτημoνιn], αλλd και την ηθικ{ βαριjτητα τηζ εξωβιoλoγιαζ: (Απ6
την επoμ] τoυ Δαρβ(voυ _ και πριv απ6 αυτ6v απ6 την επoμ] τoυ Koπ€ρνι
κoυ _
η επιoτ{μη δεν ε(xε πoτ€ dλλoτε τηv ευκαιρ[α vα oυμβdλει oε τ€τoιo
βαθμ6 oτην καταv6ηoη τoυ ανθρι1πoυ απ6 τoν dvθρωπo. Το επιoτημoνικ6
ερ6τημα πoυ διακυβε6εται oτηv εξωβιoλoγ(α ε(vαι, κατd τη γνιilμη oριoμi-
νων, τo πιo oυγκλovιoτικ6, πρ0κλητικ6 και πoλιjπλoκo θ6μα,6xι μdνo για
αυτ6ν τov αιιilvα, αλλd για oλ6κληρo τo νατoυραλιoτικ6 κ[νημα πoυ απoτε-
λε( xαρακτηριoτικ6 γνιiρισμα τηζ lσroριαζ τηζ δυτικηξ σκεψηξ στη διdρ_
κεια τρι6v αιιilνωv. Eκε(νo πoυ διακυβειiεται ειvαι η εUκαιρια vα απoκπ]_
σoUμε μια vaα πρooΠτικη για τη θaση τoU ανθριilπoυ στη φιjση, να δια-
μoρφιilooυμε €να v€o επ(πεδo oυζl]τηoηq για τηv iνvoια και τη φιioη τηq
ζω{g,.'Eπειτα απ6 αυτf1v τη δηλωση και τιq λετπoμερε(g ειoηγr]oειq πoυ
ακoλoυθηoov, η εξωβιoλoγΙα εδραι6θηκε oταθερd ωq βαοικ6 €ργo τηq
ΝAsΑ και _ 6χι oυμπτωματικd _ ενα €ργo πoυ παρoυo(αζε μεγdλo ενδιαφd-
ρov για τo κoιv6. Διjo xρ6vια αργ6τερα η Eπιτρoπι] Επιστημιlv τoU Δια-
oπ]ματog επιβεβαiωoε πdλι oτην αναφoρd τηq με τ[τλo oBιoλoγ(α και εξε-
ρε6vηoη τoυ Αρη, dτι.,η εξερειjνηση τoυ Αρη _
με αφoρμη βιoλoγικιi ζη-
τ{ματα _ αξ(ζει να λdβει την υψηλ6τερη επιoτημovικl1 πρoτεραι6τητα αιo
εθνικ6 διαoτημικ6 πρ6γραμμα για την επ6μεvη δεκαετ(α,.
AφoιJ εξαoφαλ(oτηκε ισχυρη συναινεση για τη διεξαγωγη iρευvαg με
θ€μα την ιiπαρξη ζωl]g oτov Αρη, τo επ6μενo ζt]τημα t]ταν o τρ6πoζ υλo_
πo(ηoηg αυτ!q τηq oυvα(νεoηq. Τo Ν4dρτιo τoU 1959, τo Πανεπιστημιo τoυ
P6τσεστερ, στo oπoιo εργαζ6ταν o βιoλ6γoq νγolf Vishniac, Eλαβε μια επι
χoρηγηση απd τη ΝAsΑ για κατασκευη εv6ζ (πρ6τUΠoU oργdνoυ για τηv
τηλεαν(pευoη μικρooργαvισμωv σε dλλoυζ πλαν{τεq". Mεχρι τo 1963 oι
Ι08

124. zΩΗ ΣTo HΛΙΑKo ΣYΣTΗMA
πρoτdσειζ ειχαν πoλλαπλασιαστει σε τ€τoιo βαθμ6 πoυ τo Kfvτρo Ερευvιlν
τηζ NΑSA δημιo6ρYηoε μια oμdδα για να αξιoλoψ]oει τιq ιδiεq. Στηv αρμ]
τηg δεκαετ(αg τoυ 1960 αxεδιdζoνταν διαoτημ6πλoια για φωτoγραφικη
εξερε6νηoη, εvιir τov €oxατo oτ6xo απoτελo6oαν δtαoτημ6πλoια με ικαν6-
τητα για πραγματικd πειρdματα που θα ε(αν oκoπ6 τηv ανιχνεUση ζωηζ.
Εν oυντoμ(α, για πριilτη φoρd αξι6λoγoι κυβερvητικo( π6ρoι εξαv
επεvδυθεi oτην €ρευvα για ανακdλυψη εξωγt]ινηg ζωι]q. Aυτ6 δεν ειxε ox€_
oη με τo κυν{γι μιαg εκκεvτρικ{q θεωρ(αq, 6πω9 oυνdβη με τov Percival
Lowell και τo επιτελε(o τoυ { ακdμα και με τoυζ διdσπαρτoυζ σε 6λη τη
1ιilρα αoτρoν6μoυ9, oι oπo(oι με τιg παρατηρηoειq τουg πρooπαΘoιioαv
να απoδε(ξoυv η να καταρρ(ψoυν μια θεωρiα. Αυπ] η πρooπdΘεια δεν
{ταv παρd μια πρdταoη τηq εθνικ{q κυβ€ρvηοηg για τη διιiθεoη oημαντι
κιilv κovδυλ(ωv απ6 τα xρr]ματα των φoρoλoγoυμ6νων, με oκoπ6 νo ξεκι
vr]oει μια oυντovιoμ€vη ερευνητικη πρooπdθεια για τηv αvαζ{τηoη ζω{q
π€ρα απ6 τη Γη.'Ετoι, για πριirτη φoρd τo εριilτημα για την Jπαρξη εξω-
γr]ινηq ζωηq ειo{λθε oτην αρivα τηg επιoτημoνικ{g μεθoδικ{g αναζl]τη-
oηg. Kατd oυv€πεια, δεv πρ€πει vα πρoκολε( €κπληξη τo 6τι oε μια δημo-
κρατικη κoινωv(α αυτ69 o oτ61oq τηζ ΝΑsA - 6πωζ και πoλλo( dλλoι _ αμ-
φιoβηι]Θηκαv και δ€μηκαv κριτικ{. Aνdμεoα oε αυτoιjg πoυ ασκo6σαν
κριτικ{ περιλαμβdνoνταv και διio εξ€xovτεq επιoτr]μoνεq: o xημικ6g Philip
Η. Abelson και o μικρoβιoλ6γοg Barry Commoner. Kαι oι δ0o αμφιoβητοιj-
oαv τoν επιδιωκ6μενo oκoπ6 6xι μ6vo για επιoτημovικoJq λ6γoυq, αλλιi
και ωζ Θ€μα Πρoτεραιoτητων oε 6ναv κ6oμo 6πoυ τo πρ6βλημα τηg φτιil-
xειαq κυριαρxoιioε. o Αbelson xρηoιμoπoiηoε τη θ€oη τoυ ωg εκδ6τη9 τoυ
iγκυρoυ περιoδικoιi Sclence για να υπooτηρfξει τo 1965 6τι .η αvαζ]τηoη
ζωι]g oτov Αρη θα μπoρoιioε vα μαg εξοoφαλioει την αναγvι.Oριoη 6τι ε(-
μαoτε oι oπoυδαι6τερoι αν6ητoι πoυ υπr]ρξαν πoτ€,.
Παρd ταυτα, η ιδdα τηg εξερε6νηoηg τoυ Αρη με διαoτημ6πλoιo 6τυxε
ευρε(αq λαiκr]q υπooτr]ριξηg oτιg Hvωμ€νεg Πoλιτε(εg και ε(ε δημιoυργ{-
oει μεγdλo ρε0μα πoυ δεν ανακ6πηκε o6τε και 6ταv oι νtεq επ(γειεq μελ6-
τεζ και τα πριilτα διαoτημ6πλoια €διvαv φoβερd απoγoητευτικd απoτελ€-
oματα (Π(νακαg 2.3). Θυμdμαστε 6τι o ιαxυριoμ6g τoυ sinton Yια την
αρειαvη βλdoτηοη, πoυ διατυπωθηκε τo 963, ε(xε αμφιoβητηθε( και 6τι
109

125. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Πiνακoζ 2.3' Πoραιηρησειζ τoυ Aρη κaτd η Διaσημιι(η Επoχ.li oι oπokζ σχετζo'τa!
με την nπaρΦ ζωιk.
nαραηρητηζ Ημερoμηνιa τoπoθεσ(o Maθoδoζ Aπoτaεσμα
sinton 1959 Πdλoμαρ Φασματoσκoπιo ιλιioτψη
2ο0 ιvτσdlν Uπaρυθρoυ
Sρinιad/ 1963 'oρog Γoυi1ooν Φασμoτoσκoπ(α Yδροτμoι
λ,40nch/ lo0 ιντσεζ υπ6ρυθρoU Πιεση 25 mb
κaplan
λy'aΙiner 4 28 Νoεμβριoυ ]964 κovιινd Φωτoγρdφηση κροτηρε
πaρασμα σrγκρoUσηζ
Mariner 6 24 Φεβρoυαριoιr 1969 κoντιν6 περασμα Φωτoγρdφηση Φωτoγραφηθηκε τo
20% ηζ επιφdvεlαζ
λ,1a neΙ 7 18 Φεβρoυαρiou 1969 κovτιν6 πaρασμo Φωτoγρdφηση
λ-4aΙin€r 9 3ο λ4αiou 197] Σε τρoχιd Φωτ0γρ6φηση Φωτoγρdφηση
περi τoν Αρη 0λ6κληρηζ τηζ
εnιφdνειoζ.
Δι6ρυγεζ
viking ] 20 ιouλ(oυ 1976 Πρoσεδdφιση
(tρευνητικ6 6χημα
Chryse planitia)
Viking 2 3 Σεπτεμβριoυ ]976 Πρoοεδriφιη
(Ερευvητικ6 6χημo
υtopia Planitia)
Βιoλoγικιi πειρ6μaτo τoυ viking
Oyama/
BeΙdahι
Levin/Straat
Ηorowitz/
Hobby/
Hubbard
Biemann,
oΠi κ.d.
Hess, Ι(.d.
A,ταλioγii
αεριoU
lχνηθετημiνη
oπελευθaρωση
ΠUρoλυτικη
απε]εUθaρωη
(αφoμoιωση
dνθρακα)
χρωματoγρdφoζ
oερio0/Φoσματo-
γρdφoq μdζog
lι,4ετεωρoλoγικii
ΑπελεUθaρωη o,
κoι co,. 'oχι
ζωη
Θετικ6 oπoτaλεσμα,
αλiιi αβiβοιo
Θετικd απoτdλεσμo,
αλ.λd 6χι βtoλoγικd
Απoυσ(ο
oργαvικ6ν
εVιiισεωv
lνlaση πiεση 7 mb
σην επιφdνειo.
Θερμoκρασ(ο
180-24ο K
σε μια μtρα
Πτaση μετεωριτιΙlν
λΙcKay, κ.d. Α6γ0υσι0ζ 1996 oργovικιi μ6ριo,
ovθρακoιχα
σφαιριδιo,
μα}γητιd υλικΦ
μlκρoαπoλιθΙiμoτo (;)
' Αvιoρκτικη ΑνdλUση
.H πiτρα τoU Αρη, μετεωρ(τη
στo Αιlan Hill5
110

126. ZΩΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMΑ
απ6 τo 1965 o (διoζ o Sinton Ιrιπευε 6τι oι ζdjvεζ απoρρ6φησηs στo υπ€-
ρυθρo δεν oφε ovταv καθ6λoυ σε βλdoτηοη, αλλd αντ[θετα oε βαρ6
6δωρ πoU υπdρxει oτηv ατμ6οφαιρα τηζ Γηξ. τo 1963 εΠισηζ, oι Sρinrad,
MUnch και Kaplan αν€φεραv 6τι oι φαoματooκoπικ€g παρατηρ{oειq πoυ
€καναν απ6 τo 6ρ0ζ Γoυaσoν φανfρωναν τηv παρoUσ(α μικριilv πoooτf1-
των υδρατμιilν και τηv ιiπαρξη μιαg εξαιρετικd xαμηλτ]g ατμooφαιρικι]q
πlεoηg με τιμr] 25 μιλιμπdρ. Kαι 6ταv τo λ/ariner lV π€ρασε, τov lofλιo τoυ
1965, σε αΠ6σtαση 6.118 χιλιoμ€τρωv απ6 τoν Αρη και αναμετdδωσε 22
φωτoγραφ(εζ πoυ €δειxvαν fvαν πλαvr]τη γεμdτo κραττ]ρεg και πρoφανιiq
vεκρ6, τo 6ργαvd τoυ μaτρησαν μια ακ6μα xαμηλ6τερη ατμooφαιρικι] π(ε-
oη oτην επιφdvειd τoυ, (oη με 10 μιλιμπdρ. Αυπ] η τιμ{ f1ταν ioη με τo
1% τηζ ατμoσφαιρικιjq π(εoηg πoυ επικρατε( αιην επιφdνεια τηζ Γηζ και η
oπoiα ε(vαι ιση με 1.ooo μιλιμπdρ. H πiεoη oτην επιφdνεια τoυ Αρη ιooδυ-
ναμo6oε με τηv π(εoη πoυ αντιοτoιxεi σε ιψo 27.432 μ€τρωv oτηv ατμd-
σφαιρα τηξ Γηq. Moλoν6τι 6λεq αυτ€g oι εξελ(ξειq εν(αxυαν την κριτιπ] πoυ
αoκoιjoε o Abelson και dλλoι, τo Συμβo0λιo τηg Eθvικl]q Aκαδημ(αg Επιoτη-
μιirv, με €να υoτερ6γραφo oτo κε(μεvo Biology and Εxρloration of Mars,6ε
μετ€βαλε τιq oυoτdοειg τoυ πoυ περιf1ovταv στo τελικ6 κε(μεvo, και η
NΑsA συνfχισε να αoκε[ π(εοη. Aπ6 τιg αρ1€q τoυ i969 τα διαoτημ6πλoια
ι.4ariner 6 και 7 ε(χαν πdρει φωτoγραφ(εg υι}ηλl]q αvdλυoηξ Yια τo 2ο%
τηq επιφdvειαg τoυ Αρη, με απoτελ€oματα πoυ δεν μπoρo6oαν να βελτιιil-
ooυν τη δυooiωνη πρ6βλεψη για ιJπαρξη ζω{g oτoν Αρη.
Για να υπoγραμμ(ooυμε 6μωq την ανdγκη επιφυλακτικ6ηταg 6ταV φτd-
voυμε σε πρoκαταρκτικd απoτελdoματα, θα αναφ€ρoυμε τηv απooτoλι] τoυ
lMariner 9 τo 1971 πoU παρoυoiαoε μια πoλιi διαφoρετικη εικ6να τoυ Αρη _
μια εικ6να με πoλλd εiδη εδdφoυg 6πoυ περιλαμβdνovταν και διιilρυγεq, oι
oπo(εg €μoιαζαν πoλυ με κoιτεζ πoταμιilv πoυ ειχαν στερ€ψεt. Εdν κdπoτε
υπ{ρxε vερ6 αιoν Αρη, δε θα μπoρoιjoε vα υπl]ρxε και ζωη πoυ (oωg να ε(-
xε διαoωθεξ Τo διαoτημ6πλoιo Mariner 9 _ €vα oρ6oημo oτηv πρooπdΘεια
εξερει1vηoηg, δι6τι υπl]ρξε τo πρdlτo διαoτημ6πλοιo πoυ τoπoθετt]θηκε oε
τρoxιd γιiρω απ6 6vαv dλλo πλαν{τη και iφερε π(oω πoλυdριθμεq εικ6νεg
υψηληζ αvdλυσηζ _ αvαζωoγ6νηoε ερωυ]ματα αUτηζ τηζ μoρφ{q, αλλd
ταυτ6xρoνα εδωσε τ€λoζ στην υπ6Θεoη τoυ Percival Lowell για τοv Αρη.
1Ι1

127. ZΩΗ ΣΕ ΛΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
To απoκoριjφωμα τηg €ρευναq για την 6παρξη ζωηg oτo ηλιακ6 o0oτη-
μα υπηρξε η πρooεδdφιoη oτην επιφdvεια τoU Αρη διro διαoτημ6πλoιωv
Viking τo 1976, επιτεUγμα πoυ oiγoυρα απoτελεi μια απ6 τιq oπoυδα(εg
περιπ€τειεg oτην ιoτoρiα τηg επιoτr]μηg και τηg τεγvoλoγiαq. To πρ6γραμ-
μα Viking _ τo oπo(o ξεκ[vηoε τo 1968 μετd τo τdλog τoυ πρoγρdμμoτoζ
Mars Voyager και διευθ0vεται τιilρα απ6 τo K€ντρo Ερευvιilv τηg NASA στo
Λdνγκλεi _ fταν ivα παρdδειYμα (σπoυδα(αζ επιαι]μηq, oτην καλ6τερη
μoρφη τηs, απ6 dπoψη προiiπoλoγιoμoιi, επιοτημovικo6 επιτελειoυ, σκo-
πιilv και απoτελεoμdτων. Τo κ6oτog τoU διαστημ6πλ0ιoυ Viking, oτo oπo(o
περιλαμβιivovται or δoρυφ6ρoι, τα oχηματα εδdφoυq και τo oιiαιημα oτα-
Θερoπo(ηoηg σιo aδαφos (6χι 6μωζ και τα oμ]ματα εκτ6ξεUσηζ), ηταν 93o
εκατoμμιiρια δoλdρια. Ν,4oλov6τι Eπρεπε vα ξεπεραoτo6ν τα oυνηθιoμενα
εμπ6δια xρηματoδ6τησηs και να απαvτηθoιlν πoλλfζ κριτικεζ, τελικd τα
δ6o δoρυφορικιi ox{ματα Viking €φταoαν oτoν πλαvητη στιζ 19 louv(oυ
και στιξ 7 Αυγo6oτoυ τoυ 1976.'Yαιερα απ6 €vαν απαρα(τητo αριθμ6
αvαγνωριoτικιilν περιoτρoφιilv και εvιil oτη Γη γι6ρταζαv τα 2oo χρ6vια
απ6 τηv (δρυoη τωv Hνωμ€νων Πoλιτειιilν, απελευθεριirθηκαν τoν lοιjλιo
και τo Σετπ€μβριo δι1o oμ]μoτα εδdφouζ. ι.4ε τηv καΘoδηγηση τoυ επιστη-
μoνικoιj διευθυνι] τoυ πρoγρdμματoξ Cerald Α. Soffen, 13 oμdδεg με oυ-
voλικd 78 επιoι]μoνεq αv€λαβαν να κιivoυv 13 διαφoρετικεζ €ρευνεg αιιq
oπo(εg περιλαμβdνovταν 3 πειρdματα χαρτoYρdφησηζ απ6 τo δoρUφdρo,
1 ατμoσφαιρικ6 πε(ραμα, 1 πε(ραμα oτιg ραδιοφωvικ€q oυxν6τητεg και oε
oυxνdτητεg ραvτdρ και 8 πειρdματα επιφdνειαζ. Το oυvoλικd κ6oτoq για
τη σχεδιαση και τηv εκτ€λεoη αυτιilv των πεlραμdτωv αvερxdταv oε dλλα
22l εκατoμμιiρια δoλdρια. Tα απoτελ6oματα των πειραμdτων αιiξηoαν τιq
γνdjσειζ μαξ Yια τoν Αρη πoλιi περιoo6τερo απ6 6oo 6λε9 oι dλλεg €ρευ-
vεq μαζ( και 6δωoαv τελικd απανι]oειg σε παvdρχoια ερωτ{ματα, oτα
oπo(α περιλαμβdνoνται ερωι]ματα θερμoκραo(αg, ατμooφαιρικ{q o6oτα_
oηq και π(εoηg πoυ ε(ναι πoλ( oημαvτικd για τηv 6παρξη ζωηq.
Απ6 την αρμ] μ€xρι τo τ6λo9, μoλov6τι oι διιiφoρεg επιoτημovικ€q
oμdδεg καταπιdoτηκαv με τα μυριιiδεg πρoβλl]ματα μετεωρoλoγ(αq, οει
oμoλoγ(αg, χημε(αζ, φωτoγρdφησηξ κoι φυσικιilv σUvΘηκιi]v τoυ πλαvιjτη
Aρη, τα πειρdματα βιoλoγiαq τoυ Viking απoτdλεoαv την κινητι]ρια διjvα_
1Ι2

128. ZoΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMA
μη τoU εγχειρηματoζ, 6πωζ απoδεικvιjεται απd τoν πρo0πoλoγιoμ6, τo εv-
διαφ€ρov τoυ κoιvoιi και τoυ Koγκρ€ooυ, αλλιi και τoυ επιoτημoνικotj κ6-
σμoU. Για τo βιoλoγικ6 πακ€τo τoυ Viking δαπαv{θηκαν συvoλικd 59 εκα-
τoμμιiρια δoλdρια και dλλα 41 εκατoμμιjρια για τo πε(ραμα μoριακ{q
ανdλυσηζ, τo oπoιo σχετιζ6ταν με τo εριiiτημα τηζ ι1παρξηζ ζωrlq εξαιτ(oq
τηζ δUνατ6τητdζ τoυ vα ανιχvε0ει μ6ρια οργαvικ6ν εvιioεων. Επικεφαλ{5
τηζ εΠιστημoνικηζ βιoλoγικι]q oμdδαg t]ταν o Harold P. Klein απ6 τo κ€-
ντρo ερευvdjν τηs NΑsA. o Klaus Biemann τoυ MιT ητov επικεφαλl]q τηq
αvεξdρτητηζ oμdδαζ για τη μoριαn'] ανdλυoη. Moλoν6τι τα απoτελioμα-
τα μερικι1ν oμιiδωv o1ετ(ζovταν με τo πρ6βλημα τηζ βιoλoγιαζ τoυ Αρη,
τα απoτελioματα αυτdJν των διjo απ6 τιq δεκατρεig oμdδεζ σχετΦvταν
αμεo6τερα.
Τo βιoλoγικ6 πακ€τo τoυ Viking (Eικ.2.12) εvσωμdτωνε oε €vα κoμμdτι
τηv πιo εξελιγμ€νη dΠoψη τoυ 20oιj αιωνα o1ετικd με τo θdμα τηg εξωψ]ι
νηq ζω{g oτo ηλιακ6 oιiαιημα. oι υπoθioειq πdνω oτιq oπo(εg βαoiζoνταν
τα πειρdματα, τα απoτελdoματα πoυ πρoεκυψαv και oι διαμdxεg πoυ ακo-
λoιjθηoαν €xoυv, κατd oυνdπεια, εξαιρετικr] oημαo(α. oι διαφoρετικ€q
απ6ψειζ για τη φι1oη τηg ζωτ]g oτoν Αρη oδηγηoαv oτο αxεδιαoμ6 τριιΔv
διαφoρετικιiν βιoλoγικιilv πειραμdτων, πoυ καθ6vα αvτιΤιρoσ6πεUε μια
διαφoρετικη πρooiψιoη oτo πρ6βλημα τηq ιiπαρξηq ζωf1q. o Klein, επικε-
φαλτ]q τηg oμdδαq βιoλoγ(αq, δηλωσε αργ6τερα 6τι αν δεν υπl'iρxε o πε-
ριoριoμ69 τηg μdγιoτηg μdζαq των 15 kg και τoU μ€γιαιoυ 6γκoυ τoυ l κυ-
βικoι-i πoδιoιi για τo βιoλoγικ6 πακΞτo, Θα ε(xαν περιληφθε( oτo διαoτημ6-
πλoιo πoλιi περιoo6τερα απ6 τα πειρdματα που εixαν oυλλdβει oι επιoι]-
μoνεg τιq διio πρoηγo0μενεq δεκαετ[εg. H ιδ€α {ταν dτι τα τρiα πειρdματα
(Π(νακαg 2.3), πoυ εξαν επιλεγεi και ε(xαν πρoταθε[ απd τηv Επιτρoπl] τηg
Επιoπ]μηq τoυ Διααιjματog τηζ Εθνικηζ Ακαδημiαq Επιστημιilν τo 1968, θα
ερευvoιioαν για ι1παρξη ζωηq με βdoη διαφoρετικ€g αvτιλl]ιpειg, περιβαλ-
λovτικ€g oυνθ{κεg και αvι1vευτ€q.
lVια πρoo€γγιoη, πoυ 6γιvε γνωoτr] με την oνoμαo(α (πεfραμα ιχvηθε-
τημ€νηq απελευθ€ρωσηζ)? σχεδιdστηκε απ6 τoν Cilbert Levin, o oπo(oq, τη
δεκαετ(α τoυ 195O ε(xε πρooiιαΘt]oει να βελτιιiloει τιg μεθ6δoυq για την
αν(νευoη βακτηριακ{g μ6λυνoη9 και θεωρoιioε 6τι αυτη η μ€θoδog Θα
113

129. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
μπoρoυσε να εφαρμoστε( για τηv ανιχνεUση ζω{g oτoν Αρη. To 1961 τιμη-
Θηκε με τηv υπoγραφf1 ενdq oυμβoλα(oυ με τη NAsΑ για την ιδdα τoυ πει
ρdματog "Γκιoι3λιβερ,
και υπEβαλε €κθεoη για την πειραματικ{ τoU €ρευvα
αιιg αρx€g τη5 δεκαετ[αq τoU 1960. H πρoο€ψιoη τoυ Levin υπcθετε dτι
κdθε αρειαv6q μικρooργανισμ6ζ, 6πωq και αυτoi πoυ υπdρχouν oτη Γη, θα
πρ€πει να καταναλωvει απλ€g oργανικ€q εv6σειζ, να τιζ διασπd και να πα-
ρdγει ωζ τελικd πρoΙ6ντα α€ρια 6πωq διoξε(διo τoU dνθρακα, μεθιiνιo η
υδρoγ6νo. Για αυτ6v τo λ6γo, στo θdλαμo εκκ6λαψη9, 6πoυ θα oυγκ€-
Θ.ΦηΜtφl"6 fuxdo Ιhlh9
ΦαΦκd Φ σwο1μ.Φζ
nΨολrr'1a oiEλasaaΦ]ζ
Σιlαnμa σad@σΙξ ττ dιΦ n]Φζ
Σ{σ.ημ. EBΙ6ριφηξ *ργ!πο{ηqζ
ΙΙεlp.ιio rρoλEΦζ df]a{{aσπ
ΙΙΦq- o'di"γ'1. *ρn
"
Σoλttq σπd arcΦl&JΦ ατσdλ
ΔπΦη ορrΙr.iγ oΦι6ν
Εικ6vo 2.12. To βιoλoγκd ταrdιo ηq ατoσroλig VikiΙg μ 6μo τερ1πoυ 1 κυβικd τ6δι, αιo oπoiο φoi
vorται τα τρ(α βιoλoψκd τ"βμτα και o o'1ετκi doπλαμξ. To πρ6γρφμo τruρoλι'ικηq απελ€ιθJ'
ριrσηζ βρiσκεται σιo πdvω φtσrεΦ βρoζ, τo ττε(ραμα ι1ιηθεηβηq oπελευθdρωηζ βρaσλ€ται σιo κιi'
τω φισιερ6 μερξ l(αι τo τεiραμα α!τorαψ1ζ αερ{ωv βρiσlιεrαι oro μoo δεξιi. Πρoσφoρd ηζ ΝAsA.
114

130. ZΩΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMA
ντρωνε δεaγματα oρειαvo6 εδdφoυζ, τοπoθετηθηκε €vα αραι6 υδατικ6
διdλυμα πoυ περιεdε εφτd τ€τoιεg oργανικ€q εvιiιοειq με ραδιενεργoιjq
ιληiηΘdτεζ για λ6γoυ9 ανiyvευoηg. Τo πε(ραμα ελ{1θηκε για τηv αναμεν6-
μεvη απελευθfρωση ιxνηθετιilv oτo παραγ6μενo α€ριo 6ταv oι oργαvιoμo(
κατανdλωvαν τιq oργανικ€q εvιiloειq και εξ€πνεαν τα πρoΙ6ντα τηq διdoπα-
oηq. H €ξoδog τηq oυoκευr]q αvixνευε τιq ραδιεvεργ€q διαoπdoειq οε nμυ-
πt]ματα, αvd λεπτ6 με τη βoηθεια εv6q ανttrνευτι] τoυ dνθρακα 14.
Τo δειiτερo βιoλoγικ6 πειραμα, τo πειραμα ανταλλαγηζ αερ(ωv, σχεδιd-
oτηκε απ6 τoν Vance oyama απ6 τo Kεντρo Eρευνιilν τηq ΝΑsA, €ναν βετε-
ρdνo πdvω oτα πειρdματα αν(xvευοηg ζωι]g απ6 τα oεληvιακd δεQματα
τηq απooτoλι]q Απ6λλων. Τo πε(ραμα αυτ6 ανitrνευε την dπαρξη ζω{g oε
διio διαφoρετικ€g oυvθ{κεq. Στηv πρωτη παραλλαγη, η υπ6θεση ηταν dτι
κdθε oργαvισμ6ζ στo ξηρ6 περιβdλλov τoυ Αρη θα διεγειρ6ταν και θα πα-
ρoυo(αζε μεταβoλικ{ δραoτηρι6τητα με την πρ6οθεoη ελdχιστων σταγoνι'
δ(ωv vερoιi, με απoτ€λεoμα vα παρdγει €vα α€ριo τo oπoιo θα μπoρo6oε
vα αvιxvευτε( με τη βo{Θεια xρωματoγραφ(αq τηg περιoμ]g ακριβιig πdνω
απ6 τo δειγμα. Στη δε6τερη παραλλαγη, τηζ.υγρηζ θρεTΠικηζ τρoφηζ" (η
(σoιiπαζ κoτ6π0υλoυ,), 6πωq oνoμdστηκε, πρ6σθεσαv μια πλoιioια θρε-
πτικ{ oυoiα με 19 oργανικaζ ενdJσειζ, ωζ €να επιπλ€ov ερ€θιoμα για μετα-
βoλικr] δραoτηρι6τητα, τηg oπo(αg τα πρoi6ντα θα αvιxνειiovταv με τov
(διo τρ6πo. Kαι oτιq δι-1o περιτπωoειg τo Uγρ6 πoυ πρ6oθεοαν δεv ερx6-
ταν oε επαφ{ με τo €δαφog, αλλd βριoκ6ταν κdτω απ6 τo oτoιxε(o oτo
oπoio nεκκoλατπdταv, τo χιilμα. oι υδρατμo( διiρρεαv βαθμια(α πρog τα
Πdvω απ6 τoν Πoρ6δη πUθμενα τoU θαλdμoυ εκκ6λαι}ηq, oxηματiζoνταg
αυξαv6μενεq περιox€g υγραo[αq μ€oα oτo xιilμα.'Εγrναν επloηq πειρdματα
και xωρ(q την πρooΘ{κη υγραo(αg.
Τo πε(ραμα πυρoλυτικ{g απελευθ€ρωoηg (πoυ ovoμdζεται και αφoμο(-
ωoη dνθρακα) ε(xε επικεφαλl]q τov Norman Horovr'itz. o HorowΙtz {ταν
μ€λoq τηq oμdδαζ νvEsΤEχ τoυ 1959 και εixε oυνεργαoτεi oτo πρdγραμμα
Levin oτην αρμ] τηg δεκαετ[αζ τoU 1960. 'oταv 6μω9 τo lMariner 4 απεδει-
ξε 6τι δεv {ταv δυναπ] η 0παρξη νερoιi oε υγρ{ μoρφ{ oτoν Αρη, εγκα-
τ6λειψε τoν Levin και πε(oτηκ'ε dτι r]ταv καλ0τερo, 6ταv oxεδιdζoνταν τα
πειρdματα, να ελdγxoυv τηv ιjπαρξη αρειανι.0ν oργαvιoμιilv κdτω απ6 ουν-
t15

131. ZΩΗ ΣE ΑΛΛοYΣ KoΣMoYΣ
θξκεg πoυ {ταν γvωoτ6 6τι επικρατoιloαv στoν Αρη. 'ετσι, o Horowitz
πρ6τεινε αιo πε[ραμd τoυ Vα πρoσθ€σoυv στo μικρ6 δειγμα αρειαvo6
εδιiφoυg μ6vo διoξε[διo τoυ dνθρακα και μovoξεiδιo τoυ dνΘρακα πoυ
υπdρxoυv oτην ατμ6oφαιρα τoυ Αρη, τα oπo(α τιilρα ε(xαν oμoλυνθε(', με
ραδιεν€ργεια για λ6γoυ9 ανβευoηg. H υπ6θεoη {ταν 6τι κdθε oργανι
oμ69 oτoν Αρη Θα ε(xε ανατπιiξει την ικαν6τητα να αφoμoιιilνει αυτd τα
αfρια και vα τα μετατρ€πει oε oργαvικ€g εvιiloειq. 'Eπειτα αΠ6 120 dtρεξ
εκκ6λαι}ηq, o θιiλαμog με τo χ6μα €πρεπε να θερμαvθε( στoUζ 635 "c Yια
vα υπooτε( πυρdλυoη η oργαvικ{ ι1λη και να απελευθεριiιοει τα τπητικd
oργανικd πρoτ6vτα, απ6 6πoυ και η ovoμαo(α (πυρoλυτικη απελευθdρω-
ση,.'Eναξ μετρητ{g ραδιεν€ργειαq μετρoιioε διαoπdoειq αvd λεπτ6.
Kαι τα τρ(α πειρdματα ε(xαν oτ6xo τηv αvitrνευoη μεταβoλικιiν δρα-
oτηριoπ]των. Απ6 αυτd τα πειρdματα η παραλλαγt] τoυ πειρdματoq τoυ
oyama με την υγρ{ Θρετπικ{ oυo(α ηταν η περισσ6τερo γι]ινη πρooiψι
oη, δι6τι πρ6oθετε πλoιioιεg γ{ινεg oργανικ€q oυo[εg για να διεγε(ρει τυ-
x6ν oργαvιoμoιig τoυ Αρη. Τo πε(ραμα τoυ Horo'vitz ηταv αυτ6 πoυ {ταv
περιοo6τερo πρoσαρμoσμ€νo οτιq oυνθ{κεg τoυ Αρη και δεx6ταν κιiπoιεg
υπoΘ€oειg oxετικd με τη ζωl] oτoν Αρη, εκτ69 απ6 την υπ6θεoη 6τι η ζω{
ηταν βαoιoμivη oτov dνθρακα. To πε(ραμα τoυ Levin με τηv αoθεvr] oρ-
γανικr] Θρεπτιn] oυο(α βριoκ6ταν αvdμεσα στα διjo dλλα. o Levin και o
oyama πρoσπdθησαν να αvψειJooυv 6παρξη ζωηq με βdoη τη διdoπαoη
oργαvικιilν εvιiloεων oε αfριo oτη διdρκεια τoυ μεταβoλιoμo6 (πoυ εiναι
μια γεvικr] ιδι6τητα τωv γrjινωv oργανιoμιtiv), ενι.6 o Horoνitz πρoσπdθη-
oε vα oυvΘ€oει οργανικ{ ιiλη, την oπolα oτη oυν€xεια θα πυρ6λυε για να
μπoρ€oει να τηv αvιxνει-iοει. Για τo oκoπ6 τηq αvitrνευoηg, τ6oo o Levin
6oo και o Ηoroινitz χρησιμoπo(ηoαν τυπικ69 τεxvικ€q με διαγνωοτικι] oυ'
o(α τo ραδιενεργ6 dνθρακα 14, μια μ€θoδo πoυ εvι.il δε μετdβαλε τη xη-
με[α, παρε(1ε τoν τρ6πo διdκριoηq του ατμooφαιρικoιi dvθρακα απ6 τoν
dνθρακα πoυ εQε μεταβoλιoτεi. o oyama xρηoιμoπo(ηoε για την αν(xνευ-
oη τη γνωοπ] μ€θoδo τηq 1ρωματoγραφiαg αερ(oυ, 6πωq €καvε και o
Biemann (σε oυvδυαoμ6 με φαoματoγρdφo μdζαg) για τo πε(ραμα με oρ-
γαvικfg oυo(εg, τo oπo(o δεν εixε καμ(α ox€oη με μεταβoλιομ6. Εφ6ooν
αγνooιioαv τη φιjoη τηq ζωr]g oτoν Αρη, o ευσεβεστερog π6θoq τoυg f1ταν
116

132. ZοΗ ΣTo ΗΛΙΑKο ΣYΣTHMΑ
6τι τoυλdxιoτoν €vα απ6 τα πειρdματα _ o καθdναq ευx6ταν τo δικ6 τoυ -
θα παρoυo(αζε κdτι.
To καλoκα(ρι τoυ 1976 ηρΘε τελικd η oτιγμ{ πoυ o LoweΙl, o Kuiper
και €vα πλ{θog dλλωv επιoτημ6νων θα χα(ρoνταv: διjo oxl1ματα προoεδα-
φioτηκαν oτην επιφdvεια τoυ Αρη, με oκoπ6 vα ελdγξoυν επ( τ6πoυ για
0παρξη ζω{g. Δε θα απoγoητειiovταν: Τo Viking 1 Πρoσεδαφιστηκε με
επιτυxiα oτιg 20 loυλ(oυ oτην πεδιdδα Chryse, και τo λιγ6τερo πoυ μπo-
ρo6με να πoιiμε για τα πριbτα απoτελ€oματα τωv βιoλογικrilν πειραμdτων
πoυ μετoδ6θηκαν απ6 τo Viking ε(ναι 6τι {ταv oυναρπαoτικd. Moλoν6τι
καμιd oρατ{ μoρφ{ δεν κινι6ταν μ€oα oτo oπτικ6 πεδ[o τηq φωτoγραφι-
κ{g μηxαvr]q, απ6 τη oτιγμr] πoυ oυλλ€μηκαν τα δε(γματα εδdφoυq oτιq
28 loυλioυ, τα βιoλoγικd πειρdματα dρ1ιoαν γρ{γoρα να δ(voυν oυoιo-
oτικfg εκπλr]ξειg. Στο θdλαμo τoυ πειριiματog τoU Levin εμφαvioτηκε α€-
ριo μετd την πρ6oΘεoη τoυ ΘρεπτικoU υγρo0. H αντιδραση oτη oυv€xεια
εξασθενησε. To πε(ραμα τηg πυρoλυτικ{g απελευθ€ρωoηg τoυ Ηororitz
l'1ταν επioηq επιτυxημfνo. Kαι τo πε(ραμα ανταλλαγ{q αερ(ων τoυ oyama
εμφdvιoε 61ι μ6νo διoξε(διo τoυ dνθρακα αλλd και oξυγ6νo. H αντ(δραοη
αυτι] δεν εixε πoτ€ πρoηγoυμ€νωg παρατηρηθε[ oε πειρdματα με γ{ιvo {
oεληνιακ6 xιilμα. Εξαιτ(αq τηg τα1ιiτηταq και τηg εξ€λιξηq αυτηg τηq αvτ(-
δραoηg, δε Θεωρl]θηκε 6τι επρ6κειτo για αvτ(δραοη βιoλoγικt]g φ6σηζ. Ev
oυντoμ(α, δ0o απ6 τα τρ(α βιoλoγικd πειρdματα €δωoαv "απo1ριiloεg εv-
δε(ξειg θετικιiv απoτελεoμdτων, για τη βιoλoγ(α, και τo τρ(τo παρει1ε 6v-
δειξη για την 6παρξη κdπoιαq επιφαvειαnjq oξειδωτικf1q oυoiαg oτην πε-
ριoxr] τoυ Viking. Yπηρχε €να μ6νo πρ6βλημα: oε €να dλλo απρoσδ6κητo
εr1ρημo, η oργανικl] ανdλυoη τoυ Biemann δεv €δειξε τηv ι1παρξη oργανι
κιilv oυoιιilv παρd oε αναλoγ(α λiγωv μεριilν σιo δισεκατoμμ0ριo, €vα
απoτfλεoμα πoυ αργ6τερα oνoμdoτηκε (πιΘαν6v η μoναδικl] και πιo πα-
ρdξεvη αvακdλυψη τηg απooτoλ{g". 'oπωq αν€φερε αργ6τερα o Klein,
αυτd τα πρ6τα απoτελ€oματα oδ{γηoαν οτην εγκατdλειψη τηζ πρoσεμι
κιi oxεδιαoμdνηq πειραματικ]g oτρατηγικ{q, καθιilg oι επιoτt]μοvεg πρo-
oπαθoι1oαν vα αvακαλ6ψoυv εdν oυv€βαιναν xημικ€q η βιoxημικ€g αντι
δρdoειg.
'Yαιερα απ6 orιωμιoι μ{νεg απ6 τηv πρooεδdφιoη τoυ Viking '1,
ε(xαν
117

133. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
oλoκληρωθεa 26 βιoλoγικd πειρdματα και τα πριiiτα, σχετικd πληρη, απoτε-
λ€oματα δημoorειiτηκαν μαζ( με ιiλλα πειρdματα τoυ Viking, oτo περιoδικ6
]ournal of Geoρhysical Research. Τ6τε, λ(γo πριν τελειιilooυν τα βιoλoγικd
πειρdματα τo lι4dιo τoυ 1977, o KleΙn διατ0πωoε τη βαριivoυoα κρ(οη του
6τι τo θετικ6 απoτEλεoμα τoυ πειρdματog τηg πυρoλυτικrig απελευθ€ρωoηq
τoU Horoι,,r'itz t]ταν εvδεxoμfvωg μη βιoλoγικ{g πρo€λευoηg, ενιir τo πεiρα_
μα τoU Levin παρcμενε αμφ(oημo. Kατd ειρωνε(α τηg τ0xηg, τo πε(ραμα
αvταλλαγr]g αερ(oυ τoυ oyama _ πoυ απoτελo6σε τηv περιoo6τερo αιoι6-
δoξη ιiπoψη για 6παρξη ζωl]g oτov Αρη _ δεν παρoυo[αoε απoλιiτωq κα-
μ(α €νδειξη βιoλoγικ{q δραoτηρι6τηταq. o oyama και oι περιοo6τερoι
απ6 τoυq ουναδ€λφoUξ τoU oυμπ6ραναv 6τι η αυθ6ρμητη iκλυοη oξυγ6-
νoυ oφειλ6ταν oε κdπoια xημικ{ αντ[δραoη oτηv oπoiα συμμετειχαv (υπε-
ρoξε(δια,, 6πωg τo υπερoξε(διo τoυ υδρογ6νoυ πoυ παραγ6ταv εvδεxoμ6-
vωζ απ6 τηv επιδραση τηg ηλιακ{g αrιιvoβoλ(αg σε μικρdζ πoo6τητεg
υδρατμιiν oτην ανι.6τερη ατμdoφαιρα του Αρη. o Klein αργ6τερα παρατη-
ρηoε: nlι4οιιiζει με τo παραμ6θι με τιζ τρειζ αρκo6δεζ,.* n oxι πdρα πoλιj
νερ6, 6xι πoλιj λiγo νερ6, αλλιi ακριβιilq εκε(νη η πoo6τητα πoυ xρειιiζεται
vα υπιiρxει στηv ατμ6σφαιρα τoU Αρη για vα δημιoυργηθεi €να φαιv6με-
νo dπωq αυτ6. Αυτ6 απoτελε( €να απd τα μεγαλUτερα μUστηρια και oπoια-
δ{πoτε μελλoντικ{ απooτoλr] oτoν Αρη πρdπει vα ανακαλιjι,bει τι εivαι αυι]
η ουo(α,.
Τo απoτ€λεoμα r]ταν vα μην υπdρξει oμοφων(α αvιiμεoα oτoυq (διoυq
τoυg δημιoυργoιiq τωv πειραμdτων. o Horovr'itZ, Yρdφovταξ oτo περιoδικ6
ScΙentific American, κατ€ληξε oτo oυμπ€ραoμα 6τι μ0λoν6τι uδεv ε(ναι ειi-
κoλo vα παρoυoιdοoυμε μια μη βιoλoγικl] εξr]γηoη για τα θετικd απoτελ6-
σματα, αυτoυ τoυ πειρdματoζ πυρoλυτικ{q €κλυoηg, nμoιdζει σαv τα ευ-
ρηματα τoU πειρdματoq vα πρ€πει ερμηνευτo0ν και με μη βιoλoγικ6 τρ6-
πo>, κυρ[ωg δι6τι η αvτ(δρooη {ταν λιγ6τερo ευαioθητη oτη θερμ6τητα
απ6 6oo θα αvfμεvε κιiπoιog απ6 €vα βιoλογικd φαιv6μενo. o Levin πd-
*
Η pυooμαλλoioο και oι τρεrq αρκoiδεg. Eiναι Jvo αξιriλoγo παιδικd ταραμiθι πoυ λiγεται
oτα παιδιd για να απoκoιμηθoliν. Ανωvυμoυ δημιoυργor], oυματαλlγεται oτιq ιστoρiεg πoυ oυv6λ'
λξαvoι αδελφoi Γκριμ. (ΣιM)
118

134. ZΩΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMA
vτωζ δε συμφωνoυσε. Στη δεκαετ(α τoU 198o συv€χισε να ισχυριζεται επι
μoνα 6τι ηταν ακ6μα δUνατη μια βιoλoγικη ερμηvεια των δεδoμ€vωv.
Σαφιirg ευα(oθητoι ωζ πρoζ τιζ υπoθ€οειg τoυg, oι βιoλ6γoι τoυ πρo-
γρdμματog Viking εξακoλoι1θηoαν vα μελετoιiν τη oτρατηγικι] τωv πειρα-
μdτων τoυg. Kαι αν oι υπoθfoειq τoυζ για Ιη ζω{ oτoν Αρη, πdνω oτιg
oπoiεq βαoζovτoν τo βιoλoγικd τoυg πειρdματα, δεv f1ταv oωoτ€5; Mε αυ-
την τη σκ€ψη oτo μυαλ6 του, o Klein oλoκλl]ρωoε την περΓληψ{ τoυ για τα
βιoλoγικd απoτελ€oματα τoυ πρoγρdμματoζ Viking με την καταπληκτικ{
παρατrjρηoη 6τι nοτov υπoλoγιoμ6 των πιθανοτl1των ι1παρξηg ζωι]g oτoν
Αρη δεν πρfπει να παραγνωρlooυμε τo γεγov6q 6τι 6λα τα πειρdματd μαq
πραγματoπoιl]θηκαν κdτω απ6 oυνθt]κεg πoυ απdκλιvαv oε διιiφoρoυg
βαθμo0q απ6 τιg περιβαλλoντικ6q σUvθηκεζ τoυ Αρη και, μoλoνdτι aχouμε
oυooωρειioει δεδoμ€να, αυτd τα δεδoμ€να και oι μηxανιoμo[ θα μπoρo0-
oαv να ε(ναι oυμπτωματικo( και dxι dμεoα αxετιζ6μεvoι με τo Θfμα τηg ζω-
{q oε αυτ6v τov πλανl]τη,.
'Yoτερα απ6 10 χρ6vια πρooεκτικf1q μελ€τηq των πειραμdτων πoυ
πραγματoπoι{Θηκαν για περ(πoυ 10 μηνεζ στην επιφdvεια τoυ Αρη, o
Horowitz εξακoλoυθo0oε να πιoτειjει 6τι 6xι μ6νo απoδε[κvυαv την απoυ-
o(α ζωf1g oτoν Αρη, αλλd και κατ'επdκταoη, ol4oλov6τι o Αρηg εμφαvιζ6-
ταν με διαφoρd ωq o κατ'εξoμ]v πλανητηq τoυ ηλιακoιi oυoτt]ματoq πoυ
υπoox6ταν 6τι δι6θετε περιβdλλoν κατdλληλo για εξωγτ]ινη ζωt], τιilρα εi-
vαι στην πραγματικ6τητα βiβαιo 6τι η Γη ε(ναι o μ6voq πλαv{τηg oτην πε-
ριoμ] τoυ Γαλαξ(α μαg με oυvθr]κεg ευνoiκ€q για εμφdvιoη ζω{g". Παρ'
6λo πoυ oι περισσ6τερoι επιστημovεζ δεν l]ταv €τoιμoι να πραγματoπoι{-
σoυv αUτ6 τo κβαvτικ6 dλμα, θα πρ€πει να παρατηρr]ooυμε 6τι ηταν λιγ6-
τερo αιoι6δoξoι για τηv ι1παρξη ζω{g oτoν Αρη μετd τo πρ6γραμμα
Viking. Tα απoτελ6oματα τoυ πρoγρdμματog αυτoιi {ταv τ6oo εντυπωoια-
κd πoυ oι περιοodτερoι επιoπ]μovεq €στρεψαv τo κEντρo τoυ βιoλoγικoιi
τoυq ενδιαφ€ρoντoζ για τov Αρη ε(τε οτην ιστoρ(α τoU παρελθ6ντo9 τoυ
Αρη ε[τε oτα διdφoρα oτoιxε(α τoυ περιβdλλovτog του Αρη, 6πω9 βρdxια,
πoλικ€q περιox6g, υπ€δαφoq f1 ηφαιoτειακ€q περιox€q. Σtγoυρα oι κoιλιiδεg
των αρxα(ων πoταμιtiν εξακoλoυθοιioαν να απoτελoιiν πρ6κληoη και θα
απoτελoιjoε μια απd τιg περιoo6τερo εκπληrιικ€q ειρωνε[εg τηq ιoτoρ(αg
119

135. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
εdν, εvαv αιιiνα μετd την υπ6θεση τωv διωρ0γων τoυ Loγell, <oι διιiiρU-
γεg τoυ Αρη, απoδε(κνυαν την ι1παρξη απoλιθωματικ{g ζω{q. Ε(κoοι xρd-
νια μετιi τo πρ6γραμμα Viking, μια αναπιivτεxη αvακo(νωoη για €νδειξη
ιiπαρξηq ζωηq oε απoλιθι1ματα απ6 τoν Aρη, ιiνoιξε πρdγματι αυπ]ν τη
δυνατ6τητα και 6φερε τηv αvτιπαρdΘεoη για την ιiπαρξη ζωr]g oτov Αρη
πιiλι αιo πρooκfvιo.
2.4 EΠΙΣTΡOΦH: ΑΙΙoΛΙΘΩMΑTΑ ToYΑPΗ KΑΙ ΘΑΛΑΣΣEΣ TΗΣ EYΡΩΠΗΣ
Kαθιiιq πληo(αζε τo τ€λoq τoυ 2ooιj αι6να, φαιv6ταv 6τι τα επιφαvειακd
oxt]ματα τωv απooτoλωv Viking εdαv γρdψει τo τελευτα(o κεφdλαιo για
την αναζl]τηoη ζωηg οτoν Aρη. Αλλd τov Αιiγoυοτo τoυ 1996 o κ6σμ0ζ
€μειvε κατdπληκτog απ6 μια ανακoινωση, σ0μφωvα με τηv oπo[α, oε €να
μετεωριτη με πρo€λευoη απ6 τov Αρη, ειχαν ισωζ αvακαλυφθε( oργαvικd
μ6ρια, πιθαv6v βιoγενετικd υλικd και επ(oηq μικρoαπoλιθιirματα. Τα απoτε-
λ€oματα t]ταv αμφιλεγdμεvα, αλλd η μη τελεσiδικη απ6φαoη oQoυρα ιoo-
φαριζdταν απ6 τo γεγoνdg 6τι oι μετεωρ(τεg απ6 τov Αρη θα μπoρoιioαν
τιilρα vα εξεταoτoιiv 6xι με τα περιoρισμενα μ€oα εν69 διαοτημικoιJ oμ]-
ματoζ στην επιφdvεια τoυ Αρη, oλλd με την πλljρη βo{θεια αvαλυτικιilv
τεμικιiν oε πoλλιi εργαoι]ρια στη Γη. Ειχε αρχισει μια v€α περ(oδo5 oτιg
μελ€τεg για τηv ιiπαρξη ζωl]q σrov Αρη.
oι μετεωρiτεg ε(1αν απ6 καιρ6 oυνδεθε[ με το εριi)τημα τηq ιiπαρξηq
εξωγηινηζ ζω{g και τo ερ6τημα τηζ πρoελευσηξ τηζ ζωηζ, 6πωq θα δo0με
oτo Kεφdλαιo 6. Αλλd αυτo( oι μετεωρiτεq απoτελoιjoαv μια ειδικ{ μoρφli,
πoυ ε(ναι γνωoτι] με τηv oνoμαolα (ανθρακo0χoι
χoνδρ(τεζ,, και τα οιilμα_
τα πρo6λευoljq τoυq δεν ε(xαν ταυτoπoιηΘε(. l46νo oτη μετd Viking επoπ
ταυτoπoιηθηκε μια ν€α, εξαιρετικd oπdvια, κατηγoρiα μετεωριτιilν και δια_
μoρφωθηκε βαθμιαiα η dπoψη 6τι εivαι αρειαν{g πρoελεUσηζ. Γνωoτo[ ωg
(μετεωρ(τεζ sNc> αΠ6 τηv τoπoθεo(α εντoπιoμoιi τωv τριιilv τιiπωv (sher-
gottites, nakhlites, chassignites) {ταv 6λoι τoυg πετριiδειq μετεωρiτεq, αλ-
λd nαxovδρiτεq" διdτι δεv περιεixαν τα, μεγ€θoυ5 μιλιμ€τρ, εvoωματωμEνα
oφαιρικd 1αραrιηριστικd των xovδριτιbν. oι επιoι]μoνεg γvιilριζαν 6τι

136. ΖaΗ Στo ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMA
πρoερχoνται αΠ6 τoν Αρη 6xι μ6vo λ6γω τηg xημικl]q τoυq o6oταoηq, αλ-
λιi και δι6τι τα παγιδευμ€vα μεσα τoUζ α€ρια εααv ακριβ6ξ την (δια σιj-
σταση και τι5 (διεq αναλoγ(εq με αυτiξ τηζ ατμ6σφαιραξ τoυ Αρη,6πω9
πρooδιoρ(oτηκαν απ6 τα oχηματα εδdφouζ τoυ πρoγρdμματoζ Viking.
'Eτoι,
μoλoν6τι η απoστoλη Viking δεν εντ6πιoε με τρ6πo αναμφιoβητητo
την ιjπαρξη ζω{g, κατd ειρωνικ6 τρ6πo, κατEoτηoε δυνατl1 την ταUτoπoιη-
oη των μετεωριτιbν sNc ωζ αρειανηζ πρoEλευoηq.
H εκπληκτικ{ ανακo(vωoη τo καλoκα(ρι τoυ 1996 επικεντρωv6ταν oτoν
αρειαν6 μετεωρ(τη Αllan Hills 84001 (Eικ. 2.13), για τoν oπo(o π(oτευαν
dτι €πεoε oτιg παγωμ€νεq πεδιdδεq τηq Avταρκτικ{g Πριν απ6 13.ο00
χρ6νια. o πριilτog μετεωρ(τηg o oπo(og βρ€Θηκε oτην Αvταρκτικl], oτη
διdρκεια μιαq ερευνητικr]q απooτoλl1q τoυ 1984 πoυ πραγματoπoι{θηκε
με την εΙτιχoρηγηoη τoυ Εθνικorj Eπιoτημovικoιi lδρ6ματοg (National
Science toundation, απd 6πoυ και η ovoμαo(α AtH 84001), δεv εξε ταυ-
τoπoιηθεi ωg αρειαν{g πρo€λευoηq μ€χρι τo 1994. Eκε(νη την επoxt] ε(xε
ταυτoπoιηθε( dvαq μ6νo απ6 τoυg 12 τiτoιoυζ μετεωρ(τεg, €ναg βρdxoq
με μfγεθοg μπdλαg τoυ μπcιζμπoλ Kαι μdζα 1,9 kg πoυ {ταv με διαφoριi
o παλαιdτερog απ6 τoUζ 12. Yπολoγ[oτηκε 6τι αxηματ(oτηκε πριv απ6 4,5
διoεκατoμμιjρια xρ6νια, oε μια περioδo 6πoυ o Αρηq {ταv θερμ6τερo9
και ε(xε vερ6 και ατμdoφαιρα. H Uπ6θεση {ταν 6τι πριν 0π6 3,6 δισεκα-
τoμμιiρια 1ρ6νια €ναq μετεωρ(τηq oυγκρoι1οτηκε με τov Αρη και θρυμμα-
τ(oτηκε και 6τι μια dλλη o6γκρoυoη πριv απd 16 εκατoμμιjρια xρ6νια εκ-
oφενδ6νιoε τo π€τρωμα oτo Διdoτημα, 6πoυ τελικd η κ[νηoιi τoυ αvακd-
πηκε απ6 τη Γη.
H απ6δειξη, πoυ αvακoιvιilθηκε απ6 ταv επικεφαλl]q τηg oμdδαg τηq
NASA David McKay, τoυ Διαoτημικoιi K€ντρoυ Tζ6νoov τηζ NΑSA στο Xιoιi-
oτov, περιε(ε τ€oοερα μdρη. Kαν€να απ6 αυτιi τα μ€ρη, επιoljμαναν oι
oυμμετ€xoντε9 δεν {ταν πειoτικ6 απd μdνo τoυ, αλλd θεωρoιiμεvα oυvoλι
κd Θα μπoρoιioαν να ερμηνευτorJν ωζ βιoγενετικd. Kατd πριilτov, η πoλυ_
θεματικf1 ερευvητικ{ oμιiδα αvακoivωoε 6τι θρυμματιoμ€νεq επιφdνειεq
τoυ πετριbματog περιεQαv μεγιiλεq oι1vθετεg oργανικ€q ενιiloειq με τη μoρ-
φ{ πoλυκυκλικιiiν αρωματικιilv υδρoγovαvθρtiκωv (Polycyclic Αromatic
Hydrocarbons-PAHs). Αυτ6 ι]ταv €vα β{μα π€ρα απ6 αυτd πoυ ε(xαν αvα-
t2t

137. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
καλιjψει τα oμ]ματα τoυ πρoγριiμματog viking, (αι μoλov6τι η oμdδα τηg
NΑsΑ αν€λαβε και €καvε αναλ6οει9 πoυ απoδε(κνυαv, πρoq μεγdλη ικανo-
πo(ηoη τωv επιαημ6vων πoυ τηv απoτελo0oαv, 6τι oι πoλυκυκλικo[ αρω-
ματικoi υδρoγovdvθρακεg δεν {ταv απoτ€λεoμα μ6λυνoη9 απ6 η Γη, τo
αιoιxεfo αυτ6 απ6 μ6ν0 τoυ δεv απoδεiκvυε την 6παρξη ζωrjg, εφ6oov τα
oργανικd μ6ρια θα μπoρo0oαν vα ε(αv ωq αφετηρ(α μη βιoγεvετικ€q δια-
δικαoiε5 πdνω σtov Αρη. Αλλd oτη oυν€xεια τo oεvdριo ξlινε πλoυoι6τε-
ρo: η oμιiδα αvακdλυψε αια Θραιjoματα και ανΘρακικιi dλατα, oρUκτd κoι-
τdoματα πoυ θα μπoρoιiοαν να παραxθo0v απ6 ζιi-lντεg oργονιoμoιiq αιη
Γη, 6πωζ συμβα(vει με τoν αoβεαιιiλιθo. Mcoα αια ανθρακικd dλατα ανα-
κdλυιpαν επ(oηq μαγνητiη, 6πωg και oρυκιd πoυ περιε(xαv FeS
(ρyrrhotite) και Fe"FelSo (greigite), oρυκτd πoυ παρdγoνται (μεταξ6 dλ-
Etκ6vα 2.13. o μεrεωρηζ ΑιΗ 840ο1. o ηλικiαζ 4,5 δισεκατoμμl)ρi(Dv ετ(iv βρd1o9 ανακαλl3φθη-
κε αιηv Αιταρκτικi. Mερικoi τιοτειioυν 6τι περιi1ει ατoλιθι6μoτα πoυ ατoδεικιdoυv τηγ Jπαρh
πρoτoγενoι1g ξoriq σrov fuη. o βριi1oq i1α βζα ι,9 1ζg, κoι η κλiμακo ειvαι βαθμoλoημdη οε
εκατooτd. Πρooφoριi ηq NΑSΑ.
122

138. Zοι-1 ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMΑ
λων τρ6πων) απ6 κdπoια
"μαγνητoτοκτικd,* βακτt]ρια πdνω στη Γη. ΤελF
κd η oμdδα, xρηoιμoπoιιilνταq μεγdληq ανιiλυoηq ηλεκτρovικ6 μικρooκ6-
πιo οdρωoηg, απdδειξε την ι3παρξη μικρoαπoλιθωμdτων μcoα οε κ6κκoυq
απd αoβεοτoι11α πετριiματα και dλλα oρυκτd (Eικ. 2.14). l4ε Eκταoη απ6
20 vαν6μετρα μεχρι 100 ναν6μετρα, {ταv l0o φoρiq μικρ6τερα απ6 τα μι
κρ6τερα βακτf1ρια πoυ ε[vαι γvωoτd oτη Γη.
Λιγ6τερo απ6 διio μηνεq μετd, μια βρετανικ{ επιoτημoνιn] oμιiδα, υπ6
τηv καθoδ{γηoη τoυ Colin Pillinger απ6 τo Aνoιμ6 Παvεπιoτι]μιo, αvακoi.-
νωoε αvεξdρτητη απ6δειξη για πιθανd (xvη ζω{g τ6oo στo ALH 84001 6σ0
και oε €ναv πoλι1 vε6τερo μετεωρ(τη πoυ εivαι γνωoτ6q ωg Elephant
lv1oraine 7900'] (ΕΕrA 79001, ovoμαo(α η oπo(α oφε εται και πdλι oτην τo-
πoθεo(α αvακdλυψηq οτηv Ανταρκτικlx1). o τελευτα(oq μετεωρ[τηq εfiε ηλι
κ(α μ6ν0 175 εκατoμμιiρια xρ6νια και εκoφενδovloτηκε απ6 τoν Αρη πριv
απ6 περ(πoυ 600.οο0 χρ6vια. Αυτ6g {ταν τ6oo πρ6oφατo9, μιλιiiνταg απd
γεωλoγιn] dπoι}η, ιiloτε vα διατηρε( αvoιμl] τηv πιθανdτητα να εξακoλoυ-
θε[ να υπdρxει ζωf oτov Αρη.
'oπωg oυν€βη και με τιξ παλι€q αντιπαραΘ€σειζ για την ιiπαρξη ζωι]q
oτoν Αρη, τα διακυβεdματα t]ταv μεγdλα και oι oκετπικιαιdg πoλυdριθμoι.
M(α απd τιg κυρι6τερε9 αντιρρηoειg πρo{λθε απ6 τoν Ralph Harvey τoυ
Πανεπιoτημ(oυ case νvestern και τov Harry ι,4csνeen απ6 τo Παvεπιoτ{-
μιo τoυ Τεvεο(, oι οπo(oι ε(αν ανακoιvιiloει μ6oω τoυ περιoδικoιi Νafure,
λiγo πριν απ6 τηv ανακoivωoη τηζ NΑsΑ,6τι η δικ{ τoυq ανdλυoη τoυ (δι
oυ μετεωρ[τη fδειξε 6τι o α1ηματιoμ69 των ανθρακικιilν αλdτων δεν r]ταv
απoτ€λεoμα μικρoβιακηg ζω']q αλλd απoτ6λεoμα τηζ κρoιiσηξ τoυ μετεωρ(-
τη, κατd την oπo(α τo διoξεiδιo τoυ dνθρακα αvτ€δραoε με τo π€τρωμα oε
θερμoκραo[α 7οο "c. Tετoιεζ θερμoκραo(εq εivαι qΘρικ€q για τη ζωι]. Aν
* Mαγνητoταιτικd βαΦρια. Tα μαγητoτακτικιi βακτ{ρια ατoτελoJv μια τιiξη βακτηρ(ων
πoυ εμφαγiξoυv τηv τερiερμ1 ιδι6τητο vο τoτoθετο6lται κατιi μljκog τωv δυvαμικ6ν γραμμd)γ των
μαγητικι6ν πεδiοlv. Ανακαλι1φθηκαν τη δεκαετiα τoυ 1960, και 1 πρ6τη δημoσiευση dγιγε τo 1963
απ6 τoγ Salγatore BeΙlini τoυ Mικρoβιoλoγικo$ Ινοτιτoιjτoυ τoυ Πovετιοημ{ου ηq Πιiδοβαq. Η
ευαιοθηο(α τωv μα1νητoταιτικιiν βακηρiων oτo μαγητικ6 πεδ(o τηg Γη9 oφειxεται oτο γεγoν6q
6τι τα βακοjρια περιc1oυv στα κiτταριi τoυζ αλυοiδεq κρυσιdλλων μαYητικdv εv.δσεων, dπUζ o
μoγητiηq. Αυτoi oι κρUαια1λoι, και μερlκεq φoρiq κoι οι αλυσ1δεq τoυq, μτoρoiv να διoτηρoδ-
ιται μ μoρφf μαγητικιiν ατoλιθωμιiτov. (ΣιM.)
123

139. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoΥΣ KoΣMoYΣ
Eικ. 2.14. ΦωτoYραφ{α υιιηλliq αvdλυηg ατ6 ηλεκrρo,,ικd μικροσκιiπιo σdρωoηg, πoυ δεtpει μια
αoυυiθιαη οωληνoειδl] μoρφi με μriKoξ μικρ6τερo απ6 τo 1/100 ηζ αΦρ6πιηζ τρlμζ. Bp6ηκε
οτov αρειoνd μειεωρlη ΑιΗ 84ο0Ι και ερμη}€iηκε απ6 κιiπoιουg ωg απ6δειξη απoλιθoματκr|g
ζα(q στον fuη. Πρooφoρd ηζ NΑs,{
επιβεβαιωv6ταν αUτ6ζ o τρ6πoq παραγωYηζ αvθρακικων αλdτων, θα αμ_
φισβητo0νταv oι ισχυρισμoι για ιjπαρξη ζωr]g oτo παρελθ6v τoυ Aρη.
ΑΜoι, εξdλλoυ. υπoσηριζαv 6τι τα αvθρακικd dλατα oxηματiζoνταv σε χα_
μηλdζ θερμoκρασιεζ. Yεγov6ζ πoυ δεv απaκλειε την ιjπαρξτ| ζω{q. H oρι
σtικη απ6δειξη για την ιjπαρξη ζωliq αιo παρελθ6ν τoυ Aρη θα πρodκυτπε
μ6νo απ6 ην κατdτμηση σε μικρd τμηματα των μικρoαπoλιθωμdτωv και
την ερευνα των κυτταρικιilν μεμβρανι,1ν, τoυ DNΑ η ιiλλωv δoμιiν πoυ
αναμφιβoλα σUvδ€oνται με την παρoυσια ζω{q. Στα xρ6νια πoυ ακoλo6θη-
σαη πoλλεζ oμdδοζ €καvαv ακριβdtζ αυτ6, καΘιiξ dλλα τμηματα τoυ πε-
τρ6ματoζ σtdλθηκαv σε ντoυζ(νεq dλλα εργασtηρια Yια μικρoσκoπικη αvd-
λυαη.
Αυτo( oι ιoxυριoμol πρoκdλεοαv €ντoνo ενδιαφ€ρoν 61ι μ6vo αιo κoιν6
αλλd επ(σηζ και στo υψηλdτερα κυβερνητικd κλιμdκια. Τo Δεκ€μβριo τoυ
']996 o αvτιπρ6εδρoζ Αl Gore συγκ€vtρωσε σιιζ Hvωμaνεζ Πoλιτε(εq 20 ει

140. ZοΗ ΣΤo ΗΔΙΑKo ΣYΣTΗMΑ
δικo0q πoυ κdλυτπαv μια εrιεταμ€vη γκdμα ειδικoι]τωv για vα oυζ1ι]-
ooυν τιg επιτπιiloειq, οε περ(πτωoη πoυ επαληθευ6ταv η αvακdλUψη ζωηζ
στoν Αρη. H NΑsA μελ€τησε τoν τρ6πo μεταβoλljg των oxεδ(ων τηg για τoν
Αρη oε oxfoη με τo πρ6γραμμα origins. Στηv εξωβιoλoγικ{ fρευvα δ6θη-
κε αυξημ€vη 1ρηματoδ6τηoη, καθιbq αν€τειλε €ναq v€oq κλdδog πoυ oνo-
μαζ6ταν αoτρoβιoλoγια. H βρετανικη oμdδα fκανε την αvακo[vωoli τηg oε
μια σι-iσκεψη ηq Bαοιλικl]g Eταιρ(αq τoυ Λovδ(νoυ, πoυ oργdνωοε τo βρε-
ταvικ6 υπoυργεlo Eπιoτημιilv. Τα επιοτημoνικd περιoδικd και τα λαiκd
fvτυπα oε 6λo τoν κ6oμo αναμετ€δωoαv τηv €ξαψη, η oπo(α μετριαζ6ταν
μ6νo απ6 τo γεγον69 6τι τα απoτελ€οματα f1ταν ακ6μα αβ€βαια. o Αρηq
ξαναdγινε o μυoτηριιilδηg πλανl1τηq με τo εριilτημα τηg ιiπαρξηg ζω{q να
απoτελε( τηv κινητιjρια διiναμη.
Στην €ξαψη για το πρ6βλημα τηq 6παρξη9 ζωt]q οτo ηλιακ6 oιJoτημα
προoτiθηκε τov Αιiγoυαιo τoU i996 η ανακdλυψη τoυ αμερικανικoιi δια-
αιημικo6 εξερευvητικo6 oμiματog Γoλιλαiog 6τι η Eυρ6πη, πoυ εivαι δo-
ρυφ6ρo9 τoυ Δ(α, πιθαν6v vα φιλoξενε( μια βι6oφαιρα με nζεατ6 πdγo" r]
ακ6μα και €ναν υπ6γειo υγρ6 ωκεαv6. H €vδειξη πρol]λθε απ6 φωτoYρα-
φιεξ (Eικ. 2.15) πoυ 6δειxvαν σχηματo, τα oπoiα €μoιαζαν με τoυg παγετιil-
νεg πoυ υπdρxoυν oτιg πoλικ€g περιoχεζ τηζ Γηq, και τερdoτια ρ{γματα με
μ{κog 1ιλιdδων μιλ(ωv πoυ καλιlπτoυv την επιφdvεια τηq Eυριlπηq, η
oπo(α 6xει μ€γεθoq περ(πoυ ioo με εκε(νo τηζ Σεληνηζ. Tα ρηγματα αvακα-
λ6φθηκαν για πριilτη φoρd απ6 τo διαoτημ6πλoιo Voyager 2 τo 1979, και
oι επιoπ]μoνεq π(oτευαν 6τι δημιoυρψ]θηκαν εξαιτ(αg τηg παλιρρoiκι]q €λ-
ξηg πoυ oφε εται oτην τερdoτια βαριiτητα τoυ Δ(α. oι vdεg εικ6vεg εν(-
σχυσαv τη θεωρ(α, την oπolα αoπdζεται και η επιoτημoνικr] φανταo(α,
oι1μφωνα με την oπoiα η Ευρωπη μπoρε[ vα φιλoξενε( ζω{ στoUζ ωκεα-
νorjq, oι oπoioι ε[vαι θερμ6τερoι και βαθ6τερoι απ6 6oo π(oτευαv πρoη-
γoυμ€vωζ, με πιθαν6 βdθoζ 50 μiλια. H ιδ€α αυπj υπooτηρ(μηκε ευρι1τε-
ρα 6ταv ευρ{ματα αιη Γη απ€δειξαν 6τι η ζωr] μπoρε[ να ευδoκιμ{oει βα-
θιd κιiτω απ6 τo νερ6 oτo απ6λυτo oκoτdδι, απoρρoφιilvταq εν€ργεια, με
τη μoρφη ηφαιoτειακιilv πιδιiκων, απ6 τη θερμ6τητα τoυ πλαυ!τη και 6xι
απ6 τo ηλιακ6 φωq. H fπαρξη ζωr]q oτην Eυρωπη ηταν επ(oηq αμφιoβη_
τo6μενη και {ταv β€βαιo 6τι θα πρoκαλoιioε 6να ακ6μα ερευνητικ6 πρ6-
125

141. zoΗ ΣE ΑΛΛoΥΣ KoΣMoΥΣ
Εικ. 2.l5. Η φωτογραφ1α με τα μη}'ι1ατα σηv ετπφdγεια τoυ δoρυφ6ρoυ Eυρ.])τη, τα oποiα γα
πoλλo{ζ ετπΦμovεζ ατoτελoι1v dνδειξτ1 ηg τιθαπ]q υταρhlζ εvdζ ωκεανoιj κdτω απ6 τov πιiγo.
Mερικaζ περιoχlζ μo1ζoυν ψ τα παγ6βowα πoυ υπdρχoυγ στξ πoλικaζ περιο1ig η6 Γηg. Η Eυ'
ρ6]τη dχει περlπoυ τo βYεθοζ ηζ Σελ1ηηζ. Σηv εικ6vα εμφαζετoι lνα τμημα με dffαη 360
ετl77ο χλ6μειPα, και τo μικρ6τερo oρoτιi χορακrηρισιικ6 dΙεlJκιαη 1,6 χιλι6μετρo. Η φωτo-
γρaφlα πdρθηκε απ6 τo &ασιημικ6 dpμα Γαλιλα1oq στιζ 27 Ιoυ,{oυ Ι996. Πρoσφoρd τωv
NΑsrJPL
γραμμα, τo oπoao θα περιλdμβαvε αUτ6 πoυ κdπoιoι ovoμ6ζoυν <εξωωκεα-
νoγραφ(α,}.
'Ετσι, με τo τaoζ τoυ 20of αιι.trvα, oι πρoσδoκιεζ για dπαρh ζωηζ σto
ηλιακ6 σιJσιημα εfuαv ελατrωθεζ α)ιλd με καvdναν τρ6πo δεv εaχαν εκμηδε-
vισιει. To εξοιρπικ6 ενδιαφ€ρoν για ηv ιjπαρξη ζω{g αιo πλανητικ6 μαg
σdσtημα, πoυ ξεκ(νηoε απ6 τov LoΛrell, ιixι μdνo oυνεx(oιηκε αλλd και επε_
rrdθηκε απρ6σμενα και Yια dMα δυητικd φυoικd περιβωλovια τoυ ηλια-
κo6 συΦματoζ, (αθ6ζ 6λ0 και περισσ6τερα πρdγματα γινovrαν γvωσtd
για τηv απιστεUη αvθεKιικ6τητα ηζ ζωτ]g. Ν4oλov6τι η ημασ(α τηξ κληρo_
voμιdζ τoυ Lowell ε(vαι oραη ακ6μα και σιη Διασημιni ΕπΦ, εκεινo πoU
εντUπωσιdζει ειvαι η εξαιρετι(η πρ60δ0ζ πoυ dγινε αιη διdρκεια τoυ αιΙiνα
πdνω σto εριiτημα για την ιiπαρη ζωljg αιoν Aρη, παρd τιζ πρoκαταλη_
ι|lειq τoυ Lowell. Παρd τιg μεγdλεq δυoκoλ(εg και τα πρoβληματα ερμηνειoζ,
η διαδικασια ηζ παρατiρηηζ εξdλειψε αρχικd την πιΘαν6τητα παρoυσ(αζ
ελλoγηq ζωηg σrov Aρη, στη σUvηεια απ€κλεισε ηv ιiπαρξη βλdαιηoηg και
τελικd ηv παρoυσ(α oργανικι.bv μoριωv. 'oμωζ. ακ6μα και αv oι ιo;1υριoμo(
για ηv fπαρξη ζωι!g αιoυg μετεωρ(τεζ απ6 τov Aρη απoδειxrηκαv λανθα_
126

142. ZΩΗ ΣTo ΗΛΙΑKo ΣYΣTΗMΑ
σμ€νoι, oι απoξηραμcνεζ διιilρυγεq πoταμιilν liταv βdβαιo 6τι θα τρoφoδo-
τo6oαv uπoθ€οειg 6τι η ζω{ θα μπoρoι-1oε νο εixε εμφανιoτε( αιo παρελΘ6v
τoυ Αρη, 6τον επικρατoιioε €vα θερμ6τερo και υγρ6τερo περιβιiλλov. Kαι
μετd ιjρθε η Ευριiιπη και εrι69 απ6 τηv Eυριiπη o Τιτdν, o δoρυφ6ρo9 τoυ
Kρ6voυ, o oπo[oq, εξαιτ(αq των oργαvικιilν μoρ(ωv τoυ, παρ€μεινε και αυ-
τdq oτov κατιiλoγo τωv δυνdμει εξωβιoλoγικιiv περιoxιiv. 'Eτoι, παρd τιg
μειd τo πρ6γραμμα Viking πρoοδoκ[εg, φα(νειαι πιθαv6 6τι o Αρηg, η Ευ-
ριilη και o Tιτdν θα συvεχΦυv vα δελεdζoυν τoυg εξωβιoλ6γoυq και αιoν
2'1o αιιiνα και 6τι η εξωβιoλoγ[α μdq επιφυλιiooει και dλλεq εκπλl]ξειg ακ6-
μα και Yια τo ηλιακ6 μαq oιjoιημα.
127

143. 3
ΠEPA AΠo TA ΗΛΙAKΑ
ΣYΣTHMATA
fut'ξoυφ να ιnτoπτεωμαoτε Δπ τo φοιv6φvo τηE ζωljq δεv απoτελεt tvα συηθιaμtvo xa'
ρακτηριoικ6 πoυ aψβαδlζa με την ιιταρξη εν6q iλιoυ' εφ6σov oι πλαΦεζ τoυ ε{ναι Κα-
τaaιyλoι γa τη διατjρηoη ηE ξωfiq δεy απoτελoiv wα σνηθισμtνΦ χaρα1ζτηρlσακ6 τoυ
ουμβαδlξu με ηv iπαρfu τωv ηλιων. H αατφνoμla δε y",ωρξει εdν η ζωl ε1ναι σημα'τιιcη
στo σκηvΚ6 τηζ φiσηζ η 6χι' αλλd αρ{ξa vα ι|ιιθυριξa 6τι ηflτει va ε[vc|ι Kdττωζ σπdwcι
James Jeans (Ι923)
Πρma να υπiρxoυv εκατoμμiρια πλαηnκιiν oυστημaτων' αν και η λεξη διoεκατoμμi'
ριο εiναι κατα)ληλ6τερη. Avεξiρητα απΔ τoη τρ6πoυE δημιoυρ4αg τoυq και αvαμφiβo'
λα πiρα απ6 τo γεγoν69 6τι υηρξαν περιoo6τερ0ι ζιττ6 tyαζ τP6πoι Υiνεoηg, oι πλawj-
τεq πρε1τει νa απoτελoiv τηv κoιnj Ληρovoμιd 6λωv των dΦρ(nv, εκτ6ζ απ6 εκε|vα πoυ
βρioκoνται oε τlτoιεq θtoει9 τiclτε τα πλαητικd υλικd νCι απoPρoφηθolν απ6 μεγαλιJτε'
ρεζ μaξεζ ι vα απ0μακρυι4o6ν εξαιτ{αq δυvdψων βaρ'iτηταg.
Ηarlοw shapley (1958)
Δε θα iπρεττε vα πρoaπαθησoυμε να διοσωσoψε lνa κooμικ6 φαιν6μεvo πoυ 1τρoσπαθε1
να φοvερωθεl μloα απ6 μια θιiλαooα oφολμιiτωη
Peter van de Kamp (tlε3)
H tρευvα γα πλαnjτεq πiρα απ6 τo ηλιαΚ6 σL'στημα μπoρε[ ν.ι ε[νaι εξαιρετιKa πλ0{σL'ι
σε εrπληξειζ. Aπ6 lvα πλιjρε9 πλαητικ6 onmημa πoυ aνaκoλnφθηκε ΥΦω απ6 aνaν
πdλ6ψvo aoτlρα (Pυ]saι) μl7ρι τιq μιi.)λov αναπιiτεγεq τρqιιaκ6ζ 1τoραμετPoυζ τoυ
εξωπλavlτη 5Ι Peg b, oι 6ρευνεq αρ7lΦυν vα οπoκαλιiτιτoυv την ασυηaστη πoι'afu
τωv πι0ανιΔv 11εριoχ6v qιη ματιoμoi πλαητικιΔv ουιττrμdτων'
MicheΙ Mayor κoι Didieτ QueΙoz (ιsρs)

144. Για να ε(ναι η ιiπαρξη ζωηζ ευρυτατα διαδεδoμfvη π€ρα απ6 τη Γη, oι1μ-
I
Ι φωνα με oπoιoνδτiπoτε τυπικo oρισμ6 τηζ ζωηξ, πρaπει τα πλαvητικd
συστηματα να απoτελo6v dvα oυνηθιoμ€vo χαρακτηριστικ6 τoυ oιjμπαvιog.
Moλoν6τι η 0παρξη τ€τoιων oυαιημdτων 6γινε για τηv αoτρoνομ(α τoυ
2οoυ αι6vα €vα ερευνητικ6 πρ6βλημα με σUvεχιiζ αυξαv6μεvη oημαo(α, η
παραπ]ρηoη πλαvητικι.0v oυoτημdτων ι]ταν εξαιρετικd διiοκoλη. Ν4ε δεδo-
μ€να τα πρoβλι]ματα παραι]ρηoηq τoU Αρη, o oπo(og βρ(oκεται oε απ6_
οταoη μ6λιq μερικων δεκdδων εκατoμμυρ(ωv μιλ(ωη τα πρoβλl]ματα παρα-
ι]ρηοηg ακ6μα και τωv πληoι6oτερων dστρωη τα oπo[α βρ(oκoνται οε
απ6oταoη εκατoμμι-iρια φoρ€q μεγαλιlτερη, {ταv ακ6μα μεγαλιjτερα. H
dμεοη παρατt]ρηoη των πλαvητιitν πoυ συvoδευouν αυτd τα doτρα {ταv
αδιiνατη για τo μεγαλιiτερo μ€ρoζ τoU αιιilvα, και ακ6μα και αιo τ€λoq τoυ
εξακoλoυθει vα εiναι πρoβληματικη. l4oλoν6τι oτo πλανητικ6 μαg o6oτημα
τo ζωτικ6 πρ6βλημα r]ταν η παραι]ρηoη τωv επιφανειιliν και τηg ατμd-
σφαιραs τωv πλανητιilv, €ξω απ6 τo πλανητικ6 σ6στημα εκειVo πoυ μπo-
ρo0σε κdπoιoζ vα ελπ(ζει να παρατηρl]oει {ταv μ6vo τα απoτελ€oματα τηg
παρoυο(αq υπoΘετικιilv πλανητ6ν και 6xι τoυq iδιoυg τoυg πλαν{τεq. Ακ6μα
(αι €τσι oι δυoκoλ[εg {ταv τ6oo μεγdλεq ιiiοτε, ενιii η παραπ]ρηoη παiξι
τov κεvτρικ6 ρ6λo oτην €ρευνα για 0παρξη ζωηq στo ηλιακ6 οrjοτημα, οι
θεωρiεq για τo αxηματιoμd τoυ ηλιακof ουoτr]ματoq oπdκτηoαν πρωταρχι-
κ6 ρ6λo για την αναζt]τηoη dλλωv πλανητικιilv oυoιημdτωv oτo μεγαλιJτερo
μ€ρoζ τoU αιιilvα. o αντ(rιυπoq πoυ εixαν αυτεζ oι θεωριεζ oτηv ιδ€α τηq
ι1παρξηq dλλωv πλανητικιiν συσημdτωv, μoλov6τι δεv {ταv πdντoτε oα_
φ{9 δεv ηταv πoτ€ επιφαvειακ6g. o Sir Harold Sρencer Jones τo διατιjπωοε
ξεκdθαρα σro βιβλιo τoυ Life on other Worlds (1940): nΕdv μπoρ€ooυμε vα
αvακαλιjιpoυμε τov τρ6πo δημιoυργiαg τoυ ηλιακoιj μαq oυoτ]ματoq, πιθα-
ν6v θα μπoρ€ooυμε να κρ(voυμε πoιεg πιθαν6τητεq υπdρxoυv vα d1oυν και
dλλα doτρα oικoγ6vειεζ πλαvητι'6ν,. Αλλιi η θεωρ(α δε θα μπoρo0oε πoτ€

145. ΠΕΡΑ ΑΠo TΛ HΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMΑTΑ
να oλoκληρωσει την ερευνα για την ανακdλυψη πλαvητικιilv συσιημdτωv
και, μ0λoν6τι μiχρι τo τaλoζ τoU 1944 η dρευνα για πλαν{τεg γιiρω απ6
doτρα 6πωq o'Hλιog παρ6μενε α6ριαιη, oι παρατηρησειζ πoU πραγματo-
πoιι]θηκαv περ( τo τiλog τoυ αιιitνα €φεραν απoτiλεoμα €πειτα απ6 πoλ-
λoιjq εoφαλμfνoυg ιαxυριoμoι1g.
3.1 ΣκEΠTΙKΙΣMoΣ: ΣTENEΣ ΠPoΣErΓΙΣEΙΣ ΑΣTΡΙKoY TYΠοY
Η επιoτημovικ{ dπoψη για τo θεμα των πλανητικιbv oυoτημdτων, oτo τ€-
λoζ τoυ 20o6 αιιirνα, κdθε dλλo παριi xαρακτηριζ6ταν απ6 oμoφων(α. o
19oζ αιιι}ναζ εψε ευνo{oει τηv αvτiληψη τηg ι1παρξηq πdρα πoλλιiν πλανη-
τικιilν oυoτημdτωv, oυ1νd εξαιτ(αg φιλoooφικιbv λ6γων. Eξdλλoυ, καθιig
αvακαλιiπτovταν 6λo και περιoo6τερα oυoπ]ματα πoλλαπλιirν ιiαιρων, με-
ρικo( υπooτ{ριζαv 6τι τα πλανητικd oυoι]ματα {ταν oπdνια δι6τι oυνθ{-
κεg κατdλληλεq για ζω{ ευνoo6νταv μ6vo γιiρω απ6 απλd doτρα και επι
πλioν μdνo γιo ειδικoιjq τ0πoυg απλιilν dστρων. H διoτακτικη επιστημoνι
κη γv6μη ηταν oυνεπιilq απoλιjτωq αvoιμ{ oε κdθε απ6δειξη _ θεωρητικ{
{ παρατι]ρηoηq _ πoυ θα Eριxνε φωg oτo θ€μα τωv πλανητικιitν oυoτημd_
τωv. Εξαιτ(αq τηg αδυvαμ(αg ιiμεoηg παραπjρηoηq τωv πλαvητιilv, την
oπο(α καθιoτoιjoαν απαγoρευτικtj τo εξαιρετικd μικρ6 μ€γεθ69 τoυζ και η
εκτυφλωτικ{ λdμψη των ιioτρων πoυ τoυg κιiλυπτε, oι αoτρov6μoι περιoρL
στηκαν αναγκαστικd oε €μμεoεg μεθ6δoυg.
o σUνηθεστερoζ ιoxυριoμdg για τα παρατηρoιjμενα απoτελ€oματα των
πλανητιilν πdνω αιo κεντρικ6 doτρo κατ€ληξε oε αντιπαρdθεoη με θ€μα
τoυg
"αιiρατουg
ουνoδo69, των doτρων, την ι1παρξη των oπo(ων απoδεi-
κνυε η παραμ6ρφωoη τηg τρo1ιdq τoυ ιiαιρoυ εξαιτ(αq τηg ιiπαρξηq εv6g r]
περιoo6τερων περιoτρεφ6μεvων γιjρω απ6 αυτ6 πλανητιiv. To 1844 o
Εriedrich Wilhelm Bessel μ€τρηoε μεταβoλ€q αιιg κιν{oειg τωv doτρων Σε(-
ριog και Πρoκ0ων κoι ιoxυρ(αιηκε 6τι oφε[λoνταv oτηv παρoυo(α α6ρατων
oυνoδιilν. Ν4oλov6τι απoδε(μηκε 6τι oι ουνoδo( f1ταν dαιρα και 6xι πλαν{-
τεζ, με τηv ανακdλυιpη τfτoιων nκλυδωνιoμι,iν, η αoτρovoμ(α απdrιηoε μια
μ€θoδo αvακdλυψηg πλαvητιbη με τηv πρoυπ6θεση 6τι μπoρo0oαν να γl-
131

146. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛοYΣ KoΣMoYΣ
voυν ακριβε(ζ παρατηρησειζ. Εκτ69 απ6 αυτr] την αoτρoμετριn] μ6θoδo
υπ{ρ1ε η δυνατ6τητα vα παρατηρηθoιjv και δι1o dλλα φαιv6μεvα επiδρα-
oηq τωv πλαvητιilν αιo κεντρικ6 dοτρo. Mια μετoβoλη σιην πoo6τητα τoυ
φωτ6ξ τoU ιiαιρoυ (φωτoμετρικι] μ€θoδog), 6πωg γ(vεται αντιληπτι] απd τη
Γη, θα μπoροUοε να oφε[λεται απλd στην ελdχιστη με(ωση τoυ φωτ69 τoυ
ιiαιρoυ εξαιτ(αg τoυ περdoματog τoυ πλανr]τη μπρooτιi απ6 τo doτρo, μια
υπ6θεoη η oπo(α διατυπιliθηκε τo 1782 και εαε τιζ ριζεζ τηq oτη διαπ(oτω-
ση τηζ 0παρξηζ εν6ζ εκλειΙπικoιi ουνoδoι1 τoυ μεταβλητoιi doτρoυ Aλγκ6λ.
Επrπλioν, μια μεταβολr] τoυ φdoματoq τoυ doτρoυ (φαoματooκoπικtj μ€θo-
δog) θα μπoρor.iοε να oφε εται οτιq μεταβoλ€q τηg γραμμικl]g ταχ0τηταζ
τoυ dαιρoυ εξαιτ(αg τηg ιilθηoηg πoυ θα αoκoιioε o πλαv{τηq πρog τη μ(α
''i
την ιiλλη κατειiθυνoη καθωξ κιvειται πdvω oτην τρoxιd τoυ. To φαιv6με-
νo διαπιoτιilΘηκε για πρωτη φoρd τo 1889 απ6 τov E. C. PickerΙng με την
αvακdλυιpη τωv (φασματoσκoπικιiξ διπλιiν doτρωv,. Στην αρtrr] τoυ αιιilνα,
oι τρειg αυτ€g τεxvtκ€q - αoτρoμετρικη, φωτoμετρικη και φαoματooκoπικ{ _
εixαv απoδεψεi €γκυρεg μ€θoδoι για τηv ανακdλUψη α6ρατων oυvoδι-0ν
doτρων και θα εξακoλoυθoιioαv να διατηρoιjv την αξιoπισr(α τoυg μ61ρι τo
τελoζ τoυ αιωνα, αν και με μεγαλιiτερη αναψιirριoη τωv δυoκoλιιitv πoυ oυ-
νεπdγεται η €ρευvα για την αvακdλυι]lη oωμdτων με μικρ{ μιiζα. Παρd τιg
πoλυdριθμεq πρooπdθειεq πoυ καταβλι]θηκαv με βdοη αυτ€q τιg τρειζ aμμε-
oεg μεΘ6δoυg παρατι]ρηoηq, μ6νo περ[ τo τ€λoξ τoυ αιιilνα αυτ6q oι μ€θo'
δοι θα €διvαv μη αμφιoβητ{otμα απoτελaσματα για αvιικε(μενα τηg τι1ξηg
μεγdθoυζ των πλανητ6ν.
Θα μπορorjοε vα υπoθ€oει κdπoιoq 6τι, εξαιτιαζ τηζ απoυσ(αζ oριστι_
κιilν απoδε(ξεωv βαoιομ€vωv oτην παρατ{ρηoη, oι Θεωρ(εζ για τo σχημα-
τιoμ6 των ηλιακιilν oυoτημdτων Θα iπαιζαν dναν πoλ6 oημαντικ6 ρ6λo,
τoυλdxιοτov για τoν πρooδιoρισμ6 τηζ πιθαν6τητα9 τηg 6παρξη9 τ€τoιωv
συστημdτων. Aυτ6 ακριβιilg σUν€βη με τη νεφελικη υπ6θεoη, η oπo(α ευ-
νooιioε την αφθovια πλανητικιiν oυoτημdτων δι6τι o oxηματιoμ6g πλαvη-
τιilv απ6 μια περιστρεφ6μενη μdζα αερ(oυ με σχημα δioκoυ θεωρo6vταv
€vα φαιv6μενo πoυ ουμβα(νει παντoι1 oτo o6μπαv. Αυι] dμωg η υπ6θεoη
δ€μηκε ooβαρt] επ(Θεoη τo 1900, και μια ν€α θεωρ(α εμφαν(oτηκε oτιg
διjo πριiτεq δεκαετ(εq τoυ 20oιj αιωvα, η oπo(α, oτηv περιoριoμ€νη 6κτα-
t32

147. ΠEPΑ ΑΠο TA ΗΛΙΑKΑ ΣYΣΤHMΑTΑ
ση πoU κατ(ιπιαν6ταν με τo θ€μα, 6δινi αvτικρoυ6μεvεq ενδεξιg για τη
δυνατdτητα liπαρξηq ιiλλων πλανητικιilv oυoτημdτων. H υπ6Θεoη των
chamberlin-Moulton διατυπιilθηκε απ6 τoν τ. C. Chamberlin, πρ6εδρo τoυ
Γεωλoγικo6 Τμηματog τoυ Πανεπιοτημ(oυ τoυ Σικdγoυ, και τov F. R.
Moulton, τελει6φoιτo τηg αoτρovoμ[αg oτo 6ιo παvεπιoτημιo. H θεωρ(α
oκ6πευε να ξεπερdoει τιg τεxνικ€q αδυναμ(εg τηg vεφελικtig υπ6Θεoηq πρo-
τε(νoνταg 6τι τα ηλιακd oυαιι]ματα oxηματ(oτηκαv εξαιτ(αq oτεvt]g πρo-
o6ψιoη9 { πραγματικιilν κρoιioεων ανdμεσα σε doτρα οτo χιilρo τoυ Δια_
αιljματog (Eικ.3.1). Σιiμφωνα με αυτf1v τη θεωρ(α, η oτεν{ πρoo€γγιoη
πρoκdλεoε την εκπoμπl] υλικo6 απ6 τoν 'Hλιo. o διερχ6μεVoζ ειoβoλ€αq
ανdγκαoε στη συvfχεια τo εκπεμπ6μενo υλικ6 vα o1ηματ(oει oπειρoειδεiq
βραx(oνεq. Aυτo( oι βραx(ovεq περιε(xαv κ6μπoυ9 απ6 πυκν6τερo υλικ6
πoυ oυμπυκνιitθηκε oε πυρ{νεq, oι oπo(oι oτη ουv€xεια μεγdλωoαν και
απoτiλεoαν τoυq πλαvf1τεq και τoυq δoρυφ6ρoυ5 εξαιτ(αg τηg oιiλληψηq
των <πλανητoειδιilv>*, δηλαδt] ψυχριιtν σωματιωv τoυ νεφελι1ματog. loxυ-
ρ[ζoνταν 6τι τo oπειρoειδ{ νεφελιiματα πoυ παρατηρr]θηκαν πρ6oφατα
αιoν oυραν6 θα μπoρo6oαν vα απoτελo6ν απ6δειξη τ€τoιωv oυγκρoιioειlν
και απ6δειξη τηg 0παρξηq ηλιακιilν oυοτημdτων σrη φdση τηg δημιoυρ-
γ(αg τoυg. E(ναι παριiξεvo, αλλd η oπανι6τητα { η αφθoν(α τωv πλαvητι
κιilν oυαιημdτωv δε φα(νεται vα απoτελεi θ6μα για τoν Chamberlin f1 τov
Moulton. Στo βαΘμ6 πoυ η oπανι6τητd τoυg { η αφθov(α τoυg oπoτελo6-
*
Πλoητoειδεiq. Στερεd αι,ικεiμενα που θεωρε1ται 6τι υπιiηow οε τρoτoπλαητικoιξ δ1σκoυζ
i δ{σκoυζ θραυομiτωι oι oτo1oι εtvαι δαι-τυλι6φρφoι δioκoι απ6 oκ6η και θρα'Jοματα πoυ περι
αιρ6φolτoι βρω ατ6 ι4να ιiαιρo. oι δioκoι d1oυv ανακαλψθεi τ6oo οε vdα 6oo και oε παλαιd dσιρα
Ι(αι }1)ρω oπ6 εναv τουλdΙαιo ααι6ρα νειρoνiωv. Mπoρεi να απoτελoiν η φιiη σχηματισμo{ εν6ζ
ι1σιρoυ. Mπoρει επiσηζ v{Ι απoτελo6ν τα υπολε1μμοτο ηq σηφoυηg τλαητοειδιiv. Σ$μφωvα με
η θεωρ1α τoυ VicιoΙ sapronoξ oι τλαπiτεg ομματζo,ται απ6 κ6κκoυζ σκ6ηζ oι oτo{oι oυμρoιio-
ιται και εvτiνoιται' oμματ1ξoιταg διορκrig μηολιτερα αι'πκε1μενα. oτο" τα oιiμoτα αποκτt]οoυν
μ6γεθoq εγdq 1λoμειρoυ' aλκoται και συ€v6γoιται εξαιτιαq ηq βαρυτικiq Ωhq, onμοτζα'ταq
πρωτoπλαrιjτεg τoυ φ1tθoυg η9 Σελljηq. Mια oμciδα κoρυφαiιυv ειδικcδv αιo ομμοτoμ6 πλαητι6v
ατoφιloιοαv oε {vα oυνlδριo τoυ 2οο6 dτt, ''ια γα χαρολτηρισιει
gvα ατικεiμεvo ωq πλαητoει&iq,
τρiπει να qει διdμετρο τoυλdχισιov 1 km. o oριομ6q αυτ6q δεν !μνε ατoδεκι69 απ6 η Διεθv{
ΑαιρovoμιLη 'Evωση και dλλεg oμιiδεg. oι τλαητoειδεiq μπoρo,jν vα ξλιμοιjv και vα ξoυν ο1ηφ_
τtoει οjμρα κoμr]τεq, αηικεiμεvα τηq ξ.δηq Kuiper f η ζι6η ααιερoειδιi,ν τoυ Δ{α. (ΣιM.)
133

148. ZΩΗ ΣE AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Eικ. 3.1. Η υπ6θεoη των πλαητoειδιiν τωv Chamberlin_Mοulton (tlοs), οιjμφωνα με ην oπoια η
σrε.li πρoσj}γη εν6ζ d}λoυ dοτρoυ με τoν'Ηλo πρoκoλει ην εκι6ξευη αερioυ και οπd τo δι1o
ιioτρo (αριαrεριi). Αυτd το o!ρια oυμτιυκvτivolται και o1ηματiξoυv livα πλiθog πλoητoειδιiν, oι
oτοιoι, ση συνaχεια, συ}€ν6voται και σχηματ(ζoυv πλΦτεs (δεξιd). Δεν εμφαviζεται τo oπειρo_
ειδdq βροq τηq θεοlρiαq πoυ κατaρρευσε λιγα χ16π μετιi η διαn3πωoη ηq θεωρioq. Απ6 μια επι_
οκ6πηοη των θεωρι6v γα τη δημιoυη,1α ηq Γηg, πoυ dμvε απ6 τον αοτρoν6μo Thornιon Ρage και
δημoοιajτηκε αιo περιoδικ6 Piμl'.ω Τoda7 (oκτιnβριoζ 1948), σε μια επoχlj 6πoυ πρoτειv6ταv πι1-
λι η ι1πoρξη αφΘoviαq τλαητικ6ν συσημdτωγ.
σε κdΠoιo θfμα, αυτ6
"€παιζε, ανιiμεoα σιoUζ διδυμoυζ πUλιivεξ τηζ
<Uπ6θεσηζ τωv πλαvητoειδdJv>: o 6vαζ ι!ταv τα oπειρoειδη vεφελι6ματα,
πoU συvεπdγovταν αφθov(α, και o dλλoζ oι ασιρικ€ζ σUγκρoJσειξ, πoU
υπoδηλωvαv σπαvι6τητα. Mε τη βαθμια(α συνειδητoπo(ηση 6τι τα oπειρo-
ειδη νεφελ6ματα f1ταv εξαιρετικιi μεγdλα για να απεικoνΦυv πλανητικd
σUσrηματα εv τω γφεσΘαι, η dπoψη τωv ασtρικων σUYκρo6σεωv απελευ-
θεριilθηκε και πηρε τo πdvω χερι _ και μαζι με αυτη και η υπ6Θεση τηζ
σπαvι6τηταξ τωv πλανητιK6v σUστημdτων.
Αυτ6 ακριβιiq συν€βη 6χι στην Αμερικη αλλd oτη Bρεταν(α, 6πoυ or-1μ-
φωvα με τηv παραδoσιακη dπoιpη των Wheweli και Α. R. νVallace (6χι
6μω9 και τoυ Richard Proctor), η επιστημoνικη κoιv6τητα φαιν6ταv vα δει
ληr'ει περισσ6τερo σκεΠτtκισμ6 για τoυξ πλανητεζ και τη ζωη. Στoν 8ρεταν6
φυσικoμαθηματικ6 και αστρov6μo James ]eans oφειλεται τo γεγoνdζ 6τι τo
ερ6τημα Yια την 0παρξη dλλων πλανητικι.0ν σUσημdτων θo oυvδε6ταv
στενd με τη σπανι6τητα των πλανητdlν και τηζ ζωηζ σιo σιjμπαν. o Jeans

149. ΠΕΡA ΑΠo TΑ HΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMAΤΑ
απoφoιτησε απ6 τo Koλεγιo τηξ Αγιαζ Tριdδαq τoυ Kεμπριτζ τo 1903- λ/E-
χρι τo 19'l4 ε(xε κdvει οημαντικ6 6ργo οτην ατoμικ! θεωρiα και στη στατι-
oτικξ μηxανικl]. Mετd τo'l914 αιριiφηκε απd τo μικρoοκoπικ6 στo μακρo-
oκoπικ6, απ6 τα ιiτoμα oτην αoτρovoμ[α και ειδικd oτην κooμoγoν(α. H
πρoooxη τoυ Jeans εoτιdoτηκε αρ1ικd oτη oταθερ6τητα των περιoτρεφ6-
μενων oυoτημdτων, dνα θ€μα πdνω oτo oπο(o δημoo[ευoε δυo εκτεταμ€-
vεg εργαo(εq τo 1915 και τo 1916. Τo 1916 εφdρμoσε αυτr] την εργαo(α
οτην κooμoγov(α, για μdζεg πoυ παραμoρφιilvovται εξαιτ(αg παλιρρoΤκιitν
δυvdμεωv _ δηλαδr], πρooδι6ριoε τov τρ6πo με τoν oπo(o ενα περιστρε-
φ6μενo αoτρovoμικ6 oιilμα παραμoρφιilνεται εξαιτ(αq παλιρρoτκων δυνd-
μεωv πoU oφε(λovται oε €να dλλo διερx6μεvo oιilμα, 6πωq θα oυv€βαινε
oτην περiπτωoη oτεvηq αoτρικl'1g πρoo6ψιοηq. o leans, σε μια εργαo[α
πoυ παρoυo(αoε oτη Bαoιλικf1 Ααιρoνoμιπ] Eταιρ(α τo 1916 και η oπoια
δημooιεrjτηκε oτην €κδooη Memoirs τηs Εταιρ(αg την επ6μεvη xρovιd,
αoxoλfθηκε dxι μ6vo με τη δημιoυργ(α τoυ ηλιακo0 oυoι]ματoq, αλλd και
με τo oxηματιoμ6 τωv διπλιilν doτρων και τα oπειρoειδ{ vεφελιilματα. Τo
oυμπ6ραoμα τoυ Jeans {ταν dτι, αντ(θετα με αυτ6 πoυ ουμβαiνει oτα δι
πλd doτρα και αια oπειρoειδη vεφελιilματα, τo ηλιακ6 oι1oτημα Θα μπo_
ρoιiοε vα €xει δημιoυργηθε( απ6 μια παλιρρoiκιi παραμoρφωμdνη μdζα
και ειδικ6τερα απ6 €να dλλo dοτρo πoυ πληoιdζει oτov'Hλιo μαζ. Η αvd-
λυoη τoυ Jeans απ€δειξε 6τι, αvτ(θετα με αυτ6 πoυ πρεoβε6ει η υπ6θεoη
Chamberlin-Moulton, oιiτε τα oπειρoειδ{ νεφελιilματα oιjτε oι πλανητoει
δε(g €παιξαν ρ6λo αιo oxηματιoμ6 πλανητιilν. l4ε αUτ6 τoν τρ6πo €δωoε
€μφαoη oτην dπoψη 6τι oxετικd με τα ηλιακd oυoτ{ματα no τρ6πo9 δημι
oυργ(αq πoυ φα(νεται πιθαν6τερoq δεv ε(vαι αυτ6q πoυ o1ετiζεται με τoυg
πλανητοειδεig,. Η ανdλυor] τoυ €δειξε 6τι, αvτ(θετα με τηv dπoψη τηζ
απ6oπαoη9 ρευμdτων αερiων απ6 τov'Hλιo και τηq oυμπιiκνωo{q τoυq oε
πoλυdριΘμoυg μικρoιiζ ψUχρoιjζ πλαvητoειδε(q oι oπo(oι oτη oυν€xεια oυ-
vενιlνovται για να oxηματ(οoυν τoυq πλαvr]τεg, θα μπoρoι1oε vα εκπεμ-
φΘε( €να νημα θερμo6 αερ(oυ με τη μoρφ{ πoιiρoυ τo oπo(o θα oυμπυ-
κνων6ταv κατευθε(αν και θα oxημdτιζε τoυq πλαv{τεg (Eικ. 3.2). Aργ6τερα,
με τη βελτ(ωοη τηq θεωρ(αg, απ€δειξε 6τι oι μεγαλι1τερoι πλαν{τεg Θα oxη-
ματ(ζoνταν κoντd oτo κ€ντρo 6πoυ τo νημα ηταν παxιiτερo και oι μικρdτε-
1i5

150. ZοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Εικ. 3.2. Σiμφι)να με τη θεωρiο τωvJeans-Jeffreys (ιoιz), o διερ16μεvoq αoτaραζ απoσπd jvα 1i_
μα αερΙoυ ατιιj τoV 'Ηλιo (αριoτερd)' το oτoio {d1εται και ουμπυκvωvεται oε πλαυiτεg, oι μεγα-
λιiτερoι απ6 τoυg οπoioυg βρiοκoιτoι αιo μ6oo τoυ ηiματoζ (δεξιd). Απ6 τo ciρθρo τoυ Thornton
Page, ιPhysics Todayl (oKτ6βρloζ l94s).
ρoι κovτd στα dκρα, με απoτ€λεσμα την κατανoμη πλαvητ6v την oπoια
παρατηρoιjμε στo ηλιακ6 μαζ σfστημα.
To βαoικ6 ερ{iτημα για να πρoσδιoρ[σoυμε εdv αUτ6 τo μαθηματικ6
συμπEρασμα θα μπoρotjoε πραγματικd να εμφανιστε( στη φ0ση ε(vαι τo
ερωτημα τηζ συχν6τηταζ τωv στενιlν αστρικι6v πρoσεYγισεωv. Εiναι ξεκd-
θαρo απd την αρχη τηζ ερYασιαζ 6τι o Ιeans πρoβληματιζdταv ηδη πdvω
σε αυτoιjξ τoUζ γεvικoιjζ 6ρoυ9, 6xι μ6vo σε d,τι αφoρd στην πρodλευση
τoυ ηλιακo6 σιJστηματoζ, αλλd και σε σχεση με τη σUχν6τητα των πλαvη-
τικων σUστημdτων. Στηv πρ6τη τoU δηλωση για εκειvo τo oπoιo επρ6κει-
τo vα απoτελ€σει €vα διαρκ€g θfμα διαμdxηq, 6γραψε oτην εργασια τoU
για τιζ παλιρρo'iκd παραμoρφoιjμενεζ μdζε5 6τι oΑγvooιiμε απoλ0τωζ αν
σUστηματα dμoια με το ηλιακ6 μαζ σ0στημα ειvαι σUνηθισμενα στo Διd-
στημα η 6χι. Ε(ναι πoλιi πιθαv6 6τι τo ηλιακ6 μαζ σι1στημα ioωq €xει δη-
μιoUργηθε( απ6 YεYoν6τα τ6σ0 εξαιρετικηξ σπαvι6τηταζ ιioτε vα υπdρ-
χoUν μ6νo πoλι1 λιγα σUστηματα dμoια με τo δικ6 μαg. Ε(vαι πιθαv6 ακ6-
μα 6τι τo δικ6 μαg oιJoτημα απoτελε( κdτι μovαδικ6 σε oλ6κληρo τo Διd_
στημα).
H αvdλυoη τoυ jeans απεδειξε 6τι τo θaμα τηξ αφθoνiαξ των πλαvητι_
Ι36

151. ΠΕPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣΤΗMΑTΑ
κ6ν συστημdτωv μπ0ρo6σε να επηρεdζεται πoλυ αΠ6 τιζ υπoθ€σειζ Πoυ
αφoροιioαν oε dναν αριθμ6 παραμdτρων, oτιg oπo[εg περιλαμβdvoνταν η
πυκν6τητα των doτρων αιo oιiμπαν, oι ταxιjτητ6q τoυq oτο Δtιioτημα, η
ηλικiα των doτρωv και τoυ oιiμπαντog, καθιilg επ(oηg τo μ€γεθοg και η μd-
ζα των doτρωv κατd τη oτιγμ{ τηq πρooEψιoηg. Στη oυζl]τηoη πoυ επα-
κoλo0θηoε oτιg επ6μεvεq τρεtq δεκαετ(εq, 6λεg αυτ69 oι παρdμετρoι υπ€-
oτηoαν μεταβoλ€q. Eκε(νo τo διdoτημα, o Jeans, xρηoιμoπoιιitνταg τιq κα-
λ6τερε9 εκτιμr]oειg πoυ ηταν γvωoτ6q τo 1916 για oυτ6ζ τιq παραμ€τρoυq
και πα(ρvoνταg ωg δεδομ€νo 6τι oι αoτρικ€q μdζεq και oι ταx6τητεg {ταν
παρ6μoιεq με αυτig τoυ'Hλιoυ, κατ€ληξε oτo oυμπfραoμα 6τι τo πoλ6 ivα
dαιρo oτα 4.ooo Θα μπoρoυσε να dxει υπooτε( μια..μη εφl]μερη, πρoo6γ-
γιoη oε απ6αιαoη [oη με τηv απ6oταoη τoυ Δiα και oε 1ρovικ6 διιioτημα
(σo
με 1o δισεκατoμμιiρια xρ6vια, τo oπoio απoτελε[ το ανωτερo 6ριo πoυ
o ]eans ε(xε oρ(oει για την ηλικ[α τoυ oι-iμπαντoq. Εdv η απdoταoη πρo-
o€ψιoηg {ταν 100 φ0ρ6ζ μεγαλ6τερη και oι υπ6λoιπεq παρdμετρoι ρυθμ(-
ζovταv αvdλoγα, μια τ6τoια πρoo€ψιoη θα τηv ε(xε υπooτε( €να ιioτρo
oτα τρ(α και oμπoρo6με, xωρig να δεμorjμε αξιωματικd κdτι πoλιj απ(θα'
νo, να υπoθ€ooυμε dτι τo o0αιημd μαq υπ€oτη μια πρoο€ψιoη τ6οο oτε-
vη..., o Jeans πdvτωq oαφιiq δεν π(oτευε 6τι 6λε9 αυτ€q oι oυvθr]κεg Θα
μπoρoιioαν να ιox6oυv oυψρ6νω9 και τελικd χαρακτηρισε αυτ€g τιg oυ-
μπτιiioειg ωg (κdτι απ(θαvo" και τα oυoτι]ματα πoυ ε(ναι 6μoια με τo δικ6
μαg ωq nκdτι σπdνιo), αv και γενικd η 6λη διαδικασ(α δεν {ταv oαδ6vατη
{ πoλιi απ(θανη,. Mε δεδoμ€νo τov αριθμ6 των παραμ€τρων και τηv αβε-
βαι6τητα για τιq τιμ6q τoυg, η αoριoτoλoγ[α τoυ jeans δεν πρ6πει να πρo-
καλε( €κπληξη. Παρd τα6τα επ€μειvε oτo 6τι κομιd λoγικτ] μεταβoλι] των τι
μιirν των παραμ€τρων δεv {ταν αvαμεν6μεvo να oλλdξει τo τελικ6 απoτ€-
λεομα: πολιi μικρ6g αριθμ6q doτρωv €xει υπooτε( μη εφ{μερεq πρooεψi-
oειq. Kαι τo oημαvτικ6τερo ειναι 6τι o |eans τ6vιoε 6τι η Θεωρ(α δεν πα-
ραβ(αζε κανεvα πoooιικo κρrιηρto.
o leans, στo κλαoικ6 €ργo ιoυ Problems of Cosmogony and Stelιar
Dynamics (Πρoβληματα Kooμoγον(αg και η Δυναμικrf των Aστρων, 19'19),
μελ€τηoε τo πρ6βλημα με περισσ6τερεζ λετπoμ€ρειεq και κατdληξε oε oυ-
μπερdoματα περιoodτερo απαιoι6δoξα: oυμβα(νει μ6νo μια πρoo€γγιoη
137

152. ZΩH ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
σε 30 δισεκατoμμυρια χρ6vια, €να oυμπ€ραoμα τ6oo oπ(θανo για την πα-
ρo0oα κατdoταoη τoU σιjμπαντos ιiloτε vα δημιoυργε( αμφιβoλ(α για τηv
ισχ6 τηζ Uπ6θεσηζ τηζ στενηζ πρoo€ψιoηq. o Jeans απ€δειξε 6τι oι τιμdg
των παραμ€τρων δεν ε(vαι γvωoτfg με ακριβεια και κατ6ληξε oτo oυμπ€-
ρασμα 6τι, μoλ0ν6τι η παλιρρoΙκ{ διdoπαoη εξαtτιαζ εv6s διερx6μενoυ
doτρoυ δ6oκoλα θα μπoρoιioε vα Θεωρηθε( ωg πιθαν6 γεγov6q, αυι] η μι
κρη Πιθαν6τητα δεv δικαιoλoγoιioε για τηv απ6ρριψη τηq παλιρρoΙκr]g θε-
ωρiαq. oπoιαδt]πoτε dπoψη και αv απoδεx6ταν κdποιog, φαιv6ταv oαv τo
ηλιακ6 σι]στημα να ηταv κdτι πoλ0 αουν{θιoτo (και, απ6 6oα γνωρ[ζoυμε,
Πιθαv6v να ειναι μovαδικ6". o |eans, στη διdλεξη πoυ €δωσε τo 1923, με
θfμα.H Nεφελιn] Θεωρ(α και η Σ6γxρoνη Kooμoλoγ(α", πρoxιilρηoε τo
σUλλoγισμ6 τoυ €να βf1μα παραπ€ρα, υπoστηρΦνταζ 6τι {ταν δυνατ6v,
μoλovdτι 6χι πιθαv6, vα ιoxιiει 6τι μ6νo η Γη σε oλ6κληρo τo oιiμπαν Θα
μπoρoιioε vα αvαπτιiξει ζωι]. oH αoτρoνoμ(α δε γνωρiζει αν η ζω{ ε(ναι
σημαντικη οτo oxiδιo τηζ φι]σηξ, αρχGι 6μωζ να ψιθυριζει 6τι η ζω{ πρ6-
πει απαρα(τητα να ε(ναι κdπωg oπdνια,.
Αυτ6q o Q(θυρoq, στα χ€ρια τoU Jeans, γρ{γoρα μετατριiπηκε σε κραU-
γη. Mε τιξ δ0o εκδ6oειq τoυ, εξειδικευμεvη και εκλαiκευμ€νη, πoυ πραγμα-
τoπoιηθηκαν oτo τdλog τηζ δεκαετιαζ τoU 1920 (στηv Εικ. 3.3 απεικoνGται
αυι] την περ(oδo), η dπoψη τoυ διαδ6Θηκε ευρυτατα. oι τιμ€g τωv παρα_
μdτρωv tjταv λiγo διαφoρετικ€q, αλλd πdντoτε υπηρχε τo βαoικ6 oενdριo,
σιjμφωνα με τo oπo(o τα dστρα εivαι αραιd διαoκoρπιoμ€vα σro Διdστη-
μα, oι στεvεζ πρooεψ(oειq ε(vαι oπdνιεq και oι σUνθηκεζ για την 6παρξη
ζωι]q πoλ6 απαιτητικεζ. .,.'oλα αυτd υπoδηλιiνoυνΣ, κατεληγε o Jeans, o6τι
μ6vo μια αΠειρoσrd μικρ{ γωνιd τoυ σιjμπαντoζ θα μπoρoιioε vα ε[vαι κα-
τdλληλη για να φιλoξεv{oει ζωι],. Σε αυτd τα δημoφιλη €ργα τoυ η ι1πoψη
τηζ διασπαστικηζ πρoo€ψιoηq των πλανητ6ν απεικoνιζ6ταν με πoλ6 ζω-
vταν6 τρ6πo και η oπαvι6τητα τ€τoιων πρooεψioεωv πoυ θα ε(1αv ωg
απoτ€λεoμα τη δημιoυργια πλανητικ6ν oυαιημdτωv απoτ€λεoε €vo ανα-
π6σπαστο τμ{μα αυτηg ηg εικ6vαq - μια εικ6vα πoυ {ταν κατανoηπ] ακ6-
μα και απ6 το κoιv6.
H θεωρ(α τoυ Jeans _ oτηv oπolα συvεβαλε o Sir Harold Jeffreys _
{ταv
ευρfωq απoδεκn] για διio δεκαετ(εg.'oταv dρxιoε να αμφιoβητε(ται τo
t38

153. ΠΕΡΑ ΑΠo ΤΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMATΑ
Eικ. 3.3. o falter Αdams, o James Jeans (κjτρo) και o Edwin ΗubbΙe με 6νo μoιτΩo τoυ ηλε'
σκoτiου τov tο0 ιτσο'v τoγ Απρλo τoυ l93Ι. i'v.6 τo τηλεσκ6πo των lο0 ιντσd,v βοriησε σην
επ(λυoη τωv μυoτηρΙωv τoν iρη, δεr μπoρoJοε vα επιλιioει τo τρ6βλημα τιοv τλαητικι6ν ουαη-
μdτωv. Αvαημoσιεliεται με ιiδεια ηq Ηuntingιon Library, Σαv Mαρiνo, Kαλιφ6ριια.
1935, αUτ6 συν€βη και πdλι εξαιτ(αζ πρoβλημdτωv πoU ειχαν αφετηρια
τoυξ αρχ€ξ τηζ φυσικηs. Αυιiν τη φoρd {ταv η oειρd των Aμερικαv6v,
Uπ6 τov Henry Norris Russel, o oπoιoζ dσκησε κριτικη σιηv παλιρρo1κη θε-
ωρια, δι6τι δεv μπoρoιioε να δικαιoλoγησει τιζ παρατηρoιjμεvεζ τρoχι€ξ
τωv πλαvητιiν. o Russel δεv μπoρoιJσε να καταvoησει τoν τρ6π0 με τov
oπo(o μια στενη αστρικη πρoσ€Yγιση μπoρo0σε vα απ0μακρ6νει τoυξ πλα-
νητεζ τ6σo πoλιj αΠ6 τoν'Ηλιo και να πρ0σδ6σει σε αUτo6ξ, αντ( στoν
'Hλιo πoυ €xει μdζα χaιεζ φoρ€ζ μεγαλιiτερη, τo μεγαλ6τερ0 μερoξ τηζ
στρoφoρμηζ τoυ σUστηματoζ. Δεν μπoρo6oε επισηζ vα κατανoησει τoν
τρ6πo συμπιjκvωσηζ των πλανητιiv πoυ πρoηλθαν απ6 ην, Uψηληζ θερ-

154. ZΩιJ ΣE AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
μoKρασ(αξ, μdζα πoU εκτoξειjτηκε αΠ6 τoν'Hλιo. H αvτ(ρρηoη αυτ{ oρι
oτικoπoι{θηκε τ€οoερα 1ρ6νια αργ6τερα απ6 τov Lyman spitΖer, o oπoιoζ
{ταν μαΘηι]q του Russel. H πιθαν6τητα 6παρξη5 dλλωv πλαvητικιiiν oυ-
oτημιiτωv δεv fπαιξε καν€vα ρdλo στηv κριτικη τoυq, αλλιi αυτEq oι μoι
ρα(εq αvιιρρ{oειq τoUζ εqαv ωg απoτ€λεoμα vα μην υπιiρxει μια λειτουρ-
γικ{ επιοτημovικ{ θεωρ(α για τηv πρo€λευoη τoυ ηλιακod oυoτr]ματoq, γε-
γoνdg πoυ σUντdλεσε oτo vα τεθε( μεταξι3 φθoριiq και αφΘαρo(αg η ιδ€α
τηg oπαvι6τηταg τ€τoιων oυοτημdτωv.
H dπoψη πoυ επικρατoιjοε τov 19o αι6vα, η oπo[α ευvoo6oε την ιδEα
τηg αφθoν(αg τωv πλανητικιilν σUστημdτωv, τ€θηκε στo περιθιilριo για δι1ο
δεκαετ(αg εξαιτιαζ τηζ παλιρρoiκι]g Θεωρ(αg τωv Jeans και Jeffreys. Πfρα
απ6 την τελεoλoγικη dπoψη τoυ Proctor και dλλωv, o συνdδελφoζ τoυ
Jeans, 5ir ΑrthUr Εddington, €θεoε τo ερι.iτημα <Π6oα βελανiδια πρ€πει να
διαoκoρπιoτoιjν, ιiοτε κdπoιo vα μεγαλ6oει και να γ(νει βελαvιδιd; Xρειd-
ζεται η φι1οη να ε(ναι περιoodτερo πρoσεrrικη με τα dστρα τηq, παρd με
τα βελαviδια τηg; Εdν πριiγματι η φ0ση δεν εξε υι|;ηλ6τερo ατ6xo απ6 τη
δημιoυργ(α εν69 oπιτικo6 για τo oπoυδαι6τερo πειραμd τηq πoυ ε(ναι o
dvθρωπoq, δεv εixε παρd να oκoρπ[oει €να εκατoμμ0ριo doτρα απ6 τα
oπo(α €να Θα μπoρo6oε τυxα(α [sic] vα επιτ0xει τo oτ6xo τηq,. H εξαoφd-
λιoη εν6g θεωρητικoιi θεμελ(oυ για αυτf1 τηv αvαπdντεxα διαφoρετικl] κo_
σμoαvτ ηψη απoτελoιjσε οημαντικ6 μ6ρoζ τηζ κληρoνoμιdg τoυ James
Jeans.
Αλλιi αλ(μoνo, αυπj η κooμoαντ[ληψη δεν εαε αξιωσειζ αvτικειμεvικηξ
αλl]θειαq oε βαθμ6 μεγαλιiτερo απ6 τηv π(oτη τoU 19oυ αιι-aνα oτηv αφθo-
v(α πλανητιilν με παρoυo(α ζωηq. Εvιil oι πρωτoι ιoxυριομoi για τα πλανη-
τικd oυοτηματα, oι oπo(oι βαo(ζovταv oτιg παρατηρ{oειg, δεν ε(xαν διiloει
απoτελfoματα με τηv αλλαγη τoυ αιιilνα, oι1τε η θεωρ(α ειχε επιλιjσει τo
πρ6βλημα ωq τo 194o _ και oιjτε θα μπoρoιioε _ ειδικd μετd την εγκατdλει
ψη τηs θεωριαζ τωv oπειρoειδιiιν vεφελωμdτωv ωq επαληθευτικ{ dνδειξη.
H αμφιoβητoιiμεvη νεφελικ{ υπ6θεoη εixε παραγκωνιoτε( απ6 τηv υπ6θε-
oη των πλανητoειδιirv των Chamber|in και Moulton και oτη oυv€xεια απ6
την παλιρρoΤκι] Θεωρiα των Jeans και Τζaφρι, εvιil oι Russel και Sρitzer αν€-
τρεψαv τηv τελευταια, με απoτaλεσμα να δημιoυργηθε( θεωρητικ6 κεv6. o
110

155. ΠEPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMΑTΑ
εΠ(τιμoζ διεUθυντηs τoυ Αστερoσκoπε(ou Λικ Robert Aitken, επανεξετdζo-
vταζ τo 1938 τιξ υπoΘfσειζ δημιoυργ(αq πλανητικιilν oυoτημdτων εξαιτ(αg
oιjγκρoυoηg doτρων και τη νεφελικ{ υπ6θεοη, εξακoλoυθo0oε να θεωρε(
τη δημιoυργiα πλανητικιilv oυoτημdτωv ωq €vα nεξαιρετικ6 γεγov6q,. H
λ€ξη .,εξαιρετικ6, δε o{μαιvε μovαδικ6 για τoν Αitken, o oπo(og τ6vιoε 6τι,
ακ6μα και αν €vα μ6νo doτρo oε κιiΘε εκατoμμι-1ριo doτρων τoυ Γαλαξ(α
μαg δι€θετε πλανητικ6 o6oτημα, Θα υπ{ρxαν ακ6μα 30.000 ηλιακd συστη-
ματα _ και τα τηλεoκ6πια τηg επομ]q μπoρo6oαν να διακρ(νoυν διjo εκα-
τoμμ6ρια γαλαξiεq.
o Αitken πdvτωq _ o oπo(og {ταv αoτρov6μoq παρατ{ρηoηq - δε δια-
τηρoι1oε ελπiδεg για €να ουμπ€ραoμα πoυ θα βαoιζ6ταν oτην παραπ]ρη-
oη. Kατιi τηv dΠoψη τoυ,
"δεν
υπl]ρxε ελπ(δα, oπτικ{g παραι]ρηoηq πλα-
νητικιilν oυoτημdτων. Eπιoι]μανε επ(oηg 6τι οι βαρυτικ€q παραμoρφιiloειg
των τρoxιιitν τωv dαιρωv Σε(ριoq και Πρoκιjων Πρoκαλoιjvταv απ6 oιitματα
πoυ θεωρoιiνταv 6τι dxoυν μdζεq
(oεg
με τo €vα τρ(τo τη5 μιiζαg τωv πρω-
τευ6ντων doτρων, oε αντ(θεoη με τo ηλιακ6 μαg o6oτημα τoυ oπo[oυ η
μdζα ιooιjται με τo '|/745 τηg μdζαq τoυ 'Hλιoυ, μια dπoψη που απoκτo6oε
βαρrJτητα λ6γω τηq επιτυγημ€vηq καριiραg τoU στηv αστρoνoμ(α των δι
πλιiiν doτρων. Mε μια ειiαιoxη αναλoγ(α, o Αitken oυμπ6ραvε oωoτd 6τι,
με τιg υπdρxoυoεg τεxνικ€q. τo ηλιακ6 μαg o6oτημα πρ€πει κατιi oυv€πεια
vα εivαι πoλ6 μικρ6 για vα αvιxνευτε[ με βdoη τη μ€θoδo τωv βαρυτικιilv
παραμoρφιiloεων ακ6μα και απ6 €να κovτιν6 dαιρo. Αυτ6 κdvει εκπληκτι
κd τα γεγov6τα πoυ επρ6κειτo να ακoλoυθl'1ooυv μ6λιζ 5 χρ6νια αργ6τερα,
γεγoν6τα τα oπoiα _ δικαιoλoγημiνα { 6xι _ θα μετ€τρεπαν τo oκετπικιoμ6
oε αιoιoδoξ(α.
3.2 ΣrΙMEΙo KAMΠΗΣ: 1943-|95a
Στo διdoτημα τωv 15 ετιi}ν oνdμεoα αια 6τη '1943 και 1958 εμφαv(στηκε
€να σημαντικ6 οημε(o καμπτ]g oτηv αντ(ληι|η για τo oxηματιoμ6 των πλα-
vητικ6v oυoτημdτων. H διαφoρoπo(ηoη εi1ε ξεκινι|oει με τηv κριτικη πoυ
doκηoε o Rυssel oτην παλιρρoΙκf1 θεωρ(α τωv |eans-Jeffreys, αλλd τρoφo-
Ι41

156. zoΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
δoτl]Θηκε απ6 την αvαζωoγdνηoη πoυ πρoκdλεοε μια τρoπoπoιημfvη νε-
φελικ{ υπ6θεoη, η oπo(α πρoεκυψε εξαιτ(αg των πρo6δων oε πεδiα τ6σo
διαφoρετικd 6πω9 η αoτρoνoμ(α των διπλιirv doτρων και η μ€τρηoη των
αoτρικιlv περιdδων περιoτρoφl]g, αλλd και _ τo πlo εκπληκτικ6 απ6 6λα _
εξαιτ(αg επiμoνων ιαxυριομιirν 6τι εixαν πραγματικd παρατηρηΘεi πλαvητι
κιi oυoιjματα { τα απoτελ€oματα τηg 6παρξr]9 τoυg. Επιπλ€ov, υπr]ρξαv
και γενικ6τερα γεγoν6τα oτo πεδ(o τηg κooμoλoγ(αg πoυ oυνωμ6τηoαv
υπ€ρ τηq αλλαγt]g, γεγov6τα τα oπo(α orjτε o (διoζ o ]eans μπoροrjoε να
αγνoιjoει.
oι επιπτιiroειq τηζ επανdστασηζ πoυ oημειιilθηκε αιηv κooμoλoγ(α oτιg
δεκαετiεg τoυ 'l92o και τoU 193o _ €vαζ oημαντικd δrευρυμ€νog Γαλαξ(αg, η
ι1παρξη αvαρ(θμητωv (νησιδων σ6μπαντoζ) γεμdτωv απ6 dστρα, €vα σιi-
μπαv πoU διαoτEλλεται oτo xιirρo και oτo 1ρ6νo _ ε(ναι εμφαvε(g στην αvα-
θειiιρηoη oτην oπo(α πρo€βη o Jeans τo ]941 σε σχ6ση με τo θ6μα τηq
6παρξηq ζωι]q oε dλλoυg κ6σμoUζ. o Jeans, d1ovταq διατυπιiroει μια αoα-
φη dπoψη για τtq πιθαν6τητεζ ιjπαρξηξ ζω{g oτoν Αρη και στην Αφρoδι
τη, oτριiφηκε στo βασaειo τωv doτρωv και oτηv πρoiλευoη των πλανητι
κιilν oυoτημdτων. Απ€δειξε 6τι, με τιg παρoιloεq oυνθηκεg τoυ o6μπαvτog,
η συχv6τητo αoτρικιilν πρoοεψ(oεων θα {ταν μ6νo μiα κdΘε l0'u xρ6νια,
Πρdγμα πoU oημα(νει 6τι, για dστρα με ηλικ(α 2 δισεκατoμμιjρια χρ6vια, 1
doτρo oτα 500 εκατoμμ0ρια θα μπoρoιioε να 6xει πλαvτ]τεg. lι,4dxριq εδιir,
αυτ6 απoτελoιjoε και τov παλαι6 ιoxυριoμ6 τoU. Αλλd απoτελo6oε oημιiδι
τωv καιριiιν dτι πρoxιiρηoε λ€γovταq πωg, μoλoν6τι αυτ69 o αριΘμ6q φαι
ν6ταν vα απoτελεi €vα μικρ6 κλdoμα, oε €vα o0μπαν με 10 δισεκατoμμυ_
ρtα γαλαξ(εq, 6πoυ o καθdναq περιειχε ]oo διoεκατoμμ6ρια ιioτρα, αυτ6
τo μικρooκoπικd κλdoμα αvτιπρooωπειiει 2 εκατoμμιjρια εκατoμμυρ(ωv
ιiαιρωv πoυ Θα μπoρoιioαv vα διαθfτoυv πλανητικd oυoι]ματα! Η oτατι
οτικl] _ και η viα κooμoλoγ(α _ πρ6λαβαν τoν Jeans, ακ6μα και oτην περ(-
πτωση πoU oτo Γαλαξiα μαg υπι]ρxαν 2.000 μ6vo τ6τolα oυoι]ματα. o
Ieans αναγκdστηκε vα επεκτεivει τoν oριoμ6 τoυ
"oπιiνιoυ> και vα καταλl]-
ξει οτo oυμπEραoμα 6τι nμoλov6τι τα πλανητικιi oυoτιiματα θα μπoρoιi-
οαv vo ε(ναι oπιivια αιo Διdoτημα, εν τoιiτoιq o συvoλικ6ζ αριθμ69 τoυg
απ€xει πoλιi απ6 τo vα εivαι αor]μαντog,.
142

157. ΠEPΑ ΑΠo TΑ HΛΙΑΚΑ ΣΥΣTΗMΑTΑ
Τoν επ6μενo 6μωq xρ6vo η dπoψη τoU Jeans ε[xε αλλdξει ριζκd. o
Jeans, oε μια επιoτoλt] oτo περιoδικ6 Νature' ττoυ κυκλoφ6ρησε στιξ 20
loυν(oυ τoυ 1942, αvτιδριilνταζ oε πρ6oφατoυg ισχυρισμoιiξ για οoβαρd
πρoβλl]ματα δυναμικι]g πoυ ανακιjπτoυν oτα πλα(oια τηq παλιρρoiκ{q Θε-
ωρ(αg εξαιτ(αq τηg υπ6Θεoηq 6τι o'Hλιog εixε περ(πoυ τo oημεριν6 τoυ μ€-
γεΘoq τη oτιγμ{ τηg πρoo€ψroηq, διαβεβαiωνε 6τι,6ταv oυν€βη η πρo-
ofψιoη, τo πιθαν6τερo ε(ναι 6τι τo μ€γεθοg τoυ'Hλιoυ ξταv oυγκρ(oιμo
με μια σφαιρα πoυ €φτανε μ6xρι τη oημεριvt] τρoxιd τoυ oυραvo6 t] τoυ
Πooειδιiνα. o Jeans, οε μια εσχατη πρooπdθεια υπερdoπιoηg τηq παλιρ-
ρoΙκηζ θεωριαξ, αvαγκdoτηκε να αυξt]oει oημαvτικιi τo μiγεθoq του'Hλιoυ
τηv επoμ] τoυ υπoτιΘ€μενoυ oμματιoμoιi τoυ πλoνητικo6 ουοτl]ματog.
Αυτη η παραχ0iρηση α6ξηoε οημαντικd τηv εvεργ6 διατoμ{ τoυ'Hλιoυ και
κατ' αναλoγ(α και τηv εvεργ6 διατoμη τωv dλλωv doτρωv. Kατd τηv dπo-
ψη τoυ jeans, αυι] η παραxιiιρηοη 6χι μ6ν0 αvτιμετωπιζε τα πρoβλ{ματα
δυναμικ{g, αλλd oδηγoιiοε και oε 6να dλλo oυμπ€ραoμα: με αυτ6 τo μ6γε-
θog τoυ'Hλιoυ, oι oλικ€g πιΘαν6τητε9 αxηματιoμoι.i πλανητιilν {ταν τιilρα
μ[α οτιg €ξι. Kατd oυν6πεtα, oδεv υπιiρxει πλioν καμιd ανdγκη vα ζoρiooυ-
με τιg πιθαν6τητεg για να αιτιoλoγησoυμε την ιiπαρξη τωv πλανητιiiν,. To
τελικ6 oυμπ€ραoμα εiναι κdτι πoυ δ6oκoλα θα αν€μεvε κdπoιoq απ6 τov
Ieans: (Ν/ια oναλoγ(α ιioτρων, πoλιj μεγαλιiτερη απ6 6,τι €1oυμε μ€xρι τιi-
ρα φανταoτεi, πρ€πει vα oυνoδεtjεται απ6 πλαυjτεq. H ζωf1 oτo oιjμπαv
πιθαν6v vα ε(ναι αoιiγκριτα αφθov6τερη απ6 6oo voμ(ζoυμε,. To 6λo εγ
χειρημα καταδε(κνυε τo ειiθραυoτo τoυ επιxειρ{ματog και τoυq κιvδιivoυg
πoυ oυνεπdγεται η xρ{oη εξιoιiloεων των oπo(ων oι παρdμετρoι δεν ε[ναι
ακριβιiq πρoοδιoριoμ€νεg. Για 25 χρ6νια o ]eans πρ€oβευε τηv dπoψη τηζ
oπανι6τηταg τηg ζω{g oτo oιiμπαν. Tιiρα, oτα τελευταiα xρ6νια τηq ζω{q
τoυ, αvαΘειilρηoε τιq απ6ψειq τoυ και μετd τo θdνατ6 τoυ τo 1946 δεν
dφηoε oυοιαoτικoιjq κληρoν6μoυg τηq θεωρ(αq τoυ.
Η μετααιρoφη τoυ Jeans {ταν μ6νo η αρxt], και oι ρωγμ€q oτην παλιρ-
ρoiκ{ θεωρ(α τηg περι6δoυ 1941-1942 επρ6κειτo να γ(νουν τo ρι]γμα μ€oα
απ6 τo oπo[o Θα oρμoιioε τov επ6μεvo χρ6νo o χε(μαρρoζ τηq αλλαγι]g,
6ταv διατυπιilθηκαν €vτoνoι, και απ6 διdφoρεζ πλευρ€q, ιαxυριoμo( βαoι
oμ€voι oτην παρατι]ρηoη, πoυ αφoρoιioαv oτην ιiπαρξη διio πλανητικιilν
143

158. zΩH ΣΕ ΑΛΛoYΣ ΚoΣMoΥΣ
συστημdτων γιjρω απ6 κoντιvd dστρα. Πoλλo( αoτρov6μoι €oπευoαν να
καταληξoυν oε γεvικd συμπερdσματα, ιδια(τερα κdτω απ6 τo φωq τωv ν€-
ων παρατηρ{oεωv. o Ηenry Νorris Russel 6γραψε τo 1943: (Kατd συvε_
Πεια, και στη βdοη τωv v€ων (βαoιoμ€vων στηv παρατηρηση) ενδεξων,
εμφαviζεται πoλ6 πιθαv6 6τι ανdμεoα oτo o0νoλo των doιρωv υπdρxει
€vαg μεγιiλοq αριθμ6ζ πoU oυvoδειjεται απ6 oιilματα τ6oo μικρd 6oo oι
πλαυ]τεg τoυ ηλιακorJ μαq σUστηματoξ. Aυτ6 απoτελε( μια ριζoοπαoτικl]
αλλαγ] _ oτην πρdξη μια πραγματικι] αvατρoπt] - τηq ιiπoιpηg πoυ επικρα-
τo0oε γενικιilg μiα t] δ6o δεκαετ(εg πριv,.
oι εκπληκτικo( ιoxυριoμoi για πλαvητικd oυοι]ματα, oι oπo(oι εμφαν(_
στηκαν τo 1943 και βασ(ζoνταv στην παραι]ρηοη, oφεiλoνταv oτην
αστρoμετρικη μεθoδo και πρoεκυψαv τελε(ωq φυoιoλoγικd απ6 πρoγριiμ-
ματα αoτρovoμικ{ζ €ρευναζ πoυ (€τρεχαν,, με σκ0π6 τη μ€τρηαη τωv θ€-
σεων και των κιv{oεων των ιiαιρωv. Ειδικ6τερα, oι μετρησειξ των αστρι-
κιilv παραλλdξεων* με τη βo{Θεια τηg φωτoγραφικηq μεθ6δoυ μπoρoιioαν
να ανιχνει1σoυv εξαιρετικd μικρ€g μετατoπιoειg τωv θfoεωv των αστρων. H
μεγαλJτερη παρdλλαξη {ταν μικρ6τερη απ6 ivα δευτερ6λεπτo τηg μo(ραg,
και oι περιoo6τερε9 {ταν πoλι1 μικρ6τερεζ. Στη διjοκoλη υπ6θεoη τηg
αoτρoνoμικr]g μEτρηoηq γωνιακιiν μεγεθujv, μια διαδικαoiα πoυ €παα1ε
απ6 τυχα(α και oυοτηματικιi λdθη, αυτ6 απoτελoιjσε τηv πλ€ov ακριβri μ€-
* Πoριiλαξη. Παρι J.αξη ovgμιiζεται η μετοβoλl] τηq γω,ιακiq
θlηq δ$o orrητων α}τικειμ6νων τoυ διαπιoτωνεται απ6 iναv κιγoιi-
μενo τορoτηρητi. Mε ιiλλα λ6γα, εiνoι η μετατι1πιοη εv6q α'τικειβ'
νoυ στo φ6ιτ0 τωγ μακριvι6ν doτρων, 6πo9 η διαπιoτι6νει dναg κινo$'
μενoq παρατηρητ{q. Oταv η πορd)J'oξη oναφ6ρετoι oε dαιρα, ονoμd-
ζεταl
'αο-rρικi ταρdinαξη. Mε η μrθoδo τoυ τριγωιιομoli, μπoροnμε
ιο υnoλoμooυμε onooιdoιιc oυρdν1ωι αν.ιιΚ ιμavωt. o'..n,a. onο
τιζ τρειζ Yωι.{εζ τoυ τριγι6νoυ, ψωρiζoυμε και μιο πλευριi. Αν εiναι
}γωοπi η ταρdλnαξη εν69 <ioτρoυ, μπoρoιiμε vα υπoλo1,{οoυμε ην
απιioταoj τoυ απ6 τo αντiοτροφo ηg πoριlλλαξηc. Σηv ατεναlτι ει_
κ6να φoiνετοι η ετ]iσιo ποριi1λαξη p εν6q dστρoυ. Η πoριiλαξη ε1ναι τo μισ6 ηζ γω,ιαζ τoυ δι-
τλod κ6voυ. oι αoτρικ6q ταρσiλdξειg d1ουν πολιi μιιρ3q τιμig. Για ταριiδειγμο, ταρdiλαξη τoυ
doιρoυ Proxima Cenrauli εΙναι 0,77233 δευτερ6λετπα τη9 μo1ραq (και ατιοτoι1εi οε απ6oιαοη
εκφραομcη οε dτη φωτ6ζ). ΓωνΙα ιση με 0,772 δευτερoλdτπων τηg μοiραζ εivαl η γΦι,1o υπ6 ηv
οπoiα φα{ιεται ivαg κiκλοζ με διdμετρo 2 cm απ6 ατ6σταση 5,3 km.
141

159. ΠEPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMΑTΑ
θoδo, με απoτ€λεoμα η €ρευvα για πλαvητικd oυoι]ματα vα πρo1ωρ{oει
iνα β{μα παραπ€ρα.
Τα γεγoν6τα τoυ 1943 πρ€πει vα αξιoλoγηθoιiv oε αx€oη με τη oυμβo-
λη τoU Peter van de Kamp, o oπo[og θα κυριαρ1o0oε oτo πεδ(o τηg αvαζl]
τηoηg πλαvητιiν μετd τη δεκαετ(α τoU 1930. o van de Kamp (Eικ. 3.4), μα-
θηι]g τoυ Ηertzsprung γεvνημiνoq oτηv oλλανδ(α, i1ταν ακ6μα μαΘηπ]q
Λυκε(oυ τo ']916, τo aτoζ πoυ o |ames Jeans πρ6τειvε για πριilτη φoρd τη
θεωρiα τηg αιενηq πρoo€ψιoη5 για να εξηγr]oει την πρo€λευoη τωv ηλια'
κιilν oυοτημdτων. 'oμωζ, 10 xρ6vια αργ6τερα, εργαζ6ταv oτo Αoτερooκo-
πε(o Leander Mccormick τoυ Παvεπιoτημ(oυ τηq Bιρτζivιαq. o van de
Kamp €φταoε oτιg Hvωμ€νεg Πoλιτε(εq τo 1923 για να βoηΘ{oει oτην
πραγματoπoξoη εν6g πρoγρdμματoq υπoλoγιoμoιi των (διων κινι]oεωv
των doτρωv, €να πρ6γραμμα τo oπo[o βαoιζ6ταν oτη xρ{οη ανακλαoτι
κιilν τηλεoκoπfων με μεγdλη εστιακη απ6σταση. Αυπ] ακριβιiιg η παρdδo-
oη τηg μiτρηoηq τωv αoτρικων θioεων υπr]ρξε τo λ(κνo απ6 6που αναδU-
θηκε τo €ργo τoυ van de Kamp, δι6τι η (δια αρxη μπoρε( vα εφαρμooτε(
oτην €ρευνα για τηv ανακdλυψη πλανητικιilν oυνoδων τωv doτρων. Ν4oλo
ν6τι oτιq δεκαετ(εg τoU 192o και τoυ 1930 η ερευvα για τηv ανακdλυι.pη
πλανητιiiν δεν απoτελoιioε απoκλειoτικ6 oτ6xo (o oτ6xoq {ταν απλιilg vα
μετρηθo6ν παραλλdξειg και vα υπoλoγιoτo0v oι (διεg κιv{oειg), η αvακdλυ-
ψη των διαταραχων oτιg (διεq κινι]oειg τωv πλανητιilv {ταν €να παρdπλευ-
ρo απoτiλεoμα τηq μεθ6δoυ τoυ υπoλoγιoμoι-i τηq παριiλλαξηg, η μdτρηoη
τηg oπoiog επαvαλαμβαν6ταv xρ6νo με τo χρ6ν0 για τo (διo doτρo. 'oταv
τo 1936 ανακoιν{i}θηκε oτo Αoτερooκoπεfo λ,4cCormick η πριirτη διαταραxr]
oτην (δια κ(νηoη εν6g dστρou, η παρατι]ρηoη τηq oπo(αq βαo(oτηκε oτη
χρηση τηζ φωτoγραφικηζ μεθ6δoυ, επιβεβαιιirθηκε για τov Peter van de
Kamp η xρηoιμ6τητα τηq μεθ6δoυ τηq φωτoγραφικ{q αστρoμετριαζ για
την €ρευvα oυvoδιilv πλoνητιilν μικρ{g μdζαq. Τo επ6μενo ετoS, τo 1937,
€γινε διευθυντ{g τoυ Αoτερooκoπε(oυ 5prou! τoυ Koλεγioυ Swarthmore και
ξεκ(vηοε 6vα πρ6γραμμα για την ανακdλυψη oυνoδων μικρ{q μdζαg, ερευ-
νιiνταq για διαταραx€q oτην κiνηoη των πλανητιilv με τη μdθoδo τηg μ€_
τρησηζ τηζ παρdλλαξηq.
o Kaj Strand, εργαζ6μενoq υπ6 ηv καθoδl'1γηoη τoυ van de Kamp αιo
t45

160. ZοΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMοYΣ
Εικ. 3.4. o Ρereτ van de Kamp, τρoτoπ6ρoζ κυηγ6ζ τλαητ.6V του αι.6να, dρχισε ην οvαξiηστi
του τo Ι937 oτo Αfiερoσκoπε(o Sproul τoυ Koλεγ{ου Swanhmore και αvακoivωoε τηv αvoκdλυfη
εv6q τλαητικon oυvοδoi τoυ ιiαιρoυ τoυ Barnard τo Ι963. Eδ.δ εμφαviζετoι με τo αvακλoαιικ6
τηλεσκ6πιο τoν 24 ιτσι6v τoυ Sprοul πoυ 1ρηοιμoτotηοε για vα κιiνει τιq παραηρtjοειq τoυ. Απd
τo dρθρo τoυ νan de Κamp ιThe planeιary System of Barnard,, ustas in AsrrcΛomy' 26 (1982),
]46. To δικαtojματα παραχoρiθηκav τo 1982 με τηv ευγειικτj dδεια απ6 το ΕΙsevier Science - Νι,
Bur8erhaι$tιaat 25, ] ο55 Kv Αmsιerdam, The Netherlands.
146

161. ΠEPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMΑTΑ
Ααιερooκoπε(o SprouI, ακoλoυΘοι1oε €ναν dλλo δρ6μo φωτoγραφικι]g ααιρo_
μειρiαg: μελετoιjoε τα διπλd doιρα, €να πεδ[o αιo oπoio {ταν πρωτoπ6ρoq
o Ηertzsprung. Στo τ€λog τoU 190υ αιωvα υπ]ρxαν ιoxυριoμol για oτπικ€q
παραηρ{oειq διαταραxιilν σε συστiματα δπλιilν doιρων, αλλd o Strand τo
1943 αvηγγειλε 6τι εixε oνακαλ6ιpεη xρηoιμoπoιιilνταg η φωτoγραφικr] μ€θo-
δo, διαταρα16q πoυ φoν€ρωναν ηv ιjπαρξη πλαvητικoi oυνoδoιj του
dσtρou 6i τoυ KtJκνoυ, πoυ rjταν μωαι6 ωg €να απ6 τα πριilτα doιρα των
oπo[ων μετρ{θηκε η παριiλλαξη τo 1838. o strand, χρησιμoπoιι.bvιαg φωτo_
γραφικ€g παραηρr]oειq των περι6δων 1914-1918 και 1935-1942, ανακo[vωoε
6τι αvαμφ(βoλα *H μ6vη λ0oη πoυ ικαvoπoιε( τιq κιν{oειg που παρατηρr]Θη_
καν oδηγε( αιo oυμπ€ραoμo 6τι η εξαιρετικd μικρt] μdζα τoυ oυvoδoιi ιooιj-
ται με τo 1/60 τηq μdζαq τoυ'Hλιoυ { τo δεκαεξαπλdoιo τηζ μdζαζ τoυ Δια.
Εφ6oov η μdζα τoυ ε(ναι oημαvιικιi μικρ6τερη απ6 τη μικρ6τερη αoτρικ{
μdζα πoυ ε(ναι γνωΦ (Kruger 608 = 0,14 [ηλιακ€q μdζεξ]), o oκoτειν69 oυ-
voδ6q πρ€πει vα 6xει μια εψενtj λαμπρ6ητα τ6oo εξαιρετικd γαμηλι] ιilαιε
vα μπoρoιiμε να υπoθ€ooυμε dτι πρ6κειται για πλαvfτη και 6xι για dαιρo.
Αυτ6 oημαiνει 6τι dμι ανακαλυφθεi κ(νηoη πλαvητη €ξω απ6 τo ηλιακ6 μαq
oι1αιημα,. Σxεδ6ν ταυτ61ρovα o εξtiδελφοq τoυ van de Kamρ, Dirk Reuyl, και
o αστρ0ν6μoζ τoυ Leiden Εrik ΗoΙmberg, βαoιζ6μεvoι κυρ(ωq oε παραηρ{-
oειq πoυ €γιναν oτo Ααιερooκoπε(o Leander McCormick, αvακoινωσαν 6τι ει
χαv αvακαλ0ψει 6vαv πλαvητικ6 oυνoδ6 τoυ dσtρou 70 τoυ oφιoιixoυ. Moλo-
ν6τι αvαφ€ρθηκαv oε €vα <τρ[τo oιiμα, και 6xι oε €ναv
"πλαv{τη,, η υπoλo-
γιoΘε(oα μdζα βριoκ6ταν μεταξιi 0,008 και 0,012 ηλιακdlν μαζιilν (oυγκρioιμη
με την τιμr] ο,016 τηs μdζαζ τoυ πλαv{τη πoυ ιopρloηκε 6τι ανακdλυι|Jε o
Strand). To 6τι αυτr] η τιμl] βριoκ6ταv μ€σα στo ειalρoζ τωv πλαvητικιilv μα-
ζιitν δε διiφυγε τηv πρoooμi καvεν6g.
H αντiδραoη oε αυτig τιq ανακαλ6ψειζ {ταv oημαντικl]. o Russel, αμd-
oωq μετd τη δημoo(ευoη των απoτελεoμdτων, κdθιoε και oυv€ταξε dναν
oυναρπαoτικ6 υπoλoγιoμd πoυ δημooιεστηκε oτo τε6xog τoυ loυv(oυ τoυ
περιoδικo6 Scientific American Τoν επ6μεvo μηνα, o Russel oε €να dρθρo
με τov τ(τλo nΗ εξαφdνιoη τoυ αvθρωπoκεντρισμot]), πoU εγραψε για τo
iδιo περιoδικ6, τoπoθ€τηoε τd απoτελ€oματα oε dνα γενικ6τερo πλα(oιo.
Επιπλ€ov, αιη διdρκεια τηq (διαq περι6δoυ, €γραψε aνα dλλo dρΘρo, oτo
147

162. ZΩΗ ΣE ΑΛΛοYΣ KoΣMoYΣ
oπoιo μελετoυσε απ6 θεωρητικη dπoφη τα φυοικιi xαρακτηριoτικd των
αστρικωv συνoδ6v με μικρι] μιiζα. Στo dρθρo αυτ6 κατ€ληγε αιο oυμπ€-
ρασμα 6τι no xαρακτηριoμ6g τoυ ν€oυ oιlματοg ωg πλανr]τη βρ(oκετoι
αναμφ(βoλα μ€oα oτα 6ρια τηg απoδεκτ]ζ χρησηζ τoυ 6ρoυ". Λfuoυg μr]-
vεq αργ6τερα ξ6oπαoε μια oυζl]τηoη μεσα απ6 τιq oελ(δεq τoυ Nature
αvαφoρικd με τη σημασ(α τηs αvακdλUψηζ για τιq θεωρ(εq δημιουργiαq
πλανητικιilν oυoτημdτωv. Στιq oυζηι]oειg αUτ6ζ συμμετεαε και ο (διoq o
Jeans, ιαxυριζ6μενog 6τι, με τιζ τρoπoπoιησειζ πoυ ειχε κdvει τoν περα-
ομfvo xρ6νo, oι ν€εq ανακαλιjψειζ δεν εΠηρ€αζαν την ισχ6 τηζ παλιρρoΙ-
κ{g Θεωρ(αq. Αλλd €να 1ρ6νo πριv πεΘdνει, o Jeans δηλωσε oτo ακρoατη-
ριo τoU BBC: nTo oιjvoλo των πλανητιilν oε 6λo τo Διdοτημα φα(νεται να
ε(vαι εκατoμμιjρια εκατoμμUριων εκατoμμυριων, τo λιγ6τερo". Π6ντε xρ6-
νια νωρ(τερα κανειζ δε θα π(αιευε 6τι αυτd τα λ6για τα ειχε πει o Jeans.
To απoτiλεoμα αυτιiν των αvακαλιiι}εων, πoυ βαo(ζoνταν στην παρα-
τηρηση, ηταν να πρoβληθorjv ευρ0τατα και να αναδειμo6ν μ6σα απ6 τιζ
σελ(δεξ τoυ Περιoδικo6 Τime' Aπ6 καιρ6 oε καιρ6 €πεφτε λdδι oτη φωτιd
6πω9 €γινε, για παρdδειγμα, με τηv ανακo(νωoη τoυ van de Kamp τo 1944
για την αvακdλυιpη oυνoδιiν μικρl]g μdζαζ των doτρωv τoυ Barnard και
τoυ Lalande 21185. Moλoν6τι τo oυμπdραoμd τoυ ηταv 6τι πtθαv6v να
επρ6κειτo για αστρικ€ζ μdζεg και 6xι για πλανητικig, αυτo( oι oυvoδo( εvi_
σχυσαv τη διαμdxη για τoUζ σUνoδoιjζ μικρξg μdζαg και 20 χρ6νια αργd-
τερα Θα απoτελo6oαν τo αντικε(μενο μιαq περιoo6τερo εvτυπωoιακt]g ανα-
κo(vωoηq. l,4oλ0ν6τι oι ισχυρισμoι τωv Strand, Reuyl και Holmberg θεω-
ρoιiνται πλ€oν γενικιilg εoφαλμ€νoι, δεv μπoρoιioαν vα απoρριφθoιlv ορι
oτικd για πoλλd χρ6νια. Στo διdoτημα πoυ μεσoλdβησε, αuτo( oι ιo1υρι
oμo( €παιξαν iνα κεντρικ6 ρ6λo oτην ανατρoπl] των απ6ψεων για τη συ-
χν6τητα τωv πλανητικων ουoτημdτων.
To αυξημ€νo ενδιαφ€ρov για τo θ6μα των oυνoδιilν μικρt]g μιlζαq πoυ
πρoκλl]θηκε εξαιτ(αq αυτιilν τωv ανακαλ0ψεων, 6πωq και για τη δημιoυρ-
γ(α τoυq, με την oπo(α ασχoλoιjνταν διιiφoρα αoτρoμετρικd πρoγρdμματα
σε εξ6λιξη, ε(ναι φανερ6 oτo περιoριoμ€νηq oυμμετoμ]q Συμπ6oιo με Θ€μα
nΝιivoι αoτ€ρεg και πλανητoειδε[g oυνoδo(,,, τo oπo(o πραγματoπoι{θηκε
οτo τ€λog τoU 1943 Uπ6 την αιγ(δα τηq Αμερικαvιπ]q Αστρoνoμικηζ Εται
Ι4B

163. ΠEPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMΑTΑ
ριαζ. Αvdμεσα στα θ€ματα πoυ συζητηθηκαν ηταν και τo θ€μα τηg διαφο-
ρdq μεταξι1 doτρων και πλαvητιliν oε oυν6ρτηoη με τη μdζα τουg. o
Russei κατ€ληξε στo συμπ6ρασμα 6τι iνο αvτtκε(μενo με μdζα μικρ6τερη
απ6 τo 1/2O τηq μdζαq τoυ'Hλιoυ μαq πρ€πει να εχει εΠιφανειακη θερμo-
κραo(α περ(πoυ ιση με 7o0 K και θα πρ€πει να ε(ναι α6ρατo ακ6μα και κd-
τω απ6 τιq καλιjτερεq ουvθ{κεg. Tov επ6μενo xρ6vo o van de Kamp απo_
δ€μηκε τηv τιμη 1/2o (o,o5) τηζ μdζα5 τoυ'Hλιoυ πoυ πρ6τεινε o Rι]ssel
(ωζ μια διαχωριστικr] γραμμ{ αvdμεσα στα oρατιi doτρα και oτα καθαυτd
α6ρατα oιilματα, τα oπo(α θα πρooδιoρ(ζoυμε με τo γενικ6 6ρo πλαv{-
τηq,. Ν/ια oυμφων(α πdνω oτoυg oριoμoυq {ταν πιθαν6ν το oυμπ€ραoμα
πoυ τα(ριαζε oτην €ντovη δραoτηρι6τητα τηg περιdδoυ 1943-1944. oλol
6μωq oυνειδητoπo(ηoαv 6τι η επιβεβα(ωση και η παραπiρα πρ6oδoq oτην
dρευνα για πλανητικd oυoτl']ματα θα {ταν βραδεiα και δ0oκoλη.
Στo διdoτημα πoυ oυνiβαιvαv αυτ€q oι εξελ(ξειq, oι oπolεq βαo(ζoνταν
oτην παρατι]ρηoη, €φταoαν τα ν€α απ6 ην Eυριilπη, o6μφωνα με τα
oπoiα τo θεωρητικd κεv6 πoυ δημιoιjργηoε η κριτικη τoU Russel oτηv πα_
λιρρoiκ{ υπ6θεoη ε(xε αρ1[oει vα καλ0πτεται, και μdλιαια xωρ(q vα ε(vαι
γvωoτd τα απoτελ€oματα παρατηριjoεων πoυ ε(1αν {δη ανακoινωθε[ oτιg
Hνωμfvεg Πoλιτε(εg. Σε μια Γερμαviα πoυ oπαραoo6ταν απ6 τov π6λεμo,
o αvαγνωριoμ€voυ κιjρoυξ φυoικ69 και μελλοντικ6q φιλ6ooφoq Carl
triedrich von Weizsδcker (1912-), o oπo(og εργαζ6ταv oτo Πανεπιoπ]μιo
τoυ Στραoβoιjργoυ, δημoolευoε τo 1944 αUτ6 πoυ oι πριilτoι Αμερικανo(
κριτικo( θα απoκαλoι-1oαν nΝ,4ια oημαντικtj νιiα εργαo(α για τηv πρo6λευoη
τoυ ηλιακoιj oυαπ]ματog,. lΙε μια τρoπoπoιημ€νη dπoψη τηq νεφελικηg
θεωρ(αg, ξεπερvoιiοε τα παραδooιακd πρoβλl]ματα αυτrjg τηq θεωρiαg, με
την υπ6θεoη 6τι τo μεγαλ0τερo μ€ρog τoυ πρωτoγενoι-iq ηλιακoιi vεφελιb-
ματoq (πoυ κατd την dπoψη τoυ απoτελoι]vταv απ6 υδρoγ6νo και {λιo)
διαoκoρπloτηκε oτo Διdoτημα, μεταφ€ρoνταq μαζi τoυ τη oτρoφoρμl] πoυ
ε(1ε δημιoυργ]oει τ6σα πρoβληματα oτιq vεφελικ6g θεωρ(εg. Mε αυτ6 τov
τρ6πo o'Hλιoq παρ€μεινε με λ(η oτρoφoρμη, και η αιρoφρμr] τωv πλα-
νητιilv απoδιδ6ταv oτην κ[νηoη τoυ ορxικoιi yεφελιilματog. Απ6 το τμημα
τoυ νεφελιiματog πoυ παρ€μεινε και τo oπoio περιεξε oτερεd oωμdτια
πoυ επfπλεαν oε μια θdλαooα υδρoγ6νoυ και ηλ(oυ, oυμπυκvιilθηκαν oι
Ι49

164. ZοΗ ΣE AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
πλανητεζ. o von νveizsacker, αντιθετα με τη διαδικασ(α πρoσα6ξησηζ πoυ
πρoεβλεπε η θεωρ(α τωv πλανητoειδ6v Chamberlin-Moulton, πρ6τεινε την
dπoιpη 6τι η αλληλεπ(δραoη τωv ρεUμdτωv αερ(oυ εξε ωg απoτ€λεoμα τo
σχηματισμ6 δινoρευμdτων t] oτρoβiλωv τα oπo(α, oη oυv€xεια, δημιo6ρ-
γησαν τιζ πλανητικ€q τρoxι€g πoυ οε xoνδρικiq γραμμdg ε[vαι ανdλoγεg με
τιq κβαvτιoμ€vεg τρoxιiq τoυ ατ6μoυ τoυ λ,4πoρ.
'Ενα
μ€τρo τη5 πρωτoτυπiαq τηq θεωρ[αg τoυ νveizsacker ε(vαι 6τι πρo_
oεiλκυoε την πρoooxι] επιoτημ6νων τoυ διαμετρ{ματog τωv Subrahmanyan
Chandrasekhar, George Gamow, και πoλλων dλλωv.'Eγινε γνωσιl] για πριb_
τη φoρd στιζ Hvωμ€vεq Πoλιτε[εg απ6 μια αξιoλ6γηση απ6 τoυq Camow
και J. Αllen Hynek, oι oπo(oι κατdληξαν αιo oυμπ€ραoμα 6τι η θεωρiα πιθα_
v6v να ειχε κdπoια λιiθη στιζ λε]τtoμdρειεζ, αλλd (oωg
{ταv oωoτη oε μερι
κεζ αΠ6 τιζ πoιoτικfq ιδiεg τηζ. Ανdμεσα οε αυτ€q τιq ιδ€εg oυμπεριλαμβα-
ν6ταν η μεγαλιiτερη μdζα τoυ πρωτoγεvoιiq ηλιακoιi vεφελιilματog. H δια-
φUγη τoU μεγαλι1τερoυ μερoUζ αUτηζ τηq μιiζαq στo Διdσtημα, πριν αρ1i
σει η διαδικασ(α τoυ σχηματισμo6, €λυoε τo πρ6βλημα τηq αιρoφoρμr]g.
Eπιπλdoν, ικανoπo(ησε τo ν6μo τωv Bode-Titius σχετικd με τιg πλανητικ€g
απoατιioειq. Eκε(νo πoυ θεωρo6oαν περισσ6τερ0 σημαvτικ6 r]ταν 6τι o
Weizsiicker oεμφ0oηoε €vα φρ€oκo ρειjμα ιδειiv oτην επi μακρ6ν λιμνdζoυ-
σα δεξαμεvη θεωριι.6ν για την πρo€λευoη των πλανητιiv,.
Πoλλo( αoτρoν6μoι. ευαιoθητoπoιημ€voι ioωg για τo θ€μα των πλανητι
κων συσtημdτωv με αφoρμ{ τηv εμφαση πoυ ε[xε δoθε( στην παλιρρο'ικη
θεωρ[α τoυ Jeans, εθεσαv αμ€oωq τo θ€μα τηg oυtrν6τηταg των πλαvητι
κιilv oυoτημdτωv, παρ6τι με πρ6χειρo τρ6πo. oι iδιoι oι Camow και
Hynek τ6νιoαν 6τι
"εdv
oι πλαν{τεq oxηματ(oτηκαν με αυτ6v τov τρ6πo,
πρ€πει και dλλα ιioτρα vα διαθdτoυν πλανητικd oυoτ{ματα oτα oπolα vα
ιoxιioυν 6μoιε9 oxioειq τoυ Bode. Edv ιoxιlει η θεωρ[α τoυ vveizsacker,
πρεπει σε κdθε περ(πτωoη o σχηματισμ6ζ μεγdλoυ αριΘμο6 πλανητικιilv
oυoτημdτωv διιiφoρων τ6πων να εivαι o καν6vαq και 61ι η εξα(ρεoη>. lιr1ε
τo €vα μιiτι στραμμενo αιην επιβεβαiωoη, αvαρωτιoιivταν επ(oηg εdv τo
φαιv6μενo τoυ α1ηματιoμoιj πλανητικιiiv συστημdτων αιo Γαλοξiα μαq θα
μπoρoιjσε να ουvεx(ξται ακ6μα και σημερα' Kατ€ληξαv oτo oυμπ€ραoμα
6τι, και αν ακ6μα συvεβαιvε αυτ6, δε θα r]ταν δυvαι] η oΠτικη η φασμα-
150

165. ΠΕΡΑ ΑΠo TΑ ΗΛlAKΑ ΣΥΣTΗMΑTΑ
τoσκoπικη διαπ[oτωoη τηq ιiπαρξηg νεφελιilματog τo oπo(o vα περιβdλλει
τo doτρo. Αvαλ6γωg, o φυoικ6q Thornton Page, oε μια αναΘειitρηoη των
Θεωριιiν τηq πρo€λευoηg τηg Γηg πoυ aγιvε τo '1948, παρατ{ρηοε oxετικd
με τη θεωρ(α τoU νγeizsacker:
"Mια
απ6 τιg oημαvτικ€q oυν€πειεg ε(vαι 6τι
o αxηματιoμ6g πλαvητιirν πρ6πει vα απoτελε( 6vα εξαιρετικd oυνηθιoμ€νo
γεγoν69. Πιθαv6ν, κατd τη διαδικαo[α ο1ηματιoμoιi κdθε doτρoυ, oι oυv-
θηκεq πoυ επικρατoιiοαv να {ταν oι κατdλληλεq για τo oxηματιoμ6 πλαvη-
τιilv.'Eτoι θα μπoρoι-ioαμε να αναμ€νoυμε 6τι υπdρxoυv διoεκατoμμι1ρια,
αν 6xι εκατoντdδεg διoεκατoμμυρ(ων πλαvl'1τεg oτo Γαλαξiα μαg, vα δε_
μo0με την ιαxυρ{ πιθαν6τητα ανdπτυξηg ζωι]g oε περιoo6τερo απ6 fνα
εκατoμμιjριo πλανητιirν και τηv υψηλη πιθαν6τητα 6παρξηq και dλλων αν-
Θριirπινων πoλιτιoμιilν..., Αυτ6 απoτ€λεoε μ6νo την αρμ] των πρooπαΘει
ιilν για αριθμητικ€g εrιιμl]oειq, πoυ oπωoδι]πoτε {ταν αβiβαιεg.
'Evαq απρoν6μo9, βαθιd εηρεαoμ€voq απ6 τη θεωρ(α τoυ Weizsδcker
και απoφασισμενoζ να oυμβdλει oην κακoφoρμιoμ€νη διαμdxη για τα πλα-
νητικd oυαιl'1ματα, ιjταv o ααιρov6μog cerard Kuiper τoυ Αoιερooκoπε(oυ
τoυ Γιερη τoν ιoxυριoμ6 τoυ oπo(oυ για ιJπαρξη φυτικ{q ζωι]ζ σto Αρη με η
μoρφ{ λειxηvων oυναιrηoαμε αιo πρoηγo6μενo κεφαλαιo. Moλov6τι κατ€λη-
ξε γρl]γoρα αιo oυμπfραoμα 6τι η θεωρ(α τoU νγeizsacker €πρεΠε να εγκα-
ταλειφθε( εξαιτ[αq λαθιiν αιιg λετπoμ€ρειεg, παρατηρησε 6τι ε(ε τo μεγdλο
πλεoν6κιημα oνα δημιoυργεi μια ν€α αρμj για αυτ6 τo δ0oκoλo πρ6βλημα
και να ειodγει ν6εq €vνoιεg, ικαν€q για θεωρητικ{ ανιiλυοη,. o Kuiper πρo_
oεγγιοε για πριiiη φoρd τo πρ6βλημα τηg δημιoυργ(αg των ααιρικιiiv oυoτη-
μdτωv η δεκαετ[α τoυ 193ο, ξεκιvωνταq απιi τo πεδ(o ηg ααιρovoμ(αg τωv
διπλιiv dαιρωv'oε αυτ6 τo πεδ[o θα πρ6oφερε τη δικl] τoυ σUμβoλη στην
αυξαv6μενη πεπo(θηoη ηg αφθov(αq τωv πλανητικιilν oυαημdτων. Απ6 τo
1935 η εργασια τoυ Kuiper αια διπλd doτρα ειxε απoδεξι 6τι oι μ6oεq απo-
αιιioειq τoυq ιjταν περιrroυ 2ο ααιρoνoμικ€q μovdδεq, τιμl] πoυ βρ(oκετoι κo-
vιd oηv απ6αιαoη τωv βαoικιbν πλανητιilv απ6 τoν 'Hλιo. Νrλd μ6vo περ( τo
τiλoq ηg δεκαετ(αg τoυ 194ο _ αφoιj 6γιvαv γνωαι6g oι δυoκoλ(εq με την
υπ6θεoη τωv oυγκρoι1oεων _ oυν€δεoε o Kuiper αυτ6 τo απoτfλεoμα με τo
πλανητικd ουαυ]ματα. Πιiνω oε αυτrlv η βdση, o Kuiρer Uπ6θεσε τo 1951 6τι
(τo ηλιακ6 οιioιημα ε(vαι εκφυλιομ€νo oιiαιημα διπλoιi doτρoυ, αιo oπo(o η
151

166. ZΩΗ ΣΕ AΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
δε6τερη μιiζα δε oυμπυκνιilθηκε oε €vα μovαδικ6 dαιρo αλλιi διαoκoρπiαιη-
κε και oxημιlτιοε τoυg πλανξτεq και τoυs κoμητεξ). o Kuiper, με βdοη δεδo-
μ€vα πoυ iδειxvαν 6τι €να πoooαι6 10% των διπλιiv ιiαιρων εixαv oυνoδoιjg
με μιiζα μικρ6τερη απ6 τo 1/']0 τηζ μdζαq τoυ πρωτειjovιog dαιρoυ, υπoλ6γι
σε 6τι (τα πλανητικιi oυαπ]ματα θα μπoρo6oαv vα ε(vαι μια { δ0o τdξειq με-
γdθoυg oπαvι6τερα απ6 ην επiμηoη τoυ 10% πoU αvαφ€ρθηκε πρoηγoυμE-
vωqη με dλλα λ6για 1 σια 100 η 1 σrα 1.ooo. To σUμπ€ρασμd τoυ {ταv 6τι
(πιθαv6ν μ6νo σιo Γoλαξια μαq υπιiρxoυv 10'πλαvητικd oυoπ]ματα>. o
αριθμ6q αυτ6q fταv πoλλfg τιiξειg μεγ€θoυg μεγαλιlτερoq απ6 d,τι πρo€βλεπε
oπoιαδ{πoτε θεωρiα oι1γκρoυoηg, πρdγμα ΠoU, 6πω5 oημεiωoε o Kuiper, κri-
πoιoι Θα Θεωρoιioαν διioκoλo vα πισrεψoυν. o Kuiper, αναφερdμενoζ ση
μακρoxρ6vια κυριαρx[α τηq Θεωρ[αg των Chamberlin, l4oulton, Jeans και
Jeffreys, θυμdται 6τι <ανακo(νωoα τo απoτfλεoμα αυτ6 στιζ 4 Σετπεμβρ(oυ
1949 σε μια ταπικl] κυριακιiτικη ραδιoφωνικ{ αvαμετdδooη τηζ διdσκεψηξ
αιροψυλl]g τραπ€ζηg πoυ πρoγματoπoιoιivιαv σιo Πανεπισιημιo τoυ Σικd-
γoυ. Ακ6μα θυμdμαι τo oκετπικιoμ6 τωv oυvαδελφων μoυ ααιρov6μων. T6οo
ιoxυρt] fταν η ααιρoνoμικ] παρdδoση,.
Eπιπλdoν o Kuiper €θεoε τo ερι1τημα εdν δημιouρYoυvται ol]μερα πλα-
vητικd oυoι]ματα και, oτηv περ(πτωoη πoU δημιoUρYoυνται, εdv θα μπo-
ρoιJσαv να ovαγvωριστoιiν oυρdvια αντικεiμενα oτα oπo(α εκτυλ(οoεται
μια τ€τoια δημιoυργ(α. Εκε(νη τηv περioδo απoκλε[oνταν oι oπειρoειδεig
γαλαξ(εζ ωζ υπoψηφιεζ περιox6q τ6τoια9 δημιoυργ(αg. Παρd τα0τα, o Kui_
ρer αvακdλυιpε δ6o dλλεq κατηγoρ(εg Uπoσχ6μεvωv αvτικειμfνων: μια κα-
τηγoρια v€ων αoτ6ρων, πoυ εivαι γvωoτo( ωs (αστ€ρεζ T Τauri", και τα
noφαιρ(δια τoυ Mπoκ,, * τα oπo(α ε(vαι μικρ€q κυκλικig oκoτειv€g περιoxfq
*
Σφοιρiδιo τoυ Mπoκ. Tα oφοιρ{διo τoυ Mπoκ εivαι πυκνd ι{φη οπ6
oκ6η κoι αdριo, μdoα αια οπoiα o1ημoτ(ξolται μερικJq φoρdq dοτρα. Eι_
γοι ισχυρd ιovισμεvεζ περιoχεq υδρoγ6νoυ και πλdσματoζ με τυπικi μιiξa
πoυ κυμoivεται ανιiμεσα οε 5 dωq 1 ηλιακ6q μdζεg και iκταoη περiτoυ {oη
με l iτoζ φωτ6ζ. Περιd1oυv μoριοκ6 υδρoγ6νo' oξεiδια τoυ dvθρακα κoι
{λιov. Tα oφαιρiδια oυvljθιυq oδηγoiv oε ο1ηματιομ6 δlτλι,}ν κoι πoλλα'
πλdv αoτρικc6ν ουoημιiτωv. Πoρατηρljθηκαv μα πρoτη φoρci oπ6 τoν αοτρov6μo Mπορτ Mτoκ
oτη δεκoετ1α του ι94ο. Biναι μερικd ατ6 τα ψυχρdτερα ατικειμενα τoυ oiμπoιτoq με Θερμoκρα-
oiα περιπoυ: K. (ΣιM.)
t52

167. ΠEPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKA ΣYΣTΗMΑTΑ
πoU μερικεζ φoρaζ Πρoβdλλoνται πdvω σε dvα λoμπρ6 νεφελoειδ€ζ υπ6-
βαθρo.'Ετoι, o Kuiper τo 1956 θε6ρησε τηv εμπειρικη μελEτη τoυ α1ηματι
oμoιi πλανητικιilν oυoτημιiτων ωg μια καλl] ευκαιρ(α.
Eκτ6g απ6 τιg παρατηρ{oειg των αοτρικιilv διαταραxιilν, την αναβ(ωοη
τηg υπ6Θεoη9 των vεφελωμdτωv και τηv αοτρoνoμ(α τωv διπλιiν doτρωv,
εμφαvioτηκε αναπdντεxα και €να ιiλλo oτι]ριγμα τηg Θεωρiαq τoυ oxηματι
oμoιi πλανητικιi.lν oυαιημιiτων απ6 €νoν dλλo τoμ€α _ τη μελ€τη τηg
αoτρικ{g περιoτρoφ{g. Απ6 τηv επoxη τoυ Γαλιλα(oυ {ταν γνωoτ6 6τι o
'Hλιog περιoτρ€φεται γι1ρω απ6 τoν dξoνd τoυ, και o Frank Schlesinger
{ταν o πριilτoq πoυ παραπ]ρηoε oτην πραγματικ6τητα την περιoτροφ{
τωv doτρων τo 1909. Σε κιiΘε περ(πτωoη, πρωτoπ6ρoq oε αυτ6 τo πεδ(o
ηταν o otto struve, o oπo(oζ f1δη απ6 τo 1923 εαε χρησιμoπoι{oει τηv πε-
ριαιροφ{ των ιioτρων oτη διδακτoριn] του εργαo(o για vα εξηγ{oει τη
διαπλιiτυvoη τωv φαoματικιliν γραμμ6v. Tα πρoηγorJμενα απoτελ€oματd
τoυ, πoυ δημooιε0τηκαν τo 1929 και τo 1930, τεκμηρ(ωναν εκτεταμiνη
αoτρικ{ περιoτρoφη. o Struve, oτην εργαo(α τoU τoυ 1930, αv6φερε μια
απ6τoμη επιβρdδυνση στηv περιoτρoφr] τωv doτρων φαoματικo6 τιlπoυ
F, €να φαιv6μεvο πoυ oτη oυν€xεια εντoπ(oτηκε ειδικdτερα oτα doτρα φα-
oματικo6 τιjπoυ ξ. H αιτiα αυτoιj τoυ φαινoμ€νoυ {ταν dγνωoτη μ€xρι τo
1930, oπ6τε o Struve πρ6τεινε 6τι μπoρε( να oxετ(ζεται με τη διdρρηξη
εv6q doτρoυ σε δ60 μ€λη και τo αxηματιoμ6 διπλoιi ουoπ]ματoq doτρων.
Απ6 τo 1946 6βλεπε με oυμπdθεια την ιδdα 6τι η αoτρικι] περιστρoφη
μαρτυρorjoε πιθαv6 oxηματιoμ6 πλανητικιbν oυoτημdτωv. Στo κλαoικd τoυ
(ρyo Stellar Εvolution (Aoτρικl| Εξξλιξη' 1950)' πρdτειvε την dπoψη 6τι η
oυμπ0κvωoη υλικo6 απ6 €vα ενδoααιρικ6 νεφoζ δημιoυργησε €να doτρo
πριilιμoυ φαoματικoιj τ0πoυ, με πoλι1 μεγdλη oτρoφoρμι] και μεγιiλη μdζα.
Kαθιilζ η συμπιjκvωoη πρoxωρo6oε, τo ιiαιρo d1αvε oυνεxιilq περιoo6τερη
μdζα και (μfoα απ6 ενδιdμεoα oτdδια πoυ περιλιiμβαvαv διιiφoρoυq τιi-
πoυζ τωv παρατηρo0μενων διπλιilv ιioτρωv) θα fxαvε τελικd τη στρoφoρ-
μη τoυ, εξαιτ(αq oo1ηματιoμo6 εν6q πλανητικo6 oυαn]ματoq με €vα μoνα-
δικ6 dαιρo, τo oπoio θα oυγκfντρωνε oxεδ6ν 6λη τη μdζα τoυ'Hλιoυ και
τo oπo(o δε θα δι€θετε oημαvτιπ] oτρoφoρμl]. Αυτ69 o'Hλιog θα περιβαλ-
λ6ταv απ6 €vαν { περιοo6τερoυ9 πλανητεg, oι oπoioι θα βρ(οκovταv oε
15i

168. ZΩΗ ΣΕ AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
σημαντικεζ απoστdσειζ και Θα μετεφεραν €να oημαντικ6 μ€ρoq τηg αρ1ι
κηs στρoφoρμι1ζ,. o struve, oυνoι,l'l[ζovταg τιg ιδ€εq τoυ για τηv αοτρικt]
εξ€λιξη oε μια εικdνα πoυ περιλdμβανε τo oxηματιoμ6 εν6g πλανητικoιj
συσιηματoζ ωg €να απ6 τα πιθαvd απoτελdσματα αυπ]q τηg εξ€λιξηq, τ6νι
oε 6τι o αxηματιoμ6g εν6g πλανητικoιj συστηματoξ δεv απoτελo6oε dvα
oυoιααιικ6 χαρακτηριστικ6 τηq υπ6θεoι]9 του. Σε κdθε περ(πτωoη, απ6 τo
1952, 6χι μ6νo απ€διδε οαφιirq την αoυv€xεια περιστρoφηζ των doτρωv
φασματικoι] τrjπoυ ξ oτo σXηματισμ6 πλαvητικιiiν oυoτημdτων, αλλd υπo-
δεiκvυε και fvα μ6σo γtα την αv('xvευol] τoυξ με βdση τιg μεταβoλ€q τηg
αrιιvιn]q ταx6τηταξ. o Struve, 20 και πλ6oν xρ6vια μετd την απoδoμ] τηg
αoτρικl]5 περιoτρoφηζ και τη διαφoρετικl] περιστρoφη νεαρων και παλαι
ιirv doτρωv, επικαλ€oτηκε με oθ€νoq αυι]v τη διαφoρετικ6τητα ωq εξηγη-
ση Yια τη δημιoυργ[α πλαvητικιilv oυoτημdτων. Aυι] η εξriγηoη, με τη σει
ρd τηq, €γινε σημαvτικ6 επιxε(ρημα στη θεωρια τoυ ηλιακoιi oυoτt]ματog
πoυ διατιiπωoε o Αγγλoζ θεωρητικ6q Fred Hoyle και dλλoι, και η oημαο(α
τoυ επιxειρ{ματoq τηq αoτριn]g περιoτρoφ{g διαδ6θηκε ευριiτατα ιδια[τε-
ρα απ6 τo μαθητη τoυ Struve, Su-Shu Huang.
Τελικd, 6πωq ξεκαΘι1ριoε και o oυνταξιoιixog διευθυνι]q τoU Aστερo_
oκoπε(oυ τoυ Xdρβαρvτ Harlow 5hapley oτo δημoφιλ€q i'ρΥo τoυ of Stars
and Men: Ηuman Response to an Εxρanding tJniverse (Για τα Aoτρα και
τoυζ Avθρι0πoUζ: Η Aνθρiπιvη Aπdντηoη σε €να Διευρυν6μεvo Σaμπαν,
1958), η νεα κoομoλoγ(α υπηρξε Παρασκηνιακd μια oυνεxηg διjναμη πoυ
ευvooιjoε την πληθι1ρα πλανητικων oυoτημdτωv. Αυι] η κooμoλoγ(α,
ιoxυρ[oτηκε, απαιτofοε απ6 εμdζ να Πιστεψoυμε 6τι δεν απoτελoιiμε τo
μovαδικ6 δε(γμα ζω{q oτo oιiμπαν και εοτ(αζε oε τρειg εξελiξειq. Πριilτoν,
η ανακdλυψη 6τι τα νεφελι-0ματα απoτελo6ν oτην πραγματικ6τητα γαλα_
ξ[εq doτρων o{μαιvε 6τι €xoυμε oτη διdθεor] μαq (περισσdτερα απ6 εκατ6
εκατoμμιiρια εκατoμμυρ(ων εκατoμμυρ(ωv πηγaζ φωτ6ζ και θερμ6τηταq
για τoυq πλαν{τεq πoυ oυvοδε6oυν αυτd τα dστρα τα oπo[α εκπ€μπoυν
ακτινoβoλ[α,. Δε6τερov, τo γεγoν6q 6τι τo oιlμπαv διαoτfλλεται oημα(vει
6τι nπριν απd λiγεg xιλιdδεq εκατoμμ0ρια χρ6νια... η μ€oη πυκν6τητα
doτρωv oτo oιiμπαv πoυ δεν ε(ε διαoταλεi πρfπει ακ6μα να t]ταν τ6oo
μεγdλη ιiστε oι oυγκρo6oειg των dστρωv και oι παραμoρφιilσειξ εξαιτ(αs
154

169. ΠEPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKA ΣYΣTΗMΑTΑ
τηξ βαρ0τηταζ τdσo τωv Πλανητων 6oο και τωv doτρων {ταv αvαπ6φευ-
κτα συχνεζ... αυτt] την επoμ] πρ€πει vα δημιoυργ{θηκαν αμ€τρητα εκα-
τoμμ6ρια dλλων πλανητικ6v oυαιημdτωv, δι6τι o'Hλιoq μαg αν{κει oε μια
Πoλιj σUνηθισμdνη κατηγoρ(α doτρων... Πρ€πει vα υπdρχoυν εκατoμμιiρια
πλαvητικd oυoτι]ματα, αv και o 6ρoq διoεκατoμμιiρια ε(ναι καλιjτερη λd-
ξη>. Αν η vεφελικt] υπ6θεση ηταν σωστη _ και o Shapley δ{λωvε ακdμα και
μ6χρι την τελευταια μ€ρα 6τι π(στευε στηv tjπαρξη περισσ6τερων απ6
fvαν τρ6πων δημιoυργ(αq πλανητικιilν ουoτημdτωv _ αUτd σημαιvε εΠισηζ
και τηv 6παρξη εν6q μεγdλoυ αριθμoιj πλαvητικιilv oυoτημdτωv. Eπιπλdov,
η βιoχημεiα παρε(xε πλ€oν, κατd τηv dΠoψη τoυ shaρley, ενδειξειζ 6τι
(oπoτεδηπoτε η φυσικη, η χημεια και oι κλιματικ€ζ oυvθ{κεq πoυ επικρα-
τo6v στην επιφdvεια εv6g πλαvl'1τη ε(ναι κατdλληλεg, η ζωη θα αναδυθεζ
θα αντιoταθε( και θα εξελιχθει,,. Kατd την ιiπorpη τoU shapley, η Γη, μαζ(
με τη ζωη πoυ υπdρχει πdνω τηq, nβρ(oκεται οτιg εξωτερικfg παρυφ6g
εv6g γαλαξ(α ανdμεσα σε €να o0μπαv απd εκατoμμtjρια ιiλλoυg γαλαξ(εq'
o dvθρωπoq γ(νεται μια δευτερειioυoα 0ντ6τητα ανdμεσα οτα διoεκατoμ-
μιjρια dστρα τoU δικoij τoυ γαλαξ(α. Kαι επιπλ€ov, o6μφωvα με τιζ απoκα-
λιjψειζ τηζ παλαιoντoλoγ(αq ι(αι τηξ γεωXημειαξ, o dvθρωπog εμφαv(ζεται
ωζ μια πρ6σφατη και ισωζ εφημερη εκδηλωση στo ξετ6λιγμα τoυ κoσμι-
κoιi xρ6νoυ,. Αυπ] η ιiπoιpη, η oπo(α εκφρdζεται με πoιητικ6 τρ6πo απ6
αυτ6v πoυ {λπιζε vα ε(ναι o θεμελιωιjg τηζ, απoτελει βαoικιilg τη oιiψρo-
νη αντ(ληι|,lη για τo oι1μπαν.
Τελικξ εivαι σημαντικ6 να oυvειδητoπoιtlooυμε 6τι καν€vα απ6 τα ανε-
ξdρτητα επι1ειρt]ματα για τα πλαvητικd σUστηματα δε διαμoρφιiθηκε με
κdπoια διαδικαoiα πoυ vα βαoiζεται oτην αυoτηρ6τητα τηq απ6δειξηg. oι
απooτdoειq των διio doτρωv oτα διπλιi oυoπ]ματα, τιg oπoiεq υπoλ6γιoε
o Kuiper, μoλov6τι εv(οxυαν την υπ6θεor] τoυ πωg τα πλανητικd oυoτ{μα-
τα f1ταν oυoι]ματα διπλιilν doτρωv πoυ απετυxαv να παραμεινoυν αυτ6_
νoμα, {ταv €vα oυμπ€ραoμα πoυ απε[xε πoλ6 απ6 τo vα απoτελε[ απ6δει
ξη. Moλoνdτι η επιβρdδυνoη τηξ περιστρoφηζ τωv doτρων, τηv oπoiα με-
λ€τηοε o Struve, θα μπoρo6oε να oφεfiεται oε μεταφoρd oτρoφoρμ{q oτo
πλαvητικ6 oιiαιημα, θα μπoρoι1oε εξ(ooυ καλd η μεταφoριi αυπ! να εξε
κατευθυVθε( πρog τo μεοoαoτρικ6 υλικd { πρog dλλεq περιox€q. Kαι η Θεω_
155

170. Π(νακαζ 3.]. ΕΙαιμησειζ για τη συλy6τητα τωv πλαvητικιlν συστημdτων, Ι920 1961
Συγγροφaοζ Eπιχεiρημα Αριθμ6ζ πλανητι{ιi}ν
σι]σιηudτων γαλαξια
Αριθμdζ κατoικiiσιμων
πλανητ6ν γαλαξio
leans (1919, 1923) ΠoλιρρoΙni θεωρ(α Moνoδικ6
shapleγ (]92]) Παλιρρoini θεωρια (Aπiθανο) (ΑσUνηθιστoD
Russ€l (]926) Παλιρρoiκιi θεωρ(ο dπoραδικ6} (Εικοσiα,
leans (r94r ) Αριθtt6( dστρων lo'
Jeans ('r942) > διομπρo τoυ Hλιoυ Ενο σε καθε 6 dστρα ΑφΘoνoζ
Russel (r941) Παρατηρiiσειζ
σUνoδιi]ν
Πoλ0 μεγ6λ0ζ >lor
Paoe (r948) Weizsacker >lo' >l 06
Hoyle (1es0) YπερκαιVoφαVε(ζ 107 1o'
Kuiper (r 9s1) Στoτισιικη διΠλ6ν
dστρων
10"
Ηoγle (]955) Aστρlη περιστρoφl1 10"
shaDl€v (1958) Νεφελιfi1 Uπdθεση ]oιlo'
Huanq (r 959) Ασιρικli περισιρoφi Ιο" ]Ο'
Hoyle (]96ο) Aστρικli περιστρoφιi 10" Ιo'
sιΙuve (1961) Ασιρικη περιστρoφ|i >1ο'
Πηli: steven l. Dick στo εργo τιυν l. Heidmann και M. l. Klein, qioastronomy: τhe search for
Εχtrateιrestrial Life (Bερoλινo, ]991), σελ. ]59, με dδεια τoυ springer-Verlag.
ρια τoU von Weizsδcker απλιιJζ επαvερχ6ταν στo επιχε(ρημα τηζ υπ6θεσηζ
των πρoπλαvητoειδιiν, 6τι δηλαδ{ δε φαιν6ταv να υπdρχει λ6γo9 για τov
oπo(o τo φαιV6μεvo αυτ6 δε θα μπoρoι-1oε να ε[ναι oυνηθιoμ€νo oε 6λo τo
σ6μπαν. Για 6λoυ9 αυτoι1g τoυζ λ6γoUζ, δ6θηκε βαριiτητα oτηv αμεo6τερη
παρατηρηση τωv πλανητικιilν oυoτημdτωv χωριξ την παρ€μβαoη αυτιilν
των Θεωριιilv. Kαι αυτ€q oι παρατηρησειζ ηταν γεμdτεq δυoκoλ(εq.
Παρd ταιjτα, εdν απoδεμoι1με τα επιχειρηματα των Kuipeη struve η
τoυ von Weizsδcker, ανεξdρτητα ι] απ6 κoινo6, dνα πρdγμα {ταν φανερ6:
στη διdρκεια αυτηξ τηξ δεκαπεvταετoιiq περι6δoυ, τα πλανητικd συστημα-
τα επεστρεψαν στην κανoνικη τoυq θ6oη και θεωρoιiνταν απoτ€λεoμα
αστρικηξ εξελιξηζ, μια επdνoδog πoυ εivαι φαvερ{ oτoν Π(νακα 3.1. ΑUτη
η γενικ{ ιδ€α _ αvτ(θετα με τιζ απ6ψειζ των Chamberlin, Moulton, Jeans
και Jeffreys _ υπooτr]ριζε τηv dΠoψη τηζ αφΘovιαs των πλανητικιbv oυoτη-
μdτων, ανεξdρτητα απ6 πoια απ6 τιg αvερx6μενεg θεωρ(εg αυτι]g τηg επo-
ZοH ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣM oYΣ
156

171. ΠΕPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMΑTA
μ]g διdλεγε κιiποιog. Επιπλ€ov αυπ] η ιδfα ι]ταv oυμβαπ] με την αρψ] τoυ
Koπ€ρνικoυ, o6μφωvα με την oπo(α η Γη και τo ηλιακ6 μαg oι1oτημα δεν
απoιελo0oαv κdτι τo εξαιρετικ6 oτo o6μπαν.
Παρ6τι η δ6ναμη αυτιilν των επιxειρημdτων μπoρε( να ε(vαι αμφιoβητη-
oιμη, δεv υπdρ1ει καμιd αμφιβoλ[α 6τι αυτι] η περ(oδoq {ταν πoλ6 ταρα-
xιbδηg τ6oo για τηv επιoπ]μη 6σo και για τoν κ6oμo. Τo ]940 o βαoιλικ69
αοτρoν6μoq Sir Harold Spencer Jones, απηxιilνταg τιζ απ6ψειζ των Jeans,
Eddington και τη oυμβατικt] o6vεoη πoυ ενoτερviβνταv oι περιoo6τερoι
αoτρoν6μoι, €γραψε στo oγκι,iδεq 6ργo τoυ Life on other Worlds 6ιι
"η ζωη
δεv ε(ναι διdxυτη σιo σ6μπαν... δεν ε(vαι πιθαν6ν να διoθ€τει ουνoλικd
πλανητεζ παρd μ6νo €vα μικρ6 κλdoμα τωv doτρωv. Εξαιτ(αg τηq oυνηθι
oμ€νηg απλ6xωρηq γεvναιoδωρ(αg τηξ φιiσηζ, τα doτρα ε(ναι διαoκoρπι
oμ€vα αια βdθη και oτα πλdτη τoυ oιiμπαvτoq, αλλd μ6vo τα λ(γα ευvoημ€-
vα €xoυν πλανr]τεg oι oπo(oι €xoυν την ικαν6τητα να αναπτι1ξoυv ζωt],. Στη
δειiτερη Eκδooη τoU 1952, επικαλoιiμενoζ τoν von Weizsiicker, εγραψε: *Πd-
νω οε αυτ6 τo oημαντικ6 πρ6βλημα, τηg δημιoυργ(αq τoυ ηλιακoιi oυoτl1-
ματoζ και γενικd τωv πλανητικιitν oυoτημdτωv, €xει oημειωθε( μια αξιooη-
με(ωτη αλλαψ] θειiρηοηg των πραγμdτωv τα τελευταiα xρ6vια, oε ox6οη
με αυτt]ν πoυ επικρατoιioε Πριν απ6 20 xρ6νια. oι αoτρoν6μoι τ6τε αιoθd-
νovταν αρκετd πεπειoμ€νoι 6τι τo ηλιακ6 oιioτημα ε(ναι κdτι πoλιi εξαιρετι
κ6. Σημερα φα(νεται πoλ6 περιoo6τερo πιθαν6 6τι η δημloυργiα εν6q πλα-
νητικoι1 oυoτf1ματoq μπoρε( να απoτελε( μ€ρog μιαg φυoικηq διαδρομl]g
στην αστρικη εξ€λιξη,.'Eνα oημεio καμπl]g μ6λιg ε(xε ξεπεραoτε( και δε θα
υπljρxε επιαιροφ{ για τo υπ6λoιπo τoυ αι6vα.
3.3 ΑΙΣΙoΔoΞtΑ: H ΠΑΡΑTΙIPΗΣΗ ΣE BOHΘEΙΑ
To 6τι η Διαoτημικι] Eπoμ] δεν επ€φερε dμεoη πρ6oδo oτηv 6ρευνα για
την ανακdλυψη πλανητικιilv oυoτημdτωv απoτελε[ κdπoιo μ€τρo τηg δυ-
oκoλ(αg τoυ πρoβλι]ματog. Αντiθετα με τo ηλιακ6 μαq oιioτημα, 6που τα
διαπλαvητικd διαoτημ6πλoια επεφεραν dμεoη και επαναoτατικt] πρ6oδo
oτιq γνιiloειg μαζ για τoUζ πλανt]τεg, δεν υπ{ρξε αvιiλoγη εξ€λιξη για τα
157

172. ZοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
ιiλλα πλαvητικd ουoι]ματα. Αληθε6ει β€βαια dτι η αυξαν6μενη γνιiloη
μαζ για τo δικ6 μαg πλανητικd oιJoτημα δημιo6ργηoε oγκιiδη δεδoμ€vα
τα oπo(α βελτiωoαν τιg θεωρ[εq για την πρo€λευοη τoυ ηλιακo0 oυoτ]μα-
τog. γεγoν6g πoυ oιJμφωvα με τιζ σUvηθισμ€vε5 αvαλoγ[εg κλ(μακαg θα
μπoρo6oε να εφαρμooτε( και oε dλλα ηλιακd oυοπ]ματα. 'oμωq, παρ6τι
αυτ€ζ oι βελτιωσειg l'1ταv oυoιαoτικfg, ελdxιoτα dλλαξαv τιζ τ6xεg τωv ιiλ-
λων πλαvητικιiv συσtημdτωv. 'loωq
η μεγαλ6τερη επ(πτωση τηq Διαoτημι
κηζ Επoχηζ στηv επιστημη τωv πλανητικιiiv συστημdτων vα {ταν η διoxf-
τευoη κεφαλα(ων απ6 παρdγοντεq 6πωζ η NΑSA, η oπo[α, oxεδdν απ6 την
αρχη, επ€δειξε ενδιαφ€ρoν τ6oo oε θ€ματα παρατηρησηζ dοo και oε Θεω-
ρητικ€ζ πλεUρdζ του ζητ]ματo9 πλην 6μωζ με αΠoτελεσματα πoυ dργη_
oαν vα φoνoιiv.
Kατd oυνcπεια, δε θα πρ€πει να εκπλαγoιiμε απ6 τo γεγovιiq 6τι, μoλo-
v6τι oι περιoo6τερoι αoτρoν6μoι σιo δειjτερo μιo6 τoυ 2Oo0 αιι.bvα {τoν
αιoι6δoξoι για την ιJπαρξη πλανητικιiv oυoτημdτων, παρd τα6τα oτη δε-
καετ(α τoυ 1970 η oπτικη απ6δειξη τηq 6παρξl]q τoυq βαoιζ6ταν ολoκλη-
ρωτικd σην παλαιιi αoτρoμετρικη τεχνικη. Αυπ] η τε1vικr], τηζ oπo[αξ τα
απoτελ€oματα παρ€μεναν ασαφη, δημιoιjργηoε α(oΘηoη oτo κoιν6 και
στουζ επιστημovικo6ζ κιjκλoυζ τη δεκαετ(α τoυ 1960 με την ανακo(νωoη
τηg ανακdλυι]lηg κdπoιων πλαvητικιilv oυoτημdτων. oι υπoox€οειg και oι
περιoριομoi αυτηζ τηζ τεxvικ{5 και oι δυσκoλ(εζ τηg αvτιμετιiπιοηg εν69
προβλl]ματoq πoυ βρ(oκεται οτα 6ρια τηq επιστημηζ μπoρoιjv να κατανoη_
θoι1ν καλιJτερα απ6 τη γνωστη περ(πτωoη τoυ dσrρoυ τoυ Barnard' Η κε-
ντρικl] φιγo6ρα σε αυτη την περ(πτωoη ε(ναι o Peter van de Kamρ, τoν
oπoio ε[δαμε τελευτα(α να αρ1ζι την αναζητηση για oυvoδo6g με μικρ{
μdζα στο Αστερoσκoπειo sprouΙ τoυ KoλεγιoU Swarthmore τηg Πενοιλβd-
νιαζ τo 1937. E(ναι τcτoια η μακρoπρdθεσμη φιjση τoυ πρoβλl]ματog πoυ
αφoρd σrιζ διαταρα1€q τωv κινt]oεωv των dστρωv,6στε o van de Kamp
κατdφερε να αvακoιvιitoει απoτελdσματα Yια oυvoδo6q πλανητικηξ μoρφηs
25 χρ6νια μετd τo ξεκ(νημα τηζ €ρεUναζ. Τo dστρo τoυ Barnard €xει μ€γε_
θoζ 9,5 και πηρε τo 6voμd τoυ απd τov Barnard, o oπo(oξ αvακdλUψε τo
'i916 την τερdσrια (δια κ(vηo{ τoυ, πoυ ε(ναι περ(πoυ 10,3 δευτερ6λετπα
τηξ μo(ραζ κdθε χρdvo. Αυτ6 ol]μαινε 6τι εivαι €vα κovτιv6 doτρo (τo πλη-
158

173. ΠΕΡΑ ΑΠo TΑ HΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMΑTΑ
σι€στερo πoU γvωρΦυμε μετd τov Αλφα τoυ Kεvταιiρoυ), και αμ€σωζ συ-
μπεριληφθηκε σε πρoYρdμματα παρατηρησηξ, στα oπo(α περιλαμβαν6ταν
επ(σηζ και τo Πρ6γραμμα μ€τρησηζ των παραλλdξεωv πoυ πρoγματoΠoιη-
θηκε αιo Sproul τηv περ(oδo 1916-19. τo 1937 o νan de Kamp αν€λαβε τη
διε6θυνοη τoυ Sproul και τo 1938 τo περι€λαβε πdλι oτo πρ6γραμμα μ€_
τρηoηq παραλλdξεων. To 'l944 αvακo[vωoε τηv ιjπαρξη εv6q oυνoδoι3 μι
κρηq μdζαq πλαvητικt]g φιioηg. Στα επ6μεvα 20 χρ6vια και εvι-0 o Kuiper, o
Struve και dλλoι πρo€βλεπαν αφΘoν[α πλανητικιilv oυoτημdτων βαοιoμ€νoι
οτιq πρooωπικ€q τoυq εργαo[εq και κoθιilg η Θεωρ[α καθιoτo0oε ευλoγoφα_
ν{ τηv 6παρξη πλl]θoυg πλανητικιilν ουoτημdτωη o νan de Kamρ σUγκ€-
ντρωvε με υπoμoν{ oτoι1ε[α για τo dοτρo τoυ Barnard και tiλλα κoντιvd
doτρα.
Δεv υπιiρxει αμφιβoλ(α 6τι o van de Kamp {ταν πρoβληματιoμ€voq με
τo εριilτημα εdv oι oυνoδo( μικρηq μdζαg {ταv αoτ€ρεg { πλαν{τεq, τoυλd-
xιoτoν απ6 την επoμj τηg δημooiευοηq τoυ oxετικoιi dρθρoυ τoυ τo 1944,
€vα dρθρo πoυ αvαμφiβoλα ηταv επηρεαομ€vo απ6 τoυq ιοxυριoμo6g πoυ
διατιjπωoε τo 194] o Strand με βdση τιξ παρατηρησειζ τoυ. o van de
Kamp, σε μια αvαφoρd πρo6δoυ με τ(τλo uΠλανητικo( Συνoδo( Αoτρων,
πoυ δημooιε6τηκε τo 1956, παρατηρησε 6τι, μoλoν6τι τιq διio τελευτα(εq
δεκαετ(εq €xoυν αvακαλυφθε[ πoλλd α6ρατα αντικε[μενα με μdζεg
(oεg
με
0,05 τηξ μdζαζ τoυ 'Hλιoυ { και μεγαλ6τερεg, ε(ναι nεξαιρετικd πιθαν6,
αυτιi τα αvτικε(μεvα να εiναι dστρo. Τo ιδιo €τoζ aγραψε nYπιiρxoυv εvδεL
ξειg πoυ υπαιv(oooνται την ι1παρξη α6ρατων oυvoδιiiv αντικειμdνων με
μdζεq περ(πoυ (σεξ
με τo 0,01 τηξ ηλιακηζ μdζαq η και περιooδτερo, oι
oπo(oι ε[ναι πιθαv6v να ε(vαι πλαvt]τεg. Πρog τo παρdv πdντωg, εivαι δ6-
oκoλo vα φτdooυμε oε oριoτικιi ερμηνε(α, εv μfρει εξαιτiαq των περιoρι-
oμιirv πoυ βdζει η €λλειιpη ακριβιilv μετρι]oεωv,. Eιδικιi o van de Kamρ
απ6δειξε 6τι oι ιoxυριoμo( πoυ διατι]πωoαν τo 1943 o Reuyl και o Holberg
για τηv 0παρξη πλαvητικoιi oυvoδoιj τoυ dστρoυ 70 τoυ oφιoιjxoυ δεν ε(-
xαv επιβεβαιωθε( απ6 τoν Strand μ€χρι τo 1952, διατηριilνταq ελπ(δεg μ6vo
για τov ιoxυριoμ6 τoυ Strand πoυ διατυπιilΘηκε τo 1943 για την ι1παρξη
πλανητικo6 oυvoδoιj τoυ dστρoυ 61 τoυ Kιjκνoυ με μdζα 0,016 ηλιακ€q μd-
ζεq. H τιμ'] αυτ{ βρ(oκεται μ6oα oτo ε6ρoq των ηλιακιiιν μαζιilν και επιβε-
159

174. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
βαιιilθηκε και απ6 διio dλλoυg ερευvητ€g. Σε ox€oη με τo δικ6 τoυ πρ6_
γραμμα, πoυ τ6ρα ειχε ηλικ(α αxεδ6ν δι1o δεκαετιιbν, o van de Kamp ιoxυ-
ρ(oτηκε μ6νo 6τι o oυvoδ6g τoυ doτρoυ Lalande 21185 r]ταν πιθαν6v €vα
dαιρo xαμηλ{g λαμπρ6τηταg και 6τι δεv υπf1ρxε ικανoπoιητικ{ εξl]γηοη
για κιiπoιεg διαταραx€g πoυ εixαν παρατηρηΘε( oτo dοτρo τoυ Barnard.*
Διjo oxεδ6v δεκαετ[εg αφ6τoυ ξεκ(νηoε τo ερευvητικ6 πρ6γραμμα oτo
Sproul, κανε(q δε θα μπoρoι1οε να κατηγoρηoει τov van de Kamp για βια-
o6vη oτηv εξαγωγ] oυμπεραομdτων για πλανητικoιiq oυνoδo6q!
ΑUτη η κατdσταση επρ6κειτo να αλλdξει τη δεκαετ(α τoυ 1960, μια
επειooδιακl'1 δεκαετiα για αυτ6 τo επιoτημoνικ6 πεδ[o 6πω9 και για dλλoυq
τoμε(q τηg αμερικανικτig ζωιjq. Kαταρxdq, τo 1960 η Sarah LippincoΦ συ-
vdδελφoq τoυ van de Kamρ στo Sproul, ανακo(νωoε 6τι o oυνoδ69 τoυ
doτρoυ Lalande 21 185 €χει μdζα (oη μ6vo με τo o,o1 τηg μιiζαg τoυ 'Hλιoυ.
Ν4oλoν6τι αυτr] η τιμ{ βριoκ6ταν μ€oα oτo ειjρog των πλανητικιilv μαζιirν
(θυμηΘε(τε 6τι oι ιoxυριoμo( τoυ 1943 για τoυq πλανητικo69 oυνοδoιig τoυ
KιiκνoU 61 και τoυ oφιo6xoυ 70 απεδιδαv o' αυτoιjq περ(πoυ την (δια
μd-
ζα), τo τεtrνικ6 dρΘρo τηq Lippincott οτο περιoδικ6 Astronomical ]ournal
δεv €κανε καμιd αναφoρd oτoν 6ρo
"πλαv{τηg,
και ioωg για αυτ6v τo λ6-
γo η ανακo(vωση τηg δε δημιo0ργηoε μεγdλo odλo. Aλλd τo dρθρo πoυ
δημoo(ευoε o van de Kamp τo 'i963
με τoν πεζ6 τiτλo nΑoτρoμετριπ] μελ€-
*
Αοτρo τoυ Baιnard. Eivοι jνoζ κ6κκιν0ζ γdvoζ με πoλi μικρlj
μι1ζα και βρioκεται oτov αoτεριομ6 τoυ oφιoι]1oυ. Λvακολljφθηκε
τo 1916 οπ6 τov Αμερικαν6 αmρον6μo Ε. E. Barnard, o oτo{oζ υπo'
λ6γιoε τηv ετlioιο παριiλλαξi τoυ oζ πρoζ τον'Ηλιo Ιη με 1ο,3
δευτερdλεπτα τηq μoiραq' πoυ οημαivει απ6στοση λiYo μκρdτερη
α1τ6 6 dτη φωτ6ζ' Εivαι ιδανικd ιiοτρo ψα ταρατηρ1]οειq, διdτι βρi
σκεται κοντd οτoν ουριiνιο ιημερινd. Με ηλικ{α πoυ κυμαiνεται απ6 7 aωζ t2 δισεκατoμμiρια
1ivια εivαι τ6οo παλι6 dοο o1εδ6ν και τo οiμπov. 'E1ει ατολdοει μεγdλo μlρoq ηq τεριmρoφι-
κi]q τoυ κiηoηq, και η περioδoq περισιρoφtq τoυ εiνoι i30 μdρεζ (η περioδoq τερισιρoφr1q τoυ
'Hλιου εlvoι 25 μ1ρεq). To ιioτρo ποιιiζει τoν'Ηλιo με τα1iτητc περiπoυ llο km/h και περi τo
ιl.700 θο }4€ι τo τλησιioτερo dστρο oτov'Ηλιo οε ατ6οταoη περiπoυ 3'8 ετdv φωτ6ζ. Η μdζα
τoυ ισoiται με 17οlo τηζ ηλιακiq μΙiζαq, και η ακτiνo τoυ εινα iση με ]5-20οlo τηζ okτ(vαζ τoυ'Η-
λιου. oι ιο1υριoμo( τoυ van de Kamp για παραηρηη μικρooκoπικι6v διαταρα1ωv κiηοηq πoυ
oφεiλoιταν οτην ταρoυoiα oυvοδιiv πλαητtiν' αμφιοβητljθηκαν απι1 διιiφoρoυq d]λoυg ερευη
'ιlq. Η πιθαv6τητα Ιjπαρξηq ουvoδιδν πλαητd)v δεv μπoρεi vα απoκλειαrε{, ωατ6oo ουμβoλoμε'
τρικdg dρευνεg oτιq δεκαετiεζ τoυ Ι980 και του 199ο dδωσαν αρητικd απoτελioματα. (Σ.ιM)
160

175. ΠΕPΑ ΑΠo ΤΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTHMATΑ
τη τoυ dστρoυ τoυ Barnard απ6 φωτoγραφιεζ Ιroυ πdρθηκαv με τo αvα-
κλαστικ6 τηλεσκ6πιo των 24 ιvτσιι!ν τoυ Sproul" ι,Αstrometric Study of
Barnard's star from Plates Τaken with the 24-inch Sproul Refractor,) δημι
o6ργηoε α(oθηoη. Σε αυτ6 τo dρΘρo αvακo(νωoε την ανακdλυψη εν6ζ σU-
voδoιi αντικειμ€νoυ τoυ doτρoυ τoυ Barnard με μdζα (οη
μ6νo με 0,ο015
τηq μιiζαg τoυ'Hλιoυ, τιμt] πoυ ιooιjται με τo 1,6 τηζ μιiζαg τoυ Δια και ει
ναι xαρακτηριoτικι] τηg μιiζαg ενdg πλαν{τη. Επιπλfoν, αvακdλυι!ε 6τι η
απ6αιαoη τoυ πλαν{τη απ6 το doτρo τoυ Barnard ε(ναι 6μoια με τηv απ6'
σταση τoυ Δiα απ6 τoν'Hλιo και 6τι η επιφανειακι] τoυ θερμoκραο(α ε(vαι
60 ζ σε σ6γκριση με τoυξ 120 K για την επιφdνεια τoυ Δ(α.
o ιoxυριoμ6q τoυ νan de Kamp βαoιζ6ταν σε 25ετη περ(oδo φωτoγρα-
φικιilν παρατηρ{oεων, oτιq oπo(εq xρηoιμoπoιrjθηκαν τρ(α ε(δη γαλακτω-
μdτων και 50 παρατηρητ€ζ πoυ παρ{γαγαν 2.413 φωτoγραφ(εζ. Στo βαθ-
μ6 πoυ τo κoιν6 γvι0ριζε αυτ€q τιg λεπτoμ€ρειεq, θα μπoρoιioε vα €xει πει
oτε( απ6 αυτ6 και μ6vο τo γεγov6q 6τι μια τ6oo €vτoνη επιoτημovικ{ πρo-
oπdΘεια Θα €πρεπε να αποφfρει Eνα oριoτικ6 απoτ€λεoμα. Αλλιi τo κοιν6
δε θα μπoρo0oε vα γνωρ(ζει τιq λεπτεπiλετπεq τεχvικ€s oι oπo(εg επ€βαλαν
την ανιiγκη vα ληφθoιiv υπ6ψη €vα πλι]θog απ6 ιiπoυλα λdθη πoυ θα μπo-
ρoιloαν να μεταβdλoυν τα απoτελ€oματα. o van de Kamp, f1ovταg αvτιμε-
τωπioει με τov καλιiτερo τρ6πo 6λεq τιg γvωoτ€g πηγ€ξ λdΘouζ, αvακdλυι}ε
oτηv κ(νηoη τoυ dαιρoυ τoυ Barnard μια διαταραxη με περ(oδo περ(πoυ
24 ετ6v (Eικ. 3.5). Για vα πρoκιjψει η πραγματικt] μdζα τoυ oυvoδoιj,
€πρεπε αιη συν€χεια, χρησιμoπoιι-0ντog τη μdζα τoυ doτρoυ, να κdvει υπo-
λoγιομ6 o oπo(og θα oτηριζ6ταν σε (ερμηvε(α βαoιoμ€vη oε αρx€q τηq δυ-
ναμικ{q". Απ6 τη oτιγμt] Πoυ ηταν γvωoι] η μdζα τoυ doτρoυ και η πε-
ρ(oδog τoυ περιοτρεφ6μενoυ oιiματog, θα μπoρoι1oε να υπoλoγιoτεi και η
μdζα τoυ oιilματog αυτο0 με βιioη τo νdμo τoυ Kepler. lVε αυτ6v τoν τρ6-
πo o van de Kamp κατ€ληξε τελικd oε τιμt] για τη μdζα τoυ ν6oυ πλαν{τη
(ση
με o,oo15 τηq μdζαq τoυ
-Hλιoυ:
"H ανdλυoη τηq τρoxιιig τoυ doτρoυ
oδηγε( λoιπ6ν oε μια μdζα τoυ oυvoδoιi (oη
με τo 1,6 τηζ μdζαg του Δ(α, η
oπoiα παραμoρφιilvει την τρo1ιd τoυ dοτρου τoυ Mπdρvαρντ. Θα ερμη-
νειjooυμε αυτ6 τo απoτ€λεoμα ωg απoδεικτικ6 τηg ιjπαρξηq εv6q oυvoδo6
τoυ doτρoυ τoυ Barnard, o oπo(og, κατd oυviπεια, φαiνεται vα ε(ναι €vαg
161

176. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
π6ρα απ6 τo ΦΦd συσιl1ματα
Eικ. 3.5. Τα δεδoμivα τoυ van de Kamp μα τo ιiστρo τoυ Barnard (1963)' τα oπolα βαο1οηκαν
oτηv κλαoικ{ ααrρoμετριι:( μ6Θoδo μο ην ανακdλυ{η τλαητ6η εμφανiζoυv μικρooκoτπκiq βα-
ρυτικaζ διoταραχiζ λiγωv εκατoατι6v τoυ δευτερoλdττoυ τηg μοiραq γα μια περloδo δεκαετι.6v.
Τα διαγρdμματο, που 1pηoιμoπoroι1v η φαoματικf μcθoδo υπoλογιομoι! τηq ακτιπκig τα1ι1τη-
ταg, μoιciζoυν 6μοια, αλλd δε pειιiξεται νo κo.λiπτoυv μια τ6oo μηιliη poπκli περlοδo. Mε
ιiδεια τoυ Ιδρ6ματoq Εlseνier Science Lιd.
πλαvητηs, δηλαδ{ dνα αντικε(μεvo με τ6σσ μικρη μιiζα πoυ δε θα μπoρoιi-
σε vα παρdγει ενfργεια με τη συμβατικη πUρηνικη μετατρoπf1 τoυ υδρo-
γoνou oε ηλιov,,.
'oπωq και με τιζ πρo εικoσαετιαξ ανακoιvωσειζ. η αντ(δραση στα συ-
μπερdσματα τoU van de Kamp r]ταν α(πραπιαια. Aπ6 τo περιoδικ6 lime
μ€χρι εκλαiκευμaνα και Περισσdτερo σoβαρd επιστημoνικd περιoδικd,
υπηρξαν αμ€τρητεs αναφoρεζ σε αυτ6 τo απoτ€λεσμα, και η αvακdλUψη
εν6ζ dλλoυ πλανητικoι1 συστηματoζ dγινε δεκιj με ενθoυσιασμ6. EξdλλoU,
η αvεξdρτητη επαληΘεUση τoυ απoτελ€σματoζ απ6 dλλouζ ερεUνητ€ζ ηταv
περισσ6τερ0 διjoκoλη, δι6τι oι παρατηρησειζ {ταν πoλ6 εξειδικεUμενεζ και
χρειdζoνταν δεκαετ[εg για να καταληξoυv σε κdπoιo συμπiρασμα'o νan
de Kamρ αoxoλι6ταv με τo θεμα για aνα τ€ταρτo τoυ αιdJνα. Δεν πρoκαλε(
κατd συvdπεια 6κπληξη τo γεγov6ξ 6τι o (διoζ o van de Kamp ηταν o πρ6-
-,a
-a-.-- a
3Ο
.Pη *"φ.Φ
απd'd.ιoη
r--<--o
^ o
. 'e-o:-
o ι,,
162

177. ΠΕPA ΑΠo TA ΗΛΙAKΑ ΣYΣTΗMΑTΑ
τoζ πoU εvισχUσε τo αΠoτaλεσμα σro oΙroio ειχε καταληξει. To 1969, €πειτα
απ6 5 ακ6μα χρ6νια παρατηρησηζ τoU dστρou τoυ Barnard, επαv€λαβε
τoν ισχυρισμ6 τoυ για τηv ιiπαρξη εv6g oυνoδoιj πλαν{τη τoυ doτρoυ,
€xoνταq αναθεωρ{oει ελαφρd τη μdζα τoυ και εκτιμιilvταg τηv (ση με 1,7
φoρ€g τη μιiζα τoυ Δ(α. To (διo 6τoq, o van de Kamp πρ6τεινε μια εναλλα-
κιικrj ερμηνε(α των δεδoμ€νων τoυ, στην oπoiα πρ6βαλε την πιθαv6τητα
ιjπαρξηg δ6o πλανητιilν πoυ περιoτρ€φoνται γιiρω απ6 τo dοτρo τoυ
Barnard με περι6δoυq 26 και 12 aτη και μdζεq πoυ ε[ναι 1,'l και 0,8 φoρaζ
μεγαλrJτερεg απ6 τη μdζα τoυ Δiα.
Αλλιi τα πρoβλ{ματα καραδoκoιlοαv oτη γων(α, και κατd τη δεκαετ(α
τoυ 197o ανεκUψαν ooβαριi ερωτr]ματα αναφoρικd με τo βαρυo{μαvτo
απoτ€λεoμα των ερευνιiν τoυ van de Kamp. To 'l973 o John Hershey, €ναq
απ6 τoυq μαΘητlg τoυ van de Kamp, αvακdλυιpε 6τι κdπoιεg αλλαγ€q πoυ
€γιvαv oτo τηλεoκ6πιo τoυ Sproul, και ειδικ6τερα μια αλλαγt] oτo o0oτημα
τωv φακιiιν πoυ €γινε τo 1949, πρoκdλεσαν dλματα τωv δεδoμ€vωv και πι
θαv6ν vα επηρ€αoαν τα απoτελfoματα πoυ αvαφ€ρoνταν οτo doτρo τoυ
Barnard. Toν iδιo xρ6νo, o ceorge Catewood απ6 τo Αoτερooκoπε(o Αlle-
gheny τoυ Πiτoμπoυργκ και o Heinrich Eichhorn απ6 το Πανεπιoι]μιo τηq
N6τιαg Φλ6ριντα9, βαoιζ6μενoι oε μια ανεξιiρτητη μελετη 241 φωτoγρα-
φιιilv, κατ6ληξαν
"με
απoγoητευoη, στo συμπερασμα 6τι δεν υπ{ρxαν δια-
ταρα1€q oτην κ[vηoη τoυ doτρoυ τoυ Barnard. Στηv πρooπdθειd τoυq να
εξηγ]ooυν τo απoτdλεoμα τωv ερευνιilν τoυq, επικαλ€oτηκαν τα μειovεκτ{-
ματα τηζ αvαλUτικηζ τελ.rικηζ πoυ xρηoιμoπo(ηoε o van de Kamp, τιq αλ-
λαγ€q τoυ oπτικoιi oυoτt]ματog τoυ τηλεοκoπ[oυ τoυ van de Kamp oτη
διdρκεια τηq μακριig περι6δoυ τηg μελiτηq τoυ, και τo γεγoν6q 6τι η δια-
ταραμ] πoυ επικαλoι-iνταv {ταν noριακd σημαντικηo, μια κατdoταoη πoυ
dμoιαζε με αυτl'1 πoυ επικρατoι-ioε πριν απ6 τov Bessel oxετικd με τoυg
ιoxυριομoι1g για τη μ6τρηoη τωv παραλλdξεωv. lr1ια 6μoια ανdλυoη τoυ
Catewood, πoυ δημooιε6τηκε dνα xρ6νo αργ6τερα, €δωoε τo iδιo μηδενι
κ6 απoτ€λεoμα για τov ιoxυριoμ6 πoυ διατιJπωoε η Lippincott τo 1960,
oιiμφωvα με τoν oπο(o υπl]ρxε €ναg πλανητικ6q oυvoδ6g γ6ρω απ6 τo
dαιρo Lalande 21185. Διiο dλλεg μελ€τεg, πoυ αφoρo6oαν oτα δεδoμ€να
τoυ van de Kamp και oι oπoiεg δημooιειiτηt(αν τo 19Ζ3, {ταν περιoo6τερo
163

178. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
ευνoiκaζ για τoν ισχUρισμ6 τoυ περι τηζ ι1παρξηg εν6q { περιoo6τερωv
σUνoδιlv πλαvητdJν, αλλd μια δεκαετ(α μετιi την πριilτη ανακoiνωoη τηq
oμdδαq τoυ van de Kamp τα πλανητικd oυoι]ματα oυvαvτoιjoαν πιiλι δυ_
σκoλιεζ.
Eιvαι σαφεζ 6τι o van de Kamp δεν αvτιμετι-iπιoε με ελαφρ6τητα αυι]
την dρνηση τoυ βαοικo6 ουμπερdοματοg τηξ εικoσιπεvταετo6g εργαoiαq
τoυ. Θfλovταg να λdβει υπ6ψη τoυ τιζ αμφισβητησειζ, ιδιαιτερα τo ειjρη-
μα 6τι oι αλλαγ€ζ στo 6ργαvo θα μπoρoιioαν να ε(αν επηρειioει τιq με-
τρησειζ των θ€oεων, μ€τρηoε εκ νdoυ τιg Θ€oειg πdνω oτιg φωτoγραφικ€q
πλdκεg xρηoιμoπoιιilvταg €να v€o μηxdνημα και φωτoγραφικ6 υλικ6 πoυ
ε[xε oυλλεγε( μετd τo 195ο. Επιβεβα(ωoε τηv 6παρξη τoυ πλαν{τη με τη μι
κρ6τερη περ(oδo και μdζα, πoυ τιilρα υπoλ6γιoε ιση με 0,4 τηg μdζαg τoυ
Δ(α, αλλd o δειlτερoq πλαv{τηq {ταν oπεριoo6τερo απρooδι6ριοτoq,. To
1977, 60 xp6νΙα μετd την ανακdλυιpη τoυ dστρoυ τoυ Barnard, o van de
Kamp ε(xε την ευκαιρ(α να επιβεβαιιiloει τηv π(oτη τoU στην dπoψη 6τl
υπ{ρxαv πραγματικd oυvoδo( πλανl]τεζ. Σιjμφωvα με μια επιστημoνικη συ-
ν{θεια πoυ {ταν τιiρα πρooφιλ{q, τo dρθρo τελε(ωvε με μια γκραβoι1ρα
τoυ Pεμπραντ με Θ6μα τηv εμφdνιση τoU Xριστof στoν Θωμd, πoυ €φερε
τη λεζdvτα ..Mακdριoι αυτο[ πoυ π(οτει!αν xωρ(g vα δουv,, φρdση πoυ
υπoδ{λωνε μrα θρηoκευτικl] επ(κληoη π(oτηg, για την oπo(α αναμφ(βoλα
κdπoιoι θεωρoιioαv 6τι δεv μπoρo6oε να μεταφερθε( ειiκολα oτo βαo ειo
τηq επιoι]μηg. H τελευτα(α εργαo[α τoυ van de Kamp, πoυ {ταv βαoιoμ€-
νη oτα v€α δεδoμfνα, δημooιε6τηκε τo 1982. Σε αυπ]v υπooτ]ριζε και πd-
λι την ιiπαρξη διjo πλανητιilv γ6ρω απ6 τo dοτρo τoυ Barnard, €vα oυμπ€-
ρασμα πoU δεv εγκατdλειι!ε πoτi.
To επειo6διo με τo doτρo τoυ Barnard {ταν τo περιoodτερo γνωoτ6
απ6 αUτd πoυ oxετ(ζoνταv με διdφoρoυζ ισχυρισμoιjζ γtα oυvoδoιig πλα-
νητεζ απ6 τo μεσo τηζ δεκαετiαg τoU 197ο, ισχUρισμoι πoυ 6λoι €παoxαν
απ6 τιg iδιεg δυoκoλ(εg τεXνικηζ και συμπερdσματoζ. Ν4oλov6τι oτo πεδ(o
τωv αoτρικιilv διαταραxιilv πoυ πρoοδιoρ(ζονταv με τηv αoτρoμετρικr] μ€-
θoδo η επ(θεοη oτo doτρo τoυ Barnard oυv€xιoε vα επιoιiρει τη μεγαλ6τε-
ρη πρoσoχη, αυτη η επιθεση δεv {ταv μovαδικl] και κατd oυν€πεια δε θα
μΠoρoι1σε να αγνoηθε( ωζ τυχα(α. o van de Kamp, σε μια αναoκ6πηoη
Ι64

179. ΠΕΡA ΑΠo TΑ ΗΛΙAKΑ ΣYΣTΗMΑTΑ
πoU εγραψε τo 1975 για τo θiμα των α6Ι]ατων συνoδωv πoυ εααv Uπoλo-
γιστει με τηv αστρoμετρικη μεθoδo, κατηραψε 1/ διαταραχεζ στηv κιvηση
doτρωv,.,.oι oπo(εg εixαν πρooδιoριoτε( με ακρ[βεια> και oι oπo(εg oφε o-
νταν στηv παρoυo(α α6ρατωv oυνoδιiiν, περιλαμβαvoμ€νoυ τoυ doτρoυ
τoυ Barnard και τρι6v ακ6μα πιθανιilv oυνoδιilν πλανητιirν. Kαταγρdφo-
vταν dλλα 14 dσιρα, περιλαμβανoμ€νoυ τoυ περ(φημoυ 61 τoU KιJκνoU,
πoυ παρoυo(αζαv (πρoσωρινdζ, πιθανfg η αβiβαιηq φ6oηg διαταραxεq".
Δεν f1ταν 6λoι πεπειομ€νoι 6τι ακ6μα και τα dστρα πoυ παρoυo[αζαν
oαφι,ig απoδεδειγμ€vεg διαταραxdq φιλoξενo6oαν απαρα(τητα πλαvriτεq,
δι6τι η ι1παρξη πλανητιilν εξαρτι6ταν απ6 θεωρητικdq απ6ψειζ για τo ση-
με(o oτo oπo(o αιαματd η oταθερτ] oιjντηξη υδρoγ6νoυ πρog {λιo. Στιq
αρx€q τηq δεκαετiαg τoυ 1960 και ενιir o γεωyημικ6g Harrison Brown απ6
τo Caltech υπooτl'1ριζε τηv ιδ€α τηg 6παρξη9 πoλυdριθμων πλανητιilν, βα_
oιζ6μενog oτην επ6κταoη τηq
"oυνdρτηoηq
λαμπρ6τητα9, (κατανoμη των
ιiαιρων με βdoη τo oπτικ6 τoυq μ€γεθog) προζ την περιoxη των doτρων
με μικρ€g μdζεg, o S. S. Kumar ισχυρ(στηκε 6τι 6λα τα dοτρα πoυ θεωρo6-
νταν πλαν{τεq {ταν πιθαv6ν oεκφυλιoμfvα, αvτικε(μεvα με πoλιi μικρ{ μιi-
ζα, τα oπoiα oν6μασε (μα6ρous νdνoυq"*. H διαxωριoτικr] γραμμ{ ανιiμε-
oα oτα doτρα και στoυζ πλαυ]τεg παρ6μενε τo αντικε(μενo μιαg €ντovηg
oυζι]τηαηg, και αυτd τα αvτικε(μενα, πoυ τελικd €γιναv γvωαιd ωζ (φαιoι
νdνoυ, (αντικε(μενα με μιiζα 6xι αρκει] ιiloτε να oυvτηρr]ooυv πυρηνικ{
* Mα$ρoι νιivoι. o μαιiρoq vdνoq εiναι iνα υτoθετικ6 ιiοτρo τoυ δημιoυργεiται 6ταv dνoq
λευκ6q νdvοq ι},ηθεt αρκετd d)στε νο μην εrπaμτει ακτινoβoλiα. Εφ6ooν τo 1ρolικ6 διιiοημα πoυ
απαιτεlται για νo μεταβληθεi εγαs λευκ6s νdvos oε μαιiρo νdνo εivαι μεγαλiτερo ατ6 η σημερMi
ηλικ(α τoυ οι1μπαrπog (13,7 διoεκατoμμι1ρια 1p6ιια), δεν αvομivεται να υπιiρ1oυν τιiρα μαυρoι
νιivoι oτo οriμπαv. o λευκ6ζ v.ivoζ εiνaι 6,τι απoμdνει oπ6 Ξvα ιiαιρo ηq κιjριoq ακολoυθiαq με
μικρf { μεοαiα μιiζα (λιγ6τερη απ6 9 aωζ 10 ηλιακdζ μciξεζ), αφoi εκιoξεnoει { oυιτljξει 6λα τα
οτoι1εlα μα τα oτoio υπιiρ1ει η κατι "trηλη
θερμoκραo(α o$'ιτηξηg. Εκεiνo τoυ απoμ6νει εiνoι dνo
τυκv6 κoμμdτι iληg oπ6 εκφυλιoμiνα ηλεlcιρdπα, τo oπoio ι!ξεται με εκπoμml θερμιθjq ακτινo'
βoλιαζ και oριιrκιi ]'ιvεται μαiρoq νdvoq. H ovακdλυι!η των μαnρωv vdνων, εdν υτniηαν, θα fταv
εξαιρετικd διjoκoλη εφ6σoν θα εξiπεμπαν ελdμoτη li καθ6λoυ ακτινoβoλiα' Εvδε1oμdνω'; θα μπo-
ρorjoαν να αvακαλυφθorjν εξαιτiοq βορυτrκd,v αλληλετιδρdoεων. Στην εξ6λξ1 των λευκιi'ν νιiv'ν
dχoυv σημασiα η φnοη τηq οκoτειa1q iληq και η πιθαν6τητα και ο ρυθμ69 τηq διιiοπooηq τoυ
τρωτoνioυ. oι Barrοw και Tipler υτoλ6γιοαν 6τι θα χpειdζoταγ ττερiπoυ 1'0] 5 χρ6ια γα να ψυ-
1θεi εναg λευκ69 vdvοg oε Θερμoκραοiα 5 K. (ΣιM.)
Ι65

180. zοH ΣE ΛΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
σdvτηξη, για την oπoια 6λoι ουμφωvoιjoαv 6τι ηταν μικρ6τερη απ6 o,o8
ηλιακ€q μdζεq) παρεμειναν για δεκαετ(εg τ6oo φευγαλ€α αιη oxετικ{ €ρευ_
vα 6oo και oι (διoι oι πλανι]τεq.
oι ν€εq ({ oι πρ6oφατα βελτιωμ€νεg) τεxvικ€g πoυ dρxιoαν να εμφαvi_
ζoνται τη δεκαετ(α τoU ]98o αΠoτελo6oαv τη μ6νη ελπ(δα για τηv επ υoη
τoυ πρoβλl]ματoq. 'oπωq φα[vεται και oτoν Π(νακα 3.2, τo κυvτ]γι τωv πλα_
vητιlv σrιζ δεκαετ(εg τoυ 1980 και του 1990 δεv ανι]κε oτov κλdδo τηq
αoτρoμετρικ{q τεxvικt]g, αλλd σε μεθ6δoυζ πoυ εκτε(νovταv απ6 τη xρt]oη
επ(γειωv αιoθητt]ρων ccD (charged-couple device, ccD), συμβoλoμετρ(α
υπfρυθρoU, φαoματooκoπ(α, ακ6μα και ραδιoφωνικd οl]ματα μεταβλητιirν
αoτfρων, μ€1ρι και παρατηρl]oειq απ6 διαoτημ6πλoια πoυ κιvoιivται ιpηλd
πdνω απ6 τη ψ]ιvη ατμ6οφαιρα, η liπαρξη τηq oπoiαg πρoκαλε( παραμoρ-
φι1σειζ. H αvακo(νωoη στην αρχη τηg δεκαετ(αg των απoτελεoμdτωv τωv
επiγειων ερευvιiν και των απoτελεoμdτωv των ερευvιilν πoυ €γιvαv απ6
διαοτημ6πλoιo αναπτ€ρωoαν τιq ελπiδεg 6τι oτo εριilτημα τηg αφΘov(αg
των πλαvητικιilv oυοτημdτωv θα μπoρo0oε oιivτoμα να δoθε( απdvτηoη
με μεθ6δoυq πoυ θα βαoiζovταv σtηv παρατηρηση.'Eνα νEo στoιχε(o τηζ
ιoτoρ(αg {ταv η παρατηρηoη περιαoτρικιiiν δ(οκωv πoυ πιθαv6ν απoδε|
κvυε τη διαδικαο(α δημιoυργ(αg πλαvητικιilν oυαιημdτωv και 6xι των (διων
τωv πλαvητιilv. Maχρι τo 1995 φαιν6ταν 6τι ακdμα και oι νdεg τεxvικ€q,
6ταv εφαρμ6ζoνταν στoUξ περιαστρικoι1g δαrιιiλιoυg ι] oτoυg πλαν{τε9
θα ιiφηvαv τo πρdβλημα τηg ι1παρξηq πλανητι-6ν γ0ρω απ6 doτρα πoυ
μoιdζoυv με τoν r]λιo πρoκλητικd ανoιχτ6.
oι v€εq ελπiδεq για τo κυν{γι πλαvητιirv dρxιoαv 25 χρ6νια μετd την αυ-
γι] τηg Διααιημικl]q Eπoχliξ, με απρooδ6κητεg παρατηρ{oειg απ6 διαoτημι
κd oxηματα πoυ δεν ειxαv α1εδιαoτε( για τηv αναζl]τηoη πλαvητικι,iν oυoιη_
μιiτων, αλλd αντ(θετα για την αvαζηηoη oυρdνιωv αντικειμ6νωv oε μt]κη
κιjματog π€ρα απ6 τα μηκη κιiματoq τoυ oρατo6 φωτ6g και κατd κσριo λ6γo
π€ρα απ6 τoυg περιoριoμoιig πoυ εμπ6διζαν τουg επiγειoυq ανιxνευτ6q, δη_
λαδ{ εΙxαν α1εδιααιε[ για €ρευνεg oτην υπ€ρυθρη περιοχη τoU φdoματοg.
Τo 1983, μια oμdδα επιοτημ6vωη πoυ εργαζ6ταν oτo Εργααπ]ριo Πρoιbθη-
σηζ τηζ NΑsA, ανdφερε dτι oι παρατηρ{oειg πoυ iκαvαv με τoν Αoτρoνoμικ6
Δoρυφ6ρo Yπερερυθρoυ (lnfrared Αstronomical Sateliite, lRΑS) κατ€δειξαν
166

181. [l(νακoζ 3.2. 0ρ6σημα παραΦρηζ σην avaζηΦση πλαvητι'Δν εΚτιiζ ηλιακoι συσoiματoζ
Συγγροφεαζ Aσιρo Maθoδoζ
sιrand (1943) 61 τoυ Kι1noι] Ασιρoμετρικη (διπλ6 dστρo)
Reuγl κoι Holmberg (1943) 7ο τoυ oφιoliΙoυ Aσιρoμετριni (διπλ6 tiστρo)
ιiρpincoft (1960) ιalande 2]i85 Aσιρoμετρlκη (παρdλλαξη)
Van de κamp 0963) Ασιρo τoU Baιnard Aαιρoμπρικtt (παρι?'}oξ1)
ΑUmann, κ.d. (1984) Bηαζ και ωλo 40
dσΙρα
Δ0ρυφ6ρ0ζ lRΑs, aκθεη Uπερυθρoυ
Περιασιρικo(δισκoι
smith και terΙiιe (1984) Beta Pictoris Eιδωλo περιασιρικoιj δiσκoυ
με κ6μερα ccD
Beckνγith (1985) R Monocerotis
HLτaυri
Συμβoλoμετριo υπaρυθρoU
tΙεριασιρικoιδ(σ(oι
Zuckeman κoι Becklin (1987) Giclas 29-38 'εκθεση υπiρUθρoυ
Φαιdζ vdνoζ;
torest, κ.d. (1988) 6liese 56q Αμεσo ειδωλo σιo υπaρUoρo
Φαι6ζ νdvoζ;
camρbelι, {.d. (1988) 9 / ]8 iiστρα Φασματoσ{oπικη
Ατιrciμενo με μιiζεζ ισεζ με
'll0 μdζεζ Δio
(Aνακλiθηκε)
Latham, x.d. (1989) t1D 114762 Φασματoσκoπιni
Φoι6ζ νdνoζ;
Lyne και Shemar (199]) Πdλσoρ PsR ]829-]0 Σulρoνισμdζ με ραδι0μεταβλητ6
αστερo (αναldiθηκε)
ινoιszαan και FraiI (1992) ndλσαρ PsR ] 25l+]2 Συγχρoνισμ6ζ με ραδιoμεταβλητd
οστaρο (avακλtiθηrε)
o'Dell, κ.d. (]992) 15 dσιρα σιo νεφaωμο
τoυ Ωριωνα
Δiαστημικ6 τηλεσκ6πι0 Hubbl€
rΙεριαστρικoιδισκoι
o'Dell, κ.d. (]994) 56 απ6 ]10 dσιρα
στo νεφaλωμο
τoυ Ωριωvα
Διασημιt(6 τηλεσκ6πι0 HUbble
Περlαστρι(oi δ1σκoι
Νakajima, κιrlkarni, κ.d. (1995)
Duιran.e και colimoνγski (1995)
Cliese 229 Eι(6vo υπaρυθρoυ φoιoU νdνou
κοι εικ6να o1τ6 τo διoσιημι(6
τηλεσκdπιo Hubbιe
ΠEPΑ ΑΠo TA ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMΑΤΑ
τηv παρoυσ(α ψUχρoιj ν€φoυζ σtερε6ν σωματιδιωv γιjρω απ6 τo λαμπρ6
doτρo Bεγα αιoν ααιεριομ6 τηq Λιiραq. H αvακdλυψη, η oπolα {ταv η πριil-
τη πoυ πρo{λθε απ6 διαoιημικ6 6pμα, €γινε τυxα[α και εvιil oι αvιtrνευτ€g
τoυ ηλεoκoπ(oυ βαθμoνoμor-ivtαv' H εργαo(α πoυ δημooιε0τηκε εftε τiτλo
uAνακdλUψη δαrιυλioυ γrjρω απ6 τo dαιρo Αλφα τηg Λιiρα5' και εαι[αζε
167

182. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMοYΣ
στη φiση τoυ δαΙftUλ(oυ, Yια τoν oπo(o oι συYγραφειζ σUμπ€ραναv 6τι απo-
τελε[ται απ6 στερεd σωματιδια με απιvα τoυλdχισιov 1 mm, τα oπo(α βρι-
σκovται σε απ6σιαση 85 ασιρovoμικ{iv μoνdδωv (η oΠo(α ειναι περ(πoυ δι-
πλdοια απ6 τo μ€γεθog τoυ ηλιακoιJ μαq αυαπ]ματog) και τα oπoια θερμαι-
νovται απ6 τo κεντρικ6 ιiαιρo, τov Bfγα' Π(αιευαν 6τι αυτ6 τo υλικd r]ταv τo
υπ6λειμμα τoυ ν€φoυq απ6 τo oπo(o αxηματioτηκε o Bεγαζ. Aυτd τα αΠoTε-
λ6oματα, αν€φεραν oι oυψραφεig, (πoρεααv την πριirτη ιiμεoη απ6δειξη
με πρoiλευoη εκτ69 τoυ ηλιακoιi oυoι]ματoζ για την αvdτπυξη μεγdλωv
oωματ(ων απ6 τo υπ6λειμμα τoυ πρoγεvdθλιoυ ν€φoυg αερioυ και oκ6vηq,.
M€xρι τιg αρ1€q τoU 1984 ειχαν ανακαλυφθει ανdλoγoι (περιασιρικoι δακτιj-
λιoυ, { nπρωτoπλανητικo( δ[οκoυ, γιiρω απ6 περιoo6τερα απ6 6 dαιρα και
μεχρι τov lοιiλιo εfxαν αvακαλυφθεi oυvoλικd περιoo6τερα απ6 40 τετoια
dαιρα, με απoτiλεομα αυτιi τα κελιiφη να θεωρoιjvται €να πoλιi διαδεδoμ€-
vo φαιv6μεvo. oι ερευνητ€g oι oπο[oι τoυg ανακdλυι}αν t]ταν πoλ6 πρooε-
rιικoi και τ6vιζαν τo γεγον65 6τι δεν ειxαv ανακαλυφθεi πλαv{τεq. Σημε(ω-
ναν αvτιθ€τωq 6τι nυπι]ρxε η εικαo[α 6τι αυτo( oι δακτ0λιoι θα oυμπυκνιilνo-
νταv τελικιi και θα oxημdτιζαν ηλιακd oυoι]ματα 6μoια με τo δικ6 μαζ. Αv
€τoι €xουv τα πρdγματα, τo φαιν6μεvo πoυ εμφανιQται με τov Bξlα απoτε-
λε( την πριiτη ημιιiμεoη απ6δειξη 6τι oι πλαv{τεg εiναι πραγματικd dφθoνoι
αιo oιjμπαν,. Ν4ε dλλα λ6για, μoλov6τι η ιiπαρξη τωv δακιυλ(ων απειxε λ(γo
απ6 τo να θεωρηθε( απ6δειξη δεν μπoρoιioε 6μωζ vα θεωρηθε( ακ6μα ωs
dμεοη απ6δειξη τηg ιiπαρξηq πλανητιirv.
Περ( τo τ€λoq τoU ']984 ειχε φωτoγραφηθε( απd επ(γεια τηλεoκdπια €να
απ6 τα περιααιρικιi κελιiφη πoυ εftαv ανακαλυφθεi με τo δoρUφ6ρo lRAs.
Για αυτ€g τιg παρατηρηoειq, πoυ ειχαv ωg oτ6xo τo doτρo Beta Pictoris,
xρηoιμoπoιt]θηκε η ν€α τεxνoλoγ(α ccD, σε συνδυασμ6 με τo ηλεoκ6πιo
των 2,5 m τoυ Αoτερooκoπε(oυ Las Campanas τηg Xιλl]g. To απoτ€λεoμα
{ταv μια απd τιq διαοημ6τερεq αoτρovoμικ€g φωτoγραφ(εζ τηg δεκαετiαq
τoU 1980 (Εικ. 3.6), μια φωτoγραφ(α τηv oπo(α τo κoιν6 θα εrιιμo6oε πε-
ριαo6τερo απ6 τιg αoυvηθιοτεq φωτoγρoφiεg oτo υπEρυΘρo πoυ πdρΘηκαν
με τoν lRΑS. o Bradford Smith και o Richard Terri|e, οι oπo(oι πl]ραv τιg φω-
τoγραφ(εg, oυμπ€ραναv: (Eπειδη τo περιαοτρικ6 υλικ6 €xει τη μoρφ{ πε-
πλατυoμ€νoυ δ(oκoυ και d1ι η μoρφ{ κελ6φoυ9, εικdζεται 6τι oxετiζεται με
168

183. ΠEΡA ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKA ΣYΣTΗMΑTΑ
Εικ. 3.6. ΦωτoYραφio τoυ δ{σκoυ τoυ τεριρdλ-λει τo dσιρo Bεta Ρictoris, η oτoiα πdρηκε με τov
αισθητriρα CcD (1984). Η dρευvα' πoυ ξεκ(ηoε μετd ην ονακciλυr|-,η, μορτυρεi dπ βοα αιo δioκo
πρdτει να υπdηoυv dvαq { περισσ6τερoι πλαπ1τεζ. Πρooφoρd τoυ Εργααηρioυ Aερoπρoι6Θηηq.
σχηματισμd πλαvητdlν. Φα(vεται 6τι αυτ6 τo συστημα ειναι σχετικd νεo και
6τι o αμματιoμ6q πλανητ6ν γιjρω απ6 τo dστρo Beta Pictoris ε(τε oυμβαi-
vει τωρα ειτε ξει oλoκληρωθεi τΙρ6σφατα). Δεδoμ€voυ 6τι αιη διιiρκεια
τηξ δεκαετ(αζ τoυ 1980 oι αστρov6μοι αvεφεραν και dλλεζ παρατηρησειζ
περιαστρικιiν δ(oκωη τα απoτελ€σματα παρεμειναν αvoιXtd Yια ερμηνεια.
o ιoxυριoμ6g, πoυ διατυπιiθηκε στo τdλoξ τηξ δεκαετ[αg τoυ 1980 Yια τη
δυvατ6τητα ανακdλUψηζ πραγματικd,ν πλανητιilν με η χρηση τηζ φασματo-
σκoπικηξ μεθ6δoU, {ταν ακ6μα περιoo6τερo πλησ(ov σην πραγματικ6ητα.
H μ€θoδoq απoτελofσε ηv υλoπo(ηoη μιαg ιδdαg. πoυ πρoβληθηκε απ6 τoν
169

184. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
W. W. Campbell και τoν H. D. Curtis τoυ Ααιερooκoπε(oυ Λικ τo 1905, και
τo Θ€μα μιαq πρ6ταoηq πoυ διατ6πωoε o Struve τo 1952. Ση διdρκεια δεκα-
ετιιiiν, oι τεxνικ€q για τoν υπoλογιoμ6 με φαoματooκoπικd μioα τωv μεταβo-
λιjν τωv απινικι6v ταxυι]τωv τωv ιioτρων, oι oπoiεg δημιoυργo0νται απ6
τιq €λξειg πoυ δd1oνται απ6 τoυq oυνoδoιig πλαν{τεq, βελτιιiiνovταν oυνε-
xιilq, με απoτ€λεoμα να φτdαoυν oε €vα επ(πεδo υπoλoγιoμo0 ταxυπ]των με-
ρικιirν εκατovιdδων μ€τρωv αvιi δευτερdλετπo. 'oμωq oι oημαvιικEq ανακα-
λιiψειζ, πoU θα μπoρoιjoαν vα απoκαλι1ψoυν μεταβoλ€q ταxυτι]τωv oτo επi-
πεδo των 10 m/s, oι oπo[εg {ταν απαραtητεg για τηv αv(xvευoη τωv €λξεων
των πλανητιiιv πdvω αια dαιρq δε θα εμφανiζoνταν παρd οτη δεκαετ(α τoυ
1970, ενι7 μ6xρι τη δεκαετ(α τoU 1980 δεν ε(xαv ανακoινωθε[ απoτελ€oματα
τα oπofα αφoρoιioαν oε πλανητικd oυoιjματα. o Bruce Campbell, απ6 τo
Πανεπιoτr:1μιo τηq Bρετανιn]g Koλoμβ(αq τoυ Kαvαδξ βελτιιirvovιαg μια τε-
xvικ{ πoυ ε(xε πρoταΘε( αρxικd απ6 τoν Roger Criffin τo 1973, και με τo ivα
μdτι oτραμμ6vo αιηv €ρευνα για πλανr]τεq επ6q ηλιακoιi oυαπ]ματog, βελ-
τiωoε τη φαoματooκoπικι] μ€Θoδo xρηoιμoπoιιilvιαq ωq oτoιxε(o αvαφoρdg
μια γραμμη απoρρ6φηoηq τoυ ιδια(τερα δηλητηριιiδoυq αερ(oυ υδρoφθoρL
oυ. To 1988 o Campbell κoι η oμdδα τoυ ανακo(νωoαv 6τι, €πειτα απ6 6
1ρ6νια παρατηρl]oεων, διαπ(αιωoαν 6τι 7 απ6 τα i 6 dσtρα πoυ εξετdαιη-
καν εμφιiνιζαν εvδεξιg "μακρoxρ6vιων χαμηλoιi επιπ€δoυ μεταβoλιΔν" τηg
απινικf1q ταxιiτηταq, oι oπo(εq βρ(oκoνταν αιo επ(πεδo των 25-60 m/s. ΑUτdζ
oι μεταβoλ€q, oυμπ€ραναv, οφε ovται oε πλανr'iτεq με μdζεζ απ6 1 μ€Χρι 9
φoρiq τη μdζα τoυ Δiα, αριθμ69 o oπo(og απoτελε( πιθανdν τo πdνω 6ριo
τoυ φdoματoq των μαζιirν των πλανητιirν.
Aλλd απ6 τo 1990, σε μια αξιooημεiωτη oμoι6τητα με τη μo(ρα των
αoτρoμετρικιilν ιoxυριoμιilν τoυ van de Kamp, dρxιoαv να παρoυοιdζoνται
ρωγμ€g οτιg καναδικ€q διαβεβαιιiloειq 6τι πooooτ6 50% τωv dστρων πoυ
μoιdζoυv με τoν 'Hλιo διαθiτoυv πλανητικd oυoτr]ματα. o (διoζ o
Camρbell απ€δειξε τιiρα 6τι τoυλdxιoτov κdπoιεζ απ6 τιg μεταβoλ€q τηg
ακτινικ{g ταxιiτηταq oφεiλoνταv oτην αoτρoφυoικ{ πoυ επικρατoιjoε oτην
επιφdνεια τωv doτρων _ κιv{oειq τoυ (διoυ τoυ αοτρικo6 υλικo0 _ και 6xι
oτηv ιiπαρξη πλανητικιilν oυoτημdτων. lMoλoν6τι εξακoλoυθo6oαν vα
υπdρxoυv ιoxυριoμo( για την ιiπαρξη πλovητικιilv oυoτημdτων για dλλα
170

185. ΠEPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKA ΣYΣTHMΑTΑ
doτρα, αυτ6q o περιoριoμ69 δημιo6ργηoε αμφιβoλiεg ακ6μα και για τα
υπ6λoιπα. Πραγματικd, τo 1995 oι Kαvαδo( oυvdδελφoι του Campbell,
Cordon και Αndrew Walker και oι oυνεργdτεq τoυs, ανακoιvωσαv αρνητι-
κd απoτελ€oματα για τη δωδεκαεπ] μελdτη τoυg τωv ακτινικων ταxυπ]των
με oκoπ6 τηv αvακdλυιpη πλαvητιbν γιiρω απ6 21 dστρα ηλιακoιj τιiπoυ.
Φαιν6ταv 6τι oι πρooδoκ[εq για την ανακdλυιpη πλαvητικιilv oυoτημd-
τωv {ταv εξαιρετικd xαμηλ€g, με εξαiρεoη εκε(νεg πoυ αφoρo6oαν oτoυg
αμφ(βoλoυg περιαoτρικorjq δακτιJλιoυq και oτην πρ6oδo πoU πραγματo-
πoιo6vταv με βραδι1 ρυθμ6 oτo πρ6βλημα των φαιιbν νdνωv. Απ6 τo τ€-
λoq τηq δεκαετ(αq τoυ 198o ειχαv ανακoινωΘεi πoλλoι υπoψηφιoι φαιoι νd-
νoι, αλλd δεv ειxαv επιβεβαιωθεi. lδια(τερα δελεαoτικ6 {ταν τo απoτ€λε-
oμα πoυ ανακoινιilΘηκε τo 1989 απd τoν David Latham και τoυg oυναδ€λ-
φoυζ τoυ στo K€vτρο Αoτρoφυoικηζ τωv Χdρβαρντ και ΣμιΘo6νιαν και την
oμdδα oτηv oπo(α πρoiσταντo oι l4ichel l4ayor και Didier Queloz τoυ
Αoτερoοκoπεioυ τηg Γενειiηq. oι παρατηρ{οειg τoυq εQαv ωq απoτ€λεoμα
τoν υπoλoγιoμ6 τωv ακτινικιitv τα1υι]των με ακρ(βεια μερικιilv εκατoντd-
δωv μ€τρων αvd δευτερ6λετπo, πoυ {ταv αρκετl] για τηv ανακdλυψη σU-
voδι.0ν αωμdτων με μdζα τoυλdxιoτov ιση με 30 φoρig τη μdζα τoυ Δ(α και
με περι6δoυg μ€χρι και 10 xρ6νια. Τo 1989 ανακo(νωσαν τηv ανoκιiλυψη
ουνoδοι1 για τo doτρo πoυ ε[vαι γvωoτ6 ωg HD 114762, για τo oπo(ο o
Latham και oι oυνdδελφo( τoυ αν€φεραv 6τι η μdζα τoυ θα μπoρoιloε να
ε(ναι (oη με τo 1/1.000 τηq μιiζαg τoυ'Hλιoυ. Αυι] η τιμι] ι]ταv 6xι μ6νo
μικρ6τερη απ6 την τιμ{ O,8, πoυ απoτελε( την nπαραδooιακr] διαxωριoτικr]
γραμμr] ανdμεoα στoυζ φαιoιiζ νdνoυg και oτα oταθερd doτρα πoυ oυ-
vτ{κoυv υδρoγ6νo,, αλλd {ταν και μικρ6τερη απ6 την nπρoτειν6μεvη δια-
xωριoτιπ] γραμμη, μετoξ6 φαιoιj νdvoυ και πλανητικo0 oυvoδod. To oυ-
μπ€ραoμιi τoυg ηταν 6τι o'Eτoι o α6ρατoq oυνoδ69 τoυ doτρoυ HD 114762
απoτελε( 6vαν καλ6 υπoψηφιo φαι6 νdvo 11 ακ6μα και €να γιγιiντιo πλανι]-
τη,, αφ{voνταg μια πιθαv6τητα μικρ6τερη απ6 1% (αvdλoγα με την dγνω-
oτη κλ(oη τηg τρoxιdq) vα €xει αυτ6q o oυνoδ6q αρκετι] μdζα για vα δια-
τηρε( μια oταθερη κατdoταoη o6vτηξηg. Moλoν6τι η μ€Θoδog δεν μπoρoιi-
oε να ανιxvειioει πλανι]τεg με μ€γεθog παρ6μoιo με εκε(vo τηq Γηζ, η oμd-
δα τoυ Xdρβαρντ ιo1υριζ6ταν dτι κdθε doτρo πoυ δι€θετε πλαν{τη με μf'
]7Ι

186. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KοΣMoYΣ
Yεθoζ (σo με τo μεYεθoζ τoυ Δ(α ηταν πιθαv6v vα φιλoξεvε( επ(σηζ και
€ναν πλαv{τη πoυ vα μoιιiζει με τη Γη.
Eκτ6g απ6 τoυq περιααιρικo6g δioκoυq και τoυζ υπoψηφιoυq φαιo6q
νιiνoυg, μια καταπληκτικη αvακdλυψη, πoυ €γιvε oε Eναv φαινoμεvικd
doxετo κλdδo τηg αoτρovoμlαq, αv€δειξε αυτ6 πoυ τελικd εμφαν[αιηκε να
ε(ναι τo πριilτο επιβεβαιωμ€vo πλανητικ6 οιjοημα, αναπτεριilνoνταg τιq
ελπ(δεg τωv κυvηγιilv πλαvητιilν σε 6λo τoν κ6oμo. Σε μια αλλ6κoτη καμπl]
αιηv ιαιoρiα τηg αvoζt]τηoηq πλανητιilv, αυτ6 τo πλανητικ6 otJoτημα αvα-
καλ6φθηκε τo '|992 vα περιαιρfφεται γιjρω απ6 €vα πdλoαρ* (pυlsar),
€να doτρo πoυ αν{κει oε μια ομιiδα εξαιρετικd πυκνιilv και ταx6τατα περι
oτρεφ6μεvων αοτ€ρωv vετρoν(ωv πoυ πιαιειjεται 6τι πρo{λθαν απ6 εκρη-
ξειg υπερκαινoφανιirv, πoλιi πριv απ6 το oτdδιo εξ€λιξηq oτo oπoιo θα
μπoρoιioαν να υπdρξoυv oυvΘ{κεg ευvoiκfg για την εμφdvιoη ζωt]g. Η τε_
* Πι1λοαρ. Tα πιiλοφ εiναι ααrlρεq vετρoνiov τoυ διωl-
τoυν ιo1υρ6τατo μαγηπκ6 τεδ(o. Eκπcμπow δcoμη ηλεκτρoμo'
γη τ1κΦι Φμο.Φν σnζ ρ.tδ,οφω.κεc αxνoηll < πoU μΠορojv να
απ1νευθoιiv. oι τερioδoι περισιρoφηζ τoξ κυμαiνο}ται αττ6 1'5
ms βχρι 8,5 ms. Η ελ-πoμτιri ηq δdομηq γilεrαι σηv κατειjθwη
τoυ dξoνα περιαιρoφ{q τoν πdλoαρ. Αv η κατεJθυvη οι"ni oυμ'
βε1να ουvovn(oει η Γη, η ακRνoβoλ1o ivεrαι α!τΙλητmi οξ ηλε-
κτρoμαγητκoi ταλμoi. Σε αιrni ηv ιδι6ητα οφεffεrαι και η
oνoμασiα τoυζ (Pulsaιing sιars=pulsaτ). Αvακoinφθηκωr τo ]974 oπ6 ηv Joselin Bel Bιrnel και τoγ
Αaιhony Ηewis τoυ ΠαιετιαημΙoυ τoυ ΙGμπριd 6ταv μλετoιoαν τα κβιiζαρ μ διιiτξ ραδιoηλε'
oκοπiων. Ανακdλυι!αv εναv παλμ6 με τ€ριοδικ6ητo Ι δευιερ6λεπτo κoι ι9vο τρiτo τoυ δειτερoλ1τπoυ.
Στηv αηli ιoμιoαv 6π επρ6κειτo γα σrt]μo ατd εξωμιvo τoλιποβ και ov6μαοov ην αντiστoιχη τη'
fi LGM-Ι (Ι-itle Gr€en Men). Αιπ6q o πdλoαρ εξ6τεμπε αηv περιo1τj τωv ραδιoφωπκι,iν οι1voη-
τωη αiλi αη ουξειo ειτoπiαηκαv πιiλοαρ που dεττεμαν αην περιoμi τιυν ακι1νωv X και () των
ακτivoν γ. Η υπ6θεη 6τι εττΦκειτo γo περισrρεφ6μεvoυζ ασιdρξ ετρo,1ωv πρoτdηκε ,]π6 τoξ
Tomω Gold και Fralco Paccini τo Ι968. To 1974 o ΑndΙony Η€wis κερδιοε το βραβεiο Noμτελ (6μ
dμωq και η Joselin). o Αλεξdιτερ B6λτοκαv αvoκdλυψε τo 1990 τοξ πρd)τοη πλαπiτεq εκroq τoυ
ηλιακoi ουo"οjματoq πoυ περιαιρiφoιταv μ1ρω απ6 ενα πdλσαρ με τερ1oδo 1 fiιs. Η αvακdλυι|η απο-
τελοι1οε μιo ημαι,ιι1 dνδεξη γα ηv ευρε(α iτoρξη τλαηττnν cξι,l απ6 το ηλιoκ6 μαζ σιjσΓημ.! μo'
λov6τι εiγαι εξαιρεnκd απΙθαη η ι1πoρξη ζωrjq π.iv(,) oε αιτoiq τoυq πλαΙiτεq, τoυλd'χισιov με τα y|ι'
να δεδoβvα. Ιδιαiτερη oημαoiα ε1ει τo διτλ6 οiο"ημα PsR B1913+16 πoυ oγακoλiφθηκε τo 1974 oτ6
τoυq JosefTaylor και Ρι1oελ Xoυξ. Πβκειται μα εvα ζaoq, 6πoυ τo εvα ιiαιρo εiναι εvοq τdλοαρ
τoυ περισιρiφεται με περiοδo ε ωμi,ν y]ριυ απ6 dva dσιρo }ετρo'{ιlι Η θεωρiα ηζ ειniζ σχεnκd
ητoq τoυ Αiνσιdιv πρoβλcπει 6π dvo τ6τoι0 σ!σrημα πρ6πει να εκftμτει ιo1υμj βoρι'πκli ακπνoβο-
λ1α πoυ θα aχει ωζ ατoτελεσμ ηv ελιiτralοη ηq αlαiναζ ηζ τρoχιdζ εξoιτ{αζ απoiλειαζ εviρ€ιαζ τε-
ρισrρoφr1ζ. oι παραηρησειζ, με1ρι τo 2004, επιβεβα1ωοαν αΦ την πΦβλεΨη. (ΣιM.)
172

187. ΠEΡA ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTΗMΑTΑ
χνικη και σε αυτη την περ(ΙΠωση βασιζ6ταν στη βαρυτικη 6λξη πoυ αoκo6-
oε o πλαv{τηg oτo doτρo, αλλd τιilρα υπf1ρxε μια oημαντικτi διαφoρd oε
ox€oη με τηv κλαoικl1 μ€θoδo: Τα πdλoαρ εκπ€μπoυν εξαιρετικd ακριβε(q
(6πωg ivα χρoν6μετρo πoυ δεiμει τα δευτερ6λετπα) δ€oμεg ηλεκτρoμα-
γνητικιilν κυμdτωv oτην περιoxr] των ραδιoφωνικιirν κυμdτων. H Eλξη πoυ
αoκεi o oυνoδ6q oτo πdλoαρ, ωθιινταζ τov αρ1ικd πρog τη μια πλευρd
και κατ6πιν πρoζ τηv dλλη, μπoρε( τιilρα να xρovoμετρηθεi με μεγdλη
ακρ(βεια με βι1oη τιg διαφoρ€g xρdνωv ιiφιξηq τωv δεoμιilν. Eπειδ{ αυτ€g
oι διαφoρ€g αv€ρxovιαι αε xιλιoοτd τoυ δευτερoλ€πτoυ, αυι] η μ€θoδog
απoτελε( την πιo ευα(oθητη (αv και απρooδ6κητη) απ6 6λεq τιg γνωoτ€q
τqνικ€g για την ανακdλυψη πλαvητιirν. oι διio απ6 τoυq τρειq πλαν{τεq
πoυ αvακαλιiφθηκαν γι1ρω απ6 τov πdλoαρ εtxαν μιiζα τριπλdoια απ6 τη
μdζα τηg Γηg και o €ναg εQε μdζα (oη με τη μdζα τηq Σελt]νηg. Σxεδ6ν
6λoι oι αoτρoν6μoι oυμφιi.lνηoαν 6τι η απ6δειξη για την ιiπαρξη πλανητιirν
γιjρω απ6 τoυq πdλoαρ {ταν oαπ6λυτα αναμφιoβ{τητη,. Εdν o Struve
ηταν ακ6μα ζωνταν6ζ, θα εiμ εκπλαγε( απ6 τo γεγον6q 6τι εixαv ανακαλυ-
φθε( πλαvl]τεq 6xι γ6ρω απ6 τα βραδ€ωg Περιστρεφ6μενα doτρα, για τα
oπoiα π(oτευε οτη δεκαετ(α τoυ 195o 6τι ε(αv εκxωρf1oει τη οτρoφoρμ{
τoυζ στoUζ πλαν{τεg, αλλd αvτ(θετα oι πλανητεg ε[xαν ανακαλυφθε( γιiρω
απ6 τα τα1ιiτερα περιαιρεφ6μενα αντικε(μεvα τoυ oιiμπαντog.
'oμωq, απ6 τιq αρ1Eg τηg δεκαετ(αg τoU 199o, oι πλανι]τεq των πdλoαρ,
oι πoλυdριθμoι περιααιρικo( δioκoι και κdπoιoι υπoψηφιoι φαιo( νdνoι δια-
τηρoιioαv ζωνταν€q τιg ελπ(δεq των αvυπ6μoνων κυνηγιirv πλανητιilν oε 6λo
τoν κ6oμo. H αναΙ(dλυψη αιo τ€λog τoU 1993, με τη βoηθεια τoυ Διαστημι
κo6 τηλεσκoπιoυ Hubble (Hubble Space Τelescope), (πρωτoπλανητικιiv δι
σκων, γιjρω απ6 56 απ6 11ο νεαρd dσrρα σto Nεφaλωμα τoυ Ωρ(ωvα (Εικ.
3.7) €ριξε περιoo6τερo λιiδι αιη φωτιd.'Hταν 6μω9 oι πλαv{τεg επ6ζ τoυ
ηλιακo6 oυoτl'1ματog €να oυνηθιoμ6vo φαιν6μεvo r] 6xι; To εριilτημα παρd-
μεvε ανoιμ6 και δεν {ταv ακ6μα ξεκdΘαρo αν η απ6δειξη θα €παιρνε τελι
κd τo δρ6μo πoυ oδr]γηoε oτα doτρα 61 τoU Kijκνoυ, 70 τoU oφιoιjχoυ και
oτo doτρo τoυ Barnard { αν η απ6δειξη θα απoκdλυπτε την κoρυφl'i εν69
πλαvητικotj παγ6βoυνoυ. Τη αιιγμl] πoυ κdπoιoι Παρατηρoυσαν 6τι oι πλα-
ν{τεq των πdλoαρ διioκoλα θα μπoρoιjoαν να Θεωρηθoιiν ωg τo ε(δoq των
173

188. ZoΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Eικ. 3.7. Φωτoγραφiα oπ6 τo Διαoημικd Tηfuoκ6τιo Ηubbιe τoυ πdρθηκε αιιq 29 Δεκεμβρioυ
ι993. Η φωτoγραφiα δειχvει μιo περιοχri δημιουρ'iαζ dσrρων στο Nεφaλ(oμα.ioυ c)ρtωvα, σε
απdσταη 1.500 ει.6ν φωτdq. Mερικd απ6 τα μικριi (rιΙγματα riληg πιατει1εται 6π εlvαι τρτoτoπλα-
ητικol δioκoι πoυ θα μτoρoι1oαν νo εξελι1θonv oε τλΦr{τεq. Mε ην dδεια ηg ΝΑsΑ κα1 τoυ
C.R.o'DeJl// Πoνεnιαn]μιo Rice.
Πλαvητιilv πoυ παρoυσιdζouν ενδιαφ€ρov για την εμφdνιση ζωl]5, υπl]ρxαν
αλλoι πoυ ισχυρΦvtαv dτι, αν μπoρo6oαv να σXηματισtoιjν πλαvητεζ γιj-
ρω απ6 τα πιiλoαρ, τ6τε θα μπoρoιiοαν vα σχηματιστoιjv παντoιj. Παρ€με-
vε αβ€βαιo εdv τα περιασtρικd 'κελ6φη εrχαv σχηματισει { θα μπoρoιioαv
να σχηματισoυv πλαvητεζ. Ακ6μα και αν η ι1Πορξη των φαιιiJv νdvωv επιβε-
βαιων6ταη αUτo( δεν {ταν τo (διo πρdγμα με τoUζ πλαvητεζ. Moλoν6τι η
dμεoη απεικ6νιoη εν6ζ φαιoιj νdνou τo 1994 (Eικ. 3.8) παρε(χε τελικd πα-
174

189. ΠΕPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑΙiΑ ΣYΣTΗMΑTΑ
ρασιατικη απ6δειξη για τηv 6παρξη αvιικειμ€vωv με μικρη μdζo, η αρχη
τηξ δεκαεtιαζ τoυ 1990 βρηκε τηv €ρευνα για ηv αvακdλυψη πλαvητικ6ν
συσιημdτωv να βρισκεται ακ6μα σε μια παρdξεvη κατdσταση λl]θαργoυ.
Yπηρxε μια εξoργιoτικj oμoι6ητα με τιq πρooπdθειεq που dγιvαv oτιg αρ-
χ€ζ τoυ 19oυ αιιilνα για τoν Uπoλoγισμ6 τηg ααιρικ{q παρdMαξηq, μια
πρooπdθεια μ€τρηοηg ην oπο(α o |ohn Herschel xαρακιιjριoε απ6 τηv
πλευρd εν69 κακ6τυχoU ερευvηπ] παραλλdξεων ωg μια "oυvεxli
αιιilρηoη
ακριβιig π€ρα απ6 τα dρια τηg ακριβo69 εrιiμηoηq, πoυ με αυτ6 τoν τρ6πo
τov oδηγo0oε oε €να, xωρig ελπ[δα, ατ€λειωτo και εξαvιλητικ6 κυνl!γυ,.
H κατdαιooη ιiλλαξε εξαιτ(αg των oημαvτικιilv γεγov6τωv των ετιirν
1995 και 1996, €τη πoυ olγoυρα θα θεωρηΘoιiv ωq oημεiα καμπξq oτην
€ρευνα για την αvακdλυψη πλανητικιiν oυαιημdτωv. Τoν oκτ6βριo τoυ
1995 o Michel Mayor και o Didier Queloz αvl'1ψειλαν την ανακdλυι!η εv6g
πλαυ]τη με μ€γεθoq
(oo με τo μ€γεθoq τoυ Δ(α oε τρoxιιi γι1ρω απ6 τo
Eικ. 3.s. Η πρ6η ovαμφιρoλη ovιχνευη εν6ζ φαιoi νdνoυ αστaρα πoυ παραημiθηκε (αριοτεριi)
τo 1994 με ρελτιωιlvο oππκ6 μη1ανιoμ6 με τo ανακλαoτικ6 τηλ€σκdiιo των 60 ιιτσ';v τoυ
'oρoυq Πdλoμαρ και ετιβεβαιt6θηκε (δεξιd) τo 1995 με τo Διααrημικ6 Tηλεoκ6πιo Ηubble' o
φαι6q νdνοq d1ει μdζα iη μ€ 20-'0 φoρjζ τη μdξα τoυ Δiα και περιoτρΞφεται γ6ροl απ6 το ιiαιρo
Gliese 229, τo oπolo ατ61ει απ6 η Γη ι8 iη φωτ6q. o φαι6q νdvoq περισιρdφεται βρω απ6 το
dσιρo σε ατdσrαση aη με την απ6σταση σην oτιolα o Πλoιiτιυναg περιαrρaφεται Yυριδ ατ6 τoν
'Ηλο αιo ηλιακ6 μαq o6οημα. Η αριoτερ{ φoτoγραφiα εiνoι. προαφoρd τoυ T. Nakajima
(Calιech) και του S. Durrance σohns Ηopkind. Η δεξιd φωτoγραφiα εiναι πρoοφοριi τoυ S.
Kulkarni (Calιech), τoυ D. GοΙimowski (ohns ΗoPkins) και τηζ ΝAsA.
175

190. ZοH ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
dσrρo 5'l στov αστερισμ6 τoυ Πηγασoυ, τo oπo(o ειvαι €να ιioτρo πoυ
μoιdζει με τoν'Hλιo. Φα(vεται 6τι τελικd η μεΘoδoζ τηq ακτιvικ{q ταxιjτη_
ταζ ειχε αΠoδ6σει καρπoιjg (Εικ' 3.9). Eκειvoι πoυ γνιirριζαν την ιoτoρiα
τηζ αvαζητησηζ πλαvητιirν θα μπoρoιioαv vα oυγxωρηθo0v για τo γεγoν6q
6τι υπtjρξαv oκεπτικιoτ€q απ€ναντι oε €ναv ακdμα ιoxυριoμ6 για τηv
0παρξη εv6g dλλoυ πλαv{τη. Yπl]ρξαν πριiγματι σκεΠτικιστεζ. Τo ειiρημα
61ι μdvo επιβεβαιιilθηκε μ€oα oε λiγεg εβδoμdδεg απ6 τoυq Ceoff Marcy
και Paul Butler τoU Πoλιτειακo6 Πανεπιoτημ(oυ τoυ Σαν Φραvo(oκo, αλλιi
τoν lανoυdριo τoU 1996 oι l4arcy και Butler ανακoιvωσαν τηv ανακdλUψη
διjo ακ6μα πλαvητι-0ν, απ6 τoυq oπoioυg o 6ναq περιoτρεφ6ταv γιjρω απ6
τo dστρo 47 τηq Ν4εγdληq Αρκτoυ και o dλλoq γι1ρω απd τo doτρo 70 τηg
Παρθ€νoυ. Kαl τα δ6o doτρα βρioκoνται oε απ6oταoη πoυ κυμα[νεται με
ταξ6 +0 και 80 ετωv φωτ6ξ. Πριv απ6 τo τ€λog τoυ xρ6νoυ, εfxε ανακoινω-
θε( με τη xρ{οη αυπ]5 τηζ μεθ6δoU, η ανακdλυψη εv6g αριθμo0 oκτιi
πλαvητικιilν oυoτημdτωv, τo oπο[α αvι]καv oε εφτd ηλιακd oυon]ματα πoυ
μoιdζoυv με τo ηλιακ6 o0oτημα (Πfvακαg ].3). oλα αUτo ηταν τo απoτEλε-
oμα πoλυετo6g πρoηγoιiμενηg εργαoiαq, οτη διιiρκεια τηg oπo(αq oυλλd_
γovταv UπoμovετιKd δεδoμEνα με τη χρηση τηq τεpικl]q τoU φασματoσκo-
πικoιj υπoλoγιoμoιi τηq ακτιvικr]g ταxιiτηταg. oι Mayor και Queloz μελετoιi-
oαv απ6 τo 1994 142 6στρα πoυ μoιdζoυν με τoν 'Hλιo,
με μετρ{oειq ταxιj_
τηταξ πoU γ(νovταv με ακρ(βεια 13 m/s. oι Marcy και Butler μελετo6oαν
απ6 τo 1987 ']20
dστρα πoυ μoldζoυν με τov'Hλto με τη βo{θεια τoυ τηλε-
oκoπ(oυ των 12ο lντσ6v τoυ Αoτερooκoπεioυ Λικ, επιτυψdνoνταq τελικd
ακρiβεια 3 m/s. oι πλαν{τεg γ6ρω απ6 τo dστρo 51 τoυ Π{γαooυ, με €λξη
πoυ δημιoυργο6oε μεταβoλl] ταxιiτηταζ 59 m/5, και τo dστρo 70 τoU αστε-
ριoμoιi τηg Παρθivoυ, με τηv τερdoτια μεταβoλ{ ταx6τηταζ ιση με 318
m/s, {ταv ειiκoλεq επιλoγ€q, αv και τα δεδoμ€vα για τo doτρo 5l τoυ Πη-
γαooυ παρ€μειvαν για τεxνικoιjq λ6γoυq αμφιoβητoιjμεvα για κdμπooα
xρ6vια. Παρd τα0τα, αvαμεν6ταν η ανακdλυψη πολλι1ν ακ6μα πλανητιiν,
δεδoμ€νoυ 6τι και dλλεg oμdδεg xρηoιμoπoιoιjσαν τη νdα τεxvικ{.
Τηv iδια επoxr] oι1τε η αoτρoμετρ(α t]ταν εvτελιliq Eξω απ6 τo παιtrιiδι
τωv πλανητιilν. Τoν loιjvιo τoU 1996 o Ceorge Gateu/ood, o iδιoq αοτρovd_
μoζ τoU Αστερoσκοπε(oυ Allegheny, o oπofog τo 1973 απ€τUχε vα επιβε-
176

191. ΠΕPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTΗΜΑTA
0 0,5 1
Φd"η
Eικ. 3.9. Απ6δειξη ηζ iπαρξηq πλαηiη μ μdζα τερtπoυ {oη με το μιοιi ηq μdζαq τoυ Δiα που
τερισιρdφετoι ψ1ριl ατιi τo ιiστρο 51 στον ααιεριoμ6 τoυ Πfγασoυ. Η ημιτoνoπδ']q καμπnλη
απεικo},1ξει μια μεταβoλri ηq ταχιjηταq τoυ dστρoυ με τιμlj πoυ oφεiλεται oην lλξη τoυ ιiοτρoυ
απ6 τoν πλαηiτη προζ τη μια καl ην ιiMη πλευρd σε διdστημα 4,2 ημερι6ν. Η φαoματooκoτικli
μJθoδoq "Dοppler,
δουλεnει καλnτερα ψα πλαιriτεq πoυ βρiσκoται κο'ιd οτo μητρικ6 ιioτρo,
εvri η αοτρομετριr,ο] μiθoδoq τoυ απεικoviζεται σην εικdνα 3.5 εivαι καλι1τερη για πλαητεq πε-
ριοο6τερo απoμακρυoμdvoυg ατ6 τo doτρo τουg. Αvατr1τωη με ιiδεια των Michel Mayυr και
Didier Qudoz απ6 τo ιiρθρo τoυq,
"Α Jupiιer - Mωs Compar'ιion to a SοΙar-Type Sιan,, Narure,
378 (1995)' 355-359' coPyright 1995 α1τ6 η Macrnillan Magazines Limited.
βαιιiioει τoυg ισχυρισμo6ζ τoυ van de Kamp για τo dστρo τoυ Barnard,
ανακoιvωσε την ανακdλUψη συνoδoιi πλαvητη για τo dστρo Lalande
21185, τo iδιo ιiαιρo Yια τo oπoιo η συvdδελφoζ τoυ Kamp, Sarah Lippin-
cott, εαε δημιoυρYησει τo 'l960 πρoσδoκ(εξ Yια την ι]Παρξη πλαvητη. o
ισχυρισμ6ζ τoυ GateΛ/ood ξεdιiριζε απ6 ιiλλoυq ιoxυριoμoιiζ για πoλλoιjξ
λ6γoυ9: τo ιioτρo Lalande 21'|85 ηταν τo 6κτ0 πλησιfσrερo dστρo στoν
I
Ξ
d
E-
Ξ0
*
E
a
i -so
177

192. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
" oι μdζεζ των πλοvητl1ν τωv πdλσαρ ε(φρdζoνται σε }r1ινεζ μdζεζ
b
e = Eκκεvιρdτητq dπoυ τo 0 εivαι τtλειog κιiκiog
'nιθανoιφoιoι νdνoι
d
Ανεπιβεβo1ωτoι
Πινα(oζ 3.3. Πλανητεζ εκτ6ζ τoυ ηλιακol συστηματoζ κατιi σειρd avαKιjλυψηζ
Ασιρo Hμερoμηνιο τov αvoκd.λυψε
Απ6σιαση
απd τη tη
(aη
φΙ0τ6ζ)
Ελd1ιoη
μdζα
(σε σΙ,η
με τη μdζο
τoυ Δ(α)'
Απ6σιαη
Ιπ6 τo dσιρο
(ΓηjHλιoζ=l)
nεριoδo(
(μfρεζ)
HD 114762' 1989 D. Laιham 90 t0 0,3 84,04 0,t8
psR 1257+12 loν. ] 992 1.6ω 0,ο]5t
3,4F
2,8E
0,19
0,36
0,47
25,14
66,6
98,2
ο,0
η0182
1,0264
ρsR B]62ο_2ιi 1991 D. Bacιer
s. Thorsetι
5. Sigudrson,
κ.{i.
2'8Ε >]ο;
5] Πiγοσoυ oκι. ]995 ι,4. MayoΙ
D. Queloz
50 0,47 0,05 4,2 ο.0
70 Παρθaνou' ιαv. 1996 c. lν1aΙcy
P. Butler
78 6,6 0,43 115 0,40
47 Ν4. Αρκιou lαν. ]996 P. Butler
C. Marcy
46 2,8 2,11 1_0s0 ο,03
55 Kαρκινoυ Απρ. ]996 C. I4arcy
P. Butler
45 0,84
5
011
7:
14,6
5.500;
0,0s
ο-05
lnlande 2l185i loυν. 1996 c- cateΛ,oοd 8,1 0,9
1,6
5,8 aη
]0 aη
ταυ Bo6τoU loυν' 1996 P. Bυtler
c. Marσ
50 3,87 0,0462 t,3 0,0
'γψιλoν
Αvδρoμ€δαζ
loυν. 1996 P. BUtιeΙ
C. Malζy
54 0,68 0,0si 4,6 0,0
16 κικνoυ B oκL ]996 B. co.hΙan
Α. Hatzes
C. Marcy
P. Butler
85 1,5 2,2 810 0.61
Po Birρειoυ
Σελaoζ ^πρ.1997
R. Νoyer, κ.6. 50 1,13 0,23 39,6 0,ο28
178

193. ΠΕPΑ ΑΠo TA ΗΛΙΑKΑ ΣYΣΤΗMΑTΑ
'Hλιo μαq, oε απ6oταοη απ6 αυτ6ν μ6vo 8 6τη φωτ6ζ. ot παρατηρι]oειq
oδηγoιioαν oε €vαv πλαvτ]τη με τo μ€γεθog τoυ Δ(α, πoυ περιoτρ€φεται oε
μια αxεδ6v κυκλικl] τρo1ιd oε απ6oταoη (οη
με την απ6oταoη του Kρ6νoυ
απ6 τoν'Hλιo oτo ηλιακ6 μαq ο6oτημα. oι επιπλioν διαταραx€q τηg τρo-
xιdq υπoδ{λωναν 6τι τo o0oτημα διiΘετε πιθαv6v μ€xρι και τρειg πλαν{τεq
πoυ ε(xαv ανιχvεUτει με την αστρoμετρικl] και 6xι τη φαoματooκoπικt] μ€-
θoδo. Mε dλλα λ6για, απoτελo0oε τo πριiτo ηλιακ6 o6oτημα πoυ l'1ταν
6μoιo με το δικ6 μαq, τo oπo(o λiγo πoλ0 φιλoξενoι1oε πλαν{τεq με τ6oo
μεγdλη μdζα που η τιμ{ τoυg πληoiαζε τη μdζα τoυ μητρικoιi doτρoυ.
Εξαιτiαg αυτo0, αυτoi oι πλαvr]τεg {ταν οι πρωτε6oντεζ υπoψηφιoι για την
πριbτη dμεoη φωτoγρdφηoη εν6q πλαv{τη π€ρα απ6 τo ηλιακ6 μαq oιi-
oτημα. Ν4oλoν6τι η λαμπρ6τητα τoυ πλαν{τη θα μπoροι.1oε να ιoo6ται με
τo dνα διoεκατoμμυριooτ6 τηg λαμπρ6τητα9 τoυ μητρικoιj ιioτρoυ, αυτl] η
φωτoγρdφηoη r]ταv €ναq dθλoq πoυ θα μπoρoιioε vα επιτευ1θεi oε μηκη
κιjματoq πoυ βρ(oκoνται oτo εψ6g υπ€ρυθρo με τη xρηoιμoπoiηοη τoυ
Διαoτημικo6 Tηλεoκoπ(oυ Hubble η απ6 επiγειεg παρατηρf1οειq με τη xρι]-
oη βελτιωμ€νων oτπικιilv τεxνικιilν. M€1ρι τη oτιγμrj πoυ oυν€βη, αυτ6 τo
oιjoτημα θεωρoιiνταv ανεπιβεβα(ωτo.
To 1997 μια ομdδα επιoτημ6νων απ6 τρ(α ιvoτιτoιiτα των Hvωμ€vωv
Πoλιτειιilv αvξγγειλαν την πιΘαν{ ιiπαρξη πλαν{τη γιiρω απ6 τo dστρo cM
Draconis, ανoκdλUψη πoU πραγματoπoιl]θηκε με τη χρηση φωτ0μετρικ6ν
τεxνικιilv μ€τρηoηq τηg μεταβoλ{q τoυ φωτ69 καθιilq o πλαvτ]τηq περνoιjoε
μπρooτd oτo μητρικ6 doτρo. H επιβεβαiωoη αυτ]q τηg αvακo(νωoηg Θα
απoδεiκvυε την επιτυx(α τηg τελευτα(αg απ6 τιg τρειg κλαoικ€g μεθ6δoυg
για την ανακdλυψη πλανητιiiv.
Mια ματιd oτoν Π(vακα 3.3 φανερ6vει €vα παρdξεvo φαιv6μενo, π€ρα
απ6 τoν ταxυτατo βηματιoμ6 των ανακαλυψεων. Mερικo( απ6 τoυg πλαν{τεq
αxηματ(oτηκαν πoλ6 κoντ6τερα oτα doτρo πoυ τoυg φιλoξενo6v απd 6oo θα
αν€μεvε κdπoιoq. Στην πραγματικ6ητα τ6oo κovιd πoυ oι θεωρητικo( Eπρε-
Πε vα πρoσπαθησoυν πoλ6 για vα εξηγjooυv πιilq μπ6ρεoαν ακ6μα και vα
oxηματιoτoιlv. Απ6 τo περιoριoμ6vo δεiγμα των ανακαλιiψεων μπoροι1v r]δη
να ξεxωρ(ooυν τρειg oμdδεg. 0 τ0πog doτρων oτoν oπo(o ανηκει o 51 τoU
Πfγαooυ περιλαμβdvει πoλιj θερμoιiq πλαv{τεq πoυ μoιdζoυv με τoν Δ(α,
Ι79

194. ZοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
βρ(οκovιαι πoλιj κoντd αιo μητρικ6 doτρo και περιστρ€φovται με περι6δoυg
λ(γωv ημεριiιν. oι πλαv{τεq των dαιρωv 55 τoυ KαρκιvoU, Ταυ του Boιilτoυ,
'Yι!ιλoν τηg Avδρομ€δαq, και Po τoυ 86ρειoυ Σελαoζ αν{κoυν oε αυτ] την
κατηγoρ(α. oι πλαv{τεq με τρo1rEg μεγdληq εκκεvτρ6τηταg ε(vαι αυτo( πoυ
αv{κoυv oτα dστρα HD 114762, 70 τηg Παρθ€νoυ και 16 τoυ Kιjκνoυ B. oι
κ6σμoι με τo μ6γεΘ0ζ τoU Δ(α, oι oπoioι κινοιivται oε τρoxι€q πoυ ε(ναι αρκε-
τd κUκλικaζ, περιλαμβιiνoυv πλαυ]τεg γιjρω απ6 τo dστρo 47 τηζ Mεγdληζ
Αρrιoυ και τoυg πλαν{τεg τoυ catewood πoυ περιoτρEφovται Y6ρω αΠo τo
doτρo Lalande 21185. Πdvτωξ εξακoλoυθoιioε να υπdρxει oημαvιικl] αντιπα-
ρdθεση σχετικd με τα αντικειμενα ΠoU κινoι]νται σε τρoχι€ζ μεγdληζ εκΙ(ε_
vτρ6ηταg. Kdπoιoι αoτρov6μoι υπdδειξαv 6τι oι τρoxιig με μεγdλη εκκε_
vιρ6τητα απoτελoιjσαν aνδειξη 6τι αυτd τα αvιικειμεvα ειvαι φαιo( vdvoι και
6xι πλανr]τεq, εφ6oov oι πλαv{τεg πoυ oxηματ(ζονται απ6 oυοoιilρευoη 0ληg
κιvoιjvται σε σχεδ6ν κυκλικεζ τρoxι€g, τoυλdxιαιoν αιo δικ6 μαq ηλιακ6 oιJ-
oτημα, ενιil oι φαιο( νιiνoι, οι oπoιoι oxηματζovται απιi vεφog αερioυ πoυ
καταρρεει, oμματ(ζoυv τρoxι€g μεγdληq εκκεvιρ6τηταq. Πoλλd διακυβειio-
νταv oε αυτ6 τo επιxε(ρημo, περιλαμβαvoμ€νηζ τηζ απdντησηζ στo εριiτη-
μα ειiν ι'i 6xι o πρωτoq πλαυ]τηg εrι6g ηλιακoιi oυoι]ματoζ γιiρω απ6 ενα
ιioτρo πoυ μoldζει με τoν 'Hλιo ειχε ηδη ανακαλUφθει τo 1989 και ηταν o HD
114762. l ε τιq νdεg ανακαλιjιpειg πoυ αvαμφ(βoλα θα ακoλoυθ{ooυν, δημι
oυργ]θηκε η Πραγματικη πρooδοκ(α 6τι απ6 τιq αρχεζ τoυ 21oU αιιilνα η τα-
ξιν6μηoη τωv πλαvητικωv ουαιημdτων θα εivαι μ€oα oτιg δυνατ6τητ€q μαq.
'Eτoι
μ6oα στo βραχιj διdoτημα εv6g { διjo 1ρ6νωv oτo τ€λoq τoυ αιιil-
να, 6Ιαv κdπoιoι dρxιζαv να οκ€φτoνται 6τι πoτ€ δε θα υπl]ρxε απdντηoη
στo εριilτημα, η ζUγαριd €γειρε απ6τoμα πρog την πλευρd πoυ υπooτηριζε
πληθιilρα πλανητικιilv oυoτημdτων. l4oλoν6τι κdπoιoι πρoειδoπoιoιjoαν
6τι €ναq μoναδικ6q πλαν{τηg o oπo(og περιoτρ€φεται γιjρω απ6 €vα
doτρo πoυ μoιdζει με τov'Hλιo δεν απoτελει πλανητικ6 σ6στημα και μoλo-
ν6τι 6λoι πρoειδoπoιoιjσαν 6τι κανε(ζ αΠ6 αUτoιjζ τoUζ πλαν{τεg δε φαιν6_
ταν κατoικησιμoζ εξαιτ(αζ των τρoχιακιiv χαραlcιηριστικιiv τoUζ, παρd
τα6τα εξε επιτευxθε( η ανακdλυι}η εν6ζ αΠ6 τα ιiγια διoκoπ6τηρα τηg
διαμdxηg για τηv ι1παρξη εξωγ{ιvηq ζω{q. Eπιπλ€oν, και (oωg εξ(ooυ oη-
μαvτικ6, oι γνιlioειq για τη φdση των περιαoτρικιilv δioκων αυξdvoνταν
184

195. ΠΕPΑ AΠο TΑ ΗΛΙAKΑ ΣYΣTΗMATΑ
ραγδαια. oι φωτoγραφιεζ πoU aσιελνε τo Η5T απoδε(κvυαv 6τι o δ(σκoζ
γιiρω απ6 τo dστρo Beta Pictoris ειvαι σχετικd λεπτ6g (λιγ6τερo απιi ενα
διoεκατoμμrjριo μiλια), αυξdvovταq την πιθαν6τητα 6τι dxει {δη oυμβεi η
δημιoυργ(α μεγdλωv αντικειμfvωv εξαιτ(αg ουooιilρευoηq υλικoιj. l4 ια
oτρ€βλωoη πoυ αvακαλιlφθηκε oτo δ(οκo και μια ελdτιωoη τηg oκ6vηg oε
τμ{μα αυτoιJ oδt]γηoαν oτηv εικαo(α 6τι πιθαv6ν vα ειxαv oxημoτιoτει
€vαq ι] περιoo6τερoι πλαν{τεg μiσα στo δακτ6λιo. Εικ6νε9 oκ6νη9 και αε-
ρ(oυ πoυ περιβdλλoυv πoλ6 vε6τερα dαιρα (περιλαμβαvoμενou και εν6ζ
πoυ ε(ναι γνωoτ6 ωζ N/u/c 480, ηλικiαg μ6νo 6 εκατoμμUριωv ετιiν oε o6-
γκριση με τηv ηλικ(α τωv 1oo εκατoμμUριωv ετιilν τoυ Beta Pictoris), απoτε-
λoιjν απ6δειξη oxηματιoμoιJ πλαυ]τη oε πριilιμα oτdδια, και η ανdλυoη
τωv περιαoτρικιiν δioκων διαιjρηoε κdθε ελπ[δα για τηv απoκdλυιpη εν6q
θηριoτρoφεioυ πλανητικιiiν oυoτημdτωv oε διιiφoρα oτdδια δημιoυργ[αg.
Τo oυμπ€ραoμα {ταν ξεκdθαρo: nEπειδr] oι απαραiτητεq oυvθt]κεq για να
oxηματιoτoι1ν πλανι]τεg φα(νεται να ε(ναι oυνηθιoμdνεq,, €γραψαν oι
steven Beckvr'ith και Arneila Sargent τo 1996, (πιστειioυμε dτι τα (δια τα
πλανητικd oυoτl'1ματα εiναι και αυτιi πoλιj συνηθισμεvα".
'oλεg αυτ6g oι επιστημoνικεξ εξελ(ξειg ε(xαν και €ναv πoλιτικ6 αντiκτυ-
πo. Ωq απoτfλεoμα τηq €ντoνηg δραοτηρι6τητα9 πoυ αvαπτιlxθηκε για τηv
επιoτι]μη τωv πλανητικιiν oυoτημdτων τη δεκαετio πριv απ6 τo 1995, τo
κυv{γι τωv πλανητιitν πρooiλκυoε τηv πρoooμ] τηζ NASA, η oπo(α αxεδ[α-
oε 6να oυoτηματικ6 και λεπτoμερ6q πρ6γραμμα. Moλov6τι η Αμερικανικ{
Yπηρεo(α Διαoπjματog υπooτ{ριζε απ6 τη δεκαετiα τoυ 1970 μια μελiτη
1αμηλo0 επιπfδoυ, τo κdλεoμα για δρdoη ηρθε τo 1985 6ταv η Διευθυνση
Eξερει1νηoηg τoυ Ηλιακo6 Συoτf1ματog τηζ ΝA5A (Solar System Exploration
Division) δημιoι1ργηoε την Eπιτρoπl] Αoτρoνoμ(αg Πλαvητιbν (Planetary
Αstronomy committee), oτoυg oκoπo0q τηq oπo(αg περιλαμβdνoνταν 6xr
μ6νo η μελdτη τoυ ηλιακoιi μαg oυαι{ματog αλλd και η αvαζl]τηoη πλανη-
τικιitν oυoτημdτωv. Τoν (διo
xρ6νo, τo Συμβo6λιo Eπιoι]μηg τoυ Διαoπ]-
ματog (Space Science Board) τηq Εθvικ{q Ακαδημiαq Eπιoτημιiιν (Νational
Αcademy of Science) Eδωoε εvτoλη σrη δικ{ τoυ Eπιτρoπ{ για τηv Εξερειj-
vηση τoυ Hλιακoυ συσtηματoζ και τηζ Σεληvηζ (committee on Planetary
and Lunar Exρloration _ colMPLΕX) να διευρ6vει τo oτ6xo τηq και να περι-
181

196. ZΩΗ ΣE AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
λdβει και τα πλαvητικd συστηματα. Απ6 τo 1988 ε(αν απoφαo[oει 6τι oι
πρoετoιμασιεξ θα ξεκινoιioαν επ(oημα. Kατ6πιν αυτoιj, η Διειiθυvoη Εξε-
ρε6vηoηg τoυ Hλιακoιj Συoτtjματog oυγκρ6τηoε μια επιoτημoνικ{ oμdδα
εργασιαζ (για να διαμoρφ6σει μια oτρατηγιn] για την ανακdλυιpη και τη
μελ€τη dλλωv πλανητικιirv oυoτημdτων". Στη διdρκεια εργαoτηρ[oυ πoυ
πραγματoπoι{θηκε αιο Χιoιioτoν οτιq αρx€q τoU ]990, καταοτριilθηκε €να
πρ6γραμμα τρι6v σταδιων, γvωoτo με τηv oνoμαo[o "
Πρoζ Αλλα Πλανητι
κd ΣUστηματα,, (Τoνards other Planetary systems _ ToPs), με αφετηρια
επiγειεg παραηρrjσειζ oι oπoιεζ θα ακoλoυθo0νταv απ6 πρooπdθειεq πα-
ρατηρησηζ απ6 τo Διdαιημα και απ6 τη μελετη των πλανητικ6ν ουoτημd-
των πoυ θα αvακαλιiπτovταv. Απ6 τo 1995 τo πρ6γραμμα ΤoPs ειχε μετα-
oxηματιοτε( oτo πρ6γραμμα Εξερειiνηoη των Γειτoνικιilν Πλανητικιirν Συ-
στημdτωv (Exploration of Νeighboring Planetary Systems _ EχNPS) και η
πρooπdθεια αvακdλυψηζ πλαvητ6v ε(ε ενoωματωθεi oτo πρ6γραμμα
origins* τηq NΑsA. oι αVαφoρ€ζ πoU πρo€κUψαν απ6 αυτdq τιg μελ€τεq
* Πρ6γραμμα oιigins. To πρ6γpoμμα origins ατoτελoiοε τoν πρodγγελo ττ,lν πρooπαθειιiv
επoικισμoi απ6 ην α{ρωτ6ητα dλλωγ κ6σμωv, τdρα απ6 τo oυηθισμενo oπiτι μαg' Mε τo πρ6'
γραμμα αvξτorirταν απα}τriσειζ σε θεμελι16δη ερωτr]ματo γα τo odμπαν: Εiμαστε μ6νo1 μαζ;
Πωq τiρθαμε εδ{i; Πιi,q δημιoυΠηiθηκε τo σjμπανi Yττdρχει d]l-λη Γη; Πρ6κειται γα μιο αλυσ1δα
αποαιoλτiν oην oπoΙα κιiθε γεvειi μετr4φερε αιιq επdμεγεζ μια πλo6σια τεμoλoγιη κληρoνoμιιi.
Kιiθε οτιi1oq εi1ε και κdτι μovαδικ6 νo oυwιoφdρει πoυ 6μωe ουνδε6ταν oτεvιi με τoυg <i-λλoυg με
τριiπo πoυ να απoτελε{ dναν υτ0,rηριrιικ6 ισι6. Στo τρ6γραμμα υπιiρχoυv 4 χρoνoλoγικΙq γενεiq
πoυ βΩτiωoον η ψι6oη και ηv τε1voλoγio. oι τρ6τεζ οπoστoλaζ τoυ τρoγριiμματοζ τρoγματo-
πoι{θηκαv τα τελευταiα 70 χ16νια τoυ εικoστo6 αι6να 6ταν oι dθρωποι ανακιiλυι|αν την Jταρξη
τoν γολαξιων και οργ6τερα τλαητζ πoυ περιστρjφoταv Ιiρο} απ6 ι1αιρα' Mε τιζ επ6μεvεζ 4
απooτολiζ αvoiμηκε και εξοκoλουΘεi να ανοιμται 6ναq oλ6κληρoq κ6ομoq εξερευυiοεωv για τoυg
επ6μεν0υζ ερευητjζ τoυ 2Ιoυ αι.6νo. Στα ετιτε$γματα τoυ τιρoYμ1μματοζ τερaαμβιiνονταν:
. To διααημκιi ηλεoκοτπo Ηubble {ταv τo τρriπo μγriληq διiρκειαζ διαση-
μκ6 τηλεoκιi,lπo. -Aποκι1iυι|ε καταπληκΠ.εq aΚj€q τoυ σιiμπατoζ με 10 φρlζ με-
γολιnερη αvaυη απ6 oπoιoηπστε εΙιιrιo η)€σκ6τno. ovομιiαηκε τρoq πμriν
τoυ οοτφν6φυ Εdwin ΗubbΙe. 'Ε1α τoπoΘεηθεi οε ε1fuιτmκ{ τφ1αi βρω ατ6
η Γη κοι ιrιειται μ τα1ι1τηα 27.ο0οkn'/h σε fψoζ 559 km.'Εχει μζα 11.110 ξ και
τερiωo 9G97 min. Πρ6κειται 1rα ανακλααπκιi ηλεoκ&πo κoι φdρει 6ργω,,α μα τα-
ραηρt]oειg oηv ιπεριiδη και σην εγξ ιττjριθρη περtoμ! τoυ φιioματoq.
. o φασματoσκ0πικ6ζ αxχvειτr]q βoθioq υπdρυΘρoυ (Faτ Ulιraviοleι Spec-
ιrοscopic Explorer'FUSΕ) εiδε τo oiμπαv κdτtl απd oλoκληρoτικιi
"νlo φωq,
λ6γω τηq μελ&η9 των o(oμdτov στηv υτiρυθρη τεριo1i τoυ ηλεκιρoμαμ,ητι
κo,j φdσμoτoζ, η oτoiα εΙναι α6ραη 'ια τα συηθιομενα ηλεοκ6πια. (ΣιM.)
Π
Ξ
Ι82

197. ΠΕPΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKΑ ΣYΣTHMΑTA
διαπραγματειiovταν oε 6λη τoυg την €κταoη, με πρακτικ6 και πρoγραμμα-
τιoμ€νo τρ6πo, τα πρoβλr]ματα πoυ δημιoυργoιioε η αvακdλυιpη πλoνη-
τιilν, πρooδιoρ(ζovταg τo περιεx6μενo 6ρωv 6πω9 oπλαν{τηg", oφαι6q νd-
voζΣ και (dσιρo) και πρooδιoρ(ζovταg πoooτικιiq αυτo6s τoUζ 6ρoυ9 με
μoρφl] γραφ{ματoξ (Εικ. 3.10).
Moλoν6τι oτα αρxικd αιdδια τoυ πρoγρdμματog oι oυμμετ€xovιεg o1ε-
δ(αζαν κυρ(ωq μια dμμεoη fρευνα, εξαιτ(αq τηg πρo6δoυ τηg διαoτημικ{g
τεxνoλoγiαq δεv αποκλεlovταν ακ6μα και oι dμεoεq φωτoγραφ{oειg πλα-
vητιbν εκτ69 ηλιακo6 oυαιt]ματoζ. Στην πραγματικ6τητα, η ανακdλυψη
πλανητιilv πoυ να μoιdζoυν με τη Γη, ακ6μα και η μελfτη των βιoγενετικιilv
oυνιoτωoιilν των ατμooφαιριirν τωv πλαvητιilv, €γιναν, oτη διdρκεια τηg δι
o(κηoηg τoυ Daniel Goldin, €ναq μακρoπρdθεoμog oτ6xog τoυ πρoγρdμ-
ματoq origins τηζ NΑsA. Επiγειεg και διαoτημικ€g πλατφ6ρμε9 πoυ χρησι-
μoπoιoι-1oαν τιq τεxνικ€q τηg αoτρoμετρ[αg, τηζ μετρησηζ τηq ακτινικι]g τα-
xιjτηταq, τηq oυμβoλoμετρ(αg και των βαρυτικιilν φακιliν απoτdλεoαν 6λεg
μ€ρoq τoυ πρoγριiμματoq πoυ καταoτριbθηκε. oι διαoτημικ€g υπηρεoiεq
ιiλλων xωρυlν σχεδ(ασαv τα δικd τoυg πρoYρdμματα. Eξαιτ(αg αυτιiν τωv
δραoτηριoπ]τωv, εiναι φανερ6 6τι η €ρευνα για πλανητεq π€ραν τoυ ηλια-
κoιi oυoτι]ματoq δεν απoτελodoε πλ€oν μια μoναxιn] απαox6ληoη,6πω9
oυν6βη με τov van de Kamp, αλλd εξελιoo6ταν oε τoμ€α τηq επιoτliμηq
των πλαvητικιiiν oυoτημdτωv, 6πω9 διακηρυooαv oι oυμμετdxovτεg.
'oπωg ε(xε oυμβε( και με τη μελ€τη τωv πλανητιilν, μi1ρι τα αoαφ{
απoτελcoματα τoU 1995 σχετικd με τηv επιoτf1μη των πλαvητικιilν oυoτη_
μdτων ε(xε δημιουργηθε( €ναg ευρ6τερoq 1ιilρog για πρoκαταληιpειq. oι κυ_
νηγo( πλανητιilν, ωθoιiμενoι απ6 μελ6τεg για την αoτρικι] εξfλιξη, απ6 μια
αvαθεωρημ€νη dΠoψη τηξ υπ6θεoηq τωv νεφελωμιiτων, απ6 την dπoψη
τoυ Koπ€ρνικoυ για τη μη πρovoμιo0xo θ€ση τηζ Γηζ και απ6 απλoιjq ανα-
λoγικodq oυλλoγιoμoιig, π(oτευαv 6τι oQoυρα υπdρ1oυν και dλλoι πλανη-
τεq και €λπιζαν με ζι]λo vα τoυg ανακαλ6ι}oυν. Aλλιi η €ρευνα για τηv ανα-
κdλυψη πλαvητο]ν δε φαινdταν vα παρoυoιdζει τo (διο επ(πεδo δυοκoλiαq
6πωq η αvαζl]τηoη των διωρUγωv τoυ Lowell. Αντ(θετα με αυτ6 πoυ oυvd-
βαινε με τιq διιilρυγεg, oι διαταραxdg τηq κ(νηoηg των dστρωv απ6 πλανη-
τικd oιirματα δεv μπoρoιioαv να ε(ναι αντικε(μενo dμεοηq αντ(ληιpηq, αλλιi
18i

198. ZοΗ ΣE ΑΛΛoΥΣ KoΣMoYΣ
ηΦμaΦ1Eσ.μn μn{αξ
|-.-..-
ι
οc{" - o- ^-'
|ι
^2
e
8! 1
ιr
αsL οtr
^ ^.
I o,o,
o,lz |
ο'0|
o,ou I
I
0.0j
I
c
η
'*
-η 0,Φl 0,οt αΙ
ΜΔξa
0,Φι ο,0l ο,1 t
Eικ. 3.10. Γρdφημα ηζ διoμlτρoυ oε owιiρηη με η μdξα, οτo oτoio φαιvoται καηΥoρiεξ α,ιτF
κειμcvων ττoυ συ.ατ.6,τoι mηv αvαξliηoη τλαητικ{iν συσημdτωv κol τα oποiο εκτε1νorται απ6
τη oκ6η (κdτω αρrοτερd) oε τλΦrjτεq, φαιoiq νιivoυg και ιioτρα (πιivω δεξιιi). Η εικdvα αvατυ'
τriνεται, κατ6πιv αδεΙαq, oπ6 τηv αvαφορci Sεrareg1 foτ the Detaion and Stυdy of okeι Planetaιy
Syxems and Εxtnsolal Planeraly MateιiaΙs' Δικαιι3γατα 199ο απ6 ηγ Εθν,ικi Ακαδημiα Ετιοημ6v.
Πρooφοριi τoυ Γραφεioυ Tiπoυ ηq Eθπn1q ΛκαδημEαq Eπιαιημιiν, oυι1oιγκτoν, D.C.
απαιτoι]σαv 6vα oιjvoλo απ6 βηματα πoU dρχιζαν με τηv επισημαvση, σU-
νaχιζαv με διαδικαo[εq μdτρησηζ και oλoκληρdlνoνταν με στατι(Πικη αvd-
λυoη των σroιχε(ωv. Παρd τo υιpηλ6 διακυβευμα και τιζ φλoγερcζ ελπιδεζ
πoU εααv αναπτυχθει φdνηκε τελικd 6τι η €ρευvα Yια πλανητεs €ξω απ6
τo ηλιακ6 σ6σrημα oπoτελει cνα dλλo παρdδειγμα επιστημηζ πoυ Ιτρo-
σπαθε( να λειτoυρψ]oει στα ακρα(α 6ριιi τηg. oι επιστημoνεζ, αvτ( για τη
μετρηση τηζ παρdλλαξηs, €ψαλγαν για μεταβoλεζ τωv ιδιων κινησεωv τωv
doτρωv με τη βoηθεια τηζ μεθ6δoU των παραλλdξεωv. Αvτi vα αoxoλoιl-
νται με δεκατα τoυ δευτερoλ6πτoυ τoυ τ6ξoυ, πρoσπαθoιjσαv vα μετρη-
σoυv με τα 6ργαvιi τoυg εκατoστd τoυ δευτερoλ€τπoυ τoU τ6ξoU. Avτι να
αvαζητo6v σUνoδoιjζ doτρων πoυ πρoκαλoυσαv μεταβoλ€s ταχ0τηταζ τoυ
πρωτε6oντoζ dοτρoυ αιo επιπεδo των χιλιoμετρωv αvd δεUτερ6λετΠo,
184

199. ΠEΡΑ ΑΠo TΑ ΗΛΙΑKΑ ΣΥΣTΗMΑTΑ
oναζητo6σαν τ6ρα πλανητεζ πoU πρoκαλoιjσαν μεταβoλiζ τηζ ταχ6τηταζ
τηζ τdξηζ τoυ μeτρoυ αvd δευτερ6λεπτ0. Kαι εκε( πoυ δdκατα τoυ μεγ€-
θoυg τηq λαμπρ6τηταq ωθo6oαν τη φωτoμετρ[α oτα 6ριd τηq, τιilρα €πρε_
πε vα μετρηθoιiv εκατooτd τoυ μεγEθoυζ. Παρd τα6τα, τελικιi _ και αυτ6
απoτελε( €να oημαvτικ6 μdθημα _ oι πρooπdθειεg κατ€ληξαν oε €να απo-
τ€λεoμα πoυ πρoo€γγιζε την oμoφωνiα.
Στη διdρκεια τηg αντιπαρdΘεoηq, δεν fπρεπε vα υπdρxει αμφιβoλ(α
για τoν τελικ6 oτ6xo τoυ πεδ[oυ πoυ οl]μερα ε[vαι γνωoτ6 ωg επιοι]μη
των πλανητικιilν συστημdτων. Moλoν6τι η αvαζl]τηoη πλανητιilν €ξω απ6
τo ηλιακ6 μαg o6oτημα πρo€κυτπε oυνε1ιiiq ωg τμt]μα ερευvητtκιilν αoτρo-
νoμικιbν πρoγραμμdτων πoυ βρioκovταν oε εξ€λιξη, στoν 206 αιιiνα αυτη
η ερευνα εγιvε μια oημαντικt] oυνιoτιiloα αυτo6 πoυ μπoρε( vα θεωρηθε(
ωg μια ν€α κooμoλoγικl] αντ(ληψη. Aυπ] η κoομoλoγ[o δεx6ταν 6τι τα πλα-
νητικd oυoτ{ματα ε(vαι oυνηθιoμfvo φαινdμεvo,6τι oε πoλλo0g απ6 αυ-
τo69 τoυg πλαν{τεg ειxε αναπτυxθε[ ζωr] και 6τι η voημoorjνη πdνω oε αυ_
τo6q μπoρε( vα €xει εξελιxθε( oε τ€τoιo oημε(o ιiloτε να μπoρoιiμε vα επι
κoιvωv{ooυμε με ραδιoκιiματα. o σκoπ6ζ {ταν vα διερευvηθε( η ιoxιlg αυ-
τηξ τηζ dπoψηξ, €vα oημε(o πoυ oυνεxιil5 τov(ζεται απ6 τoυq oυμμετ€1o'
ντεg. H €ρευνα για αναKdλUψη πλαvητικιilv oυoτημdτωv, ιδωμ€νη κdτω
απd αυτ6 τo φωg, €1ει απoκιjoει αφεαυτt]g μια ζωτικ6τητα και απoτελεi
την πρωτη και περιoo6τερo oημαντικ{ απ6 μια oειρd δoκιμαoιων για αυ-
τ{v τη v€α κooμoλoγiα, Πρoσφερoνταζ εξαιτ(αg αυτo6 €vα ρ6λo ακ6μα oη-
μαvτικ6τερo oτην ιαιoρiα τηg επιoτ{μηq.
185

200. 4
oΙ EΞΩΓΗΙNoΙ ΣTH ΛoΓoTExNΙA
KAΙ ΣTΙΣ TEXNEΣ
o ρ6λoq τηg φαlταoiαq
oι ιiιθρωπoι τηγαινoiρxoνπaι με dπειρη μαKαρι6η1α πιiνω οε αυηv τη μικριj oφαiρα
αo7oλolμενoι με a9 υπoθ6σει9 τoυζ' oνειρευ6μεvoι 6π απoτελonν τo αvcΔτερo δημιonρ-
γ1μα aε oλ6κληρo τo αττξρa.τo σ6μπαν Και γαληνιoι aτη βεβαιι3ητd τoυ9 γα ηv κυ-
ριαρΙ[α τoυζ Iτdνω oτην iλη''' Πaρd ταliα, σην aβυσσo τoυ Διαaτηματoq υπaηoυν
εw6φαλoι πoυ η πoιδτητd τoυq oε a76oη με ην πoι6ητα των δικι'iv μα9 εγεφdλωv εi-
ναι {δlα με την π0ι6τητα των δικc6v μα9 εμεφdλων oε otoη με τoυq εμεφdλoυq τωv θη-
ρlωv πoν εξαφανiζoνταt υπaρχει μια v6ηοη απ6ραντη και παγερη και αvdλΥητη 'lτoυ πα'
ρατηρεl αντly τη Γη με βλ{μμo ζηλ6φθoνo' και η oποiα oταθεριi και o[pυρα κaτloτρω-
oε τα oxlδιd τη9 εvανι{oν μα9.
Η. G. r(/€]ls (1897)
Διaστημa..' τo lσιζιτo σtνoρo' 'kοι εiναι τα ταξiδια τoυ αoτρ6πλoιoυ Εwερπρι|ιζ. H πε-
τaετηζ aπoστoλη τoυ ειvαι να εξερευηaει παριiξεvoυq νioη κ6oμoυ9' vα (ιvaζητiσεl
ν6ε9 μoρφlq ξωηq και vloυq πoλιτιoμoιjζ και θαρραλlα να τιιQδtιllει oε μtρη 6π0ν Κaνt-
ναE ιiλλoq δεν Ιηγε πρoηγoυμivωq...
, s.aΙ Τreι (1966)
Παραδl7oμαι 6n απoτλει απλιj φαιπαoia. Π6oo oηyd 6μω9 η φαιπαotα aπoδεικηjεται
μητiρα τηq αληθειαq;
. Σdρλoκ Χoλμg
Aπoτελonμε γα τoη θεoξ 6'τ οπoτελoι1v oι μiγεζ
',ια
τa κακ6τρoπa παιδι.i'
Σα{ξπηρ (1605)

201. λ ,1ια
απd τιζ καταπληftικ6τερεζ εξελ(ξειζ στo €πoζ τηζ αναζητησηζ εξω-
lYΙγriιvηq ζωr]q, oτη διιiρκεια τoυ 2oo0 αιιilvo, r]τον η διιixυoη τηg ιδ€αq
τηζ ιjΠαρξηs εξωγι]ινηg ζω{g απ6 τηv επιoτr]μη αιo βαo[λειo των τε1νιiiν.
Παρd τηv 6λξη πoυ αoκoιioε στo παρελθ6ν αυπ] η ιδ€α oτo κoιν6, κανε(g
δε θα μπoρoιjoε να €xει πρoβλ€ιpει 6τι αυτ6 τo θ€μα, ανdμεoα oε μια μεγιi-
λη πoικιλ(α επιαιημoνικιilv Θεμdτων, θα απoτελo6oε πηγ{ Eμπvευoηq για
την παγκ6oμια λoγoτεxv(α. To 6τι αυτd ακριβι1q oυν€βη απoτελεi €vα μ6τρo
για τo π6σo βαθιd και στ€ρεα εαε ριζωοει η ιδ€α τωv εξωγηινωv αιo μυαλ6
των αvθριilπων. Ν4ε αυτ6 τo oημαντικ6 βιiμα ηs επ€κταoηq oτη λoγoτε_
xv(α, η ιδ€α αυι] εδραιιilθηκε ακ6μα περιoo6τερo, διdτι τιιρα πρoκdλεoε
6xι μ6vo μια διαvoητικ{ αλλd και μια oυvαιoθηματικη απ6κριoη.
Kατd τη διdρκεια τoU 2ooιj αι6vα oι εξωγηιvoι €γιναν €να oυνηΘιoμ€vo
θdμα του φιλoλoγικoιj ειδoυζ πoυ ε(ναι γνωσι6 ωζ (εΠιστημovικη
φαvτα-
o(α" και τo oπoio εμφαvioτηκε διαδoxικd oτη φιλoλoγ[α και σtoν κινηματo-
γρdφo με κoριjφωση μερικ6g απ6 τιζ δημoφιλ€στερεg ταιν[εq 6λων των
επo1ιiιν. Σε αυτdg oυγκαταλ6γoνται oι εξl]g: 2001: oδ0σσεια τoυ Διαoτιiμα-
τoζ (200'l: A Space odyssey, 1968), Στεvξζ επαφtζ τρftoυ τ0πoυ (Close Εn-
counters of the Τhird Κind, 1977), Ε.Τ.: o εξωγjινo9 (Τhe ΕXtraterrestrial,
1982) κα| Hμfρα Avεξαρηofu9 Qndependence Day' 1996). Για μεγdλo μi-
ρoζ τoυ κoινoιj, η ιδ€α τηq εξωYηιvηζ ζωr]q μπjκε στη ζωη τoυζ 6xι ωg €vα
ζl]τημα τηq φυoιn]q { τηζ φιλoσoφια' αλλd ωq €να θ€μα φαvταoiαg πoυ
€δωoε αιoυq αvαγνιiroτεg, και τελικd oτoυg θεατdq των ταινιιilv, μια συναι-
σθηματικη εμπειρ(α για τoυq εξωψ]ινoυq απαλλαγμdvη απ6 τιq περιπλoκ€q
που δημιoυργo0oαν oι επιαιημovικo( τεληr'ικoι 6ρoι. H επιoτ{μη υπoκ[νησε
τη λoγoτεχνικη φανταoiα, και η λoYoτεχν(α και oι ταιviεg υπoκ(vηoαν με τη
σειρd τoυζ τη λαΙκl] φαvταoiα oε τ€τoιo βαθμ6, ιiloτε ε(ναι απαρα(τητo vα
εξιοτορ{ooυμε πιiq εξελ(θηκε τo Q]τημα τηq εξωγ{ινηq ζωl]q oτην επιαιη-
μoνικι] φαvταo(α για να €xoυμε μια πλl]ρη καταν6ηoη τηq αιτiαg για τηv
188

202. oΙ EΞΩΓΗΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓOTΕXNΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TΕxNΕΣ
oπo(α oι εξωγηιvoι κατεληξαv vα ασκo6v τ6ση επιρρoη σto μiσo dνθρωπo.
Eπιπλ€oη 6vαξ μεγdλoζ αριΘμ6ξ απ6 επιoι]μoνεq επηρεdατηκαν απ6 αυτ6
πoυ θα μπoρo0ooμε να oνoμdooυμε nφιλoλoγ(α εξωγ{ινωv,, με απoτ€λε-
oμα να δημιoυρμ]ooυν oι [διoι, αιo δε0τερo μισ6 τoU 2οo6 αιιltνα, μερικd
απ6 τα καλιiτερα δεiγματα τoυ εiδoυg και να δημιoυργησoυν με αυτ6 τov
τρ6πo μια διαρκιilq εvιoxυ6μενη oυμβιωτικrj o1doη με την επιoτt]μη.
Σε αυτ6 τo κεφdλαιo τεκμηριιilνoυμε τηv πρo6λευoη, την αvdτπυξη και
τηv εμφdvιoη τoυ θdματog τηg εξωγ]ιvη5 ζωiq oτη λoγoτε1v(α και oτιq
ταιν(εg επιoτημoνικ{q φανταoiαg, με τo €να μdτι αιραμμiνo oτo ρ6λo πoυ
αυτ6 iπαιξε oτην εδρα(ωoη τηg πεπolΘηoηg 6τι υπdρxει ζω{ π€ρα απ6 τη
Γη τ6oo oτη λαΤκl1 κoυλτoιiρα 6oο και oτη φανταo(α πoυ βαoiζεται oε επι
oτημovικd δεδoμ6vα. To Θ€μα εixε τ6oo ευρεiα διdδooη πoυ η πρoo€ψιot]
μαq δεv μπoρε( vα ε[vαι εγκυκλoπαιδικ{. Αντ(θετα θα αρκεoτoιiμε vα δε(-
ξoυμε, με τη βofΘεια λ(ωv παραδειγμdτων, oε γενικ€q γραμμ€q, τηv εξ€λι
ξη τoυ θ€ματog αυτo6 και τηv αλληλεπ(δραoη μεταξ6 τηg λoγoτε1νiαq πoυ
ανατπιixθηκε γιjρω απ6 αυτ6 τo Θ6μα και τηg επιoτημηq. Θα εξετdooυμε
επ(oηg τη διαμdxη πoυ ξ€oπαoε α1ετικd με αυτ6.
4.1 Η EΠΙNO}ΙΣH ToY EΞΩΓΗΙNOY: BEΡN' ΨELLS Ι{ΑΙ LΑSSΨΙTZ
Ε(ναι αξιooημε(ωτo τo γεγoν6q 6τι μ6λιg oτo τελευτα(o τρ(τo τoυ 190υ αιιiνα
oι εξωγι]ινoι 6καvαν την εμφdvιoξ τoυg oτην επικρdτεια τηq λoγoτεxv(αg.
Mολov6τι τo 2o αιujνα μ.X. o Λoυκιαν6q αvαφ€ρει για oτρατι6g απ6 τov
'Hλιo και τη Σεληvη πoυ oυγκρo0ovταν, μoλoν6τι η ζωηρt] φαvταo(α τoυ
Kepler τoπoθfτηoε xoντρ6πετooυq Σεληvlτεq πιiνω oτo φεψdρι και μoλovoτι
o Boλτα(ρoq ει1ε μιλr]oει για παv6ψηλoυζ εξωγ]ινoυg επιoκ€τπεg απ6 τoν
πλαvητη Σεiριo oτo €ργo τoυ Microm4gas, o αληθιν6q εξωγι]ινog επιoκ€-
τπηg, με 6λα τα φυoικd και πνευματικd τoυ xαρακτηριoτικd, απoτελεi μια
oxετικd πρ6oφατη επιν6ηoη. Γιατ( σUμβα(νει αυτ6 τη αιιγμ{ πoυ η €ννοια
των εξωψ]ινωv ε[ναι τ6oo παλιd; Στo κεφdλαιo αυτ6 παρoυoιdζεται η dπoιpη
dτι η εμφdvιoη τωv εξωγτ]ινωv oτη λoγoτεtrν(α ουvδ6εται oτεvd με τηv επι
αιliμη τoυ 19oυ αι6vα και ειδικ6τερα με τη θεωρ(α τηg εξ€λιξηg, την αστρo-
189

203. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
voμια και τηv παραδoσιακη dπoψη για τo πλr]θoq των κ6oμωv. Θα δoιiμε
αυτ€q τιq επιδρdoειg vα επαvαλαμβdνovται σε τρειζ λoγoτε1νικ€q παραδ6-
οειq: τη γαλλικι], τη γερμανικη και τη βρεταvικ{, εv6 η επιστημη τoυ Αμερι-
καvoιJ ααιρov6μoυ Percival Lowell, πoυ διαπvε6ταv απ6 ευρηματικtj φαvτα-
σια, εvιηυσε αυτ€q τιq παραδ6oει9 αμioωg μετd τηv εμφdνιση τoUζ.
Για vα ερευν{ooυμε τηv ιοτoρ(α τηζ εμφdνισηζ τωv εξωγt]ινων οτη λo-
γoτεxνiα θα πρ€πει να εξετdσoυμε τρειζ τoμεiζ: την ιoτoρlα τηq επιστημovι-
κηξ φαvτασιαζ, τηv ιστoρ(α τηζ διαμdχηζ πdνω στo Θ€μα τηg ι1παρξηg εξω-
γηινηζ ζωηζ και επιπλ€oν την ιστoρια τηq θρηoκε(αq. Συγκρiνoνταg μ6νo
δι1o απ6 τoυq παραπdνω τoμε[g, διαπιoτιitνoυμε 6τι ειvαι ιiμεoα πρoφανdg
πωg εdν oι εξωγηινoι εμφαvισrηκαv αργd στηv ισtoρια τηζ επιαn]μηq, εμ-
φαv(αιηκαν πoλ6 νωρ(g αιηv ιαιoρ(α τηζ επιστημovικηζ φαvτασ(αξ. l,4oλo-
ν6τι υπdρxoυv πρ6δρoμoι oτη λoγoτεxv[α ηq επιαιημovικι]g φαvταo(αq
πoυ ε[vαι ευριjτατα γνωoιo( 6πωq η N4ary Shelley με τo €ργo τηg Φραvκεv-
oτdιν (Frankenstein, 1818), Uπdρχoυv τρια Πρ6σωπα πoυ πoλ6 συχvd συv-
δ€ονται με τη γdνvηση τηq: o lo6λιog 8ερν οτη Γαλλiα, o Η. G. WelIs oτην
Aψλiα και o Kurd Lasswitz στη Γερμαvια. Αν κdπoιoq πρooδoκoιjoε να εμ-
φαvιoτε( αιην Aψλ(α τoυ Proctor avαζ Wells πoυ θα €oτελνε Αρειανoιiζ vα
καταλdβoυν τη Γη, τo [διo θα μπoρoι1oε να αvαμ€vει 6τι θα oυν€βαινε αιη
Γαλλ(α τoυ Flammarion, ακ6μα και oτη Γερμαν(o πoυ εξακoλoυθo6oε να
oτριφoγυρ@ι γιjρω απ6 τη φιλoooφ(α τoυ Kant. Eιναι περιεργo, κατd oυv€-
πειcη τo γεγoν6q 6τι, ενιir o Wells και o Lassνitz ικαvoπoιoιiv αυτη την
πρooδoκ(α, o loιlλιoq Bερv διαφoρoπoιε(ται, γεγov6ζ πoυ μαq δ(vει τo κλει
δ( για τηv ειoβoλl] των εξωYηινων oτη λoγoτεxv[α.
Θα μπoρoιioαμε να ξεκιν{ooυμε απ6 τη Γαλλια, δι6τι η Γαλλ(α απoτελε(
τo μ€ρoq 6πoυ γρdφτηκαν τα oπoυδα[α €ργα των Camille FIammarion και
loυλioυ Bερν και τα 6Χι λιγ6τερo oημαντικιi αλλd οl]μερα, κατd τo πλε(-
αιoν, ξεxαoμ€να fργα τoυ J. H. Rosny τoυ πρεoβιiτερoυ. 'oπωg εiδαμε oτo
Kεφιiλαιo l, τo 1862, 6ταv o Flammarion {ταv μ6λιq ε(κooι ετιirv, κυκλoφ6-
ρησε τo €ργo τoυ La pluralit6 des mondes habit6s, μια τεκμηριωμavη εκθε-
oη τηg πιθανdτηταζ ι]παρξηζ ζωr]q oε dλλoυg κ6σμoυζ, iνα €ργo πoυ €μελ-
λε να κdνει 33 εκδ6σειζ μεχρι τo 1880, καθωζ επ(σηζ πoλυιiριθμεq μετα-
φρdσειζ και ανατυπιiloειq μ€xρι τov 206 αι6να. Αυτd τo €ργo υπooι]ριζε
t90

204. oΙ ΕΞΩΓΗΙNoΙ ΣTH ΛοΓOTΕXNΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TΕxNΕΣ
απoλιiτωζ τηv παρdδoση τηζ ιjπαρξηζ πoMων κ6σμωη 6πω9 και τo 6ργo
τoυ Les mondes imaginaire et les mondes reels (Πραγματικo[ και φαvταστι-
κo( κ6oμoι) πoυ κυκλoφ6ρησε διio xρ6νια αργ6τερα. Αλλd o Flammarion
ξεπ€ραoε γρηγoρα τα 6ρια τηζ επιστημηζ, 6ταv τo 1872 €γραι!ε τo βιβλio
Recits de l' infini, πoυ μεταφρdαιηκε τo 1874 με τoν ιftλo loτoρkE τoυ
Aπε(ρoυ, και τo oπo(o περιλdμβανε τρια διηγηματα πoυ αvαφ€ρovταν οε
dλλoυg κ6oμoυg:
"Lumen,,
oThe Ηistory of a cometΣ, και τo (ln lnfinity>.
Στα διηψ]μοτα αUτd fνα dυλo πvειlμα ταξιδε0ει μεσα στo συμπαv και εv_
σαρκdjνεται oε dλλoυq κ6oμoυg oε μoρφ€ζ πoυ θα μπoρo6oαv να €xoυv
πρo€λΘει απ6 εξ€λιξη oε εξωγηινεξ oυνθt]κεg...To τoλμηρ6τερo επιστημoνι_
κ6 μυθιoτ6ρημα" τoυ Flammarion ειναι τo ιa fin du monde (πoυ μεταφρd-
στηκε με τov τftλo omega: τhe Last Days of the WorlΦ ( Γαλλια 1893'1894'
Α}γλια 1897) και θεωρειται πρ6δρoμ0ζ του βιβλioυ τoυ Bρετανoι-i φιλ6oo-
φoυ olaf StapΙedoΠ Last and First Men (Τελευταbι και ΠριΙιτoι Avθρωπoι,
1930) €να πρωτoπ0ριακ6 βιβλio πoυ γovιμoπoξοε την επιoτημovικ{ φα-
vταα[α και τo oπo(o θα σUζητησoυμε oτo επ6μεvo κεφdλαιo. Στη oυvd1εια,
oι εξωγηιvoι εισdβαλαν στo εργo τoυ Flammarion, τ6oo ωq πραγματικ6τητα
6oo και ωq επισrημoνικη φανταο(α, και μ€oω αυτo6 διαxιiΘηκαν στηv ΠνεU-
ματικη ζωη και αιη λα1κ{ κoυλτoιjρα τηq Γαλλ(αq.
o lo6λιog Bερν (1828-1905) δεν t]ταv τdoo μoνoμερηξ 6σo o Εiammarion,
oιjτε δι€θετε επιoιημoνικ6 υπ6βαΘρo.'Hταv t]δη 34 ετιiiν 6ταν ξεκ(νηoε την
καρι€ρα τoυ με τo €ργo Cinq semaines en balloon (Π(wε εβδoμιiδεg μtoα oε
tvα αερ6στατ0) πoυ δημooιε0τηκε τo 1863, aνα χρ6vo μετd την κυκλoφoρfα
Ιηζ Pluralit1 τoυ Flammarion. Ση συνεχειΦ ακoλoJΘησαv πoλιi οιjvτoμα τo
Voyage au centre de la teπe (Tαξδι aτo κlwρo τηζ Γηζ, 1864), De la terre a
la lune (Aπ6 η Γη oτη Σελιivη' 1865), Autor de la lune (Γ0ρω απ6 η Σεληvη,
1870), και τo Vingt mille lieues sous le mers (Εkooι xλιdδεq λεaγε9 κdτω απ6
τη θdλασσα, 'l870), και dλλα. o Bερη 6πωq και o Flammarion, €ζηoε αιo Πα-
ρ(σι και }n/djριζε τo €ργο τoU νεαρoιi ααιρoν6μoυ. Παρd τα0τα, σrη σUγγρα-
φικη τoU καριfρα πoυ δι{ρκεoε μqρι τo Θdνατ6 τoυ τo 1905, oυδ6πoτε ηρα_
ψε €vα μUθισr6ρημα 6πoυ η παρoυσια των εξωγηιvων ηταν σημαντικη.
Η σιjvroμη αvαφoρd τoU Bερν σtoυζ εξωγηινoUζ σto μUθισr6ρημd τoU
Γiρω απ6 τη Σεληvη' παρεχει oΠωσδηΠoτε μια εξηγηση για τo λdγo για τov
191

205. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
oπoιo δεν €γραψε πoτd 6να μυθιαι6ρημα με εξωμ]ιvoυq. 'oπωg ιo1υρlζεται
6vαq απ6 τoυg xαραrπiρεg τoυ, τo εριilτημα τηq 6παρξη9 ζωηg oτη Σελ{νη
(απαιτει απdντηη οε διio ερωι]ματα. E[ναι η Σελr]vη κατoικl]oιμη; Yπr]ρξε
πoτf κατoιn]oιμη η Σελl]vη;, o Bερν απoφασιζει 6τι η Σελι]vη δεν ε(ναι κα-
τοικ{oιμη <εξαιτ(αq τηq αραι6τηταζ τηg περιβdλλoυoαg ατμ6σφαιραξ, τηζ
απoξηραvσηξ τωv θαλαooιilv τηζ σro μεγαλιjτερo μdρog τoυg, τoυ ανεπαρ-
κoυζ απoθ6ματoξ νερo0, ηζ λιγoαπ]q βλdαηoηq, τωv απ6τoμων μεταβo-
λιilv θερμoκραo(αg α)ιλd και τoυ γεγov6τog 6τι oι ημfρεq και or vιlμεq διορ-
κoιjv 354 6ρεζ). Eπιπλ€oν o xαρακιt]ραq τoU Bερv πρoσθετει απoφαoιαιικd
6τι, καθιilg πλησιdζoυν τη Σεληνη και τηv παρατηρ06ν απ6 απ6σταση 450
μ€τρωv, δεν υπιiρxει dvδειξη κινησηζ και κατd oυν€πεια δεν υπιiρxει oημdδι
ζωηζ. τo συμπaρασμα στo oπoιo κατaληξε o Bερν {ταν 6τι η Σελt]νη ι]ταν
κατoικησιμη σto παρελθ6η oδι6τι η φσoη δεv εργιiζεται ματαια.
'Εvαq κ6_
σμoζ, πoυ oxηματiαηκε με τ6oo θαυμααι6 τρ6Πo για κατoικ(α, πρ€πει αvα-
γκασrι(d vα κατoικεiται>. Kαι vα κατoικε(ται
"απ6 μια αvθρωπινη φυλl] oρ-
γανωμ€νη 6πω9 η δικl] μαg. Mια φιioη πoυ να €xει δημιoυργ{oει ζιilα πoυ
ε(ναι ανατoμικd 6μoια με τα γι]ιvα ζιiα. Πρooθ€τω 6μω9 6τι αυτd τα ε(δη,
ανθριilπινα { ζωικd, oλoκλl]ρωoαv τη ζωt] τoυg και €xoυν πλ€ov εξαφανιoτεi
για πιiντα!, o Bερν βιiζει τo χαρακτηρα τoυ να λ€ει 6τι η Σελτ]νη γiραoε
γρηYoρ6τερα απ6 τη Γη και 6τι η αραι{ ατμ6oφαιρd τηq την ε1ει κdνει ol]_
μερα ακατoικηη, 6πωg θα εiναι κdΠoια μερα και η Γη.
Στo oημε(o αυτ6 βρ(oκεται η εξηγηση για τη oxετιn] απoυo[α των εξω-
γηιVων αΠd τα μUθιστoρηματα τoυ Bερv. Moλoν6τι €1ει ειπωθεi 6τι o Bερν
ι]θελε να κdνει για τηv επιoπ]μη και τη γεωγραφ(α αυτ6 πoυ ο Δoυμdg ε(-
Xε κdνει για τηv loτoρ(α _ vα πρoκαλ€oει μ€σα απ6 τη δ6vαμη τηq λoγoτε-
xν(αg μια oυναιοθηματικf1 αντ(δραoη απ€vαvτι oτηv πεζl] κoθημερινoτητα
_ εv τo6τoιq, oε οιiγκριoη με τov Γlammarion και dλλoυq, η φανταoiα τoυ
περιoριζ6ταv απ6 την επιoτημoνικη πραγματικ6τητα. o Bερν, μoλov6τι ει
Xε τη διdθεση να αΠoδεχτε( την dΠoψη 6τι η εξaλιξη των κ6oμων θα μπο_
ρoιioε να €xει δημιoυργr]oει μια Σελ{νη πoυ θα {ταν κατoικησιμη στo πα-
ρελθ6ν, εν τoι]τoιζ απαιτodσε απoδεξειq για τo 6τι η Σελ{vη εiναι κατoικ{-
σιμη σημερα. o Γdλλoq oυψραφ€αq με τη γ6νιμη φανταo(α θα μπoρo6oε
να εΠιχειρησει ταξιδια στoν κ6σμo και oτo o6μπαv, αλλd πoτ€ δεν πρoxιii-
Ι92

206. oΙ ΕΞοΓΗΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓoTΕxNΙΑ KAΙ ΣΤΙΣ TEXNEΣ
ρησε Πaρα ατ16 τo φεγγdρι πρoζ τoν Αρη, και ποτ€ δε oυμμερ(oτηκε τo
πdθog τoυ Flammarion για τoυg εξωγ{ιvoυq.
H φαvταo(α τoυ Bερv ωxριd μπρooτd αιη φαvταolα τoυ νε6τερoυ oυ-
μπατριιilτη τoυ j. H. Rosny τoυ πρεoβ6τερoυ (1856-1940). Moλov6τι σημερα
o Rosny ε(ναι dγνωoτoq, υπl]ρξε o μoναδικ6q αvταγωνιoι]g τoυ Bερν αιη
Γαλλ[α. Επικρατεi η dπoψη 6τι η παρακμη τoυ Bερv στιζ δεκαετιεζ τoU 1880
και τoU 1890 oυμπirπει με τηv dνoδo τoυ Rosny. Αναμφ(βoλα επηρεαoμivoq
απ6 τoν Flammarion αo πριilτo Eργo του, Les xiρehuz (oι Moρφξζ' 1887),
ασχoληθηκε με θ€ματα πoυ αφoρoιioαv απoκλειαιικd oε εξωγ]ιvoυg. o
Rosny δεv ενδιαφlρθηκε για τηv ιiπαρξη ζω{q oτη Σελ{vη. Αvι[θετα, κατα-
πιdαιηκε με τη φ6oη τηq (διαq τηq ζω{q, αν κoι με μικρ€q φιλoλ0γικ6ζ αξιω-
oειg oε αυτ6 τo πριiiιμo σtdδιo ηζ καρι€ραq τoυ. Στιc, Moρφi9 εμφαν(ζνιαι
πdνω oτη Γη μυστηρι6δη ημιδιαφανη πλdσματα πoυ απειλoυv τηv ι]παρξη
τηq αvθρωπ6τηταg. Σε αvτ(θεoη με oτιδ{πoτε γvωρiβυμε απ6 τηv αvθριilπι
vη εμπειρ(α μαq ι] oτιδ{πoτε ειναι δUvατ6ν vα πρoκijψει εξαιτ(αg τηg εξ6λι
ξηq πdvω oτη Γη, τα πλdoματα στlζ Mορφεζ ε(νt1| ζωvτανo( κρ6αιαλλoι, αvi-
καvoι να επικoινωνt]σouν με τoUζ ανθριlπoυs. Ν,1oλov6τι τα πλdoματα τελικd
καταστρEφoνται, o Rosny επιτυγχdvει να περdoει με αvdγλυφo τρ6πo την
ιδEα 6τι η ζω{ oτo οιiμπαν μπoρε( να ε(vαι τελε[ωζ διαφoρετικr] απ6 τη ζω{
αιη Γη. Αυτ6 τo θaμα τηζ παρdξενηζ ζω{9 μoλoν6τι ε(ναι ανεξdρτητo απ6
τιq εξωμ]ινεq παραλλαγ€g τoυ, oυνεx(ζεται στo €ργo τoU Un autre monde
('Εvα9 dλλog κ6oμo' ]895) και στo La mort de la terre (o θdvατoq τηg Γηq,
1910), 6π0υ γινεται αvαφoρd σε ζωf καμωμdvη απd oιδηρoμαγνητικd υλικd.
Νr1ε αυτfq τιq απ6ψειζ τoυ, για ην 6παρξη εξωγηιvηζ €λλoγηg ζω{g απ6-
λυτα αoυμβ(βαoτηg με τη γηινη ζωη, o P6oνι Πρoηγoιjνταv ηq επoxηg τoυ
κατd περ(πoυ μιo6 αιιilνα, και αναρωτι€ται καvε(q πιilq θα εfxε εξελιxθε( τo
ζl]τημα των εξωγηιvωv αν o κ6σμoζ δεv {ταν oxεδ6v απoρρoφημ€νog με τo
μιjθo για τov πoλιτιoμ6 τoυ Aρη. 'oπωq ε(δαμε oτo Kεφdλαιo 3, αυι] η ιδ6α
ειχε ξεκινησει με τιg παρατηρl]oειq πoυ €κανε o Schiaparelli τo 187l, αλλd
πυρoδ6τηoε τη λαiκr] και φιλoλoYικη φαντασ(α μ6vo μετd τη δημoσιευση
τoυ βιβλ(oU τoU Lowell Marsιo'1895. To Νo€μβριo τoU ιδιoυ dτoυξ o Γερμα_
ν6ζ φιλ6σoφ0ζ και ιστoρικ6ζ Kurd Lasswitz (1848-1910) dρxιoε vα γρdφει τo
μUθιστ6ρημd τoυ Auf Zwei ρlaneten (Σε δio πλαvητεζ, 1897)' αιo oπο(o oι
193

207. ZοΗ ΣΕ ΑΛΔoYΣ KoΣMoYΣ
Αρειαvo[ ταξ(δει}αν στη [η και συμlτιωματικd t]ρθαν πρdοωπo με πρ6oωπo
με τoUξ κατoικoυξ τηζ. o LassryitΖ (Eικ. 4.1), o oπo(og ι]ταν καθηγητι]g μαθη_
ματικ6η φUσικηζ και φιλoooφ[αq oιην π6λη Γκ6τα, μια π6λη νoτιoδυτικd
τoU Bερoλ(νoU, {ταv διαπoτιoμ€voq απ6 τηv παραδoσιακη επιστημη καt τo
γερμαvικ6 ιδεαλιoμ6. Ε[vαι περιoo6τερo γνωσtdζ για τη βιoγραφ(α τoυ φυ-
oικoι1 και φιλ6ooφou custav Fechner _
η oπoια δημ0σιε6τηκε εv6oω €γραφε
τo μυθιστ6ρημd τoυ για τoυξ Αρειανo69 _ και για τo iρyo τoυ Geschichte
der Atomistic von Mittelalter bis Νewton (lστoρfu τηζ ατoμιΚηζ θεωρ(αζ απ6
τo Mεoα(ωνα μ€yρι τov Νεaτωνα, 1889-1890). Τoυ €xει απoδoθε( o τfτλog
τoυ (Πατ6ρα ηζ γερμανικηζ επιστημoνικηζ φανταoiαg", και oτη Γερμαν(α
κατaχει ην αvτιστoιχη θ€oη με εκε(νεq πoυ κατ€χoυν o H. C. Wells αιηv Αγ-
γλ(α και o Bερν και o Rosny σιη ΓαMiα. o Lasswitz ξεκ(vηoε {δη απ6 τo
1878 να εξετdζει η σχaση ηζ φαvτασιαζ με ην επιστημη, υπoαηρζovταg
6τι η φανταoiα υΠηρετει μια βαoικ{ ανθρωπινη αvdγκη και απoτελει μια θε-
μιτη μoρφη τΦηζ.
Tι oδt]γηoε τov Lasslvitz vα γρdψει τo μυθιoι6ρημιi τoυ δε δηλιbνεται
πoυθεvιi με κατηγoρηματικ6 τρ6πo, αλλd μπoρoιjμε πρoφανωg να υπoθ€ooυ-
με 6τι τo €ργo τoυ {ταv €vα oυvδυαoμ6q τoυ εvδιοφ€ρoντdg τoU για τoUζ
εξωγr]ινoυg και τηζ επιΘυμιαξ τoυ να δει τη βελτ(ωση τηq γ]ιvηq κoινωv[αq.
Ε(ναι απ(θανo τo €ργo τoU Lowell να απoτaλεσε τo αρχικ6 ερ€Θιoμα για τo
μυθιoι6ρημα τoυ LassνitΖ, α}λd Πιθαν6ν o τελευταιoξ vα γνιilριζε τo dργo
τoU Schaaρareιli και ισωζ τo iρΥo La ρlan6te Ma6 τoυ Flammarion (1892)'
υπdρχoυν εΠισηζ ενδειξειζ 6τι, την επoμ] πoυ ηραφε τo μυΘισι6ρημΦ Πρ€-
πει vo γvιiiριζε για τo €ργo Mars τoυ Lowell. Αvεξdρτητα απ6 τα dμεσα αιτιcL
ε(vαι φανερ6 6τι o Lasswitz εηρεdσtηκε απ6 ηv παραδooιακη αvιaηψη τηζ
ιjπαρξηg πoλλιiν κdσμων. Σε ivα dρθρo oxετικd με ηv εξωμ]ιvη ζω{, τo
oΠoιo ηραψε περa τo τελoζ ηq ζω{g τoυ, ισχυρισιηκε 6τι, απ6 τη oιιγμl]
πoυ η επιαn]μη αναγvιilριoε τη Γη ωq πλαv{τη και τα ιiαιρα ωq {λιoυq, oδεν
κατoρΘιiloαμε να οηκιilooυμε τo βλiμμα μαζ πρos τo oυρdνιo αιερ€ωμα xω-
ρig vα oκεφτoιjμθ 6πωq o Giordano Bruno, 6τι ακ6μα και oε αυτoιjg τoυg
απρoοπ€λααιoυg κ6σμoυζ μπoρει να υπdρxoυv πλdσματα πoυ ζoυη. αιoθd-
νoVιαι και oκfφτoνται. Πρ€πει πραγματικd vα φα(νεται εντελ6ζ ακαταv6ηη
η dπoψη 6τι, αvdμεoα οτoυg dπειρoυg κdoμoυg, η Γη μαζ θα ηταν τo μovαδι-
194

208. oι EΞΩΓΗΙNoΙ ΣTH ΛoΓoTExNΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TΕΧNΕΣ
Eικ. 4.l.
-Eνoξ
τρωτoτ6ρoζ ηζ φaoλoγιαζ για τoυζ εξωT1ινoυζ: Kurd Lasswirz, συγραφdαζ τoυ
tργoν Aufzwei pΙaneten (Σε δυo πλaητεq) '
κ6 μερoζ τo oπoιo θα ευνooιjσε ηv εμφdνιη ειJφυ6v 6vιων. H λoγικι] τdξη
τoυ σιjμπαvτoζ απαιτει ην αναγKαια ιjπαρξη ακ6μα και dπειρων διαβαθμ(σε-
ων ελλoγων 6vtωv πoυ καΙoικoιjv αυτ06ζ τous κ6σμoUζΣ.
Αλλd εκε(νo πoυ €κανε τov Lasswitz να γρdψει τo μυθιστ6ρημd τoυ
{ταν κdτι περισσ6τερo αΠ6 την π(στη σtηv ι]παρξη των εξωYηινωv.'Hταv
η πεπo(θηση τoU 6τι oι εξωγηινoι θα μπoρoιioαν vα επαληθε0σoυν κd-
πoιεζ απ6 τιζ απ6ψειζ τoU για τηv κoινιJν(α και τoν σημαντικ6 για την κoι-
νωvια ρ6λ0 τηξ επιστημηs και τηζ τεχνoλoγ(αξ, απ6ψειξ στιζ oπo(εζ πι
στευε βαθιd. Π(αιευε πωg μια καλυτερη κoιvωνια 6χι μ6νo ηταv δυνατ6ν
vα επιΙεUχθει αλλd εαε ηδη επιτεUχθει σε κdπoιo σημε(o τoυ σιJμΠαvτos.
Σε αυπ] την πρoσπdθεια, o Lass,vitz ειχε δεχtε( την εUρε[α φιλoσoφικη επι
δραoη τoυ Kαντ και, πιo dμεoα, τoυ Fechner' και απ6 τoυζ δ0o π{ρε την
ιδ€α τηg ελε6θερηq ηθικr]g βoι1ληoηg πoυ κυριαρχει στo €ργo τoυ.
Στo εργo τoυ AUf zwei planeten περιγρdφει μια oμdδα Αρειαvιilν, oι
oπo(oι απoτελoιjοαν τηv εμπρooθoφυλακr] μιαq μεγαλι1τερηg αποoτoλf1q. oι
195

209. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Αρειανoi εγκαταoτdθηκαv οε €vα διαoτημικ6 οταθμ6 πoυ nαιωρo0νταν,
Πdvω αΠ6 τo 86ρειo Π6λo τηg Γηg και xρηoιμoπoιoιiοε ηλιακf1 εν€ργεια.
Eπ(οηg εγκατ€oτηoαv μια βdoη oτov Π6λo, η oπo(α επιoημdvΘηκε απd μια
γερμαvικη απoστoλη πoυ πραγματoπoιηθηκε με αλεξ(τπωτo. o Αρηq με τιg
διιilρυγεq, πoυ dφησαν π(σω τoUζ, διfφερε πoλ6 oπ6 τoν Αρη τoυ Lo!νell.
Εκεiνo πoυ dφερε τoυq Aρειανoιig oτη Γη δεν {τov η απ6γνωoη, αλλd η πε-
ριfργεια: τα τηλεoκ6πιd τoυg, εξαιτ(αg τηg περιοo6τερo διιiφανηg ατμ6-
oφαιραg, μπ6ρεoαν να ανιxνειlοoυv π6λειq πdνω σtη Γη και, 6πειτα απ6
επανειλημμ€vεg απ6πειρεq επικoιvωvaαζ με oτ]ματα, κατdφεραv vα ανακα-
λιiι}oυν τoν τρ6πo ελEγxoυ τηg βαρ6τηταq και να ταξιδ€ψoυν oιη Γη.
oι Αρειανoi τoυ Lassvr'itz, εχoνταξ κατακτ{oει την τε1ιoλoγiα πoU χρει_
dζεται για vα επιβιι.ilνoυν απd τηv €λλειιpη νερoιj πoυ xαρακτι]ριζε τov πλα'
vf1τη τoυg, {ταv περιoo6τερo πρoηγμ€voι oε 6λoυq τoυq τομε(g απ6 τoυq
κατo(κoυg τηg Γηg: nΤα μαθηματικd και oι φυoικ€q επιoτ{μεg εixαν εξελι
xθε[ οε τ€τoιo κoρυφαio oημεio πoυ για μαζ τoυξ γ{ιvoυg φαντdζει oαν
€vα μακριν6 ιδαvικ6... oι ουνθ{κεg που επικρατo0ν στoν Αρη ευν6ηoαν
τηv αvdπτυξη τηq κoυλτoιiραq και τoυ πoλιτιoμo6 oε πoλιj υι|ηλ6τερo βαθ-
μ6 απ6 6oo επετρεψαv oι oυνθ{κεg πoυ επικρατoιjν oτη Γη,. Ν4oλoν6τι oι
Αρειανoi {ταν ανθρωπdμoρφoι και ικανoι για αvαπαραγωγη, nεi1αν μεγι1-
λα κεφdλια, πoλιi φωτεινd, o1εδ6v λευκd μαλλιd και λαμπεριi μεγιiλα δια-
περαoτικd μdτια,. To oημαντικ6τερo t]ταv 6τι ε(1αν κατακτ{oει €vα υιpηλ6-
τερo ηθικ6 επ(πεδo oε qdoη με τoυg κατolκoυq τηq Γηq. Απελευθερωμ6νoι
απ6 fvoτικτα και επιθυμiεg, €βριoκαν ικανoπoξση στo vα ακoλoυθo0ν τα
διδdγματα τoυ lμ τoυ αΘdνατoυ φιλoo6φoυ τoυg.
Kατd ουv€πεια, o Lassvr'itΖ oε βιoλoγικ6, κoιvωνικ6 και τεxνoλoγικ6 επL
πεδo απoδ€μηκε την ιiπαρξη εν6q εξελιoo6μεvoυ oιjμπαντoq, πρdγμα πoυ
απoδεικvιiει τηv επιρρor] των Kant, Fechner και Lowell. Xρηoιμoπoιιirνταg
τη Γη και τoν Αρη ωζ oκηνικd, 'αξιoπoιε( την κατdoταoη για να ερευνηoει
τη o16oη αvdμεoα oτoυg διjo πoλιτιoμoιiq και τα πρoβληματα πoυ o1ετiβ-
νται με την αναβdθμιoη τηξ κoινωv(αξ.'oταv oι υπdρτερoι Αρειανoi καθι
στo6v τη Γη €vα
"xαλαρ6, πρoτεκτoρdτo, oι γr]ιvoι θεωρoιjν 6τι η ανθριil-
πινη αξιoπρ6πειd τoυq κινδυνειjει και τελικd επαναoτατοιjν. 'oταν τελικd
καταφiρνoυν vα καταλdβoυv τηv πoλικι] βdoη και τo διαοτημικ6 οταθμ6,
196

210. oΙ EΞΩΓΗΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓoTΕxΝΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TΕXNEΣ
συvoμoλoYε(ται fvα oιlμφωvo ειρr]νηg, και η επικoινων(α ανdμεoα οτoυg
διjo πoλιτισμoιjζ περιορiζεται oτη 1ρt]oη φωτειvιirν oημdτων. Ανdμεoα
oτoυg δ6o πoλιτιoμoιiq επιτυγxιlνεται μια ιo6τητα, και oτo τ€λog τηq ιοτo-
ρ(αg δημιoυργε(ται η ελπ(δα 6τι η νfα πλανητικι] τιiξη μπoρε( νo oδηγt]oει
στην απ6 καιρ6 επιθυμηι! oυτoπ(α.
Moλov6τι πριν απ6 τo ']971 δεv υπ]ρxε αψλικf1 μετιiφραoη και ωζ εκ
τoιiτoυ o αντ(πυπoq τoυ €ργoυ αην Αψλiα και αην Αμερικl] {ταν περιoρι
oμ€νoq, η επiδραoη τoυ Auf zwei ρlaneten απoδεικνιjεται απ6 τιq πωλl]oειq
τoυ πoυ €φταοαν τoν αριθμ6 τωv'loo.oo αvιιτιiπωη και απ6 η δ{λωαη τoυ
νVerner von Braun αην ειoαγωγξ ηg αψλικ{q fκδooηg 6τι "Δε θα ξεβoω
πoτ€ πωq ωq νεαρ6g καταβρ6βιoα αυτ6 τo βιβλ(o με περι€ργεια και oυγκ(νη-
oη". M€oα oε δ€κα xρ6νια απ6 την €κδool] τoυ τo 1897, τo μυθισtdρημα ειχε
μεταφρααιε( αια ooυηδικζ αια νoρβηγικd, oια δανικd, αια oλλαvδικd, αια
ιoπαvικιi, αια ιταλικξ αια τo€1ικα, αια πoλωνικd και αια oυψρικd.
'oπωg επιof1μανε o Karl cuthke oιo €ργo τoυ τhe LaSt Frontier, εdv τo €ρ-
γo τoυ Lasswitz dφηoε μια κληρoνoμιd ελπ(δαg, η φαιταo(α τoυ H. c. Wells
για τoυg Αρειανoιjq dφηoε μια κρovoμιd φ6βoυ. Τo tρyo War of the
Worlds (o π6λεμo9 των κ6oμωv) πoυ δημooιειiτηκε oε oειρ€g τo 1897, ακρι
βιis η σιιγμη πoυ εμφανιζ6ταv τo μυθιαι6ρημα τoυ Lasswitz oιη Γερμαv(α,
και εκδ6θηκε για πριilτη φoρd oε μoρφι] βιβλioυ τo-1898, ειvαι εντυπωoιακd
για ηv πρωτoτυπ(α τoυ: o Wells 61ι μ6vo υτπ]ρξε πρωτoπ6ρo9 αιo Θ€μα ηg
πριbηg ειoβoλl]g απ6 τo εξωτερικd Διdαιημα, αλλd τo παρoUσιασε με dψoYo
λoγoτεxvικ6 oιιλ. H επιρρol] και η γoητε(α τoυ €ργoυ ε(ναι φoνερ€q 6xι μ6νo
απ6 τιq πoλλ€g επαvεκδ6oειg και τo ψωαι6 απoτ€λεομα ηg ραδιoφωvικιlq
διαoκευ{q τoυ 1938,* αλλd και απ6 τιζ αvαρ(θμητεg απoμιμl]oειq πoυ εμφαν[-
1
Στιζ 30 oκτι')βριου 1938 εκατoμμiρια Αμερικανoi oυrτdνιοαv τoυg δJκτεq τουq ση δημoφι
λlj ραδιoφονικi εκπoμπri ην οτoiα παρoυo(αξε o orson ΨelΙes. Η ει"πομτni εκεiνo τo βρciδυ
αφορoι1oε οε μια ραδιoφωιικr] διασκευη τoυ dργoυ ετιoτημονιιJ']q φανιαι:Ιαg The rΑr of the
Woldι αιo oποio εξελoo6τov μια υτoΘετικl] ειoβoλlj Αρειαvciν οτη Γη. Ση διαoκευj oυτf o
orsοn felLω dκανε μια oημαlτικ{ αiλαγi: πoρoυoΙαoε τo iργο με τη μoρφlj δελτioυ ειδfoεωv,
oov να επρ6κειτo 1ια πραγματικf ειoβoλlj. Η τρ6θεσri τoυ rηταν γα αυft]oει το δραμoτικ6 εvδια-
φiρoν ηq ιoτoρΙαq. To οενιiριo εi1ε διανθιoτεi με κατιiλληλη μoυοικr] και dκτακτα δελτrο τοrl
αviφεραv πρooγειιiloειg ιπτιiμεvωv δ{oκων. Επακoλοiθηoε πανικdg και εκτυλiμηκαν κωμικoτρα'
γκiq oκηνcq. (Σ.ιM.)

211. Z()H Σι ΑΛΛ()YΣ κΟ)]l!'Ιa)'Σ
Eικ.4.]. Ι]. G. Ψells. Ει,γεικ! πρooφoριi ιoυ τμr]ματοq Σπονiων Bιβiiιον και τηζ B1β).ωθηκ1lζ
Ειδικτ;v Συλλoγι;ν τoυ Πoνεπιoτημioυ τoυ Ιλιν6ιq oτιq δiδυμεq π6λειq Uιbana και Champriι,,.
στηκαv απ6 τ6τε στη διdρκεια τoυ αιωνα. οπωζ Φραψε και o ΑrthUr clarke,
η αΠειλη απd τo Διdσrημα ηταν σtην πραγματικ6τητα dγνωστη πρtV αΠ6 τoν
WelΙs, αλλιi ιjαιερα απd αUτ6ν εYινε Πoλιj σUvηθισμεvη.
Πωg εξηγεiται η εμφdνιση αυτηζ τηζ πριiτηζ μορφηζ εξωγηινηζ λoγo-
τελ"ν(αζ στoν τdΠο και στo χρdvo ποU σημειωθηκε; o Wells (tικ. 4.2) ηταν
€ναg oιiγ1ρoνog dνθρωπoζ για την επoχη τoU απ6 Πoλλ6ζ αΠ6ψεlζ Kl οχι
dναq αo{μαντog UΠoστηριKτηζ τηζ εξελιtαικηζ θεωρ[αg τoυ Δαρβινoυ.
oπωg o Εechner αΠoτ6λεσε για τoν LassΛ/itz τη μεγdλη 6μπνευoη, τo (δro
συv€βη και με τo βιoλdγo Τ. H. Huxley για τov Λiells. o Huxley, o oπου
δαιdτεροg υπoστηρικτηζ τηq θεωρ(αζ τoυ Δαρβιvoυ τo 19o αιωvα, Uπηρξε
καθηγητηζ τoU Vι/ellS απd τo 1883 μaχρι τo l886 στην Πρ6τUπη Σxoλl1 Επι
στημηζ (Πoυ αργ6τερα 6γινε γνωoτr] ωq Bαoιλtκ6 Koλεγιo Eπιστημων) στo
Λovδ[vo. H εξελικτικη dπoιpη τoυ Huxley διαπoτ[ζει τα πρωτα 6ργα τoυ
Wells, τdoo τα επιoτημoνικd doo και τα μUθιστoρηματα επloτημoνιn]g φα-
198

212. oΙ ΕΞc]ΓΗΙNoΙ ΣTH ΛoΓoTExNΙΑ KAΙ ΣTΙΣ TEΧNEΣ
ντασ(αζ, και αΠoτελε( τo σαφη φ6ντo για την εμφdvιση τωv πρoηγμaνων
6ντωv oτo €ργo τoυ lhe War of the Worlds'
Επιπλ€ov, ε(vαι φαvερ6 6τι o Wells r]ταν εvημερoζ για την παραδooια-
κη dΠoψη τηq 6παρξηg πoλλιilv κ6oμωv. Γνωριζε 6τι η αντιπαρdθεoη ξεκι
νοιjoε τoυλd1ιoτov απ6 τo 1/o αιιiνα, 6πω9 φαvεριirvει και τo εισαγωγικ6
τoυ απ6oπαομα απ6 τoν Keρler: oΠoιoq 6μωq Θα διαμ6vει oε αυτoιjg τoυq
κ6oμoυg εdν εivαι κατoικηoιμoι;... Eμε(q η αυτo( ε(ναι oι κιiριoι τoυ κ6-
oμoυ;... Τ6τε πιilg γ(νεται 6λα τα πρdγματα να δημιoυργ{θηκαν πρoq xd-
ριv τωv αvθριilπωv;, Ωg πoλυδιαβαoμlvοg dνΘρωπoq τη5 επoxr]g του, απo-
κλε[εται vα μη γνιiριζε τo €ργo τoυ Richard Proctor other Worlds Τhan
ours (Κ6oμoι διαφoρετικo( απ6 τov δικ6 μα)' τo oπo(o μ€xρι τ6τε ε(1ε κd-
vει τoυλdxιoτoν επτd εκδ6oει9 oτην αψλικ{ γλιitooα. Πιθαν6ν να γνιiiριζε
τηv πρooωπικ{ dπoι!η τoυ Huxley για τo θ€μα, 6πω9 και τo €ργo τoυ
Flammarion Pluralit6' μoλoν6τι δεv ε[xε μεταφραoτε( oτα αψλικd. Πιθαν6ν
τo πιo oημαvτικ6 να ε(ναι το γεγoν6q 6τι oι ειoβoλε[q τoυ Wells πρo€ρxo-
vταν απ6 τov Αρη τoυ Percival Lowell, δι6τι η αντιπαρdΘεση για τιq διιirρυ-
γεq πoυ υπljρ1αν oτov Αρη ε(xε πλ€ov φτdoει oτηv Aψλ[α.
Γνωρiζουμε oυγκεκριμ€να 6τι o Wells εvδιαφερ6ταv για την ιiπαρξη
εξωγηιvηq ζωηs Ιiδη απ6 τo 1888, 6ταv μiληoε στην Debate Society στo
8αοιλικ6 Koλεγιo Επιoτημιilv oε oυζl]τηoη πoυ εξε θdμα oE(ναι oι πλανι]τεg
κατoικt]oιμoι;". Tov loι1νιo τoυ 1894 εγρoψε τo €ργo nΤα ζωντανd πρdγμα-
τα πoυ μπoρε[ vα υπdρxoυv, ι(Τhe Living τhings that ι,4ay Be,), τo
oπoio ε(ναι μια επιoκ6πηoη τoυ βιβλ(oυ Τhe Worlds of Sρace τoυ J.Ε. Core.
Στo €ργo αυτ6 εγκαλε[ τov cοre για €λλειψη φαvτασ(αζ και υπαιv(ooεται
τη δυνατ6τητα 0παρξηq ζωι]q βαoιoμ€vηg oτo πυρ(τιo. Τo Δεκ€μβριo τoυ
(διoυ fτoυg oυv€xιoε να αoxoλε(ται με το (διo θdμα oτo oΑnother Basis for
Life>. 'oπωg €γραψε o Welis, παραπ€μπovταζ στo τελευτα(o €ργo τoυ
αoτρoν6μoυ Sir Robert Ball,.Τo ζl]τημα τηq ιiπαρξηq ζω{g π€ρα απ6 τα
6ρια τoυ πλαvr]τη μαg ε(ναι πoλ0 ελκυστικ6". Τον Απρflιo τoυ 1896, €να
1ρ6vo πριv αρ1(oει να παρoυoιdζεται oε oειρ6g το €ργo τoυ τhe War of
the Worlds, δημooιειjτηκε τo δoκ(μι6 τoυ με τ(τλo
"lntelligence
on Mars,,
oτo oπolo ιoxυριζ6ταν 6τι, αv oι Αρειαvo( υπdρ1oυν πραγματικd, εivαι πo-
λi διαφoρετικoi απ6 εμιig.
199

213. ZΩΗ ΣE ΑΛΛοYΣ KoΣMoYΣ
To 1893 o WelΙs dρ1ιoε vα γρdφει oιivτoμεg ιoτoρ(εg, και απ6 τιq αρx€q
τoυ 1894 dρχισε να διαφα(vεται αιιg ιoτoρ[εg αυτfq τo εvδιαφ€ρoν τoU για
παρdξενεg μoρφ6q ζωriζ, μoλov6τι dλεζ αυτ€g oι μoρφ€q ζωηg βρioκovταv
πdvω σtη Γη. H γoητε(α πoυ αοκoιioε τo θEμα των εξωγηινωv οτoν WeΙls
€γιvε φανερη αΠ6 τo 1897 6μ μ6vo αιo War of the l4lorlΦ αλλd και oτα
fργα τoυ oΤhe Crystal Egg, και <τhe Star), oτα oπo(α γ(νεται αvαφoρd oε
Αρειανoιig. Mlxρι τ6τε εfxε επioηq γρdιpει τρiα σΠoυδαια μυθιoτoρ{ματα:
Τhe Πme Machine (H μηyανιi τoυ xρ6voυ) The Wonderful Visit (H θαυμα-
στη επ(σΚεψη) και τo lhe lsland of Dr. Moreau (Τo vηoi τoυ δρog Μoρ6).
To 1897 fγραψε τo τhe ιnvisible Man (o α6ρατoq dνθρωπo9). 'oλα αυτd
τα dργα πρoαψ€λλoυν με διdφoρoυζ τρ6πoUζ oτoιxε(α πoυ θα εμφανiβ-
νταν στo War of the Worlds Καl ειδικ6τερα τη θεωρ[α τηq εξ€λιξηq. o γιoq
τoυ, Αnthony ,νest, πισrεUε 6τι o oπ6ρo9 αυτηζ τηζ ιδ6α9 βρ(oκεται oτo
Time Machine,6πoυ o WeΙls αvαφερ6ταv οε μια ανθρωπ6τητα πoυ εξελ(o-
σεται σε κdτι (απdνθρωπo, dσπλαχνo και ακαταμdxητα ιαxυρ6>.
'oλα αυτd αφoρoιiv oτo παραoκrjνιo. 'oμωg o iδιoq o Wells μαq περι
γρdφει τιζ περιοτdοειq πoυ τoν oδι]γηoαv vα oτρωθε[ οτo γρdψιμo τo
1897: (To βιβλιo γεw{θηκε απd μια παρoτηρηoη τoυ αδελφoι1 μoυ Φραvκ.
Bαδiζαμε oι δυo μαq μ€oα oε €vα ιδια[τερα γαλr]νιo τoπfo τoυ ΣdρεΙ. Σε κd-
πoια οτιγμl] μoυ ειπε: "Αq υπoΘaσoυμε 6τι κdπoια πλdσματα απ6 dλλoν
πλανητη πρ6κειται να π€ooυv ξαφνικd απ6 τov oυραν6 και 6τι αρx[ζoυv vα
μυπo6v αια τυφλd oλ6γυρα!"'lσωζ εκε(vη τη στιγμη να μιλoιioαμε για τηv
ανακdλυψη τηq Tαoμαv[αg απ6 τoυg Ευρωπα(oυg _ μια φoβερl] καταπρo-
φη για τoUζ ιθαγενε(g Ταoμαvoιlg! Δε Θυμdμαι. Αλλd αυτ6 τo γεγον6q
υπ{ρξε η αφετηρ(α,. Δεν μπoρorJμε vα απoφανθoιJμε εdv τo μυθιαι6ρημα
τoυ Wells με τoυg Αρειαvo0q θα εψ γραφτεi { 6xι xωρiq αυτη τηv αυθ6ρ-
μηη παρατηρηση τoυ αδελφoιi τoυ, αλλιi, απ6 τη αιιγμl] πoυ iπεoε o oπ6-
ρoζ, 6λ0 τo παραoκ{νιo πoυ αvαφ€ραμε αναλUτικd απ€κτηoε v6ημα.
H επιν6ηoη των εξωγ]ιvωv ξεδιπλιilθηκε με την πλoκr] τηg ιoτoρ[αq,
μια ιοτoρ(α πoU ειναι απλl] oτη o0λληι|η αλλd μεγαλoφυr]g στην εφαρμo-
γη τηζ, Yεμdτη με επιoτημoνικEg ιδfεg πoυ σταχυoλoγoιjvται απ6 τoυg xιil-
ρoυg τηg εξελικτικ{ξ βιoλoγιαζ και τηq αoτρoνoμ(αg. Δεv πρ6κειται ακρι
βιig για τo γεγov6g dτι oι Αρειαvo[ ειoβdλλoυν oτη Γη καταoτρ€φovταq τα

214. oΙ EΞΩΓΗΙΝoΙ ΣTΗ ΛοroTΕxΝΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TΕXNEΣ
πdντα στo διdβα τoυg. o Wells εφoδιιiζει τoυζ Αρειανoιjξ τoU με κdπoια
αληθoφdvεια: η λoγικl] καθoδηγε( κιiΘε πρdξη τoUζ και η iδια η παρoυoiα
τoυg απoκαλιiπτει τη μικρ6τητd μαζ μabα σε €να απ€ραvτo oιjμπαν.
H ρl]oη τoυ νVelΙs για (εγκεφdλouζ πoυ η πoι6τητd τoυg oε οxfoη με
την πoι6τητα τωv δικων μαq εγκεφdλωv ε[ναι (δια
με την πoι6τητα των δι
κ6ν μαζ εγκεφdλων σε σχdση με τoυg εγκεφdλoυq τωv θηρ(ων πoυ εξαφα-
νΦvται" δεv απoτελo0oε fvα oυγκυριακ6 δημιoι1ργημα τηq φανταo(αg
τoυ. o Wells επισημαvε 6τι, αv η υπ6θεση για τα vεφελ6ματα ε(ναι αλη-
θηq, o Αρηq ΠρεΠει να ειvαι Παλαι6τερoζ απ6 τo δικ6 μαq κ6oμo. To μι
κρ6τερo, oε oιiγκριoη με τη Γη, μεγεθ6ζ τoU πρoκdλεσε την ταxιiτερη ψιj-
ξη τoυ μfxρι τη Θερμoκραo(α dπoυ θα μπoρo6oε να εμφανιστε( η ζωη.
Διαθ€τει μια αραι6τερη ατμ6oφαιρα, xαμηλ6τερη θερμoκραo(α, μια επι
φdνεια πoυ μ6νo τo €να τρ(τo τηq καλ6πτεται απ6 ωκεαvoιjg, και τερd-
oτιεq 1ιovooκεπε(5 κoρυφ€q. o πλαvητηζ βρ(oκεται oτo τελευτα(o oτdδιo
τηq εξdντληoηq, με απoτ€λεομα oι κdτoικo( τoυ vα κoιτoιjv oτo Διdοτημα
πρoq τηv κατε0θυνση τηζ Γηξ, (τoν αUγεριν6 τηζ ελπιδαξ... πρdoιvη απ6
τη βλdστηση), γεμdτη μ6νo (με ouτd πoU θεωρo6oαν ωq κατιilτερα ζιilα,:
πλιioματα τ6oo ξdνα και κατωτερα 6πωq ε(ναι oι π(θηκoι και oι λεμoιiριoι
για εμdg. Kαι με αυτ6ν τoν τρ6πo oπ]νεται τo oενdριo για €vαv ηλιακ6 π6-
λεμo, δι6τι
"απoτελε(
τo μoναδικ6 τρ6πo για να απoφιjγoυv μια καταστρο-
φl] πoυ απ6 γεvιd οε γενιd γ[vεται απειλητικ6τερη,.
'Εvα κεvτρικ6 οτoιxε(o τηg ιoτoρ(αg τoυ Wells oφε εται οε €να dρΘρo
πoυ διdβαoε o Wells οτo Nature, τo βρεταvικ6 επιoτημovικ6 περιoδικ6,
oτo oπo(o γιν6ταv αvαφoρd για €vα παρdξενo φωg πoυ φdvηκε στoν Αρη.
'Eτoι, o6μφωνα με τo σενdριo, κατd τη διdρκεια τηζ αντιθεσηζ τoυ 1894
_ την περ(oδo κατd την oπo(α o Lowell dρ1ιoε τη λεπτoμερf1 εξ€ταση τoυ
Αρη - εμφανioτηκε aνα φωζ στην επιφdvεια τoυ Αρη και ακ0λo6θησε εκ-
πομπr] πυρακτωμ€voυ αερioυ, εvδε(ξειg τιg oπo(εg o Welis απoδ[δει oε fvα
(τερdστιo πυρoβ6λo", με τη βof1Θεια τoυ oπo(oυ oι Αρειανoi €oτειλαν αρ-
γ6τερα τo διααιημ6πλoιo πρoq τη Γη. Περιoo6τερε9 ενδεiξειg υπl]ρξαν
oτη διdρκεια των δ0o επ6μενων αντιθ€oεωv και τελικd, με τη φασματo'
οκoπιn] αvdλυoη, διαπιoτιilθηκε η Jτrαρξη μιαq μdζαg υδρoγ6voυ πoυ κι
νε(ται πρoq τηv κατε6θυνoη τηg Γηg με τερdαιια ταxιiτητα. Σιlμφωvα με τo
20ι

215. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoΥΣ KoΣMοYΣ
σενdριo, o τoπικ6ζ αστρoν6μ0ζ χλειjασε την ιδ€α τηξ 6παρξηg Aρειανιilν
και απdδωoε τα οημdδια σε κατoιovισμoιjζ μετεωριτιiv ι] oε ηφαιoτειακι]
€κρηξη. Yπooι]ριξε 6τι η oργανικι] εξdλιξη πιθαν6τατα δεv ε(ε ακoλoυΘ{-
oει την (δια πoρεια στoUζ δ0o πλανητεg και ιαxυρioτηκε 6τι <oι πιθαv6τη-
τεq να υπιiρxει πdνω oτov Αρη κdτι πoυ να μoιιiζει με τoν dvθρωπo {ταν
μiα oτo €vα εκατoμμιjριo,.
Kαθιilg η ιoτoρiα εξελ(ooεται, τα βληματα φτdvoυv oτη Γη τo €να μετιi
τo dλλo. Στην αρμ] oι dvθρωπoι πιoτε0oυν 6τι πρ6κειται για μετεωρ(τεq,
αλλd oτo τdλog, απ6 τo εoωτερικ6 εv6ζ βληματo' πρoβdλλoυν δ6o πλιi-
οματα. Kαθιirq o αναγvιioτηg σUνεχιΦι τηv ανdγνωoη, αvτιλαμβdνεται ξε-
κdΘαρα 6τι o oτ6xoq τoυ Wells ε(vαι να ενσταλdξει τρ6μo, δι6τι τα πλoκιi-
μια πoυ εμφαν(ζoνται πριilτα δεv €xουν τiπoτα ανθριitπινo. Στη oυv€xεια,
με την κατdλληλη φραoτικ{ περιγραφι] τωv πλαoμdτωv πoυ βγαiνoυv απ6
τov κιiλινδρo, €xoυμε τη γ€ννηoη τoυ τερατιilδoυg εξωγ]ινoυ.
'Εναq
μεγdλoq γκριζωπ69 6γκog, με τo μcγεθoq περ[πoυ μιαg αρκo6-
δαq, αναδυ6ταv αργd και με κ6πo απ6 τov κιiλινδρo. Kαθιig φo6-
σκωvε και τo φωq €πεφτε πdvω τoυ, λαμπoκoπoιioε oαv βρεγμfvo
δ6ρμα. Διio μεγdλα oκoιjρα μdτια με κoιτoι1oαν επ(μovα. H μdζα
πoυ βριoκ6ταν γrjρω τoυg, τo κεφriλι τoυ πρdγματo5, ι]ταv oτρoγ-
γυλη και θα μπoρorjoαμε να πoιlμε 6τι δι€Θετε κdπoιo πρ6oωπo.
Yπl]ρxε Eνα oτ6μα κdτω απd τα μdτια, αλλd δεν υπt]ρxαv 1εΓλια' τo
oτ6μα €τρεμε ελαφρd και λα1dνιαζq και oιiλια iτρε1αν απ6 αυτ6.
0λ6κληρo τo πλdoμα δoνoιjνταv και κoυνι6ταν παλμικd με dνα οπα-
oμωδικ6 τρdπo. 'Ενα λιπ6oαρκo πλοκι1μι dδραξε τηv dκρη τoυ κυ-
λ(νδρoυ, και €να dλλo ταλαvτειlτηκε oτοv α€ρα.
ΑUτη ηταν μ6νo η πριilτη περιγραφη εξωγηιvoυ, ανdμεoα oε πoλλfq
dλλεg λεπτομερε[q περιγραφi5 πoυ fκανε o Wells _ εν6g πλdoματog επικ(v-
δυνoU, εχθρικoιi και τερατιilδoυq. Τo 6τι η εμφdνιoη των εξωγηινων ειναι
κdτι περιoo6τερo απ6 μια επιφανειακt] περιγραφ{ γ[νεται oαφdg απ6 τιg
περιπτιiroειg 6πoυ o Wells περιγρdφει τη φυoιoλoγ(α των Aρειανιiν. oι
Αρειαvo[ ε(ναι κεφαλ€g, xωρig πεπτικ6 o6oτημα, πoυ επικoιvωvoιiv με τη-
λεπdΘεια. Δεν κoιμo6νται, δεν €1oυν 6ργανα αναπαραγωψ]g και αναπαρd-

216. oΙ EΞΩrΗΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓoΤΞ'XNΙΑ KΑΙ ΣΤΙΣ TEXΝEΣ
γoνται με εκκ6λαψη, μια διαδικασια στην oπo(α πιστε6ει o Wells 6τι θα
oδηγηθε( η ανθρωπ6τητα εξαιτ(αg τηq εξ€λιξηq. Απoτελεi ειρωνε(α το γεγo-
v6g 6τι oι Aρειανo( μoιdζoυν πoλιi με τoυq ανθριilπoυq 6ooν αφoρd oτη
ρoπt] τoυg oτη β(α.
'oταν oι dνΘρωπoι oτiλvoυv μια αντιπρooωπε(α με
λευκ{ oημαiα για vα εκφρι1ooυν τιq καλ€g πρoθ€οειq τηq ανθρωπ6τηταq,
oι Aρειανo( εξoντιilvoυv τηv αvτιπρooωπεiα xρηoιμoπoιιivταg θερμικ6q
ακτ(vεq. oι Αρειανo[ με τιg μηxαv€g τoυq βαδiζoυv εvαvτlov τoυ Λovδ(νoυ
πρoκαλιirνταg καταoτρoφ{, και φα(vεται 6τι θα ε(ναι oι vικητ€g. Tελικd
6μω9 καταoτρ€φoνται απ6 βακι]ρια, για τα oπo(α τo oιilμα τoυg δε διαθd-
τει dμυvα. Eνιil 6λεq oι αvΘρωπιvεζ συσκευdζ ειχαv απoτ6xει να νικ{ooυν
τoυζ Aρειανoιjζ, τελικd αυτoι κατατρoπιitvovται
"απ6
τα ταπειν6τερα πλd-
σματα πoυ o Θε6g, μ€oα oτη ooφiα τoυ, τoπoθEτηοε πdνω oτη Γη,.
H τερdoτια επιτυxiα τoυ βιβλ(oυ lhe War of the Worlds απoγε(ωoε 6xι
μ6vo τη αιαδιoδρoμiα τoυ Wells αλλd και τη oταδιoδρoμ(α των εξωγ]ιvωv.
Αμ6oω9 μετιi dρxιoαν vα εμφαν(ζovται αvατυπιiloειg, παραλλαγ€g τoυ θ€μα-
τοg και καλλιτεxvικ€g δημιoυργiεq (Eικ. a.3), εvιil τo θ€μα εξακoλoυθεi να
εμπv€ει ακ6μα και ol]μερα. Eμφαv(οτηκαv διαoκευ€q με διαφoρετικ6 oκηvι
κ6, 6πωq oυv€βη τoν oκτιiβριo τoU ']938
με τη ραδιoφωνικr] διαoκευt] τoυ
orson Welles oτηv Αμερικl]. Σε κdθε περ[πτωoη, o αντ(κτυπoq {ταv ιoxυρ6-
τατoζ και oι απoμιμ{oειg, oι παραλλαγ€g και oι βελτιιiloειq δημιoιjργηοαν
€vαν αντ(λαλo πoυ dφταoε μ€xρι τo τdλoq τoυ αιιbνα. Maχρι τo 'l908 o Wells
επικαλo0νταv (τo dργo τoU φΓλου μoυ, του κ. Percival Lowell,, ωg τεκμl]ριo
6τι τo €ργo Ιo0 Τhe War of the Worlds δεν {ταν παρατραβηγμ€vo. o
Wells, Θεωριilvταq (πoλιj πεισtικη) τηv dπoιpη τoυ Lowell 6τι oι διιilρυγεq
τoυ Αρη κατασκευdoτηκαv απ6 νol]μoνεg Αρειαvo6g, αναζητoιioε τιg μoρ-
φdg πoυ θα μπoρoι1oαv να €xoυv αυτo[ oι Αρειαvo(. Moλov6τι oι ισχυρισμo(
τoυ Lowell αμφιoβητι]θηκαv €πειτα απ6 λιγo καιρ6, o Αρηg παρ€μεινε τo
αγαπημ€νo oκηvικ6 για εξωγηινoυq για πoΜ€q δεκαετ(εq. 'Eπειτα απ6 αυτ6
τo oκηνικ6 υπt]ρξαν και dλλα πoυ εκτυλioooνταν oε dλλα ιioτρα. oι δυνα-
τ6τητεq {ταν αxεδ6ν απερι6ριoτε5.
H επιν6ηoη τωv εξωγ{ινων oυv€βη λoιπ6v αvεξdρτητα καr π]ρε διαφo-
ρετικig μoρφ€q oτη Γαλλ(α, oτη Γερμαν(α και oτην Αψλ(α, και αιιg δtio τε_
λευτα(εq περιπτιilοειg αφoρμl] r]ταv oι ιoxυριoμo( τoυ Lowell απ6 τιg Hνω-

217. ZοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Eικ. 4.3' Εξι6ιρυλλo τoυ τεριoδικoi , τnaang Srorles, τoυ τεn1oυq πoυ κυκλoφ6ρησε τov Αiγoυστo
τοι lr27, στo oτoio απεικoviζετοι σκηMj απ6 τo βιβλio Yar otrhe ΥoιΙds τoυ Η. G. (ells. Δικαι_
ι,iματα {rνατiπωηζ ατd τo l927 τoυ Εxperimenter ΡubΙishing Co.
204

218. oΙ EΞΩΓHΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓoTΕXΝΙΑ KAΙ ΣTΙΣ TEΧNEΣ
μ€νεζ Πoλιτειεζ. Σε 6λεq 6μωq τιg περιπτιiloειg, η θεωρ(α τηg εξ€λιξηg και η
παραδooιακη ιiπoψη τηg πoλλαπλ6τηταq τωv κ6oμων €παιξαν oημαντικ6
ρ6λo oτη .γ€vνηoη, των εξωYηινων. Στη Γαλλiα η θεωρiα τηg εξ€λιξηq των
Λαμdρκ και Δαρβ(νoυ απoτfλεοε τo υπ6βαΘρo για τη δημιουργ[α τωv εξω-
γr]ιvων 6πωq τoυq oυv€λαβε η φαvταo(α τoυ tlammarion, o oπo[oq, rjδη
απ6 τo 1862, {ταv o βαoικ6g υπ€ρμα1oq oτη xιiιρα τoυ τηq αντ[ληιpηg για
την π0λλαπλ6τητα τωv κ6σμωv. Τo 6ιo υπ6βαθρo επηρ€ασε και τoν
Rosny, o oπo(og αναμφ(βoλα γvdJριζε τo 6ργo τoυ Εlammarion oxετικd με
την πoλλαπλ6τητα των κ6oμωv. Στη Bρεταvια, μ€oα oτo πλα(oιo τηζ παρα-
δooιακr]g αvτΓληι|,lηζ τoυ Proctor για τηv πολλαπλdτητα των κ6oμωv, δια-
μoρφι,iνεται μια αντιληψη πoυ ξεκιvdει απ6 τov Δαρβ(νo και φτιivει οτov
Wells με ενδιdμεoo κ6μβo τov Huxley. Στη Γερμανiα o Lasswitz εΠηρεd-
αιηκε απ6 τηv Kαvtιαvη παρdδooη. 'Eτσι, στιζ αρxig του lsoυ ξεπρ6βαλ_
λαν oι εξωγι]ινoι μ€σα απ6 τη oυμβoλl] επιoι]μηq και φιλoooφiαq, και
xρηoιμoπoιι]θηκαv για τηv εξερε0νηoη τ6oo τηq κoινωνικ{g 6σo και τηξ
βιoλoγικfg εξ€λιξηq.
4.2 H EΞEΛΙΞΗ KΑΙ ΙΙ xPHΣΙMoΠοΙΗΣΗ ToY EΞΩΓ}ΙΙNoY ΩΣ
ΛoΓoTEXNΙKoY XΑPΑKTΗΡΑ: Απo ToN BURRoUcHs ΣToN BRΑDBURΥ
Απ6 τη oτιγμl] πoυ επιvor]θηκαv oι εξωγl1ινoι, απ€κτηoαν αυτovoμ(α. lr1o-
λoν6τι μετd τιg oρxικ€q εκρηξειζ δημιoυργικ6τητα9 των Flammarion,
Rosny, Lassη/itz και Wells η ιδ€α τωv εξωψ]ινων θα μπoρoιiοε vα €xει ξε-
θωριdoει, απ6 τη oτιγμl] πoυ αυτ{ η ιδ€α απoδεσμειjτηκε, απoδε(μηκε
βαθιd εδραιωμfνη και πoλλoπλt]g 1ρηoιμ6τητα9. Η δυναμικ{ τoυ εξωγt]ι
νoυ, ωg xαρακτt]ρα διαoτημικ{g περιπ€τειαg πoυ διαox(ζει τo oιjμπαν, εi-
ναι πρoφαv{q. H xρηοιμoπo[ηoη αυτoιj τoυ xαρακτt]ρα {ταv περιoo6τερo
πoλιiπλoκη oε ευριiτερεg περιοxfq τηg ανθριilπιvηq σκ6ψηζ 6πωζ η φιλooo-
φiα και η θρηoκε(α, oι oπolεq €xoυv vα αντιμετωπiooυν παραδooιακd πρo-
βλl]ματα 6πω9 τo καλ6 και τo κακ6 και τη μovαδικ6τητα η τηv ασημαντ6-
τητα τηg ανΘρωπ6τηταζ. Kαι εν6oω αυτ€q oι περιοΧ€ζ {ταν υπ6 διερειiνη-
oη, τα επιμfρoυq θ€ματα τηg φ6oηq των εξωψ]ινων και τηg επικoινων(αg

219. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
των ειδ6ν εμφdνιζαv μια ατ€λειωτη δυναμικ{. Η ιδ€α των εξωγ]ιvων, rιoυ
εμφαν(στηκε oτη μεταδαρβ[vεια επoμ] η oπo(α εixε τoπoΘει]oει τηv αν-
θρωπ6τητα oτην κoρυφ{ τηg γι'iινηq δημιoυργiαg, απfδειξε π6oo xovδρo-
ειδr]g ι]ταv η dπoψη για τη ζωr] oτη Γη, δivovταg v€o περιεx6μεvο oτη
φρdoη τoυ Σα[ξπηρ nΑπoτελoιjμε για τoUζ θεoιlq 6,τι oπoτελo6v oι μιjγεq
για τo κακ6τρoπα παιδιd".
Σε αυτ6 τo τμr]μα τoυ κεφαλαιoU εoτιdζoυμε oτηv εξ€λιξη και οτιq xρr]-
oειq τηg ιδ6αq των εξωγηιvων οτη διdρκεια τoU πριiiτou μισod τoυ 2ooιj
αιιitνα, μια περιoδo η oπο(α oρoΘετε(ται απ6 διjo σπouδαιoυg _ αλλιi πoλιj
διαφoρετικoιiq _ Αμερικαvo6g συγγραφειζ dργων επιoτημovικr]q φαντα-
oiαq, τov Εdgar Rice Burroughs και τoν Ray Bradbury. H ιδfα για τoυζ εξω'
γηινoUζ, ΠoU επικρατo6oε αυτt] την περ(oδo, μoλov6τι δε χαρακτηριζεται
απ6 κιiπoια απλη γραμμικη εξ€λιξη, κατd τη διdρκεια αυτηζ τηζ περι6δoυ
μεταoxηματ(oτηκε απd €ναν μιiλλoν πρoβλ€ι!ιμo χαρακτηρα εν6ζ περιπε-
τειωδoυq
"διαoτημικoυ μελoδρdματos) τoυ Burroughs και dλλων oε €vα
πλdoμα περιoo6τερo λεΙΠ6, ιμπρεoioνιoτικιi και σχεδdν αιθεριo, 6πω9
φα(νεται oτo βιβλio τoυ Bradbυry Martians Chronicles (Αρειαvd XρovιKd,
1950). H φιjση τηg μoρφoλoγlαg και τηζ συμπεριφoρdg τωv εξωγ{ιvωv
διερευν{θηκε επ(oηq απ6 διdφoρoυg αvτιπρooωπευτικoιiξ συγγραφειζ κα'
τd τιq δεκαετ(εg τoυ 1920 και του 1930. Eξdλλoυ, η χρησιμoπoιηση τωv
εξωγ]ιvων στη φιλoσoφια και oτη θρηoκε(α {ταν ιδιαiτερα εμφανηζ στo
€ργo διio Bρετανιiν σUγγραφ€ωv, τωv oΙaf Stapledon και C. 5. Lewis, or
oπο(oι την (δια επoχη σUνεβαλαv oτoν πρooδιoριoμ6 τηq πιθαν{g μoρφo-
λογ(αq και ψυχoλoγ(αζ τωv εξωγηινων.
oι δεκoετιεζ πoU ακoλoιiΘησαv μετd τηv επιν6ηση τωv εξωγ]ινων απ€-
δειξαν ξεκdθαρα 6τι η αxετικr] φιλoλoγ(α δε xρειαζ6ταν να ε(ναι oπoυδα(α
για να ε(ναι δημoφιλ{g και να αoκεi επιρρoη. oι εξωγηινoι μπoρoιjoαv
απλωg να πα[ξ υν τo ρ6λ0 πρωταγωνιστιirν { ανταγωvιoτιilν σε ψευτoηρωι_
κ€g διαoτημικ6q περιπ6τειεq, χωριζ να καταβdλλεται ooβαρl] πρooπdθεια
διερειiνηoηg τηζ φiσηζ τoυζ { vα ουγκρ(νεται αυι] με τη φιjση τηζ αvθρω-
π6τηταζ. Αυτη η €λλειι|:η αoβαρ6τητα9 δε ol]μαινε 6τι τα iργα αυτd δεv εL
xαν λαiκ6 αντ(κτυπo (oτηv πραγματικ6τητα μπoρει η σχaση να ειναι αντι
αιρoφη), γεγov6q πoυ φα(vεται σto €ργo τoυ Edgar Rice Burroughs (1875-

220. oΙ ΕΞΩΓΗΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓoTEXNΙA KAΙ ΣTΙΣ TEΧNΕΣ
1950), o oπoιoζ μετεφερε στιζ Hνωμ€νεg Πoλιτε(ε5 τo θ€μα τωv Αρειανιirv
τoυ Lowell, αρκετd xρ6νια πριν απ6 τo θdvατo τoυ Lowell το 1916. l4πoρει
να αληθειiει (6πωq ε(πε και o Αrthur Clarke) dτι για κdπoιov πoυ π6ραoε τo
σrdδιo τηζ εφηβε(αg εiναι πoλ6 αργd για vα διαβιioει τov Burroughs. l,4πo-
ρε( ακ6μα να αληΘει-iει 6τι, για πoλλoιlq αvθριilπoυg πoυ €ζηoαv αυπ] τηv
ειiπιoτη επoμ] (περιλαμβαvoμ€νων των Bradbυψ Clarke και Carl Sagan), oι
περιπdτειεg πoυ περιεγραφε o Burroughs κdτω απ6 τα φεψdρια τoυ
Barsoοm* (Αρηg) πιθαν6v vα εQαv μια oυνεμ] επ[δραoη oτη φαvταo[α.
Moλoν6τι o Burroughs ε(ναι περιoo6τερo γνωoτ6q ωg o δημιoυργ6q τoυ
Ταρζdv (1912), μεταξ6 των ετων 1912 και 1948 εγραψε 1o τ6μoUζ για τα κα-
τoρθdJματα τoυ John Carter, o oπο(oq dλλoτε πoλεμo6oε και dλλoτε oυμπα-
ρασιεκ6ταν oε πoλλ€g ζωικdq μoρφ€g τoU Αρη στα πλα(oια τηg αρειαv{g
παρdδoσηζ. Τo aργo τoυ A Pincess of Mars (Mια Πριγκ(πιooα τoυ Aρη),
πoυ δημooιειiτηκε με μoρφη μυΘιoτoρι]ματoq τo 1917, ηταν τo πριilτο απ6
μια σειρd €ργων, απ6 τα oπo[α τα καλιiτερα Θεωροιiνται τα Ιhe Chessman
of MarS (Τo πι6vι απd τov Aρη, 1922) και Τhe Swords of Μars (Τα ξ(φη τoυ
Aρη' 1936)' l4oλov6τι oι Αρειανo( τoυ Burroughs δεv εixαν γηινη μoρφr] -
εfxαν δ€ρμα με διαφoρετικ6 χριiμα, αvατoμικεζ διαφoρ€q και ωoτ6κεg γυ-
να[κεq _ διακατfxovιαv απ6 oυoιαoτικd γ]ινα πdθη. Ωq απoτ€λεoμα, oτα
€ργα τoυ Burroughs, η εξfταοη εiτε τηq φdoηq των εξωγηινων ε(τε τηζ ψυ_
χoλoγlαζ και τηg ηθικ{g τoυg ε(vαι περιoριoμivη. 'oλα ε[ναι δευτερε0oυoαg
σημασιαζ αιην εξ6λιξη τηζ ισroρiαζ, η oπoια κατd καιρoιiq αψ(ζι τα 6ρια
τηg φανταo(αq. τιπoτo απ6 6λα αυτd δεν εαε σημασiα γtα τoυg ειjπιoτoυq
νεαρoιig θαυμαoτ€q τoυ Burroughs. Η δριioη r]ταν τo oλ6γκαν τoυ
Burroughs, και αυτ6 dρεoε oτoυq αvαγvιiroτεq τoυ. Kαμιd απ6 τιg καιvoτo-
μiεg τηg αμιγoιjg καr απλl]q διαoτημικ{g περιπ€τεtαg αUτoιj τoU τ6πoυ δε
* Barsoom. Ξiνοι η ovoμαοiα τoυ απoδiδει η επιoτημovικli φαιταoiωοτoν Αρη. Η oνoμooio
ετινoljθηκε τo 1911 απ6 τov Εdgar Rice Burroughs, o oπoioq δIμιoiρηoε μιο oλ6κληρη oιιριi
διααημικι6ν περιτετειr,iν με ετ{κειτρo τoν Αρη κοι τρωτoγωlrοτli τoνJohn carιer, ολιi και ιiλ'
λoυq. Moλoν6τι τα ipγο τoυ δεν εivαι παριi ατλiq ιοτoρlεg δρdoηq' διακρiνο"ιoι απ6 μια liπια
επιστημoVικη ετiδρoοη πoυ μιiλλον oφεiλεται oε αoτρoνoμικig υπoθloειq τoυ Ρercival LoweΙl.
'Ετοι o Αρηg, πoυ παλαι6τερα lμοιαζε με τη Γη, τωρα d1ει καταοτεi αφιλ6ξεvοq γιο.ιoυq κατoΙ_
κoυg τoυ. Στο iργα τoυ παρουoιιiζεται ωq οπoξηρoμlvoq τλαuiτηq με υιl,iπεδα, o oπoiog κατoι
κεiται ατ6 μια μεγdλη τoικιλiα απ,1 παριiξενα 6vτα τoυ αlliκoυγ σε διdφoρεq φυλ6q. (Σ.ιM)

221. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
φαιν6ταv vα 6χει φθαρε( μaχρι τo τaλoζ τoU αιdJνα σε 6μoιεζ ισιoριεζ 6πωξ
ιo Star Wars, ΠoU ειχε επισηζ ι]ρωεg εξωγ]ιvoυg. M€oα απd τετoιεζ ιστo-
ριεζ, περισσ6τερo ι] λιγdτερo πoλιjπλoκεg, oι εξωγι]ιvoι κ€ρδιoαv μια θ€oη
οτo μυαλ6 των νfωv, εμτιv€ovταg μερικoιig απ6 αυτoιjζ vα ακoλoυθ{ooυv oι
[διoι επιoτημoνικ{ καρι€ρα ι'i να αo1oληΘo6v με τη ουψραφτ] €ργων επι
στημoνικηξ φανταo[αg. Aν 6xι τ[πoτα dλλo, η φαvταo(α τoυ LowelΙ, και oτη
σUvdχεια τoU Burroughs, πρoιiθησε τov Αρη και τov καθιερωσε ωq €να μd-
ρoq περιπfτειαg και μUστηρ(oU στo ηλιακ6 σιiστημα _ €να μ€ρoq πoυ κdπoι
oζ θo ηθελε να επιoκεφθει κciπoια μιρα.
Παρd τα πoλυdριΘμα παραδεtγματα με τετoια περιπετειιilδη nδιαoτημι
κd μελoδρdματα, πoυ εμφανιστηκαv τιg επ6μενε9 δεκαετiεg, η ιδaα τωv
εξωγ{ινων δ6oκoλα θα τ6γxαvε ooβαρl]q πρooo1ηq εdν ειχε χρησιμoΠoιη-
θεi μ6νo για περιπ€τειεξ. Eμφαν(oτηκε πλl]Θog ooβαρ6τερωv ερωτημdτωv,
μεταξιi των oΠoιων και τo εριiτημα για τη βασικη φιioη τωv εξωγr]ινωv. o
Lass!νitz και o Wells εixαv {δη παρoυoιdoει τιq διio ακρα(εq περιπτιitοειg _
€vαv εξωγηινo πoυ ι]ταv βαolκd καλ6q, μoλov6τι {ταv ικαv6q και για αντ(-
πoινα, και €ναv απoκρoυoτικ6 εξωγt]ινo πoυ ειxε ωq μovαδικ6 oκoπ6 την
ειoβoλl]. lVloλον6τι o απoκρoυoτικ6g ειοβoλ€αq θριdμβευε μ€xρι τη δεκαε-
τια τoυ ']930, πιθαν6v εξαιτiαq τηq δυνατ6τητα9 πoυ παρεξε για δραματι
κη Πλoκη τηζ ιστoριoζ, μεταξυ των διio ακρα[ων απ6ψεων παρiμενε €να
μεγιiλo μ€ρoq για €ρευνα. Tα €ργα τριιlv oυγγραφ€ων των δεκαετιιbν τoυ
192o και τoU 1930 πρoσδιoρΦυν τιg εγγεvε(g δυνατ6τητε9 των εξωγ{ινωv
τ6oo ωg πρoq τη φυoικf1 περιγραφ{ των χαρακτηριστικιilv τoυq 6oo και
για τη διαμ6ρφωoη τoυ oεναρioυ. Τα €ργα αυτd ε(ναι τo,4 Voyage to
Arcturus ('Εvα Ταξiδι oτoν Aρκτoaρo, 1920) τoυ David Lindsay, τo (Α
l4artian odyssey, (nH 0δ6ooεια τoU Αρη), 1934) τoU stan|ey c. lvein-
baum και τo oνvho Goes Τhere?, (,Πoιog Πηγα(νει Eκε(,, 1938) τoU John
Campbell.
Avτ(θετα με 6,τι €καvαν oι LaSs!νitZ, Wells και Burroυghs, o Σκ6τog oυγ-
γραφEαg David Lindsay (1878-1945) τoπoθ€τηοε τoυg δικo0g τoυ εξωγ]ι
voυg oτo μακριν6 πλαv{τη Τormance, πoυ περιoτρ€φεται γιiρω απ6 το
doτρo Branchspell, τo μεγαλ6τερo απ6 τα δ0o doτρα εvdg oυoι]ματοg δι
πλιiiν doτρωv.πoυ ε(ναι γνωαι6 στη Γη ωξ Αρκτoι1ρog. Yπιiρ1oυν 6μω9 πε-

222. oΙ ΕΞΩΓΗΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓoTΕΧNΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TΕΧNΕΣ
ρισσ6τερα, π€ρα απ6 τo σκηνικ6, πoU διαφoρoπoιoιjν τoν Lindsay απ6
τoUζ πρoηγoUμενoυs απ6 αυτ6v συγγραφειζ dργων επιoτημovικηζ φαvτα-
σιαζ. o Lindsay δ€Xtηκε επιρρoεζ απ6 τη μoυoικf τoυ I/πετ6βεv, τα μυΘι
στoρηματα τoυ oυναδ€λφoυ τoυ Σκ6τoυ σUYγραφ€α George l4acDοnald
και το φιλoooφικ6 €ργo των Σoπενxdoυερ και N(τoε. Στo €ργo,4 Voyage to
Arcturus, πoυ ειναι τo Πρ6τ0 και τo καλιiτερo απ6 τα μυθιoτoρ{ματd τoυ,
πρoχιiρησε περιoo6τερo απ6 τo συνηθισμfvo oτη φαvταoτtκli τoυ περι-
γραφη τωv εξωYηιvωv ζωικιilν μoρφων, και με αυτdν τoν τρdΠo €δωσε
oτoν αvαγνιitoτη μια αισθηση Yια τoν πρoγμoτικd εξωγ]ιvo. Αυτ6 επιτυγ-
xdνεται εν μiρει με τιζ πρ6oΘετεq αισθησειζ, με τιζ oπoιεζ o Lindsay εφo-
διdζει 6xι μ6νo τουg εξωγr]ινoυq αλλd και τov γηιvo ηρωα Maskull, o oπo(-
oζ, μετd την Πρoσεδdφιση τoυ oτoν πλαvητη Tormance διαπιoτιilνει 6τι
αvατπιjooοvται πdνω τoυ vdα 6ργαvα πoυ επεκτε(voυv τιq δυvατ6τητεq
αντιληψηζ τoυ ν€oυ περιβdλλoντoζ. ν1ε αυτfq τιq ουνεxιilq αvαπτυoo6με-
vεg vdεq αιoθ{oειq, o Ν4askull αλληλεπιδριi με τoυq κατo(κoυg τoυ πλαvr]-
τη, των oπoiων τo δ€ρμα ιριδiζει με απ6xρωoη πoυ nαλλdζει oυνεxιilq με
κdθε σκ€ψη και oυvα[oθημα,, και επικoιvωvε( μαζi τoυg με τηλεπdθεια.
Εξdλλoυ, oι συvηθει€ζ τoUζ (6πωζ αυι] τηg δημιoυργ[αq με τo οτ6μα εν6q
λoμπρo0 xρωματιοτoιi κρυοτdλλoυ σαν (υπερχειλιση oμoρφιdg") ε(vαι τε-
λε(ωg ιiγvωοτεq αιoυq κατolκoυq τηζ Γηζ. o αναγvιiloτηq παρακoλoυθε(
μια σUνεχιiζ μεταβαλλ6μεvη παρEλαση ζωικιilv μoρφων, δι6τι η ζωr] oτov
νεαρ6 Πλαvητη ε(vαι nδραoπ]ρια και αvαρxικ{, αντιoυμβατικι] και πρωτ6-
τυπη. Η φιjoη ε(ναι ακ6μα Uγρη _ δεv €xει oτερεoπoιηθε( _ και η ιiλη πλα-
στικη. H διdθεση διxdζεται και μεταβdλλεται oυvεxιiq, με απoτ€λεομα να
μην υπdρxουv δι1o 6μoια πλdoματα,.
Ωoτdοo, αυτ€q oι φυσικεζ περιγραφ€g απoτελoιjv απλd τo οκηνικ6 για
μια πλoκ{ πoυ ξεπερvd την περιπ€τεια, η oπo(α ειvαι ταυτoxρ6νωq φιλo-
ooφικι], Θεoλoγικη και ηθικ{. o αvθρωπoλ6γog Loren Εiseiey, στην Εισαγω-
γη τoυ στo μυθιστ6ρημα τoυ Lindsay για την Eκδoση τoU 1963, €γραψε 6τι
τα φαιv6μενα πoυ oυμβαivoυv στoν Αρκτoιjρo δεν ε(ναι απλιilq <μια Uπερ-
φυoικ{ ιoτoρ[α για παρdξενα 6ντα με παρdξεvα 6ργανα πoυ εκτυλiooεται
oε €νo μακριν6 πλαν{τη. Αυτd τo βιβλ(o δεν απoτελε( μια κoιv6τoπη ιστo_
ρ(α περιπετειαζ. Απoτελεζ αvτ(θετα, την ιoτoρ(α τoυ πιo επικιvδυvou ταξι-

223. ΖΩΗ ΣΕ' ΛΛΛoΥΣ KοΣMOYΣ
διoι] oτoν κ6σμ0, τoU ταξιδιoιi oτo εσωτερικ6 τoυ εαυτo6 μαq και πdρα
απ6 αυτ6". To ταξ(δι τoυ Lindsay μoιdζει oxεδ6v με τo ταξ(δι τoυ Διiντη,
αλλd oε €να εξωγt]ιvo oκηvικ6, και ε(vαι μια συ1ρoνη εξερειlvηoη τoυ
εοωτερικo6 μαg κ6oμoυ πoυ 6μωζ περι€xει και κdπoια αιoι1ε(α τηg οfγ_
χρovηζ αστρoνoμ(αζ. Φυσικd, o πλαν{τηg τormance {ταν €vα φανταoτικ6
μ€ρoζ, διdτι δεv {ταv γνωoτη η ι1παρξη πλoνητη γ6ρω απ6 oπoιoδηπoτε
doτρo, αλλd αυτ6 δεν ειχε oημαoiα. o Lindsay δεν ενδlαφερ6ταv για τη
oιJγxρovη επιoτt]μη. Τo ενδιαφ€ρov τoυ ηταν η αvαζι]τηoη μιαq βαθιjτερηq
oμoρφιdg και πραγματικ6τητα9 απ6 αυπ]ν πoυ oι περιoo6τερoι dνθρωπoι
μπoρoιjσαν oυvr]θωq να σUλλdβouv, μια πραγματικ6τητα τηv oπoiα απo-
κdλεσε MuspeI. o ΝzlaskuIl, oτo oυvαπdντημα με τιq πoλλig μoρφεq ζωΙiq
κατd τη διdρκεια τoυ ταξιδιoιi τoυ πdνω οτov πλαν{τη Tormance, oυvαντd
πλιioματα τα oπo(α, για διdφορoυζ λ6γoυξ, δεν €xoυν ακ6μα αvακαλιlψει
τη βαθιiτερη πραγματικdτητα, €vα 6ραμα πoU ανακαλυπτει τελικd o iδιoq
oτην κοριiφωoη τηξ πλoκηζ τoυ €ργoυ τoυ. Xρησιμoπoιε( πρoφανιilq εξω_
μ]ινεq μoρφig ζω{g για vα διευριjνει τα 6ρια τηζ €νvoιαg τoυ πιθανorj και
vα διερευνt]oεr βαθιd ερωπ]ματα. Ν4ε τoν τρ6πo αυτ6, oυμπαρατdxθηκε
με μια εκκoλαΙΠ6μεvη παρdδooη μUΘισroρημdτωv επιoτημovικ{q φαvτα_
o(αg, τωv oπo(ωv η θεματoλoγ(α εκτειv6ταv 6xι μ6vo π6ρα απ6 τoν Αρη,
αλλd και π€ρα απ6 εισβoλdζ και περιπEτεtεq.
Avτ(Θετα με τα €ργα τoU Lindsay, τα περιoo6τερα μυθιαιορ{ματα επι
oτημovικ{q φανταoiαg {ταv πληκτικd, αv 6χι περιoρισμενoυ ενδιαφ€ρo-
ντog, εξαιτ(α5 τηξ περιoρισμενηs θεματoλoγiαg τoUζ. Αλλd η oυνεxιζ6μενη
δυvαμικι] τηq v6αq θεματoλoγ(αg oτo παλι6 σκηνικ6 τoU Αρη ε(vαι φανερη
ατov Weinbaum, 1902-1935, o oπo(og t]ταv oυμφoιτητl]q με τov Charles
Lindbergh και απoφo(τηoε με διdκριoη ωζ χημικ6ζ μηxανικ6g απ6 το Πα-
vεπιoτ{μιo τoυ Γoυιvoκ6νoιv. o Weinbaum fκανε επιτυxημ€νη xρr]oη τoυ
επιoτημoνικοιi τoυ υπ6βαθρoυ oτα μυθιoτoρ{ματα επιoτημovικljg φαντα-
oiαg πoυ €γραι!ε. Moλov6τι τoπoθ€τησε στον Αρη την εξ€λιξη τηq ιoτoρiαq
τoυ πριiiτoυ 6ργoυ πoυ δημοo(ευoε, η απεικ6vιoη των εξωγηιvων θεωρε(-
ται γεvικd ανατρεπτικl]: oι Αρειαvol δεν {ταν απλd τ6ρατα πoυ μεταφ6ρ-
θηκαν oτη Γη, αλλιi {ταν πραγματικd εξωγηιvα 6ντα πoυ oτ6xo ε(xαν να
ζt]ooυν τη ζω{ τoυg και 61ι vα πραγματoπoιt]ooυv ειoβολ€g. oι ιδfεq τoυ
210

224. oΙ EΞοΓΗΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓoTΕXΝΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TΕXNEΣ
tlammarion και τoυ Rosny συvδUdστηκαv με τo μ6θ0 Yια τov Αρη και Πα-
ρ{γαγαν €ναv oλoκληρωτικιi εξωγηινo κ6σμo. H ισroρια τoU νγeinbaum
αναδεικν6ει €να πλl]Θoq μoρφιilν ζω{q: τoν Toυfi, €να πτην6μoρφo πλd_
σμα, τo oπo(o σUμμετ€χει σε μια απoστoλη στη Γη και πρoσΠαθει με κωμι
κ6 τρ6π0 να επικoινωvηoει με τoυg γliινoυg' €vα πλdoμα απ6 πυρiτιo, τo
oΠoιo παρdγει τoιjβλα ωζ απdβλητα' τo (oνειρεμενo κτηνoζη τo oπo(o
απoτελεi πρ6δρoμo τoυ €ργoυ τoυ Bradbυry' και τελικd τα dτoμα πoυ ζoυν
στιζ γεμdτεζ λdoπεq π6λειq πoυ εκτε(νovται κατd μ{κoq των διωρσγων, τα
oπo(α εivαι περισσ6τερo εξωγηιvoι 0π6 oπoιoυσδηπoτε dλλoυg. Εδιir αvα_
δεικvιiεται €vα θ€μα για τo μ€λλoν: η μελaτη τηζ εξωγ{ιvηq πνευματικ6τη-
ταζ και των κιv{τρων των εξωγηινων και η αντανdκλαση τoυq oτo πλdoμα
πoυ ovoμdζoυμε dνθρωπo.'oταν διαβdζει κdπoιoq αυτ6 τo ε(δoq λoγoτε-
xv(αq, €xει την α[οθηοη 6τι διευριivoνται oι oρζoντεg τηζ ζωηζ,6τι oι πρo-
oπτικ€g για v€α θεματoλoγ(α ε(ναt ατ€λειωτεg και 6τι ακ6μα και o επιoτ{-
μoναg θα €πρεπε να πρoωΘε( τo ενδιαφ€ρoν τoυ oε λoγoτεxνικiq αναζητ{-
oειg πoυ εκτε(νoνται π€ρα απ6 τoυg επιoτημovικoιig ιoxυριoμoσg.
Τ€ooερα xρ6νια μετd την εμφdvιoη τoυ €ργoυ (Α Martian odyssey,
οτo περιoδικ6 Woncler Stories, o john Campbell (1910-1971), o oπo(oζ
επρ6κειτo, με την ιδι6τητα τoυ oυψραφ€α και τoυ εκδ6τη, να κdvει τηv
επιστημoνικη φαvταo(α τηq μ6δαq, xρηοιμoπoiηoε τoυg εξωγ]ιvoυg ωg τo
κυρ(αρxo oτoιxε(o εv6q θρiλερ πoυ δημοoιε6τηκε στo περι0δικ6 Αsιound-
ing Science Fiction. o Campbell, ο oπo(oq ε(ε φoιι]oει oτo MlΤ και απo-
φo(τηοε τo 1923 ατΙ6 τo Πανεπιoτι]μιo Duke με διdκριoη oτη φυoιπ], π(-
oτευε, 6πω9 και πoλλo( dλλoι, dτι η επιoτ{μη δεν ηταν αρκετt], αλλd Eπρε-
πε vα ενιαxυΘε( απ6 τη φανταo(α. Τηv πεπo(θηol] τoυ αυτι] dκαvε πρdξη
μ€οω των μυΘιοτoρημdτων επιoτημovικr]q φαvταoiαg, ξεκιν6νταζ τo 1930
να γρdφει γαλαξιακd €πη oτα oπo(α εvoωμdτωνε τιq επιoτημoνικ€q τoυ
γvιboειg. Τo dργo τoυ nWho Goes Τhere?, ψηφ(στηκε απ6 την Αμερικανικl]
'Ενωoη Συψραφ€ων Eπιoτημoνικ{ Φανταo(αq ωq τo καλfτερo μυθιοτ6ρη-
μα 6λων των επo1ιirv, γεγoν6q πoυ €δειξε 6τι η ιδ€α τoυ τερατι.iδoυg εξω-
ψtιvoυ δεν απoτελoιjoε τo απoκλειoτικ6 καταφιiγιo τωv dπειρωv oυψρα-
φ€ων (μoλov6τι υπr]ρxαv πoλΧoQ και 6τι θα μπoρoιloε πρdγματι vα χρησι
μoπoιηθε( ωg κεντρικ6q xαρακτ{ραq oε €vα ι|υxoλoγικ6 Θρ ερ τ6oo καλ6
21Ι

225. ΖΩΗ ΣE ΑΛΛoΥΣ KoΣMoYΣ
doo κdθε dλλo πoυ εκτυλ(ooεται oε €vα περιoο6τερo κoιν6τoπo oκηνικ6.
To €ργo τoυ Campbell, τo oπo(o αvαφερ6ταv σε μlα εισβoλη εξωγηινων
oτην Αvταρκτιπ], κυκλοφ6ρησε τo 1938, ακριβ6ζ 40 χρ6νια μετd τo rhe
War of the Worlds, και κατ€δειξε 6τι η χρηση τoυ τερατιijδoυξ εξωγ]ιvoυ
oτη λoγoτεxv[α δεv ε(1ε εξαvτληθε(. Παρ€μεινε 40 χρ6νια ακ6μα, 6ταν τo
(διo Θ€μα διαoκευdστηκε στηv κινηματoγραφικη ταlνfu Alien.
Edv oι Lindsay, Weinbaum και Campbell διειiρυναν την αντ(ληι]l{ μαg
για τιq φυoικfg δυνατ6τητεg τωv εξωψ]ιvωv και τoυg τρ6πoυg με τoυq
oπo(oυq μπoρo6oαν αυτ€g να xρηoιμoπoιηθo6ν, υπ{ρξαν και dλλoι πoυ
θα πρoxωρoιjoαv ακ6μα πιo πEρα και θα εστιαζαν στιζ πνευματικig και
ηθικig ικαν6τητ69 τoυζ, πρdγμα πoυ, dπωξ απ€δειξε o Lindsay, ηταν εφι
κτ6. Kανε(q δεν τo π€τυxε αUτ6 με τ6σo ταλ6ντo και φαvτασια 6oo o Bρε-
ταν6ζ φιλ6σoφoζ olaf stapledon (1886-1950). o staρledon, o oπoιoζ ηταν
απ6φoιτoq τoυ τμl]ματoq loτoρiαg τoυ Πανεπιoτημioυ τηg oξφ6ρδηq και
τoυ τμηματoζ Φιλoooφiαg τoU ΠαvεΠιστημιoυ τoU ΛιβερΠoUλ (1925) €ζησε
τo μεγαλυτερo μfρog τηg ζω{q τoυ oτo Λiβερπoυλ xωρ(q vα καταλdβει
ακαδημαΙκ€g θ€οειg. Αρxιoε να γρdφει δoκ(μια απ6 τo 19ο8, αλλd μ6νo τo
1930, σε ηλικ(α 44 ετιilν, αoxoλl]Θηκε με μυθιoτoρι]ματα επιoτημovικl]q φα-
νταo(αg, oτα oπo(α oι εξωγt]ινoι απ€κτησαv αμ€σωζ ρ6λ0. Moλov6τι oυνα-
ντdμε πoλλorjq εξωγηινoUζ στo Eργo τoυ Staρledon, αυτo( δεv απoτελoυν
αυτooκoπ6, αλλd oιiτε και η περιπ€τεια απoτελει τo κυρ[αρχo σΙolχε(o.
Aντιθ6τω9 κυριαρχoJv πoλιτικεζ, θρησκεUτικfζ και φιλoooφικ€q ιδ€εq.
Σε τρ(α απ6 τα €ργα τoU, o Stapledon ασχoλειται ειδικd με τo θfμα των
εξωγ{ινων: στo Last and First Men (Τελευταioι Kαι Πρ6τ0ι Aνθρωπoι,
1930), στo Star Maker (o Δημιουργ6q των Aoτρωv, 1937) και στo rhe
Flames (oι φλ6γεζ, 1947). To πρ6τo εκτυλ(ooεται oε €να τερdαιιo xρoνικ6
διιioτημα περiπoυ 2 διoεκατoμμυρ[ων ετων. Τo δειjτερo εκτυλ(οoεται oε
€να τεριioτιo διdoτημα xρ6νoυ και xιilρoυ. To tργo τoυ Last and First Men,
στo oπo(o μπoρει να διαπιoτωθε( η επιρρoη τoυ 6ργoυ Possible Worlds
τoυ βloλ6γoυ J. B. S' Haldane (1927), αφηγειται την ιoτoρiα 18 ανθριilπι
vων γεvειitv, μερικd απ6 τα oπo(α πρo{λθαν απ6 φυoικη εξdλιξη, ενω dλλα
σχεδιdστηκαν { δημιoυργ{Θηκαv oε €να xροvικ6 διιioτημα 2 διoεκατομμυ'
ρ(ωv ετ6v. Στo oεvdριo τoυ Stapledon αναφ€ρεται 6τι rjoτερα απ6 μ6λιq
2t2

226. oΙ EΞoΓΗΙΝοΙ ΣTΗ ΛoΓoTΕxNΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TEXNEΣ
10 εκατoμμιjρια χρ6νια στo μελλoν, η δειjτερη γεvιd ανΘριilπων oυvαvτd
για πρωτη φoρd εξωγt]ινα νor]μovα 6vτα με τη μoρφrj των Aρειανιilv. o
Stapledon, 6πω9 και o WelIs πριv απ6 33 χρ6νια, oτo μυΘιoτ6ρημd τoυ,
αναφ€ρθηκε oε ειoβoλr] Aρειαvιilν, αλλd αυπ] απoτελoιjoε μια oτιγμη μdνo
στo χροvικ6 διdoτημα πλoκr]g τoυ μυθιαιoρ{ματog. Eπειδ{ η περιγραφt]
τoυ Aρη απ6 τoν Stapledon oυν€πιπτε με τoν ετoιμoθdvατo πλαv{τη που
παρoυo(oζε o Lowell oτo €ργo του, η αιτιoλoγiα τηq ειoβoλ{g των Αρεια-
ν6ν ηταν η αναζητηoη νερoυ και βλdαιηoηg.'oμωg o Stapledοn εκτιμo6
σε 6τι τo υψηλ6τερo κ(νητρo για την εισβoλη τωv Αρειαvιilν {ταv ξεκdθα-
ρα η πρ6θεoι] τoυg να θ€ooυν την ανθρωπ6τητα υπd παρoτt]ρηoη ωq βιo-
λογικr], πνευματικl] και φιλoooφικ{ oντ6τητα. Eκατoμμιiρια xρ6vια αργ6τε-
ρα, η π€μπτη γενιd αvθριiιπωv τoυ Stapledon, εκμεταλλευ6μεvoι την 6λξη
τηq Γηq απ6 τη Σελξνη, δραπfτευoαv oτην Aφρoδ(τη, €vαν ζεoτ6 πλανητη
καλυμμiνo απ6 αβαΘ{ ωκεαν6. Εδιir αvακdλυιpαν υπoβρ6xια νdηoη και dλ-
λεg μoρφdq ζωr]q, "μερικ€q
ακ(νητεg, μερικ€g vα κoλυμπorjν ελειjθερα, μερι
κ€g μικρooκoπικi9 dλλεg μεγdλεg 6πωq oι φdλαrνεq,, πoυ 6λεq €παιρναν
εν€ργεια 6xι με φωτooυνθετικ6g r] μμικ€q αντιδρdoειg, αλλd εξαιτiαq τηg
"ελεγx6μενηq
διdoπαoηg ραδιενεργιilν ατ6μωv,. oλεq αυτ€q oι ζωικ€g
μoρφ€g καταoτρdφηκαν 1ωρ(g πρ6θεoη κατd τη διαδικαo(α τηg γ{ιvηg με-
ταμ6ρφωoη9 τoυ πλαv{τη, πoυ {ταν απαραιτητη για τιg ανdγκεg τηq αν-
Θρωπ6τηταg. Tην κατdλληλη oτιγμι] η Aφρoδ(τη εγκαταλε(φΘηκε για 1dρη
του Πooειδιilvα, και τελικd φdνηκε 6τι η ανθρωπ6τητα θα καταoτρεφ6ταν
εκτ6ζ και αν γιν6ταν μια τελευτα(α πρooπιiΘεια να διαoκoρπιoτoιiν τα κι1τ-
ταρα των ανθριilπωv ανdμεoα oτα doτρα, μια ιδ€α την οπo(α o Staρledon
αναμφ(βoλα πηρε απ6 την υπ6Θεoη τηg πανoπερμ(αq. 'Eτoι, κατιi τη διdρ-
κεια των 2 διoεκατoμμυρ(ων xρ6vων πoυ εκτυλiooεται η ιoτoρ[α τoυ, oι
εξωγr]ινoι €παιξαν iνα o1ετικd μικρ6 ρ6λo, με εξo(ρεoη τα επειodδια τoυ
Αρη και τηq Αφρoδiτηq.
Eπτd xρ6vια αργ6τερα, oτo 6ργo τoυ Stapledon Star Maker, 6λη η
€κταoη τoυ πρoηγoιiμενoυ μυθιoτoρr]ματoq περιoρ(oτηκε oε λξεg παρα
γρdφoυq, "μια μακριi ανθριilπινη ιoτoρ(α, γεμdτη με τα πdθη και την τρα-
γικ6τητα τηg ζω{g... αλλd μια αol]μαντη, μια πρoφανιbg ιiγoνη και xωρiq
oημαo(α πρooπιiΘεια πoυ διαρκε( μ6νo λiγεg στιγμaζ στη ζωt] τoυ γαλα-
213

227. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
ξ(α,. Αντ(θετα με 6,τι oυμβα(νει oτo €ργo τoυ Last and First Men, τo Star
Maker ε(ναι γεμdτo με βιoλoγ(εq εξωγ{ινων πoυ παiζoυν oημαντικ6 ρdλo
oτηv loτορ[α, αλλd και πιiλι oι ιδιoι oι εξωμ]ινoι δεν απoτελoι]ν τo κυρ(αρ_
xo oτoιxε[o. o σκοπ6ξ τηg ιοτoρ(αq εivαι o6xι μdvo να διερευνt]oεr τα βd-
θη τoυ φυoικoιj oιiμπαvτoq, αλλd να ανακαλιiψει τα ε(δη τηq ζω{q και τoυ
πνειjματog πoυ υπdρ1oυv oτα dατρα,. Τελικd, oι εξωγriινoι oυμπρdτιουν
με τo γηιvo πρωταγωνιoι] oτηv αναζl]τηoη για τηv ανιiiτατη διdνoια οτo
otjμπαν, τo Δημιoυργ6 των Αστρωv (star Ν4aker). Kαι 6xι μ6νo αυτ6, δι6τι
o κolν69 oκoπ69 τωv εξωγι]ινων και τoυ γ{ινoυ πρωταγωνιoτl'i (δεν ηταν η
απλl] επιoτημovικr] παρατ{ρηoη, αλλιi και η ανdγκη vα πρoκαλ6ooυv κd-
ποιo ειδoζ ψυχικηq και πvευματικt']g επαφ{g με dλλoυq κ6ομoυq για λdγoυq
αμoιβα(oυ εμπλoυτιoμoιJ και επικoιvωv(αg". τo πρ6βλημα τηq επικotvων(αg
λ6νεται με μια βελτιωμfvη μoρφ{ τηλεπdθειαq, τηg oπoiαq τo μυoτικ6 <κα-
τoικε(>l oτα οιilματα τωv εξωγ{ιvων.
Στηv περιγραφι] πoυ €δωoε o Stapledon για τα διdφoρα ε(δη ζω{q και
την αναζl]τηol] τoUζ Yια τo Δημιoυργ6 των Αoτρωv, ε(vαι παντoιi φανερ{
η διαδικαo(α τηζ εξ€λιξηζ, τ6oο η βιoλoγικ{ 6oo και η πνευματικη. o
Stapledon, σε σχ€ση με τo τελευτα(o, κατεστησε oαφ€q 6τι δεv τα κατιiφε_
ραν 6λα τα εiδη oε αυτ6 πoυ oν6μαoε (μια περισσ6τερo oυνεtδητoπoιη-
μ€νη κατdοταoη,, δι6τι oε κdθε ειδoζ πoU τo πiτυxε αντιοτoιxo6oαν εκα-
τoντdδεζ χιλιdδεξ dλλων ειδιirv πoυ κατ€ληξαv στην καταστρoφη. o StapIe-
don oτην Πραγματικdτητα αντιλαμβαν6ταν μια μεγdλη oειρd πλαομdτων
oτo oιiμπαν, oτην κoρυφ{ τηq oπo(αg βριoκdταν o Δημιoυργ6g των
Αoτρωv. Στο μεταξιi o Stapledon δεν ξ€xαoε τo σκoπd τoυ, πoυ {ταν η
αναζt]τηoη για τo πνει1μα τoυ oιiμπαντoq, αυτ6 που oι dνθρωπol πdνω
oτη Γη απoκαλo6oαν παλαι6τερα Θε6. o0τε δ[oταοε vα βγιiλει oδυνηριi
oυμπερdoματα δr6τι oτη διdρκεια του ταξιδιoιi τoυζ, €χoVταζ διαπιoτωoει
τov π6vo και τα δεινd πoυ υπdρxoυν oτo oσμπαv, τη oυxν{ καταoτρoφξ
πoλιτιoμιiiν πoυ αvτιoτoι1oιioε oε κιiΘε θρ(αμβo, (γιν6ταν σUνεχ(}ζ φανερ6
o'εμdg 6τι, αν τελικd o κ6oμo9 εi1ε iναv K6ριo, αυτ6ζ δεv {ταv τo πvειiμα
αλλd κdτι dλλo, κι 6τι αυτ6q ε(ε δημιoυρμ]oει τιq ατ€λειωτεq πηγεξ των
κ6oμων 6xι απ6 πατρικ{ αγdπη για τα 6ντα πoυ ε(ε δημιoυργι]oει αλλd
παρακινoιjμεvog απ6 κdτι ξ€vo, απdvΘρωπo, σκoτειν6>.
214

228. oΙ ΕΞΩΓΗΙNοΙ ΣTι] ΛoΓοΤΕXNΙΑ KΑΙ ΣΤΙΣ TEXNEΣ
To απ€ραντo xωρoxρoνικ6 τ6ξo πoυ περι€γραψε o Stapledon, ηταv, κα-
τιi την dπoι}ι] τoυ, μ6vo μια δημιoυργ[α απ6 μια ατfλειωτη oειρd δημι
oυργιιirν, μια δημιoυργiα πoυ ι]ταν €να ιiριμo €ργo τoυ Δημιoυργo6 των
Αoτρωv, πληv 6μωq €να {ργo πoυ oε οιiγκριoη με τoυq κ6oμoυq πoυ δημι
oυρψ]θηκαv μετd 11ταν αvιilριμo. Ανdμεoα oτιg ιδ6ε9 τoυ Stapιedon για τιζ
μoρφdq ζωΙiq περιλαμβdνovταν (μoυσικd,, πλdoματα με πoλ6πλoκα o1€δια
και ρυΘμoιjq, dxρoνα o6μπαντα, κ6oμoι με αvτιβαρ0τητα αντ( για βαρ6τη-
τα, και αντiαιρoφη εξ€λιξη, καταoτιioειg πoυ απoτ6λεoαv μια αoτε[ρευτη
πηγrj ιδειilν Yια τoUξ συYγραφε(g επιοτημoνικ{q φανταo[αg. Τo Eργo τoυ
stapledon αvτανακλo0σε με πoλλoιjq τρ6πoυ9 τo €ργo τoυ Αrnold Toynbee
A Study of History (Σπoυδιi τηE loτoρfug), τo oπo(o εξε μ6λιq κυκλoφoρl]-
σει και στo oπoio η ιoτoριnj μελ€τη των πoλιτιoμι6ν επεκτειv6ταν π€ρα
απ6 τη Γη.
Τελικd o Stapledon κατdφερε να κdvει τov αναγvιilαιη vα αντιληφΘε( τη
μικρ6τητα τηq ανθρωπ6τηταg μπρooιd oτo απ{ραvτo o6μπαν μ6oα oτo
oπoio dπρεπε να αvαζητηθεi τo €oxατo v6ημα. 'Ενα
μ€τρo τηq επιτυ1(αg τoυ
βρ(oκεται oτo γεγov6q 6τι ε(ναι δ6σκ0λo vα υπερεκτιμt]ooυμε τηv επιρρol]
τoυ €ργου, ιδια(τερα oτη Bρετανια. o i. B. S. Haldane, €ναq εξdxωv βιoλ6-
γog, ειδικ6q αιη φυoιoλoγ(α και στην πρo€λεUση τηζ ζωηζ, {ταv εν{μερog
για τo Eργo τoυ Stapledon, 6πωq εv{μερoι {ταν και o C. S. Lewis, o Αrthur
Clarke και πoλυdριθμoι dλλoι πoυ oυνdxιoαν να επεκιε(νoυν τo 6ραμd τoυq
για τo ν6ημα τηg ι3παρξηq μ€oα απ6 τη λoγoτεyv(α. 'oπωg oυv€βη και με
τoν Stapledon, τα oρdματd τous Yια τη ζωf1 oτo o6μπαv xρηo(μευoαν ωg
6xημα για φιλoooφικ{ αναζr]τηoη με τη βol]θεια τηg οιj11ρoνηq γνιioηq για
τo φυoικ6 oιjμπαv, γvιiloη πoυ επεκτdθηκε και oτo βιoλoγικd oιjμπαv με τη
μoρφη τηζ αναζl]τηοηg τoυ Koσμικoι] Πvειjματoζ.
Εdv τα μυθιoτoρt]ματα τoυ Stapledon απoτελoιjoαν μια αναζ{τηoη για
την κoσμικη αληθεια, τo €ργo τoυ C. S. Leνis (1898-1963) απoτελorjoε την
απdντηoη τoυ 1ριoτιανιαμoιj, πoυ fταv dνα oιioτημα τo oπo(o θεωρo6-
νταν 6τι ε(xε ιiδη ανακαλιlιpει τηv αλl]Θεια, εκτ6q απ6 τα ζηι'1ματα τα
oπo(α oxετiζoνταν με τoυg εξωμ'1ινoυq. o Lewis, καθηγητt]g φιλoλoγ(αg
oτην 0ξφ6ρδη απd τo 1925, σφρdYισε τη oταδιoδρoμ(α τoυ ωq καΘηγηπ]q
μεoαιωvικ{q και αναγεννηoιακι]q φιλoλoγ(αq oτo Πανεπιαι{μιo τoυ K€-
215

229. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMοYΣ
μπριτζ μετd τo 1954. Απ€κτησε φημη εξαιτiαξ διio απoλoγητικιiv 6ργων
τoυ πoυ απευθιjνovταv τ6oo oε εvr]λικεg [Τhe
'crewtape
Letters (oι επι-
oτoλ€q τoυ Σατανd, 1942)] dσo και σε παιδιd [Γhe Chronicles of Narnia
(Xρovικd τη9 Νdρvια, "1950-1956)]. Στηv 0ξφ6ρδη oυνδ6θηκε oτενd με το
oυvdδελφ6 τoU Αγγλικανd Charles Williams και τo Pωμαιoκαθoλικo ουγ-
γραφ€α dργωv φανταoiαg J. R. R. Τolkien, oι oπo[oι, στα εργα τoυζ, υπε-
ραoπiζovταν τη xριαιιανικ{ θρηoκεiα. Αυτ6 ι]ταν τo περιβdλλov oτo oπo(o
o LeΛ/is εγραψε τo iργo uCosmic Trilogy" (.Kooμικr] Τριλoγiα>) απ6 τo
1938 μ€χρι τo 1944, χρησιμoπoιιilvταg oε αυτ6 εξωψ]ιvoυq και κdνovταg
φαvερι] τηv επιρρo{ πoυ dσκησαv σιo fρYo τoυ τα επειο6δια τoυ Αρη και
τηζ Αφρoδ(τηζ απ6 τo μυθιoτ6ρημα του stapΙedon LaSt and First Men αλ-
λd και μια περιoo6τερo συγκεκριμενη ιiπoψη για τo Δημιoυργd τωv
Αoτρων. 'oμωq {ταv τo €ργo τoυ Lindsay Voyage to Αrcturus, Ιo oτΙo.r: o
Levr'is διdβασε τo 1936, πoυ ειxε αμεo6τερη επ(δραoη o' αυτ6ν. Moλov6τι
διαφωνoιioε με τη φιλoooφ(α του Lindsay, τo €ργo αυτ6 dγιvε o βαπ]ραg
Yια τo εργo τoυ (cosmic τrilogy>.
Στo €ργo τoυ out of the Silent Planet (Περα απ6 τov oιωπηλ6 πλαvιiτη'
1938), εναζ φυσικ6ζ και €vαg ουνdδελφ6g τoυ αvαγκdζoυv €vα φιλ6λoγo
να ταξιδεψει απ6 τη Γη (Θoυλκdντρα) oτoν Αρη (Ν/αλακdvτρα) και να
oτραφεi εvαντ(oν τηq Ανιiiτατηg Αρxηs, με αvτdλλαγμα xρυodφι. o φιλ6λo-
γog δραπετε0ει, περιγρdφει τα πoλλd εξωγrjινα πλdοματα πoυ αvακαλιj-
πτει και oυναvτιdται με τηv Αvιi}τατη Αρμ] (oyarsa) για να oυζητl]ooυν γ]-
ινα θ€ματα. To μυθιστ6ρημα αφηγε(ται μια διαπdλη αvιiμεoα αιo πνε6μα
και oτηv επιoτt]μη, πoυ πιθαv6ν βαo(ζεται εν μ€ρει oτιg διαφoρετικfg κo-
oμοαντιλ{ιpειq πoU ειχε o Lewis (oι oπo(εζ εκφριiζoνται oτo €ργo μ€oω τoυ
φιλoλ6γou) και o J. B. S. Haldane, o βιoλ6γo9 τoυ K6μπριτζ τoυ oπo(oυ τo
iρyo Possible Worlds (Πιθαvo( κ6σμ0ι, 1927) επηρ€ασε επ(oηg τov Lewis.
Τo €ργo παρoυoιdζει 6vα πλl]θog διαφoρετικιilv Aρειανιilv με τη μoρφrj
ooρν (sorns), χρ6σα (hrossa) και πφιφλτρiγκι (pfiflιriggi), και τo ov πoυ
ovoμdζεται €vτιλ (ediΙ) μoιdζει με πνευμα και fxει φυoιoλoγ(α τελε(ωq δια-
φoρετιn] απ6 αUτη τωv γηινωv η τωv Αρειανιirv. Αλλd εκε(νoq πoυ ε(ναι
oημαντικ69 oτη θεoλoγικη ιoτoρ[α ε(ναι o μεγιiλoq fvτιλ oΙdρoα (oyarsa),
o κυβερνr]τηg τoU Αρη. o oΙdρoα nδεv πεθαιvει... και δεν αvαπv.ει... Τo
216

230. oΙ BΞοΓΗΙNoΙ ΣTH ΛoΓoTExNΙA KΑΙ ΣTΙΣ ΤEXNΕΣ
σdlμα τoU δε μoιdζει με τo δικ6 μαg { τo δικ6 oαg, εiναι δι]oκoλo vα τoν
δoιiμε και τo φωg περvdει απ6 μ€oα τoυ), 6πωζ εξηγε( fvα απ6 τα Πλd_
σματα σoρv. Αυτ6 τo πλιioμα λfει oτoυq επισκεπτεζ 6τι η Γη ε(ναι γνωστη
με τηv oνoμαoiα oo oιωπηλ6q πλανr]τηg, (Τhe Silent Planet) Yια Eνα λ6γo:
nH Θoυλκdvτρα (η Γη) ε(ναι ivαg κ6oμoq πoυ δε γvωρ(ζoυμε. E(ναι μ6vη
τηg oτoν oυραν6 και καv€να μηνυμα δεv φτdνει απ6 αυπ]". Πρoτo0 η ζω{
εμφαvιoτε( στη Γη, o δικ6q τηg oyarsa εξ€πεoε τoU αξι6ματoζ κι αναγκd-
oτηκε να παραμε(νει στη [η, 6πoυ τo καλ6 πρaπει vα παλειJει με τo κακ6
πoυ αυτ6g αντιπρooωπειiει. Αυτ6q o αναγκαoτικ6g εξoαιρακιoμ69 εμπoδi-
ζει κdθε μ(αoμα κακoιi να εμφανισιε( σε dλλouζ κ6σμoUζ. o Lewis, με αvd-
λoγεq αλληγoρiεq, χρωματιζει μια ζωηρη εικ6να εv6q πλαv{τη, 6πoυ oι dv-
Θρωπot βρ(oκoνται σε μια πνευματικη πιiλη, απ6 τηv oπo(α πρεπει να απε-
λευθερωθoιjν. To (διo ακριβιilg μr]νυμα μεταφfρει ο Lewis oτα μη μUθo-
πλαoτικd πεζoγραφt]ματd τoυ.
Στo €ργo τoυ Perelandra (1943) o Leνis πoλλαπλαo(αoε τoυξ εξωγηι-
νoυq και εξακoλoιiθηoε vα 1ρηoιμoπoιε( παραβoλ6q, αλλd αυι]ν τη φoρd
τo σκηνικ6 {ταν η Αφροδiτη (Perelandra). Eκει εκτUλισσεται και τo €ργo
Τhat Hideous Strength (H AπoΚρoυστιιζη Δavαμη, i944), 6πoυ γivεται η
πρoετoιμαο(α για τη μιixη ανdμεoα oτo καλd και στo κακ6. Αυτd τα €ργα,
πoυ {ταv ακ6μα περισσ6τερo αντιεπιoτημoνικd, και ειδικ6τερα αντ(θετα
oε 6oα ε(xε υπoστηριξει o Wells, πρoκdλεoαv τηv oργ] τoυ Haldane και
dλλων. Ωq σιjνoλo 6μωζ, τα ερYα εΠιδoκιμdoτηκαν απ6 την κριτικr] και
απ€κτηoαν αναγνωoιμ6τητα, τηv oπoiα τo κoιv6 αρvr]θηκε oτo περιoo6τε-
ρo φιλ6δoξo 6ργo τoυ Lindsay, και τoiτo αvαμφ(βoλα εξαιτ(αq τoυ γεγov6_
τoq 6τι o Lewis πρooEφευγε περιoo6τερo dμεoα oτιq 1ριoτιαvικ€g δoξα-
o(ε5. Στo μεταξιi, μoλoν6τι oι εξωγ{ιvoι περιγρdφoνταν με εξαιρετικr] φα-
vταo(α και δεν απoτελoιioαν, κατd μια dνvoια, παρd τα υπooτηρ[γματα
τηζ ιστoριαζ, τo ενδιαφ€ρov τoυ κoινoιj για τoυq εξωγι]ιvoυq αvαμφ(βoλα
oυv€xιoε vα εξdπτεται. τα χρ6νια στα oπoiα γρdφτηκε η τριλoγια (1938-
1944) καλ0πτoυv μια κρισιμη περ(oδo αvατρoπl]ζ τηζ dπoψηs για τηv
ι1παρξη πλt]θoυg πλανητικιilv oυoτημdτωv και κατd oυv€πεια αvατρoπt]g
τηζ dΠoψηζ για την ιiπαρξη εξωγηινηζ ζωηξ.
Το γεγov6g 6τι απ6 τo μ€οo τoυ αιιirνα o πλαvr]τηq o oπo[og ε(1ε
2t7

231. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
εμπvευσει τιζ περιπfτειεζ τoU lohn Carter, τιζ oπo[εζ περι€γραψε o Bur
roughs τo 1912 (και πoυ συνεχισαν να τoν εμπνaoυν μaχρι τo τελεUταιo
μUθιστ6ρημα πoυ εγραψε με θfμα τoUζ εξωγηιvoυξ τo 1948), μπoρoιjσε
ακ6μα vα απoτελει πηγη €μπνευoηq για τoυg περιoo6τερo εξελιγμdvoυg
εξωγr]ινoυg τoυ Ray Bradbury (']920-) αποτελει €να μdτρo τηg oυνεxoιlg
γoητε[αq πoυ αoκoιjoε o Αρηζ. 'Eχει ι]δη ειπωθε( για τov Bradbury 6τι oτo
dργo τoυ τhe Martian Chronicles (1950) - τo oπoio {ταν μια oυλλoγt]
oπovδυλωτιilv ιoτoριιilv πoυ δημoorειiτηκαν oτα περιoδικιi επιoτημovικ{g
φαvτασ(αζ οτo τ€λoq τηg δεκαετ(αg τoU 1940 _ (μετετρεψε τηv παραδo-
oιακ{ εικ6vα τoU Αρη σε €να εfδoq ιμπρεoιoνιoτικ{q τελει6τητα9". 'Εxει
επ(oηq ειπωθε( 6τι oι πρ6δρoμoι τoυ Bradbury δεv ε(vαι o Bερν και o
Wells, oι oπo[oι διακατ€1oνται απ6 μια επιoτημovικr] αvτiληιpη τoυ κ6-
oμoυ, αλλd o Stapledon και o λ6ρδog Dunsany. Τo tρyo Τhe Martian
Chronicles, 6πoυ oυνεvιbνovται oτoι1ε(α πo(ηοηq και φανταo(αq, αvαφ€ρε-
ται oε απo(κoυg απ6 τη Γη, oι oπo[oι πραγματoπoιoιjν κ0μα απooτoλιilν
oτοv Αρη πoυ 6xει ακ6μα διιbρυγεg, με απoτ€λεoμα να €ρθoυν κυριoλεκτι
κd αvτιμfτωπoι με τo παρελθ6ν τoυq. Aντ( να oυvαντι]ooυν Aρειανoιig,
διαπ(oτωoαν, κατd αvεξr]γητo τρ6πo,6τι oι π6λειq τoυq κατoικodνταν απ6
τoυg νεκρoιiq ουψενε(g τoυζ πoU επfστρεψαν oτη ζω{. Στην πραγματικ6-
τητα 6μωq, ε[xαν oυvαντηοει τoυg Aρειαvo6g oι oπo[oι, αντ( vα xρηoιμo-
ποι{ooυν ατoμικd 6πλα, xρηoιμoπo(ηoαν "τηλεπdΘεια,
υπvωτιoμ6, μν{μη
και φαvταo(α, για να τoυζ παγιδειjooυν αρxικd και οτη oυν6xεια για να
εξoντιitooυν τoυq ειoβoλε(g απ6 τη Γη. Ε(vαι γν{oιo 1αρακτηριoτικ6 τoυ
Bradbυry τo γεγoν69 6τι απoυoιdζoυν η .βαριd, επιαιημη και η τεpoλo-
γ(α, με τιg oπo(εg περιγρdφονται τα διαoτημ6πλ0ια και τα 6πλα, και d1oυν
αντικαταoταΘε( με τη μv{μη και τη φανταo(α. Tελικd oι dvθρωπoι νικotjν,
δι6τι η ανεμoβλoγιd καταoτρ€φει τoν r]δη ετoιμoθdνατo πoλιτιoμ6 των
Aρειανιilv. Συvεμ] κJματα xoντρoκ€φαλωv, dπληoτων απo(κων, oε αvτ(θε-
ση με τov ευγενικ6, 6μoρφo και φιλoooφημ€vo λα6 πoυ ε[xε δημιoυργr]oει
τoν πoλιτιoμ6 τoυ Αρη, αρ1iζoυν vα λεηλατoιlv τoν πλαvr]τη, 6πωq €καναv
και με τη Γη. Τελικd η Γη αυτoκαταoτρ6φεται εξαιτ(αq πυρηνικoιj πoλ€μoυ,
και oι dπoικοι τoυ Αρη oπειiδoυν να επιστρ6ψ0υν στη Γη. M[α μ6νo oικo-
γ€vεια επιoτρ€φει στoν Αρη, για να ξεκιυ]oει πdλι o πoλιτιoμ6q στoν πλα-
218

232. oΙ ΕΞοΓHΙNοΙ ΣTΗ ΛoΓoTΕxNιΑ KΑΙ ΣTΙΣ TΕΧNΕΣ
vητη, με αvαθεωρημεvεζ τιζ ευαισθησιεζ τoUζ για τo τι ειναι σημαvτικ6
στη ζωΙi.
Για tiλλη μια φoρd oι εξωγrjιvoι δεν {ταν τo κυρiαρxο θ€μα στηv ιστo-
ρ(α τoυ Bradbury αλλd αντιθετα απoτfλεoαν fvα μ€oo oτoxαoμoιi τηg κα-
τdστασηξ στην oπoια ε(xε περιiλθει o αvθρ6πινoξ πoλιτιoμ6q. oι Aρειανoi
εααν αvακαλιjψει μια ιooρροπ(α αvdμεoα oτην π(oτη, oτην τ€χνη και στην
επιαπ]μη αvτ( να επιτρ€ιpoυv oτην επιoτt]μη (vα σUντρ(ψει τηv αιoθητικ{
και τηv oμoρφιd,,. 'oταν η τελευτα(α oικoγavεια επιoτρ€φει στov Αρη, o
πατ€ραg λ€ει oτα παιδιd: (H ζωη στη Γη πoτd δεν oδηγησε σε κdτι πoλ6
καλ6. H επιoτr]μη πρoxιilρηoε πoλιi πιo μπρooτd απ6 εμdζ και πoλιj γρη-
γoρα, με απoτ€λεoμα o κ6ομoq να 1αθε[ μ€οα σε μια μηχανικη ερημιd σαv
παιδιd xαμ€vα αvdμεoα oε 6μoρφα πρriγματα, μαραφετια, ελικoπτερα,
πυρα6λoυq. Δ6σαμε 6μφαση oε λdθog πρdγματα, διiloαμε €μφαoη oτιq
μηxαv€q αvτ( vα ααxoληθoιiμε με τoν τρ6πo λειτoυργ(αg τωv μηxαvιilν,. o
Bradbury 1ρηοιμoπo(ηoε τηv επιoτημoνικ{ φαvτασια για vα αoκl]oει κριτι
κ{ oτηv επιoτt]μη και oτην τεxνoλoγlα και 6χι για να τιq δoξdoει, πρdγμα
πoυ t]ταν αl(ριβωζ τo αντiθετo απ6 αυτ6 πoU επιδ(ωξαv o WelΙs και dλλoι.
Mε αUτην τη δραματoπo(ηση, oι εξωγηιvoι 6παιξαv, ακ6μα και ετoιμoθd-
vατoι, €να βαoικ6 ρ6λο, τo ρ6λo τoυ αυτ6νoμoυ και υπaρτατou εκπρooιil-
πoυ τη5 ζω{q, καταδεικνιioνταg τoν τρ6πo με τoν oπoιo θα μπoρoιjoε να
πρoxωρ{oει o πoλιτιoμ6q oε περιβdλλoντα με εvτελιilg διαφoρετικ€g ηθικ6q
αρχεζ.
[ιiv oτo πρωτo μιοιi τoυ αιωνα η επιoτr]μη δεv ειxε φτιioει κovτι1τερα
oτηv αλl]θεια για τoυq εξωγ{ιvoυg, τηv περ[oδo πoυ μεooλdβηoε ανdμεoα
oτα €ργα τoυ Burroughs και τoυ Bradbυry 'oημειωθηκε σηoυρα πρ6oδoζ
oτoν πρooδιoριoμ6 των δυνατoτητωv τoυg. oι αναγvι.iloτεq oυνι]θιoαν να
θεωρo6ν τoν εξωYηιvo ωζ Χαρακι1ρα εv6ζ διαστημικo6 μελoδρdματoζ,
αλλd τo πιo σημαντικ6 ειvαι 6τι η ιδdα των εξωγriιvωv βoriΘηoε τoυg αν-
θριi.lπoυq να διερευνηooυv παραδoσιακd θiματα μdoα απ6 μια ν€α και λι
Y6τερo τoπικιστικη πρooπτικl]. Στηv κooμικl] και θεoλoγικ{ φιλoλoγ(α για
τoUζ εξωYηιvoυζ, θα μπoρo6oε κdπoιog vα διαπιoτι1οει ivα ox€διo αvαζl]-
τησηζ μιαζ υψηλ6τερηξ οληΘειoζ και σoφ(αξ ειτε με τη μoρφt] του Muspel
στoν Lii]dsay ειτε με τη μoρφη τoυ Δημιoυργoυ τωv Aστρων στoν
219

233. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoΥΣ KoΣMoYΣ
Stapledon. o xαρακπ]ραg τoυ εξωγt]ινoυ μπoρo6oε να ποικiλλει απ6 τo
κωμικ6 μ€xρι τo μεγαλειιirδεg.1oωg εξαιτ(αg αυι]g τηq ελαoτικ6τητα9, η
αιαδιoδρoμ(α των εξωγr]ιvωv θα επιταxυv6ταν oτo δειjτερo μιo6 τoυ αιιit-
να, φτdνoνταq σε ν€α 0ψη καταξ(ωoηq απ6 τη λαiκι] κoυλτo6ρα.
4,3 o EΞΩΓΗΙΝοΣ ENHΛΙKΙΩNETAI: ΑΠο ToN CιARκE ΣToΝ E.T.
KΑΙ ΠEPA ΛΠo ΑYToN
H ενηλικ(ωoη τoυ εξωγηιvoυ στo δειjτερo μισ6 τoυ 20οιi αιιbνα xαρακτηρ(-
ζεται απ6 δι1o εξελiξειg. Αυτ€q εΙναι η επιπλdoν επεξεργαoiα Παλιιilν θεμd-
των πoυ αφoρoιrσαν σε εξωγηινoUζ και η επιv6ηση v€ων, πoυ φυoικd
απoτελo6σαν ουν€xεια των Παλιωv. Αλλd εκεivo πoυ r]ταv πραγματικd ν€o
{ταν η oυνε1ιiiq αυξαv6μενη εoωτεριn] ox€oη ανdμεoα oτην επιoπ]μη και
στηv επιστημoνικη φανταo[α και η μεταφoρd αυτιitν τωv θεμdτωv με αυ-
ξαν6μενo ρυθμ6 αιoν κιvηματoγρdφo και στην τηλε6ραoη, δ6o μ€oα πoυ
δημιoυργo0ν καταπληκτικd oπτικιi απoτελ€oματα και €ντoνα oυναιoθ{μα-
τα. Τα oπτικd μ€oα €φεραv τουg εξωγηινoυg €vα βt]μα κoντιjτερo oτιq
καρδι€g των μαζιilν, ενιil τo ζευγdρωμα με την επιoι]μη επrβεβα(ωoε την
πιθαν6τητα ιiπαρξηq των εξωγrjινων ωq δυνητιπ] πραγματικ6τητα, 6xι μ6-
νo επειδι] oι (διoι oι εΠιστημoνεζ xρηoιμoπoιoιjoαν 6λo και oυxν6τερα τηv
επιαιημovικf1 φαvταo(α για να διατυπιilooυν εικαo(εg για επαφ€q με εξω-
ψ]ιvoυg, αλλd επ(oηg και δι6τι τα μυΘιατoρι]ματα επιoτημoνικt]g φαvτα-
o(αq επηρ€αoαν πoλλoιig, oι oπo[oι dρxιoαv πραγματικd να oυμμετ€xoυν
σε επιστημoνικd πρoγρdμματα αvαζl]τηoηq εξωγηινωv. Ι.4ε ιiλλα λ6για, o
ρdλoq τoυ επιoτf1μovα ωg oυψραφ€α 6ργων επιoτημoνικ{q φαvταo(αg
πρoodδωoε oτo θ6μα των εξωγηιvων μια αξιoπιoτiα (αν και 61ι επιβεβα(ω-
oη) την oπoiα δε δι€Θετε oτo πριirτo μιo6 τoυ αιιiνα.
Στo δειiτερo μιo6 τoυ αιιilvα η παρoυo(α τωv εξωγηινωv oτη λoγoτε-
μ(α oυvδ6θηκε 6λo και περιoo6τερo με την επιoτι]μη, με διdφoρoυq τρo-
πoυq: πρ6τov oτην παρdδooη πoυ δημιoιiργηoε o Stapledon αxετικιi με
την κooμικι] πρooπτικl], 6πω9 ερμηvε0τηκε αργ6τερα απ6 τoν Αrthυr C.
Clarke. Δεfτερov oτην παραδooιακt] εξερειivηoη τηq φιjοηg των εξωψ]ι

234. oΙ EΞorΗΙNοΙ ΣTΗ ΛoΓOTEΧNΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TEXNΕΣ
vωv απ6 τoυζ πρωτoπ6ρouζ των δεκαετι6v τoυ 1920 και τoU 1930, 6πωζ
επεξηγηθηκε απ6 τo επιστημovικd τεκμηριωμ6vo €ργo των Hal Clement,
Fred Hoyle και stanislar Lem. Kαι τρ(τov εξαιτ(αq τoυ ζητl]ματog τηq επα'
φ{q με εξωγ]ινoυg πoυ τιilρα €γιvε επικρατdoτερo, καθιilg dγvωoτα ιπτd-
μενα αvτικε[μενα και ερεUνεζ oτη ραδιoφωνικ{ περιoxr] τoυ ηλεκτρoμα-
γνητικo6 φdoματoζ για τηv αvακdλυψη εξωγt]ινηg νoημoo6vηg €φεραv
oτο πρooκηνιo τηv ιδ€α τηg επαφ{g. Ακdμα και τo διαoτημικ6 μελ6δραμα
oυνδυdoτηκε με ooβαρdq επιoτημoνικ€g υπoΘfoειg για τη o16oη μεταξ6
των dλλoγων ειδιilv τoυ oιiμπαντoq, 6πωq φα(νεται oτo €ργo τoυ David
Brin. H μεταφoρd μερικιilv απ6 αυτd τα €ργα oτην oθ6vη αναμφ[βoλα επι
τd1υνε τηv απoδoμ] τηq επιoτημovικ{g φανταo(αg απ6 τιq μdζεg, πoλιj π€-
ρα απ6 τo oημε(o πoυ oνειρειioνταν oτα πιo τoλμηρd 6vειρd τoυg oι πρω-
τoπ6ρoι τηg oτo πριilτo μιo6 τoυ αιιilνα. loωq η διd1υoη oτη λαin] κoυλ'
τoιjρα τηg π(oτηg για την ιiπαρξη εξωγr]ινων, πoυ παρατηρ{θηκε οτo τ€-
λoζ του 2ooιj αιιilνα, μπoρε( vα εξηγηΘε( καλιjτερα απ6 αυτ€g τιg εξελ[ξειq
oτα €ργα επιoτημovικηg φανταo(αq, παρd απ6 την καΘαρι] επιoτημoνικ{
πρ6oδo.
o Bρεταv6ζ oυψραφ€αg Αrthur clarke απoτελε( παρdδειγμα εν6q αν-
θριilπoυ τoυ oπo(oυ η μoνομαv(α με τo Θdμα τηq oυνιiντηoηg με εξωγι]ι
νoυq xρηoιμoπoιεiται για να φ€ρει τηv αvθρωπdτητα αντιμdτωπη με αυπ]
τηv πρooπτικli, ενιij παρdλληλα o (διoq εiναι βαθιd πρooηλωμfνog oτην
επιoτημovικl] παρdδooη. Περ(πoυ την (δια επoμ] πoυ o Bradbury αvακd-
λυπτε την επιoτημoνιn] φαvταο(α oε φτηνoπεριoδικd τηq Αμερικl]g, o
clarke (1917) ηρθε στo Λovδ(νo ωq δημdοιog υπdλληλoζ τo 1936. Στo
Λoνδ(vo εργιioτηκε ωg αξιωματικ69 ραντdρ οτη Bαoιλικη Αερoπoρ(α oτη
διdρκεια τoυ B' Παγκ6oμιoυ Ιιoλ€μoυ, πρo€βλεψε την ανdπτυξη των επι
κoιvωνιακιiν δoρυφ6ρωv (1945), Πηρε πτυx(o φυοικι]g και μαθηματικιirν
απ6 τo Kings College (Λoνδ(vo) (1948) και υπηρ€τηoε ωg πρ6εδρo9 τηq
Bρετανικηq Διαπλανητικl'ig Εταιριαs (1946-1947, 1950-1953)' Τα μη επιoτη-
μoνικ{5 φαvταoiαg €ργα τoυ lnterplanetary Flight: Αn lntroductioΠ to
Astronautics (Διαπλαvητικη Πτηoη: Mια Ειoαγωγξ στην AστρovαυτιΚη'
195o) και Τhe Εxploration of Sρace (Εξερε6vηση τoυ Διαστηματoζ, 1951)
τov €καναν παoQvωoτo ωg υπiρμαxo τηq δυνατ6τητα9 διαoτημικιilv ταξι-
221

235. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
διιitν πoλιj πριν γ(vει γνωoτdg απ6 τα €ργα τoυ επιστημoνικηζ φανταo[αg.
Ν4oλoν6τι εtxε {δη αρxiοει απ6 τη δεκαετiα τoU ']93o να δoυλειjει πdνω oε
διdφoρεg παραλλαγ€q αυτoιi πoυ θα γιv6ταν τo πριilτo τoυ μυθιoτ6ρημα,
τo Against the Fall οf Νight 6εv εμφαvισrηκε παρd τo 'l953. Τη oημαντικ6_
τερη επιρρoη σro €ργo τoυ doκηoε τo €ργo τoU staρledon Last and First
Meη τo oπoιo ο Clarke ανακιiλυrpε oτην τoπικl'] βιβλιoθι]κη λιγo μετιi τηv
6κδool] του. o Clarke oυνεrδητoπoiηoε 1ρ6vια αργ6τερα 6τι .,To βιβλ(o
αυτ6, με τιg πρooπτικεζ των πoλλιilv εκατoμμUριωv xρ6vων και τo πρo-
oκλητt]ριo σπouδαιωv αλλd καταδικαoμEνωv πoλιτιoμιilν, doκηoε πιivω
μoυ ακαταv[κητη επ(δραoη,.
'oπωg και o Staρledon, o Bρεταv6ζ διdδox6g τoυ σκεφτ6ταν σε κλ(μα-
κα αιωνων. Στo πρι1rτo τoυ μUθισr6ρημα, πoυ εμφαv(oτηκε τo 1956 με τov
τiτλo Γhe city and the Stars (H Πdλη και τα Aoτερια), Περιεγραφε τo μα-
κριv6 μEλλoν τηs Γηζ στηv oπoiα η τε1voλoγ(α ε(χε επιτιjχεt €vαν oμαλ6
ρUθμ6 εξfλιξηζ για την oυτoπιπ] π6λη Nτιdoπαρ (Diaspar), που 6μωq πα_
ρiμεινε απoμoνωμ6νη απ6 τo υπ6λoιπo oιiμπαν για €vα διoεκατoμμιiριo
χρ6νια. o πρωταγωνιoττ]g τηq ιoτoρ[αg, θεωριilνταq 6τι o πoλιτιoμ69 τoυ
doτρoυ βρ[oκεται oε κατdoταoη απoτελμdτωσηζ και 6xι oε κατdoταoη μα_
καρι6τηταq, ταξιδειiει μ€oα στo Γαλαξια, oυναvτd μια εξωγ]ινη νoημoo6-
vη και εγκαινιdζει μια πoλιτιoτικη αvαγ€νvηoη. l,4oλoν6τι τo μεγαλιiτερo
μaρoζ τoυ μυθιoτoρr'iματoq αφιερωνεται oτην περιγραφ{ τηg π6ληq απ6
τov πρωταγωνιοτf1 (πoυ φ€ρει τo oυνηθιoμ€νo 6voμα Αλβιν) και oτηv
πρooπdθειd τoυ να τηv εγκαταλειψει, η πριilτη τoυ φευγαλdα ματιd oτα
doτρo εiναι η απoκdλυψη πoυ τoν oδηYει oτα doτρα, oτo τfταρτo μερog
τoU βιβλιoU. Εκε( ανακαλ0πτει το παρελθ6ν τηζ ανθρωπdτηTαζ, €να παρελ-
θ6ν oτo oπο(o oι dvθρωπoι ε(1αv εξερευv{oει τo Γαλαξια. Σε dλη αυττ] τηv
περιoδo τηζ εξερευνησηζ <αvακdλυιpε παvτoιj Πoλιτισμoιiζ, τoυξ oπo(oυξ
μπoρo6oε να κατανoησει αλλd με τoυg oπoιoυξ δεν μπoρoιioε να ταιριd-
ξει, και oυνdvτηoε διdvoιεq πoυ πoλιj σιjvτoμα θα ξεπερvo6oαν oλoκληρω-
τικd τη δικη τoυ ικαν6τητα αντiληψηq,. Επιoτρ€φoνταq oτη Γη για vα
ααxoληθε( με τo μaλλov των ανθριilπωv, τoυq βρ(oκει vα 6xoυν ξεκιvτ]oει
€vα μεγdλo πειραμα Yια τoν εγκ€φαλo και τη γενετικt], πoυ καλιjπτει μια
xρovικl] περ(oδo εκατoμμυρ(ων xρ6vωv, oτo oπoio oυμμετ€xoυv και dλλoι

236. oΙ EΞΩΓΗΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓoTExNΙΑ KAΙ ΣTΙΣ TΕXΝEΣ
πoλιτισμo( τoυ Γαλαξ(α, με σκ0π6 vα δημιoυργηooυν 6να κoθαρ6 πvειjμα,
μια αoιilματη νoημooιivη η oπo(α θα ερευνtiοει για να ανακαλιjψει <τηv
αληθινη εικ6να τoυ oομπαvιog,, μια νoημooιivη πoυ θα ε(ναι ελει1θερη
απ6 φυoικoιig περιoριoμo69. Αυτ6 και €κανε, με αρxικ6 απoτEλεoμα τηv
αvακdλυψη εv6g καταoτρoφικo0 Τρελoιi Πνειjματog πoυ τελικd καλλιεργt]-
θηκε και €γινε μια γν{oια voημooιivη πoυ διfθετε γvιiloη, αλλd dxι και oo_
φio. Αυπ] η oντ6τητα αφ€θηκε να περιπλαvdται ελε6θερη oτo oιiμπαv,
ενιil η αvθρωπ6τητα, επιθυμιilνταq ειρl]νη και oταθερ6τητα, αποα6ρθηκε
oτην πdλη Ντιdoπαρ. Αυιj η γν{oια πvευματικ6τητα {ταv εκε(vo πoυ ανo-
κιiλυι}ε o Αλβιν. Απ6 αυπ]v απoκ6μιoε τη γνιioη και τηv €μπνευoη για μια
νiα εξdρμηoη στα μUστηρια τoυ o6μπαντog. Αvτ(θετα με τoν Lasswiιz, oτα
€ργα τoυ oπo(oυ η Γη αvακdλυιpε την oυτoπiα διατηριilνταq τoυζ Αρεια-
νo0g oε απdoταoη, o Clarke την ανακdλυψε με την αvαζl]τηoη εξωγι]ινων
πoλιτιoμιiiν, μoλoν6τι oε μια €κταoη πoυ εκτε[vεται πfρα απ6 τo δικ6 μαg
ηλιακ6 oιjoτημα. Αυτr] η €ρευνα επρ6κειτo να δημιoυργr]oει dvαν καμβd
oτα περιoo6τερα €ργα επιoτημovικ{q φανταo(αq τoυ Clarke, δι6τι o
Clarke, 6πω9 και o πρωταγωνιστl]q τoυ Αλβιv, l]ταν €vαq εξερευνηn]g.
Εv τω μεταξι1, €πειτα απd μια oειρd απ6 oιjντoμεq ιoτoρiεg πoυ δια-
πραγματειjoνταv τo θ€μα των εξωψ]ινωη o Clarke δημoo(ευοε τo 1953 τo
('ρyo τoυ Childhood's Εnd (oι Επικυρ(αρχoι), τo oπo(o o0vτoμα €γινε κλα-
oικ6 αvιiμεoα oτα €ργα εξωγ]ιvηq φιλoλογ(αg. Αυτηv τη φoρd εξωγtjινoι
nEπικυρ(αρxoυ, (Eικ.4.4), με σωματικη διdπλαoη πoυ μoιdζει με αυι] τoυ
διαβ6λoυ, επιoκ€πτoνται την [δια τη Γη και oκoπειioυν να τηv εντιiξoυν oε
aνα σχημα παγκ6oμιαq oυvoμooπoνδ(αq. H ισroρ(α τoπoθετεiται αιο dμε-
oo μ€λλov, τη oτιγμl] πoυ oι dνΘρωπoι ετoιμdζovται vα ταξιδ€ψoυv oτη Σε-
λl]νη. oι Eπικυρ(αρ1oι ε(ναι κoλoκdγαΘoι εξωγ{ιvoι πoυ επιβdλλoυν €να τ€-
λog oτov π6λεμo και εγκαθιoτoιiν μια παγκ6oμια κυβ€ρνηoη οτη Γη. Αφo6
πρoηψ]θηκε κdπoια αντ[oταoη, η πριilτη επαφt] oλoκληριilθηκε: εξαλε(φε-
ται η φτιil1εια και η αμιiθεια αλλd υπdρxoυν και oριoμ€vεg αρvητικ6q
πλευρ€g, αιιg oπo(εq περιλαμβdνεται η παρακμ{ των καλιilv τεxvιilv κoι τηq
επιoτ:'1μηg, γεγov6q πoυ oφε εται oτιg εξαιρετικd ανιilτερεq γνιiloειg των
Eπικυρ[αρxων. Επιπλdoν, 6πωg απoδεικν6εται αρY6τερα, oι Eπικυρiαρxoι
εivαι απλo( εvτoλoδ6xoι μιαq ακ6μα υπ€ρτερηq διdνoιαg, και o απιilτερog

237. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KοΣMoYΣ
Eικ. 4.4.'Εγαζ ΕτπκυρΙορχoζ απd τo iργo chiΙdhood's Εnd ('1953) τoυ ΑΙrhur clark€. oι Eττικυ-
ρiαρ1oι, πoυ ε{vαι οvιπρδoιrποι μιαq ακ6μo αvriτερηq TινευματιΦ υπ6σrασηζ, επιβdλλoυv πα-
γκ6oμια κυβjρηoη οη Γη και τoπoΘετοι1ν τηv αιΘριοπ6ητα oε μια ταμoομιoπoιημdη τrvευμα-
τιη ,(oιv6ητα. 'Eργo τoυ Ψayne DougΙas Baτlοwe ατ6 τo iργo Baτowe Guide to Εxtrateτιe-
srria.ls, copyrighι Θ ιozl Ψayne Douglas Banow€. Xρηοιμoπoιεlται με dδεια τoυ Ψοτkman
PubΙshing Cο.' Ιnc.' Niα Υ6ρκη. 'oλα τα δικαιt6ματα διαηροriιται.
στ6χ0ζ τoυζ ε(vαι να ωΘησoυν τηv αvθριiπινη φυλη (μεσω των παιδιων
τηζ) vα ενταχθει σtoν Yπερνof, μια oντ6τητα ην oπo(α και oι (διoι oι EπF
κυριαρχoι αδυvατoJv να συλλdβouν.'oπωg oυμβα[νει και στo €ργo rhe
City and the Stars, τo ενδιαφ€ρoν σημε(o τoU μυθιστoρηματoζ ειvαι αυτ6
πoυ αvαφ€ρεται στo €σχατo πεπρωμ€νo τηζ αvθρωπ6τηταζ τo oπoιo, αν
και ειναι διoφoρετιKd σtιζ λετπoμ€ρειε' εξακoλouθει να παρoυσιdζει εσω_
τερικη διασιJνδεση με τoUζ εξωγηιvouζ. Kαι στα δ0o μυΘιαιoρηματα περι

238. oΙ EΞΩΓΗΙNoΙ ΣΤΗ ΛoΓoTEΧNΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TΕXΝEΣ
λαμβdνεται €να θρηoκευτικ6 6ραμα: oτo €ρo Τhe City and ιhe .'taΔ η δη-
μιoυργ(α τηg dυληg voημooιivηg αvαγνωρ(ζεται ωζ (μια €Woια πoυ ε[vαι
κoιν{ oε πoλλdg απ6 τιq γ]ινεg αρχα(εξ θρησκειεζ,, και θεωρ{θηκε παρd-
ξενo τo γεγoν69 6τι μια ιδ€α oπoυ δεν ε(1ε κdπoια λoγικ{ αφετηρ(α Θα γι
ν6ταv τελικd μια απ6 τι5 oπoυδαι6τερεq επιδιιiiξεlq τηq επιoι]μηg,. Στo
€ρyo ChΙldhood's End τα παιδιd παραδiδoυν τιζ ψυχεζ τoυζ, για vα ενω-
θoιiν με την παYκ6σμια ψυχη πoυ ε(voι o Yπερνoιig. Δεκαπ€ντε xρ6vια με_
τα'co Childhood's End o Clarke θα εξακoλoυθε( μ€οα απ6 dvα διαφoρετι
κ6 δρ6μo, να αvαζητι1 €να εξωγt]ινo μ€λλov oτo μυoτtκιoτικ6 επΓλoγo τoυ
iργoυ τoυ 200l: A Space odyssey (200l: Η oδaooεια τoυ Διαoτljματoq)-
o clarke, oδηγoιjμενog απ6 τηv πεπoiθηol] τoυ 6τι oι εξωγr]ιvoι €δωοαv
μια πραγματικt] πρooτπικ{ στην ανθρωπ6τητα, αoxoλl]θηκε με τo θ€μα των
εξωYηινωv σε 6λη τη oυψραφικι] τoυ oταδιoδρoμ(α. Τo 1972 ηραψε: (H
ιδdα dτι εμει16 ε[μαoτε τα μoναδικd λoγικd πλdoματα oε €ναν κ6oμo πoυ
απoτελε[ται απ6 εκατoντdδεg εκατoμμι1ρια γαλαξiεg εivαι τ6oo παρdλoγη
ιiloτε ol]μερα vα υπdρ1oυν ελdχισroι αστρoν6μ0ι πoU να την παiρvoυν αια
ooβαριi. Ε(vαι, κατd oυv€πεια, αoφαλ€oτερo vα υπoθ€ooυμε 6ιι Αυτo( βρ(
oκovτoι εκε[ €ξω και vα μελει]ooυμε τoν τρ6πo με τov oπo(o αυτ6 τo γεγo-
ν69 μπoρεi vα επιδρdoει oτην αvθριilπινη κoιvωvια,. Ν4oλoν6τι o Clarke
αo1oλl]θηκε με πoλλd Θ€ματα oτη μακρ6xρoνη καρι6ρα τoυ, η πραγματικ{
πεπo(θηol] τoυ για την ιjπαρξη εξωμjιvων υπι]ρξε o καθoριoτικ6g μ(τoq o
oπο(og διατρ€xει 6λo τo €ργo τoυ πoυ oxετ(ζεται με την επιoτημovιn] φα-
ντασ(α. Απ6 τιg αρxfg τηq δεκαετ(αq τoυ 195o, τo θaμα τηg ι1παρξηq εξωγr]-
ιvων δεv {ταν απλιiq €vαg αντ[λαλog των ιδειilv τoυ Staρledon, αλλd επ(oηg
μια ιδ€α πoυ ενιαxιiθηκε απ6 την επιαπ]μη εξαιτ(αq των lοxυριoμιiiν τηq για
την ιjπαρξη dφθοvων πλανητικιilv συσιημdτων.
Ενιil o Clarke δι6πρεπε oτην iρευvα, την oπoια ειχε ξεκιv{oει o Staple-
don, για τηv αvαζι]τηoη τoυ νoηματoq τηq ιlπαρξηg αιo ευρr1τερo κooμικ6
πλα(oιo, υπl]ρxαν και dλλoι, αιo πριilτo μισ6 τoυ αιιlvα, oι oπo[οι διερευ_
νoιjσαν τη δυvαμικι] παραδoξ6τητα τωv εξωγr]ιvωv με τρ6πoυ9 πoυ πι]γαι
ναν μακριlτερα απ6 εκεivoυg πoυ εixαν xρηοιμoπoι{oει o Lindsay, o Wein
baum και dλλoι oιiγxρoνo( τoυg. Στιg Hvωμ6vεq Πoλιτεiεq o Ηal Clement
(ι922-)' o oπo(oq [ταv τπυxιo6xoq ααιρovoμ(αg, χημειαζ και παιδαγωγικιilv

239. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
και εργdστηκε ωζ καθηγητηζ σε Λ6κειo, τοπoθετησε την εξελιξη τoυ εξαιρε-
τικd πρωτ6τUπoυ μυθιστoρηματ6ζ Ιoυ Mision of Gravity (Aπooτoλιi Bαρι1-
τηταζ, 1954) πdνω oε €vαν διoκ6μoρφo, ταx6τατα περιoτρεφ6μεvo πλαvf1-
τη (lVlfoκλιν), τoυ oπo(oυ η βαρ6τητα μπ0ρ06σε να κυμα(vεται απ6 3 φo-
ρdg (oτoν ιoημεριν6) μiχρι 700 φoρaζ (οτoυξ π6λoυζ) περιoo6τερo απ6 τη
βαριiτητα τηζ Γηζ. o oημαντικ6q, δ6oκoλog oυψραφ€αg επιoτημovικt]5 φα-
vτασιαζ clement, fπλεξε την ιoτoρ[α τoυ γ0ρω απ6 τουg ιθαγεvεiq, oι oπo(-
oι κoθιiq εixαν αvαγκαστικd πρooαρμoαιεi oτo δικ6 τουg κ6σμo, εααν
υψoζ 37 εκατoστd και πλdτoq 5 εκατoστd και λειτoυργoιiοαν oε μια xρoνικl'1
κλ(μακα πoυ εξε τερdαιια διαφoρd απ6 την ανθριilπινη κλ(μακα.
o Bρεταv6ξ oUγxρoνog τoυ Clarke, o επιφανl]q αoτρov6μog tred Ηoyle
(1915-), δlερειivησε cνα εiδoq εξωγ{ινoυ τελε[ωg διαφoρετικ6 απ6 αυτ6
τoυ Clement, τo oπo(o 6μω9 παρoυo(αζε oμ0ι6τητεζ με τηv ιiυλη νoημo-
oιivη oτo €ργo The City and the sιars τoU Clarke. o Hoyle {ταν γvωoτ6g
oτηv αoτρoνoμικl'1 κoιν6τητα ωζ αντικoμφoρμιστ]q και oυγκαταλ€γεται
αvdμεoα οτoυg πριirτoυq αoτρov6μoυg πoυ t]ταν υπ€ρμαxoι τηζ dπoψηζ
για τηv 0παρξη πoλλιilν πλανητικιilν oυoτημdτωv και τιg oυνακ6λoυθε9 δυ-
νατ6τητε9 ιiπαρξηq ζωηq. Aυτ6 αναμφ(βoλα υπηρξε τo παραoκf1νιo για τo
πριilτo τoυ μυΘιoτ6ρημα Τhe Black Cloud (Τo Mαiρo Σivνεφo, 1957), στo
oπofo απoδεικνιjει 6τι, μoλoν6τι η επιoτr]μη μπορε( vα διiloει πληρoφoρ(εg
oτην επιoτημovικ{ φανταo(α, δεv μπoρε( να απoτελioει xαλιvdρι για τη
φαvταo(α. H εξωγ]ιvη ν6ηοη oτo μυθιoτ6ρημd του πρooλαμβdνει τη μoρ-
φt] εν6g v6φoυg μεooαoτρικl]q 6λη9, τo oπolo €xει ηλικ(α περ(πoυ μιo6 δι
oεκατoμμι-iριo xρ6νια. oι αστρoν6μoι καταφiρvoυv τελικd να επικoινων{-
οoυv με αυτ6. Τo v€φoq, τo oπo(o αρxικd πρoκαλε( xιiog και απειλε( vα κα-
ταoτρfψει τη Γη, πε(Θεται να απooυρθε( πρdγμα πoυ απoδεικv6ει τov κα-
λoκdγαθo xαρακι]ρα τηq εξωγ{ινηg νoημooιiνηq, αφoιj 6μωq o Hoyle 6xει
πρωτ6τερα διερευν{oει τη φιioη τ6oo τηg νοημooιiνηg 6σo και τηζ επικoι
νωv(αq με αυτη. Τo νdφoξ απoκαλtjπτει 6τι η πλανητικ{ νoημooιjνη ε[ναt
αoυνr]θιoτη δι6τι η βαρυτικf1 διiναμη περιoρ(ζει τo μ6γεθoq των πλαoμd-
των και τιζ δυνατ6τητε9 τηq νευρoλoγικι]q δραoτηρι6τηταq, ενιil η oxετικη
fλλειψη χημικηζ τρoφι|g oδηγεi στην (με νιjχια και δ6ντια, xαρακτηριoτικr]
dΠoψη τoυ Δαρβ(νoυ για την επικρdτηoη τoυ καταλληλ6τερoυ. oταv απo-

240. οΙ EΞΩΓΗΙΝoΙ ΣTΗ ΛoΓoTΕxNΙΑ KΑΙ ΣΤΙΣ TΕXΝEΣ
καθ(σταται ραδιoφωνικη επαφη με τo vεφos, σUζητιoιiνται λεπτoμεριilq η
vευρoλoγικ{ δoμl] εν69 νoημoνoξ v€φoυg και εvdq ανΘριilπoυ, και δ(νεται
η α(σθηση τηζ μoναδικ6τηταζ - και τηξ κατωτερ6τηταζ _ τηζ ανθρωπ6τη-
ταξ. E(ναι σημαντικ6 τo 6τι για τov X6ιλ oι εξωγηινoι dπαιξαν €να oημαντι
κ6 ρ6λo oτηv αvτaληψη τoυ Yια τov κ6σμo. Αργ6τερα aγραψε πoλ6 περισ-
o6τερα για την εξωψ]ιvη ζω{ τ6oo oε επ(πεδo επιστημoνικηζ φανταo(αq
6oo και oε επιπεδo πραγματικ6τηταζ.
Ν4ια ακ6μα περιoo6τερo παρdδoξη διερε6νηoη τηq φιjoηq τωv εξωψjι
vωv εμφαν(oτηκε απ6 τoν μη αψλooαξovικ6 χ6ρ0 με τo iρyo Solaris (Σo-
λdριζ' 1961) τoυ stanislaν Lem, oτo oπo(o oι dνθρωπoι πρoσπαθoιjν vα
επικoιvωυ]ooυv με εναv ζωνταν6 ωκεαν6 στoν πλανητη Σoλdριq. o Lem
(1921) ειναι dναq Πoλωv6g Yιατρ6ζ, o oπoaoζ €γρoψε για την ιστoρια και
τη μεθoδoλoγ(α τηζ επιστημηζ (ιδιαiτερα για την κυβερνητικ{) και αντιμε_
τιilπιoε δυoκoλiεg με τη σoβιετικη αvτiληι}η 6πωq τηv εξ€φραζε ο Λιo6vκo.
Αρχισε vα γρdφει €ργα επιαιημoνικ{q φαvταo(αq περ(πoυ τo 1950, την
επoχη πoU εκδ6θηκε στην Αμερικl] τo iρyo Μartian Chronicles τoU Brad-
bury. Moλov6τι o Lem δεv επηρεdoτηκε πoλιj απ6 τη μαv(α τηg Διioηg για
τoν Αρη, αοxoλl!Θηκε με πoλλd πρoβλl]ματα ανθριi,πινηζ ταυτ6τηταq και
σκoπoυ και χρησιμoπoιησε τo ανθριiπινo πνειjμα για να oυvθioει ζιilντα
πλdοματα με εναν τρ6Π0 ΠoU θιjμιζε Bradbury. Αλλιi oτo €ργo τoυ Solaris
κατdφερε να παρoυoιdoει αυτd τα θdματα σε ενα εξωγηινo περιβιiλλoν
διαφoρετικ6 απ6 oτιδ{πoτε εixε εμφαvιoτε( oτη Διioη.'oταν διαπιοτιilΘηκε
6τι o πλανt]τηg Σoλdριζ ειχε €vαν ωκεαν6 ο oπo(og κατd κιiπoιον τρ6πo
{ταv ζωνταv6g, τoπoθετηθηκε oε ιiιpog μερικιilv εκατovτdδων μiτρωv o
διααιημικ69 σταθμ6ζ Σoλdριζ με oκoπ6 vα εξετdoει τo φαιν6μενo. Aμd-
τρητεg πρooπdθειεq για τηv απoκατdoταoη επικoιvωv(αζ πoυ €γιvαν oτo
παρελΘ6ν απoδεfμηκαv dκαρπεξ. Tωρo εαoν μdθει πoλλd για τoν ωκεανo,
αλλd τελικd oι επιστημoνεζ πειστηκαν
"6τι αντιμετιiπιζαν μια τερατιilδη
oντ6τητα πρoικισμdvη με λoγικ6, Eναν πρωτoπλαoματικ6 ωκεαν6 με μυαλ6
πoυ καλιjπτει oλ6κληρo τoν πλαν{τη και o oπoιoζ περνd τηv ιitρα τoυ κd-
νovταg παρdλoγoυ5 oτoxαoμoιlq βic] για τη φ6oη τoυ σιjμπαντoζ. Tα 6ρ-
γαVd μαζ ειχαν συλλdβει μικρd τυxα(α κoμμdτια απ6 τερdστιoυζ και ατε-
λειωτoυg μoν6λoγoυζ πoυ ξεδιπλωνovταν oτα βdθη αυτoιj τoυ κoλoσσιαι

241. ZοΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
oυ εγκiφαλoυ, oι oπo(oι αvαπ6φευrrα βρισκoνταv περα απ6 τη δικη μαζ
δυνατ6τητα καταν6ηoηq,.
Τελικd απoκαθioταται μια μoρφ{ επικoινωv(αq με τo υπooυνεiδητo τωv
επιoτημ6νωv, διdτι o ωκεαν6g oυvθfτει απ6 τo παρελθ6ν κιiθε επιoι]μovα
€να φdvταoμα εv6g ζωνταvoιi πλdοματog πoυ εiναt καταoκευαoμ€νo απ6
vετρ(να. Eδιi εμφαν[ζoνται αλληγoρiεq για τηv ανθριirπινη επικoιvωv(α και
τo ν6ημα τηζ ζωηξ, αλλd 6ooν αφoρd oτη ζωη των εξωγηινων εγε(ρεται
€vα oημαvτικ6 εριiτημα (πρdγμα πoυ γ[vεται πoλ6 oπdvια oε dλλα €ργα
επιστημovικηq φανταo(αg), τo oπo(o oυνloτoται στo εdν η (δια η φ6oη
των εξωγt]ινων Θα απαγoρε6oει την επικoινωv(α με τoυq αvθριilπoυg. o
Lem περιγρdφει τιq πρooπιiΘειεg επαφ{g.,.oαν τηv περιπλdvηoη μ€oα oε
μια βιβλιoΘ{κη, τηg oπo(αg 6λα τα βιβλiα €1oυν γραφτε( oε μια γλιiloοα
πoυ δεν μπoρεi να απoκωδικoπoιηθε[. Τo μ6νo πριiγμα πoυ ε(ναt κoιν6 ε(-
ναι τo χρωμα τηq βιβλιoδεo(αq!, Π€ρα απ6 τo θ€μα τηg καταν6ηoηq,
υπdρxει τo εριliτημo (πoυ επ(oη5 απooιωπdται oτα περιoo6τερα Eργα επι
αιημovικr]q φανταo(αq) τoυ εdv θα €πρεπε να πραγματoπoιηθε( η επαφ{.
o Lem βι1ζει €ναν απ6 τoυg xαρακτt]ρεq τoυ να λ€ει: oΘεωρoιiμε τoUζ εαυ-
τoιjq μαq oαv τoυg lππ6τε9 τηg lερ{g Eπoφ{q. Αυι6 απoτελει ενα dλλo ψa
μα. Aναζητo(με μ6vo τoν Αvθρωπo. Δε xρειαζ6μαoτε dλλoυg κ6oμoυg...
Ψdxνoυμε για €vα ιδαvικ6 ε(δωλo τoυ δrκoιi μαq κ6oμoυ: βγα[νoυμε oε
αvαζt]τηoη εν6q πλαvξτη, εν6q πoλιτιoμοι1 αvιilτερoυ απ6 τo δικ6 μαq πoυ
6μω9 dxει εξελιxθε( o6μφωνα με τo πρoioτoρικ6 παρελθ6ν μαξ,. Kαι ακd-
μα, *H μελ€τη τoυ Σoλdριg ε(ναι το διαοτημικ6 ανdλoγo τηg θρηoκε(αg: πι
oτη μαoκαρεμ6vη σε επιστημη. H επαφη, η oπo(α απoτελεi τo διακηρυγμ€-
νo oτ6xo τηq μελ6τηq τoυ Σoλdριq, δεν ε(ναι λιγ6τερo αoαφ{g και oκoτειvr]
απ6 τηv κoιv6τητα τωv αγ(ων ι] απ6 τη Δευτ€ρα Παρoυo(α τoυ l.4εo(α. H
εξερειivηoη ε(ναι μια ιερoυργ(α πoυ χρησιμoπoιει τη γλιiroοα τηg μεΘoδo-
λoγ(αq. H φαoαρiα πoυ κdνoυν αυτoi πoυ αoxoλoUvται με τοv Σoλdριζ γι
vεται μ6vo εξαιτ(αq τηq αναμεν6μεvηζ εκπλr]ρωοηq τηq υπdοxεoηg, εv6g
ευαψελιoμoιi, δι6τι δεν υπdρxoυv και δεν μπoρε( να υπdρxoυv oπoιεoδ{-
πoτε γ€φυρεg ανdμεoα oτoν Σoλdριg και σrη Γη,. Moλov6τι o €oxατog
oκoπ6q τoυ μυθιoτoρr]ματoq τoυ Lem ε(vαι να 1ρηoιμoπoιηθε( τo o6μπαν
για vα μdθoυμε για τoν dvθρωπo, μπoρε( επ(οηg να ερμηvευτε( και oε €να

242. oΙ ΕΞοΓΗΙΝoΙ ΣΤΗ ΛoΓoTExNΙΑ ΚΑΙ ΣTΙΣ TEXΝEΣ
διαφoρετικ6 επ(πεδo ωg dvα επιxε(ρημα ενdντια oτιg πρoοπdθειεq επαφηg
εdν πριilτα oι dvθρωπoι δεv κατανoηooυν τoυg (διoυg τoυg εαυτoιig τoυq:
oo dνθρωπoq ξεκ(vηoε την εξερει-1νηoη dλλωv κ6oμωv και dλλων πoλιτι
oμιilν 1ωρig vα εχει εξερευvησει το δικ6 τoυ λαβιjρινθo oκoτεινιilv περα-
oμdτων και μυoτικιilν xιilρων και xωρ(q vα ανακαλ6ψει τι βρ(oκεται πioω
απ6 τιq π6ρτεg πoυ o (διoq oφρdγιoε,. Avτ(θετα με τηv 6ρευvα για τo ν6η-
μα τηq ζωι]q τωv Lindsay, Stapledon και CIarke, η ερευνα τoυ Lem απ€τυxε
vα μεταφiρει τo μr]νυμα 6τι τo πεπρωμ6vo μαg μπoρε( vα μη βρioκεται
oτα doτρα, αλλιi oε εμdq τoυq (διoυg. Τα μυθιoτoρτ]ματα τoυ Lem, περι
λαμβoνoμ6voυ τol; Solaris (τo oπo(o ε(ναι τo πριilτo πoυ μεταφρdoτηκε
oτα αψλικd), διαβdαιηκαν ευριiτατα oε Aνατoλr] και Δrioη, και τo Solaris
γυρ(oτηκε σε ταινια τo 1971 .
Παρd τιg πρoειδoπoι{oειg τoυ Lem για την αδυναμ(α μαg να κατανo{-
σoυμε τoυξ εξωγ]ινoυg και για την παιδιn] ηλικ(α τηq αvθρωπ6τηταg,
υπ{ρξαν πoλυdριθμα μυθιoτoρξματα επιoτημovικ{q φαvταo[αg τωv οπo[-
ωv oι oυψραφε(g εμπvεioτηκαv απ6 τιq πραγματικ€q πρooπdθειεg εvτoπι
oμoι1 εξωγ{ινηg ζωι]q με τη βo{θεια των ραδιoτηλεoκoπiων, αρμ]g γενo-
μ€νηg με τo πρ6γραμμα'oζμα* (ozma) τoυ Frank Drake τo 1960. Moλo-
νdτι τo θ€μα εixε {δη διερευνηθε( απ6 τoν Hoyle oτo €ργo τoυ For
Andromeda (Πρoζ τηv Avδρoμiδα, 1962) και απ6 τov Harrison Broινn στo
ερΥo Τhe Cassiopeia Affair (H υπ6θεoη Καooι6πεια, 1968), τo θ6μα τηζ
επαφr]g βρ{κε (oωg τηv κλαoικ{ τoυ περιγραφη oτo €ργo τoυ James Gunn
Τhe Listeners (oι αΚρoατiζ, 1972).Στo €ργο τoυ cunn η διdψευση των ελ-
π(δων μιαq μακρ6xρoνηg αvαζl]τηoηg απεικoνiζεται ζωηρd με φ6ντo πρo-
γρdμματα υπoλoγιoτιiiv τα oπo(α oxετ(ζoνται με την ιδ€α 6παρξηq dλλων
* Πριiγρομμα ozma: Πρωτoπoριακ6 τεiραμα ηζ aρευvαζ SΕΤΙ πoυ dρμσε τo 196ο απd τov
κoθηηοj τoυ Πονετιαημioυ ΚoρvΩ, Frank Drake, αιo Eθπκd Aοτερoοκoπεio Ραδιoαoτρouoμiοg
οτo Γκριν Mπαικ ηq Δυτιιi]q Bιρτξi!ια. To ο'ι'τlκε(μεvo τηq dρευvαq iiταv η αναξl]ηη εvδειξεων
εξoηιηζ ζωfξ μ6σιυ ραδιoοημdτωv' πρoεryoβvωv απ6 μακριvd ηλιακd συσιliμoτο 6πoυ ενδεχo'
μενωζ εΦ εμφαγιστεi και εξελι1θεl voημoorjη. o Drake μηoιμoποiηοε ραδιoηλεσκ6mo διαμa-
τρoυ 24 m ηα γo ερευηiοει τα ιioτρα T τoυ Tαiρoυ και ε τoυ Ηριδανon οτη συχν6τητα 1,42ο GH,
Tα οπoτελ6οματα fτov απoγoητευτικd. To πρ6γραμμα τι]ρε ην ovoμαοiα τoυ ατ6 τηv πριγκiπlo-
σ,t 'oζμo πoυ riταν κυβερι-niτηq οτη φαπασιικi Χd,ρα τoυ oξ τoυ oυψραφ6α L. Frank Baum, ο
oπoioq υπoτiθεται 6τι ετικοινωνεi με τo μιiγo του oζ με ραδιoφovικιi κι1ματα. (Σ.ιM.)

243. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMοYΣ
κ6σμων. o Cunn εξετdζει 6xι μ6νo τα πρωτ6κoλλα επαφtjg και τιζ διαψε0-
oειg αλλd και τιq πιθαv€q επιπτιiloειq τηq επαφ{q oτo πρ6oωπo τoυ lερε-
μ[α, o oπoiog ε(ναι o ηγ€τηq εv6g θρηoκευτικoιi δ6γματoq πoυ αρvε(ται
τηv ιiπαρξη εξωγιiιvη<, νoημooιivηq.
'oλα αυτd τα θεματα _
η κooμικl] πρooΙΠικη τηq ανθρωπdτηταg oε αx€-
ση με τoυζ εξωγι]ιvoυq, oι πριiιτεq διερευν{oειg τηζ φι]σηζ των εξωγ]ιvωv
και η επαφtj με εξωγt]ιvα vo{μoνα 6ντα'θα oυνε1(ooυν vα απoτελoιiν oτη
διdρκεια του αιιilvo αvτικε(μενo oυνεxo6q μελiτηq με τρ6πoυ9 πoυ γ(νoνται
oυvεxιbq λεπτoμερ€σrερoι. Στην παρdδooη τηg κooμικl]q αvαζl]τηoηg εξω-
γηινωv, oι μεταγενεσιερoι oυψραφεiq συχvd δεν εφταvαν στα μεταφυoικd
ιiιpη των Stapledon και Clarke, πλην 6μω9 υπl]ρxαv αvoιμo( oρ(ζoντεg για
τηv εξ€ταoη ειδικ6τερων θεμdτων 6πωg oτην περ(τπωoη τoυ C. S. LeΛ/is, o
oπo(oq εαι(αοε αιo xριαιιανιoμ6. Στην iδrα λoγιn] o James Blish oτo €ργo
τoυ A Case of Conscience (Zιiημα Συvεiδηoη' 1958) Περιεγραψε fναv Iη-
οoυ(τη ιερ€α και βιoλ6γo, o oπoloq €πρεπε vα μελεπ]oει τιξ εΠιτπ6σειζ
απ6 τηv ανακιiλυιpη voημoνων ερπετιirv, τα oπoiα κατoικo6oαν τoν πλαv{-
τη ΛιΘια (Lithia). oι φαvταoτικEq περιγραφig εξωγηινων o0μφωvα με την
παρdδoση τoυ clement oυνεx(oτηκαν κυρ[ωg απ6 τoν Robert Forward, τoυ
oπo(oυ τα tρyα Dragon's Εgg (Τo Aυγ6 τoU Δρdιωυ, 1980) Κα Starquake!
(Σειαμ69 oτα Aστρα, 1985) περιγρdφoυv τη ζω{ oε dναν αoτ€ρα vειρo-
ν[ωv,* €ναv εξαιρετικιi πυκν6 αοτEρα αιoν oπo[o μια γεvιd διαρκε( 37 λε-
-
Ααιlραq vετρoγiov. o ασιiραζ ετρoνiων εivαι τo υ"π6)Σιμμα απd ηv κατιiρρευη ν"περκoιvoφα_
νιi,ν διιiφoρωv τι,πων. oι θεωρ(εq υττoσηριΦυv 6π ατoτεkiται κυρiωq oτ6 €τρ6ιπ. 'Εxα πoλs υ{ηλli
θερμoκραοiα και διαηρεiται oε δυvομllli ιooρρoπiο βιioει ηq απαγoρευ.τιl:liq αmjq τoυ Πdoυλι, η
oπoiα εμπoδξι ηv παραπiρα κoτι1ρρευη' 'Εναq συηθιομlvoq ασιdβrq νετροviωv !xει μζα μεταξi
1,3 και 2'2 ηλιακεζ μΦζ και η ακτινα τoυ κυμοivειaι αγdμεσα σε io με 20 χλ6μεrρα' Αυτιi τα νoυμρα
oδηγoriν οε τruκνιiητεg τηζ τdhζ ηζ τruκvητιrζ των τruμjνιυν, η oπoiα αυξιivεται κοΘoζ τρoχωρoιjμε
ατ6 ηv εlιφcivεια πφg τo εoωτερικ6 τoυ. Kοτιi η βαρι.τuοi καTιiρρευη εv6q dσrρoυ μ μηdλη μdζα
ση φιiη ηζ aκρηξηζ εν69 ιπερκαιvoφαvοljq, o ααι!ρζ Eτρoνiων τoυ παραμdξι Φι μικρri μdζα και
μικρη ακτivo. Αιπ6 ημαiνει dτι lχει εξαιρειικιi μικρ6τερη ρoΦ αδριivεlαζ. Για λ6Yoυq διoτiρηoηg ηq
mρoφρμriζ, η γι0ν1ακη τα1ητα του ααιiρα vετφνiιυν t'ιtται εξαιρεπκci μηιiiη. oι ψωαιoi ααιεριq
vειφνiων d1oυν τεμδoυq διoπερισ"ιρφ{q πoυ κ!μαιγo}ται ανdμεσα σε 1,5 ms και 3οs. To βαρυακo
πεδio oην ετπφι:iνειi τoυζ εtγoι βχρι και 3 x 1οι] (ρoρ6q ισχυρ6τερo οπ6 τo βαρυnκ6 πεδio σηγ εττιφα'
ι'ειο ηq Γηq. Aιπ6 ημiνει 6ο αv η μιiζα oαq εivοι sο ξ τo βιiρoq ooq σην εττιφιlvεια τoυ αo-ιlρα θα
εivοι 2.4ο0.000.ο00.ο00.00ο N, ενιi oην ετιφιivεια ηζ Γηζ ειναι μ6νo 80ο N περiπoυ. Η τα1ιiητα διo-

244. oΙ ΕΞΩΓΗΙNoI ΣΤΗ ΛoΓoΤEΧΝΙΛ KAΙ ΣTΙΣ TΕxNEΣ
τrrd. o David Brin διερειivηoε με oξυδερκιj τρ6πo ακ6μα και τηv ιδ€α τηq
ζωηζ σιoν 'Hλιo σro εργo τoυ Sundiver (o Δaτηg τoυ 'Hλιoυ, 1980). H ιδεα
τηg ραδιoεπικoινων(αg ερευv{θηκε ακ6μα περιoo6τερo απ6 ivαν απ6 τoυ5
πρωτoπ6ρoυ9 oε αυτ6 τo πεδ(o, τoν carl Sagan, τoυ oπo(oυ τo μυθιoτ6ρη-
μ.1 Contact (Επαφη' 19s5) βαo(ζεται σε μια επιστημoνικη 6ρευvα πoυ κατα-
λι]γει,6πωq oυμβα(νει και oτα μυθιoτoρ{ματα τoυ Arthur Clarke,6τι τo
αληΘιν6 πεπρωμ€vo τηζ ανθρωπ6τηταζ βρ(σκεται αια doτρα.
Ταυτ6xρovα, τα περιoα6τερo εξελιγμ6να διαoτημικd μυΘιαιoρ{ματα
πdvω oτα ixνη τoυ Burroughs δεν €xαoαν πoτ€ τη γoητε(α τoυζ και την
αvαγvωoιμ6τητd τoυq. Aυf1 την παρdδooη ακoλoυθoιjv τα εργα τoU
David Brin Startide Rising (1983) και The Uρlift War (1987). H oυνε1ιζ6με-
νη απoδoxη αυτι]g τηg παρdδooηg oτo πεδ(o τηg επιoτημovικl]q φαvτα-
o(αg απoδεικν6εται απ6 τo γεγovdg 6τι αυτd τα μυθιoτoρι]ματα κ€ρδιοαν
την αν6τερη τιμ{ πoυ πρoοφ€ρεται oε αυτ6 τo πεδ(o, τo βραβε(o Hugo.
Moλoν6τι qoυμε δει μ6vo ην κoρυφt] τoυ παγ6βoυνoυ σε αυτη τηv εξε-
ταη oριoμEνωv κλαoικιilν fργων απ6 τo 1ιilρo ηq επιαιημovικ{q φαvιαo(αq,
ε(ναι εξ(ooυ oημαvιικ6 vα παραηρησoυμε 6τι o εξωψjινog δεν απoτ*oι]oε
τo κιJριo θ€μα για κdθε oυψραφiα επιαιημovικ]g φαvtασιαζ. τo Πιo γνωστ6
παρdδειγμα σιιζ Hνωμενεζ Πoλιτε(εg ε(vαι o lsaac Αsimov (19201992). Mo-
λov6τι o Αsimov ουγκρ[νεται oυxvd με τoν Αrthur Clarke ωq πρog τη δημoτι
κ6ητα αλλd και για dΜoυg λ6γoυ' η αντiΘεoη αη αιdoη τoυq απlναντι
φΨiζ ατ6 ην εττιφd.€ιο τoυ τλαqη εivαι 15ο.0ω tm/s, δη)οδ{ τερi
πoυ τo μo6 ηq τα1sτηταq τoυ φωτdq. Αυτ6 ημοiει ιiπ η ηλεκιφμα-
γηπ{i oκπvoβoλlα μτoρεi vα διαφΙjει αττ6 τoν ασιdρα. Η nατμ6οφαι
ρα, τoυ dσιρoυ θα εχει τdχζ 1m και η εττιφd€tα του dσιφν αποτελεi
ται απ6 ατομικoι1q τιυρrη€q και ηλεrιβπα. Η oυαιοοη τoυ εoιπερικo{
εiναι πρoβλημαnκ( και ,ιεται τερισσmερo τφβληματκ( καθξ π'
οιriξoυμε αιoν τιυρl]vα. Στα αιηττnoμοτα επαημο'ιικηζ φαιτοσiζ, το
ιπτΞρτιυκvo υλκ6 τoυ τορr]να οτoκσλiται ,lνετΦιoυμ,, 6ρog του 1ρηα-
μoπoωiται αιq ετποηφιικεq εργασIεq. Mερικεq φρlq xρησιμoπoιε{τοι
η 6κφροη .rj εκφυλοβων νειρoviωυ,, η oπoiα δε 1'1ιειoι καθoλικιi
απoδει"π( δι6π τρoιπιoθθιει τηv απoδoμi κriτoιωv ι'πoθ6σεων. oι ασd-
ρεq νειρoνioν εΙnβραδιγo'ιαι με πoλri αργ6 ρυθμd πoυ κυμαiνεται ατd
ισ'' μqρι Ι0-'' δειrιερ6λεΙιια oε κιiθε τεριαιρoφli. 'Eναg ασιdραζ νετρo'
νiωγ με τεριoδo α{μερα 1s και ψ ρυθμ6 εmββδwηg Ισ'5 s oε κιiθε πε-
ριαιρφli, επειτα απ61flια μ6ιrα θα d1ει περioδo t,o3 s. (ΣτM.)
231

245. ZοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
σrouζ εξωγηιvouξ ειvαι εvruπωσιακη: 6λεq oι οειρdg €ργων πoυ εξ€δωoε τo
'lδρυμα Αsimov και αυτiq τωv ρoμπ6τ (oι oπolεg τελικd σUvδaoντov μεrαξιj
τουq) δεv αvαφ€ρoνται oε εξωγr]ιvoυq. Moλov6τι o Αsimov 1ρηoιμoπoηoε
εξωγ]ιvoυg στα πρωτα ο0vιoμα €ργα τoυ, oτα ι ,λα μυθιαιoρ{ματd τoυ,
πoυ fγιναν ηg μ6δαq, δεν εμφαvζovται εξωγt]ινoι. M6νo oε €vα oxετικd τε-
λευτα(o Eργo τoU, στo rhe Gods Τhemselves (oι.tδιoι oι Θεoι 1972) 0ΙΙ6ρ-
xoυν εξωγ{ιvα 6ντo. Σιjμφωνα 6μωq με τα λ6για εv6g κριτικoιi, oι εξωγι]ιvoι
τoυ ΑSimov <oυγκαταλ€γovται ανιiμεoα oτoυq πιo oυναρπααιικoιiζ Kαι πει-
oιικo6g εξωγι]ιvoυq πoυ εμφανiαιηκαv με1ρι τιirρα αιην επιoτημoνικt] φα-
νταo(α,. Επ(ηg, ε(vαι οημαvιικ6 vα oυvειδητoπoιl]ooυμε 6τι, ακ6μα και για
μερικoιlq απ6 τoυq περιoo6τερo πoλUδιαβασμ€νoυs ουψραφε(q επισιημoνι-
n]5 φαvιαo[αg, oι εξωγl]ινoι δεv απoτελoσoαv βαoικ6 μ€ρog τηg ιiπoιpr]g
τoυζ για τov κ6σμo η κριηριo δημ6oια9 αναγνιilριοηq.
Επιπλioν, θα πρdπει vα θυμ6μααιε 6τι τo θ€μα τωv εξωγ{ινων απoτε-
λo0oη β€βαια, μ6vo avα μικρ6 μ€ρoq τoυ καθoλικotj oκoπoιi των iργωv
επιoτημovικr]q φανταo(αq. Θ6ματα για τη oxdoη αvιiμεοα oτηv ανθρωπ6τη-
τα και στo oιiμπαν μπoρo6oαv να μελετηθo6v χωριζ τηv παρoυo(α εξωγ]ι
νωη 6πω9 μπoρo6oαv και τα dλλα θ€ματα πoυ oυζηι]θηκαν πρoηγoυμ6-
vωg. Ακ6μα, θα μπoρoιioε κdπoιog να ιαxυριoτεi 6τι τo oΝfo K0μα> 6ργωv
επιoιημoνικ{g φανταo[αg, πoυ ιiρxιoε oτη δεκαετ[α τoυ 196ο, απoφε0γo-
νταg τα παραδooιακd Θiματα, απ€φευγε επ[oηq τo πoλυδoυλεμ€νo ΘEμα
τωv εξωψ]ινων περιoodτερo απ6 6οo η oυμβατικl] επιστημovικη φαvταo(α.
Πdvιωg, η πoο6τητα και oι oτ6xoι τωv €ργων επισrημoνικηζ φανταoiαq
πoυ αvαφ€ρoνται oε εξωμ]ιvoυg κατd τη διdρκεια τoυ 2Ooιi αιιilνα εiναι
αληθινιi εντυπωoιακd, 6πωq εντυπωoιαn] εiναι και η γoητε(α πoυ αoκo6ν
oτo κοιv6' Αυπ] η γoητε(α ε(vαι ιδlαiτερα φαvερ{ oτηv επιτυx[α πoυ ε(xε η
επιoτημovιn] φανταo(α στην τηλε6ραση και στov κιvηματoγρdφo, μια επι
τυ1iα πoυ φαιν6ταv vα μηv fxει 6ρια oτo δε6τερo μισ6 τoU 2006 αιωvα.
Παρd τη φαvταoiα και τηv καιvoτoμ(α πoυ xαρακτηρ(ζoυν τα εργα εlΙιστη_
μovικ{g φαvταo(αq _ καt 6oα πραγματε0oνται τo θcμα των εξωγr]ινων -
αυτd θα εξαv περιoριoμ6vη αναγνωoιμdτητα εdν δεv αoxoλoιivταν με τo
ε(δoξ αUτ6 τα οτπικd μ€oα. H €κρηξη παραγωγηζ ταιvιι.iν με ΘEμα ιoυq

246. oΙ EΞοΓΗΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓoTΕxNΙA KΑΙ ΣTΙΣ TΕxNEΣ
εξωγηινoυζ dρχισε σχεδ6ν ακριβιi}ζ στo μ€σo τoU αιιιvα, για λ6γoUζ πoυ
πιθαν6τατα ελdxιoτα oxετ(ζovται με τηv επιoτι]μη και περιoodτερo €xoυv
να κdνoυv με τo ξ€oπαoμα τoυ Ψυxρo0 Πoλ€μoυ και τηv παρdvoια αxετι
κd με τoυg κoμμoυνιoτ€q. oπoιαδ{πoτε κι αν ειvαι η αιτ(α, φαiνεται 6τι, oε
κdπoιo βαθμd, o κινηματoγρdφog ακoλoιjθηoε τα (δια
βι]ματα με τα μυθι
στoρηματα επιστημovικηζ φανταo(αq 6ooν αφoρd oτην εξ€λιξη τωv εξω-
γ{ινων, ξεκινιiiνταζ με τoυξ απλoiκoιiζ εξωγr]ιvoυq των πριilτων xρ6νωv
τoυ 1950 και φτdνoνταq oτηv ωριμ6τητα τωv μUσrηριωδdlν, υπαρξιακιilv
και επιπλioν αθ€ατωv εξωψ]ιvωv τoU Αrthur Clarke και τoυ Stanley Kubrick
oτηv ταιv[α 2001: A
'ρace
odyssey καΘι7g και των τεχνoλoγικιi αvιirτερων
εξωγ{ινωv,6πωq εμφαν[αιηκαv στην κινηματoγραφικ{ μεταφoριi τoυ €ρ-
γoυ τoυ Carl Sagan Contact (Επαφιi' 1997).
H αιφν(δια και ταχεια επιτυ1iα τoυ θ€ματoq των εξωγηιvων σtoν κιvη-
ματoγριiφo εκτιμdται γενικd 6τι dρχισε με τηv ταιν(α τhe Thing (Τo Πρdγ-
μα, 1951), η oπoια ηταv βαoιoμ€vη oτo €ργo τoυ John CamρbeΙ| (ivho
Goes Τhere?, (πoυ αναφ€ρθηκε πρoηγoυμ6vωq). Aπoκλ{θηκε oεξαlρετo
παρdδειγμα ταιν[αq επιoτημoνικrig φαvταo(αq, και (η ταινια με τη μεγαλιi-
τερη επιρρo{ πoυ €δωoε τo Eναυσμα για τηv €κρηξη παραγωγ{g ταινιι1ν
με εξωψ]ινoυq_τ€ρατα oτη δεκαετ(α τoυ 'l95ο). o James Αrnes υπoδU6ταv
€να αvθρωπoειδEg φυτ6 πoυ φτdνει με €ναv ιτπdμεvo δισκo (Unidentified
Flying objecξ UFo) σε μια αρκτικ{ βdοη και oπιiρνει τoν τρ6μo. Τov (διo
xρ6vo εμφαν(oτηκε τo, απ6 ηθικl] dπoψη περισσ6τερo πρoxωρημ€vo, €ργo
με τ[τλo Γhe Day the Εarth Stood Still, αιo oπo(o o εξωγr]ιvog Kλαdτoυ και
το ρoμπ6τ πoυ τoν oυνoδειjει πρoσπαθoυv vα περιoρ(ooυν τηv ανθριilπι
vη β(α. To '1953 εμφαν(στηκαv μερικdg οημαντικ€q ταινιεζ με εξωψ]ιvoυq,
oτιq oπo(εq περιλαμβdvεται μια διασκευη τoυ War of the Worlds. H ταιν(α
διαδραματiζεται τιilρα oτη oιiψρovη Kαλιφdρνια αντ( για τηv Αγγλ(α τηq
δεκαετ(αg τoU 1890. H ταιvια /, Came from outer
'ρace
(Aυτ6 πoυ ιiρθε
απ6 τo απιbτερo Διdoτημα, 1953), βασισμdνη oτo €ργo <Τhe Meteor) τoυ
Ray Bradbury, παρoυo(αζε εξωγηινoυζ τωv oπo(ωv τo διαoτημ6πλoιo oυ-
ντριφτηκε oτη Γη. oι εξωγηινoι μπoρoιiν vα αλλdζoυv μoρφη και αvτιγρd-
φoυν ανθριilπoυq Yια να τoυζ βoηΘ{ooυν oτηv επιoκευ{ τoυ διαoτημ6-
πλoιo6 τoυq. Η ταιv(α Γhls lsland Εaιth (Aυη η vησδα πoυ λ{γεται Γη'
2i3

247. ZΩΗ ΣE AΛΛoYΣ KοΣMoYΣ
1955) αναφ€ρεται σε aναν επιστημoνα πoυ καταφειiγει σε εναν dλλο πλα-
vητη, με τηv ελπ(δα 6τι η ασπιδα τoU εναντιoν τωv ατoμικιιv 6πλων θα ει
ναι τo (διo απoτελεoματικ{ και θα τoν Πρoστατaψει απ6 τιg επιθfoειg τωv
εxθριilν _
μια ξεκdθαρη αναλoγ(α με τοv Ψυ1ρ6 Π6λεμo πoυ τ]ταv oε πλl]-
ρη εξ€λιξη πdνω oτη Γη. Γενικd δε Θεωρε(ται oπoυδα(α ταιv(α' oτην πραγ-
ματικ6τητα εχει χαρακτηριστεi ωq oεξαιρετικd κακl] ταιν(α". Η ταιv(α
lnvasion of the Body Snatchers (Ειoβoλξ κλεπτιΙιv oωμdτωv, 1956) 6χει χα-
ρακτηριστει (μια €ξυπνη και εξεζητημ€νη ταινiα... πιθαv6ν η πιo oυζητημ6-
vη ταιν[α με αξιoλ6γηoη B oτηv ιoτoρiα τωv αμερικανικι1ν ταιvιιitv,. H ται
ν6 Εarth vS the Flying Saucerr (Γη εναwbv ιπτdμενωv διioκωv) εκμεταλ-
λειiτηκε τη μαν(α για τα UΕo πoU {ταν διdxυτη oτov κ6oμo και κoρυφιilΘη-
κε με €να επειo6διo μιixηq πιiνω απ6 τηv oudσtγκτov. Tη xρoνιd πoυ εμ-
φαvioτηκε η ταιvο Forbidden Planet (AπαYoρευμivoι πλανιiτεq), 6τoυ oι
εξωγι]ινoι {ταv ζωvτανoi και αθ€ατoι, κατoxυριilΘηκε η θ€oη των εξωγ{ι
vων στov κιvηματoγριiφo. H αυψ] τηg διαoτημικ{g επoμ]q, πoυ ακoλo0Θη-
oε τov επ6μεvo xρ6νo, κoριiφωoε απλιig τo εvδιαφ€ρoν _ και τo δυναμικ6
ρεαλιoμ6
_ τ€τoιων ταινιιilν.
Kατd η δεκαετ(α τoυ 1960 oι εξωγ]ινoι σιιζ ταιν[εζ ωρiμαoαν με αξιo-
oημε[ωτo τρ6πo. Ενr.b εξακoλoυΘo6oαv vα Παρdγovtαι κινηματoγραφικιi 6ρ-
γα με εξωγr]ινoυ9 η τηλεοτπικ{ σεlρ6 tar Τrek, τα επειo6δια τηg oπo(αg αρ-
xικd παρoυoιdoτηκαv απ6 τo 1966 μεχρι τo 1969, ηιvε κdτι πoυ dμoιαζε με
φαιv6μενo λαiκl]g κoυλτoιiραg. H σειρd αυτη, η oπoiα υπενθ6μιζε αιoυq Θε-
ατ€g oτην αρχη κdΘε επειooδ(oυ 6τι oκoπ69 τηq απooιoληq {ταν "η αναζl]-
τηoη v6ωv μoρφηζ ζωηζ και ν€ων πoλιτιoμιilν,, πραγματε6τηκε πoλλd απ6
τα επειo6δια με εξωγι]ινoυq με ευρηματικ6 και αξιομνημ6νευτo τρ6πo. H τη-
λεoτπικη αυι] oειρd, η oπofα δημιoυργι]θηκε απ6 τov Cene Roddenberry,
{ταν τ6οo δημoφιλl]g ωoτε δημιoιiργηoε €vα πλt]Θog φαvατικιirν ηλεθεα-
τι1ν, κdπoιoι απ6 τoυq oπo(oυg αναμφ(βoλα γoητε6oνταv εv γ€νει απ6 τα
διαoτημικd ταξ(δια, ενιil dλλoι oυνεπα[ρvονταν απd τov τρ6πo με τoν oπo(o
εξεταζ6ταν τo θ€μα τωv εξωγηινωv. Απ6 τη oειρd αυτη πρofκυψαν μια dλλη
τηλεoπτικr] σειρΦ η sfar Trek: Τhe Νext Generation (198/), oχtω κινηματo-
γραφικ€q ταιν(εg πoυ γυρ(oτηκαν αΠ6 τo 1979 μεΧρι τo 1996, καΘιitg και oυ'
v6δρια για τη σε.ρ6 itar Τrek τα oπoiα παρακoλoιiθηoαν πoλλd dτoμα.

248. oΙ ΕΞΩΓΗΙNoΙ ΣTιΙ ΛoΓoTΕxNΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TEXNEΣ
Τηv ταραxιiδη δεκαετ(α τoυ 1960, oι ιivθρωπoι 6γιναν μdρτυρεg αφε-
v6q δoλoφoνιιilv και αφετdρoυ τηq πρooεδdφιoηg τηg απooτoλι]g Απ6λλων
oτη Σελt]νη. τo πιo σημαvτικ6 γεγov6q (oωq κατd τη δεκαετ(α αυι], 6oov
αφoρd στo θ€μα των εξωψ'1ινων, ε[vαι τo 6ραμα τoυ Αrthur Clarke για την
κoσμικη πρooπτικη τηq αvθρωπ6τηταg, τo oπoιo €λαβε odρκα και ooτd
στηv κιVηματoYραφικ{ ταιv(α 2001: A
'ρace
odyssey (1968)' Στηv ταιv(α
γιν6ταv Θεαματικη αλλd Περιoρισμaνη xρ{oη τoυ θ€ματoq τoυ εξωγι]ινoυ.
8αoιζ6ταν στη σιjντoμη ιπoρ[α τoυ Clarke olhe Sentineh' ("o Φρoυρ6g,),
πoυ γρdφτηκε τo 1948. H μυοτικιoτικl] επεξεργασια τoυ θ€ματoq απ6 τov
παραγωY6 και διευθυvι] stanley Kubrick πρoηγαγε τιζ ταινιεζ επιστημoνι-
κ{g φανταo(αg oε νιio επ(πεδo. Τα γυρ(oματα κρdτησαν 5 χρ6νια και τo
κ6oτo9 αν{λθε στα 10 εκατoμμυρια δoλdρια. Yπηρξαν πoικftεg κριτικfq,
αλλd η ταινια oιjντoμα €γινε κλασικη και σUζητηθηκε ευρJτατα, αν και δεv
καταvot]θηκε απ6 6λoυζ. E(ναι oημαντικ6 6τι τo 200l dγινε δημoφιλ6g και
doκηoε επιρρoι] oτoν κ6oμo ωζ ταινια και 6χι ωζ βιβλ(o. lV6νo μετd την
επιτυχ(α τηζ ταιv(αζ o clarke €γινε o δημoφιλfoτερoq ουψραφ€αq €ργωv
επισrημoνικηζ φαvταoiαg σε 6λo τov κ6oμo. l4oλoν6τι τα διηγr]ματα oε
συνdχειεζ και oι ταlνkζ 2010: odyssey Τwo (τo βιβλ(o εκδ6θηκε τo 1982, η
ταιν[α γυρ(oτηκε τo 1984), 2061: odyssey Three (τo βιβλ(o εκδ6θηκε τo
1988) και τo 300l:τhe Final odyssey (τo βιβλ(o εκδ6θηκε τo 1997) UΠηρ-
ξαν λιγ6τερα επιτυχημ€vα, o αντ(rιυπog τoU ιδιoU τoυ 200t θα γιV6ταv αι
oΘητ69 oε 6λo τov oιιilνα.
Στη διdρκεια τηq δεκαετiαg τoυ 197o γUριστηκαν δι1o ιδια(τερα επιτυ-
xημ€vεq ταιv(εg oτιq oπolεq εμφαν(ζoνταν εξωγηινoι. Στην ταινiα Star Wars
(Π6λεμo9 των Aστρων, 1977) oι Πoλιjχρωμoι εξωγ{ιvoι απoτελoιioαv μE-
ρoζ μιαξ διαστημικηζ περιπετειαζ πoυ εκτυλιoo6ταv απ6 τoν Αρη τoU
Burroughs μdxρι τo γαλαξιακ6 xιtlρo, πριiγμα πoυ εξε γ(νει oυxvd πρoη-
γoυμfνωg με τα μυθιοτoρ{ματα επιoτημovικl]g φαvταο(α5, με τη διαφoρd
6τι τιilρα αυτd τα ληα μυθιστoρηματα ε(χαν κατoρθd]σει vα γ(voυν ταιν(εg.
Eπειδη oι μα1ητ€g τηξ ελευθερ(αζ αvτιμετιilπιoαν απoτελεσματικd τη σατα-
vικη γαλαξιακη αυτoκρατoρια, oι εξωγηινoι €παιξαν €ναv λψ6τερo εγκεφα_
λικ6 ρ6λo. H oυνε1ιζ6μεvη επιτυx(α των oειριilν lhe Εmρire Strikes Back (H
αυτoκρατoρfu αvτεπιτ[θεται, 1980) και rhe Return of the Jedi (H επιoτρo-
2i5

249. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KοΣMοYΣ
φη τoυ Τζεvτdι, 1983), με την κιvηματoγραφικη απ6δoση τωv Yoda, Εwoks
και Jabba τηg φυλr]q τωv Hutt, απ€δειξε ι1τι τo διαoτημικ6 μυΘιoτ6ρημα
oτo τ€λoq τoU αιι1να δεν ι]ταv λιγ6τερo δημoφιλdg απ6 τ6τε πoυ o
Bunoυghs επιν6ηoε αυτd τo ε(δog.
H ιiλλη ταινiα, Close Εncounter of the Τhird Κind (Στεvig Επαφ€q τρi-
τoυ Τιπoυ' 1977), στηριζ6ταv oε dνα περιαo6τερo (Πρoσγειωμaνo) Θ€μα,
τη oυνεxη Yoητεiα πoυ ασκoιjσαν τα Uto στo κoιν6 (καθιirq καi στoUξ επι
στημoνεζ). H ταιν(α, την oπo[α oκηνoθ€τηoε o Steven Spielberg, πηρε αU-
τ6ν τov τiτλo εξαιτιαζ τηζ κατηγoριoπoiηoηq τωv επαφιiiv με Uto πoU
oφε εται oτov αστρov6μo J. ΑΙlen Ηynek (o oπo(og €κovε μια oιivτoμη εμ-
φdνιoη οτην ταινια), 6πoU τo (τρiτo ε(δoζ, oημα(νει φυoικη επαφ{ (δε(τε
τo επ6μεvo κεφdλαιo). H ταιv(α πρoκdλεoε ζωηρr] αγων(α και τo α(oθημα
κατdπληξηq πoυ μπoρo6ν νο πρoκαλ€ooυν oι εξωγηιvoι, oυvαιoθηματα
πoυ κορυφιiiθηκαv oτην τελευτα(α oκηv{ 6πoυ oι dvθρωπoι και oι εξωγ{ι
voι επικoιvωνoιjν με μoυoικo0q τ6voυq.
Για vα 0λoκληρ6σoυμε τoν κιiκλo των oυζηιjoεωv πoυ αφoρoυv στα
€ργα τωv LassΛ/itz και Wells τoυ ] 897, πρ€πει να αναφερθoιiμε oτιg ταιv(εg
πoυ γυριστηκαv τo τελεUταιο τEταρτo τoυ 2ooιi αι6να και διερευvoιjν τα
δι]o αντiθετα dκρα τηg φ6oηq των εξωγ]ινων, δηλαδr] τo καλ6 και τo κα-
κ6. H ταιv[α Alien (o εξωγιiινoζ, 1979), τη9 oπoιαξ σUvdχεια υπ{ρξαv oι
ταιv(εg,4/lens (oι εξωγξινoι, 1986), Alien lll (Εξωγljιvog lιι' 1992) Καl Alien
Resurrection (H επdνoδoq τoυ εξωYηιvoυ, 199l), πρoκdλεσε €vτovo τρ6μo
καθιirg, o6μφωνα με τo oεvdριo, oι ιiνθρωπoι πoυ επιoκfπτovται κdποιoν
πλαv{τη δ€xoνται επ[θεοη απ6 πλdoματα, €vα απ6 τα oπο(α αναπαρdγε-
ται μ€oα oτo σωμα εν6s μ€λoυζ τoU πληριilματog και δραπετει1ει πρoκαλιir-
νταg τρ6μo ατo πλl]ρωμα.
H εξαιρετικιi δημoφιλr]g ταlν(α lndependence Day (Hμ€ρα αvεξαρτησ(αζ,
1996) παρoυσ(ασε για dλλη μια φoρd με γραφικ6 τρ6πo τηv πρ6θεοη των
εξωγηιvωv vα ειoβdλoυν αιη Γη. Στoν αντiπoδα τηg ταιvιαζ αυτηζ, η ταιν(α
Ε'Τ: Τhe Εxtrateπestrial (o εξωΥηινoζ, 1982) παρoυσ(ασε fναν αξιαγdπητο
εξωYηινo πoυ €μεινε oτη Γη 6ταν τo διαoτημ6πλoι6 τoυ αναxιirρηoε εoπευ
σμ€να. o Ε.T καταδι6Kεται απ6 φιλ6πoπτoυ9 κUβερνητικoιis επιαιt]μoνεq,
και τα παιδιd τov βoηΘoιjν. MαΘα[vει απ6 τoυζ φiλoυζ τoυ μερικ6q oπ6 τιg

250. οΙ ΕΞΩΓΗΙNoΙ ΣTΗ ΛoΓoTExNΙΑ KΑΙ ΣTΙΣ TΕxNΕΣ
συνηθειεs τηs Γηg, αλλd αρρωαια(νει και πεΘα(νει. Στη oυvdxεια επαv€ρ1εται
oτη ζω{ και, με τη βοl]Θεια των παιδιιitv, δραπετει1ει με τo διαoτημdπλoιo
πoυ γιiριoε π(οω για να τoν πdρει. Τo γεγoν6q 6τι η ταιν(α €γινε η μεγαλιjτε-
ρη εμπoρικt] επιτυx(α τoυ αιιilνα αιo 1ιilρo τηq επιαιημoνικ:'1g φαvιαo(αg μ€-
1ρι ηv εμφdνιoη τoυ ]urassic Pa* €τειτα απ6 μιo δεκαετ[α, απoδεικνιjει 6τι
τo κoιv6 πρoτιμo0oε τoυζ καλoκdγαθoυg εξωγηινoυq αντ( για εκε(voυg πoυ
πρoκαλo6ν τρ6μo. H oειρd,4ieη μoλoν6τι δημoφιλl]q, δε oημεiωοε την iδια
επιτυxiα με τηv ταιv(α ε.Ι H δημoτικ6τητα πdvτωg δεv εfxε τ(πoτα vα κdvει
με τηv πραγματικ6τητα και παρfμενε γεγov6q 6τι, εvιir o E I και o Alien πα-
ρoυo(αζαv εξωψ]ινoυq με διαφoρετικ€g φ6σειζ, oι επιoιημoνεq δεν εfiαv την
παραμικρ{ ιδ€α πoια t]ταv oτην πραγματικ6τητα η επικρατ€oτερη.
Mε τo τ€λog τoυ αιιilvα, oι εξωψjινoι, πoυ εξαν επινoηθε( μ6λιζ πριν
απ6 1oo χρ6vια, κατ€ληξαν να καταλdβoυν 6ναν κεντρικ6 ρ6λo oτη λαiκt]
κoυλτoιiρα και oτα €ργα επιoτημovικr]g φανταo(αg. Στη διdρκεια τoυ αιιir-
να μπoρo6με vα ιpηλατηooυμε διdφoρεq oμdδεg €ργωv επιoτημovικι]<
φανταo(αq, oι oπo(εg εκφρdζoυν διdφoρεg παραδooιακ€g αvτιλ{ψειq για
τoυg εξωγrjινoυq. o τερατιilδηg εξωμ'1ινoq _ πoU πρωτoεμφαv(oτηκε απ6
τoν Wells, αναπτιixθηκε απ6 τov John Campbell και oτη oυν€xεια απεικovi
στηκε στην ταιν(α , /lens _ απoτελε( oiγoυρα μια απ6 τιq περιoo6τερo δυ-
νατ€q και ζωντανfg απεικoν[oειg πoυ εμφαν(oτηκαv oε ταινiα. oι ψεUτoη-
ρωικ€q περιπ€τειεg με εξωγ]ιvoυq, fνα θ€μα με τo oπo(o αα1oλl]θηκε αρxι
κd o Burroughs και oτη oυν€xεια πoλυdριθμoι oυψραφεiq, απoτυπιilΘηκε
στηv ταιν(α itar Wars. Περιoo6τερo διioκoλo για τηv απεικ6νιoη oε ταιν(α
{ταν η xρηοιμoπoiηoη τoυ εξωγr]ιvoυ οε ox€oη με τηv κooμικt] πρooτπικ{
τηq ανΘρωπ6τητα9, απ6 τo πνευματικ6 ταξ[δι τoυ Lindsay oτην dπειρη
€κταoη τoυ xιilρoυ και τoυ xρ6νoυ 6πωq απoτυπιiiνεται oτoν Stapledon,
και απ6 εκε( απ6 το περιoριoμ6νo θρηoκευτικ6 ταξ(δι τoU Lewis oτo κoομι
κ6 6ραμα τoυ Clarke. Παρd ταιiτα, η ταινb 200l: A Space odyssey κατ6-
φερε vα απεικoν(oει ακ6μα και αυτ6 τo ε(δog εξωψ]ιvoυ. Τελικιi, η ελπ(δα
για τηv oυτoπ(α μEoω τωv εξωγ'1ινων, η oπo(α με τ6oη αιoιoδoξ(α αvτιμε-
τωπioτηκε απ6 τov Lasswitz oτo τiλog τoυ 19oυ αιιirνα, €βριοκε ακ6μα
oπαδofg 6πω9 o Clarke, o oπo(oq υπl]ρξε γ€ννημα τηg Bρετανικηζ Αυτo-
κρατoρ[αg, αλλd ταυτ6xρoνα €στρεψε τoυζ απαιoι6δoξου9 σε συγYραφειξ

251. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
6πωq o Lem, oι oπo(oι ειxαν βιιiloει απ6 πριiτo x6ρι τιg oυν€πειεg τηq ρω-
σικηζ απ6λυτηζ εξoUσ(αξ.
Στη διdρκεια τoυ αιιilvα, η επιστημη και η επιαιημoνικ{ φανταo(α αλ-
ληλοoυμπληριiνovταν: oι εικoτoλoγ(εg επιαιημoνικηq φανταo(αg παρεQαv
την τ€λεια δι€ξoδo για επιoτt]μoνεg πoυ {θελαv vα πρoxωρrjooυv περα
απ6 τηv επιοτl]μη. H επιστημoνικη φανταoiα dxι μ6vo βoηθηoε τoυg επι
oτt]μονεq vα εξαoκl'iooυν τη φαvτασ(α τoUζ, αλλd και τoυg εvfπνευoε να
αoxoληθoιjν με ερωτξματα τoυ πραγματικoιj κ6oμoυ' Πoλλo( απ6 ιoυq
πρωτoπ6ρoυg τηζ εξωβιoλoYiαξ και τηζ'Ερευvαξ για Eξωψ]ιvη Noημooιivη
(Search for Extraterrestrial lntelligence, sEτl) μεγdλωσαν με την επισrημo-
νικl'i φανταo[α και επ€λεξαν τιg oταδιoδρoμ(εq τoυζ εξαιτ(αζ τηq oαγ{νηq
πoυ τoυξ ασκoιiσε o φανταoιακ69 xαρακι]ραg τηg. H επιoτt]μη, €xovταg
γαλoυμ]oει την επιοτημoνικ{ φαvταo(α, 6λαβε oε αvταπ6δooη μερικd απ6
τα διilρα τηg φανταo[αq. Aυτ6 τo γεγoν69 απ6 μ6vo τoυ εξαoφαλ(ζει oιηv
επιοτημoνικt] φανταo[α μια εξεχoUσα θ€oη αιη γoητε(α πoυ doκηoε oτoν
206 αιωvα η δυνατιiτητα υπαρξηq εξωγηινηg ζωηg.
Πρiπει επ[oηq vα αναμωριαιε[ μια τελιn] αλ{θεια' Παρd τιg πρo6δoυq
πoυ ηιvαv κατd τov 206 αι6vα σηv απoκdλυιpη των μυαιικωv ηζ αστρoνo-
μ(αq, τηg ψjινηg βιoλoγ(αq και ηζ εξaιξη' η επιαιημη δεv μπoρε( ακdμα να
πρooθ€oει τiπoτα oηv επaλυση τoU πρoβλ]ματog τηq φυοικr]g, πνευματικt]g
και ηθικ{q φι1oηg μιαq voημooιiνηg πoυ βρ(oκεται πfρα απ6 τη Γη. Σην κoλιj-
τερη περiτπωoη, η επιαιl]μη θα μπoρo6oε να ρξι €να αμυδρ6 φωζ στo ερ6_
τημα για τιζ πιθανfq φυoικ€g μoρφ€g των εξωγηιvων, αλλd δε θα μπoρoσoε
vα πει τiπoτα για την πvευματικlj τoυq εξ€λιξη _ πoλι1 λιγ6τερo για το αν η φ6-
oη τoυg διiπεται απ6 τo καλd η τo κακ6 η εdv κdπoιo ε(δog oυv6παρξηg αυ-
τιilv τωv ιδιoτ]τωv Θα μπoρoιjoε vα εντoπιαιε( oε κdπoια εξωγ{ιvη voημoo0-
vη πoυ πιθαν6ν υπdρχει σto oιiμπαν. Για το λ6γo αυτ6 oι υπoθ€oειq πoυ δια-
τUπdlνovtαι αια €ργα επιoημovικ{g φαvιαo(αq _ απ6 τηv τερατ6δη μoρφη
πoυ εμφαv(@αι σro εργo των Wells, Campbell και στo Aliens μεxρι τα φωτι
ομfνα dvια των Lassλi iξ Lindsay και τoν Er _
{ταv τ6οo dγκυρεq 6oo κdθε
επιΦμη θα μπoρoιjoε να υπoδεξι. Παρd τιq υπιiρ1oυoεg επιαιημoνικdg
'Yη/ιiσειζ, η απdVηση oε αυτ6 τo εριiημα, ΠoU ε(ναι τo oημαντικ6τερo απ6
6λα, παρ€μειvε αη διdρκεια τoυ 2Ooιj αιι.6vα oτη oφα(ρα τηg φαvιαo(αg.

252. 't
H ΔΙΑMAXH ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ ιΙ YΠOΘEΣH
THΣ YΠΑPΞHΣ EΞΩΓΗΙNΩN
oριiτιoq: Ω μiρα και 1jxτα' τι θαυμιioιog εmaκiτrηζ ε[νaι ιιυτ6ζ!
Aβετ: Και λoιπ6v' oαν επιoκiττηq πoυ εtvαι καλωo6ριo6 τoν.
Υπdρxoυν' oρdτιε' aτov oυραν6 και cιτη η' πρdγμαrα
περιoo6τερa απ6 6oa txειζ ovειρευτεl στη φλοσoφ[α σoυ.
Σαiξηρ' Αμ.1ετ
Aυτ6 πoυ αvαμεrωπ{ξoυμε εδ05 ε(vαι tνα πρ6βλημα λ6γ0υ Φρατoζ πρoζ θ6ρυβ0: Στην
πραΥματιΚ6ητα υπιiρ1ει ivα τερdoτιo πoo6 θoρiβaν πoυ οφε1λεται oε πdλlq λαθα-
oμ6νεq ταυτoπoιlρει9 oυηθιομiνων αιτικειμlvων πoυ εξετaξoνπαι κdτω απ6 αoυηθι-
στεζ i απρ0σδ6Κητεζ περιπτcioειq αερ6στατα' πoυλιd' δoρυφ6ρoι' μετiωρa' αερoσΚd-
φη. οο1ρα _,rο1ε. μr κa& ετιαιημoνnκιj Πμιoιηιo' |ο o|οtκdtnαι κanoιot να aνoρω'
ηθεi ειiν θα μπoρonoε πριiγμοτι vα νπdρxει μloα oτo θι5ρυβo κdπoιo οfiμα.
]. Αllen Ηynek (i966)
Η εξoντ1ιtττικt1 περαιτlρω aρευν(ι τoυ λεΥ6μεν0υ
"επειoοδbυ
τoυ P6aγoυελ, δεv αποκιi-
λυιllε oπoιαδιlπoτε aπ6δειξη για ιτττιiμενουq δ{aκoυq' εξωnινoυq εmaκιτττεq ii εoκεμμr-
η κυβερητιKη συΥKιλυψη.
Αρχηγε(o Αερoπoριαζ ΗΓΙΑ
Η αναφoρd RosweΙΙ: η υπ6θεση lκλεισε (1997)
Πooι
' φoρtι nρinει |o ooc ηυ) oιι. olο| οπoρPlψrι τo οδnνaιo. εκει|vo noυ μ!'ει. ooo'
δfiποτε απtθαvo κaι aν εtvαυ πρ6πει να ε{ναι η ολξθεια'
Απ6 ανoφoρd τoυ Donald Menzel οε ρliη του Σaρλoκ xoλμζ (1953)

253. Ιaανivαζ
δε Θα πiατευε τα τελευτα(α χρdνια τoU 19oυ αιιivα, ακ6μα και
loταv o H. G. Wells dγραφε τo iρyo τoυ War of the Worlds, 6τ| o 206ζ
αιιivαq θα γιν6ταν μdρτυραg εν69 διdoπαρτoυ αλλιi μεγιiληq κλ(μακαg v€oυ
παρdξεvou φαινoμ€νoυ πoU εμφαv(σtηκε στoυζ oυραvoυζ τoυ πλαν{τη Γη.
oιjτε Θα π(αιευε 6τι αυτ6 τo φαιvdμεvo, πoU τελικd θα γιν6ταν γνωαι6 ωg
oιτπdμενoι δ[oκoυl { <ιτπdμεvα αντικεiμενα αγvωσrηζ ταUτ6τηταζ,, (Uniden-
tified Flying objects, UΕo), θα απoτελoιjoε αντικε(μενo μιαq €ντovηg διαμιi-
xηg τ6oo ανdμεoα oιoυg επιoι]μovεq 6oo και αvdμεoα oτo κoιν6. Kαι ακ6μα
δε θα π(οτευε 6τι _ αvεξιiρητα απ6 τα απoτελ€σματα _ oυπ] η διαμdxη θα
κατ€ληγε vα απoΦσει μια εoωτερικι] oxiοη με την αντιπαρdθεoη για τηv
ιiπαρξ1 εξωγ]ινηq voημοoιiνηq. Τo 6τι αυτ6 ακριβιilg oυv6βη απoτελε[ oiγoυ'
ρα μια απ6 τιg oημαντικ6τερεq ιπoριεζ τoU 2ooιj αιdJvα. Ακ6μα oημαντικ6τε_
ρo ε(vαι, 6πω9 επιol]μανε ivαg απd τoυq επιoτjμoνεq πoυ ουμμετεixαν oτη
διαμdxη, τo γεγov6g 6τι η αvιιπαρdθεoη για τα UFo ηταν διαφoρετιπ] απ6
ιiλλεg πρωτ6τυπεg επιαιημovικfq αvτιληψειζ 6πω9 η εξ€λιξη, 6πoυ oι επιαιt]-
μovεq πρoαπαθoιJoαv vα επιβdλoυv v€εg ιδ€εq αιo κoιv6. Αvτ(θετα, 6πωg oυ-
v€βη και με τιq αναφoρ€g τoυ 19oυ αι6vα για π€τρεq πoυ €πεφταν απ6 τoν
oυραν6 (oι oπo(εg ol]μερα ε(ναι γvωαι6g ωg μετεωρ(τεg), τo κ0ιν6 ηταv εκει
vo πoυ πρooπdθηoε να επιβdλει μια καινoφαν{ ιδ€α oε μια κατ'εξoxην διi-
σπιση επιστημovικt] κoιν6τητα. Avdμεoα αιη λαικη ευπισtια και σtην επι-
αιημovικ{ oτεvoκεφαλιd, αvdμεoα oιη διαιoθητικl] αντftηrpη και στηv πραγ_
ματtκ6τητα βρ(oκεται cνα ενδιαφiρov κεφιiλαιo, πoυ σχεrιζεrαι με την ιστo-
ρiα ηq διαμdxηg για την 6παρξη εξωγηινηξ ζωlj9 και μια ιαιoρ(α για τα
6ρια τηq επιαιl]μηq 6ταv δoκιμdζovται απ6 τιq πιo δ0oκoλεg ουνΘt]κεg.
Τo φαιv6μενo των UFo ειναι τo αντικε(μεvo μιαg τερdoτιαq φιλoλoγ(αζ,
μ€ρoq τηq oπo(αζ aχει περιοo6τερo εvδιαφfρoν για τιq κoινωνικ€g επιoτt]-
μεζ τηξ ψυχoλoγ(αζ και τηζ κoινωνιoλoγ(αg παριi για τιq φυoικ6q επιoτr]-
μεg. Δεv εiναι oκoπ6q μαq vα επαvεξετdooυμε αυπ]v τη φιλoλoγ[α { να

254. Η ΔΙΑMΑxΗ ΓΙA TΑ UFo KΑΙ Η ΥΠoΘEΣΗ TΗΣ ΥΠΑPΞΗΣ EΞΩΓΗΙNοN
αναλ6σoυμε τo εdν υπdρχoυv η 6χι UFo. oιiτε ε(ναι πρ6θεo{ μαg vα γριi-
ψoUμε τηv ιοτoρ(o τηg διαμdxηg για την 0παρξη τωv UFo. Αντιθετα, επιθυ-
μoιjμε vα μελεπ]ooυμε την αλληλεπiδραοη τηζ διαμdχηξ για τηv ιjπαρξη
των Uto με τη διαμdχη για την ιjπαρξη εξωγηινηζ ζω{g. Mε αυτ6 τοv τρ6-
πo, τo αvτικεiμεv6 μαq αυτoμdτωg περιoρζεται oε αυτ6 πoυ, απ6 ιοτoρικη
dπoιpη, ε(ναι γνωαι6 ωq (υπ6θεση εξωγ]ινηg πρo€λευσηζ) τωv UFo, δηλo-
δt] την dπoι}η 6τι αυτd τα μUστηριιiδη ατμοoφαιρικd φαιν6μενα oφε o-
νται οε διαoτημ6πλoια πoυ πρoiρχoνται απ6 εξωψ]ιvoυg πoλιτιoμoιJg.
Ακ6μα και oε αυπ! την περ(πτωση, δεv εvδιαφερ6μαoτε πρog τo παρ6v
ιδιαιτερα Yια τιg λεπτoμ€ρειεg των διdφoρων περιπτιilσεων, αλλd για την
αντiδραoη τoυ κoινoιj κoι των επιoτημ6vων oτηv υπ6θεoη τηq εξωγr]ινηq
πρoiλευoηg, για τoν τρ6πo πoυ αυπ] η αvτ(δραση αντανακλd τη αιdoη
τωv επιoτημ6vωv και τoυ κoινοιj απ€νoντι σtην πιθαν6τητα 6παρξηq ζωΙiq
π€ρα απ6 τη Γη και για τη φιioη των επιxειρημdτων πoυ επικαλEoτηκαv oι
επιστημoνεζ για να oτηρ(ξoυν τα συμπερdσματd τoυq. Moλov6τι τα Uto
απoτελoιjv παγκ6σμιo φαrν6μεvo, για πρακτικoυζ λ6γoυq τεκμηρ(ωoηg των
διαθ€oιμων στoιχειων, εoτιdζoυμε την πρoooμ] μαq κυρ(ωq oτιq Hνωμ€νεg
Πoλιτε[εg, oι oπoiεg απoτ€λεoαν τo oπoυδαι6τερo κ€vτρo δραoτηρι6τητα9
και μελ€τηg.
'Ετoι, oε αυτ6 τo κεφdλαιo, εξετdζoυμε την εμφdνιoη τηg υπd-
Θεoηg τηg εξωγt]ιvηg πρodλευσηζ τo 194l, ην κoρ0φωση τoυ επιστημoνι_
κoιi εvδιαφ€ρovτog για τo φαιν6μεvo στo τ€λoζ τηζ δεκαετ(αξ τoυ 196ο, με
τη σχετικη δραoτηρι6τητα vα επικεντριilvεται oτηv
"Αvαφoριi Condon" η
oπo(α επιxoρηγ!θηκε απ6 την Αερoπoρ(α τωv HΠA, και τη μετ€πειτα ιiρνη-
ση τηζ επιστημovικl]q κoιv6τηταg vα απoδεμεi 6τι η 6παρξη εξωγ]ιvων
απoτελoιjσε μια ooβαρ{ υπ6θεoη για την εξ]γηoη των απρooδι6ριoτωv
αντικειμfνωv πoυ εμφαν(ζovταv στov oUραν6.
5.r Ιl ΔΙΑΔoΣΙ{ TΗΣ YΠοΘEΣΗΣ YΠΑΡΞHΣ EΞΩΓΗΙΝΩN
H διdδooη τηζ υπ6θεσηζ τηq εξωγr]ιvηg πρo€λευoηg τωv Uto πoυ παρατη_
ρηΘηκε μεχρι τo 1965 χαρακτηριζεται απ6 τoν κα[ριo ρ6λo των μ€οων μα_
ζκι]g επικoιvωv(αg, τη oxιζoφρενικ{ oτdoη τηq Αερoπoρlαg τωv HΠA και
241

255. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
(με δ6o oημαντικig εξαιρ€oειg) την fλλειψη oυoιαoτικ{g επιoτημoνικηq
oυμμειoμ]ι,. Εvω μεγιiλo μερoζ ιωv μioων _ εxovταq ωζ κινηLρo τo κερ-
δog αλλd και τηv απoκdλUψη τηg αλf1θειαq _ πρoωθo0oαν σε ενα δεκτικ6
κoιv6 την dπoψη τηζ εξωγηιvηζ πρo€λευoηq των Uto, και ενω η Aερoπo-
ρ[α τ]ταν πρoκατειλημμ€νη για καταvoητo6q λ6γoυ9, εξαιτiαq των πτυxιilv
τoυ θ€ματoζ πoU αφoρoιiσαv oτην εΘvικr] ασφdλεια, oι εΠιστημovεζ απαρ-
vηθηκαv με πoλλo0g τρ6πoυg τo ρ6λo τoυζ ωg κριτικιiιν αvαλυτιilν εν6q
ανεξl]γητoυ φαιvoμ€voυ. Aυι] η oτdoη oφεaεται εν μ€ρει oτo διoταγμ6
τoυq να εμπλακo6ν oε μια αντιπαρdθεοη πoυ δε θα πρ6oφερε τ(πoτα στη
σταδιoδρoμια τoUζ και η oπo(α θα μπoρo6oε vα βλιiι!ει τη φημη τoUζ σε
μεγdλo βαθμ6. Eν μfρει πdλι η φευγαλ€α φιjση τoυ φαιvoμ€νoυ και η oυ-
vακ6λoυθη Eλλειψη ακριβιilν δεδομ€νωv καθιoτo0oαν αδ6νατη μια ειiκoλη
επισtημovικη ανdλυoη, τoυλdxιoτov με τov τρ6πo τηζ oυvηθιoμ€vηq μεθo-
δoλoγικljg πρoo€ψιoηq. 'loωg τo oημαvτικ6τερo να ειναι 6τι η €vνoια τηg
εξωγηινηζ voημooιivηg _
η αγαπημενη εξηγηση πoυ €διναν για τα Uto oι
εφημεριδεs και τo κoιv6 _ δεv ε(χε γινει ακdμα μ€ρog τηg oυλλoγικt]g επι
αιημovικt]q oυvε(δηoηq, 6πωq oQoυρα θα γιv6ταv τα επ6μεvα xρ6νια. Για
6λoυg αυτoιjg τoυq λ6γoυζ, η διαμdxη για τα Uto μdχρι τo 1965 πα(ρvει τo
σoUρεαλιστικ6 χαρακτηρα μια5 διαμιixηq ανdμεoα oε dτoμα πoυ αιερoι1_
νταν επιoτημovικoιi υπ6βαθρoυ και oργαvιitoεωv πoυ παρdδερvαν oτo μ€-
σoν ενdζ εv δυvdμει oημαντικoιi φαινoμivoυ, γεγoν6q πoυ εQε ωg απoτ6-
λεoμα τηv εμφdνιση oπoραδικιilv αvτιδριioεων αντ( oυoτηματικι]g μελ€τηg.
Kαι 6μωζ, παρd ταιjτα, αυπ] η διαμd1η €φερε οτην επιφdνεια τη λαΙκ{ και
την επιστημovικη αιdoη oτo θ€μα τηg 6παρξηq εξωγηινηζ ζωfg, oι oπo(εg
διαφoρετικd δε θα εfxαv εκφραoτε(.
Miα απ6 τιg ιδιαιτερ6τητεq τoU φαινoμavoυ τωv Uto ε(ναι o περιoδικ6q
1αρακτ{ραq τoυ αριθμo6 των εμφαvισεων, τoυλdxιoτoν oτιg Hvωμ€νεq Πo-
λιτε(εq.'oπωg τεl(μηρι6θηκε απ6 τoν ιoτoρικ6 David Jacobs, oτo €ργo τoυ
τhe υFo Controversy in America (H Διαμιiyη Yaρω απ6 τα ιlFo στηv Aμε-
ριfiD, oι πρ6τεζ αναφoρ€q nμυoτηριωδιilv αερ6πλoιωv,, 6γιναv την περ(o-
δo 1 896_1897 _ πριv oι Αδελφo( Wright επιτυxoυν τηv πριilτη ΤΓrηση αvτF
κειμ€vωv ειδικιiq βαριjτερων απ6 τoν α€ρα. Aκoλo6θηoε μια αvdπαυλα μι_
σ06 αι6vα μaχρι τo ξεκιvημα τηζ σιjγχρoνηζ αvτιπαρdΘεσηζ τo 1947. Στη
242

256. M M I Σ 0 Ν Δ
]95ο 15 13 41 17 8 21 21 19 1/ l4 l5 210
1951 25 l8 l3 6 5 1ο l8 15 24 16 1) 169
1952 l5 11 23 82 79 148 516 326 124 61 5ο 42 ]5ο]
1953 57 91 70 25 32 41 35 12 37 29 s09
1954 36 10 34 34 34 5l 6ο 4l 48 51 46 10 48Ι
1955 30 34 41 33 54 48 63 68 5l 55 32 25 545
1956 1i 46 44 t9 41 72 1)3 71 56 34 670
1957 27 29 39 39 38 35 70 70 59 ]ο3 361 136 1ο06
1958 6l 41 4/ 51 40 36 63 84 65 37 627
1959 3l 34 25 29 34 4ο 3/ 40 47 26 10 190
196ο 23 13 25 39 40 44 59 60 106 54 l3 51 551
I961 47 61 49 l1 60 45 71 63 6? 4l 40 21 591
1962 26 24 21 48 44 36 65 52 57 44 34 23 474
1963 17 17 l0 26 23 64 43 52 43 39 7? ?1 399
1964 l9 25 10 41 81 42 ll0 85 41 26 5l '15
s62
1965 45 35 43 36 41 3l 115 762 104 Ι0 55 28 887
1966 l8 t8 158 141 99 92 91 1ο4 1)6 82 40 1060
1967 8l 115 165 112 61 77 75 44 69 58 54 24 937
1968 l8 2ο 38 34 12 25 s2 41 29
Η ΔΙΑMΑXΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ Η ΥΙloΘEΣΗ TΗΣ YΠΑΡΞΗΣ ΕΞΩΓHΙNΩN
Πfuακos 5.1' Aριθμ6ζ αvαφoριlν μηνια(ων εμφaν[σεωv υFo
πoυ συγκεν.τριlθηκαν στα πλαισιo τoυ nρoΥρdμματoζ Γαλdζo Bιβλb, 195σ1968'
'Αθρoιoμ ανoφoρι,iν του πΙiρθηκαν απ6 αερoπoρικiζ βιlοειq και αυτd,v πoυ πdρθηκαν αμεσα
Πηp|; E. U. Condon, Scientific Stuιly ofUniι1entited Flying objecs (Ntα Y6ρκη, 1969), Tμljμα
v, Πtνoκoζ 1.
σUν€χεια, τo θ€μα απασχ6λησε επιστημovεξ και κoιν6 τo 'l952, την περ(o-
60 1965-1967 και τo 1973. Αυτ6q o περιoδικ6q χαρακτηραζ τoU φαιvoμεvou
στιξ Hvωμ€νεζ Πoλιτε[εq, σε αντ(θεση με τo σταΘερ6 αριθμd ετησιων αvα-
φoρ6v dλλων ετων, μπoρε( να διαπιστωΘε( απ6 τoν Πινακα 5.1 για τo χρo-
νικ6 διdστημα ']950-1968. Στα επ6μεvα κεφdλαια, θα ε(μαoτε σε επιφυλακη
για να επισημdνoυμε oπoιαδηπoτε σχεση αυτ6ν τωv κ0ρυφ6σεων εμφαvι
σεωv με ταυτ6χρoνεζ εξελιξειζ, ιδιαιτερα σto χωρo τηξ επισtημηζ.
Ε(vαι αξιooημε(ωτo τo Yεγov6ζ 6τι η dπoιpη πωζ τo φαιv6μενo τωv UFo
θα μπoρoιioε vα oφεaεται σε εξωγηιvα διααιημ6πλoια αναφ€ρθηκε απ6
τo Πριilτo κι6λαζ κι]μα εμφαvισεων. Για τo κιiμα των εμφαv(σεωv τηζ πε-
ρι6δoU
'|896-1897 δ6θηκε τελικd η εξηγηση 6τι oφε[λoνταv σε αερ6πλ0ια.
l4oλoν6τι η εξηγηση πoU επικρdτησε ηταν 6τι επρ6κειτo για μUστικd πει-
243

257. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
ραματικd αερoσκdφη ελεYχ6μενα απ6 ανθρ6πoυζ l'i κυβερν{oειg, η dλλη
εναλλακτικ{ εξl]γηoη {ταν 6τι τα UΠoτιθ€μεvα αερooκιiφη {ρθαν απ6 πε-
ριoχaζ π€ρα απ6 τη Γη. oι λιγoι επιoτ{μoνεq πoυ εξdφραoαν γνιirμη oυμ-
φιilνηoαv 6τι για τιg περιoo6τερεq εμφαv(oειg υπl'jρxε μια πεζ6τερη
αoτρovoμικ{ εξι]γηοη,6πωg 6τι επρ6κειτo για τoν πλαν{τη Aφρoδiτη {
για κdπoιo λαμπρ6 doτρo. H ιδ€α για εξωγr]ιvα διαoτημdπλoια με πιθαν{
πρo6λεUση τov Αρη πρoηλΘε απ6 την πλευρd τoυ κoινotj και 61ι απ6 τουq
επιοτ]μoνεq. Ακ6μα και o Percival Lowell, o oπo[og εixε πριilτog διατυπω-
oει τη θεωρiα για τιq διιlrρυγεq τoU Αρη τo 1894 και o oπoioq μ6λι9 ξεκι
voιjoε τo μακροxρ6νιo αγιilνα τoυ για τηv απoδoxι] αυτr]g τηg ιδ€αq, δε
φαivεται να παρoυo(αoε κdπoια πρ6ταση για εξωγηινη πρo€λευoη τωv
Uto. AUτ6 6μω9 δεν εμπ6διoε τov Τιiπo να διατυπιilσει τdτoιεq υπoΘdoειq,
πιΘαν6v UΠ6 τηv επl]ρεια των γραπτιilν τoU Loνell. Τo 'l897
η εφημερ(δα
5t. Louis PoSt Disρatch διαι6πωaε τηv dπoψη 6τι "μπoρε( vα ε(ναι επιoκ€-
πτεξ απ6 τoν Αρη και φoβoιiμαoτε 6τι τελικd Πρ6κειται για ειoβoλ{ oτov
πλανητη πoυ αvαζητoιiν,. H εφημερ(δα UπoδεικvUε επ(oηg να oταλε( dνα
μt]νυμα ειρ{vηg και μια πρ6oκληoη για πρooεδdφιoη, μoλov6τι δεν εξη-
γorjoε τov τρ6πo με τoν oπofo θα Eπρεπε vα γ(vει. oι εφημερiδεg Housron
Post Κα Washington Ιimes υπαινiμηκαν 6τι τo φαιv6μεvo oxετ(ζεται με
επισκEΠτεζ απ6 τov Αρη εvιi μια εφημερ(δα τoυ Τενεσι αΠερριψε την Uπ6_
θεoη 6τι πρ6κειται για εξωγr]ινoυ5, με τo επιxε(ρημα 6τι οτιδ{πoτε μoιdζει
με τηv αvθριilπινη ζω{ δε θα μπoρo6oε vα αvτ€ξει κατd τη διdρκεια αυτoιj
τoυ ταξιδιoιi. 'oπωq 6μω9 oυν€βη και με τo κιiμα τηg περι6δoυ 1896-1897,
η υπ6θεση για την εξωγι]ιvη πρo€λευoη των Uto ξεθι1ριασε για μιo6 αιιil-
να. Ν/oλoνdτι oι λ6γoι για τoυq oπo(oυq oυvdβη αυτ6 δεv αvαλιlθηκov πo-
τ€, ειvαι σημαvτικ6 να παρατηρ{oouμε 6τι ενι1 η ιδ€α για την ι1παρξη
νoημοoιiνηq στov Αρη fφταoε oτα 6ρια τηg φρεv(τιδαζ μdχρι το 191o, oι
αναφoρ€g για φαινdμενα UΕo περιoρ(στηκαv oε μια περ(oδo 2 ετων oτo
τ€λog τoυ 19oU αι6vα. Αυτr] η dνδειξη απαιτε( περιoo6τερη πρoooxη oε
κdθε μελετη oxετικd με τα Uto. Moλov6τι oι ιδ€εζ τoυ Lowell για τoυq
Αρειανoιjq πρ6oφεραν την τ€λεια επιoτημoνικ{ δικαιoλoγ[α για €να oυvε-
x€q κιiμα απ6 Uto, παρd ταιjτα τo κoιv6, μoλoν6τι σUvεπαρμ€vo απ6 τιg
ιδ€εq τoυ Lowell, δε μετ€φερε τoυξ εξωγηινoυζ oτoυq oυρανo0g τηq Γηq,

258. Η ΔιΑMAXΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΛΙ Η YΠoΘΕΣΗ TΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞoΓΗΙΝΩΝ
τoυλdχιστov 61ι μflρι την εκπoμπl] τoυ orson Welles. Kαι η oιωπl'1 τoυ
Lowell απoδεικνιjει 6τι ακ6μα και αυτ6q 6βαζε dρια για αυτ6 τo oπoιo θε-
ωρoιiνταv καλ{ επιoτημoνικr] απ6δειξη για την ιiπαρξη εξωγt]ιvων.
oπoιαδf1πoτε και αν εiναι η αιτ(α, η σ6γχρ0νη επoμ] τωv UΕo ξεκ(νησε
μ6λιζ τo 1947, και δεv π€ραoε πoλ69 καιρ69 πρoτoιi η υπ6θεoη τηq εξωγι]-
ιvηg πρo€λευoηq πρoταΘε( ωq πιθαvη εξl]γηoη. Αυι]ν τη φoρd η υπ6θεοη
αυι] θα απαα1oλoιjoε τo κoιν6 και τoυq επιoιjμoνεq γrα καιρd. l4oλoν6τι
oπoραδικ6q μυoτηριιilδειg εμφαv(oειq ε(xαv ανακoινωθε( και προηγoυμ€-
νωζ, στιζ 24 loυν(ou 1947 o Kenneth Αrnold ανακo(νωoε 6τι, κατd τη διdρ-
κεια μιαg πτηoηq τoυ με τo ιδιωτικ6 τoυ αερoπλdνo κovτd oτo βoυν6 Pιi_
νιερ τηq πoλιτεiαq τηg oυdoιγκτov, παραι]ρηoε εvν€α αvιικε(μεvα oε oxl'1-
μα δ(οκoυ να πετo6v oε αxηματιoμd με τα16τητεq που υπoλ6γιoε 6τι f1τoν
πdvω απ6 1.οoο μαια τηv ιilρα. H μαρτυρ(α τoυ Αrnold, o oπo(og t]ταv
€ναg ευυπ6ληπτoq επιxειρηματ(αq και βoηΘ6q oερ(φη των HΠΑ, εκτιμηθηκε
ωq αξι6πιoτη και η περιγραφ{ τoυ των ιπτdμενωv αvτικειμ€νων ωg nδi-
σκων πoυ xoρoπηδo0oαv oτo νερ6, oδr'1γηoε τιg εφημερiδεg να τoυg διi-
ooυv την oνoμαo(α (ιΠτdμενoι δ[oκoυ,. H αναφoρd τoυ επιτdxυνε ανdλo-
γεg αvαφoρ€q απ6 dλλoυq για περιoo6τερεq αΠ6 850 εμφαv(σειg oτη διdρ-
κεια τoυ (διoυ €τoυq. Ι.4oλoν6τι υπηρξαν πoλλ€g εξηγι]oειq, μια δημooκ6-
πηση τηζ επoXηζ εκε(νηξ απoκdλυψε 6τι ελdxιoτoι dνθρωπoι oυv€δεαν την
εμφdvιoη των δ(oκων με τoυq εξωγ{ινoυζ. Παρ6τι oε διdoτημα λιγων μη-
νωv τo 90% τoυ πληΘυoμoιi ε[xε ακoιioει Yια τoUζ ιτπdμεvoυq δ(oκoυg, oι
περιοo6τερoι π(oτευαv 6τι επρ6κειτo για παραιoΘ{oειq, φdρoεg, μυoτικd
6πλα { ιiλλα γηινα φαιv6μενα. Για dλλη μια φoρd φιivηκε 6τι δεν {ταv τo
κoιv6 εκε(νo πoυ ανυπoμoνoιjoε vα ερωτoτρoπt]oει με τηv ιδ€α των εξωγι]-
ινων, και μoλov6τι oι αoτρoν6μoι μ6λι9 ιiρxιζαν vα υπαιv(ooονται 6τι τo
φoιν6μεvo τηq ζω{g μπoρε( να ε[vαι oυνηθιoμfvo για τα μακρινd dοτρα,
oι dvθρωπoι oiγoυρα δεν ηταν πρoετoιμαoμ€νoι να oυνδυdooυν αυπ] τηv
ιδ€α με τo φoιv6μενo τωv Uto πoυ θα ol]μαινε 6τι εξωγ]ιvα νo{ματα
6vτα ε(xαν πραγματικd φτdoει oτη Γη.
Tα μ€oα μαζκ{g επικoινων(αζ, εξdλλoυ, t]ταv περισσ6τερ0 απ6 πρ6Θυ-
μα να αξιoπoιl]ooυv την ιδ6α τωv εξωγtjιvωv. Συγκεκριμivα, o Αrnold
εγραψε τo βιβλ(o τoυ Τhe Coming of the aucers (H ελεUση τωv ιπτdμεvων
245

259. zΩH ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
δiσKωv, 1952) σε σUvεργασια με τoν Ray Palmer (i91o-1977), o oπoιoζ τo
εξ€δωoε και o oπo(oq υπl]ρξε διευΘυνττ]g τoυ περιoδικo6 επιoτημoνιn]q
φανταo(αg Amazing Stories. o Palmer πρoπαγdνδιζε τηv υπ6θεoη τηg
6παρξηq τωv εξωγ{ινωv πρoτo6 ακ6μα o Αrnold αναφ€ρει τιq εμφανioειg.
l4oλoν6τι τo περιoδικ6 τoυ Palmer Eφταvε μ6νo oε μια oυγκεκριμ€νη oμd_
δα αvαγvωoτιitv, oι UΠoφ(εζ τoU για τηv κυβ€ρνηoη και η αvικαν6τητd τoυ
vα διακρ(νει τηv επιoτημovιπ] φαvταolα απ6 τo επιoτημoνικd γεγoν6q
απoτελo0ν 1αρακτηριoτικd που Θα oημιiδευαv για πoλλd xρ6νια την υπ6-
θεoη τηq εξωγt]ινηg πρo€λευoηg τωv Uεo. Tο αυξαν6μενo εvδιαφ€ρoν για
την επιoτημoνικξ φαvταo[α, η oπoια εδιvε ιδlα(τερη €μφαoη oτηv ιδ€α
των εξωγ{ινων (Εικ. 5.1), δε θα dπρεπε vα υπoτιμηθεi ωg oημαντικdq πα-
ρdγovταζ διdδooηg τηq υπ6θεoηg για τηv 6παρξη εξωγηιvωv.
Τα μ€oα μαζκι]q ενημiρωoηg και η επιoτημoνικ{ φανταo(α απoτελo6-
oαν τo 6vα δεδoμ€νo. Ωoτdoo, κατd ειρωνεiα τηq τιixηg, αν λdβoυμε υπ6-
ψη μαζ και τηv ιοτoρ(α πoυ ακoλoιiΘηoε, η επ(oημη αναγνιliριoη τηg υπο-
θεoηq για τηv ι1παρξη εξωγηιvωv ουν€βη μ6vo 6ταν η αερoπoρ(α των HΠA
απoφdoιoε να διερευv{oει τιg αvαφoρ6g για ιΙΠdμενoυξ δισκoυζ. To 1947
η αερoπoρ(α τωv HtlA, πoU {ταv επιφoρτιoμdvη με την αoφdλεια τωv oυ-
ραvωv, oυγκ€ντρωσε 147 αναφoρaξ για ιπτdμεvoυg δ(oκoυg oτo Τμ{μα Τε-
xvητ{q Noημooιiνηg (Τechnical lntelligence Division) τηg Διε6θυνσηζ Yλι-
κoι.i Α€ρα (Αir Material Command) oτo Πεδio νVright στo Nτ€ιτoν τoυ
oxιiιo. Στιg 30 Δεκεμβρ(oυ 1947 δ6θηκε εντoλr] vα ξεκινr]oει €να πρ6γραμ-
μα μελ€τηq τoυ φαινoμ€voυ, αλλd στιζ 7 lανouαριoυ 1948 συνEβη ενα τU-
1αio γεγov6g τo oπo(o εν(oxυoε τηv τυπικ{ σUμμετoχη τηg Αερoπoρiαg.
Εκε(νη τη μ€ρα πoλλo( dvθρωπoι επιoι]μαvαv την εμφdvιoη εν6ζ Uto στην
περιoμ] τηq Αερoπoρικ{g βdoηq Codman, κovτd oτo Λιoιjoβιλ και oτo
Φoρτ Noξ τoυ Kεντdκι. Σηκιirθηκαν τρια αερoπλdvα F-l5, με επικεφαληζ
τov κυβερνητη Τhomas ι.4antell, για να ελ€γξoυv τιg αvαφoρdg.'oμωq τo
αερoπλdvo τoυ Mantell κατ€πεoε αφoιi ειxε αvαφ6ρει 6τι βριoκ6ταν oε
ιjψoζ 6.600 μiτρων. λ,4oλoν6τι τo oυμπfραoμα τωv ερευνητιilv f1ταv 6τι o
Mantell €xαoε πρ6oκαιρα τιq αιoθt]oειg τoυ εξαtτΙog 6λλειιpηg oξυγ6vου, oι
φημεζ επ€μεναν 6τι τo αερoΠλdνo τoυ καταρρ(φθηκε απ6 εξωγ]ιvo αερo-
σκdφoζ. Παρ6τι ot]μερo πιoτειiεται 6τι o Ν.4antell καταδ(ωκε €νo αερ6oτα-

260. Η ΔΙΑMΑxΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΛI Η YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑΡΞΗΣ EΞΩΓΗΙNοN
Eικ. 5.l. EιilφυΜo τoυ περιοδικoι1 Sαence wonder s.ories τoυ Noεμβρioυ t929, τo oπo1o εξ6διδε
o Ηugo Gernsback. Εικoι'fξει παr'{o1υρoυq εξω1riινoυ9 τιivω σε cvα διασημ6πλoιo πoυ dχει η
μορφli ιτπdμνoυ δtoκου, πρoqγcλλovταq η αjψpoη αvππαρdθεη Υια τα UΙo πoυ θα ξεΙ<ι-
vοrioε δr1o δεκαετlεg αργ6τερα. Δκαι6ματα 1929 απ6 τιg Eκδ6oει9 Gernsback.
247

261. ZοH ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
τo skyhook εφoδιασμ€νo με φωτoYραφικη μηχoνη (πoU αργdτερα χρησι-
μoπoιηθηκε για μυστικεζ αναγvωριστικεζ πτησειζ πdνω απ6 τo Σιδηρoιjν
Παραπ€ταoμα), {ταv διjoκoλo vα oταματt]ooυν oι γραφικ6τερε9 και πε_
ριoo6τερo ουναρπαoτικlq φημεξ για εξωγr]ινoυg. Αυτ6 απoτ€λεoε τo πρω-
τo απ6 πoλλd oκληριi διδιiγματα oε ox€oη με τo φαιν6μεvo των Uto. H
Αερoπoρ[α επρ6κειτo vα ερευvηoει αυτι] τηv αvαφoριi καθιilq και μια
oγκoιjμενη oειριi αναφoριirν για την εμφdvιoη UFo με τη βoι]θεια τoυ
Πρoγριiμματoq Sign πoυ ξεκiνηoε στιζ 22 Ιανoυαριoυ 1948. τo Πρ6Yραμ_
μα Crudge ξεκ(νηoε oτιq 16 ΔεκεμβριoU i948. τaλoζ, το Πρ6γραμμo Blue
Book ξεκ(vηoε τo Mιiρτιo τoυ l952 και συvεχιστηκε για 1 7 χρ6νια.
H υπ6θεοη για ην εξωμ]ιvη πρo€λευoη των UFo εμφανισtηκε για πριb-
τη φoρd επ(oημα αιo Πρ6γραμμα Sign,6πoυ μια αναφoρd <Επiμηoηg τηq
κατdoταoηg, oτo τ€λog τoυ 1948 κατaληξε αιo oυμπ€ραoμα 6τι τα Uro ηταv
εξωγt]ινηg πρo6λευoη9. 'oμωq, o αιρατηγ6g Hoyt S. Vandenburg διαφιilvη-
oε, με απoτ€λεoμα η αvαφoρd vα αvακληθεζ να απoχαραKrηριστει και vα
κατασrραφει. Eκε[vη τηv περιoδο, η Uπ6θεση τηξ εξωYηιvηζ πρo€λευoηg
€xανε €δαφoq αιo xιiρo τηg Αερoπoρ[αg, πληv 6μωq η τελικl] αναφoριi του
Πρoγριiμματog Sign ιiφηνε ακ6μα αvoιμ{ τηv πιθαv6ητα να πρ6κειται για
κdτι αoυνt]θιαιo και εξωγ]ιvo. Σε κιiθε περ(τπωoη και λ6γω τηg Eλλειιpηg γε-
γoν6των με αvιικειμενικ{ επιβεβαiωoη, η μελdτη xαρακιr]ριoε τιq ιδ€εg για
εξωγt]ινα διαoτημ6πλoια { αερooκdφη πoU κινoUvταν με oτoμικ{ εν6ργεια
ωq.,εξ6xωg εικoτoλoγικ€q,. Σε €vα πρoodρημα τη5 αναφoριig με τrτλo (H
πιθαν6τητα εv6g ταξιδιoιi απ6 dλλouζ κ6oμoυ9 ωq μη1ανoλoγικ6 πρ6βλη-
μα,, o James Ε. Lipp τωv ερYασtηριωv τoυ oργαvιoμo0 Rand στoιχημdτιΦ
χaια πρoζ €vα κατd τηg ιiπαρξηg αvιilτερωv μoρφιiν ζωr]q οτo ηλιακ6 μαq
o6oτημα και κατ6ληγε αιo oυμπfραoμα 6τι μoλoν6τt η περ(πτωoη ιiπαρξηq
διαoτημικιilv ταξιδιωτιilν απ6 τα γειτovικd dαιρα ηταν πoλιi περιoo6τερo πι
θανt] απ6 την περ[τπωoη ιjπαρξηg διααιημ6πλoιων προερx6μεvωv απ6 τoν
Aρη, θα απαrτoιivταv oυoπ]ματα πρoιiθηoηq πoυ ακ6μα δεν ε(αν ανακαλυ_
φΘεi oτη Γη. To συμπaρασμd τoυ ηταν 6τι επισκdψειζ απ6 τo Διdoτημα ηταv
δυvατ€g αλλd πoλιi απ(θανεg και 6τι εv6ργειεg πoυ απoδ6θηκαν τo 1947 και
τo 1948 σε ιΤΠdμεvουζ δ(oκoυg
"φα(voνται[vιαν] αoιiμβατεg με τιq απαιτt]-
oειg εv6g διααιημικo6 ταξιδιoι1".

262. H ΔΙΑMΑxΗ Γ1Α TΑ UFo KΑΙ Η YΠoΘEΣΗ ΤΗΣ YΠΑPΞHΣ ΕΞοΓΗΙNΩN
Τo Πρ6γραμμα crudge, τo oπo(o αντικατ€oτηoε τo Πρdγραμμα Sign
oτο τ€λog τoU 1948, διαπvε6ταν απ6 μια oτρατηγικr] με λιγ6τερo ευρεiα
αντaηψη. Σ6μφωνα με τα λ6γιo τoυ ιoτoρικo0 David Jacobs, "N€o επιτελι
κ6 πρoσωΠικ6 αντικατ€oτηoε μεγdλo μ€ρoq απ6 τo Παλαι6 πρooωπικ6 που
ηταv εξoικειωμ€vo με την υπ6θεoη τηξ εξωγηιvηζ πρoeλεUσηξ. Στo μ€λλoν,
τo πρoοωπικ6 τoυ 5i9n θα απoδεx6ταν 6τι 6λε9 oι αναφoρ€ζ για UFo
οφεfiovταν σε λανθασμεvεs ερμηνε(εq, φdρσεζ i παραιoΘ{oειg>. To Πρ6-
γραμμα Crudge μετατ6πιoε τo επiκεντρo τηq €ρευναq απ6 την πρooπd-
θεια ερμηvε[αq εν6q αoυvt]θιoτoυ ατμooφαιρικoιi φαινoμ6voυ με βdoη
πραγματικd στoιχεια στην πρoοπdθεια ερμηvε(αq τoU ωξ παραισθηση. H
viα φιλoooφiα τηζ Αερoπoριαζ διατυπιilθηκε σε aνα dρθρo πoυ δημooιε6-
τηκε στην εφημεριδα Saturday Εvening PoJι Ακoλo6θησε €να dρθρo τoυ
Noμπελioτα Xημεiαg lrving Langmuir, σιjμβouλou τoU Πρoγρdμματoξ Sign,
τoυ oπoιoυ η oυμβoυλl] πρoξ τηv Aερoπoρiα για τo θ€μα τωv tJFo ι]ταν
nΞεxdoτε τo!,
Σε κdΘε περiπτωoη, τo Πρ6γραμμα Crudge πραγματoπo(ησε iνα βη-
μα, τo oπο(o επρ6κειτ0 vα €xει εξαιρετικ{ oημαo(α για τηv ιoτoρiα των
Uto. Πρoσελαβε τoν J. Αllen Hynek (Εικ. 5.2), καθηγητη αoτρovoμiαq οτo
γειτovικ6 Πoλιτειακ6 Πανεπιστημιo τoυ oxιiιo, για να εξετdoει πιθαv6g
αστρoν0μικ6ζ ερμηνεiεq για τα UFo. o Ηynek (1910-1986) ειχε €ρθει στo
Πανεπιoτ{μιo τoU oΧdιo αμ€oω5 μετd την απ6κτηση τoυ διδακτoρικo6 τoυ
απ6 τo Πανεπιστημιo τoυ Σικdγoυ τo 1935. To 1956 €γινε επ[τιμoq διευθυ-
νι]g τoυ Aoτρoφυoικoιj Αoτερooκoπε(oυ τoυ lδριjματoq Smithsonian και
τfooερα xρ6νια αργdτερα €γινε πρ6εδρog τoυ Αοτρoνoμικo6 Τμ{ματog
τoυ Παvεπιoτημioυ Νorthη/estern. To 1949 σηματ0δ6τηoε τo ξεκ(νημα μιαq
μακρ6χρoνηζ εναox6ληoηq με τo πρ6βλημα τωv Uto, γεγov6ζ πoU εiχε ωζ
απoτ€λεσμα τηv iδρυoη τoυ K€vτρoU oυφολoγικιilv lvlελετιilv τo 1973.
o Hynek, με τηv ιδι6τητd τoυ τoυ oυμβoιiλoυ τηs Αερoπoριαζ στo θ€-
μα των UFo και τoυ συγγραφEα dρθρων και βιβλ(ωv, θα εμφdνιζε μια βαθ-
μια(α διαφoρoπo[ηoη oτηv αντiληιp{ τoυ για τηv Uπ6θεση τηζ εξωγηιvηξ
πρoελεUσηζ τωv ι]Fo. Mια πoρε(α πoυ ξεκιvησε απ6 τo οκετπικιoμ6 και
κατ€ληξε oτηv αντιμετιilπιoη τoυ θ€ματoζ με ευρι-iτητα αvτΓληψηζ. Τo 1949
6μωq, {iαν απoλ0τωq σκεπτικιστηζ, μoλov6τι παραδεχ6ταv 6τι τo 33% τωv
249

263. Eικ. 5.:. o ]- Αllen Hynek iταv lvαq απ6 τoυq λιγoιζ επιστημoνεζ ττoυ επριiκειτo να πoιξοlι ;'ο
οημαlτικ6 ρ6λo oτηv οντιπαριiΘεοη για την ι:ρμηvεiα τοv UFo' Ξεκησε με iγlοvo σκεπ1ιι(1ιlο
d'lιi βοθμιαiα κατiληξε νιt πιστειε1 6τι τo φαινιjμεvo τον UFo απαιτoiσε oοβαρ{ μελdιη. Ευγε-
νικli πρooφoριi τoυ Kdπρoυ 0υφoλoμκ6ν Σπoυδιiiv J. ΑΙlen Ηynek.
αναφoριrv εμφανισεων Uto δεν μπoρo6σε Vα εξηγηθει με αστρoνoμικd η
dλλα φυoικd φαιv6μενα. H τελικη αναφoρd τoU Πρoγρdμματoζ Crudge, η
oπo[α δημοσιεLiτηκε τoν Αιjγouστo τoυ 1949, απdδιδε αUτ€ζ τιζ εμφαν(σειζ
σε ψυχoλoYικεζ αιτιεζ. To Πρ6γραμμα crudge oλoκληριiθηκε επ(σημα με
αUτ6 τo σUμπερασμα, μoλoν6τι η δραστηρι6τητd τoυ εξoκoλoυΘησε και
για τα επ6μεvα διio xρ6vια.
Kατd oυvdπεια, δεv {ταv η ΑερoΠoρια εκειvη που ΠρoΠαγdνδισε την
Uπ6θεση τηζ εξωYηινηζ πρoελεUσηζ των UFo, παρd τo γεγov6ζ 6τι αUτη
μετaφερε τη συζητηση σε επισημo εΠιπεδo για πρωτη φορd. Αντiθετα, αυ-
τ6v τo ρ6λo αν€λαβε o Donald Keyhoe (1897-1988), €ναg oυνταξιoιixoq
ταγματdρχηζ τωv πεζovαυτιijν και πιλ6τ0ζ, o oπoιoζ ε(Χε μαvατζdρει τlζ
ZΩΗ ΣΕ AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
250

264. Η ΔΙΛMΑXΗ ΓΙA TA UFo KΑl H YΠοΘΕΣΗ TΗΣ YΠAΡΞHΣ ΕΞοΓΗΙΝΩN
περιoδειεζ τoυ ναυdρχoυ Byrd και τoυ Charles Lindbergh μετd τα κατoρ-
θιilματd τoυg και ειχε γρdψει για τov Lindbergh, τov π6λεμo και την αερo-
πoρ(α. Moλoν6τι o Keyhoe δεv {ταν δημooιoγριiφoq, επειδf1 εξε διατελ€-
oει oτo παρελθdν υπειjθυνoq πληρoφ6ρηoη9 τoυ υπoυργε[oυ Eμπoρ(oυ,
γvιilριζε τι oημαiνει η εμφdvιoη oτα μ€oα μαζκ{g εvημ€ρωoηg και πιilg vα
oερβiρει με επιτυx(α μια ιδ6α για λαiκ{ κατανdλωoη. o Keyhoe dρxιoε να
εvδιαφ€ρεται για τo πρ6βλημα των Uto τo 1949, και αφoυ π€τυχε κdΠoια
μικρη σUνερYασια με τoυζ στρατιωτικoιjζ, πρ6βαλε τηv υπ6θεση 6τι oι
ιπτdμενoι δ[oκoι €ρxovταv πραγματικιi απ6 το εξωτερικ6 Διdστημα. ΑUτη
τoυ την τoπoθ€τηση τηv εξfΘεoε oε €να dρθρo με τoν τ(τλo.Τhe Flying
Saucers Αre Real, (.oι lπτdμεvoι Δ(oκoι E(vαι Πραγματικo(,,) πoυ δημooι
ε6τηκε τo 1950 και τo oπo(o, 6ταν oxoλιdoτηκε οε διdφoρα βιβλiα, κατ€-
στησε τov Keyhoe τo βαoικ6 εκφραoτι] τηζ αvτιληψηζ τηs εξωγ{ιvηg πρo6-
λευoηq των Uto. o Keyhoe 6μω9 tjταν ιδια(τερα επιλεκτικ6ξ 6σoν αφoρd
στα επιχειρηματd τoυ με τα oπoια σιηριζε αυτη την υπ6θεση. Ν.4αζ( με την
τελεUτα(α Eρευνα για την αφθoνiα πλανητικιirν oυoτημdτων, παρoυoiαoε
την ιδ€α τoυ Lowell για την 6παρξη πoλιτιoμoιj στov Αρη, μια ιδ€α πoυ ε(_
xε απoρριφθε( απ6 τoυq περιoo6τερoυg επιoι]μoνεg πριν απ6 +0 και πλ€-
ov xρ6vια. Eπιπλ€oν, o Keyhoe εixε τηv τιioη να εξηγεi oτιδι]πoτε μυοτη-
ριιiδεq με τηv υπ6θεoη τηg εξωγt]ιvηg πρo€λευoηg. Pαδιool]ματα dγνω-
oτηg πρo€λευoηg θα μπoρoιjoαv να απoδoθoιiv oε φdρoυq πλoηγηoηg για
εξωψ]ιvoυg πoυ ταξιδε6oυv oτo Διdoτημα. Αυτ€q oι ερμηvε[εg απoδεικv0-
oυv τη βαoικι] αδυναμ(α τoυ Keyhoe: oε oλ6κληρo τo βιβλ(o φαινεται πωζ
oι γνιiloειq τoυ 6oov αφoρd oτo τι απoτελε( καλι] επιoτημovικt] απ6δειξη t]
για τoν τρ6πo με τov oπo(o θα μπoρoιioε'vα καταoκευdoει 6γκυρε9 επι
oτημoνικiq αναφoρdq βαoιoμ€νεg oτιg ενδεξιq ηταν ελdχιoτεq. Δυoτυxιbg,
η iδια dγνoια 1αρακτt]ριζε και τo κoιv6.
Αυτd τα πρdγματα θα μπoρoιloαv vα ειxαv παραμε(vει μια μακριν{ και
πρ6oκαιρη ιδ€α για τηv εξl]γηoη λiγων μεμovωμ€νωv περιτπωoεωv, αν η
φιjση δεv παρεν€βαινε για dλλη μια φoρξ με απoτEλεoμα vα oυνεxιαιε(
αδιdτπωη η εξdλιξη των γεγoν6τωv. To Σετπ€μβριo τoυ 1952 εναζ πιλ6τ0ζ
τηq Αερoπoρ[αg ανcφερε ηv εμφdνιoη εν6q Uto πdνω απ6 τo oxυρ6
lMonmouth τoυ Νιoυ Τζdρoι, και η Αερoπoρiα απoφdoιoε να ξεκιν{oει εκ ν€-
251

265. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
oυ την ερευνα για τα UFo αναθ€τoνταζ σιov κυβερνητη Εdryard J. Ruρρelt
να ηγηθε( τηζ ν6αζ μελετηζ τoυ φαιvoμεvoυ. Aυτ6 6μω9 απoτελo0oε μdνo
την αρμ]. l4εσα σε ληoυζ μι]νεq oι Hνωμ€νεg Πoλιτε(εg αντιμετιilπιoαν τo
πριbτo oαρωτικ6 oιjγ;ρoνo κrjμα εμφανiοεων ιτπdμενων δ(oκωη και τo
Mdρτιo τoυ 1952 η Αερoπoρ(α αvταπoκρ[Θηκε με τηv αναβdθμιoη τηg €ρευ-
ναq, η oπo(α τιilρα πηρε ηv κωδιπ] ovoμαο(α Πρ6γραμμα Blue Book- H Aε-
ρoπoρ(α την (δια επoμj μετov6μαoε τoυζ ιTπdμεvouζ δ(oκoυq oε (ιτιrdμενα
αvτικε(μεvα dγvωoτηg ταυτ6τηταg,, και o Ruppelt δl]λωoε 6τι, μoλov6τι η
Aερoπoρ[α oυδ€πoτε ε(χε αρνηθε( την πιθαν6τητα διαπλαvητικo6 oκdφoυg,
"oι αvαφoρ€g για τα UΕo δεν παρ€xoυv απoλ6τωq καμ(α αξι6π(στη €vδειξη
για την 6παρξη τ€τoιων διαπλαvητικιilv oκαφιiiν,. Mdxρι τo τ€λoq τηq 1ρo_
νιdq εκε(νηq, o αριΘμ69 των αναφoριilv κoρυφιilθηκε ξεπερvdιvιαζ τιζ 1.500,
εvιir μ6vo για τoν μl]να lorjλιo o αριθμ6q εφΙασε τιζ 536. Αυτ6ν τo μηνα oη-
μειιiθηκε μια oειρd εντυπωoιακιbν εμφαν(oεων πdνω απ6 την περιoxη ηq
oυdoιγrιoν 6πω9 και (1νη oια ραντdρ τoυ Εθνικoιj Αερoμεταφoρdα πoυ
πρoκdλεoαν αυξημ€vo ενδιαφ6ρov αιo κoιν6 και ανηoυxiα oτην κυβ€ρνηoη.
Για dλλη μια φoρd, ενιil η Aερoπoρ(α ερευvoιioε τo θ€μα, oι επιαπ]μoνεq
ooυλατodριζαv αδιdφoρα, με απoτ€λεoμα o ΤιJπoq να πdρει τα ηv[α αιην
αναζl]τηη ερμηvειιbν. Αυτ6 επρdκειτo vα απoδειxθε( 6να μoιρα[o λdθog απ6
την πλευρd τωv επιαιημ6vων δι6τι, αv εQαv αναλdβει τη διερε0νηoη oε αυ_
τ6 τo oημεio, θα μπoρo0oαν να €xoυv μεταβdλει τη oυνταρακιικ{ ιoτoρ(α
πoυ ακoλoιiθηoε.
'oπωg εtxαv τα πρdγματα, τo θ€μα ηg διερειJνηoηg αφiθηκε σtoν Tι]πo.
Στo περιοδικ6 ιife εμφαv(σιηκε €vα dρθρο τoυ H. B. Darrach ]r., και τoυ
Robert cinna, oτo oπoio ετ(θετo τo εριilτημα o'Exoυμε επιoκ€τπεg απ6 τo
Διdαιημα;o Τo dρθρo αυτ6 o0vτoμα €φταoε αιo oημε[o να oυvαγωνιoτεi oε
λατκ6 αvτiκτUπo τo dρθρo πoυ €γραψε o Keyhoe τo 1950. Ανdμεσα στα γε-
γoν6τα πoυ τo dρθρo Θεωρoιioε (ακλ6νητα διαπιαιωμ€vα απ6 τιg απoδεi-
ξειq, {ταν τo 6τι
"δ(oκoι,
κιiλινδρoι και ιiλλα 6μoια αντικε(μενα, €xoυv εμφα-
νιαιε( αιηv ατμ6oφαιρα τηg Γηq. Στo dρΘρo οναφερ6ταν επ(oηg 6τι αιlτιi τα
αvτικεiμενα <δεν μπoρoιjv να εξηγηθoιjν απ6 τη oημερινr] επιαιημη ωg φυ-
oικd φαιν6μεvα, oΜd ωq τε1νητ€q oυoκευ€g πoυ δημιoυργ{Θηκαv και λει
τoυργo0ν απ6 κdπoια ανιilτερη voημoo0vη, και 6τι δεν υπdρxει τεxνoλoγ(α
252

266. Η ΔΙΑMΑXΗ ΓΙΑ TΑ UFo KAΙ Η YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞοΓΗΙNοN
σtη Γη η oπoια θα μπoρolioε να δικαιoλoγ]oει τη oυμπεριφoρd αυτιilν τωv
oυoκευι.bν. Mε dλλα λ6γιq κατd η γνιilμη τωv ουψραφ€ων, η υπ6θεοη τηq
εξωγτ]ινηg πρofλευηg {ταv η μ6νη αληθoφαvτ]g εξjγηoη.
Ε(ναι φαvερ6 dτι η εγκατdλειιpη oτα 1€ρια τωv δημooιoγρdφων εv6q
θ€ματoq πoυ απαιτε( επιoτημoνικl] ανdλυoη {ταv €vα επικ(νδυνo παιxν[δι.
Απ6 την ιiλλη πλευρd, η εvαοx6ληoη με €vα τ6oo αμφιλεγ6μεvo θ€μα θα
μπoρoι1oε να ε(ναι και επικ[vδυνη για τη αιαδιoδρoμ(α εv6g επιοτι]μovα,
ιδια(τερα κdπoιoυ πoυ δεv εixε καθιερωθε( ακ6μα. 'loωq για αυτo0g τoυg
λ6γoυg, και δι6τι o Hynek ωq oι1μβoυλog τηg Αερoπoρ(αg φαιv6ταν απρ6-
θυμog { αν(κανog να Yρdψει για λαΙκ{ κατανdλωoη, εμφαν(oτηκε €ναq μ6-
vo επιφαν{g αoτρoν6μog πoυ πραγματικd πρoxιilρηοε fνα βημα παραπd-
ρα οτην αρμ] τηq δεκαετ[αq τoυ 1950 και λειτo6ργηoε ωg εκπρ6oωπo9
τωv επιoτημ6νωv αxετικιi με τo φαιν6μενo τωv UFo. o Donald l4enzel
(1901-1976), o oπoiog dγιvε αναπληρωτ]q διευθυνπ]q αιo Αoτερooκoπεio
τoυ Xdρβαρντ τo 1952 και υπηρdτηoε ωg διευΘυvτ{q απ6 τo 1954 μ€χρι τo
1966, ηταν €ναq απ6 τoυg πρωτoπ6ρoυ9 επιoτημovεq τωv Hvωμ€vωv Πoλι
τειιiiv. Αφo6 απ6κτηoε τo διδακτορικ6 τoυ τo 1924 απ6 τo Πανεπιoπ]μιo
τoυ Πρ(ναιoν υπ6 τηv καθoδf1γηοη τoυ Henry Norris Russel, o Menzel
(Εικ.5.3) εi1ε μια διακεκριμ€νη oταδιoδρoμiα oτη φυoικη τoυ {λιoυ και oε
γενικ6τερα πρoβλljματα τηζ ασιρoφυσικηζ στα Αστερoσκoπε(α τoU Λικ
(1926-1932) και τoυ Xdρβαρvτ (1933-1971). o Menzel oiγoυρα απoλdμβα-
vε τo μυoτ{ριo, την πρ6κληοη και τη φαντoo(α, και οτηv αρμ] τηg αιαδιo-
δρoμ(αg τoυ εi1ε κdνει δημooιε6oειg (με ιpευδιilνυμo) oε περιoδικd επιoτη_
μoνικ{g φανταo(αg. Eπιπλ€oν, κατd τη διdρκεια τoυ B' Παγκ6oμιoυ πoλ€-
μoυ, εixε μελεπ]oει τo απoτiλεoμα τηg επiδραoηg των αvωμαλιιilν τηq
ατμ6oφαιραq oτα κ6ματα τoυ ραντdρ, και κατd oυν€πεια Θεωρoι1oε τoν
εαυτ6 τoυ κατdλληλo για την αvdλυoη των ενδεξων εμφdνισηξ Uto στα
οl]ματα τoυ ραντdρ, 6πωq αυτd πoυ εμφαν(αιηκαν τo 1952 πdνω απ6 την
oυdoιγκτov. o Menzel ι]ταν o ιδαvικ6g επιστημoναζ για τη μελ€τη των
Uto. Eπισηξ δι€θετε μια αδιαμφιoβητητη υπ6ληιpη απ6 πoλλ€ξ απdψειζ,
και αυτ6 ol]μαινε 6τι η εναοx6ληοι] τoU με τo θεμα των Uto ι]ταν απ(θανo
vα βλdι}ει την εδραιωμ6vη oταδιοδρoμ[α τoυ. Kαθιi5 oι αvαφoρdq για τα
ιJto συνiχιζαν vα αυξdvovιαι ΙJετ6 τo 1947, o l4enzel θυμ6ταv 6τι τιg με-

267. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
Εικ. 5.3. o DonaΙd MenzeΙ απεικoνξται εδιi τερ( τo 1964 6ταv {ταν δrευθυι.niq τoυ Ασιερooκo-
πειoυ τoυ Koλrl,ioυ τoυ Xιiρβαριτ. o Menzel π1αιευε 6τι το UΙo εiχαγ κ0ιν6τoτεζ €ξηγioιl, και
σε 6λη τoυ τη ξωi παρaμεινε oκετπικιml]g 6ooν oφoρd σην υτ6θεη ηζ εξω1riιηq τρodλευoηq.
Φoτoγραφια τoυ Aσιεροοκoπεioυ τoυ Xdρβαριτ.
λετoιioε με τo €να μdτι σrραμμενo στηv αvαζητηση φUσικ6v εξηYησεωv
και 6τι σ6vτoμα κατaληξε σro σUμπ€ρασμα, (με iνα ελαφρ6 αισθημα απo-
γoητεUσηξ),6τι oι ιτπdμενoι δioκoι δεν εrχαν εξωγηινη Πρo€λευση αλλd
αvτ[θετα απoτελoιjσoν γηιvα αντικε(μενα. H dπoψη τoυ αUτη δε μεταβλη_
θηκε κατιi τη διdρκεια τηζ ζωηξ τoυ.
o Ν,lenzel ε(χε παρoυσιdσει τιζ απ6ψειζ τoυ για τα UFo απ6 τov Απρaιo
τoυ 1952 σε μια σιJσκεψη με αξιωματoιjχouζ τηζ Αερoπoρ(αζ στην oυdσι-
γιαoν. ΑΠ6 τ6τε και μετd, σε ιiρθρα, συνεντευξειq και βιβλιΦ ωζ εξηγηση
για τιζ περισσ6τερεζ απd τιζ αναφoρεζ Yια εμφdνιση υFo πρoτιμoυσε θo-
ριiβoυζ και ανταvακλdσειζ τoU ραvrdρ και μερικεζ φoρ€ξ και αστρoνoμικd
αVtικειμενα. 'oπωg ιoxυρ[αιηκε στo πρωτo τoυ βιβλιo Flying Saucers (lπτd-
μενoι ΔbKoι,'i953), επρεπε vα σUvδυασtει η επιδεξι6τητα τηζ αστυvoμικηζ
dρευναq με τη λoγικη τηξ επιστημoνικηζ ανdλυσηζ 6ooν αφoρd στην εξ€τα-

268. Η ΔΙΑMAΧΗ ΓΙΑ TA UFo KΑΙ Η YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑΡΞHΣ ΕΞοΓΗΙNΩN
ση των αναφoρωv για UFo. o Menzel θα ακoλoυθoιjoε τη oυμβoυλl] τoυ
Σ€ρλoκ Xoλμq, oιiμφωvα με τηv oπo(α
"6ταν απoρρ(ιpετε τo αδιivατo, εκεi-
νo πoυ απoμ€vει ε(vαι η αλl]θεια, oooδ{πoτε απ(θανη κι αv φα(νεται,. Ν4o-
λoν6τι αυτ6 απ6 μ6νo τoυ θα μπoρo6oε να oδηψ]oει αιην απoδoμ] τηg
υπ6θεoη9 για τηv 6παρξη εξωYηιvων διασιημ6πλoιων, η επιαιημoνικ{
πλευρd απαιτo0oε πιivτoτε τηv επιλoψ] τηq απλo6αιερη9 απ6 dνα oιjvoλο
υπoθ€oεων πoυ θα μπoρorjoαν να εξηψ]ooυν oυγκεκριμ€vα δεδoμEvα πα-
ρατηρηoηq. o Menzel oυv€xιoε λfγoνταg 6τι €ναq επιoπ]μovαζ ψdλ./ει για
εξηγ]oειg, αλλd δεv επιvoε( αυθα(ρετα δυνdμειg πoυ καθιοτοιjν την εξl]γη-
ση περιττη. Kατd την dπoψη τoυ lr1enzel, η ι1παρξη εξωγ]ιvων 6vτωv f1ταν
μια πoλι1 πoλιjπλoκη υπ6θεoη πoυ €πρεπε να εξεταoτε( μ6νo αν oι απλ€g,
φυoικfg εξηγηoειg απoτ6γxαναv. Eκτιμoιioε 6τι υπt]ρxαν φυoικ€g εξηγξoειg
oι oπo(εq θα μπoρo6oαν να ερμηνε6ooυv τα φαιν6μενα πoυ παρατηρoιj-
vιαι, μoλoν6τι π[αιευε oτη δυνατ6τητα 6παρξηq εξωγ]ινηg νoημoo6vηg. oι
περιοo6τερoι απ6 τoυζ dλλoυg αoτρoν6μoυg δεν κατfθεoαν την dΠoψη
τoυξ στηv κoιvf1 γvιiμη, αλλd αναμφ(βoλα oυμφωvo6oαv με τoν lVlenzel.
Ακ6μo και η Kεvτριπ] Yπηρεο(α Πληρoφoριιiν (Central lntelligence Αgen-
c, clΑ) πdvtωξ δε φαιv6ταv ευxαριαιημ€νη με τιq εξηγ]oειg τoυ l4enzel {
τηv €ρευνα ηg Aερoπoρ(αq. Τo Δεκ€μβριo τoU 'l952
η υπηρεοiα, φoβo6μεvη
6τι oι αvαφoρ€q γιο τα Uto μπoρo6σαv vα πρoκαλ€ooυν κατdρρευοη τoυ
oυoι]ματog επικoιvωvιιitv oε ιiiρεg εθvικo6 κινδι3νoυ, αv6Θεoε μυοτικd oε μια
επιτρoπl] π€vιε επιαιημ6vωv να εrιιμl]ooυν κdθε απειλt] για την εΘνικη
αoφdλεια πoυ θα μπoρo6oε vα πρo€λΘει απ6 τα UFo. oι H. P. Robertjon,
Samuel Α. Goudsmiι Luis Alvarez, Lloyd Berkner και Thornton Page {ταν 6λoι
τoυq καταξωμ€voι επιoπ]μovεg πoυ εααν εργασιε( σε κυβερνητικιi πρoγρdμ-
ματα αιη διdρκεια τoυ B' Παγκ6oμιoυ πoλ€μoυ. H επιτρoπl] ουνεδρiαοε για
3 ημaρεζ σtα μ€oα τoυ lαvoυαρioυ 1953 και εξ€ταoε περiπoυ 75 περιTΠιi|σειq
αναφoριilv εμφdνιηg UFo. Εξ€ταoαv τηv υπ6Θεoη τηq εξωγ{ινηg προfλευ-
oηq και ημε(ωoαv 6τι
"καν€να
απ6 τα μ€λη τηg Eπιτρoπ]q δεν {ταν πρ6θυ-
μo να απoδεμε[ την dπoψη 6τι η Γη θα μπoρoι1oε να ε(vαι κdπoτε o πρooρι-
oμdg εξωψ]ινων 6vιωv πoυ διEθεταv voημooιlvη κdπoιαζ μoρφξg. Εκε(νo τo
oπo(o δεν αvακαλυψαν {ταv oπoιαδ{πoτε 6νδειξη πoυ vα oυνδ€ει τιζ αναφo-
ρ€g εμφαν(oεωv με εξωμινoυg ταξδιιilτεg,. H αvαφoρd τoυg, γvωoι] ωg
255

269. ZοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Αvαφoρd Robertson, κατ€ληγε στo συμπ€ρασμα 6τι 6λεq οι εμφαν(oειg μπo'
ρoι]σαν να αποδoθo6ν σε συνηθισμivα αΓτια και υπoδε(κvυε 6τι, για να δια-
τηρηθoι1ν ελε6θερα τα κανdλια τoυ oυαιηματοq επικoιvωviαq τηξ χωραζ, τo
φαιv6μενo των UFo θα €πρεπε να απογυμνωθε( απd κdθε α(γλη μυoιηρ[oυ
και τo κoιν6 vα καθηoυxααιε( με η διαβεβαiωση 6τι τα UFo δεν απoτελo6-
σαv απειλη. Eπειδη 6μω9 η αναφoρd xαρακιηρioηκε απ6ρρηη, τα σUμΠε-
ρdσματα τωv λ[γων επιoημ6νωv πoυ εξaτασαν επισημα τo πρ6βλημα των
UFo παρεμειναv dγνωαια αιην κoινt] γνιilμη μaχρι πoυ απoχαραrηρ(σηκαν
μερικιiξ τo 1966.
lV1oλoν6τι η επιτρoπl] Robertson ολοκλl]ρωoε την fρευvα πoυ τηq εξε
ανατεθεi εκτιμιirvταζ 6τι τα UFo δεν αποτελοιiν απειλ{ για τηv εθνικη
ασφdλεια, dφηoε ανoιμ6 τo εριilτημα τηg ακριβoιiq ταυτ6τητdg τoυg. Aπ6
επιoτημovικt] dπoψη, η εξτ]γηoη τoυ lVlenzel oτι τα UFo oφειλovται σε
ανακλαoτικιi φαιν6μενα παρ€μεvε η μoναδικr] απdντηση τηg επroτ!μηg
για αυτ6 τo θfμα. Ακ6μα και εdv δεν εξαν πειoτε( 6λoι oι επιoτr]μovεq,
παρ€μεναv oιωπηλo(. Αλλd o J. Hynek, o oΠoιoζ ηταν o μ6νo9 αoτροv6μog
εκτ6q απ6 τov Ν.4enzel πoυ γvιilριζε τo μεγαλστερo μ€ρog των δεδoμ€vων,
dρxιoε vα αvτιμετωπGι με oκεπτικιoμ6 τιζ εξηγησειζ τoυ Ν4enzel. Tελικd,
τo 1953 o Hynek, oπdζονταg τη oιωπι] τoυ για τo θ€μα, €γραψε 6τι (εξαι
τ(αq τηg απoυo(αq γενικιilν υποΘ€oεωv για αυτd τα φαιv6μεvα πoυ πρoκd-
λεoαν τιg αναφoρ€q [για τα UFo], απoτελε[ θ€μα επιoτημoνικ{q υπoχρdω-
oηg και υπευθυv6τηταq να εξετdooυμε ooβαρd τα φαιν6μεvα πoυ αναφερ
θηκαv, και αυτ6 παρd τoν φαιvoμενικd ευφdvταoτo χαρακτηρα τoUζ>. Δεv
πρ6τεlνε την απoδoμ] τηg υπ6Θεoηq τηξ εξωγηινηζ πρo€λευoηq, αλλd εixε
αρx(oει να αναρωτι€ται μηπωζ τα UFo oφεaoνταν σε κdΠoιο εiδog φυoι
κoι1 φαιvoμEvoυ. Ν.4ε εξαιρεση τηv παρ6μβαoη αυπ], o Hynek παρ€μεινε
oιωπηλ6q, και αυτ6 ειναι κατανoητ6 δι6τι {ταν απααxoλημ€νog με τη δoυ-
λειd τoυ πdνω στα τρiχovτα αoτρovoμικd Θ€ματα oτo πανεπιoπ]μιo.
Εξαιτiαg τηq ανυπαρξiαg περαιτ€ρω ooβαρτ]q επιoτημoνικl'ig μελ€τηg, oι
ισχυρισμo[ μη ειδικ6ν ατ6μωv για τo θ€μα πρoσ€λκυσαν περισσ6τερη
πρoσoχη απ6 6ση ηταv δικαιoλoγημ6vη. o ceorge Adamski, 6vαζ πωλητηζ
xιiμπoυργκερ σε €ναv Uπαιθριo πdγκo κoντd στo 'oρoζ Πdλoμαρ, ιoxυρi_
στηκε 6τι ειχε κdνει πραγματικη εΠαφη με εξωγηιvo αερoσκdφoζ και τoυs
)56

270. Η ΔΙΑMΑxΗ ΓΙΑ TΑ UFo ΚΑΙ Η YΠoΘΕΣΗ TΗΣ YΠΑΡΞΗΣ EΞΩΓΗΙΝΩN
επιβdτεζ τoU και επιπλ€ov 6τι εixε ταξιδ€ιpει με τo oκdφog τoυq. Τo βιβλio
τoυ Flying Saucers Ηave Landed (Tα lπτdμεν(1 AντιΚε(μεvα Πρooγειιilθη'
Καν' 1953), και dλλα πoυ ακoλoιjθηoαv, fγιvαv πιθαv6τατα περιoo6τερα
γvωστd σιo κοιv6 απ6 6oo η μoναδικ{ πρooπdΘεια τoυ Menzel να απoμυ-
θoπoι{oει τα UFo. ΑUτd τα βιβλ(α πρoκdλεoαv μεYαλιjτερη ανυπoληιp(α
για τo θfμα των UFo στov επιoτημovικ6 xιilρo και αναμφiβoλα εν(oxυoαν
τηv πεπo(θηoη των επιoτημ6νωv 6τι €πρεπε oι ιδιoι vα με(voυν €ξω απ6
αυτη τηv αντιπαρdθεoη. oι επιοτι]μoνεq φα(νovταν τ6oo απρ6Θυμoι vα
αvτιδιαoτεΓλoυν €vα δυvητικd αξι6πιοτo φαιν6μενo UΕo απ6 τoUζ ισχυρι_
oμoιiq τoυ Adamski 6oo και η κoιv{ γνιilμη vα διαxωρ(oει την επlστημovι_
κη αντιληψη για την ι]παρξη εξωγr]ινων αΠ6 τα Uto.
l4ε τηv επιoτημovικι] μελ€τη φαινoμενικd περιoo6τερo απ6μακρη πα_
ρd πoτi, τo κoιv6 Πηρε τα πριiγματo oτα x€ρια τoυ.'Εvα απoτiλεoμα {ταν
η (δρυoη ιδιωτικιilν oργαvιομιirv για τα Uto, με oκoπ6 τη oυγκ€vτρωoη και
αvdλυoη αvαφoρι-0v _
φαιν6ταν 6τι τo κoινι1, €xovταq κoυραoτε[ απ6 την
αδιαφoρ(o των επιoτημ6vωv για τιg π€τρεg που €πεφταν απ6 τoν oυραν6,
δημιoι1ργηoε τoυζ δικoυζ τoυ oργανιoμoιig για να μελεπ]ooυv τo φαιv6με-
νo. oι oργανισμo( αυτo[, εξαιτ[αg τηg ελdxιoτηg ι] καθ6λoυ επιoτημoνικ{g
επ(βλεψηg, παρoυo(αζαv μεγdλεζ διαφoρoπoι{oειq oτηv πoι6τητα τωv με-
λετιilν τoυq, παρ6τι γ6μιoαv dvα κεv6 με τo oπo(o oι επιoτημoνεq αρv{θη-
καv vα αοxoληΘo6ν. τo 1952 η Coral και o Leslie Lorenzen (δρυoαν τoν
oργαvιoμ6 'Eρευναq Φαιv6μενωv ΑEρog (Aerial Phenomena Research
organizatiοn, APRo) για να μελει]ooυv περαιτερω τo φαιv6μενo τωv UΕo,
δι6τι π(oτευαν 6τι η υπ6θεoη για τηv εξωμ]ιvη πρoελεUση {ταv αληθoφα_
υ]q και 6τι oι εξωγ{ιvoι μπoρε( vα αo1oλo0νται με τη oυoτηματικξ μελ€τη
τηζ Γηζ. To 1956 ιδρι]θηκε η Εθνικ{ Επιτρoπr] 'Ερευναg Φαιv6μεvωv Αερoξ
INational lnvestigations committee on ΑeriaΙ Phenomena (NlcAP)]. Τη δι-
ειjθυvoη τηq επιτρoπ{g εixε o Keyhoe μ€χρι το 1969.
Ταυτ6xρoνα η ΑερoΠoρ(α oυv61ιζε την €ρευνιi τηg, 6πω9 περιγρdφεται
στo βιβλιo του Εdward Rupρelt Reρorf on Unidentified Flying objects
(Aναφoρd oτα lπτdμενα Avτικε(μεvα Aγνωoηq Tαυτ6τηταζ' 1956). H συ-
vεxιζ6μενη €ρευνα τηg Αερoπoρ(α5 και η πρooωπικl'i γvιilμη τoυ Ruppelt
6τι υπt'iρxαv πoλλ€q ανεξl]γητεg εμφαv(oειg UFo €δωσαν oτo Θ€μα αξιoπι

271. ZοΗ ΣΕ AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
στ(α ακριβιiζ σrην αυγη τηξ Διαστημικηζ Eπoμ]g, παρ6τι η επιαιημη πα_
ρ6μενε επιol]μωg μακριd απ6 τo θiμα. Πdντωg, ακ6μα και η iλευοη τηg
νεαζ εΠoχηζ δεν πρoκdλεoε dμεoη επιoτημoνικl] αvτ(δραoη ωζ πρoζ τo
θ€μα των UFo. Αλλd τo dνoιYμα τηg αυλα(αg τηq ν€αq επoμjg τo 1957 συ-
μπ(πτει πραγματικd με ενα σημαvτικ6 αριθμ6 εμφανioεων Uto (Π(vακαξ
5.1), με τιξ περιoo6τερεq εμφαv(oειq vα €xoυν καταγραφε( τov oκτιilβριo
και τo Νoεμβριo, ακριβιig μετιi την εκτ6ξευoη τoυ Σπoιjτvικ. Τo εdν η Δια-
στημικη Επoχη εixε επiδραoη oτηv αναφoρd αυτd}ν των εμφoν(oεων απo-
τελε( €vα oημαvτικ6 ιoτoρικ6 εριiτημα. E[ναι o(γoυρα σημαντικ6 αλλd και
αμφιλεγ6μενo να ιoxυριαιo6με 6τι, καθι1g περισσ6τερoι ιiνθρωπoι dοτρε-
ψαν την πρoσoχη τoυζ στoUζ ouρανoι]ζ, αUξηθηκε και o αριθμ69 εμφαv(-
σεων των UFo. Αυτo( πoυ πιστειjoυν 6τι τα UFo υπdρxoυv πραγματικιi θα
μπoρotjσαν vα ερμηvειiooυν αυτ6 τo φαιν6μενo με τoν ιoxυριoμ6 6τι 6oo
περιoo6τερoι ε(ναι oι παρατηρητfg τ6oo περιoο6τερoι Θα ε(ναι και αυτo(
oι oπo(oι θα δoυν αυτ6 πoU ηταν πdντα εκε( με τηv πρo0π6θεοη 6τι κd-
πoιoq ερευvd αρκετd πρoσεκτικd. Aπ6 την ιiλλη πλευρd, oι oκεπτικιoτ€q
θα μπoρo0oαv vα απoδιilooυν αυπ] την α6ξηοη των εμφαν(oεων oε αβελ-
τηρ(α τoυ κoινoιj η εUΠιστ(α αναφoρικd με 6oα oυμβα(νoυν oτov oυραν6.
Yπτ]ρxαv αvαμφiβoλα πoλλ6q αιτιεξ πoυ δικαιoλoγoιjν τo oυνεxig ενδια_
φ€ρov τoυ κoινoιi για τα Uto. o ψυχoλ6γoζ carl JUng, στo βιβλ(o τoυ πoυ
εγραψε τo 1959 με τ(τλo Flying Saucers: A Modern Myth of Τhings Seen in
the Sky (lτπdμεvoι Δ[σκoι:'Εvαζ oaγyρoνog μiθo9 για αvτικε(μεvα πoυ εμ-
φαv[ζoνται oτov oυραvd), ιoxυρloτηκε 6τι τα UΕo ηταv μια αvτ(δραση
στην aλλειψη αoφdλειαq και παγκ6oμιαg ειρηνηζ. ΔιατιjΠωσε επισηξ μια
εντυπωoιαn] παραπ]ρηoη για την ευθ6νη των Ν4l.4 Ε 6σoν αφoρd στα UΕo.
Bαoιoμ€νog oτην πρooωπικl] τoU εμπειρια απ6 μια αvαφoρd oτov T6πo τo
1958, σ6μφωνα με την oπo(α {ταv oπαδ69 τηζ θεωριαζ των UFo, και στην
dρvηoη τoυ περιoδικoιj vα διoρθωσει την εoφαλμdνη πληρoφoρ(α, o Jung
πιστεUε 6τι (πρ€πει κανειζ να oυμπερdvει 6τι τα v€α πoυ επιβεβαιιilνoυν
τηv ιjπαρξη των Uto ειναι καλoδεχoυμεvα, ενιii o oκεπτικιoμ6g φαivεται να
ε(vαι ανεπιΘιiμητoq. H πεπo(Θηoη 6τι τα Uto ειναι πραγματικd αντικεiμενα
εξυπηρετει τη διαδεδoμ€νη dπoψη, εν6 η αντ[Θετη dπoψη πρεπει vα αΠo-
θαρριivεται. Αυτ6 δημιoυργει τηv εντιjπωoη 6τι υπdρ1ει μια παγκ6oμια

272. Η ΔΙΑMΑxΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ Η YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞoΓΗΙNΩΝ
τdση να γ(νει πιστευτη η dπoψη τηζ 6παρξη9 ιπτdμεvωv δ(oκωv αλλd και
6τι ε(vαι επιθυμητ6 vα ε(ναι πραγματικo(. H τdoη αυι] αoυνε(δητα εvι
σχ6εται απ6 τoν Τ6πo, o oπo(oζ διαφoρετικd δε διdκειται ευνoiκd απ€να-
vτι oτo φαιν6μενo,. Yπηρχαν και dλλεq ι}υxoλoγι(6ζ ερμηνειεζ τoυ φαιν6-
μενoυ των Uto πoυ σχετΦvταv περιoo6τερo με την υπ6θεoη τηq εξωγτ]ι
νηq πρo€λευoηq. οπωζ με διoρατικ6τητα εαε πρoβλaψει o RuppeIt oτην
€ρευvα τηg Aερoπoρ(αg τo 1956, η (επιθυμια να δo0μεll μπoρε( να €xει για
κdπoιoυζ ανθρ6πoυq *βαθ6τερεq ρ(ζεg και oxεδ6ν θρηoκευτικ€q επιπτιit-
oειg. Συvειδητd { αoυvε[δητα, επιθυμo6ν vα ειναι πραγματικd τα Uto και
νo πρo€ρxoνται απ6 τo εξωτερικ6 Διdoτημα>.
Εκεiνoι πoυ πιστευαν 6τι η υπ6θεοη τηq εξωγ{ινηq πρoEλευoηq {ταν κd-
τι περιoo6τερo απ6 μια φUχoλoYικt] λαμιiρα βρ{καv τελικd τoν υπoστηρι-
Krη τoυζ στo πρ6σωΠo τoυ Γdλλoυ αoτρoν6μoυ και επιοι]μovα των υπoλo-
γιoτιiν |acques Vallee (1939). o Vallee πr]ρε μπdτσελoρ στα μαθηματικd
απ6 τη Σoρβ6νη τo 1959 και μdoτερ oτην αστρoφUσικη απ6 τo ΠανεΠιστη_
μιo τηζ Λιλ (Lille) τo 1961. To i967 απaKrησε τo διδακτoρικ6 τoυ απ6 τo
Πανεπιoπ]μιo Noρθγoυεστερv, 6πoυ γνωρ(oηκε με τoν Hynek. o Vallee,
εντυπωoιαoμ€νog απ6 τo κιiμα των εμφανioεωv UFo oτη Γαλλια τo 1954 και
επηρεαoμ€voq απ6 τoν Αime Michel, o oπoiog υπ{ρξε o κoρυφα(oζ ερευνη-
τηζ των UFo στη χ6ρα αυτη, ασχoληθηκε με τo θdμα τωv UFo και τo 1965
παρoυo(αoε τη δικη τoυ εκτ(μηoη για τo ζl]τημα αυτ6 oτo βιβλιo τoU
Anatomy of a Phenomenon (Aνατoμfu εν69 Φαινoμivoυ)' o Vallee αμφι-
oβl]τηoε τηv επιoτημoνικ{ μ€θoδo τoυ l4enzel και dλλων, κρ(voνταg 6τι η
κυρ(αρxη νooτρoπ[α t]ταv περιoριoμivη oε οτενd 6ρια, 6τι τo δεQμα δεδo-
μfvων {ταv πoλ6 μικρ6 και 6τι oι τεχνικεζ πoυ ακoλoυθl]Θηκαv πoλιi περιo-
ριoμ€vεg. o Vallee π(oτευε 6τι δε θα fπρεπε να επικαλoιiμαoτε κdπoιo νεo
φυoικ6 φαιν6μενo για να εξηγησοUμε τα Uto εdν η υπ6θεoη τηζ εξωγΙ1ιvηζ
πρoEλευσηζ r]ταν αληθoφαν{q. H 6παρξη τωv εξωγηιvωv φαιν6ταν να απo_
τελει τo θdμα τηg εργαοiαg τoU για την εξηγηση τoυ φαιvoμ€νoυ των UFo
και, κατιi oυvfπεια, μεγdλo μ6ρo9 τoυ aργoυ τoυ σκ6πευε να απoδεΦι την
αληθoφdνεια των ιoxυριoμιilν για ιjΠαρξη πρoηγμdνων Πoλιτισμιilν, τη δU_
νατ6τητα εvδoαoτρικdiν ταξιδι6ν και την ταUτoπoιηση των Uto με εξωγηF
να διασιημ6Πλoια. o Vallee θα oταδιoδρoμ{oει oτη μελdτη των Uto, θα
259

273. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
συμπαραταχθε( με τov Hynek και θα Y(νει κoρUφαιoζ ειδικ6ξ σε αUτ6 τo πε-
διo. oι αΠ6ψειζ και τωv δ0o θα εξελ(σσovταν oταδιακd π€ρo απ6 την ανα-
λυτικ{ ερμηνε(α των Uto ωζ εξωγ]ιvωv διααιημ6πλoιων και θα κατ€ληγαv
σε μια κoινη πρooπdθεια, η oπo[α θα συμβ6λιζε τιq υπoαx6oειq και τα ρ(-
σκα μιαζ επιστημoνικ{g πρooεγγιoηq στo θεμα των UFo.'oμωζ τo βιβλιo
τoυ Vallee απ0τ6λεσε μια πριilιμη €vδειξη για τo 6τι, ακ6μα και 6ταv κατα-
πιdvoνταν oι επιαπ]μονεq με τo πρ6βλημα τωv ιJto, διαφωvo6σoν 6xι μ6vo
για τo ιδιo τo φαιv6μενo, αMd και για την επιοτημovικ{ μiθoδo πoυ θα
ακoλουθoιioαν για τηv αvιiλυo{ τoυ.
AvτΘετα, o λ.4enzel δεν dλλαξε την dπoψη τoυ o0τε κατ' ελdxιαιoν και
δεv {ταv διατεθειμ6voq vα αλλdξει η μ€θ0δ6 τoυ. Στo €ργo ιoυ Τhe World
of Flying Saucerc: A Scientific Εxamination of a MaΙor Myth of the Space Age
(o Κ6σμ0ζ των lτπdμενωv Δioκωv: Mια Επιoτημovικη Εξηγηoη εv69 Σημα-
vτικoa Maθoυ τηζ ΔιασημιΚηζ Επomζ' 1963) εξακoλouθε( να υπoαιηρ(ζει
6τι dλεq oι εμφoν(oειq Uto μπoρoιiv να εξηγηθo0ν ωg φυoικd φαιv6μενα,
παρd τo γεγoν6q 6τι αντιμετωπξι με ανoιμ6 μυαλ6 τo εριιτημα τηζ ιjΠαρ-
ξηq εξωγι]ιvηq ζω{q. Πρoειδoπoξoε 6τι μoλoν6τι πρaπει να Θυμ6μαoτε 6τι η
αvακιiλυψη των μετεωριτωv αντιμετωπ(αιηκε με δυσπιστια, <ανoψ6 μυαλd
δε oημα(vει μωρoπιoτ(α { αγν6ηoη των λoγικιiv δυvατoπ]τωv, oι oπo(εq
απoτελοιiν τo πoλυτιμ6τερo κεφdλαιo τoυ αvθριilπoυ". o Menzel κατ€ληξε
αιo oυμπ€ραoμα 6τι, μoλov6τι επισκ€ψειζ oε και απ6 dλλoυg κ6oμoυ9 μπo-
ρει vα συμβo6ν oτo μ€λλov, δεν υπdρxoυv εvδε(ξειq 6τt τiτoιεξ εΠισκεψειζ
floυν {δη ξεκιν{oει. Παρd ταιjτα, αυτη η υπ6θεoη Θα γ(vει oτα επ6μεvo
χρ6νια αντικειμενo μιαq περιoo6τερo εξoνυχισιικηs επιoτημoνικr]q dρευvαq.
5.2 Η κoΡYΦΩΣΗ THΣ YΠoΘΕΣΗΣ TΗΣ EΞΩΓΙtΙNΗΣ ΠΡoEΛEYΣHΣ
TΩN UFo. 1965-1969
Στη διdρκεια τoυ δειjτερoυ μισoυ τηζ δεκαετ[αq τoU 1960, η επιoι]μη
ασχoληθηκε με τηv υπ6Θεoη τηξ εξωγηιvηζ πρoaλευσηζ των UFo σε βoθμ6
μεγαλιiτερo απ6 6,τι ε(xε σUμβει σε oΠoιαδηΠoτε dλλη περ(οδo oτo παρελ-
θ6ν { μ€xρι τ6τε. Evιil αΙτ6 τo 1947 και για 17 xρdνια η Αερoπoρ(α ι]ταν o

274. Η ΔΙΑMΑxΗ ΓΙΑ ΤA UFo KΑΙ Η YΠoΘΕΣΗ TΗΣ ΥΠΑPΞΗΣ ΕΞΩΓHΙΝΩN
πρωτει]ων ερευνητηζ τoυ φοιv6μενoυ των Uto και τα Mly'E o βαoικ6q τρo-
φοδ6τη9 τηg dπoψηζ τηζ εξωγ{ινηq πρo6λευoηg των Uto, απ6 τo 1965 με-
χρι τo 1969 υπl]ρξαν κdπoιoι επιoτt]μovεq των HΠA πoU πl]ραν τo Θ€μα
oτα ooβαρd, εv μ€ρει εξαιτ[αg τηg π(εoηq πoυ ιioκηoε τo Koγκρ€oo. Παρ6'
τι πριv απ6 τo 1965 μπoρoυσαμε να μιλιiμε για €vα περιoριoμ€vo φdομα
απ6ψεων πdvω στo θεμα τωv Uto, δι6τι μ6νo λiγoι επιoτf1μoνεg, 6πωq o
Hynek και o l4enzeΙ, εξαv απoτoλμf1oει να εκφρdooυν πρooωπικ{ γνιilμη,
απ6 τo 1970 αυτ6 τo φιioμα πιiκνωoε αρκετd. Εdν τα N.4 λ,4 Ε και η Αερoπo-
ρ(α κυριαρxoιiοαv την περioδo μaχρι τo 1965, οτo δε0τερo μιo6 τηq δεκα-
ετιαζ τoυ 1960 {ρθε η oειρd τωv επιoτημ6vων.
M€oα oτην πoλιτικ{ και πvευματικι] ανooτdτωοη πoυ 1αρακιt]ριζε τη
δεκαετ(α τoυ 1960, τo ευριτερo επιστημoνικ6 και τεμικ6 τoπ(o ε(xε καl αυ-
τ6 αλλιiξει. Εξαιτ(αq τηq πριilτηg €ρευναg με ραδιoκιiματα για την ανακdλυ-
ψη εξωγηιvηg νoημoo6vηq, τηg ανακoiνωoηq για την ανακdλUψη εν6q πιθα-
νoιi πλoυ]τη γ6ρω απ6 τo doτρo τoυ Barnard και τoυ λα1κοi μυθιαιoρι]μα-
τoq των Shklovskii και Sagan ιntelligent Life in the Univerce ('Ελλoγη ζωri
oτo Σaμπαv, 1966), oι εξωγηιvoι πρoo€λκυoαv και πdλι τo ενδιαφdρov. Επι
πλ€ov, oι Hνωμ€νεg Πoλιτεiεq βρ(oκovταν αιo μioo τηq διαδρoμ{q για την
επ[τευξη τoυ oτdxoυ πoυ εQε Θ€oει o πρ6εδρoq Kdνεντι, αυτ6v τηζ πρoσε-
δdφιoηg αvθριilπoυ oτη Σεληvη. Στη λαiκη αντ(ληψη, τo Διdoτημα €γινε
πραγματικ6ξ xιilρog και o ιoxυριoμ6q 6τι, αν oι dvθρωπoι μπoρoι1oαν vα
ταξιδ€ι}oυv oτo Διdoτημα, τo iδιo θα μπoρo0oαv να κdνoυν και oι εξωγt]ι
voι εξε v6ημα.'oλα αυτd τα oτoιxε(α τoυ oκηvικo0 oυνδυιioτηκαν, oυxvd
με τη βoι]θεια μιαg 1αλαρt]g oυνειρμικr]q σκεψηζ, καl εμφαν(oτηκαν δημo-
φιλl] βιβλiα 6πω9 τo βιβλ(o τoυ Frank Εdwards Flying Saυcers _ Serious
Business (Ιτττdμεvoι Δbκoι _ Mια Σoβαριi Yπ6θεoη, i 966), τo oπo(o πo0λη-
oε πdνω απ6 ivα εκατoμμι-1ριo αντ(τυπα κoι {ταν ακ6μα oε κυκλoφoρ(α μ€-
xρι την τελευτα(α δεκαετiα τoυ αιι,jνα. Τα βιβλ(α τoυ Εdwards και dλλων
αφιfρωvαν μεγdλo μ€ρoq τoυξ στην πιθαν6τητα ιJπαρξηq ζωηg oτo εξωτε-
ρικ6 Διιiαιημα, και €γιναν μπεαι ο€λερ εv μiρει δι6τι oι oυψραφε(q πρoτι
μoιioαν ωq εξr]γηοη για τα Uto τηv εξωγ]ιvη πρodλευoι] τoυq, μια o[γoυρη
επενδUση πρoκειμ€νoυ να αιxμαλωτιoτε( η λαiκrj φανταo(α. Για αυτoιig πoυ
oκcφτoνταν με περιoo6τερo κριτικ6 τρ6πo και αντιλαμβdνoνταν τιg τερd-
261

275. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
σtιεζ απoστdσειζ πoυ πιθαv6ν να υπηρχαv μεταξ0 των πoλιτισμωv, η σχε-
ση αvdμεσα στηv εξωγηιvη voημoσιjνη και στα UFo δεν {ταv και τdοo
Πρoφανηζ, μoλov6τι η απεραντoo0vη τoυ xρ6νoυ oυvηγoρodoε oτηv dπo'
ιpη 6τι oι πρoηγμ€νoι πoλιτιoμo( ε(αν διoεκoτoμμιiρια xρ6νια oτη διdθεοl]
τoUζ για vα απoικισouν τo oιjμπαν και, κατιi oυν€πεια, θα μπoρoιioαν vα
ixoυν φτdoει oτην περιoμ] τηζ Γηζ. Τα επιχειρηματα xωρ(g κριτικl] εξ€ταoη
θα μπoρoιioαν να oυνεx(ζoνται για πdvια, αλλιi o κρioιμoq παρdγoνταq για
κdθε εξl]γηoη τoυ φαιvdμενoυ τωv Uto ηταν η ι1παρξη Θετικι0ν απoδε(ξε-
ων. Kαι αUτ6 ε[vαι τo oημεio οτo oπoio oι επιoπ]μovεq Θα μπoρoιjσαv, δU-
vητικd, vα πρooφdρoυν την περιoodτερη βoηθεια.
o παρdγoνταζ πoυ ενiαxυoε τo αναvεωμ€vo ενδιαφ€ρoν για την υπ6θε-
oη ηg εξωγt]ιvηg πρoελεUσηζ τωv UFo σιη δεκαετ(α τoυ 1960 ηταv aνα v€o
κ0μα εμφαν(oεων πoυ πλημμ6ριoε τoυg oυρανo0q απ6 τov lo0λιo τoυ 1965
μixρι τα μ6oα τoυ 1967. Avτ( για τo oυvηθιoμ€vo αριΘμ6 των 30 περιπoυ
αναφoριliv ovd μηνα, τιilρα υτ(ρξαv εκατoντdδεg. o 0ργανισμ6ξ ATlc
(Advanced Τechno|oy lnvestment Company) aαβε 887 μ6νo μεσα σro 1965.
Αυι]ν τη φoριi η αντ(δραoη ξταv διαφoρετικιj απ6 εκε[vη τoυ ] 952, και αυ-
τ6 oφεΓλεται εν μερει στo 6τι η oιdoη τωv επιαιημ6vωv εfxε oλλdξει. Δεv
{ταν πλ€ov δυvατdv μια oμιiδα αvθριilπων, μ€oα oε μια εβδoμdδα _ dπωq
συνεβη με τηv επιτρoπli Robertson, vα αvαλιiβει να κdνει μια περιoριoμ€νη
μελdη τoυ Θ€ματoq και να απoφανΘε[ 6τι τα πdντα εxoυν καλιilg. Αντ[Θετα,
αυτt]ν τη φoρd €γιναv oι ακ6λoυΘεq κιv{oειq: πραγματoπoιl]θηκαv ακρod-
oειq ενιilπιov τoυ Koγκρ€ooυ' παραψελθηκε μια διει]g πανεπισημιακη με-
λ€τη με επικεφαλl]q τo φυσικd Edward Condοn, γεγov6q πoυ πρoκdλεoε πoι
κ[λεq αvιιδρdoειq μεταξιi των επιoτημ6νων' διoργαvιiΘηκε €να ουμπ6οιo με
αντικεlμεvo αυτ6 τo θdμα, τo oπo[o επιxoρηγr]Θηκε απ6 την αναγvωριoμ€-
νoυ κ0ρoυq Αμερικανικ{ 'Eνωση
για τηv Πρ6oδo ηζ Επισtημηζ (American
Αssociation for the Αdvancement of Science, AAAS). Την εναox6ληη εκ v€oυ
με τo θ€μα πυρoδ6τηoε τo αUξημ€νo εvδιαφ€ρov τoυ κoινoιi για τα UFo και
η πρoηγoιjμεvη 6ρευνα τηg Αερoπoρ[αq, πρdγμα πoυ παρακ(νηoε τoν
Hynek vα πρoτεΙνει oην Αερoπoρ(α τo oxημοτιoμ6 εvdq πdvελ απd πoλ(τεg
επιαι{μovεq για να ερευv{ooυν τo θ€μα των UFo. Τo απoτ€λεσμα ηταv η
δημιουργ(α απ6 την Αερoπoρ(α τo φθιν6Πωρo τoυ 1965 μιαξ Ειδικηζ Επιτρo-

276. Η ΔΙΑMΑΧΗ ΓΙΑ TΑ UFo ΚΑΙ Η YΠοΘEΣΗ THΣ YΠΑPΞΗΣ E'ΞΩΓΗΙNΩN
πηξ, πoU περιλdμβανε κυριωs μ€λη τηq Συμβoυλευτικιjq Eπιατημoνικτ]q Επι
τρoπr]q τηq Αερoπoρ[αq, με oκoπ6 την επανεξ€ταoη των oυμπεραoμdτων
τoυ πρoγρdμματog Blue Book. H επιτρoτπi oυγκρoτ'1θηκε αιιq 3 ΦεβρoυαρG
oU 1966 με πρ6εδρo τoν Brian o'Brien. H επιτρoπl] κατ€ληξε αιo oυμπ€ρα-
oμα 6τι απ6 1o.ooo αvαφoρdζ εμφαν(oεων πoυ καταγρdφηκαν και διαβαθμ(-
στηκαv στη διdρκεια των πρoηγorjμεvωv 17 χρ6νων (φαινεται vα μηv υπdρ-
xει επιβεβαιωμ€νη και απoλιJτωg ικανoπoιητικ{ €νδειξη oπoιαoδι]πoτε περ("
πτωσηζ πoυ να εiναι oαφιilq €ξω απ6 τo πλα(oιo τηq μ€xρι o{μερα γvωoτl]q
επιoπ]μηg και τεχvολoγιαξ). Για κdθε εvδεx6μεvο πdντωq, η επιτρoπ] oυv€_
αιηoε να ενια1υθε( τo πρ6γραμμα τηq Αερoπoρiαq μaσω τηζ σιjναψηζ συμ-
βoλα(ων με παvεπιoιl]μια, με oι6xo τη μελ€τη τoυ πρoβλι]ματoq.
Η oι1oταoη τηq επιτρoπl]q o'Brien θα πραγματoπoιoUvταv oιivτoμα,
αφo6 6μωq πριilτα μεαoλdβηoαν dλλα γεγoν6τα. Στιζ 20 και 2'l Mαρτ(oU
1966 περισσ6τερoι απ6 1o0 μdρτυρεξ ανεφεραv την εμφdvιση Uto στιζ
π6λειq Ντ€ξτερ και Xιλoντ€ιλ τoυ Ν/(oιγκαv. H Αερoπoρ[α €oτειλε τov
Hynek να διερευνηoει τo θ€μα. H πρoκαταρκτικ{ τoυ εξl]γηoη {ταν 6τι τo
φαιv6μενo oφειλ6ταν oε αυτ6ματη ανdφλεξη αερ[ων πoυ αναδιiovταv απ6
€λη και 6τι η ανdφλεξη αυτr] πρoκdλεoε μια αoΘεν{ λdμψη. Αυτη η εξηγη-
oη δεv €γινε αιηv πραγματικ6τητα πιoτευτι] απ6 καv€ναν. o Ηynek γελoι
oπoιf1θηκε, και o T6πo9 πανηγ6ριζε για τηv ανικαν6τητα των επιoτημ6vωv
να διilooυν εξl]γηoη oτo θεμα των Uto. Aργ6τερα o Hynek θυμ6ταv 6τι
αυτ6 τo γεγoν6q υπl]ρξε μια καθoριoτικ{ εμπειρ(α για τov [διo: μoλoν6τι
εξε ενδoιαoμoιig απ6 τo 1953 για την πoλιτικ{ τoυ πρoγρdμματoζ BlUe
Book, oδεν rjταv παρd μdνo μετd τo γεγoνdq με τo α6ριo τoυ €λoυg πoυ ε(-
πα "Φτdvει πια! ΑUτη ε(ναι η τελευτα(α φoρd πoυ δoκιμdζω vα βγdλω τα
κdoτανα απ6 τη φωτιd για xιiρη τηq Αερoπoρ(αg"".
H μεταoτρoφr] τoυ Hynek δεv ι]ταv τo μ6νo επακ6λoυθo των εμφαν(oε-
ων oτo M(oιγκαν. H εξr]γηol] τoυ θεωρ{θηκε τ6oo αvεπαρκ{q ιioτε oι γε-
ρουoιααι€g iνeston γivian και cerald Ford τoν κιiλεoαν για ακρodοειg oτo
Koγκρεσo. Τoν Απρ[λιo τoU 1966 η Επιτρoπη τηζ Boυλl]q για τιq 'Εvoπλεg
Δυνdμειq (House Αrmed Services committee) oυγκdλεoε ανoιμ€q ακρod-
oειg με αντικε(μεvo τα Uto. o υπoUρY6ζ Αερoπορiαg Harold Brown, o επι
κεφαληq τoυ πρoγριiμματog Blue Boοk Hector Quintaniιla o vε6τερog και o

277. ZοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Hynek κλt]θηκαν να καταθ€ooυν. o Brown €φερε μαζ[ τoυ οτατιoτικ€g πoυ
απoδε(κνυαv 6τl, απ6 τιq 10.147 αvαφoρεζ για εμφανloειq Uto πoυ ανα-
φ€ρθηκαv στηv Αερoπoρ(α μεταξ0 των ειl7ν 1947 και 1965, η Aερoπoρια
ε[χε ταυτoπoιησει τιζ 9.5o1 εξηγ6νταζ τεζ ωs φυσικd φαιv6μενα πoυ εixαv
ερμηvευτε( εoφαλμEνα. oι υπ6λoιπεq 646 _ βεβα(ωσε o Brown, διαλ€γo-
vταζ πρoσεκτικd τιg λ€ξειg τoυ _ ιjταv <εκε(vεg για τιg oπo(εg η διαθ€oιμη
πληρoφoρια δεν παρ€xει επαρκ! βιioη για αvdλυοη { εκεivεg για τιg oπol
εg η πληρoφoρiα oδηγεi oε κdπoια υπ6θεoη, με τη διαφoριi 6τι το αντικε[-
μενo η τo φαιν6μεvo πoυ μπoρε( να απoτελεi εξl]γηoη δεv μπoρε[ να απo-
δειμε( dτι oυν€βη oτo oυγκεκριμEνo μ€ρog { τη oυγκεκριμ€νη xρovιn]
oτιγμt]>. Ν4ε λQα λ6για, o Brοwn €κανε ξεκdθαρo 6τι oιiτε αυτ6q o6τε κα-
vEvαg dλλog απ' 6ooυq εμπλ€κoνταν στo πρ6Yραμμα Blue Book π(oτευαν
6τι τα Uto {ταν εξωγ]ιvηg πρo€λευoηg. Αλλιi o Hynek, επικαλoιiμεvoζ πε-
ριπτιiloειq απ6 τηv ιoτoρiα τωv επιoτημιirν,6πωq τα απoλrΘι-6μαια, τrq
ακτ(νεq X και τoυg μετεωρ(τεg, ζl]τηoε τη oυγκρ6τηoη μιαg επιτρoπ{g η
oπoια να απoτελε(ται απ6 μη oτρατιωτtκoιig φUσικoιrζ και κoιvωνικo6g επι
oι]μovεg, με σκoπ6 να εξετdoει εdv τα UFo απoτελoιjoαv €vα oημαvτικ6
επιoτημovικ6 πρ6βλημα. Απ6 τιg ακρodoειg πρoεκυψε η απ6φαoη για τη
oυγκρ6τηoη τηq επιτρoπ{q πoυ ε(xε πρoτεiνει o o'Brien με oκoπ6 τηv πε-
ραιτ€ρω επιστημovικl] Eρευνα. Τov Aπρ0ιo η Αερoπoρiα ξεκivηoε την υλo-
πoiηoη μιαg τfτoιαg €ρευvαg και τoν oκτιilβριo, doτερα απ6 μια διjoκoλη
αvαζl]τηoη, διoρ(oτηκε επικεφαλljq τηq (με oιiαιαoη τoυ Ν4enzel) o Εdward
Condon (Eικ.5.4)
o Εdward condon (19o2-1g7 4) {ταv €ναg φυσικ6ζ με μεγιiλη oυμβoλ{
oτην κβαvτoμηxανικη.'Hταν επioηg €μπειρoq oε ακαδημαΤκιi, βιoμηxαvικd
και κυβερνητικd θ€ματα' Τo 1945 o πρdεδροζ Τρoι1μαη με τηv παρ6τρυν-
oη τoυ υπoυργoιJ Εμπoρ(oυ, δι6ριoε τoν Condon διευθυνπ] τoU Eθvικoιi
Γραφε[oυ Πρoτ6πων M€τρων και ΣταΘμιirv (National Bureau of Standards).
'oταν o Condon €γιvε €vαq απ6 τoυg κατηγoρoιJμεvoυq, oτη διdρκεια τωv
επoνε(διoτωv ακρodoεωv τηq Επιτρoπ]g Αvτιαμερικανικιirν Εvεργειιilv τηq
8oUληξ τo 1951, εγκατ€λειψε τo Γραφε(o και εργdστηκε οτα Eργαoπ]ρια
Corning. Περ( τo 1955 €γινε πρ6εδρo9 τoυ Tμηματoξ Φυoικ{q τoυ Πανεπι
oτημioυ oυdoιγκτoν στo Σεντ Λιoι1ιg και αργ6τερα εργdστηκε oτo Πανεπι

278. Η ΔΙΑMΑxΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ H YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞΩΓΗΙNΩN
Eικ. 5.4. o Εdward Condοn oτο γραφεiο τoυ αιo ΠανεπιστΙiμιο τoυ Koλoρd!"τo σιιζ ορχiζ τηζ
δεκαετiαq τoυ Ι970. Φυσικ6ζ με μακρd κοι διoκεκριμ6η mαδιoδρομiα, υmjρξε ετικεφαλl]q μιοg
μελεηζ ηζ Αερoπoρ{oζ τωv ΗΙ]A πoυ jxνε oρ6σημ0 oηv rοτoρiα τωv UFo. Πρooφoριi τoυ
Eθl'ικο6 Ιδρiματoq Πρoτiπωv και Tεμολογ{αq.
στημιo Boulder στo Koλoρdντo ωζ καθηYητηζ και €γιvε ετα(ρoζ τoU Joint
lnstitute for Laboratory Αstrophysics. Εκε( αιo Πανεπιoτf1μιo τoυ Koλoριi-
vτo θα διεξαγ6ταν η μελ€τη Yια τα UFo.
M€oα oε αυτd τo Πλα(σιo, σε μια σtιγμη επιπoλαι6ηταξ, 6πω9 ε(πε €ναq
βιoγρdφoq τoυ, o condon δfμηκε να τεθε( επικεφαληζ τηξ €ρεUvαζ πoυ €κα-
νε η Αερoπoρ(α για τα Uto. Σ0μφωvα με 6σα ειπε o (διog o Condon, δεν
{ταv ιδια[τερα πρ6θυμoζ. Mερικd χρ6νια αργ6τερα ηραψε σtoν Carl Sagan:
oΔεν t]θελα να κdvω τη μελη για τα UFo, αλλd πε(σηι(α γι' αUτ6 τov ΑιiYoU-
σιo τoU 1966 απ6 πaεxoζ τoυ Γραφε(oU Eπισημovικηζ 'EρεUναζ
ηζ Αερo-
πoριαξ, κυρ(ωζ ση βdη τωv εκκλησεωv περι καθηκovtoζ για την εrι€λεση
μιαζ δημ6σιαζ υηρεσιαζ...Σ Συμφωνα με μια dλλη εξηγηση, o Condon, αιη
διdρκεια μιαg απoτυχημ€νηζ καμπdνιαζ με σ16χο vα γiνει αvιιπρ6εδρoq τoυ
Πανεπιαιημ[oυ, εfxε επιοημιiνει ην αvdγη να διατεθo6ν για την €ρευνα πε-
ριοo6τερα xρf1ματα απ6 την oμoσπovδιακη Kυβερvηση, και τα 300.000$ πoU

279. ZΩΗ ΣE AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
πρdσφερε η Aερoπoριo (πoo6ν τo oπo(o αιαδιακιi εvιox0θηκε με dλλα
200.000$) ηταv €να δεδoμdνo πoυ iπρεπε να ληφθε( ooβαριi υπ6ι}η. Αναμφi-
βoλα, τ6oo η επιαημoνικ{ πρ6κληoη τoυ πρoβλl]ματog 6oo και τα xρ{ματα
πoυ πρodρxoνταv απd ηv oμoαπoνδιαn] Kυβ€ρνηοη {ταν παρdγovιεq πoυ
ουν€βαλαv oηv απ6φαoη τoυ Condon vα αναλdβει αυτ6 τo fργo.
Πριv ακ6μα ξεκιν{oει η μελ6τη τoυ Condon, oι vεεs εμφανισειξ Uto
6βγoλαν κdπoιoυg επιoτt]μovεg απ6 την απoμ6νωoη, και o Condon ψιiiριζε
6τι θα ε(ε να κdνει με αυτoιig. lδια(τερα oημαντικd {ταν τo ιiργo τoυ |ames
λ,4cDonald, φυoικoιi ηg ατμ6oφαιραg τoυ Τμr]ματog Ν/ετεωρoλoγ(αg και
τoυ lvoτιτoιjτoυ Φυoιn]g τηg Ατμ6oφαιραζ τoυ Πανεπιαιημioυ τηq Aριζ6να9
oτo Τdκoov. o lι,4cDonald {ταν μ€λog τηg Εθvιn]q Ακαδημ(αg Eπιαιημιilv και
εixε αoxoληθε( με τα UFo για πoλλιi xρ6νια, 6xι 6μωζ συσηματικd. Mια σU-
γκεκριμ€νη εμφdνιoη oτo Tdκooν τo L4dρτιo τoυ 1966 μαζ( με τιq εμφαvi-
oειq oτo M(oιγκαv τov (διo μf1vα τov παρακiνηoαν να μελει]oει τo θ6μα
oτεv6τερα. Στα μ€oα τoυ 1966 επισκεφθηκε τov Hynek και τoυq αξιωματo0-
xoυg τoυ πρoγρdμματog Blue Book και κoτ€ληξε oτηv πεπo[θηoη 6τι η υπ6-
Θεoη τηg εξωγjινηq πρo€λευoηq των υto ηταv η καλ6τερη εξl]γηoη για τo
πρ6βλημα. Τo 1967 aδωσε μια αvαλυτικι] διdλεξη oτηv oυdoιγκτoν, 6πoυ
ιoxυρ(oιηκε 6τι τα UFo απoτελoιJoαν τo nμεγαλιiτερo επιoτημoνικ6 πρ6βλη-
μα τη5 επoxηq μαq", τo oπo(o πιθανdv θα μπoρoιioε να εξηγηθεi μ6νo με
την υπ6θεoη τηg εξωψ]ινηg πρo€λευoηg. Tην επoχΙi πoυ η επιτρoτπj
Condon αvαλdμβανε αυτ6 τo €ργo, τα oυμπερdoματα τoυ McDonald δημο-
oιειjηκαν oιoν εθνικ6 ΤιJπo. Kατ' ιδ(αν o McDonald λoγoμα1oιjoε φιλικd με
τo oυνιiδελφ6 τoυ οτo Πανεπιοπ]μιo τηg Αριζ6ναg, τoν cerard Kuiper. Mο_
λov6τι o Kuiper oυμφωνotjοε με τηv dπoψη 6τι τo φαιν6μενo των UFo εηε
τιlxει "επιφαvειαn]g αvτιμετιirπιoηgη υπoαπ]ριξε 6τι θα €πρεπε vα υπdρ-
xoυv αoβαρ€q εvδεξιq για να απoδειμε( η υπ6θεoη τηq εξωγ]ινηq πρo6-
λευoηg και δι]λωoε 6τι τα UFo ηταv πιθαvιilg ανεξl]γητα γ{ινα ατμooφαιρι
κd φαιν6μενα. o McDonald παρ€μεινε αμετdπειoτoq.
Τo vfo κιiμα εμφαv(oεων των U[o δημιo0ργηoε επ[oηg μεγdλo εvδιαφ€-
ρoν oιoν λαΤκ6 Τιiπo. H οειριi των dρθρων τoυ επισημoνικoυ διευθυvη
John Lear, πoυ δημooιειiηκαv τo φθινdπωρo τoU i966 σιo Saturday Review,
εαιiαζαv oε αυτ6 τo σημε(ο. o Lear 6xι μ6νo επEαηoε την πρoooμ] τωv ανα-

280. Η ΔΙΑMΑXΗ ΓΙA TΑ UFo KΑΙ H ΥΠoΘΕΣΗ ΤΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞΩΓΗΙNcrN
γνωσt6ν σrιζ ιδ€εg τoυ Vallee για τα UFo και σε αυτεζ τoυ carl Sagan για την
εξωψ]ιvη νoημooι1νη, αλλd κατdφερε vα απoπljoει €vα αντ(τυπo τηξ αvαφΟ-
ριig τηg επιτρoπηg Rοbertson (πoυ επιol]μωg διανεμι]Θηκε €πειτα απ6 αρκετd
xρ6νια) και vα εvημεριiloει τo κoιν6 για η μελ€η πoυ εtxε επιxoρηψ]oει η
Αερoπoρια. Τα dρθρα τoυ Lear πρoo€λκυoαν επισηζ ην ΠρoσoχΙi τoυ κoιvoιj
oε μια περιoo6τερo συγκλoνισrικη και αvησυχητικη πλεUρd τηζ διαμdxηq για
τα Uto αUη τηv περ(oδo, τηv ιoιoρΙα για τιg εμφαν(oειg Uto σιo NιoU Xdμ_
σερ και τoUζ ιαxυριομoιig για απαγωγη ηζ Betty και τoU Barney Hill απ6 επι
βdτεg εν69 διααιημ6πλoιoυ, τo oΠoιo Uπoτιθεται 6τι πρooεδαφ(αηκε oε αυ-
τ] τηv πoλιτε(α. H ιoτoρlα τεκμηριιiθηκε και δημooιoπoι{θηκε απ6 τoν John
Fuller, o oπo(og εξ6διδε μαζ( με τoν Lear τo Saturday Review.
l4ε 6λη αυτ]v τη δρααιηριdητα γιjρω απ6 τo θ€μα των Uto vα βρiσκε-
ται oε €ξαρoη, 6λoι πρoo€βλεπαv ση μελ€τη condon, η oπoiα απoτ€λεoε τo
επ(κεντρo τηq διαμd1ηζ για τα UFo αιo δε0τερo μισ6 ηζ δεκαετιαζ τoU 1960.
H μελ€η qει εvδιαφ€ρov τ6oo για τov τρ6π0 με τoν oπo(o ξεκ(νηoε 6oo και
για τα oυμπερdoματα αια oπo(α κατεληξε. 'oooν αφoρd σto πριirτo oημε(o
δεv υπιiρ1ει αμφιβoλια 6τι η διαδικασια πραγματoπoησηζ τηζ μελfτηg υπ]ρ-
ξε κdπωq θυελλιilδηg. H διαφωv[α r]ταν αναμεν6μεvη εξαιτιαζ τωv πoλιj δια-
φoρετικιilν απ6ψεωv για τo επισtημovικ6 6φελo9 πoυ θα πρofκυτπε απ6 τo
θ€μα, αλλιi καvε[q δε θα μπoρo0σε να πρoβλdι|,lει η θιiελλα πoυ ακoλo6θηoε.
H αρxικl] πρ6ταoη τoυ Condon {ταv αρκετd σαφηζ. Θα δι€Θετε τo μιo6 τoυ
χρ6voυ τoU για να διευθιiνει τo πρ6γραμμα για τα υFo. o Robert LoW, διoι
ητικ6 σraλεχoζ τoυ Παvεπιαιημ(oυ τoυ Koλoρdvto, θα {ταν o επιστημovικ6ζ
oυντovιαιtjg και o βαoικ69 ερευνητΙ1ζ. Αυτο( Θα πλαιoιιilvoνταv απ6 διdφo_
ρoυζ σUvαδfλφous απ6 τo Tμl]μα Ψυxολογ(αg τoυ Παvεπιαιημ(oυ, ατoυq
oπoιoυζ περιλαμβdνoνταν o πρ6εδρog τoυ Παvεπιoτημ(oυ, Stuart cool' και o
David Saunders. Στη μελdη θα oυv€βαλαν διlo μ€λη απ6 δ6o γειτoνικιi εΘvι-
κd ιδριiματα: o 6ναg l'iταν o €μπειρoζ αoτρoν6μoq Franklin Roach απ6 τη Δι-
ε6θυVση ηζ Yπηρεo(αg Επισημ6ν ΠεριβdMovιog lEnvironmental Science
Services Αdministration, (Ε55Α)] και o dλλoζ o ασtρov6μoζ νγalter orr Ro-
berts, επικεφαλl]g μιαζ oμdδαζ τoυ EθvικoιJ KdντρoU'Eρευναζ ηg Ατμ6oφαι
ραq (National Center for Atmospheric Research). To πρ6Yραμμα, τo oπo(o θα
αιo(ιζε περ(πoυ 500.000$ για τα διjo χρ6νια διdρκειdg του, θα εξ€ταζε τα

281. ZΩH ΣE ΑΛΛoYΣ KοΣMoΥΣ
αρχε(α τηS επιτρoΙηζ Blue Booζ θα oυζητoιjoε με τα επιτελικd μ€λη τηq και
θα πρoxωρoιiοε οε oυνεvιε0ξειq, €ρευvεg πεδ(oυ και ελ6γxoυq. H σ6μβαση
(πoυ υπoγρdφτηκε απ6 τo Πανεπιαα]μιo τoυ Koλoριiιτo και ηv Yπηρεo(α
'Eρευναζ τηζ Αερoπoρ[αq) φανεριilνει 6τι αιην πραγματικ6ητα o Condon
δεv ανdμενε 6τι θα πρo€κυτπε μια μoναδιη εξl]γηoη. o Condon oημεlωoε
6τι θα απoτελoιjoε €κπληξη αν θα μπoρo0oε vα βρεθεi μια μoνool]μαvιη φυ-
oικt] ερμηvε(α για 6λε9 τιq περιτπιiloειq και 6τι ι]ταv λoγικ6τερo vα αvαμiνoυ-
με o6τι τα φαιν6μεvα αντικατoτπρ[ζoυv μια πoικιλ(α αιoθητηριακιilv και σUνει-
δηoιακιilν διαδικαoιιbν πoυ πρoκαλo6νται απ6 6vα πλr]θog φυoικιilv ερεθι
oμdτωv,. H μεθoδoλογ(α oθα πρooανατoλιζ6ταν πρoζ την κατε6θυνoη τηg
πoιoτικl]g μελ6τηq και τoν πειραματισμ6 και θα €μενε μακριd απ6 ηv πρo-
oπdθεια μιαg απλf1q διειjρυνoηg εv6g {δη oημαvιικo6 6Yκoυ απ6ψεων καl
εvτυπιitoεων,, μoλoν6τι ο Condon παραδ€xηκε 6τι η μεθoδολoγ(α των επι
αιημ6vωv των φυσικ6ν επιαιημωv θα μπoρorjoε να διαφ€ρει απ6 αυτι] των
επιαιημ6νων πoυ ααxoλο6ιται με τιζ επιΦμεζ σUμπεριφoρdζ.
'oλα αυτd φα(νoνταv να Uπ6σχoνται πoλλd, αλλd oτη διιiρκεια τηq διε-
τ(αs 1967-1968 vαυdγηoαν απd εoωτερικ6q διαφωvlεq και εξωτερικ€q αvτι
παραΘ€oειq πoυ επηρ€αoαv δυoμενιirg τη μελ€τη. oι λεπτoμ€ρειεg fxoυv
εξεταoτε( αλλo6, αλλd η αιτιπαρdθεοη τρoφoδoπ]θηκε, τoυλdxιoτoν εν μf_
ρει, απ6 τo εριilτημα τoυ τρ6πoυ πρoofψιoηq τηg υπ6θεoηq τηg εξωγ]ι
νηg πρo€λευoηg των UFo. Mια oμdδα, με επικεφαλιlq τoν ψυχoλ6γo
Saunders, επιΘυμoιioε την επικ€vτρωoη oε αυτ{ την υπ6θεoη. Ν4ια dλλη
oμdδα, με επικεφαλltq τoν Low, π(oτευε 6τι η λ6oη βρ(oκεται στην ψυχo-
λoγ(α τωv μαρτι1ρων.'oταν €vα εoωτερικ6 υπ6μvημα πoυ γρdφτηκε απ6
τoν Low διι6ρρευoε oτoν McDonald με ευθιiνη τoυ Saunders, εν€ργεια πoυ
θεωρι]θηκε 6τι πρooπαΘoιjoε vα πρoκαταλdβει μια αμερ6ληπτη μελdτη, o
Condon απ€λυoε τoν Saunders και 6να dλλo μdλoq τoυ επιτελεioυ. Στo τ€-
λog τηq μελ€τηg ε(xαv με(vει μdvo 3 απ6 τα αρxικd 12 μ€λη.'oταν oτo τ€-
λoq του καλoκαιρι06 τoυ 1968 αυτd τα πρoβληματα δημooιε0τηκαν oτo
Science, τo περιoδικd τηζ AAAS (dναζ oργαvιoμ6q τoυ oπo(oυ o Condon
υπliρξε επικεφαλι]g), o condon αρν{θηκε να μιλ{oει oτoυg oυvτdκτεq τoυ
περιoδικoιi και παραιτr]θηκε απ6 την ιδι6τητd τoU ωζ μ6λoυξ τηs AAAS.
Λ(γεg μ€ρεq αργ6τερα, η Επιτρoπ{ τηg Boυλl]g για την Eπιoι]μη και

282. Η ΔΙΑMΑxΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ Η YΠoΘΕΣΗ TΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞοΓHΙNοΝ
τηv AστρovαUτικη, γvωρ(ζoνταζ την αντιπαρdθεση πdvω στη συvεχιζ6μενη
μελ€τη condon, συγκdλεσε ακροdσειt για τo πρ6βλημα τωv ι]Fo, διευρ6-
voνταζ ακ6μα Περισσ6τερ0 την επιστημoνικη σUμμετoχli. Πρ6εδρoq τηg
επιτροπl]q {ταv o βoυλευτι]q τηq lντιdναg Edward Roush, o οπο[og εixε
επιδεiξει πρooωπικ6 εvδιαφ€ρoν για τo πρ6βλημα τωv UFo και διατηρo6-
σε αλληλoγραφ(α με τoν Kuiper. Ακoλoιjθηoε η κατdθεoη τωv Hynek και
McDonald, 6πωq και τoυ αστρoν6μ0υ τoυ K6ρvελ, Carl Sagan, και dλλωv
πoυ oQoυρα €δωoαν oτoν Roush και στoυξ σUvαδ6λφoυg τoυ fvα μdθημα
για τo π6σo αvακριβ{g θα μπoρoιjoε να ειναι η επιστημη. o Hynek ιoxυρ(-
στηκε 6τι δεν πρεπει vα oυγxioνται (τα φυσικωζ ανιo6ρρoπα dτoμα και oι
oμdδεg ψευδoθρηoκευτικιirν δoξαoιων, που dλπιζαv oτη oωτηρ(α απ6 τα
UFo με αυτoυζ πoυ αναζητoιjoαv επιoτημovικt] εξηγηση. o McDonald,
ασκι-0νταζ κριτικη στιζ επιφανειακ€q εξηγ{oειg τoU ι/enzel και dλλων, θειil-
ρησε σoβαρη τηv πιθαvdτητα να "εχουμε να κdνoυμε με επιτηρηση αΠ6
κι1πoιo πρoηγμ6vo πολιτισμ6". Kαι o Carl Sagan, o oπo(og μ6λι9 πριν απι1
2 χρ6νια εαε δημooιειioει μαζ( με τov Shklovskii τo lntelligent Life in the
Universe, δε θεωρo6oε τηv υπ6Θεoη τηg εξωμ]ιvηg πρo€λευσηζ των Uto
πειστικη. Τoν εvτUπωσιαζαv περισσ6τερo oι ι!υxoλoγικ€g εξηγησειζ τοU
Jung και dλλωv, πoυ UΠoδεικvuαv <ανεκπληρωτεζ θρηoκευτικdq αvdγκεq".
o Sagan, κατd oυν€πεια, τdxθηκε υπ€ρ μιαg περιoριoμfvηq €ρευναg για τα
Uto, αλλd υποoπ]ριξε 6τι θα ι]ταv πoλιj καλ6τερo για τo Koγκρ€oo vα εvι
oxιioει τιq ερεUνεζ για την ανακdλυψη ζω{q με απooτoλ€g διααιημ6πλoιωv
και τιζ ραδιoφωvικ€g 6ρευvεg για oι]ματα πρoερx6μεvα απ6 €λλoγα 6ντα.
H €κθεoη Condon θεμελιιilνεται εν μ6oω εoωτερικιilν διαφωνιωv και εξω-
τερικoιi εξoνυxιoτικo0 ελξgoυ. H αναφoρd με τ(τλo lhe Finaι Report of the
Scientific Study of Unidentified Flying objects (H τελικξ Aναφoρd η9 Επι-
oημoνιηq Mελετηζ για τα μη Ταυτoπoιημivα lmdμενα Avτικε(μενα) ιταν
iναq oγκιiδηq τ6μoq με πo)λοιig oυψραφε(g. Παραδ6θηκε αιηv Αερoπoρiα
τo No6μβριo τoυ 1968 και δ6Θηκε αιη δημooι6τητα τoν lανoυdριo τoU 1969.
To μεγαλ6τερo μ€ρog απ6 τιζ 967 σελiδεζ τηq 1αρτ6δετη9 €κδooηq καταλιiμ-
βαvαν η περψραφ{ τoυ €ργoυ τoυ πρoγρdμματoq, μελ€τεg περιτπιiloεων και
επιστημονικ€ζ εξηγ]oειg. Τα oυμπερdoματα τoυ Condon, με τα oπo(α ξεκι
voιioε η αvαφoριi, απoγol]τευoαν πo}λoιiq απ6 αυτoιig πoυ πioτευαv oτην
269

283. ZoΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣM oΥΣ
ιjπαρξτ1 των UFo. o condon αν€φερε 6τι, παριi τιq εξαιρειικEq πρooπdθειεg
τηq επιτρoπljg, oΤo γενικ6 μαq oυμπ€ραoμα ε[ναι 6τι, απ6 τη μελ€τη των εμ-
φαν(oεωv UFo τα τελεUταια 21 εη, δεv εχει πρoκιjψει τ(πoτα πoυ Θα μπo_
ρo0oε vα oυνειoφ€ρει στηv επισημoνικl] μιiloη. Η πρooεκιικl'i εξ€ταoη τoυ
αρxε[oυ, πoυ τεθηκε σtη διdθεol] μαg, μαζ oδηγει σto oυμπ€ραoμα 6τι η πε-
ραιτ€ρω εξαvιλητικ{ μελdη των UFo πιΘαν6ν δεv μπoρε[ vα δικαιoλoγηΘεζ
με την €woια 6τι αυτι] η fρευνα θα συντελaσει σην Ιrρ6oδo τηζ επιαπ]μηg,.
Ν4oλoνdτι αυτl] η διατ6πωoη {ταv ικανoπoιητιn] για τoυg αξιωματoιixoυq
πoυ επιθυμo6oαν vα μπει iνα τ€λog αιο θfμα, η oυμπληρωματιn] διευκρ[vι
oη τoυ Condon ε(vαι περισσdτερo απoκαλυτπιn]. Συv€χισε αναφερ6μεν0ζ
oτov τρ6πo με τoν oπoιo δoυλειjει η επιοτt]μη και αιo 6τι κdΘε επισrημovαζ
πρfπει vα πdρει μια πρoσωΠικη απ6φαoη για τo ε(δoq τηg €ρευναg πoυ θo
ε(vαι περιoo6τερo καρπoφ6ρα. oι επιoι]μovεg, δt]λωog δεν πρ€πει να απo-
δεμoιiv dκριτα τα σUμΠερdσματα τηq αναφoριiq και συv€σrησε 6τι, εdv εμ-
φανζovιαν ν6εq ιδ€εg για "καλιiiq
oxεδιαoμ6vεg, ειδικ€q μελ€τεq,, αυτ€g θα
€πρεπε να UπoστηριXtoιjν. o Condon ξεκαΘιiριoε 6τι o (διog δεν π(oτευε
πωξ θα €πρεπε να γ(vουv περαιτ6ρω εξαντλητικEζ πρoαπdθειεg για τη μελ6τη
των Uto πρoζ τo Παρ6ν, αλλd uαυτ6 μπoρε( να μηv ισχιjει για πdvτα,.
H
"περΓληιpη
τηq μελ€τηq, τoυ condon αναφ€ρεται αιηv υπ6θεoη τηq
εξωψ]ιvηq πρo6λευoη9 των UFo. o Condon και oι oυνεργdτεg τoυ _ κdνo'
vταq διdκριoη ανdμεοα oιην υπ6θεοη εξωγ]ινηq πρo€λευoηg (extraterre-
strial hypothesis, ΕrH), 6τι δηλαδ{ τα UFo μπoρε( να ε(vαι εξωψ]ιvα διαoτη-
μ6πλoια, και αιηv υπ6θεoη εξωγηινηζ πραγματικ6τηταg (extraterrestrial
actuality, ΕτA), 6τι δηλαδrj αυτιi τα διααιημ6πλoια απoτελoιjv €vα δεδoμ6-
νo παραπ]ρηoηq_ διαπ(στωσαν 6τι ool]μερα δεν υπdρxει καμ(α πειoτικr] €ν-
δειξη για να στηριχtει o ιαxυριoμ6g 6τι τα UFo ε(ναι διαoτημ6πλoια πoυ
επιoκ€πτovται τη Γη πρoερ16μεvα απ6 κdπoιov dλλo πoλιτιoμd,. o condon
τ6νιoε με dμφαoη 6τι oι oριαιικ€g παρατηρησειζ μερικdg φoρ€q πρoκιi-
πτoυν δ0oκoλα, και κατd ουvfπεια η επιστημoνικη πρ6oδoq μπoρεi να ε(ναι
βαoανιoτικd βραδεiα. Δεv dφηoε καμιd αμφιβoλια για τo ειδoζ ηζ ισχUρηζ
απ6δειξηq πoυ Θα {θελε να €χει: (Τo πρ6βλημα των ΕτA θα διευκριvιζ6ταν
μ€oo αε λiγα λετπd εdν dναq ιτπιiμεvog δ(oκoq πρooγειωv6ταv oτoν περι
βoλo εv6q ξεvoδo1ε(oυ 6πoυ διεξιiγεται €να oυvfδριo τηζ Aμερικανικηζ

284. Η ΔΙΑMΑxΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ Η YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑPΞHΣ ΕΞΩΓΗΙNΩN
'Evωσηζ Φυσικdtν, και oι επιβdτεs τoυ €βγαιναv και εκαvαν στoυζ συγκε_
vτρωμ€voυq φυσικ06ζ μια ειδικl] παρoυoiαoη oτηv oπo(α Θα απoκdλυπταν
τo μ€ρoq απ6 6πoU {ρΘαv και τηv τεμoλoγ(α λειτoυργ(αq των οκαφιilv
τoυq. Θα ακoλoυθoιioαv διερευνητικ€g ερωτl]oειq απ6 τo ακρoατt]ριo,.
To μεγαλιjτερo μfρoq τoυ επισημoνικotj κ6oμoυ oυμμερ(αιηκε τιg απ6-
ψειζ τoυ Condon 6ooν αφoρd αιη oημαo(α ηs ισχυρηζ απ6δειξηq. 'Eτoι,
6ταν τoν oKt{i)βριo τoυ ']968
η Αερoπoρ(α ζ]τηoε απ6 την Εθνικη Ακαδημ(α
Επιοημιilv
"να
παρoυoιdoει μια ανεξdρτητη απoτlμηoη τoυ oκoπoιi, τηg με-
θoδoλoγ(αg και των ευρημdτωv τηs μεληξη τo απoτaλεσμα δεν πρoκdλεoε
Eκπληξη. o πρ6εδρo5 ηs Eθvικηζ Ακαδημ(αg Frederick Seitz (μαθηι]q τoυ
Condon oτο Πρ(ναιoν τo 1930) δι6ρισε μια επιτρoη με πρ6εδρo τον Cerald
M. Clemence, o oπo(οg {ταν ασιρoν6μ0ζ τoυ Πανεπιαιημiου τoυ Γ€ιλ και ε{ε
διατελ€oει αιo παρελΘ6v επιαιημovικ6g διευθυvπ]g τoυ Ααιερoοκoπε(oυ τoυ
Nαυτικoιj των HΠΑ.'Eπειτα απ6 μια περ(oδο 6 εβδoμdδων εργαo(αq, η επι
τρoπ] oυμφιilνηoε με 6λα τα εUρηματα τηq επιτρoπl]q Condon και κατ€ληξε
αιo oυμπ€ραoμα 6τι.με βdoη τη ημεριv{ μιiloη, η λιγ6τερo πιθαvη εξηγη-
ση για τα Uto ειvαι η υπ6θεση τωv εξωγ]ιvων επισκεψεων απ6 νo{μovα
6vια,' η επιτρoπ] συμφιiνησε επioηg με την dπoψη 6τι nτα δεδoμ€να των
δ6o τελευτα(ων δεκαετιιbν δε δικαιoλoγo6v vα δoθεi υιpηλl] πρoτεραι6τητα
στιζ aρευvεζ για τα Uto,.
H αντiδραοη τηg ευρ6τερηq επιoτημoνικl]g κoιvdτηταζ δε θα {ταv πd-
ντωq τ6oo oμ6θυμη. Σiγoυρα υπr]ρξαv εκε(νoι πoU απoδaμηκαv την'Eκθε-
oη Condon. τo
'cience'
τo επ[oημo περιoδικ6 τηζ AΑΑs, τ6vισε τηv (oγκιil-
δη τεκμηρ(ωoη,, τα ευρηματα τηq 6κθεoη9 6πoυ η φαιvoμεvικd ιoxυρ{
απ6δειξη t]ταν σUχνd ελλΙπηζ, και τo γεγoν6g 6τι πλεiαιεq περιπτιbοειq dτει
vαv να εξηγηθoιiν 6ταν υπτ]ρxαν επαρκειζ εvδεξειζ. o φυσικ6ζ τoU λ.4lτ
Philiρ Morrison, o oπo(oq τo 1959 εαε πρoτεινει €ρευvα γtα εξωγ]ινη νoη-
μooιiνη με τη βo{θεια ραδιoφωvικ6ν κUμdτωv και δε διαkριv6ταν για dλλει
ψη φαντασ(αζ, €γραψε: (H €κθεoη αφ{νει κdπoιoν ηΘικιi ικαvoπoιημEvo,
γεμdτo θαυμαoμ6 και απ6λυτα ευxαριoτημ€vo... H επιoπ]μη ε(ναι τo ιoxυ-
ρ6τερ0 μiσo για αυτtj την ειλικριv{ και δεξιoτεxvικl] πρooπdθεια xεtριoμorj
εv6ζ θ€ματoζ με δημ6oιo ενδιαφ€ρoν". o cerard Kυiper απ6 τηv Αριζdνα
oυvεxdρη τoν Condοn oε μια εξαιρετικ{ δημooιoγραφικ{ αρθoγραφια.
27Ι

285. ZoΗ ΣE ΑΛΛoΥΣ KoΣMοYΣ
Αλλιi η απ6ρριQη εν6q φαινoμ6voυ 6πωζ τα UFo, πoυ πoρoυo(αζε τ6oo
υψηλ6 ενδιαφ6ρoν για τo κoιν6 και δεx6ταv τ6οo εξoνυ1ιoτικ6 δημ6oιo
€λεγ1o, δεν ηταν ειiκoλη υπ6θεοη. oι επιστημovικεζ κριτικEq {ταν κραυγα-
λ€εg απd τηv επoxl1 πoυ γvωoτoπoι{θηκε η 'Eκθεoη condon. o David
Saυnders, ο ψυχ0λ6γoζ πoυ σUμμετειχε oτo πρ6γραμμα Condon και απo-
λιiθηκε απ6 αυτ6, κυκλoφ6ρηοε τo βιβλ(o τoυ με τiτλo ιJFo;? Yes! where
the Condon Committee Went Wrong (υFo; Ναι! Πoa η Επιτρoπη Condon
Δι€πραξε Λdθoζ, oτo oπoio αφηγoιiνταν την ιoτoρ(α εv6g μ€λoυg τηg επι
τρoπfq. Τo βιβλ[o περιεixε ενoxλητικ€q απoκαλιjψειq για τov τρ6πo διε0-
θυνoηq τoυ πρoγρdμματoq. o James McDonald επαν{λθε με αvαvεωμdνo
oθiνoq για vα επικρ(νει τoυg oυναδ€λφoυg τoυ, κατηγoριiνταζ τoυξ Yια
καn] επιoπ]μη και απoκαλωνταg την'Eκθεoη Condon nΤo αξιαζ 500.ο00$
αντiτιμo τηq πιo dxρηoτηq επιαιημoνικ{q oυμβoυλι]g πoυ €xει λdβει η Αε-
ρoπoρ(α για 20 χρ6νια). o McDonald ενoxλ{θηκε απ6 τηv αoυμφωνiα
αvdμεοα oτα απoτελioματα τηg μελ€τηq τωv διdφoρων περιπτιioεωv και
oτo oυμπ€ραομα oτo oπo(o κατiληξε o Condon oxετικd με τηv υπ6Θεoη
τηg εξωγ{ινηq πρo€λευoηg. 'Hταv o πριilτoq, απ6 πoλλo0q πoυ ακoλoιiΘη-
oαν, o oπo(oq εκαvε κριτικη oτην'Εκθεoη Condon. o McDonald διαμαρτυ-
ρ{θηκε δι6τι φαιν6ταν 6τι o Condon ε(1ε θεωρl;1οει 6τι o μovαδικ6g oτ6-
xo5 τoυ {ταν vα αποδε(ξει η να απoρρiιpει τηv υπ6θεoη τηg εξωγ]ινηg
πρo€λευοηg, παρ6τι αυτ{ η υπ6Θεoη {ταv μ6νo μiα ανdμεoα oε πoλλ€g.
o McDonald δεv {ταν 6μωq o μ6vog πoυ doκηoε κριτικη oτην'Eκθεoη
Condon. o Condon πρdπει να εξεπλdγη και vα δυoαρεαιdθηκε 6ταν μια
διoριoμdvη Yπoεπιτρoπη για τα Uto τoυ Aμερικαvικoιi lναιιτo6τoυ Αερo-
vαυτικrjq και Αoτροvαυτικηq (American lnstΙtute of ΑerΟnautics and Αstro-
nautics, AtΑΑ), τo oπo(o {ταν ivαq επιoτημovικ6q oργαvισμ6ζ με μdλη πε-
ριoο6τερoυg απ6 25.ooo επιoτtjμovεq τoυ Διασιηματoζ και μηxoνικo6g, 6xι
λιγdτερo διακεκριμ€νoυq απ6 τoυq oυναδ€λφoυg τoυξ τηζ AΑA5, €oτρειpε τα
νιiiτα oτα ουμπερdσματα τοU condon μετd τη μελ€τη τηv oπo(α oυv€ταξε η
(δια. H Yπoεπιτρoπη dκριvε 6τι oειναι δ0σκoλo να αγνo{ooυμε €να μικρ6
αριθμ6 περιτπιilοεωv oι oπo(εg τεκμηριιirΘηκαν επαρκιiq αλλd δεν εξηγ{θη-
καv. oι περιπτιiloειζ αυτεζ απoτελo0v τo oκληρ6 πυρr:1vα τηq διαμdxηg για
τα UFo>. H Yπoεπιτρoπl] παρατι]ρηoε 6τι, μoλoν6τι o λ6γoq ol]ματoq πρog

286. Η ΔΙAMΑΧΗ ΓΙA TA UFo KΑΙ Η YΠoΘΕΣΗ TΗΣ YΠΑΡΞΗΣ EΞΩΓHΙΝοN
θ6ρυβo ιiταv πoλ0 μικρ69, δεv μπoρo6oε να αγνoηθε[: .,To θdμα φα(vεται
να oυμπυκνιilvεται αιo εριbτημα: l4πoρo6με να επεκταθo6με απ6 τo o,99
στο 1, υπoθ€τoνταζ 6τι αν τo 99% 6λωv των περιτπιiloεωv μπoρε( vα εξηγη-
θεζ τ6τε και τo υπ6λoιπo 1% θα μπoρo6oε να εξηγηθεο'H αντιμετωπiζoυμε
€να πραγματικ6 πρ6βλημα λ6γoυ ol]ματoq πρoq θ6ρυβo...;, H Yπoεπιτρo-
πl] κατdληξε oτo oυμπ€ραoμα 6τι η μελ€τη Condon δεν ε(xε κdνει ooβαρι]
ανιiλυoη πρoq αυτη τηV κατειjθυνοη και κατd oυνdπεια nαιoθdνεται €ντoνα
6τι, απ6 επιαιημoνικ{ και τεxνικl] ιiπoψη, εiναι απαριiδεκτo απλ6ξ να
αγνoηooυμε oυoιααιικ6 αριθμ6 περιτπιiroεων πoυ δεν εξηψ]θηκαv και vα
κλεισoUμε τo Θ€μα για αυτaξ, στηριζ6μεν0ι πdνω oε πρ6ωρα oυμπερdoμα-
τα,. Νr1ερικo[ εκτιμo6oαv 6τι oι διαπιoτιiroειq αυτ€q απoτελo6oαv μια Περισ-
o6τερo αντικειμεvικ{ κριτικl] επισκdπηση ηq μελ€τηq condon απ6 αυτηv
πoυ dκαvε η Εθvικ{ Aκαδημ(α' Ακoλoι-iθηoε αUτ6 πoυ η επιτρoπη θεu]ρησε
ωg την καλ6τερη απ6δειξη. Σε μια οειρd dρθρων για τo περιoδικd Αstro-
nautics and Aeronaυtics' o James lVcDonald και o cordon Τhayer παρoυ-
o[αoαν λεπτoμiρειεξ για δ0o περιτΓtιlσειζ, για τιζ oπo(εq κατ€ληξαν oτo oυ-
μπ€ραoμα 6τι παρ€μεvαν ακ6μα εντελιilq ανεξl]γητεg. Αυτ6 επρ6κειτo να ε(-
ναι τo τελευτα[o dρθρo τoυ l4cDonald. Στιξ 13 loυv(ou 1971 βρεθηκε vε-
κρ6ζ σιην Eρημo κovιd oτo Τdκoov' o Θdνατdg τoυ διαπιoτιiθηκε 6τι πρo-
ηλΘε απ6 αυτoκτov[α.
Mετd τιq ακρodoειq τoυ Koγκρ€ooυ, την'Εκθεση Condon και την ευ-
ρεια αντιδραση πoυ δημιo6ργηoε, τo επιoτ€γαoμα τoυ επιoτημovικoι1 εv-
διαφ€ρoντoq για τα UFo oτη διdρκεια τoυ τ€λoυq τηs δεκαετ(αζ τoυ 1960
{ταv €να oυv€δριo για τα Uto πoυ πραγματoπoι{Θηκε τo Δεκ6μβριo τoυ
1969 στη Boστ6vη, τo oπo(o συνaπεσε με την ετr]oια συνδιdσκεψη τηξ
AΑΑs. To (διo τo γεγov6q τηq πραγματoπo(ηoηq τηq oυvδιdoκεψηζ ηταν
oημdδι τηq αλλαγr]q τωv καιριbν, αλλd η oργιiνωo{ τoυ δεv ηταν ειjκoλη.
Στηv ειoαγωγ{ τoUζ στo βιβλ(o με τftλo lJFo: A Scientific Debate (1973), o
Sagan και o Τhornton Page €γραψαv 6τι, μoλoν6τι η oυνδιdoκεψη εixε
αναβληθει εν μfρει εξαιτ(αq τηq αvτ(δραoηg (μερικων πoλJ διακεκριμ€-
vωv επιoτημ6vων,, τελικd πραγματoπoιι]θηκε μ6vo xdρη οτην επιμoν{
τoυ πρo€δρoυ τηξ AΑAs. Moλov6τι μερικo[ επιoτtjμovεg αντιμετιbπιζαν τo
θ€μα των UΓo ωξ αντιεΠιστημoνικ6 θ€μα ανdλογο με τιq Θεωρ(εq τoυ

287. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Velikovsky* και τηv αoτρoλoγ[α, oι Sagan και Page υπooτl'1ριξαv 6τι oργα-
vιoμo( 6πωg η AAΑs εχoυν την υπoxρ€ωαη να oργανιilvoυν συζητησειζ
ακριβιlq για τ€τoια θεματα πoυ τραβoυν την πρoooμ] τoυ κoιvoιi, ωg μια
εUκαιρ(α γιo την παρoυo(αoη τηg επιoτημoνιn]q μεΘ6δoυ.
Στιg ειoηγt]oειg των 15 πρoσκεκλημ€vωv oμιλητιiιv παρoυoιdoτηκαν oι
γνωσtaζ πλεoν θ€oειq τωv lzlenzel, McDonald και Hyneζ καΘιirq επiοηg και
oι απ6ιpειq τωv δfo ερευνητιilν τηg Eπιτρoπjg Condon, Franklin Roach και
William Ηartmann. o Carl Sagan UπoΦριξε 6τι η υπ6θεοη τηζ εξωΨiινηζ
πρo€λευηζ των Uto ηταv δυvαπi αλλd απ(θανη, ενιil τo συμπ6ρασμα τoυ
Frank Drake ηταν 6τι oΙz1ερικfg πλευρfg τωv ιδειirν δoυλε6oυv πoλιi καλd, με-
ρικ€g δoυλεrjoυv καλd κdτω απ6 κtiπoιεg πoιoτικEq oυνθ{κεq και μερικ€q
απoτυψdνoυν εvιελιilg,. o Philip ι.4orrison, με την τιioη πoυ τοv χαραπηρι_
ζε vα εαιιdζει αια oημαvτικd θ€ματα, υπoαηριξε 6τι τo αντικεfμεvo τηq
. αντιπαρdθεoηg κατfληξε να ε(ναι η φιjoη τηg επιαημoνικτ]g απ6δειξηq.
"H
δυνατ6τητα αναΠαρογωγηζ, τoυ φαιvoμ€voυ δεν {ταν δυνατrj διdτι δε θα
μπoρoι1oε καvε(g να αvαπαρdγει τo Σ€λαq { τηv €κλειιpη, oιjτε υπl]ρxε oαδιd-
oειoτη απ6δειξη,. Kdνovιαg €ναν παραλληλιoμ6 με τηv παραδoχΙi τoυ ']9oυ
αιιilvα για την εξωγηινη πρoaλευση των μετεωριτ6v; υπoαn]ριξε 6τι η κ6ρια
απαιτηση για vα ε(ναι μια απ6δειξη αξι6πισιη {ταv η 6παρξη nαvεξιiρτητων
και πoλλαπλων συνδεδεμEvων αΠoδειπικων κρικων, καθ€vαξ απ6 τoυζ oπoι
oυζ θα πρaπει να ικανoπoιει €vα λετπoμερ{ dλεψo vot]ματoq,. o0τε η υπ6-
θεoη για εξωγt]ινη πρodλεUση, oιjτε oπoιαδηπoτε dλλη εξt]γηoη για τα UFo
δι6θετε πoMαπλo6q απoδειrιικoιjζ κρικoUζ η €να λετπoμερtj €λεψo.
- VeliΙovsξ, Ιmaluel (lε95-l979). Διακεκρlμεvoζ ψυχiατρoζ και ψυχαvολυτiq πoυ iταιξε ρ6λο
οηv iδρυση τoυ Εβρdiκo( Πανετιαιημιoυ τηq Ιερουσαλημ. Kυριωζ εivαι ψωοτ69 ιοg oυψραφdαg
βιβλιov πoυ πφl(dλεσαν μεγιiλη αμφιoβr]τηοη dαπiοζ ηζ πρoσπdθειoζ επαvερμηνεiαq γεγoν6των
ηq αρ1αiαq ιοτoρiαq. Στα βlβλiα τoυ 1ρηoιμoποεi η ουγκριτtκ{ μυθoλoγiα κoι αρ1oiεq η.a9 (σιιq
οπoωq περnαμβdvεται και η Biβλοq) γα vα υποσηρiξει ην ιiτoι}η 6τι η Γη ι'πJαη καταπρoφcq
εξαιτiαζ εποφηζ με κατoiκoυq Ιir,λιDν πλαητ6ν (κυρiωq τoυ fuη κoι ηq Αφρoδιηq) πριν oπ6 τoλ'
λiq 1λετiεq. Πρdτεινε επioηζ μιο ν!α χρovoλ6nη γα ην αρ1α(α Ai1υτπo' ηv εMdδα' το Ισροiλ
καr ιiiλoυq λαoiq ηq E.γiq Ανατoλ{q, με οκoτ6 νο εξηγjοι ην αποκαiol]μεη "σκοτεΦ περιoδo,
( 1l00'7i0 τ.Χ.) ηζ Aνατoλιηg Mεooγεioυ. Moλov6τι η ακιrδημαικ]η κοιvdητα ιjχει αττoρρiψει ]i
αμ,olioει τιg θεωρ{εq τoυ Velikovsξ, το βιβλ{α του ψoρζουν κολli κυκλoφoρiα, ιδιαιτερα σε λατκoiζ
κiκλoυζ, και oι θεωρ{εζ του jχoυν απoΦσει εΦoυoιι6δειq oπαδoiq τoυ πισrεnoυv 6τι η αιτιμετιiπι
η των θεωρι(iv τoυ ατ6 τoυq oρΘ6δoξoυq ακοδημαiκoiq κnκλουq εiγαι dδιη. (ΣιM.)

288. Η ΔΙΑMΑxΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ H YΙΙoΘEΣH TΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞΩΓΗΙNΩN
Περi τo τcλog τoυ 1969 τo φdoμα τωv επιoτημovικιilv oπ6ψεων Yια τα
UFo ijταν αρκετd πλl]ρεq. Στo 6vα dκρo βρ(οκoνταν o Ν4cDona|d με λiγoυq
ακdμα επιαn]μoνεg και μεγdλo μ€ρog των λ4λ4E και τoυ κoινoιj πoυ υπo-
oπ]ριζαν τηv υπ6θεoη τηg εξωψ]ινηg πρofλευoηg τωv UFo. Στo dλλo dκρo
βρ(oκoνταν oι Donald Menzel, Philip Klass και η επioημη'Εκθεoη Condon,
πoυ π(oτευαν 6τι η επιαιl]μη δεν επρdκειτo vα πρoα1θε( απd oπoιαδ{πoτε
μελ€τη των Uto, αvεξdρτητα απ6 τη μoρφ{ τηg υπ6Θεοη9. Στo μ€ooν βρ("
σκoνταv oι Hynek, Sagan, η επιτρoπ{ AlAΑ και fvαζ αριθμ6q oιωπηλιiη
επι τo πλε(στov, επιoτημ6νωv πoυ διαιoΘdvoνταv 6τι η περαιτ€ρω μελ€τη
θα μπoρoιjoε vα ε(vαι ωφ€λιμη, μoλoν6τι παρoυο(αζε δυοκoλ(εg.'oooν
αφoρd αιηv Aερoπoρ(α, αυτt] τερμιiτιoε τo Πρ6γραμμα Blue Book στιξ 17
Δεκεμβρ(oυ 1969. ΛιY6τερo απ6 6vα xρ6νo μετι1 τo τ€λog τηq μελ€τηq, η
oπoια θεωρηθηκε oρ6oημo, o condon €κανε €ναv oιivτoμo και πνευματιil-
δη (μερικo( θα €λεγαν επιπ6λαιo) απoλoγιoμ6 για τιq εμπειρ(εq πoU απo-
κ6μιoε κατιi τη διdρκεια τηg μελ€τηg, δ(voνταg €μφαoη oε μερικ€q απ6 τιg
πιo παρdδoξεg ιαιoρ(εg πoυ ε(xε αντιμετωπioει. 'Hταv τo τελευτα(o γρατπ6
πoυ δημoοiευοε για τα Uto, καθι.0g τ€οoερα xρdνια αργ6τερα π€θανε.
Moλovdτι εαε διαγρdψει μια διακεκριμ€νη oταδιoδρ0μ(α αιoν τoμ€α τηg
κβαvτικ{g φυoικ{q, τo κoιv6 _ και αρκετo( επιoτι]μoνεg _ θα τov θυμoιJνται
κυρ(ωq για τη μ6νιμη oφραγ(δα πoυ €βαλε οτη διεπ] αντιπαρdθεoη για τα
UFo, στην κoρ6φωoη μιαq διαμdxηq 6πoυ oι εξωγt]ινoι fπαιξαν δεoπ6ζo-
vτα _ (oωq υπερβoλικd δεoπ6ζoντα _
ρ6λo.
5.3 EΠAKoΛoYΘo: Η ΦYΣΗ ΤΙlΣ ΑΠoΔEΙΞHΣ KAΙ Η ΠAPAKMΙi
TΗΣ YΠoΘEΣΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞΩEΗΙNΩN ΣTΙΣ ΦYΣΙKEΣ EΠΙΣTΗMEΣ
Τo 1970 η 'EκΘεoη Condon εixε τελειιlioει, η Αερoπoρ(α των HΠA δεν ασχo-
λι6ταν με τo θ€μα τωv UFo και τo Koγκρ€oo τωv HΠA ηταv πρoφαvιirg κα-
θηουxαoμ€νo { τoυλd1ιoτoν απαqoλημ€νo με περιoοdτερo ι1μεoα ζηπ]_
ματα 6πω9 o π6λεμog τoυ Bιετνιiμ, τoυ oπo(oυ η πραγματικ6τητα _ oε
αvτ(θεοη με αυτ{ν των UFo - ηταν αναμφιoβι]τητη. Αν εξετdooυμε τo Θ€-
μα αvαδρoμικιi, fνα τiταρτo τoυ αιιilνα μετd την αρμ] τηg o6ψρoνηg

289. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
εΠoχηζ τωv Uto, ποU ξεκινησε με τιζ εμφανισειζ Πoυ ανaφερε τo 1947 o
Kenneth Αrnold, διαπιoτιilνoυμε στιξ αρχεζ τηg δεκαετ(αg τoU 197o τηv
αφετηρ(α μιαg ουγκεκριμdvηg μεταoτρoφr]g oτηv αντιπαρdθεoη για τα
UFo. oι εμφαν(σειξ των Uto δεν εξαv oταματ{οει - τo κιjμα εμφανισεων
πoυ oημειιitθηκαv τo 1973 σε εΘνικ6 και περιφερεlακ6 επ(πεδo διαπ]ρηoε
την αvτlπαριiΘεoη ζωνταν{ _ αλλd η υπ6θεoη 6τι τα UFo ηταv εξωγηινα
διαoτημ6πλoια €μπαινε oε μια περ(oδo παρακμ{q, τoυλdxιoτoν απ6 την
dπoιpη των φυoικιilv επιoτημι1ν και τoυ κυβερvητικo6 εvδιoφEρoντog. ltlo-
λoνdτι oτη δεκαετ(α τoυ 1960 τo επιστημoνικ6 κατεoτημiνo αo1oλ{θηκε
τελικd με τo θεμα των UFo με την πραγματoπoξoη μιαg επioημηq μελ€-
τηg, τηv επανεξ6ταof τoυ απ6 την Eθνικ{ Ακαδημ(α Eπιoτημιilν, τη διoργd-
vωoη εv6q oυμπooloυ απ6 τηv AMs, τιg επ(μoνεq παρακινι]oειg εν69 μ€_
λous τηξ Eθvικηζ Ακαδημiαg (τoυ McDonald) και τιg περιoταoιακ69 ανα_
φορ€g και επιoκoπι]οειg oε ειδικd περιoδικd 6πω9 τo Sclencg η αxετικl]
δραoτηρι6τητα ελαττιilθηκε ταx6τατα oτη δεκαετiα τoυ 197o. Θα μπoρo0-
oε κανε(q vα αμφιoβηι]oει τo αv { 6xι η επιoτημοvικ{ κoιν6τητα, με τιg
δρooτηρι6τητεq τηg δεκαετiαg τoυ 1960, ειχε Πdρει αρκετd oτα οoβαρd
τηv υπ6θεoη τηζ εξωγηινηζ πρoaλευσηζ των UFo, η αν Θα 6πρεπε vα διευ-
ριjνει τo πεδιo τηζ επιστημovικηζ τηg μεθdδoυ για vα αντιμετωπioει τo ΘE-
μα. Παραμ€νει 6μω9 ιoτoρικ6 γεγoν6q 6τι, μετd τη μελaτη Condon, η υπd-
θεoη δεv πρoo€λκυoε τo ενδιαφερov τηq παραδooιακι]q επιoτημovικt]q
κoιv6τηταg,6πωq απoδεικvιJεται απ6 τo εvδιαφEρoν των επιoτημ6νων, τιg
σUζητησειζ και τιg μελ€τεq πoυ δημooιε6τηκαv oτα €γκυρα επtoτημovικd
περloδικd. Την (δια περ(oδo, η κoιvωv(α εixε εντελιilq διαφoρετικ{ oτdoη
απ6 την επιστημovικt] κoινdτητα απ€ναντι oτην υπ6θεοη τηq εξωγηινηξ
πρoελεUσηζ, η oπo[α παρ€μενε γι' αυι]v ζωvτανr]. Σε αυτ6 τo κεφdλαιo
εξετdζoυμε την oιτ(α γlα την παρακμr] αυτr]g τηg υπ6θεoηq oτo xιilρo τηq
επιoτ{μηg και τη oυvεxιζdμεvη επιβ(ωo{ τηg oτηv αμερικαvικ{ κoινωv(α.
Yπ{ρξαν τoυλdxιoτov τρειq παρdγoντεq πoυ oυντ€λεoαν στo vα παρακ-
μdσει γρηγoρ6τερα η υπ6θεoη τηζ εξωYηινηs πρodλευoηg των UFo στα
πλα(oια τηq παραδooιακ{g επιοτι]μηg. Π ριiιτoν, ακ6μα και λαμβαvομ€vων
υπ6ψη των ατελει{.0ν τηζ μελ€τηs condon, δεν εμφαv(oτηκε oυδεμiα αδιd-
oειoτη απ6δειξη η oπoια θα μπoρoιioε να εvιox6oει αυτη την UΠ6θεση,
276

290. Η ΔΙΑMAXΗ ΓΙΑ TA UFo KΑΙ Η YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑPΞΗΣ ΕΞΩΓHΙNΩN
και oι υτιερμαχoι τηζ συνειδητoπo(ησαν 6τι η aλλειψη τ€τoιων απoδε(ξεων
απoτελoιiσε εμπ6διo για τηv περαιτ€ρω μελετη τωv Uto. Δε6τερov oι θεω-
ριεξ τoU N€oυ K6ματoζ* (Νew Wave) για τα UΕo oδf1γηoαν μακριd απ6
την υπ6θεoη τηg εξωγι]ινηg πρo6λευoηq και πρoζ τηv κατε6θυνoη περιo-
o6τερo απ6κooμωv ιδει-,]v πoυ oxετζoνταv με τo κ(νημo τηq N€αg Eπoμ]g
(Νew Age)**, τo oπo(o αναπτι11θηκε oτo τελευτα(o τ€ταρτo τoυ 20oυ αιιi-
vα, εδραιιilvoνταg την dπoψη 6τι τo θ€μα τηq εξωγtjινηg πρo€λευoηg dπρε-
πε να απoφειjγεται. Tελικιi, oι ιoxυριoμoζ oι oπoioι, αv r]ταν αληθε(q, θα
ε(xαv επαληθε6oει την υπ6θεoη τηq εξωψ]ιvηg πρo€λευoηg των Uto _ αρ-
xα(oι αoτρoνα6τε9 oυντριβdg διαoτημ6πλoιωv, dτoμα πoυ €xoυν κι1vει
επαφι] και ιiτoμα πoυ εixαν πioει θ6ματα απαγωγηζ _
βαo(ζovταν oε εν-
δε(ξειζ (6πωζ δηλιioειg πoυ €γιναv oε κατdoταoη ιiπνωoηg) τιq oπo(εq οι
περιoo6τερoι επιαn]μoνεq δεν απoδ€1oνταν, με απoτ€λεoμα oλ6κληρη η
υπ6θεoη τηg εξωγι]ιvηg πρodλευoηg των Uto να πεσει σε αvυπoληψια. Mε
dλoυq αυτoι1g τoυq παρdγoντεg oυνδ€oνταν ερωι]ματα πoυ αφoρo0oαν
oτην επιοτημoνικη μ€θoδo και οτη φ6oη τηg απ6δειξη9, ερωπ]ματα πoυ
otiμαιναν πoλλd για τoυq επαψελματ(εg φυoικo69 αλλd για τo κoιν6 oxε-
*
Nio κiμα. o 6ρ0ζ αvαφ6ρεται οε ivα εiδog oυψραφiq lργωv ετισιημo'ιι:liζ φαιτoσioζ oπoυ
ετιμιρolirτοι διιiφoροι πειραματισμoi τ6σο ση φ6ρμα 6οo και αιo περιε16μενo με μιo κoυλτoιριιi-
ριη και oυvειδηπi φιλoλoγκr] r] κdnιτε1νικli ευαrοθησiα. o 6ρoζ αio κJμα' εiγαι διiγειo α'ιi τον
6ρo νoυβελ βαγκ, πoυ αναφiρεται οτα iργα των Jean-Lick Godard, Francon Truffauι, και dλλιlν. ol
συγραφεiζ τoυ εoυ κiμοτoζ πifiευαv μα τoυζ εαυτoig τoυg 6π απoτελoiοαv τμljμα τηq κλαoιοjq
φλoλoγικiq παρdδoηq και oυμιi λoιδορoliοαν ανoιμιi ηv πoραδoοιακli φηπdριlq ετισιημο'1κη
φαιταοiα, μα ην oπoiα πiαιευαν 6π εivαι ανιαρ!, αδιιiφoρη κοι 1ωρiq φιλoδoζεζ' Σ.τ'M.)
**
Ndα Eπo1i. Η 6κφραη xρησιμoπoιειται μα vα δηλιioει ηv ευρε(α κ{ηη του ημιωθηκε
περi τo τdλog τoυ αιι6να oη οli11ρoη Διτικ{ κoυλτoι1ρα. ΧαρorrηριΦται ατ6 μια εκλειτιαιιη και
ιδιΦυσα πρoσiγη σην τιν€υματιιli ανξηη και αγαφaρειαι σηγ επερχdμεη ασιρoλoyΙ<li
Eπoμ( τoυ Yδρo16oυ. Η N€α Eτoμj εiναι ενα κiημα τoυ τεμλαμβιiνει dτoμα μ διαφoρετικdq απd_
ι|ειg, καθι,1g κoι κιiπoιουg oι oπoioι θdλoυν να εvoωματ6σoυν επιπρ6ωετεζ απ6ι]-'ειq οε παραδoοια
κdg θρηoκευπκdq θειορGq. Η κoομoα!τaηψη τoυ ιrιη(μοτoq τερaαμβdvει αιoι1εiα ταλαιιiτερων
πνευματικτ,iν και θρηoκευnκι6v πoρoδδoεοv τ6oo απ6 η Δr1η 6oo και ατd ην Αvατoξ, πoλλd oτ6
τα oτoiα fuoυν οναμι1θεi μ ιδ6εq ηg osnpoηq εmαημηq, ιδιαιτερα ηg ι}ηολoγiαq και ηg oιLo-
λot'αq. oι ιδiεq ηq Νlαq Eποriq εμπν!oται ατ6 τιq κυρι6τερεq παμdομιεq θρηοκε|εq μ ετnδρd-
oειq απd τo βoυδιομ6, τov ιvδoυιoμ6, τo ξωρoααιριoμ6, τoν ταoibμ6 κoι ιδιαιτερα τo vεoπαγolιοβ, o
oτo1oζ εivαι τoλιj ισχυρ6ζ. Απ6 αΦν η συνιiπαρξη ετπδρdoεωv i1ει τρoκ6ι!ει μια ευρiταη λoγoτε'
1ν,{α, νiα μoυoικd ααλ και αvnκεiμεvα τip1g, τα oπo{α εκι{Θειται oε ειδικευβα κατααημoτo κοl
επδειι-νriolται oε γoρτ3g και ταη1ορια πoυ οργαvιlπor"ιαι απd oπoδois. (ΣιM.)

291. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛοYΣ KoΣMoYΣ
δdν τ(πoτα. Στo οημε(o αυτ6 εoτιdζεται η αρχη τηξ διxoγvωμ(αg ανιiμεoα
oτoυg επιoτt]μoνεq και oτo κoιv6, τo oπoio για dλλη μια φoρd διευριjνΘηκε
oτo τελευτα(o τ€ταρτo τoυ αιιilvα.
o ]. Αllen Hynek ηταν απ6 τoυq πρι-0τoυq πoυ t]ταv ανoιμdg oτην υπ6-
θεoη τηg εξωψ]ινηg πρo€λευoηq. ΣUνειδητoπoιησε dμωq 6τι oτερoιjνταv
απoδεξεων oτη βι1oη oπoιαoδ{πoτε τυπικt]g επιαιημovικr]q μεΘ6δoυ. H
πριilτη μακρooκελr]g αντιμετιiπιoη τoυ θ€ματoq απ6 τoν Hynek, πoυ γρr]-
γoρα fγιvε κλαoικr] oε αυτ6 τo πεδ(o, φανεριilvει ξεκιiθαρα τo λ6γo για
τov oπo(o απoμακριivΘηκε απ6 την πιθαv6τητα να απoτελoιjv oι εξωψ]ινoι
εξl]γηoη τoυ φαιv6μεvoυ με τo oπο(o εixε καταπιαoτε( για περ(πoυ dνα τ6-
ταρτo τoυ αιιivα. Τo βιβλ(o rhe ιJFo Εχρerience: Α Scientific lnquiry (H
εμπειρ(α απ6 τα ιJFo: Mια επιaτημoνικξ αvαζητηση, 1972) ηταv ισωs €να
βιβλ(o τo oπo(o o Hynek θα μπoρoιiσε vα ειχε γρdψεl νωρ(τερα αv αναλo-
γιoτo0με τη μακρd oυμμετo1r] τoυ oτη μελ€τη τηq Αερoπoρ(αq. Σε αυτ6 τo
€ργo ειot]γαγε τα διαγριiμματα (παραδ0ξ6τηταξ_πιΘανdτηταq,* ωq μ€τρο
oπoυδαι6τηταq των διdφoρων περιπτιiloεωv UFo. Ταξιv6μησε τιζ αvαφo-
ρ€ξ σε €ξι πρ6τυπε5 κατηγoρ(εq, τρειζ απ6 τιg oπoiεq αν{καv oτην <απ6-
μακρη, κατηγoρ(α (νυμερινd φιilτα, δioκoι στo φωζ τηs ημ6ρα9 και αvα_
φoρεs για oτπικ€q εμφανioειg και εμφαν[σειζ oε ραvτιiρ) και οε dλλεg
τρειs πoυ ανηκαv στην κατηγoρ(α τωv (στεvd}ν επαφιilv,. o Hynek φαv€-
ρωοε π6oo μακριd ε(1ε πρoxωρ{oει oε ox6oη με την επoχη πoυ αvτιμετι-il-
' Δlιiγρoμιlα Παρoδoε&η ι οc/πl . ΡΓ. _
θαomlo( noραΦρηηc UΓo. Γιο νo l
θεωρnΘ. i ημo'ιικrj ιlο τοροηρηη. 'l $"
lρin|ι tα υτdρ7ει τoλυ μιγdλη nιΘο- | ::
νdιnια νο ου!.βη ,ρ"γμ",,l.. *", ," ξ 'I
(7ιι μlγαλη nορoδo€oη'". H .ρ/η. ; | ;;,
'ιlο roν oυμβιjλ.' .,"", 1."6μ.η,
.
; 'Γ
= ιτ1τερινιi φιnτα, o = εμφciπoη δι Ξ -i 1!!}rΞ
ot(ων ηv ημlρa. R nεριrπιio. ιc '1 3€""""
ι}τUv ραντdρ, i - οr}η oυιcirηη |
/Φριc ιπiδρooη oιo πιρlρd}λoν. Γ . l|_ ο:''
αιεlrj oυvdνηοη με i1η αιo περιβι1λ-
tt .t
λov (oημdδια πρoογεitυοηq, καβvoι δακτJλoι, κ.τ.λ.). Ποραηρonμ dτι η πυκvdητα αιηv πιivω
δεξιιi γoνiα τoυ διαγριiμματoζ εlγαι πoλi μικρli, πριiγμο πoυ ημα(νει 6τι οι αη6πισιεζ αναφoρaζ
με rηυρ6q εvδεiξειq παρoυσiαζ UFo εivαι πoλf περιoριομJvεq. (ΣιM)

292. Η ΔlΑMAXΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ FΙ YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞοΓΗΙΝoN
πιζε τo ζητημα με σκεπτικισμd 6ταv αvdλυoε με ooβαρ6 τρ6πo 6xι μ6vo
τηv oαπ6μακρη, κατηγoρ(α, αλλd και τιg oτεv€q επαφ€q, ειodγoνταg oτo
λεξικ6 τηq oυφoλoγ(αg τιg φρdoειg (σrεv€ζ επoφ€ξ πριirτoυ ε(δoυg, (κoντι
vι] εμπειρ(α xωρ(g φυoικ€g oυv€πειεg), ooτεv6g επαφ€q δειiτερoυ ε(δoυq"
(μετρ{oιμεg φυoικ€q ουν€πειεq) και <oτεν€g επαφ€5 τρiτoυ εiδoυq, (ανα-
φoρdg ζωvτανιirν πλαομdτωv). o Hynek, oτo κεφdλαιo με τoν τ(τλo nH επι
oπ]μη δεν ε(ναι πιiντoτε αυτ6 πoυ κdvoυν οι επιoι]μoνεq,, παρατηρηoε
(6πωg εixε κdνει και o McDonald) 6τι η'Eκθεση Condon περιλιiμβαvε πoλ-
λ€q αvεξl]γητεq περιπτιilοειg, τιg oπo[εq o Condon πρoτ(μηοε να αγvo{oει
οτην περ(ληιpη και oτιg πρoτdoειq. Παρατr!ρηoε ακ6μα 6τι, με την επιλoγt]
τoυ να ταυτoπoιησει τα UFo με την υπ6θεoη τηg εξωψ]ιvηq πρo€λευoηg,
€καvε τo oφdλμα να απoρρ(ψει τo oυvoλικ6 φαιv6μενo τωv ιJto και 6τι o
(διog o Condon {ταν πρoκατειλημμfvog υπdρ των αλλ6κoτωv περιτπιboεων
oε βdρoq των περιoo6τερo oυvηΘιoμ€νωv.
Ε(ναι oημαντικ6 vα επιoημdνoυμε 6τι o Hynek απfδειξε 6τι η υπ6θεoη
τηg εξωγηινηg πρocλευoηg δεν μπoρoιioε να απoδειxθε( μη αληΘ{q, και
απ6 αυτ6 dφταoε οτo oυμπ€ραoμα 61ι 6τι {ταν αληθ{g (6πωq Θα €κoναν
dλλoι) αλλd 6τι η oμdδα τoυ Condon ειχε ακoλouθησει λανθασμ6νη μεΘo-
δoλoγ(α. Kατd την dπoψη του, ενιil η oμdδα θα €πρεπε να dxει εξετdoει
την υπ6θεoη "Yπdρχει 6να φαιν6μενo πoυ περιγρdφεται απ6 τιζ αvαφo-
ρdg για εμφαν(oειg Uto, τo oπο(o πρog τo παρ6ν δεν ε(ναι απ6 φυoικη
dπoψη εξηγησιμo,, αντιθ6τωq καταπιdoτηκε με Eνα nμdταιo €ργo), πρo-
oπαθιiiνταg να ελ€γξει τηv υπ6Θεση τηg εξωγ]ιvηg πρo€λευoηq. o Hynek
ιoxυρ(oτηκε 6τι δεν υπl]ρxε κρ(oιμη παραι]ρηoη η πε(ραμα πoυ θα μπo-
ρoιioε vα απoδεiξει 6τι τo τελευτα(o ε(ναι λανΘαoμfνo, εvιil τo πριitτo θα
μπoρoιioε να εixε απoδει1θε( λαvθαoμ€νo αν ερμηνειiovταv oι περιπτιiloειq
πoυ καν€ναq δεv μπ6ρεoε να εξηγr]oει. 'Eμoιαζε oαν τo πεδ(o €ρευναq vα
ειxε επιμελιilq περιoριοτεi oτα καλd δεδoμ€να, δηλαδ{ oαν τo of1μα να ε(-
xε δια1ωριoτε( απ6 τo θ6ρυβo και oτη oυvixεια τo σημα να ε(ε αγνoηθε(.
o Hynek, απ6 την πρooωπικη τoυ εμπειρ(α, ε(ε καταλl]ξει oτo oυμπ€ρα_
ομα 6τι oι αναφoρ€g για Uto ΠεριaYραφαv fvα φαιv6μεvo "πoυ
dξιζε oυ-
oτηματικf1g, oxoλααιικ{q μελ€τηq, και (6πωq fκανε και η AlΑΑ) πρ6τεινε
6τι αυπj η μελ€τη iπρεπε vα αvαληφθε( xωρ(q vα παρειoφρ{oει η υπoτιθ€-

293. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
μεvη και συvαισθηματικη υπ6θεση τηζ εξωγηινηζ πρo€λευσηζ. Ωζ σUνε-
χεια αUτωv τωv απ6ψειilv τoU, ακoλoιjθησε τo 1973 η (δρυoη απ6 τoν
Hynek τoυ Kfvτρoυ oυφoλoγικων Mελετιliv πoυ θα λειτoυργo6oε ωg xιir-
ρog ουγκ€ντρωοηg δεδoμ€νων και μελετιirv για τo φαιν6μεvo τωv Uto.
H ιδEα 6τι τo πρ6βλημα των UFo θα μπoρoιiσε να €xει μεγαλιjτερη πι
θαv6τητα επιoημoνικl]g €ρευναq αν απoγυμνων6ταv απ6 τoυg υπαινιγμo0g
για εξωψ]ιvoυg oημε(ωoε κιiπoια επιτυx(α. H dκκληoη τoυ Hynek για περαι
τ€ρω μελdτη επηρ€αoε ivαv τoυλdxιοτoν σιjγχρovo επιαα]μoνα o oπo(og,
αφo0 επανεξ€ταoε τo βιβλ(o για τo περιoδικ6 Screncg εξdφραoε τηv ιiπoιp{
τoυ πoυ {ταν εντελιiq αντ(θεη με τηv πρoσυπoYραφt] τoυ περιoδικo0 για
την'Εκθεoη Condon πριv απ6 μερικd χρ6νια. o Brυce Murray, καθηγητηζ
τηξ ΕΠιστημηζ Πλαvητιilν oτo Τεxvoλoγικ6 lvαιιτo0τo τηg Kαλιφ6ρvrαq και
μελλ0ντικ6ξ διευΘυνπ]q τoυ Εργαoτηρioυ ΑερoπρoιilΘηoηg, iγραψε: (ΣUνo_
λικζ η υπερdoπιoη των UΕo απ6 τoν Hynek, με τoν ιoxυριoμ6 6τι απoτελε(
€vα €γκυρo, πληv υπoθετικ6, επιoτημoνικ6 αντικεiμεvo, εiναι περιooιiτερo
αξι6πιστη απ6 τιg πρooπdθειεq τoυ Condon vα εξoβελ(oει τα UFoΣ. Kαι o
Murray δε oιαμdτηoε εδιir. Θεωρoιjoε τηv αδυναμια τoυ Hynek να εξooφα-
λ[oει επιδ6ηoη για τη μελ€τη τωv UFo απ6 τη NAsΑ και τo Εθvικ6 Eπroτη-
μoνικd'lδρυμα ωq
"dνα
θλιβερ6 oι1μτπωμα τηg αυταρxικr]g δoμl]q τoυ επι
oτημovικoιj κατεαιημivoυ". Eπιπλ€ον, o l4urray επιτ(μηoε τo περιoδικ6
Sclence, Θεωριilvταq 6τι αvτιμετιilπιοε την'Eκθεοη Condon ωg Θ€μα εφημε-
ρiδαq xωρig vα δημooιει1oει oιiτε μια αμφιoβι]τηση. Kαι o MUrray κατ6ληξε:
<o Hyneζ απ6 αυι]ν τη Θ€oη τoυ εv6ρκoυ κ€ρδιoε τoυλdxιοτov μια αvα-
oτoλl] για τα Uto λ6γω τωv πoλλιiv oελiδωv αvαφoρωv πoυ παρ€μειvαν
πρoκλητικd ανεξl]γητεg και τηq oαφoιig πρ6κλησηζ πρoζ τoUξ συναδ6λφ0Uξ
τoυ να υπoμεfνoυν τη μελ€τη εv6q Θ€ματog πoυ δεν μπoρoOv να καταvot]-
σoυν). Πdντωζ, δεv εixε κερδ(oει μια αναoτoλ{ για την υπ6Θεoη τηg εξωμ]_
ινηg πρo€λευoηg, και βλ€πoυμε 6τι η πρoooμ] απoμακρ6vεταl απ6 αυτ]v
τη θεωρ(α ακ6μα και απ6 αυτoυζ πoυ υπεραoπ(ζovιαν τηv dπoιpη τηg πε_
ραιτ€ρω μελ€τηg τoυ φαιν6μενoυ των Uto.
Η (δια διdθεoη απoφυγf1g τηg υπ6θεoηq τηg εξωγτ]ιvηg πρo€λευoηg δια-
πιoτι.0νεται και στηv κριτικη πoU ασκε( oτην'Eκθεοη condon ο αστρoφυσι-
κ6ξ Peter Sturrock τoU lvστιτoιjτoυ l4ελ€τηq Πλdoματog τoυ Στdνφoρvι, μο-

294. Η ΔΙΑMΑxH ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ Η YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞΩΓΗΙNΩN
λoν6τι πι€ζει για επιπλεoν μελετη τoυ θ€ματog. o Sturrock παρατηρησε 6τι,
παρd τιq λιγooι€g ατoμικfg πρooπdθειεg, o μεγdλoq 6γκog τoυ επιστημoνι-
κoιj κατεoτημ6νoυ εξακoλoυθε( να αγvoε(τo πρ6βλημα των UFo θεωριirvταg
τo αντιπαραγωγικ6 και αναξιoπρεπ69. Πioτευε 6τι o λ6γo9 για αυυ] τηv αρ_
νητικli αιιioη ε(vαι 6τι oι επιoι]μoνεg καvovικd αναζητoι1v τα οημαvτικd
θ€ματα oτα επιoτημoνικd περιoδικd τα oπo(α oxεδ6v πdντoτε αρv{θηκαν
dρθρα για τoυg εξωγηινoυg, βαoιζ6μενoι oιη ουμβoυλl] κoντ6φΘαλμων κρι
τωv. Επιπλfoν τ6vιοε τo γεγov6g 6τι η μεΘoδoλoγ(α τoυ Condon φαιv6ταν
vα απαιτε( μια μoναδιπ] πειαιικf1 περ(πτωoη, δηλαδ{ μια απ6δειξη πoυ
απoτελε( την καvoνικl] μ€θoδo πoυ ακoλoυθo(ν oι φυσικoι εvιil τo φαιν6με-
vo των Uto ενδεxoμ€vωq απαιτoιioε τη μiθoδo πoU oυ1v6τατα υιoθετoιjν oι
ααιρoν6μoι, δηλαδ{ τηv επ(πoνη oυooιilρευση δεδoμ€νων. Παραι]ρηoε
6τι oτηv αoτρoνoμ(α o ν6μog τoυ Keρler { τo oxl]μα των γαλαξιιilν { η
αoτρικ{ εξ€λιξη δεv απoδεiμηκαv απ6 μια μoναδικη παρατηρηση. Για αυ-
τ6v τo λ6γo, o condon εαε απoρρ(ψει μερικd απ6 τα δεδoμ6vα πoυ ανα-
φ€ρθηκαv απ6 τo (διo τo επιτελε(o τoυ. Kατ6πιν αυτωη συμπερανε o
Sturrock, uoι αδυναμ[εg τηζ'Εκθεσηζ Condon απoτελoιjv μια καταvoητη αλ_
λd αoυγxιliρητη oυνfπεια μιαq παραv6ηoηg αxετικd με τη φ0oη και τη λε-
τπlj υφ{ τoυ φαιv6μενoυ... Τo oυoιαoτικ6 περιεx6μενo τηg 'Eκθεoηq
Condon απoτελεi μια πειαιιn] περ(πτωoη πoυ επιβεβαιιirvει τηv dπoιpη 6τι
υπιiρxει κdπoια φωτιd φαιvoμ€vωv κρυμμ€νη π(oω απ6 τoν καπν6 των αvα-
φoριilν για εμφαv(οειq Uto, και κατd oυv€πεια η Αvαφορd εvιαyιlει την
πρ6ταση 6τι χρειdζεται μια περαιτfρω επιαιημovικl] μελετη των Uto,.
Aλλoι, κυρiωg o Αllan Hendry απ6 τo K€vτρo Σπoυδ{iv Uto τoυ Hynek
oτo τdλog τηg δεκαετiαg τoυ 1970, €καvαv παρ6μoιεq εκκλf1oειq ζητιilνταg
vfεg απoτελεoματικfg μεΘoδoλoγ(εg για τη μελ€τη τoυ φαιv6μεvoυ των
Uto. Τηv ιδια επoμ] ξεκαθαρ(Qνταv διdφoρα θ6ματα oxετικd με τιζ κριτι-
κ€ζ πoU γιvovταv oτην'EκΘεoη Condon και oτιq πρoηγoιjμενεg μελ€τεζ: τo
φαιν6μεvo τωv υto dξιζε vα τιixει περαιτ€ρω μελ€τηξ σε €vα πoλ6 ευρ6τε-
ρo πεδ(o ερευναζ. Koι για oπoιαδ{πoτε παραπaρα μελ€τη χρειαζ6ταν η
πρooεκτιn] εξdταoη τηg διεrjρυνοηq τηζ επιστημovικηξ μεθoδoλoγ(αζ. To
€ντoνα oυναιoθηματικ6 θ€μα τηζ εξωγηιvηζ πρoελευσηζ κατεληξε να εκτι-
μηθει απ6 αυτoιig πoυ oτ{ριζαv την ανdγκη περαιτEρω μελ€τηζ τoυ φαι-
281

295. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMοYΣ
ν6μεν0υ τωv UFo, ωζ μιο εσκεμμ€νη συσκ6τιση. Εrι6q απ6 την περιπτωση
πoυ κdπoιo διααιημ6πλoιo θα πρooγειωνdταv σε κdπoια πεδιdδα, η υπ6-
θεoη τηq εξωγηιvηg πρo€λευoηq δε φαιv6ταν να μπoρε[ vα μελετηΘε( με
τιg κανoνικ6q επιoτημovικ€q μεθ6δoυζ. Τρειg δεκαετ[ε5 oπoραδικr]g μελEτηg
δεν εixαv καταλι]ξει oε κdπoια αδιdσειστη απ6δειξη. Edν,6πωq εixε διακη-
ριjξει o Hynek. η υπ6θεoη για τηv εξωγηιvη πρo€λευoη ηταv μη διαψειjσι-
μη, τdτε, oιiμφωvα με σχετικ6 oριoμ6, δεv ε(vαι καv επιoτημoνικ{ υπ6θε-
oη και η πρoooμ] θα €πρεπε να αιραφε( σε dλλεζ θεωριεζ πoυ {ταν επι
oτημovικ€g.
Eκεινoι 6μωζ oι oπo(oι απoμυθoπoησαν τα Uro δεν επρ6κειτo vα αφη-
σoυv τo θ6μα τoυg vα ξεγλιoτρf1οει τ6σo ευκoλα. Xρηoιμoπo(ηoαν την εμ-
μovη στην τυπικl] μεθoδoλoγ(α 6xι μ6νo για να διαψειjσouν τηv υπdΘεoη
τηζ εξωγηινηζ πρo€λευοη9 αλλd και Yια να αρνηθoιjv 6τι τo φαιv6μεvo
τωv Uto ηταν κdτι εντελιiq αoυν{Θιαιo, σημαντικ6 και €ξω απ6 τα πλαioια
των δυνατoι]των φυoιoλoγικ{g εξηγησηζ.o l,'|enzel παρfμειvε πιoτdq ωg
τo τ€λoζ στιζ αρxικ€q τoυ πεπoιθησειζ, o0μφωνα με τιq oπo(εg €ναg επι
αιjμovαq πρfπει πdντoτε vα επιλEγει την απλoιjoτερη υπ6θεoη, και xρηοι
μoπoιιilνταg αυπ]v τη μ6θoδo στo τελευτα(o βιβλ(o τoυ για τα ι]Fo πoU κυ_
κλoφ6ρηoε λιγo πριv απ6 τo θdνατ6 τoυ, υπooπ]ριξε για dλλη μια φoριi
6τι 6λεg oι εμφαvισειζ θα μπoρoιjοαv vα εξηγηθoιjv με βdoη γvωoτd φυ-
oικd φαιv6μενα. o Robert Schaetfeη €ναq dMoq αρνηι]q των UFo, θε6ρη-
oε 6τι €μενε μ6vo μια Uπ6Θεση πoυ €πρεπε να γ(νει απoδεrι]: <Αυπ] ε(vαι
η γνωoπ] μηδεvικ{ υπ6Θεoη*, η oπo(α απoτελε( τo θεμaλιo λ(θo τηg οτατι
oτικl]q ανdλυoηg. Tα Uto, ωζ €vα φαιν6μεvo ξεxωριoτ6 oπd 6λα τα dλλα,
απλιilg δεv υφιστovται). Συvfxιoε λ€γovταg 6τι αυτoi πoυ εξακoλoυθo6v να
πιοτε6oυv τo αvτ(θετo υπoκ6πτoυν oε μια κooμoαντ(ληψη πoυ δεν ειvαι
επιoτημoνικη. oι Hynek, l,,1urray, sturrock και dλλoι _ 6λoι επιoπ]μoνεg _
διjoκoλα θα oυμφωvoιioαν. Αντι να απoρριψoυν €να φαιv6μεvo πoυ δε
χωρoι]σε στα αΠoδεκτd πρ6τυπα τηq επισtημoνικηζ απdδειξηg, υπεραoπi_
* Mηδειικj υπ6θεοη. Ση oτατιmιπ(' η μηδενικ! υπ6θεη ({ αναπoτελεoματικ! υπ6θεoη)
ε(vαι μια υπ6θεoη πoυ δημιoυργεiται με οκοπ6 vα μηδεπστει ri να διαψευoτε{, oστε vα στηριχτεi
μια εvoλακτrκli υτ6Θεη. oταv 1pηοιμoποιεiται αυπj η υπ6θεοη' υπoτiθεται 6τι εiναι otrηθiq μd_
1cι να υπdρξoυv αιατιοτικdg ενδε1ξειg τoυ υπoδεικιτoυγ το αιτiΘετo. (ΣιM.)

296. Η ΔΙΑMΑxΗ rΙΑ TΑ UFo KΑΙ Η YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠAPΞΗΣ EΞΩΓΗΙNοN
ζοvταv μια ευρι1τερη επιoτημovικιj αντtληψη πoυ θα μπoρoιiοε oυμπεριλιi-
βει τη μελ€τη κdπoιoυ dγνωoτoυ φαιv6μεvου.
'oπωq και η διαμdχη για τιζ δι6ρUγεζ τoυ Αρη €τoι και η αvτιπαρdθε-
ση Yια τα Uto απoKαλι]πτει την ιjπαρξη πoλλιilv επιoτημovικιilv παραδ6oε-
ωυ καθεμιd απ6 τιζ oπoιεζ €1ει τα δικd τηq xαρακτηριoτικd, τιq δικiq τηg
πρoσεYγισειζ και τoUζ δικoιjζ τηq καν6νεq για τηv επιστημoνικ{ απ6δειξη
(Πινακαζ 5.2). Πιiντωg, ακ6μα και εκε(voι πoυ ε(1αν εUρ6τερεζ αvτιληψειζ
για την επιστημoνικl] μ€θoδo, συμφωvoιjσαv στo dτι, μoλov6τι θα €πρεπε
vα σUvεχιστει η μελ€τη τoυ φαιν6μενoυ των UFo, δεν υπηρχε αδιdσειστη
απ6δειξη για την Uπ6θεση τηζ εξωγηινηζ πρo€λευσηζ και δε φαιv6ταν να
υπdρxει τρ6πoq να βρεθει μια τ6τoια απdδειξη. l4ε λiγα λ6για, αt(6μα και
6ταν η NAsA παρoυσιασε ερευνητικd Πρoγρdμματα για την αvαζητηση
εξωγι]ινηq νoημooιiνηg με τη βoηθεια ραδιoτηλεoκoπ(ωv, η dπoψη 6τι μια
τ6τoια νoημooιjvη ειχε ταξιδεψει μ€1ρι τη Γη δε θεωρoιjνταν γ6νιμη επι-
στημoνικη υΠ6θεση.
H επιθυμ(α διειiρυνοηg τoυ oκοπoιj και τηg μεθ6δoυ τηg επιoτημovικl]q
€ρευvαg {ταv αξι€παιvη, αλλd δεν {ταν ειjκoλo να πραγματoποιηθε[. Yπl]ρ_
ξαv πoλλοi oι oπo[oι, πρoκειμ€voυ vα ανακαλι3ψoυν ιiλλεq εναλλακτικ€q ερ-
μηνε(εq για τηv υπ6θεoη τηg εξωψ]ιvηg πρo€λευoηg, πρo1ιiιρηoαv oε πε-
ριoodτερo εξωφρενικiq θεωρ[εq.'Evαq δε0τερoq παρdγovταq, o oπo(oq oυ-
v€βαλε oτηv απoδυvιiμωoη τηq υπ6θεoη9 τηq εξωγ]ιvηg πρo€λευoη9 6ταv
εξετdζεται oτα πλα(oια τηq oιjγ1ρovηq επιoι]μηq, {ταν η εμφdvιoη τωv θε-
ωριιliν τoυ (v6oυ κιiματoξ) για τα UFo, συμφωνα με τιg oπo[εq τα Uto ειvαι
μεταφυoικd, υπερφυoικd αντικε(μεvα πoυ πρo€ρxoνται απ6 dλλα o6μπα-
vτα. Moλov6τι αυτ€q oι Θεωρ(εq μερικ6q φoρ€q oυvδ€oνταν με την ιδ6α
εν6q εξωγ]ινoυ διαoτημ6πλoιoυ, dρxιoαv vα παραγκωv(ζoυν την ιδ€α τηg
εξωγ']ινηq πρo€λευoηq εv6q διααιημ6πλoιoυ πoυ κινε(ται oιjμφωνα με τoυg
ουμβατικoιjg ν6μoυ9 τηg φυoικι]g. o Schaeffer, αvαφερoμεvog oτη oυνηθι
σμ€vη αντaηψη για τα διαoτημ6πλoια, διαπ[αιωoε 6τι nενιil o ρυθμ69 εμ-
φαv(oεων ιJFo επιταχιjνθηκε απ6 τo μioo πρog τo τ€λoq τηg δεκαετ[αq τoυ
1960, η βασιμ6τητα τηq υπ6Θεoη9 τηq εξωγ]ινηq πρodλευoηg εκφυλιζ6ταν
διαρκι,iq,' Απ6 τo μ€oo τηq δεκαετ(αg τoυ 197ο ακ6μα και oι πριirηv υπo-
oτηριrιdg τηq θεωρ(αg τηq εξωγ]ιvηg πρo€λευoηg, 6πω9 o Hynek και o

297. Πivακαζ 5.2. Φdσμ(ι των ετιστημovιΚιjν αντιλιψεων σχετιΚd με 1o εριiτημα ηα τα LΙFo
Eξηγηση γπoστηριΦζ Χαρoκιηριστικd
Koινdτoπo φυσικd
φαινdμενα (ασιρoνoμικd,
oερdστατα, κ.λπ.) 11 απdτεζ
λ.4enzel (1952_]9/6)
Hynek (1950-1965)
Condon (r968)
oμdδα ΝAS (]969)
Klass (r966,i 990)
SkeρLical lnqυier
Σκεπτικισμ6ζ
Σιivεση
.H απλoιjστoτη εξηγηση,
Ανdγκη ισχυρηζ απdδειξηζ
ηζ θεωρ(oζ
Δυνητι(d σημαντικd
νεo φαινdμενo: απαιτε[τoι
περαιτaρω μελEτη
Eπιτρoπη ΑlΑΑ (1968)
Hyn€k (] 966-]986)
ΜuΙay (19]2)
sturΙo.k (]9/4)
louτnaΙ of scientific Εxρloration
vallee (]965 κoι μετd)
Eξετdζεται η σUγκεντρωση
δεδoμlνων
(oUδεμια επιβεβαiωση)
Απdσπαση τoU σηματoζ
απd τo θdρUβo
Yπ6θεση εξωγηιvηζ
πρo6λευσηζ
λ,4cDonald (1966_19/])
Hynek (1968 και σπoραδικd)
Vallee (r965-1 980)
JοunaΙ of υro sfudies
(περιστοσtακd)
PιψoκΙνδUνoι
Πρ6θυμ0ι vα κdνouν Uπoθ€σειζ
Πμiθυμoι vα εξετdσoυν
ενολλorιικaζ μεθ6δ0υζ, ιδιοiτερα
αvαφoρaζ αυτoΙπι]ν μoρτιρων
ZΩΗ ΣΕ AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Vallee, ιiρxιοαν να παραμεριζoυν τη σUνηθισμενη υπ6Θεση για εξωγηιvα
διαoτημ6πλoια χdριν ν€ων θεωριιilν, αιιg oπoιεζ πaριλαμβdνoνταν Παρdλ-
ληλα o6μπαvτα, ταξιδι απ6 μια διdσταση σε dλλη και (αστρικd επιπεδα,,. o
Vallee, αιo βιβλio τoυ Messengers of Deception (Aψελιoφ6ρoι τηζ απdτηζι
1980) και σto κεφdλαιo <The Case Αgainst Spacecraft, (ιΤα επιxειρl]ματα
κατd τηg 0παρξηg διααιημ6πλoιωv,) υπoστηριξε 6τι η υπdθεoη για εξωγr]ι
να διααιημ6πλoια δεv μπoρo6oε πλdoν να εξηγι]oει τα γεγov6τα πoυ συνo-
δε0oυν τo φαιν6μενo των UFo. Σε μια οειρd βιβλ(ων πoυ κυκλoφ6ρηoαv
αιo τ€λoq ηζ δεκαετιαζ τoυ 198o και oτιq αρx€q τηζ δεκαετιαζ τoU 199o o
Vallee βελτ(ωoε τηv dπoψη τoυ ιoxυριζ6μεvoq 6τι nΤo γv{oιo φαιν6μενo
UFo... σχετGται με μια μoρφ{ μη αvθριilπινηq συνειδησηζ Πoυ χρησιμo-
πoιει τo χιbρo και τo xρ6vo με τρ6πoUζ πoU δεv μπoρ06με να καταvoιjooυ_
μεl>. ΑUτη η μoρφη συνε(δησηg
"δεv
ε(vαι αvoγκαιo να εivαι εξωψ]ιvη. Θα
μπoρoιiοε vα iρxεται απ6 oπoυδ{πoτε και oπoτεδηπoτε, ακ6μα και απ6 τo
περιβdλλov μαg... oι oντ6τητεg θα μπoρoιioαν να εiναι πoλυδιdoτατεg π€-
ρα απ6 τoν (διo τo xωρ6xρoνo. Θα μπoρoι1oε ακ6μα και να ε(vαι μoρφo_
κλαoματικιi dντα. H Γη Θα μπoρoιioε vα ειναι τo λ(κvo τoυq,. o Hynek φαι

298. Η ΔiΑMΑxΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ Η YΠoΘEΣΗ ΤHΣ YΠAPΞHΣ EΞοΓHΙNΩN
ν6ταν επισηζ vα αντιμετωΠΦι με σUμπdθεια ιδdεζ 6πωξ αυτ€ζ, και αν αυ-
τo( oι κdπoτε oxετικd ουvτηρητικo( oυφoλ6γoι €λκοvιαν τιilρα απ6 τfτoιεq
ιδ6ε9 μπoρoιiμε vα φαντααιoιiμε ειiκoλα τιg υπoθ€oειg πoυ πρ6τειvαν εκεi-
νoι oι oπo(oι δι€θεταv μικρ6τερo επιαιημoνικ6 υπ6βαθρo.
l4oλoν6τι δεv μπoρε( με καν€vαv τρ6πo να θεωρηΘεi 6τι oι ιδ€εq τoυ
Vallee dτυ1αν ευρε(αq απoδoμ]q και μoλoν6τι η υπ6θεoη τηg εξωγ{ιvηq
πρo€λευoηg εξακoλoιiθηoε vα ευδoκιμε( εκτ6g τoυ παραδooιακoιj επιoτη'
μoνικo6 ρειjματoq, η (δια
η ι1παρξη τ€τoιων ιδειiv v€oυ κιiματog απoμd-
κρυνε τα Uto απ6 την επικριiτεια τηg απoδεκτηg επιoι]μηq και τα κατfτα-
ξε oε αυτ6 πoυ oι περιoo6τερoι επιoπ]μoνεg θεωρoιjν ψευδoεπιστημη. H
επιoτημovικι] αντ(δραoη oτo oγκιiδεg κ0μα τηζ ψεUδoεπιoτ{μηg {ταν ανα-
π6φευκτη και, καθιilq τα UFo συvδ€ovταv 6λo και περιoo6τερo με αυτ6 τo
κιiμα αυξαν6ταν και η αντ[δραoη τωv επιoτημ6νων. o αoτρov6μog τoυ
Xdρβαρντ Fred Whiρp|e, για παρdδειγμα, θει.ilρηoε τo τελευτα(o βιβλ(o
τoυ l4enzel (ωζ €να σταθερ6 oκαλoπdτι για τηv iξoδo απ6 τo βdλτo τηg
αoυvεiδητηg λαμdραg για υπερφυoικη παρEμβαoη". Aκ6μα και o Vallee
παραδεx6ταν 6τι η παρoυoiα εξωγ{ινων oτη Γη εξε γ(vει τμ{μα τηg φιλo-
ooφ(αg τηq N€αq Επoμ]g: (Για τoυζ ιδεαλιoτ€g τηq Ν€αg Επo1t]g, η ανακo(-
νωoη dτι oι εξωγ!ινoι βρ(oκoνται εδιii θα o{μαιvε τηv κoριjφωoη των
oνε(ρων πολλιilν δεκαετιιilν. Θα ικανoπoιoιjoε 6λoυq τoυq διαλoγιoμoιig
τoυq oτιg κoρυφ€g των βoυνιiiν, τιg ευoεβεiq ελπιδεζ, τιξ πρooευx€g για ει
ρ{vη. Θα dδινε oε 6λoυq μαg κdτι να λατρεψoUμε oε μια επoμ] 6πoυ oι
ηγετεζ τωv παραδooιακιilv Θρηoκειιilv γ(voνται ρεvτ(κoλα, oε μια επoμ]
6πoυ oι νε6τερεq γενι€g €xoυν πoλιi λ(oυg r]ρωεg τoυg oπo(oυg μπoρo6v
να o€βoνται,,. To γεγov6g 6τι η 6παρξη των εξωψ]ιvωv ηταν κdτι πoυ επι
θυμo6oε τo κivημα τηq Νaαζ Eπoχηs δεv πρoιbθηoε o6τε κατ'ελdxιoτoν
την υπ6θεoη τηg εξωγt]ιvηg πρo€λευoηg oτην επιoτημovικη κoιν6τητα, και
επιπλ€ov oι επιαι]μoνεg δεν εντυπωoιdoτηκαν με τηv εγκατdλειψη απ6
τoυq Hynek και Vallee αυπjg τηg υπ6θεoη9 xdριv dλλων, πoυ απoμακριivo-
vταν ακ6μη περιoo6τερo απ6 την εμπειρικl'1 επιβεβα(ωoη. Ακ6μα και αν o
Vallee oτηλ(τευε τηv επιθυμ[α τηq Ν€αg Επoxηq για oωτηρiα απ6 τoυg εξω-
ψ]ιvoυg, oι ιδ€εg τoυ για τα UFo σιYoUρα αvτιμετωπ(oτηκαv με oυμπdθεια
απ6 τη φιλoοoφ(α τηq Νdαg Eπoμ]q.

299. ZoH ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
τελικd, oι εντυπωσlακ€ζ διαβεβαιιiloειg για v€α φαιv6μεvα, μoλov6τι
{ταν περιoo6τερo βαρ6νoυoεq απ6 την αυτoμoλ(α των Ηynek, VaΙlee και
ιiλλων πρo5 τιg ερμηvεiεq τηζ Nfαq Επoχηζ για τα Uto, κατd ειρωνε(α τηg
τιjxηg oυντ€λεoαν απoφαoιαιικd oτην τπιiloη τηζ εκτιμησηζ τωv UFo
στoUζ επιστημoνικo6q κ6κλoυq. Eιδtκ6τερα, η εv(σχυση τηq πεπo(Θηoηq
αιηv 6παρξη αρxα(ωv αoτρovαυτιiη oι oυvιριβdg διαoτημ6πλoιωv, oι
επαφ€q και oι απαγωγ6q κατ€oτηoαv τo θ€μα των εξωγι]ινωv αναξι6πιστo.
o iδιog o Vallee ανfδειξε oτα βιβλ(α τoυ πoλλoιjζ απ6 τoυq παραλoγι
oμoιjq αυτιilv τωv ιo1υριoμι-0ν. Εdv η απ6δεrξη για τηv 6παρξη των UFo
πρoκαλo6oε oι1ψυoη με βdoη τα επιoτημovικd κριι]ρια, η υπoθετικ{
απ6δειξη για αρχα(εs επισκεψειq {ταν πoλιJ περιoo6τερo Πρoβληματικη.
Ν4oλov6τι η ιδ6α εfiε ανακινηθε( πρωτ6τερα και αργ6τερα θα γιv6ταv εκ-
δoτικ6 φαιν6μενo, εκε(νoζ πoυ εκλαiκευoε οε παγκdομto επ(πεδo την ιδ€α
των αρxα[ων ααιρovαυτιilν, στη διdρκεια τηq δεκαετ(αq τoυ 197o, Uπiρξε
o Γερμαv6q oυψραφ€αg Erich von Daniken. Tηv επoχη ποU η επιτρoπli
Condon τελεiωvε τηv €κθεol] τηξ, o von Dδniken €γραφε τo βιβλ(o τoυ
Chariots of GodΩ (Aρματα τωv Θειi)v' 1970) τo oπo(o ακoλoιiθηoαv πoλλιi
ιiλλα βιβλiα οτη δεκαετiα τoυ 197o. To εριiτημα γiα τηv ιiπαρξη αρxα(ωv
αστρoναυτι1ν δεν t]ταv αδικαιoλ6γητo. Ν/ε δεδoμdνη τη xρoνικη κλ(μακα
εξfλιξηq τoυ σ0μΠαντoζ δεv απoκλε(εται η πιθαν6τητα η Γη να dχει δεχtει
επισκεψειζ κατd τo παρελθ6v. H πρ6κληση {ταν να πρoοκoμιoτoJv oυoια-
oτικig απoδεξιq, και oε αυτ6 τo oημε(o σχεδ6ν 6λoι oι επιστημovεζ και
τo μεγαλιjτερo μερoζ τoU κoινoιj, πρoq τιμl]ν τoυ, θειilρηoε 6τι o Diiniken
υστερoυσε.
H αvτιπαρdθεoη o1ετικd με διαoτημ6πλoια πoυ oυvτρ(φτηκαν, dτoμα
πoυ €καvαv επαφη με εξωγ{ινoυg { fπεoαν θι1ματα απαYωγηζ {ταν ακ6μα
χειρ6τερη κατd την dπoψη των εγκυρ6τερωv επιoτημ6νων. Bιβλ(α 6πωq τα
Τhe Roswell ιncident (τo επειo6διo στo PδσΥoυελ, 'l98o), UFo Crash at
Roswell (Συvτριβξ υFo στo P6σΥoUελ, 1991) και Crash at Corona (Συvτρυ
βξ κovτιi oτηv Κoρ6vα, 1997), τα oπo(α περι€γραφαν μια oυvτριβt] δια-
oτημdπλoιoυ τo 1947, απλωζ δεν μπoρoιioαv vα παρθoιJν oτα ooβαρd
απ6 τoυq περιoo6τερoυq επιoτl]μoνεg. Ν4ια €κθεoη τηg Αερoπoρ(αg τωv
HΠA Πoυ δημoσιε6τηκε τo 1994, η oπo(α κατ€ληγε oτo ουμπ€ραoμα 6τι η

300. Η ΔΙAMΑxΗ ΓΙΑ TΑ UFo KΑΙ H YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑPΞΗΣ ΕΞΩΓΗΙNοN
€vδειξη oτo Pdoγoυελ {ταv μ€ρoζ των ουvτριμμιιirν πoυ πρoκλl]θηκαν απ6
τo €ωq τ6τε μυαιικ6 <Πρ6γραμμα Ν4ocuι), τo oπoio oxεδιιioτηκε Yια vα
ερευvηθε( η αν6τερη ατμ6σφαιρα για κατdλoιπα απ6 ooβιετικ€q πυρηνι
κ6ζ δoκιμdζ, δεv κατdφερε vα αμβλιiνει τoV ενΘouσιασμd τωv περιoo6τε-
ρωv απ6 6ooυq π(oτευαν oτην επ[oκει}η απd εξωγηινoυs. H τελικ{ μελ€τη
τηg Αερoπoρ(αq, τhe Roswell Report: Case Closed (1997), €διvε λετπoμc-
ρειεξ για τoν τρ6πo με τoν oπoio αvθρωπdμoρφα δoκιμαoτικd αvδρε(κελα
θα μπoρoιioαν vα θεωρηθo0ν λανθαoμ€να οαv πτιtlματα εξωγι]ινωv. Αυπ]
η εξηγηση δημιo6ργηoε πdλι περισσ6τερo οκετπικιoμ6. Τo 1997 κατEφθα_
oαν oτo P6oγoυελ εκατoντdδεζ 1ιλιdδεg dτoμα για τηv 50l] επ€τειo τηζ
υπoτιΘ€μεvηq oυvτριβ{q τoυ ιτπdμεvoυ δ(oκoυ, €να γεγov6q πoυ oυγκρiνε_
ται με την κdλυιpη τoυ θ€μoτog τηg πρooεδιiφιoηq στoν Αρη τoυ Pathfin-
der οτιg 4 loυλ(oυ. H περιoχη (Αrea 51> τoυ P6σγoυελ και dλλoι 1ιilρoι εvα-
π6θεoηq τπωμdτωv εξωγηινωv fxoυv γ(νει μ€ρoζ τηζ αμερικανικηζ λα1κηζ
παρdδοσηξ, €xoυv απoτελ€oει θfμα ταιvιιilν 6τlωs η <ιndeρendence Day'>
καθιlq και δε(γμα τoυ oκετπικιoμoιi των Aμερικαvιilv για τηv κυβ€ρνηοη.
ομωζ δεv €xoυv γ(vει τμ{μα τηg αμερικαvικ{g επιστημηζ.
'ooov αφoρd oτιq επαφ€q και στιζ απαγωγ€ζ, oι oπoιεζ oτιg δεκαετiεg
τoυ 1950 και τoU 1960 ηταv €να δευτερειloν παρακλdδι τoυ θfματoq τωv
Uto, στιζ δεκαετ(εq τoυ 1970 και τoU 198o απfκτησαv δεoπ6ζoυoα θ€oη
εξαιτιαζ των ιο1υριoμιliv των Αdamski και Hill. Δ6o ψαρdδεζ απ6 τo Mισι-
oιπl] ιoxυρ(οτηκαν dτι εξετιioτηκαν ιατρικd ΠdVω oε fvαv ιπτdμεvo δ(oκo
τo 1973. o Bud Hopkins τεκμηρ(ωoε τoυζ ισχυρισμoυζ τoυ για απαγωγf1
στα βιβλ(α τoυ Missing Τimes (1981) κol lntruders (Ειoβoλεζ, ']987). To τε-
λευτα[o κυκλoφ6ρηoε απ6 τov €γκυρo εκδoτικ6 o(κo Random House. oι
ισχυρισμoι τoυ Whitley Strieber για απαγωψ] παρoυοιdoτηκαν oτo βιβλ(o
Communication: A True Story (Επικoινωv(α: Mια αληθιwi ιστoρh, 1987)'
τo oπo(o €γινε μπεστ σ€λερ. o ιoτoρικ69 των L]to David jacobs, oτo βιβλ(o
τoυ Jecreι Life: Firsthand Accounts of ιJFo Abductions (Mυστιrη ζωr|: Ανα-
φoρζζ απ6 πριΔτo χζρι απαγωγιbv απ6 υFo' 1992)' αμφισβητησε τιζ απα-
Yωγεζ απ6 εξωγηιvοUζ, oι περιoo6τερε9 απ6 τιζ oπo(εζ βοolζoνταν oε κα_
ταΘfoειg ατ6μωv πoυ βρ(oκovταν oε κατdoταoη ι1πνωoηg. Τoν iδιo 1ρ6vo
oργανιirθηκε στo MlΤ €Vα oυν€δριo με αvτικειμενo τη μελaτη των απαγω-

301. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
γιi]ν, τo oπo(o στηριXιηκε στo βιβλιo τoυ B. Bryan Close Εncounters of the
Fourth Κind (Στεv€q επαφfg τtταρτoυ ε[δoυg' 1995). Τo 1994 τo €ργo των
Hopkins, Τζ€ικoμπ και dλλωv εvιoxιiθηκε ακ6μα περιoo6τερo 6ταν o ψυχια-
τρoζ τoU Xdρβαρντ |ohn lν1ac, o oπo(og πρoηγουμiνωg ι]ταν επιφυλακτι
κ6ζ, στo €ργo τo0 Abductions: HUman Εncounters with Aliens (Aπαγωγ€g:
ΣυvαντljoειE ανθρ(Δπων και εξωγιiινων) κατ€ληξε οτo oυμπ€ραoμα 6τι τo
φαιv6μενo των Uto δεν μπoρεi να εξηγηθε( ι}υxιατρικd, dτι {ταν αδ6νατo
oτα πλα(oια τηq oιiψρovηg επιoτημoνικ{q αντ(ληψηζ και 6τι εivαι απoλι]-
τωg πιθαν6v η αληθιv{ εξl]γηoη vα ε(ναι η απαγωγ{ απ6 εξωμ]ινoυq.
'oλoι αυτoi oι ιoxυριoμo( ενιo16oνταν απ6 oυζητr]oειq oτo ραδι6φωvo και
oτηv τηλε6ραoη και απ6 ν6εq αναφoρ€q. Για dλλη μια φoριi oι επιoι]μo-
vε5 €vιωθαν πoλ6 ευτυxε(q vα αφ{ooυv τη oυζl]τηoη σχετικd με τα Uto
στα λy'MΕ, 6πω9 ε(ε oυμβε( και τη δεκαετiα τoυ l95o. H εξαιρετικti αoυvt]-
θιoτη δημooι6τητα τoυ θ6ματo9 φαν€ρωνε τη oυνεxιζdμενη επιθυμiα τoυ
κoινoιj vα απoδεμε( 1ωρ(q καμιd φυoικ{ απ6δειξη, ακ6μα και τιq πλEoν
ακρα(εq δoξαo(εg oε oxioη με τηv υπ6θεoη τηg εξωγηινηg πρo€λευoηg,
6πω9 oι αιεvfg επαφ€q τρ(τoυ ε(δoυq, { τoυλdxιoτoν vα τιζ xρηoιμoπoιι]-
oει ωq διαoκ€δαοη. lvlε λiγα λdγια, αυτ6g oι δoξαo(εq φαν6ρωvαv μια π(-
στη σε μια κooμoαντ[ληι,bη διαφoρετικη απ6 τηv επιοτημovικ{, 6πω9 αυπ]
γ(vεται αντιληπτt] oυυ]θωq.
Χαμiνη μ€oα oε μια Θdλαooα αΠ6 ανερμηνευτoυg απ6 τoυg φυoικo6q
ν6μoυ9 ιoxυριoμodq πoυ πρoκdλεoαv την αδιαφoρ[α τωv επιoτημ6vωv, η
υπ6θεoη τηg εξωγ{ιvηg πρo€λευoηg μετd τoν Condon ξαvαγιiριoε oτιq
πρo τoυ 1965 υπερβoλ€q τωv λ,4MΕ και κατ€ληξε εκ των πραγμdτων να γ(-
vει τo απoκλειoτικ6 τoιφλ(κι ουψραφ€ωv με πoικ α κ(vητρα και αντιεΠι-
oτημovικd διαπιoτευτ{ρια. l4ε τηv εξdπλωoη αυτιilν των ισχυρισμιiν, τo
φαιν6μενo τωv Uto εξ€πιτπε απ6 τη δικαιoδoo(α τηq επιoτημoνικηg μεθ6-
δoυ. oι ελπ(δεg αυτιiν πoυ επιΘυμo0oαv να διευριjνoυν τo πεδ(o τηg επι
oτl1μηq εξανεμ(οτηκαν απ6 τoυq εξωφρενικoιiq ιo1υριoμoιiq αυτιitν των
oπoiων τo κ(vητρo r]ταv περιoo6τερo τo κ6ρδo9 παρd η αλl]θεια. Τo πρo-
βλημα τoυ λ6γoυ o{ματoq/Θορ0βoυ πoυ απ6 την αρμ] oxετιζdταν με τo
φαιν6μεvo των Uto διoγκd}θηκε τιiρα απd τo πρ6βλημα o{ματog/Θoριjβου
πoυ δημιoυργo6oαv oι αδ(oτακτoι oυψραφε(g.

302. Η ΔΙΑMΑxΗ ΓΙA TΑ UFο KΑΙ Η YΠoΘEΣΗ TΗΣ YΠΑPΞΗΣ EΞoΓΗΙΝΩN
Στo τfλoq τoυ αιιilνα τo εριilτημα δεν {ταv εdν oι εξωγ{ινoι επισκετιτo-
νταν τη Γη, αλλd εdν υπt]ρxε oτιδ{πoτε oε oxfoη με τo φαιν6μενo τωv
Uto τo oπo(o θα μπορoιioε η επιoι]μη vα φωτ(oει με παραγωγικ6 τρ6πo.
oιiτε η καvoνικl] επιαιημovικt] μ€θoδoq o0τε τα πρωτ6κoλλα συνερYασ(αζ
των επιαιημ6νων πρ6oφεραν τ€τoιεq ελπ(δεg. o cerard Kuiρer πioτευε 6τι
oι επιoτt]μovεq απ€φευγαv το πρ6βλημα τωv UFo 6χι εξαιτ(αg τoυ φ6βoυ
γελoιοπoiηoηg, αλλd αvτiθετα δι6τι επρ6κειτo για fvα πρ6βλημα πoυ ιjταv
απ[θανo να λυθε( με τιg διαθ€oιμεg απoδεξιq. Aυτ6 μπoρεi oiγoυρα vα
υπoτιμd τo ρ6λo τηq €μμεoηq πiεoηg πoυ ασκειται απ6 κατεoτημ€vεq αντι
λt]ιpειq, πρdγμα πoυ, oυνδυαζ6μεvo με τη φεUγαλεα φJση τoU πρoβλr]μα-
τoζ και την oλισΘηση πρoζ τηv ψευδoεπιστημη, ειναι πιθαv6v, oτηv καλι1-
τερη περ[πτωoη, να καταoπ]oει την περαιτiρω dρευvα βραδιiτερη. Τo oυ_
νεxιζ6μενo ενδιαφ6ρoν τωv επιoτημ6νωv μετd τη μελfτη Condon υπo-
γραμμ(ξται απ6 μια δημοoκ6πηση για τιζ απ6ψειg τωv επιoτημ6vων πdνω
oτo πρ6βλημα τωv UFo Που διενηργησε o Sturrock τo"1977' η πριilτη πoυ
€γιvε €πειτα απ6 αυτη τoυ Ηynek πριv απ6 25 χρ6νια. H δημoσκ6πηση
€δειξε dτι τo 53% των αοτρov6μων πoυ oυμμετειxαν π(αιευε oτι τo πρ6-
βλημα απαιτoιjοε περιoo6τερη μελaτη. Εξηντα διjo απ6 τoυg oυμμετ€xo-
ντεg ιoxυρ(oτηκαν 6τι ε(1αν δει r] εtxαν λdβει μια αvαφoριi για €να γεγo-
ν69 πoυ π(oτευαv 6τι oxετiζεται με τα Uto. Aλλd μ6vo τo 'l3%
μπ0ρo6σε
vα oκεφτε( κdπoιoν τρ6πo για να λυΘε( τo Πρdβλημα τηg ταυτoπoiηoηq
των Uto. o Sturrock κατ€ληξε οτo oυμπ€ρooμα dτι, αv αντικειμενικη επι-
oτι]μη oημαivει (απoδoχη τηg λoγικ{q ιiπoψηg,, τ6τε η επιοτr]μη ε(γε απo-
τ0xει αιηv περ(πτωση τωv Uto.
'Ετoι, π€ρα απ6 τo φ6βo των επιπτιiloεωv oτη oταδιoδρoμ(α και την
iμμεoη π(εoη απ6 τιg κατεοτημ€vεq αντιλl]ι}ειg, η σχετιKη αδριivεια των
επιoτημ6vωv πoυ παρατηρηθηκε oτo τdλog τoυ αιιilνα φαιv6ταν να απoτε-
λε( και μια oμoλoγiα 6τι η επιλυση τoυ πρoβλ{ματoq θα €πρεπε vα περιμi-
νει μ€xρι να εμφανιoτo6ν v6εg πρ6oδoι oτηv επιoτl]μη. Eπειδη η επ(λυση
τoυ πρoβλl]ματoq τωV UΕo μπoρει vα βρ(oκεται πdρα απd τιg δυvατ6τητεg
τηg φυoικ{g τoυ 20o6 αιιiνα, o Hynek oυvr]θιζε να λaει 6τι
"θα υπdρξει o(-
γoUρα, ελπΦUμε, μια φυoικ{ τoU 21oυ αιωνα και μια φυoικ{ τoυ 3Ooιj αι
ιilvα πoυ (oωq θα περιλαμβdνoυν την εξηγηση τoυ φαινoμεvou τωv UFo,

303. ZοΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoyΣ
6πω9 η επιoπ]μη τoυ 2ooιi αι6να περιλαμβdνει τηv εξl]γηoη για τo 86ρειo
Σ€λαg, fvα επιτεUγμα πoυ t]ταv αδιαν6ητo γlα τη φUσικη τoU 19oU αιιiινα,
η oπo(α παρoμo(ωg {ταν ανiκαvη να εξηγ{oει τηv αtτ(α για τηv oπo(α
ακτινoβoλoιiν o'Hλιoq και τα dστρα). Εv τω μεταξ0, εξετdζovταq την ιοτo-
ρ(α τηg αvτιπαρdθεoηq, διαπιoτιilvoυμε 6τι θα μπoρorjoαν να επικριθoιiν
6λεg oι πλευρ€g: η απρoθυμ(α πoλλιilv επιoτημ6vων να εμπλακo6v εvεργd
με τo φαιvdμενo των UFo εινoι σιγoυρα καταvoητη στη βdση τηg πiεoηq
τηζ κριτικηζ και τηg εξ€λιξηg τηζ σταδιoδρoμ[αζ τoυq, αλλd η επιθυμ(α με-
ρικιilν vα εξαφαv(ooυν τo θ€μα, xωρ(q vα εξετιlooυv τιq εvδεξιg, μηδεv(ζει
τηv επιoτημoνικ{ περιfργεια πoυ υπoτ(θεται 6τι fταv o λ6γo9 πoυ τoυq
oδ{γηoε oτην επισιημη. Εξdλλoυ, oι πρoκλητικo( ισχυρισμoι και οι φdρoεg
που αργ6τερα πλημμιjρισαν αυτ6v τo xι-0ρo ε(vαι ανdξιoι επιστημoνικηζ
πρoooxι]q, και oUδε(ζ θα εκπληoo6ταν αν oι εΠιστημoνεζ δε δ€xoνταv να
αoxoληθoιiν με κdθε αναφoρd πoυ βασιζdταν oε φανταοιιiloειg. Ανdμεoα
oε αυτd τα dκρα μπoρεi vα βρ(oκεται €να φαιv6μενo πoυ αξιΦι να μελετη-
θε( αρκε( να μπoρε( κdπoιoξ να τo αvακαλιjψεl μεταξ6 των διJo δ(δυμωv
ανθριitπινωv ελαττωμdτωv, τηζ διoρατικ6τηταζ και τηq απdτηg.
Eν τω μεταξιi, oτερoιiμενo κdθε oρισrικηζ εξηγησηζ, τελικd τo φαιν6με-
νo των UFo κατ€xει μια oημαντικ] θ€oη oτην ιστoρια τηζ μυθιπ]g φαντα-
oiωoηq. Πρog τo τ€λog τoυ αιιiινα, μερικo( λ6γιoι και επιαιl]μovεq dρxιoαv
με αυξαv6μενo ρυθμ6 να τo εξετdζoυν κdτω απ6 αυτ6 τo πρ(oμα. Kdπoιog
απoκιiλεoε αυτ6 τo φαιν6μεvo no πριilτog μιjθoζ ΠoU εμφαν(οτηκε oτov
oιiψρovo, υψηληζ τεχvoλoγ(αq και oτιγμιαiαg επικoιvωv[αg, κ6oμo,. 'Εναq
ιiλλoq αvαρωτr]θηκε (oι νερdιδεζ, τα φαvτιioματα και oι εξωγr]ινoι υπdρ-
xουv ωg ζιilντα 6ντα η απoτελoιjν κιiπoια πρoi6vτα τoυ ανθριilπινoυ εγκ6-
φαλoυ; H πρoφαvηζ απdντηση oτην oπo(α oδηγε( η απ6δειξη, με τρ6πo
oυντριπτικ6, ψUχρ6 και λoγικ6, εiναι €vα ηxηρd 6xι! 'oλα oυτd ε(ναι πνευ-
ματικd κατασκεUdσματα,. Aκ6μα και o Vallee παραδεχ6ταν 6τι oι εξωγ{ι
voι θα μπoρo6oαν vα θεωρηθodv ωq oι o6γxρoνε6 εκδoχεζ των δαιμ6vωv
και τωv ξωτικιilν.
Aπ6 ιoτoρικ{ ιiποιpη η επ(δραoη τηq υπ6Θεoη9 τηg εξωγ{ινηq πρo6λευ-
σηζ των Uto πdνω oτη δtαμdxη για τηv ιjΠαρξη εξωγηlνηζ ζωηζ ηταν πo-
λυπαραγovτικf1, ανεξdρτητα απd τo αv επ[κειται { 6xι κdποια oριoτικr] εξr]-

304. Η ΔΙΑMΑΧΗ ΓΙΑ TΑ UFo KAΙ Η YΠoΘΕΣΗ THΣ YΠΑPΞΗΣ EΞΩΓΗΙΝoN
γηση για τo φαιv6μενo των UFo. Δεν υπdρχει αμφιβoλια 6τι dβγαλε τoυq
επιoττ]μovεq απ6 τηv απoμ6νωoη για €vα θ€μα με τo oπo(o αλλιωζ ενδεχo-
μlvωg δε θα ασχoλoιjvταν. Τo γεγoν6q 6τι τα Uto εξακoλoυΘo6oαν να εν-
διαφ€ρoυv τo κoιv6 oφεaεται oτην oυoιαοτικ{ πρoβoλl] oτo κoιv6 τoυ θd-
ματoζ τηζ ι1παρξηg εξωψ]ιvηq ζω{g και ακ6μα oτo 6τι ξεκ(vηoαv τα ooβα-
ρ6τερα και περιoo6τερo επιoτημoνικd πρoYρdμματα sEτl. Για τoυζ επιστη-
μoνεg, η παρακμ{ τηq υπ6θεoη9 για την εξωγηινη πρoiλευση των UΓo δε
o{μαιvε την παρακμη τηg π(αιηg αιηv ιiπαρξη εξωγr]ινηg ζωljg. Ακ6μα και
o Ν/enzel θεωρoιioε πdvτoτε 6τι τα δι]o θ€ματα εiναι διαφoρετικιi. Ακ6μα
και 6τoι, ε[ναι αξιooημε(ωτo τo γεγoν6q 6τι οι υπ€ρμα1oι τηg ιiπαρξηg εξω-
γι]ινηg voημoοιiνηq θα μπoρoιiοαv vα πρoωθιiooυv τo θ€μα τηg αναζl'iτη_
oηq εξωγt]ινηg voημooιiνηg με τα πρoγρdμματd τουζ SΕTl ακ6μα και 6ταν
τo φαιν6μεvo των Uto δημιoιjργησε ανυπoληψ(α για τo θ€μα τηζ παρoυ-
olαq εξωγ{ιvωv πdvω oτη Γη.
oι πρooπdθειεg των επιoτημdνων για την καταν6ηoη τoυ φαινoμ€voυ
των UFo παρouσιdζoυν πoλλ€q oμoι6τητεg με την υπ6λoιπη διαμιiyη για
την ιiπαρξη εξωψ]ιvηq ζω{g. Αg θυμηθoι1με (Kεφdλαιo 3) τo ox6λιo τoυ
Peter van de Kamρ για την εξαιρετικt] δυoκoλ(α παραπ]ρηoηg πλανητικι.δν
oυoτημdτωv πoυ βρ(oκoνται €ξω απ6 τo ηλιακd o6αιημα: oΘα μπoρo6oα-
με dραγε vα εντoπ(ooυμε €vα κooμικ6 φαιv6μενo πoυ πρooπαΘεi να απo-
καλυφθε[ μ€oα απ6 μια θdλαooα απ6 oφdλματα;, ρωτηoε. l4oλoν6τι o
van de Kamp ααxoλι6ταv με μετρl]oειq πoυ παρ€xoνταν απ6 dργανα και
μoλoν6τι η λ€ξη oκooμικ6, μπoρε( να απoδειμε( dαxετη με τη διαμdxη για
τα Uto, ε[vαι oQoυρo 6τι τo φαιν6μενo €xει καλυφθε[ απ6 μια θdλαooα
oφαλμdτων περιoο6τερo απ6 κdθε dλλo κoι απ6 περιoo6τερo κoιν6τoπεg
πρooπdΘειεg να αvακαλ6ι}oυμε ζωt] π€ρα απ6 τη Γη. To εdν { 61ι κdπoιo
φυoικ6 φαιν6μεvo πρooπαΘε( να αναδυΘε( μ6oα απ6 τo Θ6ρυβo μ6ν0 τo
μ€λλoν θα μαζ τo πει. Αλλd εdv καr 6ταν ανακαλυφθεi εξωψ]ινη νoημoo6-
νη oτιg μακριν€g εoxατιfg του oσμπαντog, ofγoυρα θα θυμηθo6με 6τι, για
6vα διdoτημα oτη διdρκεια τoU 20oιj αιιlvα, υπ{ρxαν κdπoιoι ψ]ινor πoυ
π(oτευαν 6τι oι εξωγι]ινoι orjxναζαν πρdγματι οτoυg oυρανoιig τoυ πλαvη-
τη τoυg, oυvτρ(βovταv t] πρooγειωνoντoν και απ{γαγαv εκατoμμιjρια απ6
τoυq κατo(κoυη τoυ.
291

305. 6
H ΠΡOEΛEYΣΗ KΑΙ H EΞEΛΙΞH
TΗΣ ZΩΗΣ ΣE EΞΩΓtΙΙNo ΠEPΙBΑΔΛON
Υπdρxει καθε λ6γoq να θεωρτiooνμε την εμφdνιoη τηg ξωfiq 6y ωq μια "εmτυxημiη
oυ'
yκυρiα", ολλιi ωq lvα απoλιτ.''ζ ιΦvo1<6 φαιν6μεvo, μια ενδoγεντ| aυnoτι6οα τηq εξελι-
ffiικfiq διαδικαoiaq τoυ πλαι'ιlτη μο9. Κοτa οινmεια' η lρευνa γα ην ανακιιλυι!η ξωic
π6ρα απ6 τη Γη απoτελεt τμfiμα μ6vo τoυ γειnκ6τερoυ ερωτιμaτoζ πoυ αιτιμετωπιζει η
ειιoτjμη' δηλαδιj ιη' ι μφdν1oη. ξωic σ-o oυμπoν'
Α. Ι. oPaΓin (1975)
H πλljρηq oυνειδητoπoiηoη τoυ oxεδ6ν aδnνατoυ τηq εμφιinoηq ξωξq επαvαφiρει τo θt'
μα του π6oo οπiθαvo ιjταν αυτ6 τo γεγoν6q' Am6q εfiαι ο λ6γo9 γα τoν oπoio τ6oo πoλ
λo( βιoλ6γoι πιoτεnυv 6τι η εμφafioη ξωηζ υηρΦ τ6oo μovοδικ6 φαιν6μεvo. Oι πιθa'
ν6ητεζ νa 6ffι συμβεt αυτ6 τo φaιν6μεvo αρκετlg φoPlζ εfiaι εξαιρετι'.a μικρij' ανξaρ'
τιlτω9 τoυ αριθμoιi των πλαητιlν τoυ υπdρχoυv στo σiμπav.
Ernst Mayι (1982)
'Πoυθεvd oε oλ6κληρo τo Διιioτημα ιj οε 1λιιiδεq κ6aμoυ9 δε θα υπιiρξoυν dνθρωπoι νa
μoφαoτo'jv η μoναξια μαq' Mπoρεl να υπaρχει σoφ{α, μπoρε1 να υπιiρxει δivαμη' Κd'
πoυ μloα oτο Διaoτημα μπορε1να υπdρ1oυν oπoυδο(α εργαλε/α πoυ τα xειρ(ζoπαι πa'
ριiξενoι εmδlξoι oρyamoμol oι oποiol πaρατηρow μaτoια τo θoλ6 επιπλΞoν ναυdγ6
μαg' με τoυ9 ιδιorτι|τε9 τoυq να λαxταρoυν γa επαφη, 6πωq λαxταρdμε κι εφiq' Σε κΔθε
περiτττωoη' η απdντηη βρioκεται οτη φιtoη τηq ξι'ιf1q και aπ9 αρxt9 τη9 εξλιfuq. Που-
θενιi αλλoιj και πoτl δε θa υπdρξουν dν0ρωπoι πiρa απι5 η Γη.
Loιen Eiseley (losz)
Aπιj την ιiπoψη τoυ ν.tετερμ1ν1σμo6 Και τoυ eιιαπ6φυrcoυ wδε76μενoν πoν διαπφνa ην
ιστoρb τηζ ξωiζ..' rwαδιnvmι η fuι| και τo ττvεψα 61 ωq τo απoτa'εaμα εy6ζ παμiξενoυ
oψβdντo1' α)λd ωq μια ειδι|λι"νη τηq 6ληq πoυ εtvαι απoτ|Πωβη cιεoν ιoτ6 του οιμπαιτog.
christian de Duve (ι995)

306. λ f oλoνoτι τo ερωημα ηζ πρoελευσηζ ηζ ζωηζ θεωρε(ται σημερα Θεμε-
lYΙλιωδoυq οημαoiαq για τo ζητημo τηg εμφdνιηξ ζωΙis σro o0μπαν, πριν
απ6 τo μ€σo τoυ 20oιj αιιiνα oι θεωριεζ για την εμφdνιση και ηv εξaιξrl ηζ
ζωl]g fπαιζαν 6ναν πoλιj μικρ6 ρ6λo oην αvιmαρdθεoη για ην ιjπαρξη εξω-
γ']ιvηq ζωηq. H αιτ(α ε[vαι, εν μ€ρει, 6τι τo Θ€μα ηζ 0παρξηg εξωγηινηq ζωηq
αυ]κq απ6 ισtoριη dπoψη, oη δικαιoδoo(α τωv ααιρoν6μων και 6xι των
βιoλ6γωv. o πρooδιoριoμ6g τωv oυνθηκιilv πoυ επικρατo6oαν αιoυq πλαν{_
τεg και η €ρευνα για πλανt]τεg πoυ περlσrρεφovrαι γιjρω απ6 dλλα ciαιρo
απoτελo6oαv φυoικd ερωι]ματα πoυ λoγικιi πρoηγoιjvταν oπoιαoδι]πoτε με-
λετηs για λεrΠoμερειεq βιoλoγιn]q φ6σεωζ. Kαι 6ταv εμφαν(αιηκαv ερωημα-
τα βιoλoγ[αg, oι ααrρoν6μoι ωq επ( τo πλε(αιov UπεΘεσαν απλd 6τι, εφ6ooν
εftε εμφανιαιε( ζωl] πdνω ση Γη, τo ιδιo θα μπoρo0oε να fxει oυμβε( και oε
d)ιλoυg πλαν{τεq κdτω απd τιq κατdλληλεg oυνθl]κεq. o Percival LoweΙl και dλ-
λoι ααιρov6μoι {ταν ουνεπιirg ικανoπoιημ€νoι με τo να πρooδιoρ(ζoυv τιq
oυvθl]κε5 πoυ επικρατoιjoαv αιoυq πλανt]τεg αντ( να μελετoιiν τous μηχανι
oμoιiq με τoυg oπoioυg Θα μπoρoιiοε να εxει εμφαvιαιε( η ζωη.
Ωαι6oo, η €λλειψη βιoλoγικιiν δεδoμ€νων αιo ερ6τημα τηζ ιJπαρξηq εξω-
γηtvηζ ζωηζ απoτελoιjoε επ(,ηg καl αντανdκλαoη τηq κατιiαιαoηq πoυ επι
κρατoιJσε σηv [δια τη βιoλoγiα αιo πριitτo μιo6 τoυ αιιilνα. Για τoυg περιo-
o6τερoυq βιoλ6γoυζ, τo θ€μα τηq ι1παρξηg εξωγηιvηξ ζωl]g ι]ταv απλιiq αυι]
την περioδo €ξω απ6 τη σφαιρα τωv εvδιαφερ6ντωv τoυζ, για τo λ6γo 6τι η
(δια
η βιoλoγ(α δεv απoτελoιJoε €vα ιiiριμo επιαιημoνικ6 πεδ(o. H oιiγxρoνη
βιoλoγ(α, ωg αυτ6voμη επrαημη, θεωρεiται γεvικd 6τι ξεκivηoε με τα γεγoν6-
τα πoU επισπε6σtηκαν απ6 τo 6ργo τoυ Δαρβ(voυ origins of Sρecies (H Πρo-
iλευoη τωv ΕιδιΙlν) τo 1859 και αφoιj ενoπoιηθηκαν oι βιoλoγικdg επιoτιjμεg
€ναv αιιitνα αργ6τερα μ6oω τηq εξελικιιnjg oιjvθεηg. Kατd oυv€πεια, δεv
πρoκαλε( 6κπληξη τo γεγoν69 6τι, απ6 ην ιiπoιpη τηq ωρ(μαvσηζ ηζ βιoλo-
γ(αq, oι βιoλoγικ€q μελ€τεq περιoρζovιαν κUριωζ σtη βι6σφαιρα ηζ Γηζ.

307. Η ΠPOΕΛEYΣΗ KAΙ Η ΕΞEΛΙΞΗ TΗΣ ZΩHΣ ΣE EΞΩΓΗΙNo ΠEPΙBΑΛΛoN
H βιoλογ(α δεv t]ταν μ6vo αvιiιριμη oη διιiρκεια τoυ πριilτoυ μιooιj τoυ
2ooιj αι6να, dλιi {ταν εππλ€ov και υπoδε€oιερη απ6 τιq φυoικ€g επιαημεq,
με ην €ννoια 6τι, αvιiθεια με τoυξ ν6μoυζ τoυ Νει-iτωνcη που ε(αν καθoλικt]
ιox( η βιoλoγ(α δεν μπoρorjoε vα εφαρμoαιε( καθoλικd. 'Hταν περιoριoμ€vη
oη Γη και δεv υπ]ρxε <βιoλoγικ69 ν6μog", γεvικευμ€νoq με oπoιovδηπoτε τρ6-
πo, o oπο(oq μπoρo6oε vα αvιαγωνιαιε[ ωq πρoq ην ιox6 ην παγκooμι6ητα
των ν6μων τoυ Νε0τωνα.'oταν oλoκληριilθηκε η ενoπo(ηoη των βιoλoγικιilv
επιαημιilη η Διασrημιη Eπoμ] αv€δειξε η δυνατ6ητα επ€παηg ηg βιoλo-
γ(αg π€ρα απ6 η Γη και, με ην αvαζ]ηη ζωl]q oιoν Αρη (και τελικιi πEρα
απ6 τo ηλιακ6 oιlαημα), ηv €κανε vα διεκδικε( ην (δια θiη ωζ πρos ην πα-
γκooμι6ητα πoυ ξαιραν oι φυoικEg επιΦμεζ. H εvιυπωoιαη πρ6oδoq πoυ
ειxε ημειωθε( ση μελη ηq Yηινηζ βιoλoγ(αg δεν επειρεπε oε κdπoιoν να
διακρ(νει τo oυμτπωματικ6 απ6 τo απαραi'ητo αια ζιilvια oυαπjματα, oε περι
τπιiroειq πoυ περιλdμβαναν η xημικ] τoυg oιiνΘεη, τo ρ6λo τωv πρωτεivιilν
και των πυρηvικιilv oξdων και πρωτ(αιωg ην πιΘαv6ητα εμφdvισηζ ζωηζ. To
oυμπfραομα μιαq oμdδαg κoρυφαιων βιoλ6γωv, αην oπo(α ειxε αvατεθεi απ6
ην EΘνικιj Aκαδημ(α Επιoημιilν τωv HΓIA σtιζ αρχ€ζ ηζ δεκαπ(αζ τoU 1960,
να μελεηoει τo πρ6βλημo ηs 0παρξηg ζω{g αιoν Αρη, ηταν: nΣτo βαθμ6 πoυ
δεv μπoρoιjμε να διiiooυμε απαιrηoειg oε αυτd τα ερωηματcι δε διαΘπoυμε
μια πραγματιια] θεωρητιη βιoλoγiα, ενιil αvιιθiτωg διαθ€τoυμε μια λετπoμερl]
φυoιη ιαιoρ(α ηζ ζωηξ αυτo6 τoυ πλαν{η... H 6παρfo1 και η δυνατ6ητα
πρ6oβαη9 αη ζωlj τoυ Αρη Θα ημdδευε ην αφεηρ(α μιαq αληθιυ]q γενιηq
βιoλoγiαg ηq oπo(αg η γ]η βιoλoγ(α απoτελε( μια ειδιn] περirπωη,. Αυτ] η
αvαζjηoη μιαq <αληθινηq γενικl]g βιoλoγiαq" 11ταν η υπ6oxεoη και η ελπiδα
πoυ κ6μι@ η εξωβιoλoγ(α. Σε αυτ6 τo κεφαλαιo θα μ*εηooυμε πιitg ενoωμα-
τιiιθηκε η εξωβιoλoγ(α αηv €ρευνα για ην εμφdνιoη και ηv εξελιξ1 ηg ζωl]q.
6.1 ΠΡoEΛEyΣΙl TΗΣ zΩΙΙΣ Ι{ΑΙ EΞΩΓΗΙΝΗ ZΩ1l:
ΣYMBΙΩΣΗ ΔΙAΣTΗMΙΙ(ΗΣ ΕΠoxΗΣ
Aναμφ(βoλα η Διασtημικη Επoμ] υπl]ρξε η πλ€oν σημαvιικη κινηι]ρια διlνα-
μη πoυ βρ(oκεται πισω απ6 πdvτρεμα ηg βιoλoγ(αg με ηv ααιρoνoμ(α αιo

308. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
δειiτερo μιοd τoυ 2ooι, αιωνα. Eiναι γεγov6g 6τι αιιq αρx€q τoυ αιιirνα o Σoυ-
ηδ6q xημικ6q και φυoικ69 Svante Αrrhenius ειxε διατυπιiloει μια θεωρiα uπαν-
oπερμ(αgη oιiμφωνα με ην οπo[α oι oπ6ρoι τηq ζωηg διαoκoρπ(αιηκαv απd
πλανtjτη oε πλαv{τη και απ6 doιρo oε dαιρo λ6γω ηg πiεoηg τηg αrιινoβo-
λ(αg. H xημιπ] θεωρ(α για την πρo€λευoη τηq ζωl]g, πoυ διατυπιirΘηκε αvε-
ξdρτητα αιη δεκαετ(α τoυ 1920 απ6 τo Pιioo βιo1ημικ6 A. l. oparin και τo
8ρεταν6 βιoμμικ6 J. B. S. Haldane, υποoτr]ριζε 6τι η πρodλευoη τηζ ζωηζ θα
μπoρoιiσε vα εξηγηθε( πλl]ρωg με η βoηθεια των γενικιirv ν6μωv τηg φυoι
κηg καl τηg xημε(αg αν αυτo( εφαρμ6ζovιαν αιrq πρωτoγεvεiq γ{ινεg ουνΘr]-
κεζ. o oρarin και o Haldane oυμμερζoνταv τιg βαoικ€g παραδox€g 6τι η αρ_
xικl] ατμ6oφαιρα τηζ Γηζ ηταν πλo0oια οε υδρoγ6νo (.αvαγωγικd, α€ριo),
6τι oι oργανικdq oυo(εg θα μπoρo6oαν vα oυvιεθo0ν oε μια τiτoια ατμ6σφαι
ρα και 6τι αυτiq oι oργαvικ€q oυo(εq oυooωρειJoιταv με1ρι o πρωτoγεv{g
ωκεανdg (οιiμφωνα με τα λ6γrα τoυ Haldane) (να φτdσει ηv πυκν6ητα μιαg
ζεαι]q αραι{q ooιJπαq". Eπιπλ€oη oυμφωνoι1oαη ανεξdρητα o iναg απ6
τov dλλo, 6τι αυτ€g oι oργανικ€q oυoiεq θα oγημιiτιζαν μεγαλ6τερα και πoλυ_
πλoκ6τερα μ6ρια, με απoτελεσμα η δημιoυργiα <τoυ πριiτoυ ζωνταvoιl {
τωv πριilτωv ημιζωvιανιilv πρoγμιiτωv, 6πω9 oι ιoζ και πρooδευτικd θα σχη_
ματζovιαν μoνoκιjτιαρoι oργαvιομo( 6πω9 τα βαπηρια. Mε δυo λ6για, παρd
ην tjπαρξη μερικιiν απoκλ(oεωη oυμφωvoιjoαv 6τι η ζωr] θα μπoρoιJoε vα
ξεκινι]oει απ6 πρdγματα πoυ δεv floυv ζωη, και η θεωρ(α τoυg εγιvε ψωoι]
ωq (Θεωρ[α oparin-Haldane,. [,4oλoν6τι {ταν φανερ6 6τι αυτ] η θεωρ(α θα
μπoρo0oε vα ιαxιiει για oλ6κληρo τo οιiμπαν, παρdμειvε για δεκαετ(εq αxεδ6ν
γεωκεvιρι κl] .
oι oυν€πειεq ηq θεωρiαq τωv oparin_Haldane για τo xιilρo πiρα απd η
Γη παρfμειvαν ιiψωoτεq ακ6μα και αφo6 τo περ(φημo πε(ραμα των Urey-
l4iller* τo i 953 απεδειξε 6τι μπoρoι1ν να παραxθorjv αμιvoξ€α απ6 dνα μiγμα
- Πεiρoμα Uτey_Mil1eι. Θεωρεiται τo κλααικ6 πεiραμα πoυ o1ετiξεται με τηv τρoiλευοη ηq
ζωiζ. Πραγματoπoιriθηκε τo 1953 απd τov sran1ey Miller και τoν Ηarold Uτey oτo Παvεπιοτliμιo
του Σικdγoυ. o oκοπ6q τoυ πειρdμoτoζ ηταν εtδικ6τερα o ε'λεγ1oq τηg υπ6θεη9 των oparin και
Ηaldane, oljμφωνα με την oπoια oι συθiκεζ σην τρωτoγεni Γη rjταv ευvoiκdg για αr.ιιδριiοειg κα_
τιi τιq oπoiεq αν6ργανα υλκιi μτατρΞτoνται oε oργαπκ6q εν.6oει9. Η βooιη ιδJα fταν vα αvοπα_
ρα1θor]v εργαoηριoκd oι συγΘ{κεζ πoυ επικροτosoαν αην πρωτoγεπi Γη και νo τoρα1θουv μερι
κι:i απd τo δoμικιi αιoι1εiα ηq ζωηq. oι ερευητiq Ιρηoιμoπoiηoαv vερd (Η:o), ομμωνiο (NΗ]) και

309. Η ΠPοEΛEYΣΗ KΑΙ Η EΞEΛΙΞΗ ΤHΣ ZΩΗΣ ΣE ΕΞclΓΗΙNo ΠEPΙBAΛΛON
χημικ6ν oυσιd)v για τιζ oΠo(εζ π[σtευαv 6τι Uτniρχαv σην πρωτoγΦ Γη. Aλ-
λd δεν μπoρoιioε vα απoκλειαιε( η πιθαν6ητα vα qουv oυμβε( oπoυδt]πoτε
oιo o6μπαν παρεμφερι] φαιν6μεvα ι(dτω απ6 δμoιεζ συvΘηκεζ, μrα πιθαν6τη-
τα πoυ εixε αvαφερΘεi απ6 τo βιoλ6γo τoυ Xιiρβαρvι ceorge Wald oιo dρθρo
τoU με τιτλo .Τhe origin of Life", τo oπo(ο δημooιειiηκε oιo περιoδικ6
ScientifΙc American τo 1954. H (δια πιθαν6ητα επισημdvΘηκε τov (διo
xρ6νo
και απ6 τov HaIdane αιo ευρfτερo πλα(σιo ηζ ΔιασημιΦξ επoχΙiξ. Στα Χρ6-
νια αμ€σωζ μειd τo ']957 πoM€ξ απ6 τιζ μ*aτεζ Yια ηv πρ06λευση ηζ ζωηζ
εφαρμ6oηκαν σε πρoβληματα πoυ ανEκUπtαν ση Διασημιlαi Eπoμ], και
αιτιoιρ6φω9 δεδoμ€να ηg Διααημικτ]g Επoμjg εφαρμ6αηκoν σιιζ μελlτεζ
για τηv πρoελευoη ηq ζωiiq. Επιηq διατυπιtiΘηκαν παραλλαγdg ηg θεωρ(αg
τηg πανoπερμ(αg oι oπo(εg βαθμια(α επαv{λθαv αιη μ6δα αυυ] ην επop].
l4ε λιγα λ6για, κατιi η Διααημιη Eπoμ] woπoιl]θηκαν τα δι1o ζ1ι]ματα, τα
oπo(α παρ€μεvαv oxεδ6v απoλιiτωq διαxωριoμ€να απ6 τηv επoΧΙi ηζ υπdθε-
οηq Αrrhenius oην αρμ] τoυ αιιilνα.
M€oα αιo πλα(σιo τηζ Διαoιημικt]q Eπoμ]g μπoρoιjμε vα διακρ(νoυμε
τ€σσεριξ τoυλdχισtoν τρ6πoυq με τoυζ oπoιoυζ πραγματoπoιηΘηκε αυτη η
ενoπoιηση τηζ θεωρ(αζ τηζ πρoaλεUσηζ τηζ ζωηζ και τηζ Θεωριαζ για τηv
ι3παρξη εξωψ]ινηg ζωl]g. Πριilτoν, oι βιoλ6γor (oε αυτoιig περιλαμβdνovιαν
κυρ(ωq βιoxημικoi και γενετιαιfg) oδηγ]θηκαν φUσιoλoγικd σrην αvdγη με-
λ€ηg τ6τoιωv πιεoιικι6v ζητημdτωv τηq Διααιημικl]g Επotrτ]q 6πωq η μ6λυνoη
μεθd1o (CΗJ. oι oυσiεζ σφραΙ,1σηκαγ μaσo σε μια σει-
ρd απ6 απoστειρtDμενα γυιiλινo δoχε1α και φιdλεg, τα
oποiα συvδaοταν σε κυκλικri διdταξη. Ση μια φιdλη
υπliρ1ε νερ6 και oτηv ι0nη 6vα ζε11γο6 ηλεκτρoδlων. Τo
vερ6 θερμιiνΘηκε 6αιε vο παραχθodv υδροτμo{ κoι δημι'
oυρψ{θηκε ηλεκιριπ] εκκ6νωη αvdμεσα αια δio ηλε-
κιρ6δια, η oπoiα dπαιξε τo ρ6λο τoν {ποιξαν oι oαrρα'
πdζ σrηγ πρΦτoγε!η1 Γη. Στη oυvi1ειo, η διdταξη ι}υ16'
τoν, oι υδρατμo( ουμπυκvti,volταν και dαιοξαν πci.λι αιo
δo1ε{o. Αιτf η διαδικαοlo επανoλoμβαv6ταv ουνqι6g.
-Eπειτα
oτ6 μια εβδoμιiδα fuιτουργiαq, πα'
ραηρτ]θηκε 6π πoooαι6 10-15ο/0 τoυ d4ρακα τoυ συΦματοζ ε1χε συγκετρΦθεi σε oργο1κaζ
εv.6σειζ. Ποσoστd 2% εi1ε oμμaτioει αμινοξiα, αια oτoiα περιλαμβιiνoιταv 13 oπ6 τα 22 αμιγo-
ξjα που ιπτdρχoυγ στιζ πρωτεiνεq των ζoταν6v κυτrιiριυv. Η γλυκlη {ταv τo αφθov6τερo. Σ1η-
ματiοηκαv επiηq οdκ1αρα, λιπiδια και μερικo{ οπ6 τoυg δoμικoli6 λ{θουq των voυκλεi'ικ.iν oξaωη
παρ6τι δεν αlιpεnηκαν τα iδιo τα voυκλειιικιi oξ€α (DΝΑ και RNA). (ΣιΛl)
9
*

310. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
τoU πλαvητη κoι η ανιχνεUση ζωηq, ζηπiματα τα oπoiα ξαφvικd απdκιηoαν
εθνικ6 ενδιαφ€ρoν. Πρo€βλειpαv 6τι αυτd τα Θ€ματα δι€Θεταν τη δυναμικl]
να oυμβdλoυν αη λιjoη βιολoγικιliν πρoβλημdτωv πoυ xρdvιζαν, και η σημα-
ντικr] xρηματoδ6τηoη βιoλoγικιilν ερευν6v, την oπo[α ξαφνικd r]ταv διατεθει
μ€νη vα πρooφ€ρει η ΝA5A, ηταν για πoΜo6g μια καιvoφανηζ πρ6ταoη πoυ
διjoκoλα μπoρoιjoε καvε(q vα αρνηΘε(. Για πριilτη φoρd βιoλ6γ0ι και επιoπi-
μoνεζ τoU Διααι{ματog εργdσtηκαν μαζi για την επ(τεUξη εν6ξ ,(oινoυ στ6-
xoυ. Στην πoρε(α, η NASA μετεφερε τιg μελ€τεq για ην πρoiλευoη τηg ζωr]q
και μαζ( με αυτ€q και τoυg βιoλ6γoυq πoυ αo1oλoιivιαv με τo θ€μα _ αιo
εξωτερικ6 Διdσtημα. Δειjτερoν, π6ρα απ6 τoυg ειδικoιjg αι6xoυg τηg Διααιη-
μικι]g Επoxηg, υrπ]ρxαν Θεωρiεg και πειρdματα για την πρo€λευoη τηg ζωr]q
πoυ εντιiooovιαν 6λo και περιoo6τερo αιo πλα[oιo τωv εξωγr]ινωv μελετιilη
αvεξdρητα απd τo αν 1ρηματoδoτo6vιαv απ6 τη NAsΑ { εμπν€ovταν απ6
ειδικoUq oτ6xoυg τηg Διααιημικ]q Επομjg. H πρoiλευoη τηq ζω{q ηταν fvα
απ6 τα λιγoαιd θ€ματα αια oπo(α η επιαιt]μη τηg βιoλoγ(αq μπoρoιjoε να
αξιιiloει παγκοομι6τητα. Αυτ] η απαiτηoη δεν dρxιoε oι1τε τελε(ωoε με τηv
απooτoλl] τoυ Viking, αλλd εixε μια αυτ6vομη εoωτερικη δυναμικι], τηv
oπo(α διαιoθdνovιαν oε διαφoρετικ6 βαθμ6 oι επαψελματ(εg πoυ αoxoλo6_
vταν με τo θaμα ηζ πρoaλευσηζ τηζ ζωηζ. Συv€δρια με θfμα την πρoελευoη
τηg ζω{g, τα oπoiα πρoηγoυμdvωg περιoρiζoνταν oε θ€ματα πoυ αφoρoιjoαv
αη Γη, επεκιdθηκαν oε θ{ματα πoυ oxετ(ζoνταν με την εξωγ]ιvη ζωη, συνε-
xiζovιαq μια διαδικαo(α πoυ ξεκiνηoε με τη Διαoτημικ{ Eπox{. Eπ(oηg τα ου-
v€δρια πoυ ααxoλoι1vιαv με τo ερωημα τηq ιiπαρξηg εξωγtjιvηq ζωηg, €vα
θ€μα παραδooιακd ααιρoνoμικ6, oυμπεριελdμβαναν oλo€να και περιoο6τε
ρο μια βιoλoγιn] oυνιαιιiloα. Τρiτoη ακ6μα και αν δεν υτπ]ρxε η αξ(ωoη για
μια παγκ6oμια βιoλoγ(cη η αvακdλυιpη αμιvoξ€ωv οε ανθρακoι1xoυq μετεωρ(-
τεq και η αvακαλυιpη o6vθετωv oργαvικιilν μoρ(ων oε εvδoααιρικd μoριακd
νdφη, oε κoμι]τεg και oε ενδoπλανητικη oκ6vη (για να μην αvαφ€ρoυμε τoν
περiφημo μετεωρ(η τoυ Αρη) πρoκdλεοαv τo ενδιαφ€ρoν των βιoλ6γωv για
περιoxfq €ξω απ6 τη Γη, το oπo(o διαηρ{θηκε αμε[ωτo ακ6μα και μετd την
ανdλυoη (ικανoπoιητιπ] ωq επ( τo πλε(αιoν) των ζητημdτωv πoυ oxετζovιαν
με η μ6λυvoη τoυ πλαν{τη και τηv αvξνευoη ζω{g απ6 τα ερευνητικd oμ]-
ματα ηq απooτoληq Viking. Τελικd, διdφoρα φιλoοoφικd Θdματα 6πωq η τιi-

311. Η ΠPoΕΛΕYΣΗ KΑΙ Η ΕΞΕΛtΞΗ TΗΣ ZΩΗΣ ΣΕ ΕΞΩΓΗΙNo ΠEPΙBAΛΛON
χη, η αvαγκαι6τητo και η φιjση ηζ ζωηζ, ποU {ταν εvδημικd αιo θfμα τηg
ιiπαρξηg εξωγl]ιηg ζω{g, 6xι μ6vo εvoωματιilθηκαv με τo θiμα τηg εξωγηι
vηg ζω{g, αλλd fπαιξαν και €vαv πιo oημαvιικ6 ρ6λo αιo ζ!τημα αυτ6. Ση
oυν€xεια θα εξετιiooυμε τo ρ6λo καθεν6q απ6 αυτo6q τoυq παρdγovιεq.
Θ6ματα ηg ΔιαoημικτiE Επoxιjq
'oπωg ε(δαμε σto Kεφdλαιo 2 αVαφoρικd με τιζ μελaτεζ για τo ηλιαK6 συσtη-
μα, η Διασημιη Eπoxη, εξαιτ(αq τoυ αναμεv6μεvoυ εvδιαφaρoντoζ για ηv
απoφΦ μ6λυνσηζ τoU εξωγηιvoυ περιβdΜovιoξ και τιζ ελπιδεζ τηζ για ην
αvακdλUψη ζωl]q πdρα απ6 η Γη, fθεoε dμεoα, oυσιασιικd Q1τ']ματα τα
oπoια εvδιεφεραv 6ooυ9 μελετo6oαν ηv πρoaλευση τηξ ζωηs. Τo θεμα τηζ
μ6λυνoη9 τfθηκε αρχικd απ6 τoυζ βιoλ6γ0υζ ηζ Eθvιηζ Ακαδημiαζ Eπισtη-
μιlv και 6xι απ6 τη NASA και απ6 ηv αρμl, 6πωg {ταν φυoικ6, πρoo€λκυοε
τo ενδιαφ€ρoν ειδικιilν απ6 τo 1ιiρo ηg βιoλoγ(αg. Αq θυμηθo0με 6τι η Eθνι
κι] Ακαδημiα {ταν εκε[vη πoυ xρηματoδ6τηoε διjo επιτρoπfg, μ(α με επικεφα-
λf1g τo γεvειιαιl'1 loshua Lederberg και μ(α με επικεφαλl]q τo βιoxημrκ6
l4elvin Calvin, με oκoπ6 να μελεπ]ooυν τo πρ6βλημο'τη9 εξωγjινηq ζωι]g και
vα δι-ilooυν ιδιoiτερη €μφαoη αιo θ€μα τηq μ6λυvoηg. Φυoικd, η NΑsA υπηρ_
ξε πρωτoπdρog oε δημιoυργ(α πρoγραμμdτωv για την αvακdλυι!η ζωl]q αιoν
Αρη και τελικd ενεπλιiκη αvαγκααιικd και αιo Φημo ηs μ6λυvηq. Τo εv-
διαφfρoν αυτ6 δεν {ταν απoκλειαιικιi αμερικαvικ6. Edν τo εξωγ]ιvo περιβαλ-
λoν επρ6κειτo να μoλυvθεζ αυτ6 θo μπoρo6oε να oυμβε( τ6oo απ6 ρωoικd
μικρ6βια, 6oo και απd αμερικανικΦ πρdγμα πoυ απoτελoιjoε μια φoβερ{ ει
ρωνε[α αν αναλoγιαιoι1με ην εργαo(α τoυ oρarin. Bεβα(ωg, τα ρωoικd δια-
αιημ6πλoια θα μπoρoι1oαν να ε(ναι τα πριilτα πoυ θα ανακdλυτπαv ζω{ αιov
Αρη. Moλov6τι αυτd τα διααημ6πλoια απι4τυxαv να φτιiooυν σιov Aρη και
oε κdθε περ(τπωoη δεν {ταv εξoπλιoμ€vα με πρoηγμ€vα 6ργανα για πειριi-
ματα αvξνευoηg ζωηq, τo ζliημα ηq μ6λυvoηq oυftτι6ταν τ6oo oη Σoβιετι
κη'Εvωση 6oo και oιιg Hνωμ€νεg Πoλιτε[εg.'Eτoι αυτ€g oι oυvιαιι.6oεq τηq
€ρευvαq για την εμφdνιoη ηg ζωl]g, oι oπo(εq γ(vovιαv oε εξωγr]ιvo περιβαλ-
λoν, εaχαν διεθvε(q παραφυιiδεq ακ6μα και αν εμφαvζoνταν οε €vα διπoλικ6
Φμα εξαιτ(αξ ηξ διασημικηζ ιαxιiog των διlo κρατιiiv.

312. ZοΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Eικ.6.1. o 1ημικ6ζ οργαι1κηζ χημειαξ Melvin calvin, τρ.)τοπdρoζ στo Θjμα ηζ φωτoσJvθεσηζ
και ερευητηζ τoυ Θ6ματoq τηq προ3λευηq τηq ζωliq, κdτo1oq βραβειου Nομπdλ και υπdρμα1oq
ηq εξωβιoλοYiαq. Tμrημα Γραφικriν Tεμι6v, Πovετποπ]μιo τηq Kαλιφ6ρι,ιαq, Εργαοτliριo Λ6ρεvq
Mττjρκλdi.
Για να ανακαλιjψoυμε, για παρdδειγμα, τov τρ6πo εμπλoκηζ τηζ κoιv6-
ηταζ των βιoλ6γων αιo θ€μα ηq εξωψ]ιvηξ ζωiξ μ€σω τηξ ΝAs4 πρ€πει
να παρακoλouθησouμε π{iζ εισηλθε στo πεδιo αUτ6 o ι/elvin calvin, o
πρωτ0π6ρ0ξ στην €ρεUvα τωv φαινoμ6vων τηζ φωτoσιjvΘεσηξ και τηζ
πρo€λευσηζ τηξ ζωηξ, o oπoιoζ σιjμφωvα με τo ιδιo τo γραφε(o εξωβιoλo-
γιαζ τηζ NΑsA <π€τυχε περισσ6τερα απ6 κdθε dλλoν για να θεμελιιiσει ηv
εικ6να εν6ζ €θνoυq πoυ σtηριGι την cρευνα για τηv αvακdλUψη εξωγηινηζ
ζω{q>. o Melvil calvin (1911l997), o oπoιoζ ειχε εμπνεUσtει oπd τo €ργo
τoU George Gaylord Simpson The Meaning of Εvolution (Τo v6ημα τη9

313. H ΠΡoEΛEYΣΗ KΑΙ Η EΞEΛΙΞΗ TΗΣ ZοΗΣ ΣΕ EΞΩΓΗΙΝo ΠEΡΙBΑΛΛoΝ
εξ€λιξηζ' 19a9)' εργαζ6ταv απ6 τo 1950 στo Παvεπιστημιo τηζ Kαλιφ6ρ-
vιαζ στo ι,,lπ€ρκλεi και ειχε κdνει πειρdματα για την πρoβιoτικ'] εξdλιξη
1ρηoιμoπoιιiνταq υδρoγ6vo, διoξε[διo τoυ dνθρακα και νερ6. Αντ[Θετα με
τoUζ Urey και Ν4iller, oι oπoloι τρiα xρ6νια αργ6τερα πραγματoπo(ηoαv τo
περ(φημο πεiραμd τoυg 1ρηoιμoπoιιirvιαg μεθdvιo και αμμωνiα oε αναγω-
γικ{ ατμ6oφαιρα, o Calvin δεν παρ{γαγε αμινoξ€α, με απoτ6λεoμα τo πεi-
ραμd τoυ vα ε(vαι λιγ6τερo γvωoτ6 (τoυλdxιoτov oτo κoιν6) απd εκε(να
πoυ παρηγαγαν oργαvικ6q ενιiloειg. Απ€κτηoε φt]μη μdοω τoυ €ργoυ τoυ
oε €ναν dλλo oxετικ6 τoμ€α, τη φωτoo0νθεoη, για τo oπo(o τιμηθηκε με τo
βραβε(o Noμπ€λ τo 1961. Aλλd, 6πωq θυμ6ταν o Calvin πολλd xρ6νια αρ-
γ6τερα, κατ€ληξε oτo προoωπικ6 τoυ oυμπ€ραομα 6τι nπρ€πει να €xoυν
υπdρξει εξελικτικd φαιv6μενα τoυ (διoυ ε(δoυq και αλλo6 oτo ηλιακ6 oι1-
σrημα και (oωg και αλλoιi oτo orjμπαv,, κατd η διdρκεια των πειραμdτων
τηg πρoβιoτικl]g εξ€λιξηq, τα oπo(α πραγματoπoιησε τo 1950. H αιτ(α για
αυτη την πεπo(θηοt] τoυ {ταv 6τι
"δεv υm]ρxε καμ(α αμφιβoλ(α oτo μυαλ6
μoU για τη ΔαρβΙνεια εξ€λιξη των μoρ(ωv. Kαι αν αυτ6 {ταν oωαι6, ot]μαι
vε 6τι πρ€πει να ιo16ει oε oλ6κληρo τo o6μπαν".
λ,4oλoν6τι oτιg διαλ€ξειg τoυ Calvin μaχρι τo i 956 δεν παρoυoιdζεται η
oυνιoτιiloα τηq εξωγ{ιvηq ζωηζ, στo τ€λoq τoυ 1958 ηταν πρ6εδρo9 τηq
oμιiδαg oυζl]τηoηq για την Εξωγι]ινη Zω{ (Panel on Εxtraterrestrial Life), η
oπoiα ε(xε αvτικε[μενο τη μελ€τη πρoβλημdτων μ6λυνoηq εξαιτ(αq διαoτη-
μ6πλoιων. Στιg αρxfg τoU 1959 συμμετειχε στo ακαδημαiκ6 oεμιvdριo πoυ
διoργανιiθηκε oτην Kαλιφ6ρvια με θEμα τη Σελf1νη και την εξερε6vηoη
των πλανητιirν. Σε αυτ6 παρoυoiαoε τηv πριilτη λετπoμερ{ αvακo(vωοη για
τη ox€oη πoυ υπdρxει αvdμεoα σrηv ερευνα για την πρo€λευoη τηq ζω{g
και oτα εξωγι]ινα περιβdλλovτα. o Calvin, αναλιioνταq με λεπτoμ€ρειεg
τηv τελευτα(α €ρευνα για την πρofλευoη τηζ ζωηζ, κοτiληξε oτo oυμπ6ρα-
oμα 6τι, λαμβανoμ€vωv υπ6ψη αυτιiiv πoυ γvωρζουμε για την πρo€λευoη
τηg ζω{g οτη Γη, τo μ6νo πoυ €xoυμε vα κcivoυμε για vα πρooδιoρfooυμε
την εξιiπλωoη τηg ζω{g αιo οι-iμπαv ε[vαι vα εκτιμ{ooυμε τoν αριΘμ6 των
περιo1ιilv 6πoυ επικρατoιiv oυνθl1κεg 6μoιε9 με αυτfq πoυ επικρατo6ν oτη
Γη. Τfτoιεg εκτιμf1oειq ε(xε εντoπ(oει ο Calvin σιιζ εργαo(εg των αoτρoν6-
μωv Fred Ηoyle και Harlow Shapley και απoδε16ταν τηv εκτ(μηoη τoυ τε'
301

314. ZοH ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
λευτα(oυ για τηv ιjπαρξη στo σ6μπαν 1oo εκατoμμυρ(ων πλανητιiιν, oτoυg
oπo[oυg θα μπoρoυσε να εμφανιoτε( ζωt]. o CaΙvin υπ€θετε, 6πωq €καναv
o νγald και dλλoι πριv απ6 αυτ6ν, 6τι 6πoυ υπdρχoυν oι κατdλληλεg oυν-
θt]κεg εμφαv(ζεται ζωη, μια Πρ0υπ6θεoη την οπo(α o Calvin θειiiρηoε 6τι
ιοxι.iει και oτηv περ(πτωoη τηg πρoηγμ€vηq νoημoσιjvηζ.
o calvin απoτελει aνα παρdδειγμα για τo πιig €vαg βιoxημικ6q αoxoλl]-
Θηκε με τιg εξωγηινεζ μελ€τεq' τα πειρdματα πdνω οτη φωτooιjνθεoη και
αιη xημtκ{ εξ€λιξη oδ{γηoαν στo ενδιαφaρoν για τηv πρo€λευoη τηζ ζωηs.
H πεπofθηoη 6τι η xημικt] εξ€λrξη oυv€βαινε Π€ρα απ6 τη Γη oδl]γηoε oτηv
dπoψη 6τι η ζωη θα μπoροι1oε vα εξε εμφανιoτε( και εκε(. Τo απoτdλεoμα
{ταν 6τι τo θ€μα τηg σπαρξηq ζωτ]q οε πλαν{τεq 6πωq o Αρηq dγιvε κιiριog
σκ0π6ζ τηζ Διαoτημικηg Επoxηq, πρdγμα πoυ επετρεψε oτoν Calvin 6xι μ6-
νo vα διευρtjνει τιζ δικεs τoυ απ6ι}ειq, αΜd επ(oηq vα παραoιJρει και πoλ-
λo0q dλλoυg. Kdθε βιoλ6γog επρ6κειτo vα ακoλoυθησει τo δικ6 του μovoπd-
τι σταδιoδρoμ(αζ σε σχεση με τo εξωτερικ6 Διdoτημα. Ε(τε αυτo( r]ταν πρω-
τoπ6ρoι γενετιστ€ζ, 6πω9 o Lederberg, η αoτρov6μoι πoυ δ€xoνταv επιρρo-
€g απ6 τη βιoλoγ(α 6πωq o carl Sagan, το γεγov6g ε(ναι 6τι η Διαoτημικl]
Επoxη επ€τρει!ε στoυζ επιστημovεζ vα oυvειoφ€ρoυv, o καθ€vαq απ6 την
πλευρd τoυ, στo ζητημα τηg εξωψ]ιvηq ζωl]q και oε λiγoυq επΓλεκτoυq vα
συμμετdσχoυv oτιg επιoτημoνικ69 oμdδεζ τoυ πρoγρdμματoζ Viking. KoρU-
φαιoι βιoλ6γ0ι αντιλl]φθηκαv τα αμoιβα(α oφ6λη απ6 τηv ενασχ6ληση τoUζ
με εξωγηινα ζηπ]ματα και 6xι μ6vo oυμμετεi1αv oι (διoι oε oxετικ€q επιτρo-
π€q, αλλd dρxιoαν να πε(θoυν και oυναδ6λφoυq τoυq βιoλdγoυg.
H NΑsA εvθdρρυvε τηv εvαox6ληoη των βιoλ6γων δημιoυργιilvταg ειδι
κ€g oμdδεg oυμβoιiλων αλλιi και 6να oλ6κληρo Πρ6γραμμα επιoτημι.0ν ζω_
t]g. Απ6 το 'l960, ποU o Kρατικ6g oργανιομdq Διαoπ]ματog ξεκlvηoε αυτd
τα Πρoγρdμματα επιoτημιilv ζωηq, απoτiλεoε €vα oημαvτtκ6 κ6ντρo δρα
oτηρι6τηταq για τιζ μελ€τεζ σχετικd με τηv πρo€λευoη τηq ζωr]9 oι oπo(εq
θα μπoρoιioαν να ε(αv ειδικι] εφαρμoγ] oτα πλα(oια τoυ διααιημικoιi
πρoγρdμματoζ. Tov loιjλιo τoυ 1959 o διoικηι]g T. Keith Clennan oυγκρ6-
τηοε μια Συμβoυλευτικ{ Επιτρoπ{ Bιoεπιoτημιilν, με πρ6εδρo τo δρα
Seymour Kety, για να εξετdoει τα μακρoχρ6νια θ€ματα πoυ εvδι€φεραν τη
ΝΑsA σε σχεση με τιξ επιστημεζ. H αναφoριi πoυ υπEβαλε η επrτρoπf1 τoν

315. Η ΠpoEΛΕYΣΗ KΑΙ Η EΞEΛΙΞΗ TΗΣ ZοΗΣ ΣΕ EΞΩΓΗΙNo ΠEΡΙBΑΛΛoΝ
lανoυdριo τoυ 196ο πρ6τεινε επιπλioν δραoτηρι6τητε9 πoυ βρ[oκoνται
πoλι1 π€ρα απ6 τα dμεσα επιχειρησιακd εvδιαφfροντα τoυ διαoτημικo6
πρoγρdμματoζ, στιζ oπoιεζ περιλαμβdvovταv nβαοικ€q βιoλoγικ€ζ επιπτdJ-
σειζ των εξωγηινων περιβαλλ6vτων... και ταυτoπo(ηoη των oιivθετων oρ-
γανικιiv { dλλων μoρ(ων πoυ υπdρxoυv στιζ ατμ6σφαιρεζ των πλαvητ6ν,
oτoιxε(α πoυ θα μπoρoιiοαν vα απoτελoιjv πρ6δρoμouζ t] απ6δειξη 6παρ-
ξηg εξωγ]ιvηq ζωt]q". Στη φdση τηζ αρχικηξ δημιoυρYιoζ τoU πρoγρdμμα-
τoζ εξωβιoλoγιαζ τηζ NASA, o calvin αν€λαβε την πρoεδρiα τηζ Eπιτρoπηζ
Διαoτημικr]q BιoλoYiαζ τηζ NA5A.
Αvdμεoα αιιq υπoδε[ξειq τηs επιτρoπηs Kety ηταν και η ιδρυση αΠ6 τη
NΑsA εν6ζ oργαvισμoιl €ρευναg επιαιημιirv ζωl]q, o oπoiοg τελικd ανατ€θηκε
αιo K€ντρo Eρευνι0v Αmes πoυ βρ(oκεται κovιd αιo Σαν Φρανo(oκo. Εδιi η
NΑsΑ ξεκιvησε τo πρ6γραμμα τηζ εξωβιoλoγ(αξ, αρ1ικd υπ6 την καθoδ{γηoη
τoU Harold nChuck" Klein (o oπo[oq αργ6τερα απεrιησε φημη με τo πρ6-
γραμμα Viking) και αιη oυvξεια υπ6 ηv καθoδηγηση τoυ Richard S. Young
6ταν o Klein τoπoθετηθηκε επικεφαληζ τoU πρoYρdμματoξ επισrημωV ζωηζ
τoυ Ames. o cyril Ponnamperuma (μαθητηζ τoU CalvΙn) {ρθε με την ιδι6η-
τα πρoσωριvoι] ερεUνητli με διδαπoρικ6 τ(τλo και κατ6ληξε vα γινει επικεφα-
λι]g εν6q κλdδoυ μελ€τηq τηq xημικl]q εξ€λιfuq, τoυ κλdδoυ Πoυ σχεδιαζε τα
πειρdματα για την πρo€λευαη τηg ζω{9 τα oπo[α απoτελoιjoαν €να oημαντι
κd τμημα τηζ 6ρευναq. Γιjρω στα μ€σα ηξ δεκαετ(αq τoυ 1960 oι μελ€τεζ για
την πρo€λευση τηξ ζωηξ δεv ηταν απλd εvσωματωμ€νεq oτo διααιημικ6 πρ6-
γραμμα, αλλd {ταν oυoιιiδειq για €vα απ6 τα περισσ6τερ0 περ(oτπα πρo-
γρdμματα, oυτ6 πoυ σι6χευε σtηv €ρευvα για την ανακdλUψη ζωr]q oιoν
Αρη. τo 6ργ0 τoU Ponnamperuma και dλλων σto εργαΦριo βιoεπιoτημιilν
τηζ NΑsA δεν t]ταv απλη €ρευνα, αMd o1ετιζ6ταν με τoυζ σt6χouζ των δια-
σtημικιiJν πησεων.'oταV o ν1iller και o βιoχημικ6ζ Νorman Horoνvitz τoU Tε-
1νολoγικo6 lvαιιτοιiτoυ τηq Kαλιφ6ρvιαg αξιoλ6γηoαν, με εvtoλη ηζ Eπιτρo-
πl1q Διααιημικιilv [.4ελετιilv τηg Εθvικι]q Ακαδημiαg Επιαιημιilη την πειραματι-
κη πρ6oδo στo θaμα τηξ πρo€λευoηg τηs ζωηζ, δεv επρ6κειτo για μια απλl]
αφηρημfνη πραrιιΙq, dλd εvα oUσιαστικ6 κoθf1κoν καθωg oι ιδ€εg o{ταν oη-
μαντικ6q για το ο1εδιαoμ6 πειραμdτων για την ανακdλUψη ζω{q αιov Αρη".
To (διo ox€διo επαvαλl]φθηκε πoλλ€q φoρ€g σιη δεκαετ(α τoU 1960, και τo

316. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
απoκoρυφωμα ηζ πρoσπdθειαζ _ o ετΙιτυμ]ζ σχεδιασμ6ξ τoυ πρoγρdμματos
Viking _ εivαι ευριiτατα ψωαι6. H NASA, εξαιτ(αξ τηg απ6φαoηq να ερευνl]-
oει τηv ιJπαρξη ζωτ]q αιoν Αρη, καλλιερμ]σε την εξωβιoλoγiα, και η μελ€τη
τηζ πρo€λεUσηζ ηs ζω{g απoτελεoε fνα oργαvικ6 τμl]μα ηg εξωβιoλoγ(αg.
Ταυτ6xρoνα ε[vαι φανερ6 6τι oι βιoλ6γoι εααv τη δικη τoυg ατζ€ντα. H
κoιv6τητα τωv βιoλ6γων, περα αΠ6 τα επεiγovια θ€ματα 6πω9 ι]ταν η μdλυν-
οη και η αvακdλυιpη ζωι]g, βιdζoνταν vα διαπισtujσouν τα δυvητικd oφ€λη
πoυ θα ειχε τo διασtημικ6 πρ6γραμμα για η δικη τoυg εργαο(α αιηv oπo(α
περιλαμβdνovιαν και ειδικ6τερα θ€ματα που oxετ[ζovιαν με την πρo6λευoη
τηg ζωl'iq, τα oπolα αιjξαναv την πιθαν6τητα να δημιoυργηθε( μιo γενικευμ€-
vη βιoλoγ(α.'Hδη απ6 τo 1959 o stanιey Miller και o Harold Urey ε(αν δικαι
ιiloει τ6oo τηv εξωβιoλoγ(α 6oo και τιg μελ€τεq για ηv εμφdvιoη τηq ζωr]g
6ταν οε μια dΜη εργαo(α τoυq, με Θ€μα ηv oργαvικl] o0vθεoη, κατ€ληξαv
αιo oυμπiραoμα 6τι nΣιγουρα €vα απ6 τα πιo ΘαUμασtd επιτειiγματα τoυ
20oιj αι6vα θo ε(vαι η απ6δειξη τηq ι1παρξηg ζωηg oε dλλoυq πλαv{τεg.'oλε5
oι διαστημικεζ ΙrrΙ1σειg πoυ πρoτdθηκαv και oι Uψηλεζ δαπιivεq για μια τ€τoια
εξ6λιξη θα {ταν απoλιiτωq δικαιoλoγημdνεq αν μπoρoιjσαv vα διαπιoιΦooυv
την ιjπαρξη ζωl]g ε(τε oιoν Αρη ε(τε στην Αφρoδ(τη. Σε αυτl'i την περ(τπωoη,
η dπoψη 6τι η ζω{ ανατπιiooεται αυθ6ρμητα dταv oι oυνθl]κεq ε(ναι ευνoiκ€q
Θα εvιoxυ6ταν ακ6μα περισσ6τερo, και η ουνoλικl] μαg αντ(ληι}lη για τo πρ6-
βλημα τηq πρoaλεUσηζ τηζ ζωηζ θα επιβεβαιωv6ταv,. 'Ετoι, oε λιγ6τερoυg
απ6 6 μηνεξ μετd τη δημιoUργ(α τoυ πρoγρdμματog τηζ NA54 τoυλdxιαιoν
κdποιoι βιoλ6γoι πoυ εβλεπαv μπρoαιd απ6 τηv επoμj τoυg oυνειδητoπo(η-
oαv 6τι ειo€ρxoνταv σε μια κυριoλεrrικd v€α επoμ]. Bιoμμικoi 6πω9 o Calvin
και o Horo,vitz δεν t]ταν μ6νο απαρα(τητoι ση NΑsA, αλλd ενδιαφ€ρoνταν
και oι (διoι
για τoν τρ6πo με τov oπo(o η 6ρευνα για την ιjπαρξη εξωγι]ινηq
ζωηζ θα μπoρoι]σε vα τρoφοδoι]oει τιξ πρoσωπικ€ζ τoUζ εργασιεζ.
Πρooδoκiα γα παμooμι6τητα
Παρ6τι τo διαoτημικ6 Πρ6γραμμα €δραoε καταλυτικd ωq πρoq την ενoπol
ηση τoU ζητηματοζ τηg προ€λευoηg τηq ζω{q και τoυ ζητr]ματoq τηg εξωψ]-
ιvηg ζωt]g, υπηρxαν θεωρ(εq και πραγματoπoιo6vταv πειρdματα τα oπo(α,

317. Η ΠPOEΛΕYΣΗ KΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ TΗΣ ZΩΗΣ ΣΕ ΕΞΩΓΗΙNo ΠEPiBΑΛΛoN
ενdl Πρoηγoυμfνωξ τoπoθετo6νταv στo Πλα(σιo τηs εμφdνισηζ τηζ ζωηζ
στη Γη, τιιρα ιiρxιoαν με αυξαν6μενo ρUθμ6 vα εξετdζovται σε εξωγηιvo
πλα(oιo, πρoωθιilνταξ την εvoπoιηση των διio ερευvητικdJν πεδιωv σε υψη-
λ6τερo βαθμ6. Στη Σoβιετικ{'Ενωoη o oρarin, o oπo(oq δεv αoxoλ{θηκε o
(διoq
με τηv αμερικανικη ι] τη ooβιετικl] €ρευνα για την αvακdλUψη ζωηξ
σroν Aρη, iγραψε τo 'l964 διεξoδικd για τηv εμφdνιση τηq ζω{g oτo Διd-
στημα και λiγα xρ6vια αργ6τερα απoκdλεσε τη σχεση τηζ εξωβιoλoγiαq με
Θ€ματα πρoEλευoηξ τηξ ζωηζ <αδιαχ6ρισιη ox€οη,. Θεωρωvταζ 6τι η εμ-
φdνιση ζωηζ στη Γη δεν μπoρoιjσε να θεωρηθεi πλEoν ωζ €να εUτυχεξ συμ-
βιiν, αλλd αντ(θετα ωg μια καvoνιπ] εξελιrιιn] διαδικαo(α, υπoαπ]ριξε 6τι
"H μελ€τη τηq ιδ€αq τηq εμφdvιοηq τηq ζω{q οτη Γη ανdγεται oτηv 6ρευνα
εν6q μ6vo παραδεfγματog εv6q γεγov6τoq τo oπo(o πρ€πει vα €xει oυμβεi
αμ€τρητεq φoρ€q oτov κ6oμo. Kατd συv€πεια, η εξηγηση τoυ τρ6π0υ εμφd-
vισηζ τηζ ζω{q oτη Γη θα απoτελ6oει ισχUρ6 στηριγμα Yια τη θεωρια τηξ
6παρξηq ζω{5 σε dλλα σ6ματα σto σ0μπαν). Mετd τo μdoo τηζ δεκαετιεζ
τoυ 1960 oι διατριβ69 πdvω σrηv εμφdνιση τηζ ζωηζ σιη Γη αxεδ6v πdντα
περιελdμβαvαv τo θεμα τηζ 0παρξηg εξωγξινηg ζωηζ, ενω τo θ€μα τηξ
πρoaλευσηζ τηζ ζωηζ ηταv θεμελιιilδoυg oημαoiαg για τιζ διατριβaζ πdνω
αιην εξωβιoλογ(α. Δεν πρoκαλε[ €κπληξη τo γεγoν69 dτι το 1970 μια επιτρo-
πl] τηg ΕΘvιn]q Ακαδημ(αg, η oπo(α €καvε επισκ6πηση τωv βιoεπιoτημιilν,
περι€λαβε oτη μελ6τη τη5 με θ€μα Biology and the FUtUre of Man (Βιoλoγiα
και τo μtλλoν τoυ ανθριilπoυ) μια oυσιιiδη συζητηση πdvω αιo θ€μα τηg
εξωγ{ιvηg ζωι]g οτο κεφdλαιo για τηv εμφdvιση τηζ ζωηζ.H απoυo(α αυ_
τoιi τoυ θ€ματoq θα Θεωρoιivταν σoβαρη παρdλειψη.
lVoλoν6τι η dρευνα για τη σιjvΘεση τωv oργανικdjv εvιiσεων και oι θεω-
ρ(εq για την εμφdvιση τηζ ζωηζ μπoρoιJσαv να πρoχωρησoυν xωρ[g να
oxετiζoνται με τo πρ6βλημα τηζ ιjπαρξηs εξωγt]ιvηq ζωr]g, oε €να βαθ6τερo
επιΠεδo θει1ρησηζ τα διjο θεματα dρxιοαν vα διαπλ€κoνται με αυξαν6μενo
βαθμ6. H βιoλoγ(α επιδ(ωκε ταυτ6xρovα ενoπo(ηoη και παγκooμι6τητα.
ΠoυΘενιi αλλoι1 δεν ε(ναι περιoo6τερo φαvερ{ η εvoπo(ηοη τωv διio ζητη-
μdτωv απ6 6oo oτo €ργo τoυ cyrΙl Ponnamperuma με τftλo Εχobiology
(Εξωβιoλoγiα' 1972). o Ponnamperuma υπηρξε μαθητηζ τoυ Calvin και
αoxoλr]θηκε με τη βιoλoγ(α αια πλα(oια τηg NASA αΠ6 τα πρdlτα χρ6vια τηζ
305

318. ZοΗ ΣE AΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
σταδιoδρoμ(αξ τoυ. To εργo τoυ Εχobiology ηταv ιaναζ απ6 μια σειρd απ6
τ6μoυζ, στoυξ oπoιouζ oι εκδ6τεζ διακηρυσσαv 6τι (oι λεπτEg διαxωριoτι
κig γραμμ€q μεταξ0 τωv κλαoικι.0ν βιoλoγικιilv πεδ(ωv εξαφαν(ζoνται ταx0-
ταταD και 6τι oι εtδικo( σrη βιoλoYια €πρεπε vα παραμfvoυv εvημερωμ€voι
oε θfματα πoυ dτπoνται εν6g μεγdλoυ αριθμoιj επιοτημovικιliν πεδ(ων. Ei-
vαι σημαντικ6 6τι απd τo 1972 η εξωβιoλoγια θεωρo6νταv μ[α απ6 τιq ooυ-
voριακ€g περιo1€g τηζ βιoλoγιαζ) πoυ επρεπε oυνεπιiιg να εvταxθεi oτη βιo-
λoγiα. o Ponnamperuma ηραψε 6τι τα εργαoτηριακd πειρdματα πoυ oxε-
διdαιηκαv για τη μελ€τη τηg πρodλευoηq τηξ ζωηξ απdβλεΠαV στo vα μαζ
βoηθι|ooυv vα κατανot]ooυμε τo φαιν6μενo τηξ ζωηζ 6χι μ6νo πdνω αιη
Γη, αλλιi την εμφdvιση ηζ ζωηζ σε oλ6κληρo τo οιjμπαν.'Ετoι τo μεγαλιJτε-
ρo μfρog τoυ €ργoυ oναφερdταν οε ιδ6ε9 και πειρdματα πoυ θεωρo0vταv
θεμελιιiιδη γιo την καταν6ηση τoυ τρ6πoU εμφdνισηζ τ6σ0 τηζ γηινηζ 6σo
και τηg εξωγr]ιvηg ζω{g. Mια τ€τoιo ενoπo(ηoη απoτ€λεoε κoιν{ πρακιικη
και ενιox0θηκε απ6 τηv ανακdλUψη oργαvικι.trν μoρ(ωv σε μετεωρ(τεζ και
dλλεg περιox€q τoυ εξωτερικoιJ Διααιriματog.
Παρd τα0τα, εξακoλoυΘoιjoαv vα υπιiρxoυv μεγdλεξ δUσκoλ(εζ ακ6μα
και Yια την καταv6ηoη τηζ εμφdνισηζ τηq ζω{q πιiνω στη Γη. Παρd τιζ με-
γdλεg υπooxfoει5 πoυ εδινε τo θ€μα τη5 πρoβιoτικηζ o6νθεoη9, τo oπo(o
ξεκ(νηoε με τα πειρdματα τηq δεκαετiαg τoυ 195o, τα περιοo6τερα απ6 τα
Πειρdματα αUτd, πoυ αφoρo6oαv στη δημιoυργια ζω{q, δεν ε(xαν επαvα_
ληφθεi oτo ερYασrηριo μ€xρι τo τ€λoq τoυ αιι1να και κdτω απd τιq oυνΘ{-
κεg πoυ θεωρoι1νταν dτι επικρατoιlοαv στηv πρωτoYεν{ Γη. To π6oo μα-
κριd εξακoλoυΘo6oε να παραμ€νει η εργοσrηριακη odvθεoη απ6 τηv
πραγματικ{ δημιoυργ(α ζω{5 φo(νεται απ6 τov Π(νακα 6.2, o oπoιoζ δινει
oε γενικ€q Yραμμεζ τιζ κυρι6τερεg ιδ€εζ σην εξ€λιξη τωv xημικιilv και βιo-
λoγικιliν πρoβλημdτων, ατα oπo(α περιλαμβdνoνται αβεβαιdτητεg για τoυg
σχετικoιjζ ρ6λoυ9 των πρωτεiνdlν και των voυκλεΙvικιilv oξ€ων αιo μετα(1-
μιo απ6 τη μμικl] oτη βιoλoγικιj εξfλιξη. Mετd τα πειρdματα τωv l,4iller
και Urey τoυ 1953 €γινε φαvερ6 6τι δεν ηταν διioκoλη η o6νθεoη αμινoξt-
ωv. ι/εχρι τιζ αρχεζ τoυ 1970 εααv παρασκευαστεζ κdτω απ6 τιg πιθανfg
σUνθηκεζ πoυ επικρατoιioαν σtηv πρωτoγενη Γη, 17 απ6 τα 20 αμινoξ€α
πoυ εμφανΦvrαι αιιg πρωτεfνεq. Παριi ται1τα, 25 χρ6νια αργ6τερα, καν€-

319. Η ΠΡοΕΛEYΣΗ KΑΙ Η EΞEΛΙΞΗ τΗΣ ΖaΗΣ ΣE EΞoΓΗΙNo ΠEPΙBΑΛΛoN
t
lo
I
7Α1
MΗ
Ζ{ΣΗ
I
5 ΓNoημo.,η πριv oτo 2 εΦτoμμυμo Ιror'ιo
|
(Αγ€Pujτlη)
β"τε- z.. πρl, oτo i-ο εκo1oμμiρ,ο χρom "KoμβP'oΦi εεοaλjση'
|'Πoλυnnαριηl
ιη(ξUic
lΔoμη nριvor6 l.4 ΕυκoPιι;lrζ Αμoιραδ.c
l ."
διo.Χoιoμμι!ριo ir6Φo ιμ} rρij.α)
I
ι roβoλσμιrc πρψ oao J.8 ΠPoκαρυ.jtrζ Bακτlioια. αou!l6λιθοι.
L δo,rα ομμιiριo ]φ6ηo IIωPι rPηvαr αΙ]
ΛΡxH
THΣ 3
zΩΗΣ
Kυπαρο Kiπαρo DNΑ
Ιoν6!o ΠPωτε1η Πρωτεiη RNΑ
Πρωτεη 1 DNΛ i RNΑ η κjπαρo
DNΑ nρωτεiη,
{
I
I
I
BΙoΛoΠKΗ
ΕΞΕΛΙΞΗ
t
I
xHMΙKΗ
oparin Λιμw, κ.d. Γεur{
(1936) (Ι98υ 6πoψη
Kdτo απ6 oυτiv q ΥPαμμ1i rftιηθηκε τεχητη
σJωεη (dτω oπ6 πθoνdζ πPωτo]€νε(ζ r't1Nεζ συωrηEζ
Γrcpγζ Smith
(1982)
f1i,-ι-
-
BPιθηκr } Ιτ1Φ' Φ ------> q!εωrct lο(
2 |
lH πρση Φiω}ση o16 ]ιi.lleΙ.Urcy. iη53) rrωρι'.ζ
I
| Σιi!{rτ.c oργο9rd. s.;α(
-
Bρaθηκo' mη. o. - Kou'll.ζ.
lrh aρδτησυ,θιoη oτo 4i]lθ UrΦ. lηij} ι'δoαoριduφη
ΓΑπΛrζ oργαν uC εν;ο1(
-
Bρι θηM' εΙrη. oε -----> Koμi,Γ..
l | δ1r. φoρμoiο.tδη αοοoαPιιαrφη
| 1Lι πρo;τη oυι€εση οπο τo, ca]vin. ι95l)
Eικ. 6.2. Εξ;λιh ηζ χημιι{9 και βιoλoμκiq πoλυπλοκ6ητo9. Στα εττiπεδα i κΦ 2 επιτυ'/dνειαι
ει!κoλo η τε1ηπl οnνθεση κdτω oπd τιζ πιθανaζ πρωτoγειεig ουνθ{κεg ηq Γηq. Η οn€εη ετι
τυWd}€ται γιο μερικd συσιατικd σιo επ1π€δo 3, Φ 6μωq κιiτo απ6 πιθανdq γiιvεζ συνΘηκεζ- Στo
εττ1πεδo 3 εiναι oβ3βαιo αv ομματiοηκαv πρι,iτα το RNΑ, τo DNA, oι πρωτεi/εζ i τo κιπταρι,(6
περιβdλλoν, μoλovιin η οειριi πoυ τρoτεινε o opariΙΙ κυριdρχησε }'ια 40 χ)6πα. To ιγοviδιol ηq
θεωρΙα9 τoυ opaτin μετd τo 1944 θεωροΙ3vια,/ 6τ1 απoτελειται απ6 RNΑ και DNA. Σnμφωνα με
αιπi ην περιγραφli, η ζωτi ξεκιvd σιo ετι{πεδo 3 με τo τρoταΘw RNA vα απoτελε( τov uτandom
replicaιοι, (τηαiog αιτιγραφdαg) τηg θεωρiαq τoυ Eigen rl με τoν αρμλικ6 κρι1οτd'λo πoυ κατευ_
θι1νει η oljΦεη πρωτεiνι6ν { αιo επiπεδο 4 με τo κiπoρo. Στo επιπεδo 5 εμφαviξεται η νoημo_
ο{η κoι δεv oρ{ζειαι εnκολα, dιλd o ανθρι,1τινoq εβφαλog 61ει αριθμ6 ατ6μωv κατd 16 τdξειζ
μεγiθουq μγαλJτερo ατ6 τov αριθμ6 των ατ6μιοv τoυ κυτιdρου.
307

320. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
vα πε(ραμα τιiπoυ l4iller-Urey δεν εlxε παραγliγει τιq πoλιi πιo o6νθετεg
πρωτεivε' τα νoυκλεivικd oξεο, τoυζ πoλυoακxαρ(τεq { τα λιπ(δια πoυ
απoτελo6v τo κdτtαρo, μoλoν6τι μερικιi ει1αv παραxθε( κdτω απ6 μη γ{ι
νεg oυvθl]κεg. Στην πραγματικ6τητα, καvdνα απ6 τα νoυκλεoτ(δια { τα
voυκλεoo(δια πoυ oυγκρoτo0v τα νouκλεiνικd oξfα δεν εi;αv παραxθεi κd-
τω απ6 τετoιεξ ουνθr]κεq. Απ6 αυπ] τηv dπoψη τo πρ6Yραμμα τηq xημικι]q
εξ€λιξηg υπl]ρξε απoγoητευτικ6.
'oπωg απ€δειξε o βιoμμικ69 Robert sapiro σε μια κριτικη αvιiλυoη πoυ
€κανε τo 1987 πdvω σιιξ θεωρ(εq για την εμφdvιoη τηζ ζωηζ, τo πιo σημα-
vτικ6 i1ταv 6τι τρειg απ6 τoυ5 παρdγoντεg τηg παλιdq υπ6θεoη9 των
oρarin-Haldane, η oαναγωγικη" ατμ6σφαιρα εξαιτ(αq των εvιitoεων υδρo-
γdνoυ, η oυooωρεUμεvη θερμη αραιη σoιjΠα oργανικιilν ενι-0oεωv και η
ανdτπυξη ζω{q απ6 αυτην τη ooιiπα, απEτυxαν vα επιβεβαιωθoιjv. Eιδικd η
. υπ6θεoη τηg ιαxυρl]g αναγωγικ{ζ ατμ6σφαιραξ εξασθdνησε εξαιτ(αg vfωv
γεωxημικιitν απoδειξεωv πoυ δημιoυργoιioαv ερωτηματικd αxετικd με τηv
αξιoπιαι[α τωv πειραμdτων MilleιUrey. Mε δεδoμ€νεg αυτ€q τιq αβεβαι6τη-
τεq, πρoτιiθηκαν dλλεq εναλλακιικ€q λrjoειg, με σκoπ6 vα κdvoυv την εξl]γη-
oη τoυ φαινoμcνoυ τηζ ζωηζ λιγ6τερo πρoβληματικη. H €vωoη τoυ υδρo-
κυανιoU (HcΝ), η oπoια σε αoτρoνoμικ{ κλ[μακα ιjταv παvταxoO παρo6oα,
θα μπoρo6oε να πρoκαλ€οει dμεoo πoλυμεριoμ6 τωv νoυκλεoτιδiωv και
των νoυκλεooιδ(ωv και 6xι μ€oω τωv αμινoξεωv. Eπιπλiov, απ6 την Eικ. 6.2
φαινεται 6τι τo RNΑ θα μπoρoιioε να παραxΘε( πιo ειiκoλα σε αx€oη με τo
DNΑ η τιζ πρωτεiνεq και να απoτελε( τo πριilτo αvαπαραγ6μεvo μ6ριo. Πε-
ριoo6τερo ριζooπααιικ{ {ταν η dπoψη 6τι (οωq
η ζωη vα ειχε πρoκιjψει
απ6 αργιλικd πετρ6ματα πρoτoιj η (γενετικη αφoμoιωoη, των oργαvικιilv
μoρ[ωv ξεκιvr]oει τη βιoλoγικη εξ€λιξη 6πωg τη γνωρΦUμε. L4oλov6τι
υτπjρxαv πoMo( πoυ επιθυμoιioαν να επανεξετιiooυν ην αvαγωγικ{ ατμ6-
σφαιρα τηζ θεωρ(αq τωv oparin-Haldane και dλλεq πλευρ€q τηζ, oι περισ-
σ6τερ0ι δεν {θελαv να πdνε τ6σo μακριd 6σtε να εγκαταλε(ι}oυv τov dν-
θρακα ωq βιioη για την εμφdvιoη τηq ζωιjg.
Ν,4oλov6τι δε θεωρo6oαν 6λoι oι επαψελματ(εq ερευνητ€g τoυ Θ€ματog
τηζ εμφdνισηζ τηζ ζωηξ 6τι τo €ργo τoυq μπoρo0oε να επεrιαθε( oε εξωγ]ι-
νo πλα[oιo, η oxioη αυτιiv τωv θεωρι6ν και τωv πειραμdτων με την εξωγ]ι

321. Η ΠPOΕΛEYΣΗ ΚΑΙ Η EΞEΛΙΞΗ ΤιΙΣ ZοΗΣ ΣΕ ΕΞΩΓΗΙΝo ΠΕPΙBΑΛΛoN
νη ζωη ε(ναι φανερη για πoλλoιjζ απ6 τoυζ σUμμετεχoντεξ, εvrελιilζ ανεξdρ_
τητα απ6 τoυq γενικoιjq ιαxυριoμo6q για τη q6oη αυι] πoυ διατυπιbθηκαν
απ6 τoυξ oρarin, Ponnamρeruma, και dλλoυq. Eπιπλ€oν, oεμινdρια με θ€μα
τηv εμφdνιση τηζ ζωηζ σrη Γη και τηv 6παρξη εξωψ]ιvηg ζω{q πρooπαθoιi_
oαν oυνεxιirq vα θεμελιιilooυv τηv αμoιβα(α σUvdφεια των δι-io τoμ€ωη επι
ταxιlνovιαg 6xι μ6vo μια αvdμιξη τωv ενvoιιirν, αλλd και των ερευνητιiν πoυ
εργdζoνταν στα διjo πεδια. l4oλov6τι τo θ€μα ηq ι1παρξηq εξωμ]ινηq ζω{g
fπαιζε iναν Πoλι] μικρ6 ρ6λo σto πριιτo ουv€δριο πoυ διοργανιilθηκε oτη
lV6oxα τo 1957 με θfμα την εμφdvιoη τηξ ζωηζ στη Γη, 6ταv πραγματoπoι
{θηκε η δειjτερη διεθv{q ουνdvτηoη τo 1963 υπηρχε σημαvτικd μεγαλ6τερo
ενδιαφ€ρoν για τo θaμα τηξ dπαρξηζ εξωγηιvηζ ζωηζ. H ΝA5A {τoν Evαg
απ6 τoυ5 χoρηγoι1ζ τηξ συvdvτησηζ, τηv oπoια παρακoλo6θηοαν πoλλo(
απ6 αυτodξ πoυ τωρo ειαελoι]σαν τα πειρdματd τoυζ με τη χρηματoδ6τηση
τηζ NΑsA. To 1968 η NΑsA Χρηματoδ6τησε τo δικ6 τηζ συνaδριo πιiνω oτo
(διo Θ6μα και oε επ6μεvεg διεΘνεig oυναvιtjoειζ (πoU σUvηθωζ oργανιilνo-
νταν κdθε 3 η 4 χρ6νια) oι μελdτεζ για το θ€μα τηq ιiπαρξηq εξωγηιvηq ζωηg
απoτaλεσαν μια oυσιαστικη παρdμετρo τωv oυζηπjoεωv.
Τα oυv€δρια με θ€μα την ι1παρξη εξωγ]ινηg ζω{g πρoo€λκυoαν απ6
την αρμ] ειδικo69 πdvω oτo θ€μα τηq εμφdvιoηζ τηζ ζωηζ.'oπωg θα δo6-
με στo επ6μενo κεφdλαιo, o l4elvin Calvin 6παιξε oημαντικ6 ρ6λo στo
πριilτo oυν6δριo πoυ oργανιilθηκε oτην κoιv6τητα Γκριν Mπανκ oτη Δυτικη
Bιρτζ(νια τo 1961 με θ€μα τηv επικoινωv(α με εξωγηινη voημooιiνη. Στη
ουvdvτηoη πoυ oργιivωoε τo Eργαoι]ριo Aερoπρoωθησηζ (|et Propulsion
Laboratory, |Ρt) τo 1963 με θ€μα *Σ6γxρovη 'EρεUνα στην Eξωβιoλoγ(α,, η
oxoλl] πoυ υπoστηριζε τη Xημικη oιiνθεoη των oργαvικ6ν μoρiων αντιπρo-
οωπε0τηκε απ6 τoν |uan 016, 6πω9 oυvfβη και με τιζ σχoλ€ζ για τη δια-
μdXη για τoυζ μετεωριτεζ, τηv εξoμo(ωoη εξωγηιvων περιβαλλ6ντων, τη
μ6λυvοη, και τα Πειρdματα για τov εvτoπιομ6 ζω{q πoυ αντιπρooωπει1τη-
καv απ6 ειδικοιiq oτo κtiΘε πεδ(o. Aπ6 τ6τε, oυoιαοτικιi oxεδ6ν κdθε oυv6-
δριo με Θiμα τα γεvικd πρoβλl]ματα τηζ εξωYηιvηζ ζω{q oυμπεριλdμβαvε
τo πρ6βλημα τηξ εμφdνισηζ τηζ ζωηζ ωξ βαoικ6 τμ{μα τoυ. T€τoια oυv6-
δρια απoτελoι1oαν βαoικ6 oυνδετικ6 στoιχειo για την ενoπo(ηoη τωv θεμd-
των τηζ εμφdνισηζ τηζ ζωηζ και τωv μελετωv για την 0παρξη εξωγηιvηζ

322. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
ζωξg τ6oo oτo επ(πεδo τηq διακ(νηoηg ιδειilν 6oo και oτην oνdμιξη των
διio επιoτημovικιilv κοιvoι]των. M€oα απ6 το θ€μα τηg εμφdvιoηq τηq ζω-
{q, τo θ€μα τηg ιiπαρξηq εξωγ]ιvηg ζω{q απoτελoιioε τo παριiθυρo των
βιoλoγικιilv επιoτημιilv στην αξ(ωση τoυg για παγκooμι6τητα.
Avαβ iωoη τη g π αvoπε ρ μ[α9
'Eνα ακ6μα μovoπdτι Yια την εvoΠoηση υπηρξε η αναβ(ωoη των ιδειilν
σχετικd με την παvσπερμ(α πoυ εμφαv(oτηκαν με πoλλ€ξ μoρφ€q. Ακριβιilq
6πω9 o Αrrhenius, μετd τηv κατdρρευση τηζ θεωριαζ τηq αυθ6ρμητηq γ6-
νεσηζ, στρdφηκε πρoζ θεωριεζ πανοπερμ(αg πoU υπoστηριζαv 6τι η ζωt]
εμφανιστηκε στη Γη απd τo εξωτερικ6 Διdoτημα, με τov (διo τρ6π0 oι αυ-
ξαv6μενεg αβεβαι6τητεξ τηξ Θεωρ(αξ τηg πρoβιoτικηq σιjνθεσηζ πoU
πραγματoπoι{θηκε oτη Γη oδ{γηoαν κdπoιoυ5 να oτραφoιjν για dλλη μια
φoρd oτo εξωτερικ6 Διdoτημα. Moλoν6τι o Carl Sagan τ6vιoε τιq δυοκo_
λ(εg πoυ αντιμετιilπιζε η κλαoικη θεωρ(α τηq πανσπερμιαs κdτω απ6 τα δε-
δoμivα τηq oιi11ρoνηg αoτρovoμiαg, η τιioη {ταν πρoq τη διαμ6ρφωoη
μιαq v6αq θεωρ(αq πανoπερμ(αq πoυ θα t]ταν ριζκιi διαφoρετιn] απ6 την
εκδoμ] τoυ Arrhenius. To επ[κεvτρo τηg ν€αg παvoπερμ(αq oτιq τ€ooεριg
τελευτα(εg δεκαετ(εg τoυ 20oυ αιdJvα δεν {ταν η μεταφoρd τηq ζω{g μ6oα
απ6 τo Διdoτημα, αλλιi oι πρoβιoτικ€q xημικfg oυo(εg. Παρατηρt]oειq πoυ
βαo(ζoνταν oε απoδεlξειq oργανιn]q oιivθεoηq πoυ oυνdβη oε μετεωρ(τεq,
κoμητεq, oκ6νη, πdγo, πλανι]τεg τoυ τιiπoυ τoυ Δiα και τoυg δoρυφ6ρoυ9
τoUζ, και τα ενδoαoτρικd μoριακd v€φη απ€δειξαν 6τι η φι1oη ι]ταν δεξιo-
τ€xνηg oτη δημιoυργ(α τηq xημε(αq τηζ ζωηζ. Παρατηρ{οειg αυτoιj τoυ εi-
δoυq ανακiνηoαν τηv πιθαν6τητα 6τι η o0νΘεoη oργανικιiv oυoιιbν, για
την oπo(α o oparin και o Haldane δdxoνταv αξιωματικd 6τι oυv€βη oτηv
πρωτoγεν{ ατμ6οφαιρα τηg Γηq, θα μπoρoιjoε να εixε ουμβεi ακ6μα και
πριν απ6 τη δημιoυργ(α τηg Γηg και oι oργανικdg oυo(εq vα ε(1αν διoxυθεl
εξαιτ(αq κρo6oεωv απ6 oιilματα πρoερx6μενα απ6 τo εξωτερικ6 Διdoτημα.
'Hδη απ6 τιg αρ169 τηg δεκαετ(αg τoυ 1960 6ταν o o16 Kαι dλλoι δημιo6ρ-
γησαν τo επιστημoνικd πεδ(o τηq κooμo1ημεiαg, o Bernal ε(xε κdνει αυτt]ν
ακριβιiq τηv υπ6δειξη. Η ανακdλUψη 6τι η ζω{ μπoρε( να ειxε αρx(oει πριν
310

323. Η ΠΡoEΛEYΣΗ KΑΙ Η EΞΕΛΙΞΗ TΗΣ ZΩΗΣ ΣΕ ΕΞΩΓΗΙNo ΠEΡΙBΑΛΛoN
απ6 3,8 δισεκατoμμι]ρια χρ6νια, ακριβ6ζ με τo τaλoζ €vτoνoυ βoμβαρδι
oμoι1 τηq Γηq απ6 κoμ{τεq και μετεωρ(τεg, αv€βαoε τo ενδιαφdρoν oε νdα
ιjψη.
Πdντωζ, για ιiλλη μια φoρd, oι ερμηνεiεq αυτιilv των παρατηρηoεων
tjταv διφoρoιiμενεζ. Yπηρχαv δι1o αvoιμd ερωι]ματα, και αυτd {ταν εdv
η oργανικη οfνθεoη πoυ oυv€βη oτo Διdoτημα oxετζεται με την εμφdνι-
oη τηg ζωηq και, εdν αυτ6 oυμβα(vει, με πoιoν τρ6πo οxετ(ζεται. Kατd oυ-
v€πεια, η απιiντηoη oτo εριilτημα για την ιiπαρξη ζωt]g oε ιiλλoυg πλαv{-
τεg t]ταν €να μdθημα πoυ επρεπε vα πρo€λθει απ6 τη φι1oη. Δεν υπ{ρxε
αμφιβoλ(α 6τι η ανixνευoη oργανικιirv μoρ(ωv oτoν ενδoαoτρικ6 1ωρo και
oε €vα πλf1Θog ενδoαoτρικιilν και εvδoπλαvητικιilv περιoxιilv απoτελoιjoε
μια πριiτηq τdξεωζ αvακdλυψη. Πdvτωg, εκε(νo πoυ ε(ναι oημαντικ6 oε
ox€oη με αυτ6 τo θ€μα ε(ναι η αξιoπo(ηoη αυτιilν των ανακαλUψεων στα
πλα(oια τηg διαμιixηg για την 6παρξη εξωγι]ινηq ζω{q. ιz1ε λiγα λ6για,
μπoρoιiμε να πoιiμε 6τι, μoλoν6τι η ι1παρξη oρYαvικ6v oυoιιirv oτo Διd-
oτημα {ταν ακλ6vητα κατo1υρωμ6vη, η εκιiμηoη τηq oημαo(αg αυτιitv των
oργανικιilv ενιiloεων για τη ζω{ θα απoτελoιJoε €να αντικε(μεvo oημαντι
κ{q διαμdxηq. oι εξωβιoλ6γoι δεv €xαoαν την ευκαιρ(α να επιoημdνoυν
6τι η ευκoλiα με την oπo(α πρoφανιirg oxηματ(ζoνταν oι oργανικ€g εvιboειq
απoτελo0oε καλrj εiδηoη για τηv ι1παρξη εξωγηιvηζ ζω{g. oι επικριτ€g
€oπευoαν vα τov(ooυv τη σημαvτικη απ6oταoη ανdμεoα oτα περιoo6τερα
orjνθετα oργαvικd μ6ρια και oτη ζωι].
oι πριiiτoι ιαxυριoμo( για oργανιn] ιiλη πoυ €φταoε απ6 τo Διdαημα
πρo{λθαv απ6 τη μελEτη μετεωριτ6ν. H qdoη των μετεωριτιirν με τα oργα-
vικd υλικd {ταv γvωoτη {δη απ6 τιg δεκαετiεg τoυ 1870 και τoU 1880 με μια
ξαφvικl] €ξαρoη τoυ ενδιαφ€ρoιτog oτη δεκαετ(α τoυ 1930. Τo γεγoν69 6τι
κdποιoι πετριiδειg μετεωρiτεg περιεQαv dvθρακα t]ταν γνωoτ6 απ6 τo €ργo
τoυ Σoυηδoιi μμικo6 J. J. Berzelius τo 1834, αλλd θα απoδεικvυ6ταν dτι αυ-
τo( oι nανθρακoιJ1oι xovδρ(τεq" {ταν τo oπανι6τερo εiδoq μετεωριτιirν. M6-
vo αιη δεκαετ(α τoυ 1960 oι αναλυτικ€g τηαικ€ξ επiτρεψov τov πρooδιoρι
oμd τηg φιioηg των οιjνθετων ενιiloεωv πoυ περι€xovιαν στoUζ μετεωρiτεζ.
Για dMη μια φoρd, o Melvin Calvin και oι oυνεργdτεq τoυ πρoηγoιivταv τηg
επoy]g τoυq. o Calvin πl]ρε τo 195o απ6 τo smithsonian lnstitute €να κoμ-
31Ι

324. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoYΣ κoΣMoYΣ
μdτι εν6ξ ανθρακoιiχou χovδριτη πoυ εiχε π6σει κovτd στην Π6λη Murray
τoυ Kεντιiκι. Αυτ6q και oι ουvεργdτεg τoυ ανακoινωσαv αιo Πριiiτo Διεθv€g
Συμπ6oιo Διαoτημικιirv Επιoτημιirν, πoυ €γινε oτη Γαλλ(α oτιg αρx€q τηg δε-
καετ[αg τoυ 1960, (τηv ιiπαρξη oιoυq μεrεωριτεζ oιivθετων oργαvικιilν υλι
κιilη μερικd απ6 τα oπoiα εμφdvιζαv πρoφανιiq ιδιdζoυoα ουνdφεια με τα
φαιv6μεvα τηq ζωηg". Αvdμεoα αια μ6ρια πoU ανακo(νωoαv ηταv μια χημι-
n] oυo(α πoυ dμoιαζε με την κυτoo(νη, η oπo[α απoτελε( μfα απ6 τιg τ€ooε-
ριζ βdσειs oτo μ6ριo τoU DΝA. To oημαvτικ6 {ταν 6τι απoυo(αζε κdθε ξνog
αμινoξ€ωv. Τo μdθημα πoυ τπ]ρε o Calvin απ6 την ανdλυση r]ταν 6τι τo
ερωτημα oγια τo αv { 6xι ηταv δυναι] η ιjπαρξη πρoβιoτικιiv μoρφιilν oε
αoτρικd oιilματα διαφoρετικd απ6 τη Γη φαivεται να επιδ€xεται, τoυλdxιoτoν
διερευvητικd, καταφατικη απdντησηΣ.
Επαναλαμβdvoνταg αυτdν τov ιoxυριoμ6, η oμdδα των Bartholomew
Nag, νvarren Meinscheim και Douglas Hennessy αvακo(νωσε σε μια σUvε-
δρ(αoη τηg Ακαδημ(αq Επιαιημιilv τηζ Ν€αζ Y6ρκηξ τoν Ν4dρτιo τoU 1961
6τι τo υλικd απ6 τoν ανθρακoιjχo μετεωρ(τη, πoυ 6πεoε κοντd oην π6λη
orgeuil τηq Γαλλ(αq τo 1864, περιεαε (παραφιvoειδειζ υδρoγovdνθρακεq,,
oι oπoioι απoτελo0ν χαρακτηριστικ6 τωv ζιiiντωv oργανισμωv. oι σUγγρα-
φε(9 βαoιζ6μεvoι αιηv oμoιdτητα τηg καταvoμ{g των εvτoπιoθ€vτωv υδρo-
γovαvθρdκων με αυπ] πoυ παρατηρε(ται oε ζωικd πρo16vτα 6πω9 τo βoιj-
τυρo, κατ€ληξαv στo συμπερασμα 6τι η παρoυο(α τoυg ol]μαινε βιoγενετι
κ€q δραoτηρι6τητεq και περαιτ€ρω αviφεραv 6τι "oι βιoγενετικig διαδικα'
o(εg ουμβα(νoυv πραγματικd και 6τι υπdρxoυv μoρφ6q ζωξg σε περιoχ€ζ
τoυ oιiμπαvτog π€ρα απ6 τη ΓηΣ. o Bernal επιoliμανε oιjvτoμα τιg oυν€πει
εg αυτoιj τoυ ιoxυριoμo6. Αρθρoγραφιilνταq οτo περιoδικ6 Νature τρε|s
βδoμdδεq αργ6τερα, πρo€τρεπε τoυg επιoι]μovεg να μην παραβλfπoυν
αυτ€q τιg αναλιiοειg μdνo και μ6vo επειδι] €τυxαv ευρεiαg δημooιdτηταg
απ6 τα N.4MΕ. noπoιαδ{πoτε ερμηνεια και αν δ[vεται oε αυτd τα απoτελ6-
oματα, αυτd ε(vαι θεμελιιilδoυq oημαo(αq για τηv επιστημη". H €νδειξη, οη-
μειωvε o Bernal, επ€τρεπε μ6νo τηv υπ6θεoη
"6τι
τo υλικ6 τoυ μετεωρ(τη
θα μπoρoιioε vα aχει oργαvικη πρo€λευoη και 6xι 6τι πρdγματι εixε,. Mε
dλλα λdγια, {ταν δυvατ6v τo ανθρακorJxo Uλικd vα ειχε σXηματιστει απ6 κd-
πoια μoρφ{ ζω']q η απ6 oλoκληρωτικd αν6ργαvεq αντιδρdoειg. Στηv πριilη
312

325. Ιl ΠPOEΛEYΣΗ KΑΙ Η ΕΞΕΛΙEΗ TΗΣ ZοΗΣ ΣE ΕΞΩΓΗΙNo ΠΕPΙBΑΛΛoN
περιτΓrωση, πρεπει vα εαε παραχθε( απ6 ζω{ πoυ υπιiρxε πdvω oτo πλανη_
τικ6 σωμα απ6 τo oπoio πρo€κυψε o μετεωρ(τηq. Επιπλ€oν, o Bernal υπαινi-
μηκε 6τι oι μετεωριτεζ θα μπoρoιjoαν vα απoτελoιjν τηv πηψ] τoυ υλικoιj
για την ερμηvε[α τηg πριilτηg σ0νθεσηζ ζωljg πdνω oη Γη.
Koθιilg αυτl η διαμdxη ιiτιαιρvε διααιdoειq, o Νagy και o George claus, o
oπoιoζ ηταν μικρoβιoλ6γoq τoυ lατρικoιi K€vιρoυ τoυ Παvεπιαιημ(oυ τηq Ν€-
αζ Y6ρκηζ, διατ6πωoαν Evαν περιoo6τερo εvτυπωoιακ6 ιαxυριoμ6 τελε(ωg
διαφoρετικoιj τrjπoυ. Διαβεβα(ωναν 6τι δ6o απ6 τoυ5 μετεωρ(τεq πoυ εξ€τα-
σαν lorgeuil (Γαλλ(α), lvuna (τανζαv(α)] περιε(xαν π€vτε τ0πoυg ooργανωμ€-
νωv αιoιxε(ων", δoμ6q τιq oπoiεg ταυτoπo(ηoαv με πιθαvd uπoλε(μματα oρ-
γαvιoμιiiv πoυ oEμoιαζαv με απoλιθιirματα απ6 dλΨlΣ (Eικ. 6.3). ΑUτ6s o ισχU-
ριoμ6g απoτελo6oε μια ερμηνε(α πoυ απoρρ(φθηκε απ6 τoυq περιoo6τε-
ρoυg. H περ(πλoκη δ6μηoη πoλ6 διjoκoλα θα μπoρoιjσε να oημα(νει ζωlj.
Eπιπλfoν, o Edινard Anders και o Frank Fatch αΠ6 τo Πανεπιoι]μιo τoυ Σικd-
γoυ απ€δειξαv 6τι τoυλιixιαιov μερικd απ6 τα απoτελ€oματα θα μπoρoι-lοαv
να oφεfioνταν σε μ6λυνση.
'Evαq
μεγdλog αριθμιilν εργαoιιilv πoυ δημooιειi-
τηκαν στo τειjχoζ τoυ Ν4αρτ(oυ τoυ 1962 τoU περιoδικo0 NaιUre κατ€δειξε
ακριβιilq π6oo δ6oκoλε9 {ταv oι ερμηvειεζ αυτιilv τωv φωτoγραφιιl3v. o
Bernal υπoαπ]ριξε αυηv τη Θεωρiα των μικρoαπoλιθωμdτων, και μoλoν6τι o
Urey {ταv περιoο6τερo oκετπικιoιl]q, oυν6αιηοε την περαιτ€ρω μελ€τη. Mo-
λoν6τι o (διoq o Nagy ειχε απ6 τo 1975 καταλr]ξει αιo oυμπ6ραoμα 6τι η βιo-
λoγικ{ ερμηvε(α των απoκαλoι1μεvωv oργανωμ€vων αιoιxε(ων τωv μετεωρι
τdlν απoτελoυσε μ6νo μια μακριν{ πιθαν6ητα και μoλoν6τι υπl]ρξε μια oμo-
φωνια 6τι τo φαιν6μενo oφειλdταv πιΘαvιilg σε γηινη μ6λυvση πoυ ε(xε υπoε_
rrιμηθεζ τo πλ{Θoq τωv ερμηvειιiiν καταδε[κνυε dτι για τo θ€μα τηq εμφdvι
σηζ ηs ζωηζ σrη Γη oι ερμηvε(εq {ταν πρoβληματικ€q ακ6μα και 6ταν τo
αντικε(μενo {ταν ανd xεiραq διαθ€oιμo για πειραματιομ6. Περι τo τελoq τoυ
αιιilνα και ειδικd μετd τα ευρl]ματα απ6 io π€τρωμα τoυ Αρη, υπriρξαν δια-
κεκριμ€νoι ερευνητ€q πoυ oυνιαιoι1oαν την επαvεξ€ταoη τoυ dργoυ τωv
Claus και Nagy.
Παριi τη φαvερl] dλλειψη απoδεδειγμ€vωv βιoγεvετικιbν "oργαvωμ€vωv
στoιχειωv> σε ανθρακoιiχoυζ μετεωρiτεζ, στην αρχη τηg δεκαετ(αg τoυ
197o τα πρdγματα πρoxιilρηoαν θεαματικd πEρα απd τoυζ ισχυρισμoυζ
313

326. zoΗ ΣE' ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
Eικ. 6.3. Σχiδιo οργovoμdνoυ οτoι1εioυ πoυ βρ{θηκε oε αιθρακor11ουg μετετ,;ρiτεq' 'ια τo οπotο oι
Nagy και Claus πimευαν 6τι μτoρε1vα εivoι υπoλε{μματα ζιilντιlν oργαιιoμtilν. Mε κdτoιoυq τρd-
τoυq η διαβμ r]ταv πρ6δρoμo9 ηq διαμdΠq τoυ τΩoυ9 τη9 δεκαειiαg τoυ t990 Ψα τα ατoλιθ6-
ματα απ6 τov 1{ρη. Αvατυπιilνεται απ6 το Narurε (ιρ6t) μ dδεια των CΙaιυ και Nagy. Tα δικαιιi-
ματo (1961) αvriκoυv σrov εκδoτικδ οiκο MacmilΙan Magazinο Limited.
για πoρoυσια απλo6 oργαvικoιi περιεχoμεvoυ. H πτιiloη εν6q αvθρακoιjχou
μετεωριτη κovtd πηv π6λη Murchison ηζ ΑUστραλιαζ, τo ']969, €δωσε
την εUκαιρια αvdλUσηξ εv6s μετεωρ(τη πoυ δημιouργoι]σε ελdχισtεζ oνη-
σUχιεζ υπορξηζ πρoσμιξεων, oι oπoιεξ πρoσμ(ξειζ πρoκαλoυσαν τιζ κι1ριεζ
αμφιβoλιεζ στα πρoηγoιjμεvα πειρdματα.'Ενα δε(γμα τoU πoU αvαλιjθηκε
στα εργαστηρια Αmes τηζ NASA _ τo oπoio ηταν ακdμα τo κυριo εργασtii-
ριo βιoεπιστημdν τηζ NASA _ aδωσε σαφη απoτελcσματα: 74 αμινoξεα, τα
βαoικιi δoμικιi στoιχε(α τηξ ζωljg _ εκ τωv oπoιων τα 55 δεν αΠαντιilvταv
στη Γη - σrα oΠoια περιaχoνταv και δεξι6σrρoφεξ μ0ρφ6ξ πoυ δεν υπl]ρ-
χαν σε γηινα ζιilντα oυαιriματα. H επιβεβαiωoη πoυ ακ0λ06θησε με dλ-
λoυq ανΘρακo0xoυζ μετεωριτεζ, στoUξ oπo(oυζ περιλαμβdvoνταv πoλλo(
,
ιi-tr-ffi
.'d.r;'Ιt
314

327. Η ΠPOΕΛΕYΣH KΑl Η EΞEΛlΞΗ TΗΣ ZΩΗΣ ΣΕ EΞΩrΗΙNo ΠEΡΙBΑΛΛoN
απ6 τα υφιπεδα τηξ Aνταρκτικηζ, oδηγησε πoλλoι]ξ να πιστειjoυv 6τι αυτη
{ταv η oυvηθιoμ€νη oιivθεoη τoυg και 6τι oι ιiλλoι με oxετικ€q πρooμξειq,
oτoυg oπo(oυg δεν ε(xε διαπιoτωθεi αυι] η oιioταoη, ε(αν μoλυνθε( απ6
πρooμξιq με την πιiροδo τoυ xρ6voυ. Moλoν6τι oι περιoo6τερoι π(oτευ-
αν 6τι τα αμινoξ€α oτoυq ανΘρακoιixoυq μετεωρ(τεq ηταν κooμoγημικd (τα
oπo(α δημιoυργτ]θηκαν/ για παρdδειγμα, oε κdπoιo ηλιακ6 νεφdλωμα) και
6xι βιoγενετικd, τo γεγ0ν6ζ 6τι ε(αv δημιoυργηθε( αvαμφiβoλα π€ρα απ6
τη Γη θεωρo6vταν απ6 μερικoι-ig ωg περαιτ€ρω απ6δειξη για τηv πιθαν6-
τητα εμφdvιoηq ζω{q oε εξωγηινα περιβdλλovτα. 'oπωg ε(δαμε στo Kεφd-
λαιo 2, oι ανακoινιiioειq τoυ 1996 για την παρoυo(α 6xι μ6νo oργαvικ{q
αλλιi και απoλιθωματικ{g ζω{q oτoν Αρειαν6 μετεωρ(τη ALH 84001 πρoκd-
λεoε αιiξηoη τoυ ενδιαφ6ρovτog για τoυg μετεωρ[τεq και τηv παvoπερμ(α.
Γεγoνdg εivαι 6τι απ6 τo 1997 υπηρχαv ιoxυριoμo( για μικρoαπoλιθιilματα
oτo μετεωρ(τη τoυ Murchison.
Kαθ6g η διαμdxη για τoυq μετεωρ(τεq μαιv6ταv, {ταν {δη γνωoτ6, λ6-
γω oτπικιilν παρατηρηoεωv, 6τι περιε(xαν μ6ρια πoυ απoτελo0vταν μ6νo
απ6 dνΘρακα 6πωζ c,, ca και cH. Απ6 τo 1974 ol παρατηρ{oειq τoυ κoμι]-
τη K6xoυτεκ εfxαv απoκαλι-iψει για πριiiτη φoρd τηv παρoυo(α oργαvικιirv
μoριων HcN και μεθUλικoι, κυανiou (cH3cN). Ν/oλoν6τι o o16 και ιiλλοι ου-
vεxιlg τ6νιζαν την απoδεδειγμ€vη παρoυo(α oργovικιilv εvιloεων oτoυg κo-
μητεζ και τηv πιΘαν{ ιiπαρξη βιoxημικιilv ενιilοεων 6πω9 τα αμινοξ€α και
oι πoυρiνεg, ταυτ6xρoνα €διvαv €μφαoη oτo 6τι tjταν απ(θαvo να 6xει
πρo1ωρ{oει η 1ημικ{ εξ€λιξη περα αΠ6 τo oτdδιo πoυ διαπ(oτωναv oτoυq
αvθρακoιixoυq μετεωρ(τεζ τoυ τιiπoυ τωv xoνδριτιirν. o ακριβ']g τρ6πog με
τoν oπo(o τα oργαvικd υλικd επηρ€αζαν την εμφdνιoη τηq ζω{q oτη Γη
παρ€μενε πρ6βλημα. Mε εξα(ρεoη τηv dμεoη κροιiση μετεωρ(τη με τη Γη
6πωq αυι] πoυ μπoρε( να oυv€βη οτη Σιβηρ(α το 1908, υπηρχαν κdπoιoι
πoυ πρ6τειναν τηv dΠoψη 6τι τα oργαvικd υλικd θα μΙroρoιjσαν vα ε(χαv
ειoxωρl]oει oτη Γη με τη μoρφη oωματ(ων ενδoπλαvητικl]g oκ6νηq πoυ
πρo{λθε απ6 τoυg κoμ{τεg. Yπηρχε ωσι6σ0 τo πρ6βλημα τηq επιβ(ωoηg
των oργαvικιilν υλικιiν μετd την κρoιioη με μεγιiλη ταxιjτητα με την επιφd'
νεια τηq Γη5. γπηρχαν 6μωξ και dλλοι λψ6τερo επιφυλακτικoι ανdμεσd
τoυξ και o αοτρoν6μo9 tred HoyΙe με τo oυνdδελφ6 τoυ Chandra Wickra
:t15

328. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
masinghe, Ιrou Uπoστηριζαv 6τι τα oργαvικd υλικd τωv κoμητιirν θα μπo-
ρo6oαv oτην πραγματικ6τητα vα εtxαν τη μoρφr] βακτηρ(ωv.
Aπ6 το τ€λog τηq δεκαετ(αq τoυ 1960 εrχαν επioηg αvακαλυφθε( oε μo-
ριακd ν€φη oτo εξωτερικ6 Διdαιημα τα πριiJτα oργανικd μ6ρια, oτα oπo(α
περιλαμβdvoνταv η αμμων(α (NH,), η φoρμαλδεδδη (H,co) και τo υδρo-
κυdvιo (HcN).'Επειτα oπ6 τρειq δεκαετ(εq, περιπου 65 απ6 τα περιoo6τερα
απ6 ']00 ειδη μoριωv πoυ ειxαν αvακαλυφθε( αιo Διdαιημα ταυτoπoι{θη_
καv ωg oργαvικd μ6ρια, πριiγμα πoυ απoδεικvυ6ταv απ6 τη φαoματooκo-
πικ{ τoυq υπoγραφτj. Επioηq, απ6 τιg παρατηρl]oειq αιo υπ€ρυθρo τoυ εv-
δoααιρικo6 πιiγoυ και τηζ σκ6νηζ εQαv ανακαλυφθε( oιivθετα oργανικd
μ6ρια, στα oπo[α περιλαμβdνοvταν και πoλυκυκλικoi αρωματικoΙ υδρoγo-
νdvθρακεζ. Σε oπoιαδηπoτε μoρφη κι αν αvευρ(oκoνταv, αυτo( πoυ τα αvα-
κdλυψαν πdλεUαv για να εντoπ(ooυν τη σχεση αUτι1v τωv oργαvικιilν μo-
ρ(ων με τη ζω{. o ααιρoν6μoq David Buhl, επανεξετdζoνταg τιq πριilτεg
αvακαλιjψειg τoυ '1971, αxoλ(αoε: uH επικρατοιiοα παρoυo[α oργαvικιirν
μoρφων και η oμoι6τητd τoυζ με τα πρoi6vτα πoU λαμβdvoνται με τη συν_
θεoη τωv αμιvoξ€ωv 6ταv μελετιiμε τηv εμφιivιοη τηq ζω{g αιη Γη υπoδη'
λιbvει μια πoλ6 αιεν{ o1€oη ανdμεσα στα εvδoαoτρικd νdφη και οτην πρo-
βιoτικ{ xημεiα,. Σ6ντoμα πdvτωζ Πρ6σθεσε: nE(vαι δ6oκoλo να πρooδιoρL
σoυμε μια dμεoη ox€oη, αλλd η oμoι6τητα τωv oργανικ6v μoρ(ωv πoυ πα-
ρdγovται oε εργααιηριακd πειρdματα με τη μoριακη oιiνθεoη των ενδoα-
oτρικιiiv νεφιilv υπoδεικvιjει μια επικρατo6oα κατειiθυvοη για η χημικη
o6νΘεoη πoυ εξελ[ooεται αια ενδoαoτρικd νdφη παριi τo πoλ0 διαφoρετικ6
περιβdλλoν εξαιτ(αg τηq xαμηλ{g Θερμoκρασιαζ και ηζ xαμηλl]g πυκv6η-
ταq πoυ επικρατoιiv αια vdφη αυτd,. o Carl Sagan κατ€ληξε oτο (διo oυ-
μπ€ρασμα απ6 τιq αρxEg τηg δεκαετiαq ιoυ 1970, αλλd απ6 τιg αρx€q τoυ
']990 διαφωvησε με τo oυvdδελφd τoυ Christopher Chyba πoυ υπoαιr]ριζε
τηv dπoψη 6τι η διοoπoρd 0ργανικ6ν oυoιιitν απ6 τo εξωτερικ6 Διdαιημα
θα μπoρoιjoε να €xει παξι κdπoιo ρ6λo αην εμφdνιoη ηζ ζωηζ.
Ev τω μεταξιi εixαv oυοoωρευτε( πoλλ6g απoδε(ξειq για τηv παρouσiα
oργανικωv ενdiσεων σε μερικoιiq απ6 τoυζ πλανητεζ του ηλιακoιj μαq oυ-
oτι]ματoq πoυ βρ(oκovται οε α€ρια κατdoταση και στoυξ δoρυφ6ρoυ9
τoυg. o Urey αρκετd vωρ(t, απ6 την επoμ] πoυ κυκλoφ6ρηoε τo κλαoικ6
316

329. Η ΠPoEΛEYΣΗ KΑΙ Η EΞEΛΙΞΗ TΗΣ ZΩΗΣ ΣΕ ΕΞΩΓΗΙNo ΠEΡΙBΑΛΛoN
βιβλ(o του Τhe Planets (oι Πλαvξτεζ εixε πρoτε(vει την dπoψη 6τι η πoλιj-
χρωμη εμφdvιση τoυ Δ(α θα μπoρo6oε να oφεiλεται oε oργανικd μ6ρια. o
Sagan απ6 τo 197'l, σε €να αvαθεωρητικ6 dρθρo τoυ, κατ€ληξε oτo oυμπ€-
ρασμα 6τι 6xι μ6vo "φαivεται ξεκdθαρo πωq ol]μερα πρ€πει να υπdρxoυv
μεγdλεg πoo6τητε9 oργανικιilν μoρ[ωv στoν Δiα, πωq εξελ(ooovται πoλιj
o6vθετεq αλυoiδεg oργαvικιbν αvτιδρdoεων και πωξ τα oργανικd μ6ρια
απoτελ06ν μια σημαvτικη απoxριiloα οιτiα για τo χρωμα τoυ Δ(αη αλλιi
επ[oηg 6τι (φαιvεται vα υπιiρ1oυν κιiπoιεq ενδιαφ€ρoυoεg εξωβιoλoγικ€q
περιπτιitoειq στην lιil, στην Eυριilπη, αιoν ΓανUμηδη, oτηv Kαλλιoτιil, oτov
Tιτdvα, οτov Τρ(τωvα και oτov Πλoιjτωνo>. Πdντωg, ακ6μα και μετd την
ΙΓιηση τoυ διαοτημdπλoιoυ Voyager, παρdμενε ανoιμ6 τo εριilτημα για
την πoλUπλoκ6τητα τωv oργανικ6ν oυoιιitν τoυ Δ[α και τo εριilτημα για τo
αν oργαvικig { αν6ργαvεq oυo(εg πρoκαλoιioαν τo xρι-ilμα τoυ. Τo ενδια-
φdρoν dρχισε vα εoτιdζεται με αυξαν6μενo ρυθμ6 oτoν Tιτdνα, δορυφ6ρo
τoU Kρ6voU, για τoν oπο(o τo φooματ6μετρo υπ€ρUΘρoU τoυ Voyaqer
iδειξε 6τι διαθ6τει μια πλo6oια γκdμα απ6 τoυλdxιoτov ενv€α απλd oργα-
vικd μ6ρια, απ6 τoυg υδρoγovdνΘρακεg μεχρι τo HcN.'oπωg και oτηv πε-
ρ(τπωoη τoυ Δ[α, τo επ(πεδo τηq πoλυπλoκ6τητoq τωv oργανικιirν oυoιων
παρ€μενε dγνωoτo, αλλιi o 5a9an και oι oυvεργdτεg τoυ τ€Θηκαν επικεφα_
λt]g εν69 εργαοτηριακoιJ πειρdματog εξoμoιωσηζ τηq ατμ6οφαιραq τoυ Τι
τdνα και απ6δειξαν 6τι τα oιjνθετα oρYoνικd στερεd πoυ ε(vαι γνωoτd ωq
θoλ(νεg* ε(vαι oι πιθανoι Uτιoψηφιoι oτoυg oπο(oυq oφεfiεται τo κoκκιvω-
π6 χρωμα τηq ατμ6oφαιρα9 τoυ Tιτdvα. Αυτ6 απoτελoιjσε dνα απ6 τα
* Θoλ(vεq: Ετερoπoλυμερlj πoυ ο1ηματiξοιται απ6 τηv υπερlωδη ακτιvoβoλια 6ταν πρoσπι
πτει οε oπλlg oργανικlg ενωσειq 61τωζ μεθdνιo κoι αιθrirιo. oι Θoλivεq δε o1ημoτ(ξoιται οι]μερα
με φυoικ6 τρdπo πιiνω ση Γη, αλλd υτdρχoυν oε μεγιiiη αφθoviα mην επιφciγεια παYωμiνUγ
oωμdτωv τoυ εξιοτερικoιi ηλιoκoι oυαπ;]ματoq. Η ovoμαoiα oφεiλεται οτοv Carl Sagan. πρoερ1ε'
τoι απd τηv ελληνικ{ λiξη
"θoλ69,
και 1ρηοιμoπoιl]θηκε για vα περιγριiι|ει oυoiεq πoυ εμφαviζo-
rται οε διιiφορεq ποραλλαγdq τoυ τειριiματoq UreηMiΙler και τιlν oποiων ο 1ορακτηρισμdζ εiναι
δι1οκoλoq. Θoλivεq βρ{οκolτοι oτα φεψdρια Tρ{τωv και Tιτιiν τoυ Πooειδωvα κοι τoυ ξ6voυ
αrτιατoi1ωq' εiνoι πλolioιεg οε ι1ζοτο oργονικiζ ενd)σειζ πoυ παρΙiγo}ται εξαιτ{oζ ηζ oΙ{ιvoβo'
λiαg πoυ πρooτiπτει oτιq πλoiοlεq oε ιiζωτo και μεθιivιο ατμ6οφoιρεq αυτ6v των δoρυφoρων.
Mερικoi ερευητdg υπoθiτoυν 6τι η Γη, oηv αρμi ηq εξdλιξiq ηq, πιθαvdv νο τρoφoδoττjθηκε
με οργαvικlg εvr/loειq απ6 κoμljτεq πoυ liταv πλoriοιoι οε θoλivεq, oι oποioι 6δωoοv ην τριiτη iλη
πoυ liτον αvoγκαIo γα ην εμφιivιοη ηq ζω{q. (ΣιM.)
317

330. ZΩΗ ΣΕ' ΑΛΛoYΣ KoΣMoYΣ
επειγoντα πρoβληματα πoU aπρεπε vα επιλυΘoιjν καθdJζ τo διαστημ6πλoιo
cassini κατευθυν6ταν στov πλανητη Kρ6vo σιo τ6λ0ξ τoυ αι6να. Eν τω με-
ταξ6, oι παρατηρr]oειq τoυ διααιημ6πλoιoυ Calileo εv(oxυoαν τηv πιθαv6-
τητα παρoυo[αg εν69 ωκεαvo0 γεμdτoυ oργαvικ€q ενιiloειq oηv Ευριilπη,
τo δoρυφ6ρo τoυ Δ(α. Aπoτελε( ειρωνε(α, αλλd απoδεfμηκε 6τι υπdρxoυν
περιoo6τερεq oργανικ€g oυo(εg π€ρα απ6 τoν Αρη παρd πdνω οτov Αρη,
τov πλαν{τη για τoν oπo(o ειχε δαπαvηθει €vα δισεκατoμμυριo δoλdρια
για την dρευvα ιjπαρξηq ζωηg.
Στη oυv€1εια, περ( τα μ€oα τηq δεκαετ(αq τoυ 1970, θεμελιιitθηκε επαρ-
κιig η απ6δειξη 6παρξηq αμινoξ€ων και κατιiτερων oργανικιilv oυoιιilν
οτoυg κoμf1τεq και στα μεσoαστρικι1 vfφη, ενιil oιiντoμα επρ6κειτo να απo-
δειμε( η 6παρξη τoυλdxιoτoν απλιilν οργανικιilv oυoιιilν αιιg ατμ6oφαιρεq
μερικιilν απ6 τoυq πλαvl1τεg πoυ μιiιdζoυν με τov Δiα. Ν,4oλoν6τι η αvακd-
λυψη oργανικων μoρ(ων oτo Διdαιημα ηταv σUναρπαστικη, δι6τι απoκιiλυ-
ψε τη φιjση uπdvω οτo €ργo, με τηv πρoβιoτικt] xημε(α, και μoλoν6τι μf-
xρι τιg αρx€g τηq δεκαετ(αg τoU 199o εααν αvακαλυφθε( μ6ρια πoυ περιε(_
xαv μ€xρι 13 1iτoμα (HcrΙN), με εξα(ρεoη τoυg ανθρακoιjxoυq xoνδρ(τεq
δεv ε(xε απoδειxθε( η ιJπαρξη oτo εξωτερικ6 Διdστημα oργανικιiιν εvιiloε_
ωv ακ6μα και oτo επ(πεδo των αμιvοξ€ωv. lΙε αυτr] τηv €vνoια, τo μεγαλ6-
τερo μ€ρoq τηq μεooαoτρικ{q 1ημε(αg, τoυλdxιoτον 6οoν αφoρd oτιq αv-
θριilπινεg παρατηρ{oειg, δεν ε(μ φτιioει oτo επ(πεδo τoυ πειρdματoq
l4iller-Urey τoυ 1953. Ακ6μα και 6ταν oι αναφoρ€g για την ανακdλUψη τoυ
αμινoξ€og γλυκ(νη* oτo κ€ντρo τoυ Γαλαξ(α απoδε(μηκαν αληθε[g, ακ6μα
και τ6τε η απ6oταoη μεχρι τηv ανακdλυψη ζωt]g {ταv μεγdλη. lVε εξα(ρε-
oη την περ(πτωoη τηg διαμdxηg για τα oργαvωμiνα στoιχεια οτιq αρx€q
τηq δεκαετ[αq τoυ 1960 και τιq Θεωρ(εg τωv Hoyle και Wickramasinghe
(πoυ θα oυζητηΘoιiv oτη oυν€xεια πιo διεξoδικd),6λε9 oι μελ€τεq για τιq
oργανικ€ζ εvιiloειg oε περιo1€5 τoυ εξωτερικoιi Διαοτηματog εξαν αυoτη-
ριi πρoβιoτικ6 xαρακτr]ρα. Eπιπλ€oν, ακ6μo και αυτoi πoυ υπf1ρξαν πρoη-
- Πυκlη. Η γλυκιη εivαι oργα1κri aνωση με μ0ριoκ6 τiπο Ηo]cCΗ,NΗ]. Aποτε7εi εyα ατ6
τα 2ο αμιγoξdα τoυ ανευρiοκoιται οτιg πρωτεlνεq. Απoτελε( τo μovαδικ6 αμιvoξι| πoυ δεν ειναι
oττικιi εvεργ6. oι περιοodτερεg τρωτεiνεg περι61oυν μικρdq τοo6ητε9 γλυκξq. Eξαiρεoη απο_
τελεi τo κoΜαγ6vo, τo oτιοio lτεριiχει τερiπoυ 350lo γλυκ{η. (ΣιM.)
318

331. MOPΙAKA ---------------g- ΙΙΙloToι{ΛΙΑKo * ΙΙAroMENoΣ
NEΦΗ NEΦEM)MΑ ΙΤYPΗNΑΣ
./ KoMHTH.
^rr*o"r*rf ..
J .'. )( ,.2
ξX
A,.Ζ
t
κPo1ΣΗ ΣTΗ ΓH
Η ΠPOEΛEYΣΗ ΚΑΙ Η EΞEΛΙΞΗ TΗΣ ZοHΣ ΣΕ EΞΩΓΗΙΝο ΠEΡΙBΑΛΛοΝ
KoMιΙTEΣ
I
γ
Z)ΔΙAκι{
ΣKoNΗ
Εικ. 6.4. Πιθαvdζ Φσειg αvιiμεoα oτιg πηγ69 των oργoπκ(iν μoρtων και σηv κατoνoμ]i τoυζ στη
Γη. Σrjμερα θo επρεπε vα oιiρoυμε και wα oριξ6ιτιo βdλog μεταξj τ<ον ooτερoειδι,iv και τωv κoμτ1_
τ(i)γ, εφdσoγ πιστευoυμε 6τι oι αστερoε1δειζ εivαι κoμ{τεg πoυ διoλ$θηκαν. Ατ6 τo βιβλio τωv A.
Chanal kvωseur'Regourd .Cometary Studies, τιυv εκδ6oεωvJ. Ηeidmarrn και M. Klein oη oει
ρl1 BioλstΙonomy |991). Δικoι6μoτα (199l) spfinger Verlag GmbΗ Eι Co. KG.
γouμfvωζ σκεΙΙιικιαaζ βρ(οκovταν ανdμεσα σε αυτo6ζ πoU ισχUρΦvταv
6τι oι oργoνικfg ενd)σειζ πρoηλθαν απ6 oωματ(δια μεooπλαvητιn]g oκ6-
vηζ και μετεωρ(τεζ, και dτoι περ( τo τ€λoq τoυ αιιivα ε(χε απoκατασταθει
κdπoιo ειδoζ σUναιvεσηζ πdνω οτηv dπoψη 6τι η πηγf1 τoυ oργαvικo0 υλι
κoιj για τηv εμφdνιση τηζ ζωηζ πdνω oτη Γη Θα μπoρoι1oε vα ε(ναι τo
εξωτερικ6 Διdσtημα. Στo βαθμ6 πoυ πρoτεινovιαν αληθoφανε(q oxdοειg
ανdμεσα στα εξωγηινα oρYαvικd μ6ρια κoι στηv κατανoμη τoUξ πdνω σtη
Γη (Eικ. 6.4), κερδιζε Uπoστηριξη μια αναθεωρημaνη εκδoχιi τηζ πανσπερ_
μιαζ τoυ ArrheniUs.
o Hoyle και o συvεργdτηζ τoυ νvickramasin9he, oι oπo(oι αν€πτυξαν
πoλλεζ διαφoρετικdg θεωρiεg oΙΙ6 ιo 1977 μaχρι τo 1981, πρ6τειvαν μια
πoλ6 τoλμηρ6τερη θεωρ[α για τoν τρ6πo με τov oπoιo €φταoε πραγματικιi
η ζωη ση Γη, oτην oπolα δεν πρoβλcπovταν πρoβιoτικ€q xημικ€g εvιiloειq.
oι oυψραφε[g, σro βιβλιο τoυg Lifecloud (Zωwαν6 v€φo9, 1978), απdρρι-
πταv την πειραματικ{ oιivθεoη των oργανικιilν εvι.ilοεωv, πoυ πραγματo-
πoιηθηκε τo 1953 απ6 τoUζ Miller και Ure, ωξ την αφετηρ(α τηξ ζωηζ, με
τoν ιo1υριoμ6 6τι η oιiνθεoη δεν ε(xε αx€oη με τιζ συνθηκεζ πoυ επικρ(Ι-
τoιiσαv στη Γη oτη διιiρκεια τηζ εμφdνισηζ τηζ ζωηζ, και επιχειρηματoλo-
γo6σαv Uπ€ρ μιαq αoτρovoμικ{q αφετηρiαg για τηv εμφdνιση τηζ ζωηζ,
6xι ακριβιig με πρoβιoτικd μ6ρια, μια πρ6ταoη πoυ βριoκ6ταν πλησιεστε-
119

332. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMοYΣ
ρα στην αρχικη θεωρ(α τoυ ArrheniUs 1ωρ(q 6μωg vα ε(ναι ταυτ6oημη. Πε-
ρι€Yραψαv τoν τρ6πo με τov oπoιo τo 6ργo τoυq πdνω στην εvδoαoτρικl1
σκ6νη τoUζ oδ{γηοε να πιστEψoυν 6τι η φασματoσκoπικl1 υπoγραφι] τηq
Θα μπoρoιjoε να εξηγηθε( μ6νo εdv απoτελειται απ6 κυτταρ[vη, η oπo(α
ειναι εναξ βιoxημικ69 πoλυoακxαρ(τηg (και σUστατικ6 τoυ ξ6λoυ) πoυ απo-
τελε( τo αφθoν6τερo γ]ινo oργαvικ6 υλικ6. lαxυρ(oτηκαv ειδικ6τερα dτι
6xι μ6vo υπdρ1oυν oργανικd μ6ρια, αλλd και 6τι τα ο6νvεφα σκ6νηζ σχη-
ματiζoυν νoυκλεiνικd oξ€α και πρωτεtvεζ. Αυτd τα βιoμ6ρια oυνενιilθηκαν
και αxημdτιoαν περισσ6τερo oι1vθετεq μoρφ€g οε πλανητoειδεlq dπωg oι
κoμljτεq, oι oπo(oι επεφταv αoταμdτητα σιη Γη στη διdρκεια τωv πριilτων
διoεκατoμμυρ(ων ετιiv τηq ζω{q τηζ. H διαδικασ(α αυτt] €δωoε αιη Γη 6xι
μ6νo τα τπητικd υλικ6 τηζ ατμ6σφαιραζ, αλλd πρoκdλεσε την εμφdνιoη
ζωιjq με τη μoρφ{ ζωνταvιilv κυττdρωv! Τo 1979 oι Hοyle και Wickrama-
singhe πρoχ6ρησαν τη θεωρ[α τουq dνα βιjμα παραπ€ρα ερμηvειjoνταg τα
xαραlαηριστικd τoυ φdoματoq απ0ρρ6φησηζ αιηv υπεριιilδη περιoχη ωξ
απ6δειξη ιjπαρξηζ οωματ[ωv πoυ ανηκαv οε παγωμ€vα βακιjρια και ιo6g
και σε dλYη τoυ εξωτερικoιJ Διααιηματοg, μικρooργανιομo6q πoU περιστα-
οιακd πρoκαλoιjoαν επιδημ(εg σtη Γη. Απ6 τo 1981 στo βιβλ(o τoυq
Εvolution from Sρace (ΕξtλιΦ απ6 τo Διdoτημα) υπoστηριζαν 6τι oι ξαφvι
κiζ εκρηξειζ εμφdνιoηg v€ωv ζωικιilv μoρφ6ν oφεαoνται αιην dφιξη γovι
δ(ων απ6 τo εξωτερικ6 Διdσtημα. oι περιoo6τερoι επιoιημoνεg θειirρηοαν
τιq απ6ψει9 τoυq επιoτημoνικ{ φoνταo[α. Πλην 6μωq, η γενικ6τερη αντiλη-
ψη 6τι γεYoν6τα απ6 τo εξωτερικ6 Διdσιημα θα μπoρoιioαv vα ε{αv επη-
ρεdσει τηv εμφdνιση και την εξiλιξη τηζ ζωηζ πdvω αιη Γη εfiε ευρε(α
απoδoχη 6Πωζ φα(νεται, για παρdδειγμα, απ6 τη μελ€τη τηζ ΝΑSA τoυ
1985 με τ(τλo Τhe Εvolυtion of Comρlex and Higher organisms (H εξελιξη
τωv oaνθετων και ανaτερων oργαvιoμιΙlν).
Η θεωρ(α τoυ Hoyle δεv {ταν η περιoo6τερo εξεΦτημ€νη θεωρ[α παv-
σπερμιαζ για την εμφdvιση τηζ ζω{q oτη Γη.'Hδη απ6 τo 1973, ακ6μα και o
Νoμπελ(αιαg Francis Crick, διαθ€τovιαg η φημη αυτoιj πoυ αvακdλυι]lε τo
DNA πρ6τεινε απ6 κ0ιν06 με τo βιoλ6γo Leslie orgel ην ιδfα τηq <κατευθυ-
ν6μενηq παvoπερμ(αg,, oιiμφωνα με ην oπoια η ζωl] απεαιιiλη με διαoιη-
μ6πλ0ια απ6 dλλoυq πλανητεg για να φτdoει σιη Γη μαs και α},λoιj. Πdντωg
320

333. Η ΠPoΕΛΕYΣΗ KΑΙ Η ΕΞEΛΙΞΗ TΙlΣ ZοΗΣ ΣΕ EΞΩΓΗΙNo ΠEPΙBΑΛΛON
oι crick και orgel, αντ[θετα με τoυq Hoyle και Wickramasinghe, δεv ιoμρ(-
ζovιαv 6τι η υπdθεolj τoυq εvιox6εται απ6 αρκετdg εvδεiξειg ιiαιε να θεωρη-
Θε( αληθ{g { dαιω πιθανf1. Απoτελo6oε απλd μια λoYικη πιθαv6τητα και
ioωg την €oxατη τελειoπo(ηoη τωv θεωριων πανoπερμiαq που ειxαν ξεκινt]-
oει να διατυπιilνoνται πριv απ6 dvαν αιιirνα.
Φιλoooφικιi θ{ματα
oι μελ€τεq για τηv εμφdvιoη τηζ ζωηξ στη Γη και τηv ιiπαρξη εξωψ]ιvηg
ζω{q, εκτ6g απ6 τιζ τρειζ ενoπoιητικ€q περιoχaξ τoυξ, δηλαδ{ τηv αν(1νευ-
ση ζωηξ σtoν Αρη, τηv αξiωoη των εξωβιoλ6γων για παγκ0σμι6τητα και
την αvακdλυψη oργανικων μoρaων σε 6να πλtjθog περιoχd}ν τoU Διαoι]μα'
τoξ, ειχαν και €vα dλλo εν0π0ιητικ6 στoιχειo, αυτ6 τωv φιλoooφικιilv ερω-
τημιiτωv πoυ βρ(oκoνται πισω απd τιζ Θεωριεζ τηζ εμφdvισηζ ζω{q, ερω-
τηματα πoυ επανειλημμ€να εμφανΦνταν στo Πρoσκηνιo και ξεπρ6βαλλαν
περισσ6τερo γεvικευμiνα αιo πλαioιo τηq αvαζr]τηoηq τηq πρoiλευοl]g τηg
ζωηg πdρα απ6 τη Γη. To Παλι6 εριiτημα nΤι ε[vαι η ζω{;", μια ιδι6τητα
τηv oπoiα o Τ. H. Huxley τo ]9o αιωvα εκ;ιilρηoε οτo πρωτ6πλαoμα και
dλλoι oτo €vζυμo, τov ι6, τo Yoνιδιo f1 τo κ6τταρo, δεν επαψε να πρoκαλεi
τo εvδιαφερoν, ακ6μα κoι σε γηινo πλαισιo. Aυτ6 τo εριilτημα {τoν πρo-
φανιilg περιoo6τερo κρ(oιμo 6ταν αναφερ6ταν oτην εξωγηιvη ζωιj. Το
ερ6τημα για τη φυση τηζ ζω{q {ταν Πραγματικd κρ(σιμo για τo αxεδια_
oμ6 πειραμdτωv για την αvακdλυιpη ζωηζ στoν Αρη. Tα εUρηματα πoυ
ανακαλιiφθηκαν πρoq τo τ€λoq τoυ αιιilvα, σ6μφωvα με τα oπoια η ζωη
πdνω ατη Γη μπoρoιiσε να αναΠτUχθει σε βαθιεζ ωκεdvιεg υδρoθερμικ€q
πηγ€5 με θερμoκρασ(α 110 'c, να λειτoυργησει θαμμdνη μioα σε βρdχoυζ
και vα διατηρηθει σε βdΘoζ xιλιoμfτρωv κdτω απ6 τη Γη, εvi'cxυoαν την
πιθαν6τητα ι1παρξηg ζω{g περα απ6 τη Γη. Εdν βακπ]ρια τα oπo(α ε(vαι
πρooαρμοoμ€vα ιilαιε να ζoυv κdτω απ6 ακραιεζ συvθηκεζ πiεoηg θερμo-
κρασiαζ και xημικ{q oυγκ€vτρωσηζ μπoρo6v να κoλυμπ{ooυv μ€oα oε
oξεα, να τραφo6ν με θειo και vα παρdγoυv μεθdvιo, και εdv παρdδoξα,
τυφλd oκoυλ{κια μπoρorjν να ζι]ooυν μdoα oε πdγo απ6 μεΘdνιo oτo βd-
θοg του K6λπoυ τoU l4εξικoιj, τι θα dπρεπε να Περιμ€νoυμε να oυμβα(νει
321

334. ZΩΗ ΣE ΑΛΛoYΣ KoΣMoΥΣ
σε dλλouξ πλανητεζ; Στo τ€λoq τoυ αιι.0vα, η ζωlj δεν μπoρoιioε πλEov να
oριoτε( με τη βo{θεια τωv (φυσιoλoYικι,iν, μεταβoλιoμιirv.
To φιλoooφικ6 εριilτημα πoυ κυριαρxo6οε αιo πρ6βλημα ηq ιjπαρξηq ζω-
t]g πdρα απ6 η Γη, δεv αφoρo6oε πdvιωg τ6oo oη φιioη τηq ζω{g 6oo αιo
ρ6λo πoυ €παιζαv η τιjχη και η αvαγκαι6ητα για την εμφιiνια] ηg. Mε τo τε-
λευταio εριirημα oυνδEπαι τελικιi oλ6κληρo τo εyxεiρημα ηq εξωβιoλoγ(αg
δι6τι, ειiv η ζωl] απoτελεi ivα τυχαιo Yεγoν6ξ με π0λ6 μικρ€ζ πιθαν6τητε9 δεv
ειναι αΠαρα(τητo vα εxει ξαvαoυμβεζ αvεξdρητα απd τo μεγεθog τoυ ο6μπα-
ντoξ και τη διdρκεια τoυ διoθioιμoυ χρ6νoU. Δε θα xρειαζ6ταν να αναρωτι6-
μαστε ωστ6σo για τη φι1η ηζ ζωηζ σιo oιiμπαv αv θα μπoρo6οε να μην
υπdρxει ζωlj στo σ6μπαν. Συμμετ€1ovιαg oε αυπ]v η διαμdxη, oι βιoλdγoι
αvιιμετ6πιζαν €να απ6 τα παλαι6τερα ερωπ]ματα τηg φιλoooφ[αg. o αρ1αioq
'EMηναq
φιλ6ooφog και θεμελιωπ]q ηq ατoμικl]g θεωρ(αq Δημ6κριτo9 εγραψε
6τι nKαθετι πoυ υπdρ1ει αιo oιlμπαv ε(ναι απoτaεσμα τ6χηξ και αvαγκαι6τη-
ταq,. Aπ6 τo πεδ(o ηζ φυοικl]q μξρι τo πεδ(o ηζ ηθικηζ, και μερικaζ φoρ€ζ
ακ6μα και αιιg πριilτεq διαμdxεq για την αUθ6ρμηη δημιoυργ(α ζωr]g, αυτ6
τo φιλoooφικ6 εριirημα αναδυ6ταν συχνd, α}ιλd σΙτdνια υπl]ρxε oυνα(vεη.
Τo γεγoν69 6τι oι εξωβιoλ6γoι, παρακtνo6μενoι (oωg απ6 την επιθυμ(o
τoυζ για τη δημιoυργiα μιαζ παγκ6σμιαζ βιoλoγ(αg, τoποθεπ]θηκαv με την
dπoψη τηζ αvαγκαι6τηταζ, { τoυλdxιαιov με τηv υι|,lηλl] πιΘαν6τητα τηq εμ-
φdvισηζ τηζ ζωl]q κdτω απ6 κατdλληλεq oυνθr]κεq, απoτελε( €vα oπ6 τα
oρ6oημα oη διαμdxη για τηv ιiπαρξη εξωμ]ιvηq ζωηζ. Απoρρ(πτovrαζ κd-
θε ιδ€α 6τι τo €μβια 6ντα διαxωρiζovται απ6 τα dβια oτη βdoη κιiπoιαq ζω-
ικ{q ιδι6τηταq, κατaσrησαν τηv αρxη τηq υι!ηλ{q πιθαν6τηταq για τυxα[α
δημιoυργ(α τηζ ζωηζ μια απ6 τιg βαoικ€q παρoδoχ€ζ τoυg και επιζητo6oαν
vα απoδε(ξoυν 6τι αυι] ια16ει oε ευρε(α κλ(μακα. Aυτ6 μπoρε( να τo διαπι
σtωσει κdπotοζ αιηv πριilτη σ6γχρoνη μελετη για την εξωγ]ιvη ζωιi τoυ
Bρεταvo6 Bαoιλικoιj Αoτρoν6μoυ Sir Harold Spencer Jones, o oπo(oq τo
1940 €γραψε 6τι, μoλoν6τι η φυση των βημdτων oτην πoρε(α απ6 τιq o0ν-
θετεg oργανrκEg εvωσειζ στo πριilτo ζωνταν6 κ6τταρo {ταν dγνωστη, (Πα-
ρd ταιjτα φα(νεται λoγικ6 vα υπoθ€ooυμε 6τι, oπoτεδ{πoτε εμφανιoτoιjv
oτo oι1μπαν oι κατdλληλεq oυνΘtjκεg, Θα δημιoυργηΘει αvαπ6φευκτα ζωl].
Αυι] ε[vαι η dπoψη η oπo(α γ(νεται γεvικd απoδεκι] απ6 τoυζ βιoλ6γouζ,.

335. Η ΠPoΕΛΕYΣΗ KΑΙ Η EΞEΛΙΞΗ TΗΣ ZcrΗΣ ΣΕ ΕΞΩΓΗΙΝo ΠEPΙBΑΛΛoN
Αυτη την dπoψη υπoστηριζε και o χημικ6ζ λ,4elvin Calvin (oργανικl] xη_
μεια), o oπoιoξ εγραψε 6τι τo μ6vo πoυ 1ρειdζεται για την εκτiμηoη τηq πι
θαν6τητα9 6παρξηq κυτιαρικ{ζ ζωηζ με τη μoρφη πoυ τη γνωρiβυμε ε[vαι
η εκτ(μηoη τoυ αριθμo6 των πλαvητιilν με oυνθrjκεg 6μoιε9 με αυτfq πoυ
επικρατ06ν σrη Γη. Πoλλoι απ6 τoυg πειραματικoιjg εξωβιoλ6γoυ9 πoυ ερ-
γdζoνταν Πdνω οτην πρoβιoτιn] oιiνθεoη τoπoθετorjνταν με την dπoι|η τηq
αναγκαιdτηταq { τoυ πρoκαθoριoμaνoυ. o l. S. Shklovskii και ο Sagan oτo
€ργo τoυg ιntelligent LΙfe in the Universe (1966), μoλov6τι παραδ€xovταν
6τι oι εργααιηριακ€g €ρευνεg oδηγoι1οαν απλd oε fνα <πιθαv6 oεvdριo>
για την προfλευoη τηq ζωηζ, παρd ται]τα απoκdλυrpαν την dπoψη πoυ πρo-
τιμo6oαv 6ταν υπεραμ6νoνταv τηq dπoψηξ για τηv αvdγκη €ρευναq για την
αναζl]τηoη ελλoγηg ζωι]q.
H απoδoμ] απ6 τoυq περιoo6τερoυg εξωβιoλ6γoυζ τηζ dπoψηζ τηζ
αναγκαι6τηταg μπoρε( vα ανιxνευΘεζ τoυλdχιστoν στην αρχη τoυ αιιιtνα,
oτo πλα[οιo τωv αντιλl]ιpεων για την εμφdνιoη τηζ ζωηζ.oι εξωβιoλ6γoι
μπoρo6ααv vα ιoxυριoτoιjv 6τι, εφ6oov υπdρxει αρκετ69 xιilρog li xρ6voq
{ μια αρκετd απλl] oντ6τητα η η αvdγκη για dνα μoναδικ6 μ6ριo, €να τυ-
χαιo γεγoν6ζ μετατρaπεταl oε αvαγκαι6τητα μ€οα oτo απ€ραντo και dπει
ρα παλι6 or3μπαν. o Wald €γραιpε:
"Αv δoθεi αρκετ69 xρ6voq, η ζωt] θα
εμφανιoτε( oπoυδ{πoτε υπdρxει η πιθαν6τητα εμφdνιoηq,.
Αλλd και oι ρξq τηq αvτiθετηq dπoψηξ ηταν βαθι€q. o παλαιovτoλ6γog
W. D. Ν/aihew τoυ Αμερικαvικol.i Moυσειoυ Φυoικ{q loτoρ(αg εαε ηδη αΠo-
μακρυνθε( απd την dπoι!η τηq αναγκαι6τητα9 απ6 τo 1921 και ισχUριζ6ταv,
oε o1€oη με τo θ€μα τηg ι1παρξηg εξωγt]ινηq ζωl]g, 6τι oι πιθoν6τητεq εμφιi_
vισηζ ζωηζ {ταν εξαιρετικd μικρEg. Ιoxυριζ6ταν 6τι αυτη η θεση γιv6ταv
αποδεrπ] απ6 τoυq περιoo6τερoυζ βιoλ6γoυζ. Αυτη η dπoψη ηταν η dπoι.pη
πoυ υπooτηρiμηκε απ6 τoν Γdλλo επιστημoνα Lecomte du Νoiiy αιo Θαυ-
μdσιo βιβλιo Ιoυ Human Destiny (Τo αvθριbπιvo πεπρωμ(vo, 1947), τo
oΠoιo ειχε μεγdλη αναγνωσιμ6ητα. Σε αυτ6 o dU Νoιiy υΠ0λ6γισε 6τι, για
να oxηματιoτε( oιiμφωvα με τoυg v6μoυg τηq τd1ηq €vα μοναδικ6 απλ6 μ6-
ριo πρωτεivηζ, θα απαιτo6νταv 1o'za3 διoεκατoμμ6ρια xρ6vια, xρovικ6 διιi-
στημα πoU ηταν 243 τdξειξ μεγ6θoυζ μεγαλ6τερo απ6 τo διαθ€oιμo oε ox6-
ση με την ηλικ(α τηζ Γηζ. Τ6vισε 6τι αυτ6 τo μovαδικ6 μ6ριo απεQε πoλ6

336. ZΩΗ ΣΕ ΑΛΛoΥΣ KoΣMoYΣ
ατι6 τo vα αποτελε( τo (διo
ζωl] και ακ6μα περιoo6τερo απ6 τo vo απoτελε(
ανθρωπ6τητα. Kαι oε κdθε περ(τπωoη, ια1υρiαιηκε, oι v6μoι τωv πιΘαvoι]-
τωv πoυ ιo;ιioυν oτo φυoικ6 κ6oμo δεν εφαρμ6ζoνται oτα βιoλoγικd φαιν6-
μεvα. Mια υλιαtικη θεωρiα τoυ oιjμπαvιog δεν ηταv ικανoπoιητικl]. o du
Noiiy, 6πω9 και dλλoι, εixε τη διn] τoυ αvαγκαι6τητα πoυ αρνι6ταν oπoιoν-
δι]πoτε ρ6λo αιηv πιθαν6τητα: μελετιtivιαg τηv επιoτ]μη και τιq oυv€πει€q
τη9 κατ6ληξε oτo ουμπ6ραoμα 6τι nαυτ€g oι oυv€πειεq οδηγoιiv αvαπ6φευ-
κια oιηv ιδdα τoυ Θεo6,. Tα επιxειρ{μoτα τoυ du No0y διαμoρφιitνovταv
oε €να ευρστερo πλαiοιo μιαg αvι ηψηq εν6g nπρoκαΘoριoμ€νoυ πεπρωμ€-
νoυ τoυ αvΘριirπoυ) και ειχαν περιoo6τερη επ(δραοη απ6 6oη εixαν 6λα μα-
ζ( τα ιiλλα επιαιημονικιi dρθρα πoυ αoxoλorjvταv με τo θ6μα.
Στo δε6τερo μιo6 τoυ αιιilvα ενιoxσθηκε η dπoψη τηζ μικρ{q πιθαv6τη-
ταξ τυχα(αζ δημιoυργ(αg τηg ζω{q εξαιτ(αg τηg αιjξηoηg των γνιitoεωv για
την πoλυπλoκ6τητα τηζ ζωηζ. Mερικo( βιoλ6γoι, ακ6μα και εξωβιoλ6γoι,
dρxιoαν να δε(χνoUv αυξημενo εvδιαφfρον για την πιΘανdτητα να εμφαν[
oτηκε η ζωt] τυχα(α. o βιo1ημικ6g Norman Horowitz, οτην iδια εργαo[α
oτηv oπo(α €γρoψε 6τι oo μ6voq τρ6πo9 για να απαvτι]οoυμε oτo εριilτη-
μα για τη ζωt] εiναι να oυγκρ(νoυμε τη xημικ{ δoμτ] τηq εξωγΙiινηg ζωΙiq
με τη xημικι] δoμ{ τηg ζωt]g πιivω στη Γη), 6γραψε επ(oηq 6τι "Kdπoιoι
βιολ6γoι, και απ6 6οo γvωρ(ζ και ot περιoo6τερoι αoτρov6μoι πoυ ασΧo-
λoιivται με τo θ€μα, εκτιμo0v 6τι η πιθαν6τητα να ξεκ(vηoε