1. BİR KAZAN – KAZAN YAKLAŞIMI OLARAK FRANCHISING VE PAZAR BAŞARISINDAKİ ROLÜ

2. KAVRAMSAL AÇIDAN FRANCHISING Giderek yoğunlaşan rekabet ortamında güçlü olabilmek için pazarın her yerindeki tüketicilere ulaşabilmek zorunluluğu etkili bir dağıtım sistemi geliştirme zorunluluğunu gündeme getirmektedir. Dağıtım sisteminde sağlanacak başarı aynı zaman da pazara nüfus etmede elde edilecek başarı anlamına gelmektedir. Mal ve hizmetlerin üreticisi yada ana satıcısı konumunda olan aday işletme arasındaki ilişkiler aslında bir dağıtım sistemi tasarımıdır.

3. Franchising İngilizce bir kelime olmakla birlikte köken itibariyle Fransızca Affranchir kelimesinden gelmektedir. En kısa tanımlama ile imtiyaz verme demektir. Franchising kavramını açıklamaya yönelik birbirine benzeyen çok sayıda tanım geliştirilmiştir. Bu tanımlar arasındaki temel fark bazılarının oldukça detaylı olmasında ve bazılarında genel bir çerçeve çizmeye yönelmesindedir. Bu tanımların birisinde Franchising ,bir işletmenin diğer bir işletmeye malların üretme ve satma , hizmetlerini sunma ve ismini kullanma haklarını verdiği bir ticari ilişki olarak ele alınmaktadır.diğer bir kavrama göre Franchising bir işletme sistemi ve markasının belirli koşullar ve süreler altında bağımsız yatırımlara kullandırılmasına yönelik hakların sağlanması ve bu süreçte yönetim ve tedarik desteğinin söz konusu olduğu bir pazarlama uygulamasıdır.

4. Kısaca Franchising hem yeni pazara ulaşmak isteyen işletmelerin hem de pazara giriş sürecini kısaltmak ve mevcut tecrübelere dayanarak kısa sürede mükemmelleşmek isteyen adayların kazanacağı bir yapı sunmaktır. Temel felsefesi itibariyle, bütünüyle taraflar arasındaki iş birliğine ve ortak katkıyla dayanan Franchising bu yönüyle soğuk savaş dönemine ait bir kültürün ifadesi olan “kazan-kaybet” oyunlarından yeni küresel koşulların yansıması olan kazan-kazan oyunlarına geçişi ifade etmektedir.

5. FRANCHİSİNG SİSTEMİNİN UNSURLARI Franchising Sisteminde Taraflar Franchising sisteminin temeli ve unsuru; Pazar süreçlerine ilişkin çeşitli hakları elinde bulunduran ve bu hakların özel imtiyazlar yoluyla diğer işletmelere kullandırmak isteyen işletmeler ve bu imtiyazları elde etmek isteyen işletmelerin varlığıdır. Birinci grup Franchise-veren ve ikinci grup Franchise-alan gruptur. Franchise veren işletmenin müşterisi olarak Franchise alan işletmelerin sayısı konusunda bir sınırlama söz konusu değildir. Böylece, Franchise-veren temel hedef olan pazara nüfus etme yolunda en önemli aşama sağlanmış olacaktır.

6. Özgün Bir İşletme Sistemi Pazar başarısını ispatlamış bir işletmenin isminin temsil ettiği ve o işletmeye özgü olan “yönetim,üretim ve pazarlama tecrübelerinin” toplamı olarak ifade edilmektedir. Franchise Sistemi Franchısıng’in uygulama esaslarının net olarak belirlenmesi ve tarafları kendi spesifik hedeflerine başarıyla ulaştıracak çalışma kurallarının kesin olarak tanımlamasıdır.

7. FRANCHISING SİSTEMİNDE BAŞLICA ALTERNATİFLER Franchısıng sistemi pazarlama sürecinde dağıtım kanalı stratejisine ilişkin uygulamalı olarak temelde pazara nüfus etme hedefine taşımaktadır. Bu hedefe yönelik marka sahibi olan yada pazarda ismi bilinen işletmeler franchısıng sistemi yoluyla iki ana uygulama alternatifi arasında karar verme durumundadır.

8. Ürün ve Markaya İlişkin Franchising Markası tanınmış olan bir işletmenin diğer işletmelere markasını kullanma haklarını vermesini ürün ve marka franchising şeklinde tanımlanmaktadır. Ürün ve markanın pazarda daha çok noktaya ulaştırılmasının esas alındığını ve dağıtım kanalı faaliyetlerinin yaygın örnekleri; otomobil, akaryakıt, beyaz eşya, markalı giyim ve mağazaları tarafından sergilenmektedir.

9. İşletme Sistemine İlişkin Franchising işletme sistemi Franchising 5 ana unsura dayanmaktadır: Pazara sunulacak mal ve hizmetlere ve işletme tasarımlarına destek sağlayacak olan “şemsiye marka’’ Marka adını kullanması için franchise veren işletme tarafından franchise alan işletmeye verilecek izin Franchise veren tarafından tespit edilmiş ve başarısı kanıtlanmış Know-How ile sürekli bir destek ve eğitim hizmeti Franchise alan işletme tarafından ödenen “ sisteme giriş ücreti” ve bunun yanı sıra “royalty” olarak adlandırılan , sistem üyeliği sürdükçe yapılan düzenli ödemeler Franchise alan işletme tarafından, franchising faaliyetlerine konu edilen işletme sistemine yapılan yatırım ve bu varlıkların sahipliği

10. FRANCHISING SİSTEMİNİN GEREKLİLİĞİ Franchising sisteminin herhangi bir Pazar için gerekliliği, bu sistemi ortaya koyacağı temel fonksiyonlara bağlıdır. Franchising sisteminin ,işletmelere gerçekleştirmeyi vaat ettiği temel fonksiyonlara iki başlıkta toplamak mümkündür.Bunlar;kaynakların etkin kullanımı ve kıt kaynak problemine çözüm olarak ifade edilebilir. Kaynakların Etkin Kullanımı Franchise veren işletme her ne kadar üstün bir işletme sistemine ve pazarda güçlü bir konuma sahipte olsa,”kaynakların etkin kullanımı” tüm işletmeler için sürekli gündemde olan bir konudur. Kaynakların etkin kullanımı bağlamında ölçek ekonomileri ile faaliyet göstermeyi başarabilmek rekabet avantajı yolunda başlıca aşamalardan birinin gerçekleştirilmesi demektir.

11. Kıt Kaynak Problemine Çözüm ve Girişimcilik Üzerindeki Teşvik Kaynak kıtlığı problemi hem işletmeleri hem de toplumu doğrudan ilgilendiren sonuçlar üretmektedir. Franchising sistemi elindeki kıt kaynaklarla fiyat göstermeye çalışan işletmelere,daha büyük kaynaklarla aktif bir iş birliği yapma olanağını sunan bir yapılanma önerisidir. Böylece Franchising sistemi, yeni girişimcileri destekleyerek bir yandan ekonomik hayatın canlanmasını gündeme getirmekte ve diğer yandan da onları cesaretlendirerek yeni pazar fırsatlarına kapı aralamaktadır.

12. FRANCHİSİNG SİSTEMİNİN GETİRDİĞİ AVANTAJLAR VE SAKINCALAR Franchising sistemi, birbirini tamamlayıcı nitelikteki işletmelerin bir araya gelmesini öngören bir tasarım ortaya koyduğu için, sinerjik bir yapılanma önerisi olarak da tarif edilebilir. Bununla birlikte sistem baştan sona bir bütün olarak ele alındığında, farklı karakterdeki işletmelerin bir araya gelmesi ve bunların farklı kültürel faktörlerden beslenme olasıkıları, sistemin mükemmel bir biçimde işleyebilmesi açısından sakıncalar oluşturabilecektir. Franchising sisteminde taraflar farklı konumlarda bulunduklarından, sistemin getireceği avantaj ve sakıncalar her iki taraf içinde farklılaşacaktır.

13. FRANCHİSE – VEREN AÇISINDAN AVANTAJLAR VE SAKINCALAR Franchise – veren işletmeler; üstün ve başarısını kanıtlamış bir işletme sistemine sahip, pazarda bilinirliği olan bir ismi elinde bulunduran ve kurumsal işleyiş prensiplerini uygulayan işletmelerdir. Franchise – veren işletme finansal olarak ne kadar güçlü olursa olsun, rekabet avantajı yaratabilmek için en kıymetli üretim faktörlerinden biri olan sermayenin etkin kullanımını sağlamak ve süreç maliyetlerini en alt düzeye indirmek zorundadır.

14. Franchise – alan işletmeler sisteme girerken başlangıç ücreti ödediklerinden ve daha sonrada düzenli ödemeler yapacaklarından ,Franchise - veren işletme için büyümenin finansmanında önemli bir kaynak durumundadır. Franchise - veren işletme, isim ve markasının kullanım hakkını vermekle aslında pazarın değişik bölgelerinde kendisi adına iş yapan temsilciler atamaktadır. Franchise - alan işletmelerin olası başarısızlıkları yada sunum süreçlerinde yaptıkları hatalar doğrudan ana işletmeye de yansıyacaktır.

15. FRANCHİSE – ALAN AÇISINDAN AVANTAJ VE SAKINCALAR Franchise – alan işletmeleri bir Franchising sistemine dahil olma yönündeki istek ve gönüllülükleri ve ulaşmak istedikleri hedefler aynı zamanda sistemin sunduğu avantajların neler olduğu konusunda da fikir vericidir. Franchise – alan işletmeler için sistemin sunduğu en temel avantaj , önceden geliştirilmiş ve başarısı kanıtlanmış bir işletme sistemi bilgisine en kısa yoldan ulaşabilmektir.

16. Franchise – alan işletmeler için en önemli sakıncası, Pazar süreçlerinde insiyatiflerinin en alt düzeye inmesidir. Olası herhangi bir nedenle Franchise zincirinin herhangi bir halkasında ortaya çıkabilecek bir olumsuzluk,zincirde yer alan tüm Franchise – alıcılarını olumsuz yönde etkileyecektir.

17. DÜNYADA VE TÜRKİYEDE FRANCHİSİNG UYGULAMALARI Orta çağda kralların asker toplayabilmek için belli bölgelerde baronlara sağladıkları vergi imtiyazları şeklinde ortaya çıkan Franchising , ticari bir sistem olarak 18.yy’da İngiltere’de bar sahipleri ve bira üreticileri arasında yapılan anlaşmalar ile ortaya çıkmıştır.bununla birlikte Franchising sisteminin dünya pazarında tanınması ve yaygınlaşması Amerikan menşeli işletmeler aracılığı ile gerçekleşmiştir.sistem ilk olarak ABD pazarında yaygınlaşmaya başlamıştır.

18. Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz  Hazırlayanlar: Songül ÖZDEMİR Rabiye GÜNDÜZ Mert BİRLİ