Naim Hoxha L igjërues në Fakultetin Ekonomik dhe Teknik KOMTEL PE hoxhanaim @gmail.com Bazat e të  D hënave -  Baza
Bazat e të dhënave Fajllat   Bazat hierarkike Bazat rrjet Struktura B-tree  Gjuhet e gjenerates III  Bazat relacionale  R DBMS Oracle, MS SQL Server, DB2 SQL gjuhë e gjeneratës IV
Qasja fleksibil e   Ndërlidhja e   shfrytëzuesit   Veglat për përdorim dhe menaxhim  ( USer interface ).  Help dhe manuale t ë  shumta Gjuha standarde për  menaxhim  të bazava është  SQL  ( Structured Query Language )  ANSI standard . Gjenerator i raporteve  ( report generator )  Gjenerator i formave ( screen generator  ). Gjenerator i kerkesave ( query generator)
Integriteti i të dhënave  Korrektesia në momentin e gjenerimit Menaxhimi me përkufizime, vlera të paracaktuara Relacionet dhe ngurtësia e të dhënave Ndërlidhja me qelësa Përdorimi i tabelave ndihmëse Evitimi i shumëkuptueshmërive dhe variacioneve - Prishtine -Prishtinë -Prishtina -Pristinë
Siguria e të dhënave  Mbrojt a e  të dhëna ve  nga qasja e paautorizuar  S isteme të ndryshme të parullave  Password – ID Niveli i SO (Windows) Niveli I Sistemit te Bazes Niveli aplikativ M bro jtja   nga  destruksionet e paparapashme (vis major): vërshimi, flaka, etj. Veglat per  backup  dhe  restore Backup - fast recovery RBS Role Based Security CAS Code Access security  Digital signature
Pavarësia e të dhënave  Crystal Report MS Access MS Excel SQL Transparenca e DBMS dhe standardizimi  ANSI
Zvoglimi dhe eliminimi i redundancës - përsëritjes Parimi i vendosje se te dhënave vetëm një herë. Perseritja si punë shtesë Redudanca si burrim i konfuzionit  -gabimeve Redudanca si pengesë e centralizimit dhe unifikimit
Shfrytëzimi i njëkohshëm i të dhënave nga shumë   shfrytëzues  Puna e njëkohshme dhe problemet Evitimi i konflikteve logjike dhe afariste Platforma e centralizuar  Autorizimet Gjuhët
Standardizimi dhe ndërlidhja e të dhënave   Tabelat ndihmese Kombot dhe listat renëse
Ngritja e produktivitetit   dhe shpejtesia e pergjegjes Programimi me i lehtë me SQL  Krijimi i shpejtë i View dhe reporteve  Gjuhët e gjeneratës IV vs gjenerata III Shpejtësia e përgjegjes brenda  n  sec
Ç’është projekti ? Projekti është ndërmarrje e përkohëshme dhe e fundshme e aktiviteteve dhe veprimeve për ti realizuar kërkesat dhe qëllimet e caktuara
Përmbajtja  – Çka do te krijoje projekti ? Çka do te fitoje përfituesi ? Perkufizimet e projekteve  Koha  – Sa do te zgjasë projekti ? Çmimi  – Sa do te kushtoje projekti ? Projekti është ndërmarrje e përkoheshme dhe e fundshme e aktiviteteve dhe veprimeve për ti realiziuar kërkesat dhe qellimet e caktuara  Çmimi Përmbajtja Koha
Realizimi i projektit Qëllimet afariste Organizimi afarist Proceset afariste Të dhënat afariste Sistemi informatik Bazat e të dhënave Aplikacionet afariste Proceset afariste Qëllimet afariste Definimi i kerkesave - TOR   Analiza  Top Down Implementimi Botom-Up Modelimi dhe disejnimi
Modelimi i Bazave Relacionale të të dhënave Faza Aktivitetet kryesore Qëllimet Definimi i kërkesa  Definimi i kërkesave dhe nevojave të informatave Përcaktimi i qëllimeve, gatishmërisë së të dhënave, përdorimit të të dhënave, formatit dhe kalkulimeve Disenjimi logjik i bazës Identifikimi i entiteteve të rëndësishme Definimi i atributeve  të entiteteve Grupimi i entiteteve në klasa entitetesh Identifikimi i relacioneve ndërmjet entiteteve Normalizimi i relacioneve Lidhja e entiteteve me qëllime të caktuara. Standardizimi i emërtimeve dhe formateve Definimi i burimeve i të dhënave Identifikimi i bartësve të të dhënave Përcaktimi i karakteristikave identifikuese Përcaktimi i natyrës së relacioneve 1:1, 1:M, M:M.  Reduktimi i redundancës dhe eliminimi i anomalive Disenjimi fizik i bazës Implementimi i sistemit të mbështetur në bazë Realizimi i disenjit logjik në pajimet kompjuterike
SOFTWARE DEVELOPMENT LIFE CYCLE  Integrimi  dhe testi Kodimi dhe testimi Disejnimi i Softverit Analiza  e kërkesave  Softveri Testi per pranimin formal FCA PCA PDR CDR TRR ORR SSR SWDLC Waterfall Model* Metodologjia e projektit
INICIALE Grupet e proceseve PLANIFIKIMI EGZEKUTIMI MBIKQYRJA DHE KONTROLLI PËRMBYLLJA
Inicializimi Përmbyllja BËRE Plan Kontrollo Vepro Cikli i proceseve sipas Shewhartit
Përmbajtje e projektit Integrimi Përmbajtja Koha Çmimi Cilësia Burimet njerëzore Komunikimi Risku Prokurimi
UML Use Case - OOD
UML Data Flow Diagram
Platforma Sistemi operativ Unix Sistem i centralizuar -plotesisht Te gjitha stacionet punues i shfrytezojne resurset e serverit Ne rast te keputjes se lidhjes nuk mund te kryej kurfar pune. Local Server Work Station Work Station Work Station Work Station Main Server prapa
Platforma Sistemi operativ Windows Sistem i centralizuar - replika Punon me te dhenat interne deri ne rimekembjen e lidhjes Shfrytezon resurset vetanake Local Server Work Station Work Station Work Station Work Station Main Server prapa
Problemet tjera  Autorizimet e shfrytëzuesve Shumë gjuhësia Implementimi i sistemit  Migrimi i te dhënave  Resurset Humane  - Trajnimi dhe udhëzimet për pune Mirëmbajtja  – vetanake /  ndërmarrjet tjera Zhvillimi – adaptimi ne kushtet e reja legjislative e teknologjike Hardveri – R r jeti – Sistemi operativ Unifikimi – Standardizimi (Web – Portall)

2. Bazat

  • 1.
    Naim Hoxha Ligjërues në Fakultetin Ekonomik dhe Teknik KOMTEL PE hoxhanaim @gmail.com Bazat e të D hënave - Baza
  • 2.
    Bazat e tëdhënave Fajllat Bazat hierarkike Bazat rrjet Struktura B-tree Gjuhet e gjenerates III Bazat relacionale R DBMS Oracle, MS SQL Server, DB2 SQL gjuhë e gjeneratës IV
  • 3.
    Qasja fleksibil e Ndërlidhja e shfrytëzuesit Veglat për përdorim dhe menaxhim ( USer interface ). Help dhe manuale t ë shumta Gjuha standarde për menaxhim të bazava është SQL ( Structured Query Language ) ANSI standard . Gjenerator i raporteve ( report generator ) Gjenerator i formave ( screen generator ). Gjenerator i kerkesave ( query generator)
  • 4.
    Integriteti i tëdhënave Korrektesia në momentin e gjenerimit Menaxhimi me përkufizime, vlera të paracaktuara Relacionet dhe ngurtësia e të dhënave Ndërlidhja me qelësa Përdorimi i tabelave ndihmëse Evitimi i shumëkuptueshmërive dhe variacioneve - Prishtine -Prishtinë -Prishtina -Pristinë
  • 5.
    Siguria e tëdhënave Mbrojt a e të dhëna ve nga qasja e paautorizuar S isteme të ndryshme të parullave Password – ID Niveli i SO (Windows) Niveli I Sistemit te Bazes Niveli aplikativ M bro jtja nga destruksionet e paparapashme (vis major): vërshimi, flaka, etj. Veglat per backup dhe restore Backup - fast recovery RBS Role Based Security CAS Code Access security Digital signature
  • 6.
    Pavarësia e tëdhënave Crystal Report MS Access MS Excel SQL Transparenca e DBMS dhe standardizimi ANSI
  • 7.
    Zvoglimi dhe eliminimii redundancës - përsëritjes Parimi i vendosje se te dhënave vetëm një herë. Perseritja si punë shtesë Redudanca si burrim i konfuzionit -gabimeve Redudanca si pengesë e centralizimit dhe unifikimit
  • 8.
    Shfrytëzimi i njëkohshëmi të dhënave nga shumë shfrytëzues Puna e njëkohshme dhe problemet Evitimi i konflikteve logjike dhe afariste Platforma e centralizuar Autorizimet Gjuhët
  • 9.
    Standardizimi dhe ndërlidhjae të dhënave Tabelat ndihmese Kombot dhe listat renëse
  • 10.
    Ngritja e produktivitetit dhe shpejtesia e pergjegjes Programimi me i lehtë me SQL Krijimi i shpejtë i View dhe reporteve Gjuhët e gjeneratës IV vs gjenerata III Shpejtësia e përgjegjes brenda n sec
  • 11.
    Ç’është projekti ?Projekti është ndërmarrje e përkohëshme dhe e fundshme e aktiviteteve dhe veprimeve për ti realizuar kërkesat dhe qëllimet e caktuara
  • 12.
    Përmbajtja –Çka do te krijoje projekti ? Çka do te fitoje përfituesi ? Perkufizimet e projekteve Koha – Sa do te zgjasë projekti ? Çmimi – Sa do te kushtoje projekti ? Projekti është ndërmarrje e përkoheshme dhe e fundshme e aktiviteteve dhe veprimeve për ti realiziuar kërkesat dhe qellimet e caktuara Çmimi Përmbajtja Koha
  • 13.
    Realizimi i projektitQëllimet afariste Organizimi afarist Proceset afariste Të dhënat afariste Sistemi informatik Bazat e të dhënave Aplikacionet afariste Proceset afariste Qëllimet afariste Definimi i kerkesave - TOR Analiza Top Down Implementimi Botom-Up Modelimi dhe disejnimi
  • 14.
    Modelimi i BazaveRelacionale të të dhënave Faza Aktivitetet kryesore Qëllimet Definimi i kërkesa Definimi i kërkesave dhe nevojave të informatave Përcaktimi i qëllimeve, gatishmërisë së të dhënave, përdorimit të të dhënave, formatit dhe kalkulimeve Disenjimi logjik i bazës Identifikimi i entiteteve të rëndësishme Definimi i atributeve të entiteteve Grupimi i entiteteve në klasa entitetesh Identifikimi i relacioneve ndërmjet entiteteve Normalizimi i relacioneve Lidhja e entiteteve me qëllime të caktuara. Standardizimi i emërtimeve dhe formateve Definimi i burimeve i të dhënave Identifikimi i bartësve të të dhënave Përcaktimi i karakteristikave identifikuese Përcaktimi i natyrës së relacioneve 1:1, 1:M, M:M. Reduktimi i redundancës dhe eliminimi i anomalive Disenjimi fizik i bazës Implementimi i sistemit të mbështetur në bazë Realizimi i disenjit logjik në pajimet kompjuterike
  • 15.
    SOFTWARE DEVELOPMENT LIFECYCLE Integrimi dhe testi Kodimi dhe testimi Disejnimi i Softverit Analiza e kërkesave Softveri Testi per pranimin formal FCA PCA PDR CDR TRR ORR SSR SWDLC Waterfall Model* Metodologjia e projektit
  • 16.
    INICIALE Grupet eproceseve PLANIFIKIMI EGZEKUTIMI MBIKQYRJA DHE KONTROLLI PËRMBYLLJA
  • 17.
    Inicializimi Përmbyllja BËREPlan Kontrollo Vepro Cikli i proceseve sipas Shewhartit
  • 18.
    Përmbajtje e projektitIntegrimi Përmbajtja Koha Çmimi Cilësia Burimet njerëzore Komunikimi Risku Prokurimi
  • 19.
  • 20.
  • 21.
    Platforma Sistemi operativUnix Sistem i centralizuar -plotesisht Te gjitha stacionet punues i shfrytezojne resurset e serverit Ne rast te keputjes se lidhjes nuk mund te kryej kurfar pune. Local Server Work Station Work Station Work Station Work Station Main Server prapa
  • 22.
    Platforma Sistemi operativWindows Sistem i centralizuar - replika Punon me te dhenat interne deri ne rimekembjen e lidhjes Shfrytezon resurset vetanake Local Server Work Station Work Station Work Station Work Station Main Server prapa
  • 23.
    Problemet tjera Autorizimet e shfrytëzuesve Shumë gjuhësia Implementimi i sistemit Migrimi i te dhënave Resurset Humane - Trajnimi dhe udhëzimet për pune Mirëmbajtja – vetanake / ndërmarrjet tjera Zhvillimi – adaptimi ne kushtet e reja legjislative e teknologjike Hardveri – R r jeti – Sistemi operativ Unifikimi – Standardizimi (Web – Portall)