1. 1
Монгол улсын их дээд сургуулиудын компьютерийн ухааны
чиглэлээр дээд боловсролтой мэргэжилтэн бэлтгэх сургалтын
хөтөлбөр, олон улсын туршлага, хандлага
Эрдэм шинжилгээний хурaл
Монгол Улсын Их Сургууль
Математик Компьютерийн Сургууль
(2009.12.12)

2. 2
Хурлын зохион байгуулах хороо:
1. Д.Гармаа, МУИС, МКС
2. Б.Нэргүй, МУИС, МКС
3. Ш.Нямбаа, МУИС, МКС
4. Ш.Уянга, МУИС, МКС
5. О.Отгоннаран, МУИС, МКС
6. А.Амарзаяа, МУИС, МКС
7. Н.Мөнхцэцэг, МУИС, МКС
8. Л.Мөнхтуяа, МУБИС, КМТС
9. Н.Оюун-эрдэнэ, МУИС, МТС
10. А.Алтангэрэл, ШУТИС, ХМТС
11. С.Байгальтөгс, ШУТИС, КТМС

3. 3
Агуулга
Компьютер, мэдээллийн технологийн чиглэлийн хичээлийн сургалтын орчин үеийн чиг хандлага...... 4
Мэдээллийнтехнологийнсалбарын ACM(AssociationforComputingMachinery)-нхөтөлбөрийг
Монголын их дээд сургуулиудын хөтөлбөртэй харьцуулсан судалгаа .................................................. 5
Монгол улсыних дээдсургуулийнПрограмхангамжийн инженербэлтгэх сургалтынхөтөлбөрийн
агуулгын тохироцийг тодорхойлох тухайд (МУИС-ийн МКС-ийн сургалтын хөтөлбөрөөр жишээлж).... 8
Компьютерийн ухааны дээд боловсрол олгох сургалтын стандарт ба түүний зарим асуудлууд............ 9
МэдээллийнТехнологийнИнженерийнСуурьШалгалт,Компьютерийнухааныдээдболовсрол олгох
сургалтын стандартын агуулгуудын харьцуулсан судалгаа...................................................................10
EVALUATION ON ICT EDUCATION CONTENTSLINKAGESIN GENERAL ANDTERTIARY EDUCATION OF
MONGOLIA ...........................................................................................................................................13
Мэдээллийнтехнологи,програмхангамжийнчиглэлээрих дээдсургуультөгсөгчдийн мэдлэг,
чадварын талаар сэтгэл ханамжийн судалгааны тайлан ......................................................................18
Монгол улсад мэдээллийнтехнологийнчиглэлээр мэргэжилтэнбэлтгэдэгих дээдсургуулиудын
сургалтын макро орчинд хийсэн дүн шинжилгээ.................................................................................19
Мэдээлэл зүйн сургалтаар асуудал шийдвэрлэх арга барил төлөвшүүлэх арга зүй.............................23
Технологийндавууталыгашигланалсын зайн сургалтыншинэ аргыг турших нь: Технологийн
тусламжтайгаар боловсролын хүртээмжийг тэгшитгэх боломж...........................................................26
“ЮүЭсАй” сургуулийн сургалтын цахим орчин.....................................................................................29
Сургалтын шинэ технологи буюу виртуальлаборатори........................................................................31
Зааварчилгааны дизайны онолд үндэслэн сургалтын үр ашигтай электрон материал бүтээх нь.........33
Нээлттэй програмхангамжийг боловсролын салбарт ашиглах нь........................................................36
е-Сургалтын хуваарилагдсан систем байгуулах зарчмын асуудалд......................................................37
E-Learning Model Based On Semantic Web Technology...........................................................................40
Монгол улсад програмист бэлтгэх, програмхангамжийн.....................................................................44

4. 4
Компьютер, мэдээллийн технологийн чиглэлийн хичээлийн сургалтын
орчин үеийн чиг хандлага
А.Амарзаяа, МУИС, МКС
zaya_math@yahoo.com
1970-аад оны сүүл үеэс Монгол улсын их, дээд сургуулиудад тооцооллын машин ашиглан тооцон
бодох арга, алгоритм, машины хэл үзэж эхэлсэн нь энэ чиглэлийн сургалт, эрдэм шинжилгээний ажил
манай улсад хөгжин дэлгэрэх эхлэл болсон юм. Өнгөрсөн хугацаанд тусдаа бие даасан салбар болон
хөгжиж ирлээ. Компьютер, мэдээллийн технологийн салбарын хурдацтай хөгжил, тэдгээрийн бизнес
болоод өдөр тутмын амьдралд хэрэглэх хэрэглээ улам бүр өсөн нэмэгдэж буй зэргээс хамааран энэ
чиглэлийн мэргэжлийн боловсролын сургалтын чанарыг дээшлүүлэх, сургалтын хөтөлбөр хийгээд
агуулгыг байнга шинэлэг байлгах хэрэгцээ шаардлага зөвхөн манай улсын дээд, дунд, тусгай
боловсролын хувьд бус дэлхийн бусад орнуудын өмнө тавигдаж байна. Өдгөө олон улсын, нэр хүнд
бүхий мэргэжлийн нийгэмлэг, холбоодоос компьютер, мэдээллийн технологийн сургалтын
төлөвлөгөөг шинэчлэх, боловсруулах талаарх арга зүйн зөвлөмж, зөвлөгөө боловсруулах зэрэг ажлыг
олон улсын хэмжээнд хамтран хэрэгжүүлж эхэлснээс хойш олон жилийн нүүр үзэж байна. ACM
(American Computing Machinery), AIS (Association for Information Systems) болон Computer Society,
Institute of Electric and Electronic Engineers (IEEE-CS) зэрэг байгууллагуудаас хамтран гаргасан
сургалтын төлөвлөгөөний зөвлөмжийн үзэл баримтлал, хандлагын тухай товч танилцуулъя. Эдгээр
салбарыг бүхэлд нь “computing” буюу “тооцоолол” гэж нэрлээд байгаа бөгөөд бид цаашид
орчуулгагүйгээр “компьютинг” хэмээн нэрлэх болно. ACM байгууллагаас K12 буюу бага, дунд, ахлах
ангийн 12 жилийн сургалттай боловсролд зориулсан компьютерийн ухааны сургалтын хөтөлбөр,
хөтөлбөр боловсруулах зөвлөмжийг гаргасан нь манай улсын боловсрол судлаачид, бодлого
боловсруулагчдын хувьд чухал гарын авлага болж байна. Уг зөвлөмжид Компьютерийн ухаан
(Computer Science), Компьютерийн инженерчлэл (Computer Еngineering), Мэдээллийн систем
(Information Systems), Мэдээллийн технологи (Information Technology), Програмчиллын инженерчлэл
(Software Engineering) зэрэг мэргэжлийн хичээлийн үлгэрчилсэн хөтөлбөр, хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх
зөвлөмж, хичээлүүдийн агуулга, хоорондын холбоо зэргийн тухай дурдсаны дотор мэргэжил тус
бүрээр төгсөгч онол, хэрэглээний аль салбарт ажил эрхлэхийг графикаар дүрсэлсэн нь сонирхолтой
байдаг.
Ийм төрлийн графикууд нь багш сурган хүмүүжүүлэгч, суралцагч оюутан, шинээр элсэн
суралцагчдад чухал хэрэгцээтэй гарын авлага болно. Их дээд сургууль, багш сурган хүмүүжүүлэгчид,
мэргэжлийн тэнхмийн зүгээс хэрэглээний технологийг онолын болон хэрэглээний түвшинд аль
алинд нь түлхүү авч үздэг ч байгууллагын асуудалд бага ач холбогдол өгдөг програмчиллын
инженерүүдэд ямар төрлийн хичээлийг түлхүү оруулах вэ гэдгийг шийдэхэд дээрх график тусална.
Түүнчлэн ирээдүйд хэрэглээнээс илүү онолын чиглэлээр суралцах, ажиллах сонирхолтой суралцагч
ямар мэргэжлийн ангид элсэн орвол зохистойг шийдэхэд ийм график тусална. Ийм графикуудад
үндэслэн дээрх мэргэжлүүдийн сургалтын төлөвлөгөөг боловсруулах, хичээл хоорондын ялгааг
тогтоох боломжтой. Энэ асуудлын талаар бид энэхүү илтгэлдээ авч үзэх болно.
Мөн судалгааны явцад Сингапурын Их Сургууль, Наняны Технологийн Их Сургууль, Кореа Их
Сургууль, КАИСТ,Хунаны Их Сургууль гэх мэт гадаад улсыних сургуулиуд дээр дурьсдан
мэргэжлээр сургалтын хөтөлбөрөө хэрхэн боловсруулдаг туршлагуудын талаар авч үзэх болно.

5. 5
Мэдээллийн технологийн салбарын ACM (Associationfor
Computing Machinery)-н хөтөлбөрийг Монголын ихдээд
сургуулиудын хөтөлбөртэй харьцуулсан судалгаа
Н.Мөнхцэцэг, О.Отгоннаран
МУИС.МКС moogmonkhoo_n@yahoo.com, ona@num.edu.mn
Мэдээллийн технологийн салбар
Мэдээллийн Технологи бол дамжуулж байгаа мэдээлэлд нь биш технологид нь анхаардаг. МТ бол
шинэ, хурдан хөгжиж буй салбар, бизнесийн болон бусад байгууллагуудын өдөр тутмын хэрэгцээнд
тохирсон (олон нийтэд тохирсон) практик-амьдралд ойр хариулт өгдөг салбар юм.
Мэдээллийн технологийн салбарт үздэг хичээлүүд
 ACM-н (IT 2008 curriculum) Мэдээллийн технологийн салбарт судлахад санал болгосон
хичээлүүдийг Монголын их дээд сургуулиуд (MУИС.МКС мэдээллийн систем, МУИС.МТС
сүлжээний инженер, КТМС мэдээллийн систем) ангиудын хөтөлбөртэй харьцуулсан
судалгааг эхний хувилбараар хийсэн.Судалгааг хийхдээ хавсралт 1(IT2008.xls файл)-н хүснэгт
1 д судалгаанд хамрагдаж байгаа сургуулиудад уг хичээл орж байгаа эсэхийг oюутны гарын
авлага-т тулгуурлан гаргасан.
 Судалгаанд 3 сургуулийг хамруулан Information Technology 2008 Curriculum-н тухайн багцад
багтаж байгаа хичээлүүд бүгд багтаж байвал 5 оноо өгнө.(ACM тухайн хичээлийг үнэлэхдээ 5
оноо өгдөг.)
 Хэрвээ зарим нь орж байвал хувилах арга хэрэглэсэн.(Жнь:Аль нэг бүлэг 8 хичээлтэй бөгөөд
харьцуулж үзэж байгаа аль нэг сургуульд 4 хичээл нь орж байвал 5/8*4=2.5 гэсэн оноог тавьж
хавсралт 1 хүснэгт 2-г гаргав. )
INDEX Body of knowledge MKS KTMS MTS
ITF Information Technology Fundamentals (25 core hours) 5 5 5
HCI Human Computer Interaction (20 core hours) 2.8 0.7 2.8
IAS Information Assurance and Security (23 core hours) 3.5 4 2
IM Information Management (34 core hours) 4.1 4.1 2.5
IPT Integrative Programming & Technologies (23 core hours) 4.1 2.8 2.8
MS. Math and Statistics for IT (38 core hours) 2.1 4.2 2.1
NET Networking 4.1 4.1 4.1
PF. Programming Fundamentals (38 core hours) 5 5 5
PT. Platform Technologies 1.6 2.5 0.8