1. Η «τρύπα» του όζοντος

2. Τι είναι το ΟΖΟΝ : Είναι μόριο που αποτελείται από 3 άτομα Οξυγόνου Ο 3 Το γνωστό μας πολύτιμο Οξυγόνο είναι διατομικό μόριο Ο 2

3. Το καλό μας Οξυγόνο! Το οξυγόνο έχει την μεγαλύτερη σταθερότητα όταν είναι ενωμένο με τον εαυτό του. Ο 2 . Σ’αυτήν την μορφή : μπορούμε να το αναπνεύσουμε, καίει τις ουσίες για να μας δώσει ενέργεια, αλλά και μας …γερνάει

4. «ΚΑΛΟ ΟΖΟΝ» Το χαρακτηρίζουμε «καλό», γιατί μας προφυλάσσει από τις βλαβερές ακτίνες του ήλιου Κακό θεωρείται όταν σχηματίζεται σε μικρό υψόμετρο, κοντά στην επιφάνεια της γης, γιατί είναι πολύ πιο δραστικό από το αναπνεύσιμο οξυγόνο και γιαυτό, επικίνδυνο, τοξικό για τα έμβια όντα, με τα οποία έρχεται σε επαφή

5. ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ; Βρίσκεται στα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας (τροπόσφαιρα, στρατόσφαιρα) σε αναλογία 3 μόρια όζοντος ανα 10 εκατομ. Μόρια αέρα

6. Η γήινη ατμόσφαιρα Χρήσιμη??? Είναι πηγή CO 2 , O 2 , N 2 Μεταφέρει το νερό Απορροφά το μεγαλύτερο μέρος της κοσμικής ακτινοβολίας Καταστρέφει τους μετεωρόλιθους που βομβαρδίζουν την γή (πεφταστέρια) Σύσταση «ξηρής» ατμόσφαιρας Ν 2 78% Ο 2 21% Ar 1% CO 2 0,04%

7. ΟΖΟΝ :Πόσο είναι? Η συγκέντρωσή του μετράται σε μονάδες Dobson ( Dobson units - DU) 1 DU = 0 , 01 mm πάχος στιβάδας καθαρού όζοντος σε πίεση 1 atm και θερμοκρασία 0 o C

8. Οι ζώνες της ατμόσφαιρας Πηγή : http://www.atm.ch.cam.ac.uk

9. Τροπόσφαιρα : Είναι η περιοχή όπου δημιουργούνται όλα τα μετεωρικά φαινόμενα (άνεμος, βροχή, χιόνι) ύψος: 0-15 km (εξαρτάται από την εποχή και το γεωγραφικό πλάτος) περιέχει το 85% της μάζας της ατμόσφαιρας Όσο αυξάνεται η απόσταση από τη γη, τόσο ελαττώνεται η θερμοκρασία

10. Αεροπλάνααααα… και μπαλόνιαααα!!!!! Κινούνται σ’αυτά τα ύψη και η εξωτερική θερμοκρασία, όπως την δείχνουν οι οθόνες στους επιβάτες των αεροπλάνων, κατεβαίνει στους –50 βαθμούς Κελσίου,

11. Στρατόσφαιρα 15-50 km η περιοχή που βρίσκεται ανάμεσα στα ύψη που η θερμοκρασία παρουσιάζει αναστροφές Ξεκινά από το σημείο που η θερμοκρασία σταματάει για 1η φορά να μειώνεται καθώς αυξάνει το ύψος

12. Μεταβολή όζοντος-θερμοκρασίας σε σχέση με το υψόμετρο τροπόσφαιρα Αύξουσα συγκέντρωση οζοντος Μεταβολή θερμοκρασίας αυξανομένου του ύψους

13. Τυπικές συγκεντρώσεις όζοντος 250 DU στους τροπικούς (δηλ.θυμίζουμε: 2,5 mm) 350 DU στα μέσα γεωγραφικά πλάτη 450 DU στους πόλους Μέγιστη τιμή : Αρχές της άνοιξης Ελάχιστη τιμή : το φθινόπωρο

14. Εποχική διακύμανση του όζοντος (γεωγραφικά πλάτη 35-60 ο Βόρεια) Πηγή: C. Baird, “Environmental Chemistry”, 2nd ed. φθινόπωρο

15. Η ΣΤΙΒΑΔΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ Αποτελεί τη φυσική ασπίδα της γης γιατί συγκρατεί την επικίνδυνη υπεριώδη ( UV ) ακτινοβολία Η πρώτη αναφορά για «τρύπα του όζοντος» στην Ανταρκτική γίνεται το 1984

16. ΤΡΥΠΑ?!?! Κάθε σημείο στο οποίο η συγκέντρωση του όζοντος είναι χαμηλότερη απο 220 μονάδες Dobson , θεωρείται ως τμήμα της « τρύπας του όζοντος »

17. Η ΤΡΥΠΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΑΡΚΤΙΚΗ

18. Εμφάνιση και αύξηση της τρύπας όζοντος στην Ανταρκτική

19. Η αρχή της ιστορίας… Ανταρκτική Παρατηρητήριο British Antarctic Survey Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80 είχε χαθεί το ~50% του Ο 3

20. ΓΙΑΤΙ ΣΤΗΝ ΑΝΤΑΡΚΤΙΚΗ ; Κατά τη διάρκεια του κρύου σκοτεινού πολικού χειμώνα, σχηματίζονται στρατοσφαιρικά σύννεφα πάγου, όταν η θερμοκρασία αγγίζει -78 ο C. Αυτά είναι υπεύθυνα για χημικές αλλαγές που υποβοηθούν την παραγωγή δραστικών ατόμων χλωρίου και βρωμίου. Οταν ο ήλιος ξαναγυρίζει την άνοιξη του Νοτίου ημισφαιρίου, αυτά συντελούν στην γρηγορότερη καταστροφή του όζοντος. Γιατί το ίδιο δεν συμβαίνει και στο Βόρειο Πόλο; Γιατί εκεί δεν διαρκεί τόσο πολύ ο χειμώνας ούτε κατεβαίνει τόσο η θερμοκρασία

21. ο Είναι η ενέργεια που μας στέλνει με μορφή κυμάτων Η ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ είναι πιο αριστερά από το ορατό φως (μετά το ιώδες) και γι αυτό λέγεται ΥΠΕΡΙΩΔΗΣ ακτινοβολία. Οι ακτίνες του Ήλιου

22. Το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα http://ethel.as.arizona.edu Όταν η «φυσαρμόνικα» είναι πολύ πυκνή, (=μεγάλη συχνότητα), τότε η ενέργεια είναι μεγάλη Υπεριώδης λέγεται η αριστερά του ορατού φάσματος, ακτινοβολία

23. . Η UV A έχει μήκος κύματος 320 Η UV B 280 H UV C 200 Αρα η UV c είναι η πιο επικίνδυνη αλλά όπως φαίνεται από το σχήμα δεν περνάει στην ατμόσφαιρα Η υπεριώδης UV χωρίζεται σε 3: UV A , UV B, UV C

24. Συγκεντρώσεις Ο 3 – ακτινοβολία UV ( βόρειο ημισφαίριο ) Πηγή : http://www.temis.nl

25. Κίνηση Όζοντος Χρόνος ζωής ενός μορίου Ο 3 Σε υψόμετρο 30 km: 30 min ( Ενώ το 0 2 είναι το σταθερό ) Το όζον σχηματίζεται, καταστρέφεται και ξανασχηματίζεται διαρκώς κατά τη διάρκεια της ημέρας Ο 3 + φωτόνιο UV ( λ<320 nm) -> Ο 2 * + Ο*

26. Ποιος καταστρέφει το Όζον!!!! Μηχανισμός αντίδρασης με καταλύτη Χ : Χ + O 3  ΧΟ + O 2 ΧΟ + Ο  Χ + O 2 -------------------------------- O 3 + Ο  2O 2 O 2 +hv  O+ O

27. ? Η ανθρώπινη δραστηριότητα σε σπίτια και εργοστάσια δημιουργεί τους χλωρο- -φθοράνθρακες ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΟΙ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ

28. Ηλιος καλός, ήλιος κακός Οι CFCs ανεβαίνουν στην στρατόσφαιρα και διασπώνται από την ηλιακή ακτινοβολία Τα θραύσματα καταλύουν την διάσπαση του όζοντος όπως την είδαμε παραπάνω

29. Οι επιστήμονες στέλνουν μπαλόνια……..

30. ΤΑ ΣΠΡΕΪ Χλωροφθοράνθρακες (CFCs) μη τοξικοί μη εύφλεκτοι αδρανείς σε αντίδραση καλή συμπεριφορά στη συμπύκνωση Ονοματολογία : CFC-11, CFC-12, CFC-113 κλπ. Το 1980, 1 εκατ. τόνοι CFCs απελευθερώθηκαν προς την ατμόσφαιρα Halon: είναι ενώσεις του βρωμίου

31. Χαρακτηριστικά των CFCs Δεν υπάρχει καταβόθρα ( sink ) στην ατμόσφαιρα γι’ αυτά Δεν απομακρύνονται από τη τροπόσφαιρα Δε διαλύονται στο νερό Δεν αντιδρούν με ελεύθερες ρίζες Δεν αποσυντίθενται E ίναι αμιγώς ανθρωπογενή

32. Χρήσεις CFCs Ψύξη, Προωθητικά αέρια Διόγκωση πολυουρεθάνης 60 έτη 105 έτη CFC-11 CFC-1 2 Χρήση Μέσος χρόνος ζωής Καθαριστικό ηλεκτρονικών εξαρτημάτων CFC-113

33. ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΩΣΕΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΝ ΤΟ Ο 3 1987 πρωτόκολλο του Μόντρεαλ 1990 Λονδίνο 1992 Κοπεγχάγη 1995 Βιέννη 1997 Μόντρεαλ 1999 Πεκίνο

34. Χρήσεις CFCs πριν το 1987 (Πρωτόκολλο Montreal )

35. Προβλέψεις πρωτοκ. Montreal 1/1/1994 : Κατάργηση των Halons 1/1/1996 : Έληξε η νόμιμη παραγωγή CFCs στις αναπτυγμένες χώρες 1/1/2010 : Κατάργηση των CFCs και Halons και στις αναπτυσσόμενες 1/1/2004 : Μείωση παραγωγής HCFCs κατά 35%

36. Ποιοι εμπλέκονται στην εφαρμογή Παραγωγοί υποκατάστατων Χημικοί και οι χημικές βιομηχανίες Χρήστες των υποκατάστατων Βιομηχανία ψύξης και κλιματισμού Βιομηχανία μονωτικών υλικών Βιομηχανία διαλυτών

37. Προβλήματα στην εφαρμογή Δημιουργία αποθεμάτων πριν την απαγόρευση Ανακύκλωση ClFCs Λαθρεμπόριο ClFCs

38. Υποκατάστατα CFCs Τα υποκατάστατα των CFCs είναι ενώσεις που περιέχουν ένα άτομο υδρογόνου ενωμένο με ένα άτομο άνθρακα Αυτό σημαίνει ότι το Η μαζί με ένα ΟΗ από την ατμόσφαιρα θα αντιδράσουν προς το σχηματισμό νερού HFCs: υδρογονοφθοράνθρακες

39. Τι χρησιμοποιείται σήμερα; Μίγματα υδρογονανθράκων για ψύξη i- βουτάνιο n- πεντάνιο για διόγκωση πολυουρεθάνης Αμμωνία CO 2

40. Κατάσταση όζοντος ένα χρόνο πριν

42. Τα ρεκόρ του 2006 Από τις 21-30 /9 2006 η μέση επιφάνεια της τρύπας του όζοντος ήταν η μεγαλύτερη που παρατηρήθηκε ποτέ, για τόσο παρατεταμένη χρονική περίοδο, ίση με 10,6 εκ. τετρ. μίλια Επίσης, στις 24/9/2006 η τρύπα έφτασε τα 11,4 εκ. τετρ. μίλια, ίση με το απόλυτο ρεκόρ της 9ης Σεπτεμβρίου 2000 http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3

43. http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3 24/9/2006

44. Πηγή : http:// jwocky.gsfc.nasa.gov

45. Επιπτώσεις της καταστροφής του όζοντος στα έμβια όντα Η UV-B απορροφάται από το DNA 1% μείωση στο στρατοσφαιρικό όζον συνεπάγεται 2% αύξηση της έντασης της UV-B στο έδαφος

46. Επιπτώσεις στα φυτά από αυξημένη έκθεση σε UV Παρεμπόδιση φωτοσύνθεσης Αλλαγή των ρυθμών ανάπτυξης Καταστροφή του DNA

47. Επιπτώσεις στον άνθρωπο από έκθεση σε UV Εξαρτώνται από τον τύπο του δέρματος Πιο ευάλωτα τα άτομα με ανοικτόχρωμο δέρμα Καρκίνος δέρματος (μελάνωμα) Καταρράκτης Επίσης, πρόωρη γήρανση του δέρματος και εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος

48. Επιπτώσεις της καταστροφής του όζοντος στους ανθρώπους α) Δέρμα Ο χρόνος εκδήλωσης του μελανώματος μπορεί να απέχει 15-25 χρόνια από την αρχική έκθεση Το μελάνωμα έχει καλή πρόγνωση επιβίωσης (75%) αρκεί να διαγνωστεί έγκαιρα Προβλέπεται 1-2% αύξηση των δερματικών καρκίνων για κάθε 1% μείωση του όζοντος

49. β) Μάτια Η έκθεση σε UV-B προκαλεί επίσης καταρράκτη στα μάτια μη ηλικιωμένων (30ρηδες πάσχουν από την ασθένεια αυτή) 10% αύξηση της UV-B προβλέπεται να προκαλέσει 6% περισσότερους καταρράκτες σε 50άρηδες

50. Μέτρα στοιχειώδους προστασίας Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο (ιδιαιτέρως από 10πμ - 4 μμ) Χρήση καπέλων και γυαλιών ηλίου Χρήση μακρυμάνικων ρούχων και αντιηλιακών Αποφυγή solarium

51. Solar Protection Factor (SPF) Ο χρόνος που προκαλείται έγκαυμα σε προστατευμένο δέρμα προς το χρόνο που προκαλείται σε ακάλυπτο Χρησιμοποιώντας αντιηλιακό με SPF=6 αντί να μείνω στον ήλιο για π.χ. 2 ώρες, μπορώ να μείνω 12

52. Αποτελεσματικότητα αντιηλιακών 98 50 97 30 96 25 93 15 90 10 75 4 50 2 % συγκράτηση UV SPF

53. ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΛΟΙΠΟΝ …. Να απολαμβάνετε τη φύση, όπως την παραλάβαμε εμείς….

54. …ΝΑ ΑΠΟΛΑΜΒΑΝΕΤΕ…. Τα βουνά, τα δάση και τις ακρογιαλιές άφοβα … .. ευαισθητοποιηθείτε!!!! Πριν να είναι πολύ αργά!!!

55. ΤΕΛΟΣ!!! ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ