Downloaded 1,069 times
Pananaliksik sa filipino 11 final
- 1. KALAGAYAN NG WIKANGFILIPINO SA MAKABAGONG PANAHON ______________________________________________________________________ Isang Pagbabalak na Inihanay kay: REYMART G. MEDILO Asignaturang Guro-Filipino Holy Rosary Academy of Hinunagan, Inc Hinunangan, Southern Leyte __________________________________________________________________________ Bilang Bahagi ng mga Kakailanganin sa Asignaturang Filipino: KOMUNIKASYON AT PANANALIKSIK SA WIKA AT KULTURANG PILIPINO ______________________________________________________________________ Mga Mananaliksik: Trisha Kayla B. Labrador Jemar L. Cinco Eric D.Constantino Pauline Mae C. Bughao Luthe-ann E. Toyhacao Francis Gerard P.Tilaon Jerico D. Kuizon Nicole R. Galit Raiza Mae N. Luma-ad
- 2. KALAGAYAN NG WIKANGFILIPINO SA MAKABAGONG PANAHON TRISHA KAYLA B.LABRADOR JEMAR L.CINCO ERIC D. CONSTANTINO PAULINE MAE C. BUGHAO LUTHE-ANN E. TOYHACAO FRANCIS GERARD P.TILAON JERICO D. KUIZON NICOLE R. GALIT RAIZA MAE N. LUMA-AD HOLY ROSARY ACADEMY OF HINUNANGAN, INC. HINUNANGAN, SOUTHERN LEYTE MARCH 15, 2017
- 3. DAHON NG PAGPAPATIBAY Angpananaliksik na ito ay pinamagatang “Kalagayan ng Wikang Filipino sa Makabagong Panahon” na inihanda at ipinagkaloob nina: Trisha Kayla B. Labrador, Jemar L. Cinco, Eric D. Constantino, Pauline Mae C. Bughao, Luthe- ann E. Toyhacao, Francis Gerard P. Tilaon, Jerico D. Kuizon, Nicole R. Galit at Raiza Mae N. Luma-ad bilang bahaging kakailangan sa asignaturang Filipino (Komunikasyong at Pananaliksik sa Wikang at Kulturang Pilipino). REYMART G. MEDILO ___________________________ Asignaturang Guro
- 4. PASASALAMAT Ang mga mananaliksikay taos pusong nagpapasalamat sa mga taong sumusunod na naging instrument sa pagbuo ng pag-aaral na ito: Unang-una, sa ating Poong Maykapal na pinagmulan ng lahat ng biyaya na kanyang binigay laung-lalo na sa karunungan, kaalaman, lakas at determinasyon upang matapos ang pag-aaral na ito. Kay G. Reymart G. Medilo, asignaturang guro, sa kanyang suhestiyon na mapabuti ang pag-aaral na ito at sa kanyang panahon na ibigay, kaalaman, at payo upang maisaayos at mapaganda ang pag-aaral na ito. Sa mga Guro’t kaibigan ng mga mananaliksik na walang sawang pagbibigay kaalamang may kaugnayan sa pag-aaral na ito. Sa mga respondent na nakibahagi sa kanilang oras at panahon upang masagutan ang mga kwestyuner. Sa mga magulang na nagbibigay ng lubos na pag-unawa, suportang pinasyal, emosyonal at espiritwal na nagbigay lakas sa mga mananaliksik upang mabuo at matapos ang pananaliksik na ito.
- 5. PAGHAHANDOG Taos pusong inihahandogng mga mananaliksik ang pag-aaral na ito sa mga sumusunod: Sa aming mahal na mga magulang Sa aming mahal na mga kapatid at kamag-anak Sa aming mga kaklase at mga kaibigan Sa aming mga minamahal sa buhay Sa lahat ng inyong suporta, ang pananaliksik na ito ay naisakatuparan MGA MANANALIKSIK
- 7. ABSTRAK Ang layunin ngpananaliksik na ito ay upang malaman ang kalagayan ng wikang Filipino sa makabagong panahon ng mga estudyante ng ikalabing -isang taon ng St. Timothy. Ang mga baryabol na ginagamit dito upang malaman kung ano na talaga ang nangyari sa ating wika sa ngayon. Ang pag-aaral na ito ay ginamitan ng kwestyuner, para malaman ang kalagayan ng ating wika. May kabuuang 30 respondente, 10 lalake at 20 na babae. Nalaman na ang may 24.98 pamantayang marka na mahalaga ang pagkakaroon ng sariling wika. May 25.86 pamantayang marka ang paggamit ng wika sa social media. Ang pagtangkilik ng ibang wika kaysa sa sariling wika ay mayroong 27.50 pamantayang marka. Tumangkilik sa wikang Filipino ngayon ay may 25 pamantayang marka. Sa huli ay may 18.28 pamantayang marka na lumawak ang wikang Filipino sa panahon ngayon. Ang mga guro ay kailangan gumawa ng exercise na tungkol sa wikang Filipino. Inerekomenda na ang guro ay gumawa ng batas na kailangang gumamit ng wikang Filipino sa pagsasalita, lalo na sa asignaturang Filipino para mahasa sila sa paggamit ng ating sariling wika.
- 8. KABANATA 1 SULIRANIN ATANG SAKLAW NITO Ang kabanatang ito ay naglalahad ng rasyonale, suliranin, teoritakal- konseptwal, na balangkas, ipotesis. Kahalagahan ng pag-aaral, katawagan pananaliksik at organisisasyon ng pag-aaral. INTRODUKSYON Ayon kay Mario I. Miclat, PH.D., hindi ngayon lamang dekadang ito sumulpot ang problema ng pambansang wika, o lingua franca, o wikang panlahat. Hindi noon lamang panahon nina Quezon sa pamahalaang kommonwealth kalahating siglo ang nakararaan. Pinag-uusapan na iyan kahit noong mahigit apat na raang taon na. Alam na natin ngayon na nauna ang mga Portuges kaysa Kastila na makarating sa Mindanao na tinawag nilang Islands of Cloves. Isang grupo ng mga Portuges na pinamumunuan ni Francisco Serrano ang nanirahan doon nang pito hanggang walong taon mula 1512 (Zaide, Documentary Sources of Philippine History, Vol. 1, p.50). Samantala, naikwento naman ng isa pang Portuges, si Tome Pires, ang tungkol sa mga taga-Luzon na naninirahan sa Malacca nong 1515. Kung ganoon palang nagkakaisa at hindi nag-aaway-away ang mga sinaunang Pilipinong nasa ibang bansa bago pa man makarating dito ang
- 9. mga Kastila, magandangtanong kung ano kayang wika ang ginagamit nila kapag nag-uusap sa isa’t isa. Sayang at hindi nabanggit ni Pires. Hihinuhain na lamang natin kung ano ang pinakalaganap na wika noon sa Luzon. Mahigit lamang 80 taon matapos ang kwento ng mga Portuges, pinansin naman ng Espanyol na si Padre Pedro Chirino, sa Kabanata 15 ng kanyang Relacion de las Islas Filipinas na inilimbag sa Roma noong 1604, ang mga sumusunod na puna: There is more than one language in the Philippines, and there is no single language that is spoken throughout the islands. (Tr. by Ramon Echevarria, Makati: Historical Conservation Society of the Philippines, 1969). The languages most used, and most widely spread, are the Tagal and the Bisayan… Of all these languages, it was the Tagal which most pleased me and which I most admired… I found in this language four qualities of the four greatest languages of the world… it has the abstruseness depth and obscurity of the Hebrew; the articles and distinctions in proper as well as in common nouns of the Greek; the fullness and elegance of the Latin; and the refinement, polish, and courtesy of the Spanish. (Tr. by Frederic W. Morrison of Harvard University and Emma Helen Blair, B&R,, Vol. 12, pp. 235-242). Ano ang sabi ni Chirino tungkol sa iba’t ibang mga wikaing Filipino? Pareho rin ng lagi na nating inuulit-ulit na obserbasyon sa kasulukuyan, 400 taon pagkalipas. Aniya, But though the dialects are numerous and quite distinct from one
- 10. another they areall so similar that within a few days the people can understand each other and converse, so that to know one dialect is almost like knowing them all. They are to each other like the Tuscan, Lombard, and Sicilian dialects of Italia, or the Castillian, Portuguese, and Galician in Espana. Noon na pala, mapapansin nang madaling magkaintindihan ang mga Pilipino sa sarili nating wika. At saka, sa kabila ng pagkakaiba-iba ng wikain, tinukoy din ni Chirino na: All these islanders are much given to reading and writing, and there is hardly a man, and much less a woman, who does not read and write in the letters used in the island of Manila – which are entirely different from those of China, Japon, and India. (p.242) Huwag magagalit ang ilan sa isa na namang obserbasyon ni Chirino, na sisipiin ko: The Bissayans (sic) are more rustic, … as formerly they had no letters until, a very few years ago, they borrowed theirs from the Tagalogs. (p. 241) Heswita si Padre Chirino. Baka iba naman ang tingin ng mga prayle na kabilang sa ibang orden? Sa Historia General de Philipinas ni Fray Juan de la Concepcion (Manila: Seminario de San Carlos; imprenta de Agustin de la Rosa y Balagtas, 1788) nasasabi din na: Sa panahon ng pananakop, ipinakatanggi-tanggi ng mga prayle na
- 11. matutunan ng mgaFilipino ang Kastila. Sa kanyang survey ng Pilipinas noong 1739, ipinahayag ni Valdes Tamon ang pagtataka kung bakit hindi sinusunod ng gobyernong eklesiyastiko ang matagal nang batas na nasasaad sa Nueva Recopilacion de las Indias. Dalawang naunang batas ang tinutukoy rito, ang kay Carlos sa Valladolid noong 7 Hunyo at 17 Hulyo 1550, at ang kay Felipe IV sa Madrid noong 2 Marso 1634 at 4 Nobyembre 1636. (Tingnan, fn 93, 94, B&R, Vol. 45, pp. 184, 185) Ayon sa una, “…although chairs are founded, where the priests, who should have to instruct the Indians, may be taught, it is not a sufficient remedy, as the diversity of the language is great.” Makikita na maaga pa’y hinahangad na ng batas secula na malutas ang pagkakaroon ng sari-saring wikang gamit ng mga Filipino. Ang mga Filipino, sa puna ni Tamon ayon sa salin ni Emma Helen Blair, ay dapat “gradually brought to the use of the Castilian language and endeavoring to secure instructions therein in all schools.” (B&R, Vol. 47, p.157). Sabagay, kung hindi pa tayo ginising ng mga propagandistang ilustrado noong ika-19 na siglo, sa mga prayle natin ipinaubaya ang mga gawaing pambansa habang abala tayo sa pag-aasikaso lamang ng sari- sariling gawain sa sari-sariling isla. Sa hinaba-haba ng panahon, hindi natin naging pambansang wika ang Kastila, tulad ng naganap sa lahat ng iba pang bansa, ang wika sa kabisera ang naging lingua franca. Maihahalintulad iyan sa pangyayaring hindi Moro, na nanakop sa Espanya nang 500 taon, ang naging pambansang wika ng Espanya, kundi ang Kastila na sinasalita sa
- 12. Madrid. Puwere sailang tulad ni Donya Victorina, may panahon pa nga sa kasaysayan ng ating bansa na maaring ipagmalaki sa mga probinsya ang makapagsalita ng Tagalog, lalo na ng barayting Manilenyo nito. Kung tama ang sabi ng ilang mananalaysay, kahit si Bonifacio nga ay hindi nag- atubiling tawagin ang kanyang pinapangarap na estado na “Kahariang Tagalog.” Sabihin pa, ang pagiging lingua franca ng Tagalog ay hindi dahil sa kolonyalismo ng Maynila, kundi sa kabila ng kolonyalismo ng banyaga. Sinabi ni Rizal sa kanyang “Filipinas dentro de cien anos,” na nalathala sa La Solidaridad mula Setyembre 30, 1890 hanggang Febrero 1, 1890: History does not record in its annals any lasting domination exercised by one people over another, of different races, of diverse usages and customs, of opposite and divergent ideals. One of the two had to yield and succumb. Either the foreigner was driven out, as happened in the case of Carthaginians, the Moors and the French in Spain, or else these autochtones or natives had to give way and perish, as was the case with the inhabitants of the New World. (Tr. by Charles E. Derbyshire, Gregorio F. Zaide, Documentary Sources of Philippine History, Vol. 8, p.81). So, hindi basta-basta sumusuko ang Filipino, hindi siya napapawi,
- 13. bagkus dumarami panga. Sabi ni Rizal, dahil siguro sa alak. Sabi kasi ng mga naunang historian, nina Pigafetta at Loarca, sober pa rin ang Pinoy kahit magdamag uminom. Kaya nga ba ang wikang Filiino ay hindi matutulad sa Guarani o Quechua ng Paraguay o Bolivia na halos tuluyan nang natabunan ng Espanyol. Ang independientistang paningin ni Rizal ay inulit niya sa kwestiyon ng wika, at ipinamutawi niya sa mga bibig ni Simoun sa El Filibusterismo noong 1891. Aniya: Sasakupin daw tayo ng Kano. Hindi na nasabi ni Rizal kung ano ang mangyayari sa ating wika. Gayunman, dahil sa kanyang matibay na paniniwala sa lakas at dangal ng sambayanang Filipino, isang kongkretong daigdig na lilikhain, hindi ng madamdaming pangarap lamang sa tinubuang lupa, kundi ng talino, pawis, tiyaga at pagpupunyagi, ang siyang inilarawan ni Rizal sa ating kinabukasan: Sa pagdating ng kapayapaan matapos ang mga paglalaban, ang ginawa nga ba natin ay tulad ng bukas na pinag-alayan ng buhay ng ating mga bayani – ang pagsasama-samang kilos upang mapalakas ang inang- bayan – o ang hindi na makialam sa kabuuan at ituon na lamang muli ang pansin sa sari-sarili nating maliliit na pulo? Kung ganoon, ano ang nangyari sa panahon nating ito ngayon? Ang malaking balita ay ang pagkakapalusot sa House of Representatives ng House Bill 8460, na kilala rin sa tawag na Gullas Bill. Itinatadhana nito ang eksklusibong gamit ng Inggles sa mga pagsusulit hindi
- 14. lamang sa eskwelatulad ng National Elementary Aptitude Test at National Secondary Aptitude Test, kundi pati na rin sa Civil Service Examination para sa mga kawani ng gobyerno at sa licensure exam sa iba’t ibang propesyon na pinapangasiwaan ng Professional Regulation Commission. PAGLALAHAD NG SULIRANIN 1. Ano na ang kalagayan ng ating wika ngayon? 2. Kamusta na ang ating wikang ginagamit ngayon? 3. Mahalaga ba kaya ito sa ating kapwa Pilipino? 4. Ano-ano ang kaugalian na napapansin natin ngayon? 5. Ginagamit pa ba natin ang ating sariling wika? TEORITIKAL- KONSEPTWAL NA BALANGKAS Sinu-sino ang mga dayuhang nagdala ng iba’t ibang wika sa Pilipinas? Iyan angkatanungan ng isang panauhin dito sa Sarisari etc. Maraming lahi ang nagdala ng kani-kanilang salita sa Pilipinas noong unang panahon, ngunit ang mga wikang dinatnan nila sa Pilipinas ay taal na Filipino. Dati’ymayteoryang ang tawag ay wave theory. Ayon sa wave theory, ang mga ninuno ng lahing Pilipino ay dumayo sa Pilipinas nang ilang ulit o waves ng pandarayuhan sa pamamagitan ng mga tulay na lupa na nalantad dahil mas mababaw ang mga dagatnoong panahon ng kalamigang pandaigdig(Ice Age).
- 15. Nanggaling daw silasa Indonesia, Malaysia at iba pang lugar. Libu-libong taon daw ang pagitan ng bawat panahon ng pandarayuhan. Diumano’y ito raw ang sanhi kung bakit may mga Ita, Ifugawat modernong Pilipino sa Pilipinas. Subalit ngayonayhindi na tinátanggap ang teoryang ito. Ayon sa mga bagong pananaliksik sa laranganng wika (comparative linguistics, lexicostatistics), ang mga wika ng iba't ibang grupo sa Pilipinas ay masyadong magkakahawig kaya hindi maaaring may ilang libong taon ang pagitan ng kani-kanilang pagdating. Makikita rin sa mga bagong ebidensya sa larangan ng arkeolohiya na tuluy-tuloy at hindi paulit-ulit ang naging pandarayuhan sa Pilipinas. May relasyon sa bawat isa ang mga wika sa Pilipinas. Ang pangalan ng pamilya ng mga wikang ito ay Austronesian o Malayo-Polynesian. Ang mga wikang Austronesian ay mga wika mula sa mga pulo ng Southeast Asia hanggang sa Easter Island na malapit sa South America. Malamang na ang unang mga taong nagsasalita ng iisang wikang Austronesian ay dumatíng sa Pilipinas mula sa hilaga limang libong taon na ang nakalipas. Nagkahiwa-hiwalay sila at nagsikalat sa buong kapuluan. Dahil sa haba ng panahon nagkahiwalay sila, unti-unting nagbago ang kanilang pagsasalita. Dumating ang panahon na ang mga grupong ito ay hindi na nagkaintindihan. Ang ibig sabihinaynaging bago na ang mga wika at pagsasalita ng iba’t ibang grupo. Ito ang mga wikang kilala natin sa Pilipinas ngayon tulad ng Ilokano, Tagalog, Cebuano at marami pang iba. Ganito rin ang nangyari sa ibang mga bahagi ng Timog-Silangan tulad ng Malaysia at Indonesia. Nang simulan nila ang pangangalakal sa mga pulo, nadala rin nila ang kanilang mga bagong salita sa Pilipinas – pati yaong mga salitang natutuhan nila sa iba pang mas malalayong bansa tulad ng India. Mula noon hanggang ngayon, ang mga Pilipino, tulad ng lahat ng lahi sadaigdig,aynanghihiram ng mga salitamula samaraming dayuhang
- 16. lahi. Masasabi natingpatuloy na nagbabago ang mga wika sa mundo dahil lahat tayo ay patuloy ang panghihiram at paggamit ng mga bagong salita sa ating pangungusap. Bagama’t may mga wikang dayuhan na nagkaroon ng impluwensiya sa paglago ng mga wikang Filipino, ang Pilipinas ay may sariling mga taal na wika bago pa manito napuntahan ng mga dayuhan. TeoryangWika - Pinagmulanngwika Ding Dong - bagay. Ipinalagay sa teoryang ito na ang lahat ng bagaysa kapaliranaymay sariling tunog na siyang kumakatawan sa nasabing bagay. Mga tunog ang nagpapakahulugan samga bagaytulad ng kampana, relo, tren, at ibapa. Halimbawa: tunog ng eroplano; tunog ng doorbell; tunog ng basong nag uumpugan Bow Wow – kalikasan. Dito ang tunog ng nalikha ng kalikasan, anuman ang pinagmulan ayginagad ng tao. Halimbawa: ang tunog-kulog, ihipng hanging, at ibapa. Halimbawa: tunog ng ahas; tunog ng tubig na dumadaloy Pooh Pooh – tao. Ipinalalagay na ang tao ang siyang lumikha ng tunog at siya ring nagbibigayng kahulugan. Ditoang tunog mula samga tao. Hlimbawa: lahat ng tunog na sa taonanggaling Kahariang Ehipto – Ayon sa haring si Psammatichos, ang wika ay sadyang natutuhan kahit walang nagtuturo o naririnig. Natutunan kahit walang nagtuturo. Unconsciously learning the language. Halimbawa: Wikang mga aeta -walang nagturo sa kanila; ngunit may sistema sila
- 17. ng pagsasalita. Charles Darwin– Ito ay nakasaad sa aklat na Lioberman (1975) na may pamagat na“On the Origin of Language”, sinasaad niya ang pakikipagsapalaran ng tao paramabuhay ang nagtuturo sa kanya upang malikha ng iba’t ibang wika. Wika natutunan tungkol samga pakikipagsapalaran. Halimbawa: tsaa – nakuha sa pakikipagsalimuot sa mga tsina.Kobyertos – nakuha sa pakikipagsapalaransa mgaEspanyol. Genesis 11: 1-9 –Tore ng Babel.Story of Tower of Babel.Basedon the Bible. Wikang Aramean – Believes that all languages originated from their language, Aramean or Aramaic. Syria. May paniniwalang ang kauna-unahang wikang ginagamit sa daigdig ay ang lenggwahe ng mga Aramean. Sila ang mga sinaunang taong nanirahan saSyria (Aram) atMesopotamia. Tinatawag na Aramaicang kanilang wika. TEORYANG YO-HE-HO - pinaniniwalaan na ang wika ay galing sa ingay na nililikhang taong magkatuwang o nagtutulungan sa kanilang gawain. Ito ay ay unang nasapantaha ni NOIRE, isang iskolar noong ika-19na dantaon. Halimbawa: Haha otawa ; Paggalit ng isang tao TEORYANG MUSIKA - kilala sa teoryang ito ang DANISH na si OTTO JERPERSON. Sinasaad dito na ang wika ay may melodya at tono at walang kakayahan sa komunikasyon o hindi nakakakomunika sapagkat taglay nito ang kakulangan sa mga detalye at impormasyon. TEORYA NG PAKIKISALAMUHA - ayon kay G. Revesz, isang propesor sa Amsterdam Germany, ang tao mismoang gumagawa ng kaniyang wikaupang may magamit sa
- 18. kaniyang pakikisalamuha. Naniniwalaito na ang wika sa likas na pangangailanganng tao upang makipagsalamuha sa kaniyang kapwa. Halimbawa: ang dialektong illonggo at bisaya TEORYANG MUESTRA - pinaniniwalaan sa teoryang ito na una ang pagsasalita sapamumuestra. Magkaugnay ang pagsasalita at pagmumuestra at ang sentro sa utak nakumokontrol sa paggalaw at pagsasalitaaymagkalapit at magkaugnay. Halimbawa: ang pagtuto ng “Braille” at “signlanguage” ng mgabulag obingi opipe. Pigura 1: Teorya Pinagmulan ng Wika Kalagayan ng Wikang Filipino Sa Makabagong Panahon Wikang Filipino Teorya ng Wika Wikan Armean ong MusikaPoohPooh Muestra BowwowPakikisalamuha DingDongYo-He-Yo Kalagayan ng Wika Kaugalian Kahalagahan ng Wika
- 19. KAHALAGAHAN NG PAG-AARAL Angmga mananaliksik ay gumawa ng pag-aaral na ito upang alamin ang kakayan ng mga mag-aaral ng Holy Rosary Academy, kung ano na ang kalagayan ng wikang Filipino. Inaasahan sa pag-aaral na ito ay mabigyan pansin ang suliranin at ang maiambag nito sa ating lipunan. Mag-aaral – ang kalabasan ng pag-aaral na ito ay mahalaga at magagamit sa mabuting paraan ng mga kabataan. Mamulat ang kaisipan at mabatid ng mga kabataan kung ano na ang kalagayan ng wika Filipino. Magulang – ang pananaliksik na ito ay mahalaga upang mapatnubayan at masubaybayan nila ang kanlang mga anak tungo sa kabutihan ng kanilang pag-aaral at makamtan ang pag-asang mapabuti ang anak sa lahat ng pakakataon. Mananaliksik – para sa mga mananaliksik na makakuha sila ng gabay na may kaugnay sa kanilang pag-aaral. Guro – ang pag-aaral na ito ay makakatulong din sa mga guro upang magkaroo ng kamalayon kung anon a ang kalagayan ng wikang Filipino. Pampaaralang Tagapamahala/ Punong Guro – ito’y magsisilbing kanilang gabay para makahanap ng angkop na paraan at matulungan kung ano na kaya ang kalagayan ng ating wikang Filipino.
- 20. KATAWAGANG PANANALIKSIK Teorya -ay isang pagaaral o pagsasaliksik sa isang bagay o pangyayari. Wikang Panlahat - sa English, ang ibig sabihin ng wikang panlahat ay "national language". Ito ay nangangahulugan na maroon tayong iisang wika na karaniwang ginagamit ng lahat ng Pinoy upang magkaintindihan magkaiba man ang katutubong wikang ginagamit. Lingua Franca - ay tumutukoy sa isang salita o dayalekto na ginagamit nga dalawa o higit pang mga taong magkaiba ang pangunahing lengguwahe upang makipagtalastasan sa isa't isa. ORGANISASYON NG PAG-AARAL Ang pananaliksik na ito ay kinapapalooban ng apat na kabanata. Sa unang kabanata ay ang “Suliranin at Saklaw nito”. Dito makikita ang introduksiyon ng pag-aaral, paglalahad ng suliranin, teoritikal- konseptuwal na pagbabalangkas, kahalagahan ng pag-aaral, katawagang pananaliksik at organisasyon ng pag-aaral. Sa ikalawang kabanata naman ay ang “Rebyu ng Kaugnay na Literature”. Napapaloob dito ang mga kaugnay na pagbasa, kaugnay na literatura, kaugnay na pag-aaral, dayuhan man o lokal. Sa ikatlong kabanata ay ang “Metodolohiya”. Napapaloob dito ang mga desinyo ng pananliksik, lugar ng pananliksik, paraan ng pagsusuri ng datos, paraan ng, paglikom ng datos at kalahok ng panaliksik.
- 21. Sa ikaapat nakabanata ay napapaloob ang mga paglalahad, pagsusuri at pagpapakahulugan ng mga datos. Sa ikalimang kabanata ay napapaloob ang mga kabuuan ng mga natuklasan. Konklusyon at rekomendasyon
- 22. KABANATA II REBYU NGKAUGNAY NA LITERATURA Sa kabanatang ito, ang mga mananaliksik ay nakalikom ng mga mahahalagang datos at impromasyon bilang pagpapatibay sa pag-aaral na ito. Ito ay kinabibilangan ng kaugnay na pagbasa ng napapalooban ng mga batas na nagsasaad o may kaugnayan sa wika, magasin artikulo at iba pa. sa kaugnayan na literatura ay kinabibilangan ng mga teorya na may kaugnayan sa pananaliksik at ang kaugnay na pag-aaral ay na papalooban ng mga pag-aaral na may kaugnayan sa ginaawang pananaliksik sa loob at labas ng bansa. Kaugnay na Pagbasa Ang wika ay salaminng bayanat siyang bumibigkis tungo sa pagkakaisa ng mga mamamayan. Ang kaisipang ito ay isinaad ni Manuel Luis Quezon, ang tinaguriang Ama ng Wikang Pambansa (Cabrera, 2009). Ang wikang pambansa ay isang mahalagang instrumento sa pagkakaroon ng pambansang pagkakaisa o nasyonalismo. Ang pagtatag ng isang pambansang wika ay isang simbolo ng pagkakaroon ng iisang hangarin. Ayon kay Catacataca, Espiritu, at Villafuerte (2001), lubhang importante ang adapsyon ng panlahat na pambansang wika sapagkat ito ay makapangyarihang kasangkapan sa pagbuo ng pangkalahatang unawaan at pagkikintal ng pambansang pagmamalaki ng sambayanan. Nabanggit sa talumpati ni Felipe R. Jose noong Agosto 16, 1934 na kinakailangang―ipakilala sa mundo na ang mga Pilipino ay wala na sa ilalim ng bandilang Espanyol o Amerikano. Kailangan nang mahalin ang kalayaan at kaluluwa ng
- 23. bayan– ang wikangsarili. Sapagkat ang wika, alin mang bansa sa sang sinukob ay siyang ginagamit na mabisang kasangkapan sa pagpapahayag ng kanilang damdamin, sa pagtuklas ng karunungan at pagtatanggol ng karapatan‖ (Almario, 2011). Ang wika ay nakatali sa ating kultura. Ito ay nagsisilbing instrumento sa pagkakaroon ng sariling pagkakakilanlan.Ang wikaang kasangkapan sapagpapadaloy ng kultura, angkultura naman ang humuhubog sa kung paano gumagana ang wika sa tiyak na lipunan o pangkat- tao, atang wika naman ang lingguwistikong sagisag ng mamamayang nagsasalita nito na nagbubuklod ngkalinangang pinagsasaluhan(Empaynado, 2012). Ngunit ang sinasabing ―cultural identity ay nag-iiba na rin dahil sa malawakang impluwensya ng ibang kultura. Kung lahi ang magiging basehan, hindi nagkakalayo ang hitsura ng isang Pilipino sa isang taga- Indonesia, Myanmar, Malaysia at iba pang Asyanong lahi. Ang wikang Filipino ay isa sa mga tanging patunay ngpagiging isang bansang malaya. Ang bawat Pilipino ay may tungkulin na pahalagahan at mahalin ang sariling wika. Ito nalamang ang maaring pagkakaiba sa ibang lahi. Ang wikang Filipino ay ang nalalabing diwa 23 gating damdaming makabayan at pambansang pagkakaisa at kailangan itong bigyan ng kaukulang pagpapahalaga. KaugnaynaLiteratura A. Filipinobilang “lingua franca (common language)” Isa sa pinakaesensyal na konsepto ng wikang Filipino ay ang pagiging pambansang lingua franca nito. Ito ay nangangahulugan na nagsisilbi itong pangalawang wika ng mas nakararami sa buong bansa na karaniwang ginagamit sa pakikipagtalastasanat pakikipag-ugnayan saibakahit na mayroong mga unang wikao
- 24. katutubong wika tuladng Bisaya, Ilokano, Kapampangan at iba pang dayalekto, ay nagkakaunawaan pa rin ang bawat isa. Ayon kay Komisyoner Wilfrido Villacorta (sa Catacataca, et al., 2001), ang Filipino ay isang ―umiiral na wikang pambansa, at ang nukleo nito ay Pilipino. Ang pormalisasyonnito aykailangang isagawa sa sistemang pang- edukasyon at iba pa subalit hindi nangangahulugan na dahil hindi pa ito pormalisado ay hindi ito umiiral. Ito ay lingua franca. Sa pagkakadeklara ng Filipino bilang Wikang Pambansa noong 1987, pinaniniwalaan nila na ang Wikang Filipino ay isang ―tunay, natural at dinamikong wika na ginagamit at naiintindihan ng karamihang Pilipino sa buong bansa mula sa iba’t ibang etnolingguwistikonggrupo. (Catacataca, Espiritu, & Villafuerte, 2001). Maraming akademiko ang nagpatunay na ang wikang Filipino ang pambansang lingua franca. Ayon kay Dr. Ernesto A. Constantino, ―ang pinili naming wika na idedebelop bilang, ang wika naman ayon kay Atienza (1996) ay inilarawan niya na isang ―wikang compromise o linguafranca. Pinunto naman ni Flores (1996) na ang Filipino ay isang lenggwahe ng ―kulturang popular na nagmula sa Metro Manila at pinalaganap sa buong kapuluan. Kaugnay nito, dahil sa mabilis na paglaganap ng impormasyon sa pamamagitan ng mas midya, hindi maiiwasang maging pambansang lingua franca ang wikang Filipino dahil ito ay nagsimula sa Sentro o Metro Manila. Ayon sa Komisyon ng Wikang Filipino (1992), binigyang kahulugan nila ang wikang Filipino: Ito ay katutubong wikang sinasalita at isinusulat sa Metro Manila, sa National Capital Region at sa iba pang urbanisadong sentro ng kapuluan na ginagamit na midyum ng komunikasyon ng iba’t ibang etnikong grupo. Tulad ng alinmang buhay na wika, nadedebelopang Filipino sa pamamagitan ng
- 25. panghihiram mula sawika ng Pilipinas at ebolusyon ng iba’t ibang barayti ng wikang angkop sa mga sitwasyong panlipunan ng mga grupong may iba- ibangkinagisnang lipunan at para sa paksa ng pag- uusap at mga pandalubhasang talakayan. B. Filipino vs. Pilipino Nararapat na ituring ang Filipino bilang wikang pambansa hindi Pilipino. Ang Pilipino ay itinuturing na mono- based national language (Bernales, et.al, 2011) sapagkat ang nilalaman at istruktura nito ay hango sa Tagalog. Nagbunga ito ng di- magandang reaksyon sa mga di-Tagalog sapagkat hindi sila nagiging bahagi ng pagpapayaman at pagpapaunlad ng wikang pambansa. .Ayon kay Geruncio Lancuesta, Filipino ang dapat idebelop hindi Pilipino dahil ito ay wikang nakabase sa mixed Tagalog ng Maynila. Iginiit niya na ang Filipino ay gumagamit ng mga alpabeto ng Kastila kabilang dito ang c, ch, f, j, ll, n, q, m, y, x and z samantalang ang Pilipino aygumagamit ng mga alpabeto sa balarila ni Lope K. Santos na siyang purong Tagalog. Ang mga hiram na letra aypananatilihinsa kanyang orihinal na anyo at hahayaan ang publiko sapagbabago ng mga baybay ayon sa kanilang ararw- araw na paggamit (Catacataca, et.al, 2001). Ang pagbabago mula Pilipino sa Filipino ay ginawa hindi lamang para sa representasyonng mga di- Tagalog. Higit pa rito ang kadahilanan ng pagpapalit ng P sa F. Kinailangang gawin iyon upang magkaroon ng kongkretong sagisag ng modernisasyong pinagdaraanan ng ating wikang pambansa tulad ng pagdaragdag ng walong titik sa alpabeto at ang paglinang dito salig sa mga umiiral na wika sa Pilipinas at iba pang mga wika. Ito aymga pagbabagong iba sa wikang Pilipino. Sa pamamagitan ng pagpapalit ng P sa F, nakakaptyur ng Filipino ang bagong konseptong wikang pambansang nililinang salig hindi saTagalog lamang
- 26. kung hindi magingsa iba pangwikang katutubo, kasama ang Ingles, Kastila at iba pang nakakaimpluwensya sa ating kabihasnan (Bernales,et al., 2011). Mula rito, bukod sa pagiging lingua franca at dinamikong wikang may iba’t ibang barayti, malinaw ang kabatirang ang Filipino ang wikang panlahat na likas sa mga Pilipino at sumasalamin sa mayamang kalinangan ng Pilipinas bilang bansang multikultural at multilingguwal; na isa itong mainam na wikang sasapat sa pangangailangan ng mga mamamayan upang talakayin ang masaklaw na aspekto ng buhay- Pilipino at bilang wikang panlahat naimpukan ng karunungan ng bansa na mag-aalaga sapambansang pag- unlad. C. Kaugnayan ng Wikang Filipino bilang pambansang wika sa unlad pang- ekonomiya. Angwika ay maymalaking epekto sa pagpapaunlad at pagpapatatag ngekonomiya sa isang bansa. Ito ay isang instrumentong ginagamit sa ugnayan at transaksiyon ng bawat tao sa isang ekonomiya. Kung wala nito, makakaroon ng hindi pagkakaunawaan at maaring humantong pa sa pagbagsak ng ekonomiya ng isang bansa. KaugnaynaPag-aaral Ayon kay Dr. George Francisco, ang wikang Filipino ang pambansang wika ng Pilipinas. Ibig sabihin, ito ang inaasahang wikang magbubuklod tungo sa pagkakaisa ng mga Pilipino. Bilang lingua franca, ito ‘yung wikang inaasahang nauunawaan at kayang salitain ng lahat ng tao saanmang pulo ng Pilipinas siya naninirahan. Bukod dito, ito ay nakasaad sa ating Saligang
- 27. Batas. Samakatwid, itoay sumisimbolo sa pagkakaisa at identidad ng mga Pilipinong naninirahan sa Pilipinas. Sa elementarya, ipinakikilala ang mother tongue—kung ano ang inang wika ng mga bata sa isang lugar, ang paggamit niyon ang kailangang mahubog muna sa kanila. Kapag nahubog na iyon, tsaka lamang ipapakilala ang wikang Filipino (at Inggles). Ibig sabihin, foundational ang pag-aaral ng inang wika para mabilis na matutunan ng mga bata sa elementarya ang Filipino. Bakit mabilis? Kasi magkakaugnay ang mga wika sa Pilipinas. Halimbawa, ang salitang “bigas”: sa ibang lugar, ito ay “bug-as,” “bag-as,” o “big-as.” Magkakaiba man ang tunog, alam mo naman na nabibilang sila sa iisang pamilya ng wika (Malayo-Polynesian language). May paralelismo ang pag-aaral ng inang wika patungong Filipino. Hindi ito mahirap para sa mga bata, kumpara sa pag-aaral ng Ingles. Sa high school naman, integrasyon na ito ng wika at panitikan (o literatura). Inaasahan natin na magamit ang wika bilang instrumento sa pagkatuto ng mga piyesang literatura, gaya ng mga maiikling kwento, nobela, tula, atbp. Ang empasis sa sekundarya ay mga piyesang literatura, lokal man, pambansa, o pandaigdigan. At Filipino ang instrumento para matutunan ang mga ito. Filipino sa tersyarya Sa tersyarya naman, inaasahan natin na mas mataas na diskurso na ang paggamit ng Filipino: pang-akademiko, pampolitika, pangnegosyo, at iba pang mga domain. Ngayon, paano ba mapapasok ng wikang Filipino ang mga domain na ito? Kaya bang magamit ang Filipino sa pag-aaral ng mass
- 28. media? Sa Engineering?Sa Sciences? Sa turismo?—gaya ng ginagawa nila sa ibang bansa? Ipasok natin ang usapin ng ASEAN integration. Napakahalagang may araling Filipino sa tersyarya dahil bawat unibersidad ngayon sa ASEAN Region ay bumubuo ng isang sentro (center) na may kinalaman sa ASEAN studies. Halimbawa, sa Korea, Japan, Singapore, Malaysia, Indonesia, may mga sentro sila na may iba’t ibang dibisyon: may Philippine Division, Malaysian Division, Singaporean, atbp. Ano ang pinag-aaralan dun? Sa Philippine Division, Philippine studies ang pinag-aaralan, at kasama ang wika doon. Dahil nga may ASEAN integration kung kaya’t napakahalaga ng tawid- kultural na pagkatuto. Halimbawa, kung may isang Pilipinong estudyante na pupunta sa Singapore (o Malaysia o Indonesia) upang mag-aral doon ng Singaporean studies, para matutunan niya ang kultura, itinuturo din sa kaniya ang wika. At ang makakapagbigay lang niyan ay ang mga tersyaryang institusyon. Kung kaya nga, kailangan talaga sa mga unibersidad na lumikha ng sentro para sa ASEAN studies. Hindi matatawaran ang pagyabong ng wikang Filipino sa elementarya at high school. Pero ang higit na makakapagpayaman para sa intelektwalisasyon ng wikang Filipino ay ang nasa tersyarya. Kasi nga, ang tersyaryang edukasyon ay discipline-based. Ibig sabihin, may mga domain siya, at maaaring lumawak ang paggamit ng Filipino sa mga domain na ito sa pamamagitan ng mga pananaliksik sa wika. Katapatan sa wika
- 29. Kamakailan lamang aybumisita ako sa Japan. Naobserbahan ko doon na masigla nilang ginagamit ang wikang Nihonggo para mapalago ang IT (information technology) nila. Sa Pilipinas kasi, ang kulang na nakita ko ay ang katapatan (loyalty)—kasi may tinatawag na language loyalty e. Ang loyalty ng mga tao, wala sa wikang Filipino. Hirap mapasok ng Filipino ang IT dahil, bukod sa masyadong teknikal (maraming jargons), marami sa mga iskolar natin sa IT ay edukado sa kanluraning unibersidad. Magandang balita nga naman na napapasok na ng wikang Filipino ang mga teknikal at bokasyunal na kaalaman (IT, automotive, atbp.). Dangan lamang at limitado. Mas magiging intelektwal kasi ang paggamit ng Filipino kapag ang gumalaw dito ay mismong ang mga iskolar na alam ang proseso ng pagsasalin at pagbuo ng mga materyal sa pag-aaral ng mga domain. Kasi nga, karamihan sa mga gumagamit ng Filipino sa pagtuturo ng mga teknikal/bokasyonal na kurso ay hindi pa bihasa sa tamang alituntunin ng ating wika. May mga pagkukulang sa paggamit ng bantas (punctuation), mayroon ding hindi angkop na gamit ng salita, atbp. Kasi nga…hindi sila dalubhasa sa wika. Sa Japan, ipinakikilala ang IT, Sciences, Humanities, Arts sa wika nila sa murang edad pa lamang. E dito sa atin? Kaya nga kahit pagdating nila ng postgraduate, kahit sa propesyon nila, equipped na sila. Sa Pilipinas kasi, parang hindi natin magagawa na magamit agad ang Filipino sa Siyensya, sa Engineering, atbp. Hindi pa sa ngayon. Ang loyalty kasi ng mga tao, nasa wikang Inggles. Iyon ang isang pinakamalaking suliraning kinakaharap ng wikang Filipino, lalo na kung gagamitin ito sa mga maimpluwensyang domain, gaya
- 30. ng law, business,medicine, sciences, etc. Mas ginagamit lang ang Filipino sa domain ng arts, humanities, social sciences, media. Kumbaga may dibisyon. Hindi gaya sa Korea, Japan, o Indonesia: kahit anumang domain, mayroon silang language loyalty. Lagi nilang sinasabi, “Isasalin namin ito sa wika namin.” Kasi nga,trained and equipped ang mga tao sa mga bansang iyon mula elementarya hanggang tersyarya sa wika nila. Kaya dapat talaga, hybrid. Ibig sabihin, maaaring mass media man ang disiplina ko, nakapag-aral naman ako ng Filipino. Hybrid na yun. Kaya ko nang magturo ng Filipino sa mass media. Hindi pwedeng uni- o mono- disciplinal lang. Dapat cross-disciplinal—pinagsasanib-pwersa mo iyong lakas ng dalawang disiplina. Sa tersyarya, ang kasanayang inaasahan ay ang makapagsuri o makabuo ng argumento ang mga bata gamit ang Filipino sa proseso ng kanilang pag-iisip at sa artikulasyon ng kanilang iniisip. Bukod sa pagtuturo ng Filipino sa pa-diskursong pagdulog (discourse approach), pwede rin kasing ituro sa kolehiyo yung translation o pagsasalin. Kumbaga, isang kurso ng mga bata na nasa kurikulum ay pagsasalin. Kung talagang gusto ng pamahalaan na mapalaganap ang Filipino upang isulong ang pambansang identidad, atbp., dapat ang lahat ng kurso, may isang subject na pagsasalin (translation). Basic translation.Sa ganung paraan, natutulungan ng akademya ang pamahalaan para maisakatuparan ang pagiging intelektuwalisado ng wikang Filipino. Iyon ang isinusulong ko: kung mawawala ang mga kasalukuyang araling Filipino sa tersyarya, palitan na lamang natin sila ng (1) araling Filipino na angkop sa iba’t-ibang disiplina at (2) pagsasalin sa Filipino ng iba’t
- 31. ibang disiplina. Magtutulungantayo—si Filipino teacher na mahusay sa Filipino, at iyong mga estudyante na mahusay sa disiplina. Magsasama ngayon sila. Ang resulta noon ang siyang sagot sa panawagan ng gobyerno na gawing intelektwalisado ang Filipino, habang isinusulong natin ang ating kultural at pambansang identidad sa pamamagitan ng pagpapayaman pa sa ating wika. Lokal Ayon kay Edward Supir, ang wika ay isang likas at makataong pamamaraan ng paghahatid ng mga kaisipian, damdamin at mithiin. Si Carroll (1964) ay nagpapahayag na ang wika ay isang sistema ng mga sagisag na binuo at tinanggap ng lipunan. Ito ay resulta ng unti-unting paglinang sa loob ng maraming daang taon at nagbabago sa bawat henerasyon, ngunit, sa isang panahon ng kasaysayan, ito ay tinutukoy na isang set ng mga hulwaran na gawi na pinagaaralan o natutuhan at ginagamit sa ibat-ibang antas ng bawat kasapi ng pangkat o komunidad. Ayon kay Doctor Pamela Constantino sa artikulo niyang Tagalog Pilipino/ Filipino: Do they differ sa bisa ng Executive Order No. 134 na nilagdaan ni Pangulong Quezon noong ika-30 ng Disyembre, 1937 ay kinilala ang tagalog bilang basehan ng pagbubuo ng Wikang Pambansa. Ayon kay Doctor Aurora Batnag (Kabayan, 2001) sapagkat ang Pilipinas ay multilingual at multicultural, nabubulklod ang atingmga watak- watak na isla ng iisang mithiin na ipinapahayag hindi lamang sa maraming tinig ng ibat-ibang rehiyon kundi gayon din sa isang midyum na Wikang Filipino. Sa makatuwid hindi matutumbasan ang papel ng wika sa pagtatangkang baguhin ang kalagayan ng lipunan ng isang bansa.
- 32. Dayuhan Iilang pag-aaral ngmga dayuhan. Ang Gramatica Bisaya (Guillen), Diccionario de idiomas Filipinos (Blumentritt), Vocabulario Pangasinan-Castellano (Austria Macaraeg) ay iilan sa mga pag-aaral noong 1898. Ang siyentipikong pag-aaral sa wika ay nagsimula pagdating ng mga Amerikano. Ang mga mahalagang pag-aaral sa panahong ito ay isinagawa nina Cecilio Lopez, Morice Vanoverberg, Otto Scheerer, Hermann Costenoble, Carlos Everett Conant, Frank R. Blake, and Leonard Bloomfield. Ang anim na artikulo ni Costenoble ay tungkol sa mga salitang ugat na binubuo ng isang pantig lamang (monosyllabic), sa pagkakaiba at pagkakahawig ng mga tunog sa iilang major na wika sa Pilipinas, at ikinumpara rin niya ang mga pandiwa sa mga wikang ito. Si Otto Scheerer ay maraming naisulat, simula ng 1909 hanggang 1932, tungkol sa mga wika sa hilagang Luzon --Kalinga, Ilongots, Isinai, Batak, Isneg, at Bontoc. Si Vanoverbergh ay sumulat ng gramatika at diksyonaryo ng Iloko, mga etnograpiyang pag-aaral ng mga Isneg at Kankanay. Si Conant ay may mga sampung pag-aaral tungkol sa mga wika ng Pilipinas mula 1908 hanggang 1916. Kabilang na rito ang mga pag-aaral sa ponolohiya ng Turirai (1913); ang ebolusyon ng "pepet vowel" sa 30 wika sa Pilipinas; ang mga tunog na "f" at "v" sa iilang wika sa Pilipinas; at ang correspondence ng mga tunog na R-G-H-Y-NULL at R-L-D-G sa mga wika sa Pilipinas--na kung saan iklinasipay niya ang mga wikang Tagalog, Bikol, Bisaya, Ibanag, Magindanao, Tausug, at Bagobo bilang "g-
- 33. languages," ang Ilokanoat Tiurai,"r-language," ang Pangasinense, Kankanai, Ibaloy, Bontoc, at Kalamian "l-languages," at ang Kapampangan, Ivatan, Sambal, "y-languages." Tiningnan rin niya ang ebolusyon ng tunog na /l/ sa Indonesia sa Tagalog, Bisaya, Bontok, Kankanay, Samal, Mandaya, Isinai, Sambali, Inibaloi, Ivatan, at Ilongot. May mga pag-aaral rin siya tungkol sa gramatika ng wikang Isinai at sa mga salitang ugat sa Kapampangan na naging monosyllabic.
- 34. KABANATA 3 METODOLOHIYA Sa kabanatangito inalalahad ng mga mananaliksik ang pamaraang ginagamit sa disenyong pananaliksik. Paraan ng pangongolekta ng datos instrument ng pag-aaral at paraan sa pagsusuri ng datos. Disenyo ng Pananaliksik Sa pagnanais ng mga mananaliksik na mabatid ng mga mag-aaral na ano na kaya ang kalagayan ng wikang Filipino sa makabagong panahon. Ang pag-aaral na ito ay ginagamitan ng questionnaire ng mga mag-aaral, para malaman ang kalagayan ng wikang Filipino sa makabagong panahon. Lugar ng Pananaliksik Ang Holy Rosary Academy ay itinatag noong 1948 sa pamamagitan ng Kataas-Rev. Manuel Mascariñas, D.D., ang Bishop ng Palo, tinulungan ng Rev. Fr. Gregorio M. Florendo, ang kura paroko ng Hinunangan, bilang tugon sa kahilingan ng ilang kilalang mga Katoliko sa bayan. Ang paaralan ay nagtuturo sa kurikulum nito sa Ingles. Ang mga malalaking parokya kumbento ay utilized bilang paunang gusali ng paaralan. Bilang ng mga taon nagpunta sa paaralan ay magagawang magdagdag ng ilang mga gusali at mga pasilidad upang matugunan ang pagtaas ng pangangailangan ng mga estudyante nito at sa mga
- 35. pangangailangan ng Bureauof Private Schools. Sa kabila ng mga maraming mga setbacks, tulad financial shortages at natural calamities, paaralan survived at sa parehong oras mukha ang hindi tiyak hinaharap sa isang lubos na matatag na batayan. Ang paaralan ay orihinal na inaalok lamang ng isang unang sa ikatlong taon akademikong secondary course. May mga dalawang taon ng paaralan, 1950-1952, kung saan ito inaalok ng isang kumpletong pangalawang course kasama ang isang unang taon ng Junior Normal College. Ngunit pagkatapos ng taon ng paaralan 1951-1952, lamang ng isang kumpletong pangalawang kurso na may bokasyonal na mga paksa ay inaalok. Sa pamamagitan ng pagtaas ng pagpapatala bilang ng taon na nagpunta sa, HRA huli outgrew kanyang unang bahay kung saan ay ang parokya kumbento. Kaya sa 1968, sa panahon ni Rev. Fr. Frederick Wakeham, SFM, at sa pamamagitan ng dedikado pagsisikap ng maraming parishioners, ang isang bagong HRA gusali ay constructed mula sa mga pondo na nakolekta sa isang lugar lamang at mula sa ibang bansa.
- 36. Pigura 2: Mapang Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc.- Senior High School Department
- 37. Pigura 3: Mapang Hinunangan
- 38. Instrumentong Pananaliksik Ang mgamananaliksik ay gumamit ng kwestiyuner upang makuha ang mga sagot ng mga mag-aaral na kinakailangan sa pag-aaral na ito. Ang kwestiyuner ay dapat sagutan ng mga respondante ayon sa kanilang pananaw. Paraan ng Pagsusuri ng Datos Ang mga mananaliksik ay lumikom ng mga impormasyon na nababatay at naayon sa mga baryabol upang matugunan ang mga pangangailangan at masagutan ang mga suliranin sa pananaliksik na ito. Humanap ng mga angkop na batayan upang mapatunayan na ang mga nalikom na datos ay may sapat na basihan para maisagawa ng maayos ang pag-aaral na ito. Paraan ng Paglikom ng Datos Sumulat ang mga mananalisik ng kahilingan sa punong guro ng naturang paaralan upang maisagawa ang palatanungan ng mga mananliksik. Humingi rin ng pahintulot ang mga mananaliksik sa gurong nagtuturo ng asignaturang Filipino 11 upang maisagawa ang pananaliksik na ito sa mga estudyanteng nasa ikalabing-isang baitang. Ang mga mananaliksik ay ipinamahagi ang mga kwestiyuner sa mga respondenteng mag-aaral na mayroong sabjek na Filipino 11.
- 39. Kalahok ng Pananaliksik Angmga kalahok sa pananaliksik na ito ay ang mga mag-aaral sa ikalabing- isang baitang (St.Timothy) ng Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc, Hinunangan, Timugang Leyte. Mayroong 42 respondente. St. Tiothy Kalahok Bahagdan Lalaki 17 40% Babae 25 60% Kabuuan 42 100%
- 40. KABANATA IV RESULTA ATINTERPRETASYON NG MGA DATOS Ang kabanatang ito ay naglalahad ng mga resulta, pagsusuri at interpretasyon ng mga datos. Ang mga tiyak na katanungan na sasagutin sa pag-aaral na ito ay ang mga sumusunod: 1. Mahalaga ba ang pagkakaroon ng sariling wika? 2. Malaki ba ang epekto sa paggamit ng wika sa social media? 3. Nakakaapekto ba ang pagtangkilik ng ibang wika kaysa sa sariling wika? 4. Bilang isang estudyante, natatangkilik mob a ang wikang Filipino sa ngayon? 5. Lumawak ba ang wikang Filipino sa panahon ngayon?
- 41. 0 5 10 15 20 25 30 OO HINDI SIGUROWALA SA NABANGGIT Katanungan 1 Series 1 Talahanayan 1: Kahalagahan ng pagkakaroon ng sariling wika. Sa Talahanayan 1. Makikita ang resulta ng gaano kahalaga ang pagkakaroon ng sariling wika, na may pinakamarami ang sumagot na Oo na may 28 puntos at 0 puntos ang nakakuha na Hindi mahalaga ang pagkakaroon ng sariling wika. Mula sa talahanayan ginawa, mula sa 30 respondente ay nakakuha ng kabuuang 24.98 porsyento bilan pamantayang marka.
- 42. 0 5 10 15 20 25 30 OO HINDI SIGUROWALA SA NABANGGIT Katanungan 2 Series 1 Talahanayan 2: Epekto sa paggamit ng wika sa Social Media Sa talahanayan 2. Makikita ang epekto ng paggamit ng wika sa social media, may pinakamarami ang sumagot na Oo nay may 26 puntos at 1 puntos ang sumagot na wala sa nabanggit. Mula din sa talahanayang ginawa, mula 30 respondente ay nakakuha ng kabuuang 25.86 puntos bilang pamantayang marka.
- 43. 0 5 10 15 20 25 OO HINDI SIGUROWALA SA NABANGGIT Katanungan 3 Series 1 Talahanayan 3: Epekto ng pagtangkilik ng ibang wika kaysa sa sariling wika. Sa talahanayan 3. Epekto ng pagtangkilik ng ibang wika kaysa sa sariling wika, may pinakamarami ang sumagot na Oo nay may 20 puntos at 1 puntos ang sumagot na wala sa nabanggit. Mula din sa talahanayang ginawa, mula 30 respondente ay nakakuha ng kabuuang 27.50 porsyento bilang pamantayang marka.
- 44. 0 5 10 15 20 25 OO HINDI SIGUROWALA SA NABANGGIT Katanungan 4 Series 1 Talahanayan 4: Tinatangkilik nila ang wikang Filipino sa ngayon. Sa talahanayan 4. Tinatangkilik nila ang wikang Filipino sa ngayon, may pinakamarami ang sumagot na Oo nay may 21 puntos at 0 puntos ang sumagot na wala sa nabanggit. Mula din sa talahanayang ginawa, mula 30 respondente ay nakakuha ng kabuuang 25 puntos bilang pamantayang marka.
- 45. 0 2 4 6 8 10 12 OO HINDI SIGUROWALA SA NABANGGIT Katanungan 5 Series 1 Talahanayan 5: Lumawak ang wikang Filipino sa panahon ngayon. Sa talahanayan 5. Lumawak ang wikang Filipino sa panahon ngayon, may pinakamarami ang sumagot na Oo nay may 11 puntos at 1 puntos ang sumagot na wala sa nabanggit. Mula din sa talahanayang ginawa, mula 30 respondente ay nakakuha ng kabuuang 18.28 puntos bilang pamantayang marka.
- 46. KABANATA V KABUUAN, MGANATUKLASAN AT REKOMENDASYON Sa kabanatang ito ay tinalakay ang kabuuan ng mga natuklasan, konklusyon at mga iminungkahing rekomendasyon. Kabuuan Ang pinakalayunin sa pag-aaral na ito ay upang masuri kung ano na talaga ang kalagayan ng ating wikang Filipino. Ang tiyak na tanong na sasagutin ay ang mga sumusunod: Mahalaga ba ang pagkakaroon ng sariling wika? Malaki ba ang epekto sa paggamit ng wika sa social media? Nakakaapekto ba ang pagtangkilik ng ibang wika kaysa sa sariling wika? Bilang isang estudyante, natatangkilik mob a ang wikang Filipino sa ngayon? Lumawak ba ang wikang Filipino sa panahon ngayon? Sa pagnanais ng mananaliksik na masuri na malaman kung ano na talaga ang kalagayan ng ating wikang Filipino sa makabagong panahon. Kung ito ba ay binigyan natin ng pagkakahalaga o ipinagwalang bahala na ito. Ang mga datos ay na ito ay nagpapakita ng kahalagahan ng ating sariling wika.
- 47. MGA NATUKLASAN 1. Angmga estudyante ay may 24.98 pamantayang marka na mahalaga ang pagkakaroon ng sariling wika. 2. Ang mga estudyante ay may 25.86 pamantayang marka ang paggamit ng wika sa social media. 3. Ang mga estudyante ay may 27.50 pamantayang marka ang pagtangkilik ng ibang wika kays sa sariling wika. 4. Ang mga estudyante ay may 25 pamantayang marka ang tumangkilik sa wikang Filipino ngayon. 5. Ang mga estudyante ay may 18.28 pamantayang marka na lumawak ang wikang Filipino sa panahon ngayon. Konklusyon Ang kalagayan ng wikang Filipino sa makabagong panahon ay tuluyan ng naglaho at ipinagwalang bahala ng mga estudyante. Imbis na gamitin natin ito, ipinagwalang bahala nila, gumamit pa sila ng ibang linggwahe at hindi na nila pinahalagahan ang ating sariling wika.
- 48. Rekomendasyon 1. Ang mgaguro ay kailangan gumawa ng exercise na tungkol sa wikang Filipino. 2. Inerekomenda na ang guro ay gumawa ng batas na kailangang gumamit ng wikang Filipino sa pagsasalita, lalo na sa asignaturang Filipino para mahasa sila sa paggamit ng ating sariling wika
- 49.
- 50. KURIKULUM VITAE Jemar L.Cinco Sto. Niño 1, Hinunangan, Southern Leyte Personal na Data Pangalan: Jemar L. Cinco Tirahan: Sto. Niño 1, Hinunangan, Southern Leyte Relihiyon: Roman Catholic Petsa ng Kapanganakan: Enero 20, 1999 Karanasang Pang-edukasyon ______________________________________________________________________ Elementarya: Otama Elementary School Sekondarya: Canipaan National High School Senior High School: Holy Rosary Academy Of Hinunangan, Inc. KURIKULUM VITAE
- 51. Eric D. Constantino Labrador,Hinunangan, Southern Leyte Personal na Data Pangalan: Eric D. Constantino Tirahan: Labrador, Hinunangan, Southern Leyte Relihiyon: Roman Catholic Petsa ng Kapanganakan: Oktobre 21, 1999 Karanasang Pang-edukasyon ______________________________________________________________________ Elementarya: Hinunangan West Central School Sekondarya: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc Senior High School: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc.
- 52. KURIKULUM VITAE Luthe-ann E.Toyhacao Balagawan, Silago, Southern Leyte Personal na Data Pangalan: Luthe-ann E. Toyhacao Tirahan: Balagawan, Silago, Southern Leyte Relihiyon: I. F. I Petsa ng Kapanganakan: Oktobre 26, 1999 Karanasang Pang-edukasyon ______________________________________________________________________ Elementarya: Balagawan Elementary School Sekondarya: Mercedes National High School Senior High School: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc.
- 53. KURIKULUM VITAE Maria NicoleR. Galit Poblacion, Hinunagan, Southern Leyte Personal na Data Pangalan: Maria Nicole R. Galit Tirahan: Poblacion, Hinunagan, Southern Leyte Relihiyon: Roman Catholic Petsa ng Kapanganakan: Nobyembre 18, 1999 Karanasang Pang-edukasyon ______________________________________________________________________ Elementarya: Hinunagan East Central School Sekondarya: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc. Senior High School: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc.
- 54. KURIKULUM VITAE Jerico D.Kuizon Jr. Patong, Hinunagan, Southern Leyte Personal na Data Pangalan: Jerico D. Kuizon Jr. Tirahan: Patong, Hinunagan, Southern Leyte Relihiyon: Roman Catholic Petsa ng Kapanganakan: Disyembre 06, 1999 Karanasang Pang-edukasyon ______________________________________________________________________ Elementarya: Hinunagan East Central School Sekondarya: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc. Senior High School: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc.
- 55. KURIKULUM VITAE Pauline MaeC. Bughao Poblacion, Hinunagan, Southern Leyte Personal na Data ______________________________________________________________________ Pangalan: Pauline Mae C. Bughao Tirahan: Poblacion, Hinunagan, Southern Leyte Relihiyon: Roman Catholic Petsa ng Kapanganakan: Agosto 28, 1999 Karanasang Pang-edukasyon ______________________________________________________________________ Elementarya: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc. Sekondarya: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc. Senior High School: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc.
- 56. KURIKULUM VITAE Francis GerardB. Tilaon Labrador, Hinunagan, Southern Leyte Personal na Data ______________________________________________________________________ Pangalan: Francis Gerard B. Tilaon Tirahan: Labrador, Hinunagan, Southern Leyte Relihiyon: Roman Catholic Petsa ng Kapanganakan: Oktobre 17, 1999 Karanasang Pang-edukasyon ______________________________________________________________________ Elementarya: San Francisco Central School Sekondarya: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc. Senior High School: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc.
- 57. KURIKULUM VITAE Raiza MaeN. Luma-ad Panalaron, Hinunagan, Southern Leyte Personal na Data ______________________________________________________________________ Pangalan: Raiza Mae N. Luma-ad Tirahan: Panalaron, Hinunagan, Southern Leyte Relihiyon: Roman Catholic Petsa ng Kapanganakan: Nobyembre 27, 1998 Karanasang Pang-edukasyon ______________________________________________________________________ Elementarya: Hinunangan East Central School Sekondarya: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc. Senior High School: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc.
- 58. KURIKULUM VITAE Trisha KaylaB. Labrador Salog, Hinunagan, Southern Leyte Personal na Data ______________________________________________________________________ Pangalan: Trisha Kayla B. Labrador Tirahan: Salog, Hinunagan, Southern Leyte Relihiyon: Roman Catholic Petsa ng Kapanganakan:March 11, 2000 Karanasang Pang-edukasyon ______________________________________________________________________ Elementarya: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc. Sekondarya: Holy Rosary Academy of Hinunangan, Inc. Senior High School: Holy Rosary Acadsemy of Hinunangan, Inc.