Dokumen ini membincangkan dasar British dan kesannya terhadap ekonomi negara, termasuk perkembangan ekonomi tradisional dan dagangan semasa pemerintahan British. Terdapat juga penekanan pada sistem pertanian komersial, perkembangan industri getah dan perlombongan, serta penglibatan buruh China dan India dalam ekonomi. Akhirnya, dokumen ini menerangkan pengenalan undang-undang tanah serta kesannya terhadap pemilikan dan pengurusan tanah di Malaysia.

1. BAB 10 : DASAR BRITISH DAN KESANNYA
TERHADAP EKONOMI NEGARA
( 1 ) Perkembanganaktiviti ekonomi sebelumdan
semasa pemerintahanBritish.
a) Ekonomi tradisional.
1. Contohekonomi saradiri – melombong,cucuk
tanam,memunguthasil hutan,menangkapikan.
2. Pengeluaranskalakecil,teknologi mudah,modal
yang kecil,buruhyangterhaddanpasaran kecil.
3. Lebihanpengeluaran –untuktujuankenduri,
zakat,sedekah,hadiah.
4. Padi pula disimpanuntukbekalanhinggamusim
berikutnya.
5. Tanaman lain – ubi,pisang,kelapa.
6. Ternakan – ayam, itik,lembuuntukkeluarga.
7. Teknologi mudah – penanamanpadi seperti tajak,
cangkul,tugal,tenggala.
8. Sistempengairanmudah – sungai danhujan.
9. Menangkapikan – mengail,bubu,jala.
b) Ekonomi dagangan.
1. Pertaniandanperlombonganyangmelibatkan
lebihanpengeluaranuntukpemasaran.
2. Pengeluarandalamskalayangbesar,buruhyang
ramai,modal besar,pemasaranlebihluas.
3. Bijihtimahdipasarkanke China,Jepun,India.
4. Bijihtimahjugadibuatgendanggangsa,senjata,
alat muzik.
5. Kaedahmelombongdenganmendulang –
diusahakanolehpembesarseperti LongJaafar,dan
NgahIbrahim
6. Kawasanlombongdi sungai dan diusahakanoleh
buruhtempatan.
7. KedatanganBritishmeminggirkanekonomi orang
melayu.Wujudekonomiduaan(dwiekonomi) iaitu
ekonomi tradisional danekonomidagangan.Pantai
barat dan timurjuga tidakseimbangekonominya.
8. AkhirnyaBritishmengambil alihekonomi
dagangandan membawamasukburuhChina.
c) Sistem pertaniankomersial.
1. Pertanian komersial berasaskankepaaeksport
dan menjadi penyumbangutamakerajaan.
2. Contohnyapertaniankomersialialahubi kayu,
ladahitam,tebu.
3. Maharaja AbuBakar telahmenanamgambirdan
ladahitam melalui sistemKangchu.
4. Pemodal ChinadanEropah menuasai pertanian
komersial keranamempunyai modal,teknologi,
konsesi tanahyangluasdan tempohpajakanyang
lama.
5. Pemodal Britishtelahmenguasai getah,pemodal
Chinapulaamenguasai gambirdanladahitam.
6. Pada masa ini,masyarakatMelayumenjalankan
ekonomi saradiri.
d) Perkembanganperusahaangetah.
1. Getah digunakanketikarevolusi Industri dalam
industri kereta,makagetahditanamdi Tanah
Melayu.
2. pada mulanya,getahditanamdi halaman
kediamanResidenHughLow,Peraksebagai
tanamanhiasan.
3. H.N Ridly(PengarahBotanical GardenSingapura)
mempromosi tanamangetahdenganmemberi
benihpercumakepadapeladang.
4. Beliaujugamenemui sistemmenorehibidem
(Cara tulangikanhring) yangtidakmerosakkan
pokok.
5. Industri baranganpenggunayangmemerlukan
getahseperti kasut,tayarbasikal danalat elektrik.
6. Modal milikpelaburEropahturut
mengembangkanindustri getahdi TanahMelayu,
syarikatdi Londonmembawamasukmodal melalui
penubuhansyarikatperwakilan di TanahMelayu
seperti Guthrie,Sime Darby.
7. Dasar galakanBritishkepadapemodal asing
seperti sewatanahdantariff cukai yang rendah
kepadapengusahagetah.
8. Kemajuanjalanraya dankeretaapi telah
menghubungkankawasanpertaniandengan
pelabuhan ataupusatpentadbirantelah
memudahkanpengusaha(golongankomprador).
9. BritishjugamembawamasukpekerjaIndia
Selatanbekerjadi ladanggetahdengangaji yang
murah.
e) Kejatuhanperusahaangetah.
1. Kemerosotanperusahaangetahberlakuketika
Zaman KemelesetanEkonomi Dunia(1929– 1932).
2. Ini bermaknaekonomi TanahMelayutelah
mempengaruhi perkembanganekonomidunia.
3. Industri getahpulihsemulapdatahun1934
keranapertambahanpermintaandankawalan
negarapengeluar.
4. Rancangan sekatanStevensondiperkenalkanbagi
menahanharga getahjatuh.Prinsiprancanganini
ialahmenghadkanpengeluarangetaholehnegara
pengeluaragarharga naik.

2. f) Perkembanganindustri perlombongan.
1. galianTanah Melayu – contohnyabijihtimah,
emas,besi,arangbatu,bauskit,antimoni.
2. Bijihtimahdan emasialahgalianterawal
diperdagangkanyangdiusahakansecarakecil –
kecilanolehorangMelayu.
3. Bijihtimahmendapatpermintaanantarabangsa
yang besaringgamuncul pengusahaEropahdan
Chinamengambil alih perananpembesarmelayu.
4. KedatanganpengusahaChinapadaawalnya
dipantauolehpembesarMelayu.Merekaperlu
mendapatkebenaranmelombongdanmenjual
semulahasil timahini kepadapembesarMelayu.
Harga timahini jugaditentukanolehpembesar
melayu.
5. Kedatanganpemodal Eropahtelahmenghentikan
penguasaanpembesarMelayuini.
6. Kedatanganpemodal ini berjayamenyaingi
pengusahaChinakeranamerekamenguasai kapal
korekyangmenghasilkanpengeluaransecarabesar
– besaran.Merekaberintensifkanmodal,orang
Chinaberintensifkanburuh.
7. Kerajaanpenjajahbritishjugatelahmeluluskan
enakmendanundang – undangyang mewujudkan
penguasaanpengusahaEropah.
8. Terdapat jugapembesarmelayuyangmengambil
mudahmencari keuntungandenganmemajakkan
lombongmerekakepadasaudagarChinadari Negeri
Negeri Selatkeranaketiadaanmodal.
9. Tanah Melayuterusmenjadi pengeluarutama
bijihtimahduniasehinggaPerangDuniaKedua.
g) PengusahatenagaburuhChina.
1. Kedatanganburuhini mendapatgalakanBritish
dan tidakditentangolehorangMelayu.
2. Buruh Chinadatang dari wilayahselatanChina
seperti Kwangtung,Kwangsi danFukien.
3. Kedatanganmerekaini untukbekerjadilombong
bijihtimah.
4. Buruh Chinadatang dengancara sistemkredit,
sebelumke Tanah Melayumerekadikumpul di
kampungmerekadi ChinaolehKhehthau(ketua).
5. Bakal imigranini dikenali sebagaikinkheh.Ketua
ini akan mendapatupahwangbafi setiapsinkheh.
6. Seterusnyasinkhehdikawal olehnakhodakapal
atau agensi buruhterlebih dulutelahmendapat
bayaran daripadabakal majikansinkheh.
7. Kemudiannyasinkhehperlumembuatperjanjian
secara bertulisataulisanmembayarhutang(kos
kedatanganke Tanah Melayu) dengancarabekerja
di bawah bakal majikanberkenaandalamjangka
waktutertentu.
8. Mereka akandiberikantiketyangmenyatakan
pelabuhanyangperludituju,di pelabuhanmereka
akan diambil olehpemborongburuhyangmenjadi
orang tengahbagi mendapatkanmajikandengan
bayaran tertentu.
9. Kemudianjawatanpegawai pelindung buruhdan
imigrandari Chinadiwujudkan,merekaakan
mengawasi kemasukanburuhdanimigranChinaini.
10. Selepasitusistemtiketkreditdignti dengan
sistempengambilankakitangandansistem
pengambilanrumahkongsi.
11. Melalui sistempengambilankakitanganini
majikanyangmemerlukanburuhakanmenghantar
pegawainyake China.Tambangdanpembiayaan
buruhakan ditanggungolehmajikan.Pegawai
berkenaanakanmengiringiburuh –buruh hinggake
tempatmajikan.
12. Melalui sistempengambilanrumahkongsi pula,
pengambilanburuhakandilakukanolehpegawai di
negarachina yangdilantikolehrumahkongsi.
Pegawai tersebutakanmenanggungkosmembawa
buruhhinggake rumahkongsi di Tanah Melayu.
Setelahburuhdiserahkanpegawai dari China
tersebutakanmendapat sejumlahbayarantertentu.
13. Di Sarawak,imigranketurunanChinaFoochow
secara berkumpulandibenarkanmasukmelalui
persetujuanCharlesBrooke danWongNai Siong
9ketuaFoochow di Sibu).Merekaini akanmenjadi
buruhgambirdan lada hitam.
h) PenggunaantenagaburuhIndia.
1. Buruh Indiadatanguntukbekerjadi ladang –
ladanggetah.
2. Kedatanganmerekaini jugatidakdihalangoleh
orang MelayudanmendapatgalakanpihakBritish,
di sampingituorang Indiasudahmempunyai
hubungantradisi denganTanah Melayu.
3. KemasukanburuhIndiamelalui sistemburuh
bebasatau merdeka,sistemkontrakdansistem
kangani.
4. Melalui sisitemburuhbebas,merekadatang
denganbiayasendiri yangdiaturolehorangatau
kumpulantertentu.Di TanahMelayumerekabebas
memilihtempatdanpekerjaanmereka.
5. Melalui sistemkontrak,majikanmembiayai
tambangke Tanah Melayudanburuh Indiaini akan
bekerjadalamtempohmasatertentu( 1-3 tahun)
dengangaji minimumdianggap9–13 sensehari.
Sistemini amatmenindasdandianggap
perhambaantidakketara.Sistemini digantikan
dengansistemkangany.
6. Kanganybermaksudketua,tandil ataumandur.

3. 7. Kanganydiberi kepercayaanolehmajikandan
diberi lesendankemudiannyaakan ke Indiamencari
tenagaburuh.Kanganydiberi wangpendahuluan
untukmembiayai kosburuhhinggake Tanah
Melayu.
8. Kanganykemudiannyadijadikanpengurusagensi
membawamasukburuhdan akhirnyasistemini
diharamkankeranaadanyapenyelewengan.
i) Penggunaanmatawang.
1. Zaman MuzzaffarSyah Melaka – contohwang
emas,perakdan timahyangdigunakanuntuk
urusanperniagaan.
2. Di negeri lain – dinaremas( Kelantan),kupang
emas( Terengganu),jongkongtampang( Pahang).
3. PedagangEropah membawamata wang asing
contohnyamata wangperakSepanyolyang
digunakandi Negeri –Negeri SelatdanNegeri –
Negeri Melayu.
4. KemudiannyakerajaanBritishmengeluarkan
wangkertas bagi Negeri –Negeri Selatdibawah
LembagaPesuruhjayaWang,wangini sahajayang
sah digunakanketikaitudanwangkerajaanMelayu
kianpupus.
j) Institusi kewanganatauperbankan.
1. Institusi kewanganberperananmenyediakan
kemudahanpinjamankepadapelaburyang
kemudiannyamemajukanindustri bijihtimahdan
getah.
2. Bank memperkenalkankaedahbaruyang
berorientasikankeuntunganberasaskankadar
faedahyangtinggi.
3. Bank telahmenyebabkandanaluarnegaradapat
disalurkanteruske TanahMelayudenganmudah
dan cepat.
4. Bank telahbertindaksebagai ejenpembayar
kepadapengeksportdanpengimportdanmelicinkan
perdaganganantarabangsa.
5. Bank pertamadi Tanah MelayuialahMercantile
Bank.
6. SelepasPerjanjianPangkorwujudbanyakbank
lainseperti The CharteredBank,HongKongdan
Shanghai Bank.
7. Bank Eropah mengutamakanpedagang Eropah.
8. Pedagangtempatanmendapatperkhidmatan
bankEropah melalaui Komprador(orangtengah)
yang terdiri daripadaorangtempatanyangdiberi
kepercayaanolehbankuntukmenjadi penaja
kepadapeminjam.
9. Bank tempatanpertanaialahKwongYikBank di
KualaLumpur,Bank of Malaya di Ipoh,Ban HinLee
Bank di PulauPinang.
10. Di Sarawak – KwongLee Bank,Ban ChiangBank.
11. Bank orangmelayupertama – Malay National
BankingCorporationBhd.
k) Perkembanganperkhidmataninsurans.
1. Antara insuranspentingialahinsuransmaritim,
kebakaran,hatrra,perniagaan,kemalangandan
nyawa.
2. Insuransmaritim – melindungi dagangandan
kapal pedagang.
3. Insuranskebakaran – pentingkeranakebakaran
kerapberlakucontohnyakebakaranhampirseluruh
KualaLumpur tahun1892.
4. Peringkatawal syarikatinsuransdi TanahMelayu
adalahcawangan syarikatberibupejabatdi luar
negara– contohnyaBousteadandCompany
England.
5. SyarikatinsuranstempatancontohnyaStraits
Insurance Limiteddi Singapura.
6. KerajaanBritishjugatelahmengasingkaninsurans
nyawadaripadainsuranskebakaran.
(2) Dasar – dasar pertanian British
a) Dasar – dasar pertanianBritish.
1. Orang melayudiperkenalkanolehBritishdengan
tananamyang memepunyai pasaranseperti kopi,
tembakau, getah.
2. Britishtelahmengkomersialkantanaman
tradisional seperti gambirdanladahitam.
3. Tenaga buruhChinadan Indiadigunakanuntuk
memajukanlagi sectorperladangan.
4. Undang – undangpemilikantanahtelah
diperkenalkanolehBritish,bertujuanuntuk
melindungitanahorangMelayudaripadadiceroboh
olehpemodal asing.Tetapi beberapadaripadaaspek
undang– undangada yangmenindasorangMelayu.
b) Pengenalanundang – undangberhubungtanah.
1. SebelumkedatanganBritishpersoalantanahtidak
menjadi masalahkepadaorangMelayukerana
tanah yangluas,pendudukrendah,urusancukai dan
kebenaranmengusahakantanahhanyadengan
pembesarMelayu.Pemilikantanahamatmudah
iaitupemiliktanahialahsesiapayangmenerokadan
mengerjakantanahtersebut.
2. Rekodbertulisadalahelemenpentingdalam
mengesahkanpemilikantanahpadamasaBritish.

4. 3. Rekodini jugadigunakandalamurusantanah
seperti cukai,pajakan,sewabeli,jual danbeli tanah.
4. Tanah juga dilihatsebagai cagaranuntuk
mendapatkanmodal.
5. Undang- undangantanahpertamaialahPeraturan
Tanah Perak.SeterusnyaKanunTanahSelangor,
PeraturanTanah Sungai Ujong.
6. Tanah dibahagikanmengikutnilai komersial
seperti tanahladang,pribumi danperlombongan.
7. Kadar cukai tanahbergantungkepadajenistanah
dimiliki.
c) Kesan pengenalanundang – undangtanah
British.
1. Permohonankebenaranmendapatkantanah
sama ada syarikatatau individudidapati daripada
PejabatTanahdan bukandari pembesarMelayu
lagi.
2. KebenaranPejabatTanahjugadiperlukanuntuk
mengutiphasil hutansepertinipah,damar,rotan.
3. Bermaknakuasa residennegeriamatbesaruntuk
menentukantanahyangbolehdiberikankepada
pemodal.
4. Kelulusantanahpulabergantungkepadamodal,
teknologi danbilanganburuhyangakandigunakan.
5. Dasar tanahBritishjugamembawakepada
perkembanganekonomi wang.Di manacukai,jual,
beli,sewake atastanah perlumenggunakanwang.
Mamalh orang Melayuperlumembayarcukai hasil
hutandalam bentukwang.
6. KesannyaorangMelayuyang tiadawang
meminjamdaripadaorangtengahdankemudiannya
menyelesaikanmenjual tanahuntukmenyelesaikan
hutangmereka.
d) Undang – undangmelindungi tanahbumiputra.
1. Akta Tanah SimpananMelayu(TSM)
diperkenalkanolehBritishbagi mengelakkantanah
milikMelayuberpindahkepadaorangasing.
2. Residenberhakmengisytiharkanmana –mana
tanah orang Melayusebagai TSMuntukmengelak
TSM daripadadijual,dipajakgadai,atauditukar
milik.
3. TSM juga inginmelindungiekonomi penjajajh,
contohnyaTSm tidakbolehdiusahakantanaman
komersial.TSMtidaksuburdan tidaksesuai untuk
tanamanperladangan.
4. Land Order di Sarawakdiperkenalkanbagi
melindungitanahperibumidaripadadicerobohioleh
pengusahaChina.
5. Di sini jagadiperkenalkanLandSettlement Order
bagi melindungi tanahperibumi daripadadiceroboh.
6. Di Sarawak pemindahanhakmiliktanahhanya
bolehdilakukanmelalui perwarisan,bagi
mengelakkanpemajakan,pemecahandanpenjualan
tanah kepadaorangluar.
7. Land Order Sarawakseterusnyamembhagikan
tanah kepada3 kawasaniaitutanah campuran,
tanah simpanandantanah pedalaman.
8. Imigranhanya dibenarkanmemiliki tanah
campuran sahaja,manakalatanahsimpanandan
pedalamandilindungi.
9. Di Sabah pula,Proklamasi IIIPerlindungi Hak
Peribumi yangmelindungi kepentinganperibumi
diwartakanolehBritish.Peraturanini menetapkan
hak milikperibumi di bawahkuasaPegawai Daerah.
10. Segalaurusanjual beli tanahdi Sabah dengan
orang Eropah pulaperludimaklumkankepadaketua
peribumi.Pendudukperibumi jugaberhakmenuntut
ganti rugi ke atas tanah yangdijual kepadaorang
asing.
e) Dasar British terhadappekebun kecil getah.
1. Kebanyakanpekebunkecil ialahorangMelayu.
BritishberhasratmengekalkanorangMelayu
sebagai petani.
2. Maka Enakmen Tanah Padi diperkenalkanuntuk
mrnghalangtanamangetahditanamdi kawasan
tanamanpadi,sekaligusmengurangkanpenglibatan
pekebunkecil getahdalampenanamanpadi.
3. halangankepadaorang Melayuseterusnyaialah
apabilaBritishmenaikkanpremiumtanah baru
untuktanamangetah.
4. SelepasituBritishmelarangsamasekali
pembukaantanahbaruuntuk penanamangetah.
5. Pada awalnyapenglibatanpekebunkecilMelayu
secara kecil – kecilantidakmendatangkan
kebimbangankepadapengusahaEropah.
6. Apabilaekonomi melesetdanhargagetahjatuh,
Britishterpaksamelindungi pengusahaEropah.
7. AntaranyadenganmemperkenalkanRancangan
SekatanStevensonyangmenghadkanpengeluaran
getahnegara pengeluar.
8. Rancangan PeraturanGetahAntarabangsapula
memberi kuotalebihtinggikepadapekebunkecil,
merekajugaditekankeranadianggapmengancam
pengusahaEropah.
9. Tanaman getahyang banyakmasalahini tetap
menguntungkanorangMelayuberbandingtanaman
padi.
10. Olehitu,orangMelayutidakberminat
mengusahakantanamanpadi.

5. f) Dasar tanamanpadi.
1. Minat orang Melayukepadagetahberbanding
padi membimbangkanBritishkeranaTanahMelayu
terpaksamengimportberasdari Thailand,Myamnar,
Indo-China.
2. Bekalanimportberasini tidakterjamin,
contohnyaketikaberlakukekuranganpengeluaran
berasdi Myanmar.
3. Maka petani tidakdibenarkanmenamanpadi di
tanah sawah.
4. BritishmenubuhkanJabatanParit,danTali Air
bagi memperbaiki sistempeparitandanmembantu
tanamanpadi.
5. Ini membuktikanbahawaBritish tidakmemberi
perhatiankepadakemajuanekonomi orangMelayu.
(3) Kesan – kesan dasar ekonomi British.
a) Perkembanganpembandaran.
1. Pembandaranbermaksudperubahanpekankecil
atau kampungkepadabandarhasil pertambahan
fungsi dankegiatanekonomi.
2. Pembandaranlebihcepatberlakudikawasanyang
menjadi pusatkegiatanekonomi penjajah.
3. Pekandi kawasanperlombonganbiasanya
mempunyai pendudukyangkianbertambah,
menjadi pusatmengumpulhasil lombong,pusat
mendapatkankeperluanharian.
4. Pekanini kemudiannyamenjadibandaryang
menjadi pusatpentadbiran,perbankansepertiKuala
Lumpur,Taiping.
5. Bandar Miri pulaberkembangkeranaadanya
petroleum.
6. Bandar baru muncul ini menjadi tumpuan
pendudukdanberfungsi sebagai pusatperniagaan,
pentadbiran.
7. Bandar ini lengkapdengankemudahanjalanraya,
sekolah,air,elektrik,pusatkesihatan,daninstitusi
kewangan.
8. Bandar – bandar ini kebanyakkanyadidiami oleh
orang China,sebaliknyaorangMelayudanIndia
menetapdi luarbandar.
9. Bandar baru pesatkeranaadanya kemajuan
pengangkutandanmempunyai rangkaianjalanraya
dan keretaapi.
10. Hasil getahdan bijihtimahturut
mengembangkanbandarpelabuhankerana
keperluaneksportseperti pelabuhanKlang,Pulau
Pinang.
11. Bandar Kuchingpulamuncul keranakemajuan
tanamangambir danlada hitam.
12. walaubagaimanapunkemudahaninfrastuktur
ketikapemerintahanBritishtidakmelibatkan
kawasanluar bandarkhususnyadi kawasanpantai
timurTanah Melayu.
b) Pembentukanmasyarakatberbilangkaum.
1. KedatanganimigranChinadanIndiakerana
keperluantenagamanusiakhasnyaperlombongan
dan perladangan.
2. Kedatanganimigranyangberlipatkali ganda
banyaknyaketikaBritishtelahmembentuk
masyarakatberbilangkaumdi tanahMelayu.
3. SemasaBritishpetempatandankegiatanekonomi
berasaskankaum, Melayubertani di luarbandar,
Cinaberniagadanmelombongdi bandardan
kawasanperlombongan.Indiamenorehgetahdi
ladang.
4. Bahasa pertuturanmerekamengikutbahasa
ibundamasing– masing.
5. Pada masa ini tidakwujudinteraksi dan
perpaduanantarakaum.
c) Perkembangansistem pendidikanvernakular.
1. Sistemini menggunakanbahasaibundasebagai
bahasa penghantardantidakmemupukperpaduan
kaum.
2. PendidikanMelayutradisional–mempelajarial-
Quran, bahasa Arab,ilmuagama,membaca,menulis
dan mengiradi surau,masjiddansekolahpondok.
3. Sekolahmelayu –contohnyadi Singapura,
SeberangPrai,Kualakangsaryangdijalankandi
peringkatrendahsekadarmenjadikanmereka
petani yanglebihbaikdaripadabapanya.
4. Maktab PerguruanSultanIdris – melatihguru
SekolahMelayu.
5. Kolej MelayuKualaKangsar– sekolahuntuk
golonganelitMelayu.
6. SekolahTamil – disediakanolehBritishdi bandar
dan pengusahaladangmembiayai sekolahdi ladang.
Ia berorientasikannegaraIndia,di manasukatan,
buku,guru dari Indiadan menggunakanbahasa
Tamil.
7. SekolahCina– dibiayai olehsaudagardari China.
Ia juga menggunakansukatan,buku,gurudari
negaraasal (China) danmenggunakandialekcina
masing– masing. Selepasadanyapengaruhkomunis
Britishmengawal sekolahini.
8. SekolahInggeris –peringkatawal diusahakanoleh
mubalighdanbadansukarela.Sekolahini sekolah
elityangterletakdi bandardan pelajarnyadi
kalanganorang atasan.Kurikulumnyadisusun
mengikutsistempendidikandi England.

6. 9. Universiti Malaya– diusahakanolehBritishdi
Singapuratetapi agaklewat.
d) Perkembangansektor perkilangan.
1. Pada awalnyaBritishterlalumenumpukankepada
eksportgetahdanbijihtimah,hampirsemua
barangan kilangdiimport.
2. Barangan kilangyangdiimportseperti pakaian
telahbersainghebatdenganperkilangantradisional
tempatanseperti batik,sutera.
3. Kasut getah – contohnyakilangSyarikatFung
KeongdanSyarikatBata di Klang.
4. Kilangmembinakapal korek,kapal kecil dan
mesinmemprosesgetah –SyarikatUnited
Engineers.
5. Kilangmengetinnanas –diusahakanolehbangsa
Perancisdi Johor.
6. Sektorini dikuasai olehpengusahaEropahdan
Cina,sementaraorangMelayutercicir.
e) Sistem pengangkutan danperhubungan.
1. Jalan keretaapi dibinauntukmempercepatkan
pengangkutanbijihtimahke pelabuhanuntuk
dieksport,contohnyaTaipingke Porteld,Seremban
ke Port Dickson,KualaLumpurke Port Swettenham.
2. Jalan keretaapi turutdihubungkandari Seberang
Perai hinggake sempadanSiam.
3. Kemudiannyake pantai timurdari gemas,Pahang,
Kelantanke sempadanSiam.
4. Seterusnyadisambungke selatanhinggake
Singapura.
5. Pengangkutankeretaapi jugamenggalakkan
pembukaantanahbarudi pedalamandengan
tanamangetah.
6. Keretaapi juga dapat membawamuatanyang
banyak.
7. Di sampingitu,jalandenai dankeretalembuyang
digunakanuntukmengangkutbijihtimahdangetah
ke pangkalansungai telahdigantikandenganjalan
raya.
8. Jalan raya terusberkembangkhasnyaapabila
kenderaanbermotordiperkenalkan.
9. Beberaparangkaianjalanraya disiapkan,
contohnyadari SeberangPrai ke Melaka,Perliske
Singapura,KualaLumpurke Kuantan.
10. Sistemperhubungan –contohnyatelegraf,
telefon,pos.
11. Kemudahan pengangkutandanperhubungandi
Pantai TimurTengahMelayuketinggalankerana
kurangnyapembangunanekonomi.
f) Perkhidmatankesihatan.
1. Kedatanganimigranmenyebabkankesesakkan
pendudukdanberlakupelbagaipenyakitberjangkit
keranatemapttinggal yangkotor danair yang tidak
bersih.
2. Hospital kerajaanterawal dibinadi Taipingdan
KualaLumpur.
3. Pusat perubatanpuladibinadi BatuGajah,Kuala
Kangsardan KualaLumpur.
4. Pusat perubatankecil puladi PahangdanNegeri
Sembilan.
5. Hospital di Sabah – Jesselton,Sandakan,Tawau.
6. Perkhidmatanperubatandi Sarawakdi Kuching
dan pusatperubatankecil di SibudanSri Aman.
7. Hospital swasta– contohnyaHospital TungShindi
KualaLumpur memberi khidmatkhasnyakepada
pelombong.
8. InstitutPenyelidikanPerubatandi KualaLumpur –
mengkaji puncapenyakitdanlangkah –langkah
pencegahannya.
9. SanitaryBoard – lembagayangmenjaga
kebersihandankesihatanawamdi bandarKuala
Lumpur.Fungsi lembagaini kemudiannyaterpecah
dua dan kepadaduabahagianiaituSanitaryBoard
menjagakebersihanbandardanJabatankesihatan
menjagakesihatan.