Yasal Yönleri ile Açık Erişim

432 views

Published on

3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Yasal Yönleri ile Açık Erişim

  1. 1. YÖK Ulusal Akademik Arşiv Projesi Eğitim Semineri Yasal Yönleri ile Açık Erişim İlkay Holt Özyeğin Üniversitesi Kütüphane Direktörü 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014
  2. 2. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Kapsam     •  Açık  erişim  tanımında  erişim  ve  kullanım     •  Sözleşmeler,  lisanslar   •  Yayıncı  poli=kaları   •  Yayın  versiyonları   •  Hemen  depolama   •  Arşivlemede  kontrol  noktaları       3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 2
  3. 3. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Açık  erişim  nedir?   Budapeşte,  Bethesta  ve  Berlin  Açık  Erişim   Deklarasyonları  açık  erişimin  üç  yaygın  tanımını  içerir.     •  Dijital,  online,  ücretsiz,  telif  hakkı  ve  lisans   sınırlamalarından  arınmış  literatür  bu  tanımların  ortak   noktalarını  oluşturur.     •  3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 3
  4. 4. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Açık  erişim;   Herkesin  erişebildiği  bir  literatürü  ifade  eder.     Yazar  paylaşLğı  yayın  versiyonunun  elektronik  ortamda   paylaşım  hakkında  sahip=r.     •  Okuma,  kaydetme,  kopyalama,  paylaşma,  depolama,   harmanlama  izniniz  vardır.     •  •  3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 4
  5. 5. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Telif  hakkı     Kişinin  her  türlü  fikri  emeği  ile  meydana  ge=rdiği  ürünler   üzerinde  hukuken  sağlanan  haklardır.   •  Telif  yöne=minde  yazar  ve  yayıncı  dengesi;   •  Yazarın  haklarının  tümünü  devretmediği;  kendi  yayını   istediği  gibi  kullanma,  geliş=rme  hakkının  olduğu;   eği=m  ve  araşLrma  için  erişimi  kısıtlamayan  ve  yayın   kullanıldığında  doğru  aLf  yapılmasını  gerek=ren  bir   yapıdadır.     •  Yayıncı  açısından  finansal  hakları  içeren,  yazarın   istediği  hakları  kendinde  tutabilmesini  sağlayan  ve   yayını  gelecek  teknolojilere  hazır  etmeyi  gerek=rir.     •  3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 5
  6. 6. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Yazarlar  yayınlarının  kullanım  haklarına  sahip  mi?     Kaynak: K.L. Ertürk, Türkiye’de bilimsel iletişim: Bir açık erişim modeli önerisi. (Doktora tezi) 2008., s. 179 http://www.bby.hacettepe.edu.tr/yayinlar/dosyalar/130.pdf 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 6
  7. 7. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Yazarlar  nasıl  olması  gerek=ğini  düşünüyor?   Kaynak: K.L. Ertürk, Türkiye’de bilimsel iletişim: Bir açık erişim modeli önerisi. (Doktora tezi) 2008., s. 181 http://www.bby.hacettepe.edu.tr/yayinlar/dosyalar/130.pdf 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 7
  8. 8. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Yazarlar  nasıl  hareket  ediyor?   Kaynak: K.L. Ertürk, Türkiye’de bilimsel iletişim: Bir açık erişim modeli önerisi. (Doktora tezi) 2008., s. 182 http://www.bby.hacettepe.edu.tr/yayinlar/dosyalar/130.pdf 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 8
  9. 9. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Telif  sözleşmeleri,  kullanım  lisansları   •  •  •    Yayıncılar  ile  yapılan  anlaşmalar   Yazar  ek  anlaşmaları  (SPARC  Author  Addendum)   Açık  lisanslar:  Crea=ve  Commons  ALf  Lisansı  (CC-­‐BY)   www.creativecommons.org.tr 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 9
  10. 10. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Yayıncı  poli=kaları   yayıncıların  70%’i,  dergilerin  90’ı  arşivlemeye  izin  veriyor   Yeşil Mavi 33% Sarı 8% Beyaz 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 30% 30 05/03/2014 10
  11. 11. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Yayıncı  poli=kaları   3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 11
  12. 12. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Ön  baskı,  son  baskı,  yayıncı  baskısı   Ön  baskı  (pre-­‐print):  makalenin  yayınlanmak  üzere   dergiye  gönderilen,  hakem/editör  değerlendirmesi   öncesi  ilk  hali   •  Son  baskı  (post-­‐print):  makalenin  hakem/editör   değerlendirmesinden  geçmiş,  yayına  hazır  son  hali.   •  Yayıncı  baskısı:  makalenin  dergide  yayınlanmış  format   •  3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 12
  13. 13. Yasal Yönleri ile Açık Erişim ID/OA:  Hemen  depolama,  seçimli  erişim     “Immediate  deposit,  op=onal  access”   Yayın  kabulünden  sonra  son  baskının  kurumsal  açık  bir   açık  arşive  hemen  konması.   •  Maksimum  6  aylık  bir  ambargo  uygulanması.   •  Metadatanın  (üst  veri)  hiç  beklemeden  arşivlenmesi.     •  Tam  metni  açılamayan  yayınlar  için  istek  butonu   “request  print”     •  •  3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 13
  14. 14. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Bir  yayını  kurumsal  arşive  koyarken  yasal  kontrol  noktaları:     •  •  •  •  •  •  •  Elektronik  ortamda  paylaşım  koşulları   Yazarın  elektronik  ortamda  paylaşım,  kullanım  hakları   Yayıncı  poli=kası   Fon  sağlayıcı  kuruluşun  poli=kası;  ambargo  varlığı   Yayının  son  baskısının  arşivlenmesi   Metadata  kaydının  tamlığı  ve  doğruluğu   Yayıncı  baskısına  link  verilmesi   3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 14
  15. 15. TEŞEKKÜR EDERİZ… 3, Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/201 4 15

×