Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Yasal Yönleri ile Açık Erişim

451 views

Published on

3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Yasal Yönleri ile Açık Erişim

  1. 1. YÖK Ulusal Akademik Arşiv Projesi Eğitim Semineri Yasal Yönleri ile Açık Erişim İlkay Holt Özyeğin Üniversitesi Kütüphane Direktörü 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014
  2. 2. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Kapsam     •  Açık  erişim  tanımında  erişim  ve  kullanım     •  Sözleşmeler,  lisanslar   •  Yayıncı  poli=kaları   •  Yayın  versiyonları   •  Hemen  depolama   •  Arşivlemede  kontrol  noktaları       3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 2
  3. 3. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Açık  erişim  nedir?   Budapeşte,  Bethesta  ve  Berlin  Açık  Erişim   Deklarasyonları  açık  erişimin  üç  yaygın  tanımını  içerir.     •  Dijital,  online,  ücretsiz,  telif  hakkı  ve  lisans   sınırlamalarından  arınmış  literatür  bu  tanımların  ortak   noktalarını  oluşturur.     •  3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 3
  4. 4. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Açık  erişim;   Herkesin  erişebildiği  bir  literatürü  ifade  eder.     Yazar  paylaşLğı  yayın  versiyonunun  elektronik  ortamda   paylaşım  hakkında  sahip=r.     •  Okuma,  kaydetme,  kopyalama,  paylaşma,  depolama,   harmanlama  izniniz  vardır.     •  •  3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 4
  5. 5. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Telif  hakkı     Kişinin  her  türlü  fikri  emeği  ile  meydana  ge=rdiği  ürünler   üzerinde  hukuken  sağlanan  haklardır.   •  Telif  yöne=minde  yazar  ve  yayıncı  dengesi;   •  Yazarın  haklarının  tümünü  devretmediği;  kendi  yayını   istediği  gibi  kullanma,  geliş=rme  hakkının  olduğu;   eği=m  ve  araşLrma  için  erişimi  kısıtlamayan  ve  yayın   kullanıldığında  doğru  aLf  yapılmasını  gerek=ren  bir   yapıdadır.     •  Yayıncı  açısından  finansal  hakları  içeren,  yazarın   istediği  hakları  kendinde  tutabilmesini  sağlayan  ve   yayını  gelecek  teknolojilere  hazır  etmeyi  gerek=rir.     •  3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 5
  6. 6. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Yazarlar  yayınlarının  kullanım  haklarına  sahip  mi?     Kaynak: K.L. Ertürk, Türkiye’de bilimsel iletişim: Bir açık erişim modeli önerisi. (Doktora tezi) 2008., s. 179 http://www.bby.hacettepe.edu.tr/yayinlar/dosyalar/130.pdf 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 6
  7. 7. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Yazarlar  nasıl  olması  gerek=ğini  düşünüyor?   Kaynak: K.L. Ertürk, Türkiye’de bilimsel iletişim: Bir açık erişim modeli önerisi. (Doktora tezi) 2008., s. 181 http://www.bby.hacettepe.edu.tr/yayinlar/dosyalar/130.pdf 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 7
  8. 8. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Yazarlar  nasıl  hareket  ediyor?   Kaynak: K.L. Ertürk, Türkiye’de bilimsel iletişim: Bir açık erişim modeli önerisi. (Doktora tezi) 2008., s. 182 http://www.bby.hacettepe.edu.tr/yayinlar/dosyalar/130.pdf 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 8
  9. 9. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Telif  sözleşmeleri,  kullanım  lisansları   •  •  •    Yayıncılar  ile  yapılan  anlaşmalar   Yazar  ek  anlaşmaları  (SPARC  Author  Addendum)   Açık  lisanslar:  Crea=ve  Commons  ALf  Lisansı  (CC-­‐BY)   www.creativecommons.org.tr 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 9
  10. 10. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Yayıncı  poli=kaları   yayıncıların  70%’i,  dergilerin  90’ı  arşivlemeye  izin  veriyor   Yeşil Mavi 33% Sarı 8% Beyaz 3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 30% 30 05/03/2014 10
  11. 11. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Yayıncı  poli=kaları   3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 11
  12. 12. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Ön  baskı,  son  baskı,  yayıncı  baskısı   Ön  baskı  (pre-­‐print):  makalenin  yayınlanmak  üzere   dergiye  gönderilen,  hakem/editör  değerlendirmesi   öncesi  ilk  hali   •  Son  baskı  (post-­‐print):  makalenin  hakem/editör   değerlendirmesinden  geçmiş,  yayına  hazır  son  hali.   •  Yayıncı  baskısı:  makalenin  dergide  yayınlanmış  format   •  3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 12
  13. 13. Yasal Yönleri ile Açık Erişim ID/OA:  Hemen  depolama,  seçimli  erişim     “Immediate  deposit,  op=onal  access”   Yayın  kabulünden  sonra  son  baskının  kurumsal  açık  bir   açık  arşive  hemen  konması.   •  Maksimum  6  aylık  bir  ambargo  uygulanması.   •  Metadatanın  (üst  veri)  hiç  beklemeden  arşivlenmesi.     •  Tam  metni  açılamayan  yayınlar  için  istek  butonu   “request  print”     •  •  3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 13
  14. 14. Yasal Yönleri ile Açık Erişim Bir  yayını  kurumsal  arşive  koyarken  yasal  kontrol  noktaları:     •  •  •  •  •  •  •  Elektronik  ortamda  paylaşım  koşulları   Yazarın  elektronik  ortamda  paylaşım,  kullanım  hakları   Yayıncı  poli=kası   Fon  sağlayıcı  kuruluşun  poli=kası;  ambargo  varlığı   Yayının  son  baskısının  arşivlenmesi   Metadata  kaydının  tamlığı  ve  doğruluğu   Yayıncı  baskısına  link  verilmesi   3 Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/2014 14
  15. 15. TEŞEKKÜR EDERİZ… 3, Mart 2014 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı BİLKENT ANKARA 05/03/201 4 15

×