Bekijk de lezing die Sible Schöne (Klimaatbureau HIER) hield tijdens de Romae Jubileumclass op 21 januari 2010.

1. Klimaatverandering en Sible Schöne Klimaatbureau

2. Klimaatverandering: twee vragen Wetenschappelijke vraag: Wat is er precies aan de hand Hoe werkt de aarde Maatschappelijke vraag Wat is verantwoord handelen Wat is de stand van de wetenschap: Intergovernmental Panel on Climate Change Assessment 2007

3. Stand wetenschap: IPCC 2007 De concentraties broeikasgassen stijgen door menselijk handelen Het klimaat op aarde verandert snel : De temperatuur is de afgelopen eeuw gestegen met 0.74 ºC Overal op aarde zijn grootschalige veranderingen in neerslag en extreem weer, zoals waaronder droogte, hevige neerslag, hittegolven en de intensiteit van tropische cyclonen

4. Stand wetenschap: IPCC 2007 Het grootste deel van de klimaatverandering is zeer waarschijnlijk het gevolg van menselijk handelen Klimaatverandering zet door: Temperatuur zal komende decennia blijven stijgen met ongeveer 0.2 – 0.3 ºC per decade Toename hittegolven, extreme droogte en extreme regenval zeer waarschijnlijk Toename kracht tropische orkanen waarschijnlijk

5. Global average temperature

6. Stand wetenschap: IPCC 2007 Impact 0.7 °C overal zichtbaar Afname productie landbouw in kwetsbare gebieden (door droogte, extreme regenval en onvoorspelbaarder weer) Miljoenen mensen lijden onder toenemende armoede Hittegolven, hooikoorts Overal veranderingen in de natuur

7. Stand wetenschap: IPCC 2007 Bij 2 ºC : Extremere droogten, regenval en orkanen Van 1,5 naar 3 miljard mensen met ernstige waterproblemen Groenland gaat smelten Landbouwproductie onder zeer grote druk Voortbestaan 30% soorten dieren en planten bedreigd, koraal sterft af, ijs op Noordpool verdwijnt, ijsbeer sterft uit Enorme kosten voor veiligheid, riool en waterbeheer (bijvoorbeeld Nederland: 65 miljard)

8. Stand wetenschap: IPCC 2007 Bij 3 – 4 ºC : Toename mensen met waterproblemen boven 5 miljard Zeespiegelstijging vele meters onvermijdelijk Voortbestaan 40 - 70% soorten dieren en planten bedreigd Honderden miljoenen mensen in ernstige armoede Wereldvoedselproductie ernstig in problemen (min 30%) Economische schade enorm (gelijk aan WO I)

9. Verloop CO 2 en temperatuur illustreren grilligheid klimaat

10. Groeiende zorg over omslagpunten Discussie over stabiliteit landijs Groenland Amazone zeer kwetsbaar voor droogte Moesson kan stilvallen

11. Groenland melt extent 1992 en 2005

12. Past Sea Level vs. Temperature (WBGU, after Archer 2006)

13. Groeiende zorg over processen, die de opwarming versterken Smeltende permafrost leidt tot extra uitstoot methaan en CO 2 Deel Amazone kan door droogte verdwijnen: extra uitstoot CO 2 Verdwijnen zeeijs op Noordpool leidt tot afname albedo Oceanen lijken minder CO 2 op te nemen

14. Zeeijs op de Noordpool

15. Wat moet er gebeuren? Beperk temperatuurstijging tot maximaal 2 °C CO 2 -concentratie moet naar 350 ppm CO 2 -concentratie is nu 383 ppm IEA: uitzonderlijk snel en radicaal beleid met mondiale piek in 2012 is nodig Aanpassingsmaatregelen onvermijdelijk

16. Trend gaat andere kant op IEA World Energy Assessment 2007 Energieverbruik in 2030 50% hoger dan nu Driekwart ontwikkelingslanden, met name China en India Crisis in aanbod denkbaar CO 2 -uitstoot stijgt ruim 50% tussen 2005 en 2030 (met name China, India, VS, Rusland) Voorgenomen beleid kan leiden tot 550 ppm CO 2

17. Wereldwijde uitstoot CO 2 stijgt sneller dan voorspeld Raupach et al. 2007, PNAS SRES (2000) growth rates in % y -1 for 2000-2010: A1B: 2.42 A1FI: 2.71 A1T: 1.63 A2: 2.13 B1: 1.79 B2: 1.61 Observed 2000-2006 3.3% 2006 2005

18. Het goede nieuws Klimaatverandering wereldwijd hoog op maatschappelijke agenda Veel landen waaronder Nederland hebben ambitieuze doelen Overal goede concrete initiatieven Wereldwijde technologieontwikkeling Internationaal verdrag lijkt nog steeds haalbaar

19. Welke technieken zijn nodig? 30% Energiebesparing 15% Duurzame energie 10% Schoon fossiel 30% Bosbescherming en bosherstel 15% Landbouw en landgebruik

20. Welk beleid is nodig? Internationale afspraken Rijke landen verplichten zich tot 40% reductie in 2020 China en India ambitieus beleid Geld voor bosbescherming en landgebruik Steun aanpassingsmaatregelen armste landen EU leiderschap Emissiehandel (o.a kolencentrales) Voortschrijdende normstelling

21. Welk beleid is nodig? Nederland Woningen en kantoren aanpakken Duurzame energie Normen voor kolencentrales Verkeer Gedrag

22. Direct energie verbruik veroorzaakt helft probleem Dierlijk eiwit 10% extra Ambitieuze doelen vereisen gedragsverandering Verstandig omgaan met energie Zuinige apparaten/auto kopen Het nieuwe rijden Minder vlees/minder vliegen Waarom is de consument belangrijk?

23. Effectief beleid vereist publiek draagvlak Concrete actie is statement, politiek en bedrijfsleven volgen Waarom is praktische gedragsverandering belangrijk

25. Ruim 2% uitstoot Datacentra Computers Transport Oplossingen Zuinige datacentra/computers energy star Minder opslag Minder zwaar datatransport Groene stroom De IT sector

26. De IT sector als deel oplossing Beter informeren (slimme meters) Beter regelen (verlichting, motoren) Beter communiceren (minder vliegen) Campagnes (Klimaatstraatfeest) De IT sector