1. Klimaatverandering en
duurzaam energiebeleid
Sible Schöne
Klimaatbureau

2. Doelstellingen duurzaam energiebeleid
(Global Energy Assessment)
• Beperking mondiale temperatuurstijging tot
maximaal 2°C boven pre-industriële nivea‘s
• Toename energiezekerheid (met name olie)
• Toegang tot moderne vormen van energie
voor iedereen in 2030
• Stopzetting luchtvervuiling

3. Klimaatverandering: twee
vragen
• Wetenschappelijke vraag:
– Wat is er precies aan de hand
– Hoe werkt de aarde
• Maatschappelijke vraag
– Wat is verantwoord handelen
– Wat is de stand van de wetenschap:
Intergovernmental Panel on Climate
Change Assessment 2007

4. Stand wetenschap: IPCC 2007
• De concentraties broeikasgassen stijgen
door menselijk handelen
• Het klimaat op aarde verandert snel:
– De temperatuur is de afgelopen eeuw gestegen
met bijna 1 ºC
– Overal op aarde zijn grootschalige
veranderingen in neerslag en extreem weer,
zoals waaronder droogte, hevige neerslag,
hittegolven en de intensiteit van tropische
cyclonen

5. Stand wetenschap: IPCC 2007
• Het grootste deel van de
klimaatverandering is zeer waarschijnlijk
het gevolg van menselijk handelen
• Klimaatverandering zet door:
– Temperatuur blijft komende decennia stijgen
met ongeveer 0.2 – 0.3 ºC per decade
– Toename hittegolven, extreme droogte en
extreme regenval zeer waarschijnlijk
– Toename kracht tropische orkanen
waarschijnlijk

6. ONTWIKKELING TEMPERATUUR

7. ZEE-IJS NOORDPOOL

8. GROEIENDE ZORG OVER PROCESSEN
DIE OPWARMING VERSTERKEN
• Smeltende permafrost leidt tot
extra uitstoot methaan en CO2
• Deel Amazone kan door droogte
verdwijnen: extra uitstoot CO2
• Verdwijnen zee-ijs op Noordpool
leidt tot afname albedo aarde
• Oceanen lijken minder CO2 op te
nemen

9. VERONTRUSTENDE TEGENSTELLING
• Groeiende ongerustheid in wetenschap
• Media dol op sceptici
Oorzaken:
• Klimaatverandering is ongrijpbaar
– Klimaatverandering is traag proces
– Koppeling opwarming aan extremen is
ingewikkeld
• Systematische campagne sceptici:
– ‘twijfel is onze beste vriend’

10. Wat moet er gebeuren?
• Scenario 2 C is denkbaar:
– CO2-concentratie piekt op 450 – 500 ppm
– Daarna terug tot onder 400
• CO2-concentratie nu bijna 400 ppm en
stijgt met 2ppm per jaar.
• CO2-uitstoot deze eeuw mag maximaal
800 Gton zijn
• Uitstoot nu kleine 40 Gton/jaar

11. Het grote plaatje:
1.5 °C vereist negatieve emissies

12. Wereld Energie verbruik

15. Voorraden
• Olie 50 jaar plus teerzanden
• Gas 50 – 100 jaar plus schaliegas (250 jaar) plus
gashydraten (500 – 2.000 jaar)
• Kolen 1.000 jaar
• Ecologische eindigheid is nauwelijks issue
• Economische en politieke schaarste is grote
wereldpolitiek: prijs olie blijft hoog
• Vanwege klimaatverandering mogen we maar
paar procent voorraden gebruiken
• Tenzij CO2-opslag wordt ingezet

16. Voorraden
(huidig verbruik 550 EJ)

17. Twee graden scenario’s

18. Twee graden scenario’s
• Intensivering energiebesparingsbeleid is kern
beleid
• Duurzame energie kan voorzien in helft
energievraag in 2050
• Kernenergie is optie, maar niet onmisbaar
• CO2-opslag is onmisbaar
• Voor temperatuurstijging 1.5 °C zijn negatieve
emissies nodig: biomassa plus CO2-opslag

19. Aanpak komende tien jaar
• Internationale consensus over twee graden
doelstelling
• Klimaatonderhandelingen zijn vastgelopen
• Wedging the gap:

20. Aanpak komende tien jaar

21. Kolen naar gas
• Milieuwinst is helder, minder vervuiling
• Klimaatwinst staat ter discussie
• Overschakeling van ondergeschikt belang in
lange termijn scenario’s
• In combinatie met CO2-opslag is debat nog
minder relevant
• Geen onderwerp van discussie in Duitsland en
Denemarken

22. US National Centre for Climate Research:

23. Zonne-energie
• Potentieel is enorm
• Aandeel in wereld energievoorziening is
laatste decennia gestegen van 0.02% naar
0.1%

24. Zonne-energie
• Zonne-energie dwingt tot enorme
systeemwijziging
• Saldering