Tu magazine 3 2 (juni 2013)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
336
On Slideshare
332
From Embeds
4
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 4

http://51747.afasonline.com 4

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. 3e jaargang nummer 2 juni 2013 Pagina 4 Gefascineerd door cultuurverschillen Pagina 6 Een nieuwe Master Predikant Pagina 2 Schooldag 2013 dit jaar op zaterdag Pagina 13 Sanne Hooiveld: ‘Sommige ontmoetingen vergeet ik echt nooit meer’ Altijd al een zwak voor Paulus Interview met dr. Myriam Klinker-De Klerck Schooldag 2013 zaterdag 28 september
  • 2. Redactie Koert van Bekkum, William den Boer, Maarten Boersema, Bart Dubbink en Sandra van Tongeren Eindredactie William den Boer en Sandra van Tongeren Ontwerp en druk Bredewold, Wezep Foto’s Maarten Boersema Met medewerking van het Ikonenmuseum Kampen voor de foto’s van Myriam Klinker-De Klerck (cover en p. 13). colofon ISSN2212-7216 Postadres Theologische Universiteit Postbus 5026 8260 GA Kampen Bezoekadres Broederweg 15 8261 GS Kampen T (038) 447 17 10 E info@tukampen.nl www.tukampen.nl TU Magazine is een uitgave van de Theologische Universiteit Kampen Het thema sluit aan bij de buitengewone leerstoel Christelijke Identiteit in Maat- schappelijke Praktijken, die per 1 januari 2014 aan de TU Kampen wordt ingesteld. Prof. Jochemsen zal ingaan op de bijdrage die de gereformeerde theologie kan leveren aan de reflectie op het morele leven van christenen. Hij sluit aan bij de drie niveaus die de Britse filosoof Alasdair MacIntyre onderscheidt. Volgens MacIn- tyre krijgt het morele leven van mensen vorm in een diversiteit van praktijken die mensen in hun levensgestalte (verhaal) tot een betekenisvol geheel proberen te verweven; daarbij is de eigen traditie een verstaanskader en bron van inspiratie. Ten aanzien van praktijken biedt de theologie normatieve overtuigingen omtrent betekenis van de praktijk voor leven en samenleven en voor de ontwik- kelingsrichting daarvan. Voor het verhaal waarmee mensen hun leven betekenis geven biedt de theologie een Bijbels verantwoord, samenhangend en geïnspi- reerd kader. Ten derde helpt de theologie gelovigen bij het verstaan van de traditie waarin zij staan. Daardoor kunnen zij die traditie vruchtbaar maken voor het christelijke leven vandaag en, waar nodig, vernieuwen. Prof. Jochemsen is sinds 1998 bijzonder hoogleraar voor de medische ethiek aan het VU medisch centrum en sinds 2008 bijzonder hoogleraar reformatorische wijsbegeerte aan de Universiteit van Wageningen. Daarnaast is hij algemeen directeur van Prisma (een vereniging van christelijke ontwikkelingsorganisaties) en sinds 2007 lid van de beraadsgroep gezondheidsethiek en gezondheidsrecht van de gezondheidsraad. Prof. dr. Henk Jochemsen spreekt rede uit bij opening academisch jaar TU Kampen Tijdens de traditionele opening van het academisch jaar op 2 september 2013 zal prof. dr. Henk Jochemsen een rede uitspreken over de gereformeerd-theologische bezinning op de maatschappelijke presentie van christenen. 1. Postchristelijke context 2. Praktische vorming 3. Het profiel van de kerk 4. Strijd in het profiel 5. Een missionair profiel 6. Een spiritueel profiel 7. Een vrijmoedig of een voorzichtig profiel? 8. Inspirerende voorbeelden 9. Geen woorden maar daden 10. Een dienstbaar profiel 11. Psychologische barrières Zaterdag 28 september – Schooldag 2013 Het profiel van een christen Nederland is grotendeels postchristelijk ge- worden. Wat betekent dat voor het profiel van een christen? Hoe kan het groeien in Christus? Tijdens de schooldag dit jaar staan deze ac- tuele vragen centraal. De kern van het profiel van een christen – wie je bent, wat je bent en hoe je dat bent – is dat Jezus Christus in hem zichtbaar wordt. Ook de groei van dat profiel begint bij Christus. Wil je weten ■ hoe het profiel van een christen in postchris- telijk Nederland anno 2013 eruitziet? ■ hoe we zelf concreet handen en voeten kunnen geven aan dit profiel? ■ wat de bedreigingen en de kansen zijn voor het profiel van een christen in de huidige samenleving? Welke krachten en welke tegenkrachten werken er? Reserveer dan zaterdag 28 september nu alvast in je agenda! Geplande workshops LET OP: Schooldag dit jaar op zaterdag! Schooldag 2013 zaterdag 28 september
  • 3. Woord in beeld ‘Zou Jezus, als Hij nu nog op aarde leefde, ook op Facebook zitten?’, wil een van mijn catechisanten weten. Hij is niet de enige. Ik hoor meer christenen zich afvragen of de Timmerman uit Nazareth vandaag gebruik zou maken van social media. Een enthousiaste Twitter-theoloog beweert stellig van wel. Immers: ‘Tijdens zijn aardse leven zocht Jezus steeds de mensen op in hun eigen milieu.’ Toch kan ik me de Heiland maar moeilijk voorstellen, gebo- gen over het schermpje van een smartphone. Wat we in de Bijbel lezen over het mediagebruik van Jezus is ook eerder teleurstel- lend: Hij preekte en schreef af en toe wat met zijn vingers in het zand. En toch was dat voldoende. Want, wonderlijk genoeg, zijn boodschap klinkt vandaag nog steeds en op meer manieren dan ooit tevoren. Het evangelie heeft de eeuwen door talloze media versleten, zonder zelf ooit maar iets aan kracht en actualiteit in te boeten. En dat maakt dat ik, naast alle speculatie, toch één ding met zekerheid kan zeggen: de Heilige Geest zit in ieder geval op Facebook. Tekst: Christian Harwig Beeld: Maarten Boersema What a friend we have in Jesus... 3
  • 4. Wat brengt een Canadese classicus in Kampen? Een van mijn vakken is neo-Latijn en ik ben enorm geïnteresseerd in cultuurbreuken. Daarom doe ik onderzoek naar Erasmus, de Reformatie en het protestantisme van begin zeventiende eeuw. En ik werk mee aan de uitgave van een wetenschappelijke Latijns-Engelse editie van de Leidse Synopsis purioris theologiae, een gereformeerd dogmatisch handboek uit de vroege zeventiende eeuw. Het werkgezelschap Oude Gereformeerde Theologie en de Theologische Universiteit nodigden me uit om me hier als Visiting Research Professor een halfjaar aan dat werk te wijden. Ik doe vertaalwerk, kijk naar de literaire en culturele achtergrond van het handboek en coach het team en de leiding daarvan bij het project. Daarnaast had ik een Scaliger Fellowship (onderzoeks- beurs) van de Universiteit Leiden om in hun archief de brieven van de auteurs van de Synopsis te bestuderen. Wat was de rol van de disputaties in de opleiding van predikanten? Hoe was destijds de verhouding tussen de proffen en de studenten? Daarover was nog niet veel bekend. Ik heb daarover in Leiden een workshop georganiseerd. Riemer Faber (1961) emigreerde als kind naar Canada en promoveerde begin jaren negentig op een proefschrift over interculturele verschuivingen in de klassieke literatuur. Hij is classicus aan Waterloo University, Ontario. Het afgelopen halfjaar bracht hij in Kampen door. Tekst: Koert van Bekkum Wat doet een Visiting Professor nog meer? Je draait gewoon mee in het universitaire leven. Ik heb dus ook colleges gegeven, nam deel aan de proefvisitatie van het onderwijs en gaf advies over internationale samenwerking. Verder heb ik een bijdrage geleverd bij een promotie en op een congres in Apeldoorn. Hoe hebben jullie als gezin Nederland ervaren? Het is mooi persoonlijk te ervaren hoe een beschaving zich over een periode van veertig jaar heeft ontwik- keld. In Nederland leven mensen letterlijk en figuurlijk heel dicht op elkaar. Dat valt elke Canadees enorm op. Tegelijk voelden we ons na een paar weken al hele- maal thuis en hebben we genoten van de culturele en historische rijkdom. Ook geestelijk voelden we ons snel thuis. De variatie in het kerkelijke leven roept vragen op over motivatie, inhoud, en vorm van de veranderingen. We vonden het waardevol daar met mensen over door te praten. Je hoort dan heel verschillende dingen. Maar het viel ons op hoe bewust men zich daarvan is. Dat lijkt me een goed teken. Dat je nadenkt over wat er gebeurt. Wat zou u de universiteit en kerkleden die zich daarbij betrokken voelen, willen meegeven? Als je in het buitenland zit, word je je bewust van je ei- gen beperkingen. De cultuur is hier postmoderner dan in Canada. Dat contrast roept een vraag op: waarom kleuren we daar en hier zo mee met onze cultuur? Omdat we gewoon meegaan, of omdat we het juiste antwoord op die cultuur willen vinden? Die vraag stel ik mezelf. Ik zou Nederlandse gereformeerden ook wil- len uitnodigen daar bewust bij stil te staan. Gefascineerd door cultuurverschillen TU Magazine juni 2013 Als je in het buitenland zit, word je je bewust van je eigen beperkingen 4
  • 5. Schenken aan het UOF is bijdragen aan gereformeerde theologie. n Nieuwe impulsen aan de ontwik- keling van vakgebieden die voor de kerken belangrijk zijn door de aanstelling van postonderzoekers praktische en systematische theo- logie. Deze worden tijdelijk uit het UOF bekostigd. n Organisatie van de Internationale Conferentie (samen met De Verre Naasten). n De start van AKZ+, organisatie van grote conferenties, ontsluiting Deddens-collectie (bibliotheek), participatie in Van Ruler-onderzoek (samenwerkingsproject tussen o.a. TUA, PThU en TU Kampen). Benieuwd wat u voor de TU Kampen en gereformeerde theologie kunt betekenen? Wilt u meer informatie of een persoonlijk gesprek over de mogelijkheden om gere- formeerd theologisch onderwijs, onderzoek en kennisuitwisseling te bevorderen? Neem geheel vrijblijvend contact op met het college van bestuur: drs. Jan de Jong MCM CMC, jdejong@tukampen.nl, tel. 06 229 946 47 of met prof. dr. Mees te Velde, mtevelde@tukampen.nl, tel. (038) 447 17 10. Uw gift is nodig voor n de opleiding van nieuwe predikanten n relevant theologisch onderzoek en interessante publicaties n kennisuitwisseling met kerk en maatschappij n 50% van de financiering van de TU 50% uw bijdrage aan het kerkelijk quotum (collecte) 40% Rijksbekostiging 10% collegegelden, bijdrage bibliotheekfonds, legaten, schenkingen en overige baten De financiering van de TU: Geven voor de TU Kampen blijft nodig Giften, legaten en lijfrenteschenkingen komen terecht in het Universiteitsontwikkelingsfonds (UOF). Daaruit worden belangrijke extra projecten gefinancierd. Voorbeelden hiervan uit de afgelopen jaren: Broederweg 15 n 8261 GS Kampen www.tukampen.nl
  • 6. In de zeventien jaar dat Peter nu in Kampen lesgeeft, heeft de tijd niet stilgestaan. ‘Als TU vragen we onszelf altijd af: is wat wij hier doen nog relevant? En sluit het aan bij wat de kerk van vandaag nodig heeft?’ Vragen als deze leidden in 2010 tot een drastische herziening van de bachelor theologie. Omdat de huidige derde- jaars na de zomer doorstromen, is het nu de beurt aan de master predikant. Netwerk van vakken Om een zo compleet en actueel mogelijk programma neer te zetten werd niet alleen input verzameld van studenten en docenten, maar ook van mensen uit de praktijk. Dit resulteerde in een lijst eisen waaraan de predikant anno nu moet voldoen. De werkgroep ver- taalde die naar leerdoelen en stelt nu het uiteindelijke curriculum samen. Hoe gaat dat er globaal uitzien? ‘De TU gaat het onderwijs meer geïntegreerd aanbie- TU bouwt aan de toekomst met nieuwe master Vanaf september dit jaar heeft een theologiestudent nog meer reden om voor de master predikant van de TU Kampen te kiezen. Dit stelt docent dr. Peter van de Kamp, die zich binnen een werkgroep sterk maakte voor een compleet nieuwe opzet. Ook zijn neef Pieter Kars van de Kamp, student van de huidige master, dacht mee in de werkgroep. ‘De nieuwe lichting wordt op alle fronten meer uitgedaagd.’ Tekst: Sandra van Tongeren ‘Meer uitdaging op alle fronten’ TU Magazine juni 2013 6
  • 7. den,’ noemt Pieter Kars een opvallende verandering. ‘Theologie is een netwerk van vakken – die onderlinge verbinding zal zichtbaarder worden.’ Heel concreet kan het gebeuren dat docenten samen college geven, een ontwikkeling die Peter beschouwt als winst. ‘Als je mijn eigen vak Pastoraat bijvoorbeeld combineert met Kerkgeschiedenis kun je onderzoeken welke vormen van geestelijke begeleiding er in het verleden zijn geweest en daar lessen uithalen voor de kerk van nu. Zo zijn docenten creatiever met hun vak bezig en wordt de stof voor studenten boeiender, omdat die niet meer op zichzelf staat.’ Gespreide stages Een andere stap vooruit betreft de verbinding tussen theorie en praktijk. Op dit punt is er volgens Peter, die ooit zelf in Kampen studeerde, al veel gewon- nen. ‘Neem alleen al de predikantstages die in de jaren negentig werden ingevoerd. Een prima zet. Alleen waren ze tot nu toe nog losse blokken binnen de masterstudie, voortaan worden ze gespreid over de hele master. Als student ben je dus regelmatig bezig in een kerk, met als voordeel dat begrippen uit boeken meteen voor je gaan leven.’ Daar kan Pieter Kars zich wel iets bij voorstellen. ‘Als ik in de herziene opzet bijvoorbeeld college zou volgen over Nagy en zijn contextuele therapie, zou ik veel beter opletten, omdat ik dan zou inzien wat je als predikant aan die kennis hebt.’ Koppeling woord en wereld Anders dan nu komt er structurele aandacht voor de beroepshouding van de aankomend predikant. ‘Kerkelijke gemeenten hebben forse verwachtingen,’ noemt Peter daarvoor als reden. ‘Men wil een man van het woord, maar ook iemand die weet wat er in de samenleving speelt. De nieuwe opleiding reikt je nog meer tools om de koppeling te maken tussen woord en wereld.’ Een professioneel toelatingsbeleid vormt hier- voor het startpunt. Zelf had Pieter Kars nog ‘gewoon’ een kennismakingsgesprek met twee docenten. ‘In plaats daarvan onderga je nu een assessment dat pro- beert te achterhalen welke vaardigheden je al in huis Sijtske van Delden, Steunpunt Kerkenwerk: ‘Als adviseur kerkelijk personeelsbeleid merk ik hoe hoog de lat ligt bij het beroepingswerk. De tijd van het vanzelfsprekende gezag is voorbij – een predikant moet zich net als ieder ander bewijzen als vakman. Hoe eerder je weet dat je voor het ambt geschikt bent, hoe beter. Daarom vind ik het assessment een schot in de roos. Verder ben ik blij dat de master praktischer wordt. Van mij mogen studenten ook buiten de kerk wel wat meer ervaring opdoen. Een gemeente kent een grote variëteit aan leden – daar kun je je op voorbereiden door je te ver- diepen in de hele breedte van de maatschappij. Ik heb goede hoop dat de nieuwe master hiervoor de juiste duwtjes geeft.’ Vergelijk op www. tukampen.nl/trialoog in de digitale editie van het zelfevaluatie- rapport Trialoog het huidige programma van de master predikant op pagina 41-46 met dat van de nieuwe master op pa- gina 46-47 en 112-118. hebt en aan welke je nog moet werken.’ De begeleiding op maat die dit mogelijk maakt kan volgens Peter een hoop leed voorkomen. ‘Door iedereen zo goed moge- lijk klaar te stomen voor het vak hopen we problemen als burnout en overspannenheid voor te zijn.’ Omslag in denken In het nieuwe systeem verschuift de rol van docent meer naar die van geestelijk coach. Die ontwikkeling vergde bij de docenten een omslag in denken, die Pieter Kars voor zijn ogen heeft zien gebeuren. ‘In het overleg dat we als werkgroep organiseerden, kregen de docenten door dat ze straks meer van zichzelf kunnen laten zien. In plaats van drie kwartier lang een boek te bespreken bemoei je je immers heel concreet met het leven van de student en zijn werk in de kerk.’ Bang dat binnen deze aanpak de theorie in het nauw komt, is hij niet. ‘Het blijft een wetenschappelijke opleiding. Bedenk bovendien dat het opdoen van ken- nis niet stopt zodra je je diploma op zak hebt.’ Dit kan Peter volmondig beamen. ‘Predikanten die steeds de verbinding zoeken tussen theorie en praktijk, daar wil- len we juist naartoe. De nieuwe master legt daarvoor het fundament.’ Laten we bidden voor wijsheid voor docenten bij hun rol als geestelijk coach. Concreet kan het gebeuren dat docenten samen college geven 7
  • 8. TU Magazine juni 2013 Bachelor Theologie TU Kampen. Verbindt Bijbel en leven. In de bachelor is naast de theologische vakken en de talen een flinke hoeveelheid meditatieve Bijbelomgang ingeroosterd. Dit betekent dat je bidt, de Bijbel leest, luistert en dan de boodschap verbindt met je leven. Student bachelor “ ” DE DRIEJARIGE BACHELOR THEOLOGIE GEEFT JE EEN STEVIGE BASIS VAN THEOLOGISCHE KENNIS EN VAARDIGHEDEN. MET HET DIPLOMA HEB JE TOEGANG TOT DE VERDIEPENDE MASTEROPLEIDING EN KAN JE AAN HET WERK OP DIVERSE TERREINEN IN KERK EN SAMENLEVING. Meer info over de Bachelor Theologie @TUKampen DeTUKampendoetjeeenaantrekkelijkvoorstel Aanhetwerkmet hetEvangelie?
  • 9. Predikantsmaster DE DRIEJARIGE PREDIKANTSMASTER LEIDT JE OP TOT GEREFORMEERD PREDIKANT. DE VERDIEPING EN PRAKTISCHE VORMING DIE DEZE MASTER BIEDT, MAAKT HAAR OOK AANTREKKELIJK VOOR STUDENTEN DIE GEEN PREDIKANT WILLEN WORDEN. DE EENJARIGE MASTER GEREFORMEERDE THEOLOGIE (DEELTIJDVARIANT TWEE JAAR) LEIDT JE OP TOT ‘MASTER OF THEOLOGY’. DE NEGEN STUDIEVARIANTEN BIEDEN JE VERDIEPING OP MAAT IN EEN COMBINATIE VAN GOED ONDERWIJS EN GEDEGEN ONDERZOEK. Meer info over de Master Theologie TU Kampen. Verbindt Bijbel en leven. Master Theologie “ ” Deze master heeft mij enorm geholpen in het vormen van ideeën over kerk-zijn vandaag in de samenleving. Ik heb zowel een stevig bijbels-theologisch fundament als allerlei prak- tische handreikingen meegekregen. Student master Missionaire Gemeente De studie doortrekt heel je leven. De studie heeft ook aan mijn persoonlijke vorming als mens bijgedragen. Ze heeft mijn wereld verbreed en mij de ogen geopend. Student predikantsmaster “ ” www.facebook.com/TUKampen Meer info over de Predikantsmaster TU Kampen. Verbindt Bijbel en leven.
  • 10. Het onderzoek dat door TU-medewerkers wordt verricht, heeft ook in de afgelopen maanden weer meerdere artikelen en boeken opgeleverd. Een aantal daarvan laten we op deze pagina’s de revue passeren. Voor u gelezen TU Magazine juni 2013 Aan de Bijbel ontleende inzichten zijn van grote waarde om een uitweg te vinden uit de hedendaagse financi- ele crisis en een juiste houding te vinden in materiële zaken. Christenen kunnen door hun levensstijl een voorbeeldfunctie vervullen, maar deze inzichten staan niet haaks op het gezond verstand en zijn dus niet exclusief voor hen, aldus Jurn de Vries in het tijdschrift Ethische Perspec- tieven. Beroepsmatige omgang met geld is uit ethisch oogpunt geen neutrale zaak. Hebzucht en overmoed hebben de huidige crisis veroorzaakt. De samen- leving moet weer oog krijgen voor de waarde van spaarzaamheid en bevrijd worden van haar verslaving aan schulden. Jurn de Vries, ‘Schulden hebben is geen onschuldige zaak’, in: Ethische Perspectieven 22 (2012), pag. 308-328. Schulden hebben: geen onschuldige zaak Calvijns predestinatieleer gewikt en gewogen Barend Kamphuis schreef voor de bundel Calvijn gewikt en gewogen. De relevantie van Calvijns theologie voor de 21e eeuw een bijdrage over de predestinatieleer van Johannes Calvijn vanuit diens preken over Esau en Jakob. Tijdens een symposium op 31 oktober 2009, waarvan deze bundel een late vrucht is, voelden vier koppels gerefor- meerde theologen zowel Calvijn als elkaar aan de tand. Aan het einde van ‘500 jaar Calvijn’ was het zinvol de vraag aan de orde te stellen wat de betekenis van Calvijn is geweest voor onze bezinning op diverse theologische thema’s. Tegelijk wilde het sym- posium, en zo ook de bundel, een opening vormen naar de toekomst, door de vraag te stellen wat Calvijn theologisch gezien te bieden heeft voor de 21e eeuw. Behalve Barend Kamphuis leverden ook Henk van den Belt, Arnold Huijgen, Arie Baars, Gijsbert van den Brink, Ad van der Dussen, Kees van der Kooi en Hans Maris een bijdrage. Barend Kamphuis, ‘Predestinatie in Genesis. Calvijns preken over Esau en Jakob’, in: William den Boer (red.), Calvijn gewikt en gewogen. De relevantie van Calvijns theolo- gie voor de 21e eeuw [Apeldoornse Studies 60], Theologische Universiteit Apeldoorn, Apeldoorn, 2013, pag. 61-68. Brieven van Bavinck aan een stervende student Herman Bavinck schreef vier brie- ven aan Johan van Haselen, een stu- dent te Kampen die ernstig ziek was en die uitein- delijk op 21-jarige leeftijd stierf. Dit online artikel bevat de Engelse vertaling van deze brieven en een inleiding om de context en hun theologisch belang te tonen. De mooie brieven laten zien hoe pastoraal Bavinck met zijn studenten omging. Bovendien zijn ze van belang als voorbeeld voor zijn kijk op de dood, troost en de hemel. James Eglinton, ‘Letters to a Dying Student: Herman Bavinck’s Letters to Johan van Haselen’, in: The Bavinck Review (2013) (online uitgegeven: www.bavinckinstitute. org/review). 10
  • 11. Voor u gelezen Dit artikel, geschreven door de Kamper onderzoeker James Eglinton en de Duitser Michael Bräutigam (University of Edinburgh) vergelijkt de reacties van de Nederlandse theo- loog Herman Bavinck en zijn Zwitserse tegen- hanger Adolf Schlatter op de marginalisering van de theologie in de negentiende-eeuwse academie. Het artikel roept hedendaagse theo- logen op om het belang en de relevantie van de theologie als wetenschap te verdedigen. James Eglinton & Michael Bräutigam, ‘Scientific Theology? Herman Bavinck and Adolf Schlatter on the Place of Theology in the University’, in: Journal of Reformed Theology, Volume 7, Issue 1 (2013), pag. 27-50. In het pastoraat spelen verhalen een be- langrijke rol. Of fragmenten ervan. Achter situaties en gebeurtenissen in het leven van mensen zit een verhaal: het verhaal van hun leven – over wat zij op een bepaald moment hebben meegemaakt en wat zij daar achteraf van vinden. De pastor beluistert zo’n verhaal in het licht van Gods evangelie. En reageert vanuit het evangelie. Dat is het andere verhaal – het verhaal van God. Er zijn in het pastoraat twee vertellers: de pastorant en de pastor. En twee verhalen. Het eigen profiel van pastoraat is dat de verhalen van mensen op de een of andere manier met God en met zijn evangelie verbon- den worden. Peter van de Kamp geeft in dit boek een theo- logische doordenking van narratief pastoraat en biedt handreikingen om er in de praktijk mee aan de slag te gaan. Het geeft ook een reflectie op de christelijke gemeente als vertel- gemeenschap. Peter van de Kamp, Verhalen om te leven. Levensverhalen in het pastoraat, Kok, Utrecht, 2013. Theologie: wetenschappelijk of niet? Verhalen om te leven: levensverhalen in het pastoraat Van representanten van het neocalvinis- me wordt vaak gezegd dat zij zich te veel bezighouden met vragen over de cultuur, maar te weinig met het evangelie. James Eglinton beschrijft hoe de neocalvinisten Abraham Kuyper en Herman Bavinck de verhouding tussen het evangelie en de cultuur hebben begrepen. Volgens beiden is de verhouding van het evangelie tot de cultuur tweeledig: het evangelie transfor- meert de cultuur, en het evangelie over- treft de cultuur. Het cultuurovertreffende karakter van het evangelie gaat daarbij altijd vooraf aan de cultuurtransforme- rende kracht ervan. James Eglinton, ‘To Transform and to Transcend: The neo-Calvinist relationship of church and cultural transformation,’ in: The Kuyper Center Review, Volume 3: Calvinism and Culture, Eerdmans, Grand Rapids, 2013, pag. 163-184. Cultuur en evangelie volgens Kuyper en Bavinck 11
  • 12. van tentamens en leesdossiers Onderzoek: Het Hebreeuwse woord (jaloezie, naijver, afgunst, ijver). Wat bete- kent het dat onze God een ‘naijverig’ God is? Wat zegt deze notie over de (mogelijke) relatie tussen monotheïsme en intoleran- tie? Prof. dr. P.H.R. (Rob) van Houwelingen Hoogleraar Nieuwe Testament In dienst: 2002 Colleges: Nieuwtestamen- tische tekstkritiek (bachelor-1 en -2), de apostolische kerk (master-1), nieuw- testamentische theologie (master-2) Onderzoek: Apostelen als evangelie- verkondigers Publicatie: ‘The Epistle to the Hebrews’ (WUNT 11; Tübingen, Mohr Siebeck, 2013); Ongemakkelijke teksten van Jezus (2011); van Paulus (2012); van de apostelen (2014); Onschatbare teksten uit het Nieuwe Testa- ment (2014) Dr. M.G.P. (Myriam) Klinker- De Klerck Docent Nieuwe Testament en nieuwtestamentisch Grieks; interne vertrouwenspersoon In dienst: 2004 Colleges: Paulus, Evangeliën, hermeneutiek, Luisteren naar het Woord, Grieks Onderzoek: Geen Publicaties: proefschrift Herderlijke regel of inburgeringscursus? Een bijdrage aan het onderzoek naar de ethische richtlijnen in 1 Timoteüs en Titus Prof. dr. G. (Gert) Kwakkel Hoogleraar Oude Testament In dienst: 1987 Colleges: Inleiding, exegese en theologie van het Oude Testament Onderzoek: Exegese Hosea en Joël; het ver- bond in het OT Publicatie: Als geen ander (opstellen over het Godsbeeld in het Oude Testament, de verhouding van Oude en Nieuwe Testa- ment en enkele thema’s uit de profeten) Dr. W.H. (Wolter) Rose Universitair hoofddocent Semitische Talen en Culturen; coördinator Internationalise- ring In dienst: 1995 Colleges: Bijbels Hebreeuws en Aramees; Akkadisch; wereld van het Oude Testament Onderzoek: Geen Publicatie: ‘Zechariah and the Ambiguity of Kingship in Postexilic Israel’ (Supplements to Vetus Testamentum, 153. Leiden, Brill, 2012), 219–231 TU Magazine juni 2013 De bibliologen van de TU Kampen Het onderwijzend en wetenschappelijk personeel van de TU Kampen is ingedeeld in vier vakgroepen. In de serie Vakgenoten maakt u kennis met ze. SERIE VAKGENOTEN 1. Kerkgeschiedenis & kerkrecht 2. Bibliologie 3. Praktische theologie 4. Systematische theologie Dr. K. (Koert) van Bekkum Universitair docent Oude Testament In dienst: 2012 Colleges: inhoud, geschiedenis en boodschap van de Bijbelboeken Exodus tot en met Koningen, Kronieken, Ezra, Nehemia; Geschiedenis van Israël Onderzoek: ‘Concepts of the Promised Land’. Hoe dragen geografische omschrijvingen bij aan de boodschap, en welke theologi- sche beweging is er zichtbaar in de ont- wikkeling van de beschrijvingen van het beloofde land? Publicatie: ‘Remembering and Claiming Ra- messide Canaan. Historical-topographical Problems and the Ideology of Geography in Joshua 13:1-7’ (BETL, 250, Louvain, 2012), 347-360 Dr. E. (Egbert) Brink Docent Oude Testament In dienst: 2012 Colleges: Luisteren naar het Woord, inleiding OT Wijsheid, exegese Kerkelijke Route en pre-master, Vertolken vanuit de Bron Onderzoek: Geen Publicatie: Coping with trauma, connecting horizons with Job (WC University) B. (Bart) Dubbink MA Promovendus Oude Testa- ment In dienst: 2012 Colleges: Geen; wel beoordelen 12
  • 13. Al tijdens haar studie godgeleerdheid in Leuven had Myriam Klinker-De Klerck een zwak voor de apostel Paulus. Nu promoveert ze aan de TU op zijn Pastorale Brieven. Of zijn ze toch niet van zijn hand? Tekst: Sandra van Tongeren Toen professor Rob van Houwelingen assistentie zocht bij zijn onderzoek naar de brieven aan Timoteüs en Titus, voel- de Klinker zich meteen aangesproken. In deze Bijbelboeken had ze zich namelijk nooit echt verdiept. ‘Het gros van de Bijbelwetenschappers gaat er vanuit dat zes van de dertien brieven die Paulus als afzender noemen niet echt door hem geschreven zijn. In Kampen bleek tot mijn verrassing dat dit nog helemaal geen uitgemaakte zaak was, wat mij de kans bood om mijn eigen plek te zoeken in de discussie.’ Herderlijke regel of inburgeringscursus? Binnen het debat over Paulus’ auteurschap richt Klinker zich op één specifiek twistpunt: de vraag of de Pastorale Brieven zijn bedoeld als ‘herderlijke instructie’ van Paulus aan zijn medewerkers Timoteüs en Titus, of als documenten uit een latere tijd die een soort ‘burgerlijke’ levens- stijl voor christenen promoten. In de huidige discus- sie telt het eerste standpunt, dat tot de negentiende eeuw gangbaar was, nauwelijks meer mee. ‘Toch heeft juist dit standpunt veel in zich om de verschil- len tussen de “burgerlijke” adviezen in de Pastorale Brieven en adviezen in onbetwiste Paulusbrieven te verklaren. Dit probeer ik aan te tonen door de voor- schriften over de man-vrouwverhouding in 1 Timo- teüs en Titus te vergelijken met die in 1 Korintiërs.’ Actuele kwesties Om te weten hoe je de Pastorale Brieven moet inter- preteren, maakt het volgens de promovenda veel uit wie ze heeft geschreven. ‘Bekijk je al Paulus’ brieven met dezelfde bril of beschouw je sommige als van na zijn tijd, en geschreven met een andere – verborgen – bedoeling? Die vraag heeft ook gevolgen voor actuele kwesties, zoals die van de vrouw in het ambt. Als je wilt weten wat Paulus daar- over zegt, negeer je deze brieven dan of neem je ze mee in je onderzoek?’ Op de vraag of de teksten nu wel of niet van hem zijn, geeft het proefschrift echter geen resoluut ant- woord. ‘Ik heb slechts één aspect onderzocht en waar het mij vooral om gaat, is het goed recht van de minderheidspo- sitie binnen het onderzoek aan te tonen. Maar persoonlijk zeg ik: ja. Ik hoor hier duidelijk een Paulus aan het woord die heel goed weet waar hij het over heeft.’ Myriam Klinker-De Klerck promoveerde op 7 juni in Kampen op haar proefschrift Herderlijke regel of inburgeringscursus? Een bijdrage aan het onderzoek naar de ethische richtlijnen in 1 Timoteüs en Titus (Zoetermeer: Boekencentrum Academic 2013; eerste promotor prof.dr. P.H.R. van Houwelingen (TUK); tweede promotor prof.dr. J.W. van Henten (UvA)). Lees een uitgebreide versie van dit interview op de website: www.tukampen.nl/Klinker Altijd al een zwak voor Paulus Kamper Bijbelwetenschapper promoveert op Pastorale Brieven Vakgenoten 13
  • 14. Tem de draak In april organiseerde Permanente Educatie Predikanten (PEP) een studiedag met als thema ‘Spelen met Leviathan’. Naast drie hoofd- lezingen waren er verschillende workshops. Op de foto toont Reinier Sonneveld een scène uit de film ‘Shawshank Redemption’. Sonneveld legde in zijn workshop hoe Leviathan in deze film wordt verbeeld. Lees het uitgebreide verslag op www.tukampen.nl/leviathan. Karl Barth Colleges door prof. dr. Kees van der Kooi, prof. dr. Gerard den Her- tog, prof. dr. Barend Kamphuis woensdagavond | oktober / november | Zwolle Geen gladde praatjes de theologie van prof. dr. A. van de Beek Met dr. Hans Burger, dr. Arnold Huijgen, dr. Henk Vreekamp en dr. Wim Dekker Dinsdagavond | september | Apeldoorn Eenmaal in de zes of zeven jaar be- oordeelt de Nederlandse en Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) de kwaliteit van de opleiding van uni- versiteiten en hogescholen. In 2013 zijn alle academische opleidingen theologie en religiewetenschappen aan de beurt. Op 6 en 7 mei bezocht de visitatiecommissie de TU Kampen. Ten behoeve daarvan is afgelopen winter een zelfevaluatierapport ge- schreven – Trialoog; zie www.tukam- pen.nl/trialoog – dat het bezoek van de commissie stevig voorbereidde. Er staat veel op het spel: alleen een geaccrediteerde opleiding mag graden verlenen (bachelor, master, doctorstitel) en alleen studenten aan een geaccrediteerde opleiding ontvangen studiefinanciering. Ook andere subsidies zijn afhankelijk van accreditatie. De TU kijkt terug op een heel geslaagde visitatie met goede gesprekken. Aan het einde van de tweede dag resulteerde dit in stimu- lerende aanbevelingen. Ook werd de TU onder meer geprezen vanwege de band met de kerken, de thematische structuur van de bacheloropleiding en de natuurlijke manier waarop praktijkopleiding en academische vorming met elkaar zijn verweven. Het definitieve beoordelingsrapport wordt in september verwacht. Dank en bid God voor de prachtige opleiding die we mogen hebben, voor de competenties en grote inzet van de docenten, en voor de giften en subsidies die dit mogelijk maken. Visitatiecommissie beoordeelt TU Kampen TU Magazine juni 2013 ‘De Bijbel in het Grieks lezen geeft zoveel diepgang!’ Start 2-jarige cursus Nieuwtestamentisch Grieks o.l.v. drs. Mieke Brink-Blijdorp Woensdagavond, Zwolle Andere cursussen dit najaar ■ Gods toorn ■ Het vertalen van de bijbel, in samenwerking met Wycliffe en NBG Informatie en aanmelding: www.akzplus.nl 14
  • 15. Klaas Rozema, student bachelor 3, studeert een halfjaar aan Covenant Theological Seminary te Saint Louis in de Verenigde Staten en geeft een impressie van zijn ervaringen. ‘Ik wilde graag in het buitenland studeren om mijn blik te verbreden. Hier kom ik dagelijks in aanraking met christenen uit een andere cultuur en maak ik kennis met de theologie van een instelling in een ander land. Op het moment van schrijven ben ik hier nu dik drie maanden en tot dusver is het een zeer leerzame ervaring geweest. Ik wil graag predikant worden en de vakken die ik hier volg, bieden mij veel inzichten die ik straks goed kan gebruiken om Christus’ kerk te dienen. Covenant legt veel nadruk op genade en de noodzaak om de wereld het goede nieuws bekend te maken. Dat heeft op mij veel indruk gemaakt, en het is mijn verlangen om dat in Nederland in de prak- tijk te brengen. ’s Zondags ga ik naar een Presbyterian Church met veel gekleurde en blanke christenen, iets wat vrij uniek is voor de Verenigde Staten. Het is prachtig om met zoveel verschillende broers en zussen samen God te mogen eren. Ik ben God dankbaar dat Hij mij voor een tijd op deze plek van zijn aarde heeft geplaatst, want het is enorm opbouwend.’ Neem contact op met Sanne via sanneboven@gmail.com Lees het uitgebreide interview met Sanne op www.tukampen.nl/sanne ‘Het is prachtig om samen God te mogen eren’ Bekijk vanaf half augustus op www.tukampen. nl/klaasrozema de serie video’s over Klaas’ ervaringen in St. Louis die momenteel in productie zijn! Neem contact op met Sanne via sanneboven@gmail.com productie zijn! ‘Door mijn thuiszorgadresjes merkte ik dat ik begaan ben met ouderen. Een stage bij een zorginstelling heeft die passie verder versterkt. Het is een uitdaging om steeds de verbinding te zoeken tussen hun belevings- wereld en het geloof. Zelfs voor mensen die bijna niets van hun omgeving meekrijgen, kun je als pastor nog iets betekenen.’ Ter afronding van haar master werkt Sanne nu aan haar scriptie, die ook aansluit bij haar belangstelling voor deze leeftijdsgroep. Naar verwachting ontvangt ze nog deze zomer haar diploma. Daarna wil ze aan de slag als pastoraal/kerkelijk werker of gees- telijk verzorger. ‘Omdat mijn man nog zo’n vier jaar aan de TU zal studeren, zoek ik een baan in de (wijde) omgeving van Kampen. Dat kan bij een instelling zijn, maar ook binnen een kerk.’ Hoewel haar voorkeur uit- gaat naar werken met ouderen, staat Sanne ook open voor andere doelgroepen. ‘Overal waar ik de kans krijg om met mensen con- tact te maken en met ze na te denken over het geloof, ben ik in mijn element.’ Als kersvers student aan de TU ging Sanne Hooiveld (22) er min of meer vanuit dat ze later in het onderwijs zou belanden. Maar toen ze in contact kwam met ouderen, ging er een wereld voor haar open. Met haar buluitreiking in zicht zoekt ze nu een fulltime baan in die sector. ‘Sommige ontmoetingen vergeet ik echt nooit meer’ 15
  • 16. Decennialang was Joop Hartman de onderhoudsfunctionaris van de TU. Gids, dakdekker, timmerman, cateraar, pedel, tuinman. Vanaf oktober 1976 werkte Hartman met hart en ziel in en aan ‘zijn’ gebouw. Generaties predikanten heeft hij geherbergd. Altijd aanwezig, niets ontging hem. Nu mag – of beter gezegd: moet – deze ‘echte doener’ met pensioen. We nemen afscheid van de ongeëvenaarde gastheer van de TU. Tekst: Bart Dubbink Joop Hartman Gastheer van de Theologische Universiteit Hoe heeft u toegeleefd naar dit moment? ‘Ik ben mijn hemelse Vader dankbaar dat ik mijn pensioen heb gehaald. De laatste maanden moest ik veel denken aan jong overleden collega’s die dit moment niet hebben meegemaakt. Wel kijk ik er stiekem tegenop dat ik straks thuiszit. Ten diepste ben ik een echte doener en kan ik niet stilzitten. Misschien dat ik wat vrijwilligerswerk ga doen. Maar de eerste maanden neem ik even totale rust en ga ik met mijn vrouw en de caravan op reis.’ Wat vond u zo mooi aan uw werk? ‘Ik vind het heerlijk dingen te organi- seren, regelen en onderhouden. Maar vooral: geen dag hetzelfde! Zo kwam er ooit onverwachts een bus met bejaarden voorgereden die de universiteit wilden bezichtigen. Prof. J. Kamphuis heeft een verhaal geïmproviseerd bij het glas- in-loodraam van de aula. Ondertussen slopen de andere hoogleraren weg en kon ik mooi de koffie en koeken klaarzetten. Ook de contacten met personeel en stu- denten vond ik fijn. Op de PEP-studieda- gen zie ik sommige studenten weer terug als predikant, geen steek veranderd. Degenen die vroeger twee koeken pakten doen dat nu nog steeds.’ Hoe zou u het verschil tussen ‘toen’ en ‘nu’ typeren? ‘Op mijn eerste werkdag rookte ik een sigaar met de toenmalige rector prof. C. Trimp. Dat zou nu echt niet meer kunnen. Verder is het allemaal wat vrijer geworden. De omgang tussen docenten en studenten is minder stijf, studenten worden niet meer met ‘meneer’ aange- sproken. Daarnaast weet ik nog goed dat de eerste dames kwamen studeren aan de universiteit. De jongens vertoonden opeens haantjesgedrag. De studiezaal zat opeens vol als er een nieuw meisje in de bibliotheek kwam werken. De verdrietig- ste ontwikkeling vind ik het afnemende aantal bezoekers van de Schooldag. Op het hoogtepunt maar liefst 15.000 men- sen waar ik verantwoordelijk voor was. Maar er zijn ook heel mooie ontwikkelin- gen, zoals de ontmoetingen met groepen buitenlanders. Ik heb ze mogen verzor- gen, prachtig! Het was ontroerend hoe dankbaar ze waren. Christenen van over de hele wereld die samen zingen in lokaal 4 – de tranen stonden in mijn ogen.’ TU Magazine juni 2013 16