Externe veiligheid in het ruimtelijk planproces
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share

Externe veiligheid in het ruimtelijk planproces

  • 517 views
Uploaded on

presentatie voor gemeenteambtenaren (RO) binnen de provincies Gelderland en Overijssel over hoe externe veiligheid in het ruimtelijk planproces werkt en dat de externe veiligheid een ruimtelijk......

presentatie voor gemeenteambtenaren (RO) binnen de provincies Gelderland en Overijssel over hoe externe veiligheid in het ruimtelijk planproces werkt en dat de externe veiligheid een ruimtelijk vraagstuk is waar de actor RO regie over moet voeren.

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
517
On Slideshare
510
From Embeds
7
Number of Embeds
2

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 7

http://www.linkedin.com 4
https://www.linkedin.com 3

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Externe veiligheid in hetruimtelijk planproces Praktijk en netwerkbijeenkomst: “Externe veiligheid in de Ruimtelijke Ordeningspraktijk – aan de slag met kennis! 3 november 2011 1
  • 2. Deel IEV is een ruimtelijk vraagstuken de verantwoording groepsrisico *)is een proces dat meeloopt met hetRO-planproces *) VGr 2
  • 3. Kwaliteit EV - ROOnderzoek in opdracht van het RIVE(IPO, VNG, I&M en NVBR)• Huidige situatie (a)• Gewenste situatie (b)• Hoe komen we van (a) naar (b)Rapport downloaden via: www.relevant.nl 3
  • 4. Kwaliteit EV – RO: huidige situatie• De verantwoordingsplicht groepsrisico functioneert bij RO niet zoals beoogd• Kennis en begrip over EV is bij RO onvoldoende• Externe veiligheid is voor de actor RO een relatief jong onderwerp 4
  • 5. Realiseren van kwaliteit kost tijd• Bevi zeven jaar geleden ingevoerd• Initiatieven op gebied van EV en RO• Programmafinanciering EV• Stijgende lijn uitvoering EV beleid• De werkelijkheid loopt (altijd) achter op het wensbeeld• Vinger aan de pols / gericht stimuleren / proces versnellen? 5
  • 6. VROM heeft 361-vragen over Bevi beantwoord Handreiking verantwoorde VROM-Insp. Audit implementatie EV in RO brandweer adv. Maatlat EV Bevoegd Maatlat EV adviseur en Wm 7 1 gezag Brandweer 10 12 Urg.Sanering afgerond LPG-Bevi treedt in werking 2 Sanering afgerond LPG- tankstations tankstations 11 6 Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 3 9 Relevantsite start 4 AGS-advies Brandweer- def. Handreiking VGr 8 advisering 5 RRGS/prov. risicokaart Uitvoering Kennistraject Milestones ontwikkelingsproces EV-beleid 6
  • 7. Stijgende lijn kwaliteit EV - RO ? VROM heeft 361-vragen over Kwaliteit als gewenst resultaat Kwaliteit als gewenst resultaat Bevi beantwoord ? Handreiking verantwoorde VROM-Insp. Audit implementatie EV in RO brandw.adv. en Wm Maatlat EV 7 1 10Bevi treedt in werking 2 Kwaliteit als praktijkresultaat Urg.Sanering afgerond LPG- Sanering afgerond LPG- tankstations tankstations 6 Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 3 9 Relevantsite start 4 AGS-advies Brandweer- def. Handreiking VGr 5 8 advisering RRGS/prov. risicokaart Uitvoering Kennistrajectdynamiek kwaliteitswens versus kwaliteitsresultaat 7
  • 8. Stijgende lijn kwaliteit EV - RO VROM heeft 361-vragen over Bevi beantwoord Vanaf medio 2007 begint echte aandacht vanuitAuditen Wm EV in RO Maatlat manifesteren Handreiking verantwoorde VROM-Insp. RO zich breder te implementatie EV 7 brandw.adv. 1 10 2 Urg.Sanering afgerond LPG-Bevi treedt in werking Sanering afgerond LPG- tankstations tankstations 6 Kwaliteit EV-RO als praktijkresultaat Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 3 9 Relevantsite start 4 AGS-advies Brandweer- def. Handreiking VGr 5 8 advisering RRGS/prov. risicokaart Uitvoering Kennistraject Kwaliteit EV-RO als praktijkresultaat 8
  • 9. VROM heeft 361-vragen over Bevi beantwoord Handreiking verantwoorde VROM-Insp. Audit implementatie EV in RO brandw.adv. en Wm Maatlat EV 7 1 10 2 Urg.Sanering afgerond LPG-Bevi treedt in werking Sanering afgerond LPG- tankstations tankstations 6 Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 3 9 Relevantsite start 4 AGS-advies Brandweer- def. Handreiking VGr 5 8 advisering RRGS/prov. risicokaart Uitvoering Kennistraject Impressie cumulatieve groei aantal handreikingen, studies, publicaties, beleidsvisies over uitvoering EV in de praktijk 9
  • 10. Kennisontwikkeling VROM heeft 361-vragen over Bevi beantwoord Handreiking verantwoorde VROM-Insp. Audit implementatie EV in RO brandw.adv. en Wm Maatlat EV 7 1 10 2 Urg.Sanering afgerond LPG-Bevi treedt in werking Sanering afgerond LPG- tankstations tankstations 6 Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 3 9 Relevantsite start 4 AGS-advies Brandweer- def. Handreiking VGr 5 8 advisering RRGS/prov. risicokaart Uitvoering Kennistraject Impressie ontwikkeling aantallen deelnemers cursussen/trainingen externe veiligheid 10
  • 11. Generaties van beleidsvisies EV gemeenten (schetsmatige impressie) VROM heeft 361-vragen over Bevi beantwoord Handreiking verantwoorde 1 VROM-Insp. Audit implementatie EV in RO en Wm 2de generatie Maatlat EV 7 3de generatie brandw.adv. 10 2 Urg.Sanering afgerond LPG-Bevi treedt in werking Sanering afgerond LPG- 1ste generatie tankstations tankstations 6 Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Okt 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 3 9 Relevantsite start 4 AGS-advies Brandweer- def. Handreiking VGr 5 8 advisering RRGS/prov. risicokaart Uitvoering Kennistraject Focus wordt verlegd, concreetheid neemt toe [ OW wel/niet norm ahv gebiedsfunctie versus OW als criterium voor inhoud VGr bij planproces ] 11
  • 12. Kwaliteit EV – RO: gewenste situatie• Besef/inzicht dat externe veiligheid voornamelijk een ruimtelijk vraagstuk is;• Inzicht dat de verantwoording van het groepsrisico (Vgr) een proces is (dat resulteert in een besluit) dat ingebed is in het planproces;• De actor RO heeft de regie over dit proces• Daartoe heeft de actor RO: • voldoende kennis en begrip van EV • bestuurlijk de regie gekregen • ambtelijk de regie gekregen (EV, VR) 12
  • 13. Externe veiligheid is eenruimtelijk vraagstuk 13
  • 14. (Goede) ruimtelijke ordening• Wat is (goede) ruimtelijke ordening?• Welke invloed heeft de ruimtelijke ordening op externe veiligheid en vice versa? 14
  • 15. Wat is (goede) ruimtelijke ordeningRuimtelijke ordening is het proces waarbij met een groot aantal spelregels de ruimte planmatig wordt benut en ingericht.Daarbij wordt rekening gehouden met individuele en gemeenschappelijke belangen.Kortweg: het zo goed mogelijk aan elkaar aanpassen van samenleving en ruimte.Wat waar en waarom daar Met andere woorden, er moet altijd een antwoord zijn op de vragen “Wat waar en waarom daar”. Dit antwoord moet te vinden zijn in de toelichting bij een ruimtelijk plan zoals het bestemmingsplan. 15
  • 16. Invloed RO op EV - 1 GR als gevolg van de gekozen ruimtelijke situatie A: Intensieve bebouwing indeling De hoogte van het situatie A nabij bij de risicobron groepsrisico wordt mede risicobron Aantal doden veroorzaakt door de LPG afstand tot risicobron ruimtelijke situatie rond de plaatsgebonden risico: “risicovrije ruimte” risicobron. bebouwingsvrije ruimte “groepsrisico-afstand ” GR als gevolg van de gekozen ruimtelijke indeling situatie A situatie B situatie B: Intensieve bebouwing Aantal doden ver af van de risicobron LPG afstand tot risicobron plaatsgebonden risico: “risicovrije ruimte” bebouwingsvrije ruimte “groepsrisico-afstand ”Bron: RIVE. (2011), Kwaliteit: externe veiligheid in het ruimtelijk planproces, bijlage II: kleine inleiding in de externe veiligheid 16
  • 17. Invloed RO op EV - 2Wanneer het plaatsgebonden risico kleiner wordt (en de risicobron veiliger) kan het groepsrisico door toename van het aantal personen (realiseren van een woonwijk) toenemen. De ruimtelijke ordening heeft veel invloed op (de hoogte van) het groepsrisico. 10-6 17
  • 18. Invloed RO op EV - 2Wanneer het plaatsgebonden risico kleiner wordt (en de risicobron veiliger) kan het groepsrisico door toename van het aantal personen (realiseren van een woonwijk) toenemen. De ruimtelijke ordening heeft veel invloed op (de hoogte van) het groepsrisico. 10-6 18
  • 19. Invloed RO – EV - 3Er bestaat ook nog zoiets als logisch verstand.Dat zegt dat kwetsbare objecten (zoals woningen) niet dichtbij de risicobron moeten worden bestemd. Er moet dus een soort buffer tussen de risicobron en de ontvanger zijn.Deze buffer is moeilijk te handhaven, omdat de ruimte schaars is en we geneigd zijn om de ruimte die we hebben het liefst zelf te claimen. En wie het eerst komt, wie het eerst maalt. 10-6 10-6 19
  • 20. Maatregelen externe veiligheid• Bronmaatregelen• Ruimtelijke maatregelen• Overige maatregelen 20
  • 21. BronmaatregelenMaatregelen die de Maatregelen die dekansen verkleinen gevolgen verkleinen 21
  • 22. Ruimtelijke maatregelen Groepsrisico-relevante invloedsgebied Toename aantal aanwezige personen in invloedsgebied bij gelijke personendichtheid per hectareBron afbeeldingen: Geerts, R. en Heitink, J. (2009), Dat vermaledijde invloedsgebied, AVIV. 22
  • 23. Overige maatregelen • bouwkundig • organisatorisch • communicatief • …Wanneer je je moet richten opandere maatregelen dan ruimtelijkom EV (het groepsrisico) tebeheersen, ben je te laat in hetproces en is de essentie van hetbeheersen van het groepsrisico niet Effectiviteit maatregelengoed begrepen.Eerst moet de basis in orde zijn,pas dan heeft het zin je te richtentot de overige onderdelen. 23
  • 24. De Vgr is in essentie eenruimtelijk vraagstuk• Ruimtelijke ordening bepaalt aantal personen binnen invloedsgebied;• Ruimtelijke ordening bepaalt functies binnen invloedsgebied;• Ruimtelijke ordening bepaalt inrichting van ruimte en functies binnen invloedsgebied;• Ruimtelijke ordening bepaalt afstand tussen risicobron en ontvanger;• Ruimtelijke ordening bepaalt dus de hoogte van het groepsrisico. 24
  • 25. Jurisprudentie externe veiligheid rechtspraak EV 300 250 aantal uitspraken 200 150 100 50 0 2004 - 2005 2005 - 2006 2006 - 2007 2007 - 2008 2008 - 2009 2009 - 2010 2010 - 2011 periode (jaartallen) Reeks1 Reeks2 Reeks3 Reeks4reeks 1: externe veiligheid reeks 3: externe veiligheid, ruimtelijke ordeningreeks 2: externe veiligheid, milieubeheer reeks 4: externe veiligheid, groepsrisico 25
  • 26. Jurisprudentie externe veiligheid in percentages van EV rechtspraak EV 50 45 40 % van EV uitspraken 35 30 25 20 15 10 5 0 2004 - 2005 2005 - 2006 2006 - 2007 2007 - 2008 2008 - 2009 2009 - 2010 2010 - 2011 periode (jaartallen) Reeks1 Reeks2 Reeks3 Reeks4reeks 1: externe veiligheid (100%) reeks 3: externe veiligheid, ruimtelijke ordeningreeks 2: externe veiligheid, milieubeheer reeks 4: externe veiligheid, groepsrisico 26
  • 27. De verantwoording van hetgroepsrisico is een proces, ingebedin het RO-planproces• Geen momentopname: berekening en opschrijven waarom acceptabel• keuzes in verleden hebben invloed op hoogte van het groepsrisico• hoogte van het groepsrisico heeft invloed op ruimtelijke inrichting• Dus: onderling verband tussen ruimtelijke keuzes en hoogte groepsrisico• Wanneer begint het proces van de Vgr dan? 27
  • 28. RO-Planproces en de Vgr als procesresultaat de veranderde situatie vormt weer het nieuwe speelveld voor volgende ruimtelijke veranderingenbestaande speelveld vanruimtelijke opties en stadium IImogelijkheden veranderde speelveld vangevormd door structuurvisies, ruimtelijke opties enbeleidsvisie EV, gegroeide mogelijkhedeninfrastructuur, door een concreet ruimtelijkebestemmingen, besluit.e.d. stadium I T stadium III 0 T1 T3 Tn TE T2 momenten T van afwegingen die de uitgangssituatie voor ingrijpen op het groepsrisico de veranderde situatie de verantwoording daarom belangrijk voor waarvan groepsrisico groepsrisico verantwoording formeel wordt verantwoord de verantwoording groepsrisico als proces resulterend in een besluit 28
  • 29. nemen politieke verantwoordelijkheid door kader op te stellencollege B&W + gemeenteraad voor verantwoording groepsrisico dat uitgangspunten bevat voor beoordeling: ‘een basisfilosofie’ Geïdealiseerd model dragen operationele verantwoordelijkheid voor Actor RO verantwoording groepsrisico bij ruimtelijke besluiten procesbeheersing verantwoordingsproces structuurvisie mede gebaseerd op RO-instrumentenexpliciteren algemene oriëntatie beheersing vanoverkoepelende keuzes structuurvisie toename groepsrisico beperkt houden bestuurlijk beleidskader EV beleidskader verantwoording toename GR (verantwoording groepsrisico) groepsrisico als onderdeel beleidsvisie EV start proces signalering bij planvoornemen of RO- Quick scan: verantwoording verantwoording groepsrisico EV signaleringskaart groepsrisico van nodig is GR verantwoordingskaart specifiek ruimtelijk signalering te verwachten toename van bestaande GR-niveau bestemmingsplan besluit informeren Veiligheidsregio + informatief vooroverleg + vervolgafspraken over participatie beoordeling gewenste inhoudelijke uitwerking verantwoording groepsrisico uitvoering proces momenten documenteren waarop afwegingen inrichting v/d ruimte plaatsvinden die voor GR ‘externe’ analyse- relevantie hebben diverse analyses: instrumenten -GR-beperking -analyses bestrijding ramp en risicoanalyse hulpverlening MAL-groepsrisico -enz. scenarioanalyse Veiligheidsregio afronding proces overzicht van afwegingen bij besluitvoorstel aan gemeenteraad + bestuurlijk oordeel over advies Veiligheidsregio document verantwoording groepsrisico 29
  • 30. RO heeft de regie over de Vgr• Vgr is in essentie een ruimtelijk vraagstuk• ruimtelijke ordening heeft meeste invloed op hoogte groepsrisico• dus logisch dat de regie over de verantwoording van het GR door de ruimtelijke ordening wordt gevoerd (= eigen belang).• Dit gebeurt nog onvoldoende. Waarom?Het regie-vraagstuk gaan we vanmiddagin deel II behandelen. 30
  • 31. Deel IIRegievoering over het proces van deverantwoording van het groepsrisico 31
  • 32. Regievoering proces Vgr• Vgr is in essentie ruimtelijk vraagstuk• ruimtelijke ordening heeft meeste invloed op hoogte groepsrisico• dus logisch dat de regie over de verantwoording van het GR door de ruimtelijke ordening wordt gevoerd (= eigen belang).• Dit gebeurt nog onvoldoende. Waarom?1. RO heeft niet door dat Vgr een ruimtelijk vraagstuk is2. RO krijgt niet de rol van bestuur3. RO krijgt niet de rol van anderen (milieu, EV, VR) 32
  • 33. Randvoorwaarde 1: Notie dat Vgr inessentie een ruimtelijk vraagstuk isVanochtend in deel I aangetoond:• Ruimtelijke ordening bepaalt aantal personen binnen invloedsgebied;• Ruimtelijke ordening bepaalt functies binnen invloedsgebied;• Ruimtelijke ordening bepaalt inrichting van ruimte en functies binnen invloedsgebied;• Ruimtelijke ordening bepaalt afstand tussen risicobron en ontvanger;• Ruimtelijke ordening bepaalt dus de hoogte van het groepsrisico. 33
  • 34. Randvoorwaarde 2: RO krijgt de rolvan het bestuur• Bestuur notie dat EV een RO-vraagstuk is.• Bestuurlijk (beleids)kader verantwoording groepsrisico• Structuurvisie, Stedenbouwkundige visie. 34
  • 35. Verbeterprogramma VerantwoordingGroepsrisico – bestuurlijke urgentieAandachtspunten Bestuurlijke beleidsvisies met: Concrete uitgangspunten voor RO-plannen Bestuurlijke argumentatie over aanvaardbaarheid risico van een ramp Laten vaststellen door gemeenteraad (= commitment tussen bestuur en burgers) Inbedding VGr in het planproces 35
  • 36. Randvoorwaarde 3: RO krijgt deregierol van anderen (Wm, EV, VR)• Vergunningverleners (Wm) hebben in de regel meer kennis van externe veiligheid dan de gemiddelde RO’er.• Verleden: EV = milieuvraagstuk naar afdeling milieu.• EV-coördinator is meestal een gespecialiseerde Wm’er• Wm/EV trekt het onderwerp EV (en dus ook de Vgr) naar zich toe.• Rol Wm/EV: ondersteuning RO (inhoud en ervaring).• De Veiligheidsregio (VR) heeft een eigen veiligheidsmissie. Daarom goede afspraken nodig over invulling adviesrol. 36
  • 37. Uitgelicht: De VeiligheidsregioDe rol van de veiligheidsregio bij externe veiligheid• Adviseur (AwB)• Expert gevaarlijke stoffen / brandveiligheid• Zelfredzaamheid• Rampbestrijding } aspecten bij de verantwoording groepsrisico 37
  • 38. Uitgelicht: De Veiligheidsregio• Wanneer ben je een goede adviseur?• VR is adviseur met eigen veiligheidsdoelstelling. Stem dat af met je eigen ruimtelijke doelstelling!• Een algemene vraag resulteert in een algemeen antwoord: dus: formuleer de adviesvraag helder. (Een goede adviseur wenst en helpt bij een heldere probleemformulering.)• Wie is de klant?Stelling:De veiligheidsregio is een adviseur die wordt gedwongen zijn eigen opdrachtgever te zijn, want de klant is onduidelijk in wat hij wil. Dat levert nooit een bevredigend adviesresultaat 38
  • 39. Uitgelicht: de RUD• Wie voert de regie: RUD of RO?Voor de verantwoording van het groepsrisico is vereist dat je binnen de gemeente je (informele) netwerk op orde hebt en gebruikt, d.w.z.: • ken je college • ken je collega’s • weet wat er speelt en waar je op kun inspelen (Iemand van) de RUD kan dit niet! Stelling: RUD is vooral voor inhoudelijk kennis en expertise, niet voor de Vgr. 39
  • 40. Resumé1. De verantwoording van het groepsrisico is in essentie een ruimtelijk vraagstuk - en is niet ingewikkeld!2. De verantwoording van het groepsrisico is een proces dat meeloopt met het RO-planproces.3. De actor RO voert de regie over het proces van de verantwoording van het groepsrisico. Dit is voor je eigen belang!Voor de regievoering hoef je geen EV-deskundige te zijn! Ken de basisprincipes en zorg voor een kundig netwerk.Voorwaarden: RO heeft notie van 1 en 2 en krijgt de regierol van bestuur, Wm, EV en VR. 40
  • 41. Opdracht tot slotVerdelen in groepen van ongeveer 10 personen 1. welke ruimtelijke maatregelen kunt u bedenken om het groepsrisico te beheersen? 2. hoe formuleert u de adviesvraag aan de veiligheidsregio en hoe regisseert u het adviesproces? Deze vragen behandelen voor: 1) conserverend bestemmingsplan en 2) ontwikkelingsplan 41
  • 42. SluitingHeeft u na vandaag nog vragen?R.J.M. (Reinoud) Scheresr.scheres@witteveenbos.nl0570 69 7741R. (Robert) Geertsr.geerts@aviv.nl053 430 6088 Vakblad: Ruimtelijke Veiligheid en risicobeleid 42
  • 43. België (Antwerpen) Deventer Den Haag Indonesië (Jakarta)tel 0570 69 79 11 Almere Heerenveen Kazachstan (Aktau, Almaty, Atyrau)fax 0570 69 73 44www.witteveenbos.nl Amsterdam Maastricht 17 maart 2011 Letland (Riga) 43 Breda Rotterdam Rusland (St. Petersburg) Vietnam (Ho Chi Minh City)