Tài liệu trình bày các yếu tố quan trọng trong điện ảnh như cỡ cảnh, bố cục, góc quay và ánh sáng nhằm tạo ra hiệu quả trực quan hấp dẫn cho khán giả. Những nguyên tắc cơ bản bao gồm đường nét, hình dạng và hình khối, cùng với cách thức bố trí cảnh quay để đảm bảo tính thẩm mỹ và tâm lý phù hợp. Ngoài ra, tài liệu cũng đề cập đến các kỹ thuật quay và ánh sáng cần thiết để tạo ra những khung hình chất lượng cao.

2. I. Cỡ cảnh
II. Bố cục
III. Góc quay
IV. Động tác máy
V. Ánh sáng
VI. Thẩm mỹ trong khuôn hình

3.  Chúng ta vẫn thường dùng những từ như “dáng,
hình dạng, hình khối”:
 Cái dáng của của một đồ vật là đường viền của chính
đồ vật đó.
 Hình dạng vừa trừ tượng vừa hình thức
 Còn hình khối là cái chất nặng của hình ảnh của một
vật, một khu vực, một hình thể hoặc một tập hợp của
tất cả những thứ đó.
 Khối dạng có thể là một chiếc ôtô, may bay tầu thủy
v.v. hoặc cận cảnh thật to của một cái đầu hay được
kết hợp của nhiều hình thể,
 Đường nét và hình dạng có thể khống chế một
phối cảnh nhờ giá trị thẩm mỹ và tâm lý ,hoặc thu
hút cảm quan khan giả bằng sự lôi cuốn xúc
động.

4.  Lấy người để phân chia các cỡ cảnh:
 Viễn cảnh: Bối cảnh rộng
 Toàn cảnh : Người toàn thân trong bối cảnh.
 Trung cảnh rộng : Người lấy quá nửa từ đầu gối.
 Trung cảnh hẹp : Người lấy bán thân.
 Cận cảnh rộng : Người lấy từ ngực.
 Cận hẹp: Người lấy từ cổ.
 Đặc tả : Chi tiết người hay đồ vật

5.  Viễn cảnh: Bối cảnh rộng. Người chỉ là một chủ
thể nhỏ có thể không thấy rõ.

6.  Toàn cảnh : Người toàn thân trong bối cảnh.

7.  Trung cảnh:
 Trung cảnh rộng: Người lấy quá nửa từ đầu gối
 Trung cảnh hẹp: Người lấy bán thân

8.  Cận cảnh:
 Cận cảnh rộng: người lấy từ ngực
 Cận cảnh hẹp: người lấy từ cổ

9.  Đặc tả: Từ cằm đến trán, miêu tả chi tiết hơn Cận
cảnh. Ví dụ :Mắt, miệng, chiếc nhẫn trên ngón tay…

10.  Cảnh đôi

11.  Qua vai

12.  Ví dụ về 1 buổi phỏng vấn : Tạo sự hấp dẫn, lôi
cuốn và tránh sự nhàm chán cho người xem thì
khi quay người ta sẽ sử dụng nhiều cỡ cảnh tùy
vào những hoàn cảnh khác nhau:
 Trung cảnh: MC giới thiệu về buổi phỏng vấn
 Toàn cảnh: để giới thiệu với khán giả ai đang ở đâu
 Trung cảnh: MC giới thiệu về khách mời
 Cận cảnh về người đang phát biểu
 Cận cảnh để quay cuốn sách mà buổi phỏng vấn
đó sẽ đề cập đến
 Đặc tả về nội dung 1 số trang trong cuốn sách đó.
 …

13.  Theo từ điển tiếng việt: Bố cục là tổ chức, sắp
xếp các thành phần tạo thành một tác phẩm
hoàn chỉnh.
 Làm thế nào để người xem nhận ra một hay
nhiều thông tin bằng hình ảnh trong một tập
hợp các hình ảnh
 Dựa trên 4 nguyên tắc cơ bản:
 Đường nét
 Hình dạng
 Hình khối
 Chuyển động.

14. A/ Đường nét:
 Đường thẳng: Tạo sức mạnh
 Những đường thằng đứng, cao: Gợi sự sức mạnh uy nghi
 Đường nét cong nhẹ: tạo sự nhẹ nhàng thoải mái.
 Đường nét cong mạnh: Gợi sự cảm giác hoạt động vui tươi.
 Những nét đứng dài, cong bé dần ở cuối: Gợi vẻ đẹp uy
nghi và u buồn.
 Những đường ngang hoặc dọc dài: Gợi sự yên lặng nghỉ
ngơi.
 Những đường chéo đối nhau: Gợi sự xung đột, sức lực
 Những đường nét, mạnh, đậm, sắc nét: Gợi sự trong sáng,
vui vẻ.
 Những đường nét dịu: Gợi sự trang trọng, yên tĩnh.
 Những đường nét bất thường: Hấp đẫn hơn những đường
nét bình thường, nhờ khả năng của thị giác.

15. B/ Hình dạng
 Hình dạng là tất cả những đồ vật tự nhiên hay
do con người tạo ra đều có hình dạng, những
hình hạng đó rất dễ nhận thấy trong đời sống.
Còn hình dạng được tạo ra bởi sự di động
của mắt người mang tính trừu tượng hơn bởi
nó được di chuyển từ đồ vật này qua vật khác
nó có thể vẽ được một hình tam giác, hình
vuông, hình chữ nhật., vòng tròn hay nhiều
hình dạng khác nhau.

16. B/ Hình dạng
 Hình tam giác : gợi cho ta được sức mạnh, sự ổn định. Đó là một khối chặt
chẽ khép kín. cảm giác của người xem khi đưa mắt từ điểm này qua điểm
khác mà không thể vượt thoát ra được. sự vững chắc đó dễ người ta liên
tưởng đến núi non.
 Hình tròn: có chiều hướng gắn kết, nắm giữ sự chú ý người xem. Một đò
vật hình tròn hay sự sắp xếp theo dạng hình tròn sẽ làm khán giả đưa mắt
nhìn quanh mà không vượt thoát ra khỏi khung hình đó.
 Hình chữa thập : Đây là hình dạng phối cảnh hiếm hoi được xếp vào tâm
của ảnh. Bởi 4 nhánh của chữ thập vươn ra chia đều khung ảnh. Chữ thập
gợi sự đồng nhất và sức lực.
 Hình dạng “tia tỏa” : Đây là một dạng biến đổi của chữ thập vì có rất nhiều
nhánh được tập trung vào trục. dạng này ta gặp rất nhiều trong thiên
nhiên. Dạng hình này tạo nên sự vui nhôn hân hoan, vui vẻ.
 Dạng hình chữ L : hình này được kết hợp bởi đường thẳng đứng và
đường nằm ngang. Nhờ bề ngang tạo cho ta cảm giác nghỉ ngơi và nhờ
đường nét vươn lên thẳng đứng ta có cảm giác uy nghi trang trọng.

17.  C/ Hình khối :
 Chúng ta vẫn thường dung những từ như “dáng,
hình dạng, hình khối” Cái dáng của của một đồ
vật là đường viền của chính đồ vật đó.Hình dạng
vừa trừ tượng vừa hình thức còn hình khối là cái
chất nặng của hình ảnh của một vật, một khu vực,
một hình thể hoặc một tập hợp của tất cả những
thứ đó. Khối dạng có thể là một chiếc ôtô, may
bay tầu thủy v.v. hoặc cận cảnh thật to của một
cái đầu hay được kết hợp của nhiều hình thể,
 Đường nét và hình dạng có thể khống chế một
phối cảnh nhờ giá trị thẩm mỹ và tâm lý ,hoạc thu
hút cảm quan khan giả băng sự lôi cuốn xúc
động. Nhưng hình khối lại thu hút sự chú ý của
khan giả bởi ánh sang, tương phản,

18.  Hay mầu sắc. Những thủ pháp này sẽ tạo nên hình khối nổi
bật giữa bối cảnh lôn xộn, rối rắm.
 Một hình khối sẫm mầu sẽ nổi bật trên một nên sáng, hoặc
hình khối sáng sẽ nổi trên nền tối qua hiệu quả tương phản.
Đó là một cách thức đơn giản để nhấn mạnh, để kéo một
hình người hay đồ vật ra xa cách với bối cảnh.
 Một hình khối to lớn sẽ vượt trội lên cảnh trí nếu được so
với một hay nhiều hình khối khác nhỏ bé hơn.Tâm cỡ của
hình khối có thể có thể tăng thêm trong tương quan với
khung ảnh nhờ cách lựa chọn góc độ thu hình.Một hình khối
không có nhánh vươn ra, không có những đường gây, hoặc
lởm chởm sẽ có sức vượt trội nhờ nhờ tính chất gắn kết
chặt chẽ.
 Hiệu quả của hình khối sẽ vượt trội hơn nữa khi hình khối
đó được tạo bởi những đường viền của ánh sáng. Như đám
mây đen có đường viền của những tia nắng.

19.  D/ Những di động:
 Bố cục những di động là một dạng đặc biệt
trong điện ảnh và Tr/Hình. Nhờ có tính chất
thẩm mỹ và tâm lý di đông còn truyền đạt
thêm nhiều ý nghĩa rất đa dạng về mặt hình
ảnh cũng như cảm xúc đến với người xem. Di
động có thể được tạo nên bởi đôi mắt nhìn từ
điểm này qua điểm khác trong cảnh, hoặc là
di chuyển của các vật trong cảnh quay.
Những di chuyển này tạo thành những đường
nét liên kết tương tự như đường nét bố cục.
Di động có thể thay đổi ngay trong một hay
nhiều cảnh quay.

20. Góc quay là góc nhìn từ máy quay với chiều
sâu, chiều dài, chiều rộng cân xứng với vật hay
hành động được quay. Góc nhìn từ máy quay
không chỉ quyết định cái gì sẽ xuất hiện trong
cảnh đó mà nói chung còn là cách khán giả sẽ
nhìn sự việc - gần hay xa, từ trên xuống hay từ
dưới lên, chủ quan hay khách quan…

21.  Góc ngang (vừa tầm mắt): Để diễn tả cảnh
giống như thật nhưng ít kịch tính, nó cung cấp
cái nhìn bình thường và thường quay từ độ cao
1.2m đến 1.8m.

22. Theo kỹ thuật thì nó có thể cho phép đạo diễn có
cái nhìn bao trùm hết mặt đất và hành động trong
chiều sâu. Cảnh như vậy cũng sẽ có khuynh hướng
làm chậm hành động lại và giảm bớt độ cao của sự
vật hay nhân vật ( theo luật xa gần )
 Góc cao: máy quay nhìn xuống sự vật

23.  Góc thấp: máy quay thường đặt ở dưới nhìn lên
sự vật. Máy hất lên cho cảm giác thanh thoát,
tôn trọng hoặc là để tạo kịch tính, đẩy nhanh
diễn biến phim, thêm tầm cao và sức mạnh/ tầm
ảnh hưởng của nhân vật.

24.  Góc nghiêng và một số góc quay khác: Tạo
nên những hiệu quả đặc biệt.

25.  Lia (pan)
 Trượt (Dolly – hay Travelling)
 Zoom

26.  Lia: là sự quét máy từ hướng này sang hướng
khác, cả chiều ngang, chiều dọc lẫn chiều xéo
theo đường thẳng.
 Lia ngang: Mục đích để giới thiệu cảnh
vật, nhân vật, sự sật theo chiều ngang
trong không gian.
 Lia dọc: Lia dọc lên phía trên: Gợi ý ước
muốn, sự ngưỡng mộ, những cảm giác
nhẹ nhàng, hạnh phúc. Lia dọc xuống phía
dưới gợi ra sự thất vọng và sự buồn rầu, ý
nghĩ của sức nặng, của nguy hiểm, của lực
đè nén.

27.  Trượt (Dolly – hay Travelling) là sự đeo bám
đối tượng trên mặt đất, theo đường thẳng,
đường cong hoặc đường tròn .
 Zoom: thay đổi cỡ cảnh bằng cách thay đổi
tiêu cự ống kính. Khi Zoom không ngập
ngừng, bạn phải xác định trước điểm dừng.

28.  Ánh sáng là chất liệu của việc thu hình là bút
vẽ của người quay phim... Không có ánh sáng
thì không thể nào quay phim.
 Việc sử dụng ánh sáng phụ thuộc vào cảm
quan và óc thẩm mỹ của người quay phim.

29. Về cơ bản có 2 dạng nguồn sáng sau:
 Ánh sáng ngoại cảnh: Là ánh sáng trong
tự nhiên có gồm – ánh sáng thẳng, ánh
sáng khúc xạ, ánh sáng phản xạ.
 Ánh sáng nội cảnh: Là ánh sáng nhân
tạo từ các loại đèn, nến, lửa, phản
quang.

30.  Một số kiểu ánh sáng:
 Ánh sáng thẳng: khi nguồn sáng chính chiếu trực
diện vào đối thể. Với ánh sáng này hình ảnh sẽ rõ rệt
nhưng không cho hình khối. Đây là cách chiếu sáng
đơn giản, an toàn, chân phương nhất nhưng ít nghệ
thuật nhất.
 Sáng ngược: khi nguồn sáng chính nằm sau lưng đối
thể, cách chiếu sáng cho độ tương phản rất cao, chi
tiết đối thể không rõ, nhưng nổi bật hình khối nhờ
các viền sáng ngược.
 Sáng ven: Là nguồn sáng trung dung giữa 2 cách
chiếu sáng kể trên. Sáng ven được dùng nhiều trong
điện ảnh bởi nó cho cảm giác mọng mượt, vừa nổi
khối, vừa thấy rõ chi tiết.

31. Ánh sáng ngược Ánh sáng ngược và flash

32.  Bố cục khung hình điện ảnh là sự sắp xếp
các vật thể, bối cảnh, ánh sáng, chuyển động
nhân vật, góc độ máy sao cho tổng thể đạt tới
sự cân đối – đôi khi là ấn tượng của thị giác.
Bố cục được xem là ổn thoả khi bên trong nó
không có sự dư thừa, rối rắm.
 Bố cục điện ảnh hoàn chỉnh là một bố cục
không chỉ nhắm tới cái đẹp, cái lạ mà góp
phần tạo nên kịch tính.

33.  Quy luật 1/3 màn hình: Chia khuôn hình thành 3
phần đều nhau. Ta có các đường mạnh. Bốn
điểm giao nhau của các đường gọi là 4 điểm
mạnh.

34.  Khi nhân vật nhìn về từ phía nào đó, ta phải
chừa 1 không gian trống ở phía mắt nhìn gọi là
Looking room.

35.  Không để những vật khác thập thò ló vào khuôn
hình.
 Không để cây mọc trên đầu nhân vật hoặc
những góc cạnh của hậu cảnh đè lên đầu nhân
vật.
 Tiền trung hậu cảnh phải có đủ
trong khuôn hình.

36. 1. Tư thế cầm máy: Hai chân dang ra ngang
vai, hai tay cầm máy cho vững.

37. Nếu có điểm tựa, bạn hãy tựa vào, như thân
cây, tường, xe...

38. Hay để máy ở một nơi cân bằng được, trên
bàn, tảng đá, hay trên chân máy.

39.  Khi quay bạn nên cầm máy đứng, bạn có thể
cân bằng hình ảnh bằng cách nhìn vào khung
guide frame để có hình ảnh đẹp hơn.

40.  Tránh để máy nghiêng, ngoại trừ bạn có ý
định muốn thay đổi một chút hay đùa giỡn.

41. 2. Cách để khung hình: Nếu bạn muốn mô tả
độ lớn của mặt đất, biển... thì bạn nên để
đường chân trời chiếm 2/3 khung hình.

42. Và ngược lại để thể hiện bầu trời rộng lớn thì

43. Quay Hoa, động vật:

44. Quay Hoa, động vật:

45.  Chọn chuẩn phim khi quay: Hiện nay có hai
chuẩn thông dụng:
 SD: SD NTSC và SD PAL
 HD: HD 720p và HD 1080p (NTSC: 30 khung hình/1s,
PAL 25 khung hình/1s)
 Ngoài ra cũng có một số chuẩn khác như: VGA
(640 x 480), QVGA (320 x 240)…
 Để đảm bảo chất lượng của Video thì ta nên chọn
chuẩn có độ phân giải cao như VGA hoặc SD trở
lên.
 Trước khi quay thì nên set tất cả các thiết bị quay
phim về cùng 1 chuẩn để tiện trong quá trình
dựng phim. Để phù hợp với tần số của điện lưới
Việt Nam (50hz) thì ta nên chọn chuẩn SD PAL
hoặc HD PAL.

47.  Bình tĩnh, không vội vã: Nhìn trước rồi tìm vị trí
đứng sau. Với người chưa có kinh nghiệm quay
phim, nên để chế độ quay tự động.
 Cầm máy thật vững, không rung. Tìm một chỗ
nào đó để tựa vào, hoặc làm điểm tựa cho tay
cầm máy nếu tay yếu
 Để máy chạy mỗi khuôn hình ít nhất 7 giây:
 Năm góc nhìn. Nhân vật trong bối cảnh xung quanh,
mặt, tay, qua vai và một góc nhìn đặc biệt.
 Quay thật nhiều. Với video, nếu không có hình, tức là
sự kiện không diễn ra.
 Cẩn thận với ánh sáng và phản sáng.
 Quay người. Có quay địa điểm nhưng nên nhớ, người
xem thích thấy người, người từ mọi góc độ, mọi tư thế,
mọi hành động. Các chi tiết mang tính biểu tượng.

48. 1. ”Săn đầu người”: Luôn đặt chủ thể vào
trung tâm khung hình
 Không ít người suy nghĩ khá “chân chất” khi cho
rằng chủ thể phải xuất hiện (tươi cười, buồn tủi,
làm trò…) ngay vị trí trung tâm khung hình.
 Bạn đừng quên rằng chủ thể chính là nhân vật
chính cho đoạn phim. Mỗi frame hình tập trung
vào chủ đề và chủ thể nhưng mỗi frame hình
này lại có vị thế riêng và là không gian sáng tạo
đầy thách thức cho người cầm máy.

49. 1. Lạm dụng tính năng zoom màn hình:
Zoom màn hình là một tính năng thú vị.
Nhưng nếu tính năng này bị lạm dụng nó sẽ
khiến đoạn phim bị đổ rất đáng tiếc.

50. 3. "Mọc rễ" với máy quay:
 Luôn đứng một chỗ thay vì tìm các góc quay thú vị
khác nhauLỗi này xuất hiện khi người cầm máy
quá chăm chú vào ống kính và thao tác mà quên
mất mình cần phải di chuyển để lấy hình từ những
góc khác nữa.Đừng bao giờ cho phép bản thân và
chiếc máy quay của mình “mọc rễ” một chỗ trừ phi
bạn muốn đoạn clip của mình là một ví dụ tiêu
biểu cho một-góc-quay-tẻ-nhạt.

51. 4. Lia máy trên mọi cảnh quay
 Quét qua toàn cảnh sự kiện là một cách tốt để
giới thiệu không gian và bầu không khí chung của
câu chuyện đoạn phim chuyển thể. Nhưng đây
tuyệt đối không thể là một kĩ thuật phải sử dụng
nhiều.Ai cần một câu giới thiệu “cà lăm” mãi khi
mà nội dung chính câu chuyện mới là điều được
trông đợi nhất ?!

52. 5. ”Làm cao” – quay mọi thứ ngang tầm mắt
 Chỉ lấy hình ở vùng cao ngang tầm mắt là lỗi dễ
xảy ra nhất trong số 7 điều nên tránh này.Hãy thay
đổi tầm cao đó để không để lọt những điều thú vị
khỏi khung hình của bạn và bạn sẽ thấy rằng kinh
nghiệm này rất đáng giá.

53. 6. ”Quay tỉa” – chỉ lấy hình từng đoạn ngắn
2-3 giây:
 Hãy tự tin thực hiện các đoạn phim thực thụ.
Đừng nghĩ rằng bạn sẽ “ráp” các clip này sau trên
máy tính. Điều đó đòi hỏi tay nghề của bạn phải
đáng nể một chút nhưng cũng không đảm bảo sẽ
tải hết không khí và diễn biến của sự kiện chỉ với
những hiệu ứng chuyển cảnh.Do vậy, đừng tập
cho mình thói “quay tỉa” các clip chỉ vài giây khá
tai hại này.

54. 7. ”Hậu cảnh chói lóa”:
 Quá nhiều ánh sáng rọi vào hậu cảnh thay vì phải
chiếu sáng chủ thể’
 Nếu không lưu ý điều này, bạn sẽ phải dở khóc
dở cười khi xem lại đoạn phim ngập tràn ánh sáng
mà gương mặt chủ thể thì tối sầm vậy.
 Sơ suất này kết hợp với lỗi số 3 nói trên sẽ giúp
bạn có một đoạn phim xem mà muốn độn thổ
và… “hết thuốc chữa”!
 Do vậy, đừng bao giờ lặp cả 2 lỗi này trên cùng
một đoạn phim. Nếu chẳng may đã rọi sáng không
tốt cho chủ thể, hãy nhanh chóng lấy hình từ các
góc quay khác nhau để sửa sai sau này.

55. Một lần nữa xin bạn đừng quên trên
đây là 7 điều nên tránh khi quay
phim. Và nếu chẳng may bạn phạm
các lỗi này, đừng tự ti mà hãy xem
đó là một khởi đầu tốt khi bạn đã
nhận ra điều cần cải thiện. Một khi
đã nhận ra sơ suất, bạn chỉ có thể
tiến bộ

56.  Nghệ thuật: Dòng họ này ngày đó
gồm bảy thành viên:
Hội Họa và Âm Nhạc là hai anh cả
Vũ kịch (Khiêu vũ – Sân khấu),
Kiến trúc,
Điêu khắc,
Và cuối cùng là em út – Điện Ảnh

57.  Điện ảnh luôn ý thức được ai đã sinh ra
mình – đó không có gì khác, chính là loài
người.
 Bởi nó được thai nghén và sinh ra bằng trí
tưởng tượng phong phú, phát triển bằng
óc sáng tạo không ngừng nghỉ của “cha
mẹ đẻ”, như một lẽ đương nhiên, Điện
Ảnh sinh ra cũng là để thực hiện một
nhiệm vụ – đó là phục vụ cho “cha mẹ”
của mình, cho loài người.
 Vậy Điện ảnh phục vụ con người dựa trên
yếu tố gì?

58.  Vậy Điện ảnh phục vụ con người
dựa trên yếu tố gì?
 Câu hỏi tưởng chừng như là lớn đó lại được
lý giải bằng những điều rất giản đơn. Đó là
“Nguyên tắc 180° – Đừng vượt qua ranh
giới”

59.  Nguyên tắc 180° – Đừng vượt qua ranh giới
 Một trong những yếu tố đầu tiên và quan trọng
nhất đó là Thị Giác.
 Khi thưởng thức một tác phẩm Điện ảnh, những
thứ mà con người nhìn thấy trên màn ảnh sẽ đưa
vào bộ não, não bộ phân tích sau đó được phản
hồi lại bằng Cảm Giác.
 Nếu như Thị Giác tiếp nhận thông tin sai thì ngay
lập tức Cảm giác cũng sẽ bị sai theo.

60.  Câu hỏi đặt ra là: Các Nhà làm Phim phải làm sao
để gửi đến khán giả những cảm xúc tuyệt vời một
cách mềm mại và xuyên suốt trong quá trình của
câu chuyện phim mà không hề khiến khán giả bị
phân tâm vì những thông tin sai lệch đó?”
 Câu trả lời là: Các Nhà làm Phim phải hiểu được
các Nguyên tắc thuộc về Thị giác con người”.
 Và trong Điện ảnh có một “Nguyên tắc thuộc về
Thị giác con người” rất quan trọng, nếu không
muốn nói là quan trọng nhất đối với các Nhà làm
Phim – Nguyên tắc 180°(180° Rule)

61.  Chúng ta hãy thử tượng 1 cảnh Phim có 2
Nhân vật đối diện nhau:

62.  Từ các nhân vật ta có thể nối được các trục
giữa gọi là Trục liên kết.

63.  Nguyên tắc 180°: Nguyên tắc luôn đặt máy
quay về một phía của Trục liên kết giữa các
Nhân vật.

64.  Sơ đồ này cho ta thấy
trục liên kết giữa hai
nhân vật và các vị trí
trên Vòng cung 180°
màu Xanh, mà máy
quay có thể đặt để
quay.
 Khi cắt cảnh chuyển
sang các vị trí trên vòng
cung 180° màu Đỏ, các
Nhân vật ngay lập tức
chuyển đổi vị trí trên
màn hình.

65.  Và cứ thế liên tiếp các Shot liền kề nhau sẽ
khiến khán giả không còn ý thức về không
gian của bối cảnh, mối liên hệ giữa các Nhân
vật, hướng chuyển động và hướng nhìn của
Nhân vật trong bối cảnh.

66.  Xác định rõ vị trí của Nhân vật và Bối cảnh
của cảnh Phim

67.  Hướng của Nhân vật được bảo toàn

68.  Hướng của Nhân vật được bảo toàn

69.  Những dẫn chứng minh họa ở trên đã giúp ta
nhận thức được rằng phải tuân thủ Nguyên
tắc 180° như thế nào. Vậy, Nguyên tắc đó có
tác dụng gì, nhằm mục đích gì và tại sao phải
phải tuân theo nó? Chúng ta hãy cùng xem
xét điều đó

70.  1. Đảm bảo việc tạo ra cho khán giả khái niệm
đúng về không gian và những gì đang diễn ra
trong bối cảnh của Phim.
 Nguyên tắc 180° đảm bảo sự nhất quán về vị trí
tương đối trong khung hình, đảm bảo hướng
nhìn, đảm bảo hành động nhất quán.
 Phương pháp này vạch ra không gian rõ ràng vì
thế người xem luôn biết các nhân vật ở đâu trong
mối tương quan giữa người này với người khác
và dựng cảnh, đặc biệt là trong mối tương quan
với hành động của câu chuyện.
 Chính vì thế, nguyên tắc nối tiếp không gian
mang lại dòng chảy êm thuận giữa các cảnh quay
trong toàn bộ phim.

71.  2. Đảm bảo việc thể hiện mối quan hệ dựa trên
hướng nhìn của các Nhân vật cùng xuất hiện
trong bối cảnh đó.
 Nguyên tắc 180° được duy trì đảm bảo hướng
nhìn của nhân vật luôn nhất quán.
 Chẳng hạn:
 Khung hình 1 thể hiện hai nhân vật A và B đang nói
chuyện với nhau.
 Khuôn hình 2 thể hiện hướng nhìn của A từ trái sang
phải.
 Khuôn hình 3 thể hiện hướng nhìn của nhân vật B từ
phải sang trái.
 Nếu khuôn hình 3 thể hiện hướng nhìn của nhân vật B
cùng chiều với nhân vật A, tức là từ trái sang phải thì
sẽ làm cho hướng nhìn của nhân vật không nhất quán,
tức vi phạm Nguyên tắc 180°.

72.  Khuôn hình thể hiện hướng nhìn của 2 Nhân
vật: 1 Nam và 1 Nữ

73.  Đặt máy ở 2 phía của Trục liên kết.

74.  Nhân vật Nam nhìn về phía phải của khuôn
hình

75.  Nhân vật Nũ cũng nhìn về phía phải của
khuôn hình

76.  Hay trong Các cú máy được gọi là các Cú
máy đảo góc (Reverse angle shots).
 Đặt máy ở 2 phía của Trục liên kết

77.  Nhân vật Nam nhìn về phía Trái của khuôn
hình.

78.  Nhân vật Nữ cũng nhìn về phía Trái của khuôn
hình

79.  Và sau suốt quá trình dài của Cảnh Phim,
việc vi phạm Nguyên tắc 180° khiến cho khán
giả hình thành một ý thức lẫn lộn sự tương
quan giữa các Nhân vật và dẫn tới họ bị
nhầm lẫn cả về không gian, nơi diễn ra câu
chuyện Phim.

80.  3. Đảm bảo việc để khán giả có thể nhận thức đúng được
hướng chuyển động của các đối tượng trong cảnh Phim.
 Cần chú ý đến hướng chuyển động của đối tượng chính trong
khuôn hình, tránh để khán giả hiểu sai về hướng chuyển động,
sẽ dẫn đến việc sai cảm nhận về không gian.
 Nguyên tắc 180°, được sử dụng nhằm duy trì sự nhất quán
trong hướng hành động của nhân vật.
 Chẳng hạn khuôn hình 1, nhân vật A đi từ trái sang phải. Hướng
chuyển động của nhân vật từ trái sang phải làm thành trục hành
động.
 Khuôn hình 2, nhân vật A vẫn phải đi theo hướng từ trái sang
phải, tức duy trì hướng hành động của nhân vật. Nhưng khi một
cảnh quay vượt qua trục đó, tức một cảnh quay từ phía bên kia
làm cho nhân vật A trong khuôn hình 2 thay vì đi từ trái sang
phải lại đi từ phải sang trái.
 Một cắt dựng không đảm bảo sự nhất quán trong hành động
như vậy đã vi phạm Nguyên tắc 180°.

81.  Đặt máy quay lật qua bên kia của trục liên
kết

82.  Và kết quả cuối cùng là đưa cho Khán giả 1
nhận thúc sai về hướng chuyển động của
Nhân vật

83.  Nguyên tắc cuối cùng – Phá vỡ Nguyên tắc
Nguyên tắc 180° là một yếu tố thiết yếu của
một phong cách Quay và dựng phim liên tục.
Quy tắc này không phải lúc nào cũng cần
phải tuân theo, chúng ta có thể hoàn toàn phá
vỡ nó khi thật sự hiểu sâu về nó.

84.  Đôi khi một nhà làm Phim trên thế giới cố tình
phá vỡ đường dây của hành động để tạo ra 1
góc nhìn, 1 cảm giác thú vị mới, hay tạo sự
mất phương hướng.

85.  Và một trong những người đi tiên phong đó là Stanley
Kubrick – Một đạo diễn Điện ảnh Mỹ qua Bộ Phim The
Shining (Cảnh trong phòng Tắm).
 Ngoài ra, có thể kể tên 1 số Đạo diễn khác mà đôi khi
cũng bỏ qua quy tắc này như: Anh em nhà Wachowski
– Mỹ, Đạo diễn Yasujiro Ozu – Nhật Bản, Tinto Brass
– Ý, Vương Gia Vệ – Hồng Kông, Jacques Tati – Pháp
và Lars von Trier – Đan Mạch … Và tất nhiên đấy là
câu chuyện của các Đạo diễn lớn trên thế giới, sau
quá trình dài làm việc, họ luôn ý thức rất rõ về các
Nguyên tắc trong Điện Ảnh.
 Nghệ thuật không cho phép sự nhàm chán, lặp đi lặp
lại, chính vì lẽ đó họ phải tìm cách phá nó, và đưa ra
những cảm giác mới – các Nguyên tắc mới, giúp khán
giả có những góc nhìn khác khi thưởng thức các tác
phẩm Điện ảnh.

86.  Còn bạn, sau khi bạn thật sự đã hiểu những
điều đó, bạn vẫn muốn tuân theo Nguyên tắc
180°, có một cách mà có thể giúp chúng ta
băng qua ranh giới (Trục liên kết) một cách an
toàn mà không vi phạm Nguyên tắc:
 Bạn hãy quay 1 shot máy chuyển động băng qua
ranh giới.
 Trong khi Máy quay đang di chuyển trên đường đi
của mình khán giả sẽ dần thích ứng với các vị trí
mới của nhân vật, mà không hề cảm thấy có chỗ
nào bị nhầm lẫn.

93.  Xem một số video clip
 http://www.youtube.com/watch?v=jEOTfzx750c
&feature=related
 http://www.youtube.com/watch?v=YIpxcXdKyYc

94.  Tài liệu tham khảo:
 http://kyxaoviet.com/showthread.php?t=15044
 http://www.phattuvietnam.net/feed/5/truyenthong/17446.txt
 http://thoisuttv.wordpress.com/2011/04/15/anh-sang-trong-
quay-phim/