1. TÜRKÇE
DİL
ETKİNLİKLERİ

2. Türkçe Dil Etkinliklerinin özelliklerine
uygun etkinlikler
• Okulöncesi eğitim programlarında çocukların tüm
gelişimleri açısından çok önemli
olan ve her gün tekrar edilmesi gereken, öğretmen
rehberliğinde yapılan grup
etkinliklerinden biri olan Türkçe dil etkinlikleri çok
çeşitlidir.
• Eğitimci etkinliklerin tümünü veya birkaçını
seçebilir.
• Sevilen etkinlikler ertesi gün ve haftanın diğer
günlerinde tekrar edilir. Böylece birikim sağlanır.
• Etkinlikler planlanırken gün içindeki diğer etkinliklerle
birbirini tamamlayacak kazanımları pekiştirecek
nitelikte olmalı günlük planda bütünlük oluşmalıdır.

3. Tekerleme nedir?
Tekerlemeler sözlüklerde "ağızda yuvarlanan
söz, saçma sapan söz, eşsesli kelimelerle kurulu
konuşma" anlamlarına gelen tekerleme
masal, hikaye, bilmece, halk tiyatrosu gibi bazı
edebi türler içinde veya bağımsız olarak söylenen
ölçülü ve kafiyeli sözlerdir.

4. Tekerlemelerin özellikleri nelerdir?
• Tekerleme, genellikle masal ve bilmece gibi
anlatı türlerinin giriş – sonuç kısımlarında
söylenir.
• Dinleyicinin veya okuyucunun kulağına hoş bir
ezgi gibi gelir.
• Kafiye, ölçü ve ses tekrarları içerir.
• Tekerlemeler, kalıp sözlerdir ve Türkçenin söz
varlığı zenginliğini yansıtmaktadır.
• Çocuk oyunlarında ve pek çok edebiyat türü
içinde sıklıkla geçen tekerlemeler, insanlarda
anlatılana karşı bir merak ve ilgi
uyandırmaktadır.

5. • Tekerlemelerde genellikle gerçek hayatla
bağdaşmayan hayalî öğeler ve düşünceler
sıralanır
• Tekerlemelerde konu pek belirli değildir
• Çokluk çocuk folklorunda hoşça vakit
geçirmek, konuşma kabiliyeti
kazanmak, oyunlarda eş ve ebe seçmek için bu
yola başvurulur
• Masal tekerlemesi, oyun tekerlemesi gibi
adlar alırlar
• En çok çocuk oyunlarında, masalların baş, orta
ve sonunda söylenirler.

6. • Yöreye göre değişik isimle de söylenirler.
• Doğu Anadolu’da döşeme, Güney Anadolu’da
sayışma denir
• Karagöz ve ortaoyununda muhavere, çocuk
oyununda ebe, çıkarmada ise sayışma
diyebiliriz
• Türk edebiyatında ilk tekerleme
örneklerine XI. yüzyıldan itibaren
rastlanır. Divanü Lügati’t Türk’te bazı
tekerlemeler yer alır.

7. Tekerlemelerin çocukların davranışlarının
üzerindeki etkileri nelerdir?
Tekerlemeler çocuklara bilişsel,işitsel ve
psikomotor boyutlu davranışların
kazandırılması için uygun fırsatlar yaratabilir.
• çocukların dil gelişimleri üzerinde olumlu
katkıları vardır.
• çocukların zekâ, bilgi, duygu ve davranışlarını
geliştirir.
• Çocuklardaki birlikte öğrenme, gülme, iş
görme bilincini geliştirir.
• Onları sosyal yönden geliştirir ve paylaşımcı
hâle getirir.

8. • çocukların ana dillerini güzel ve doğru
biçimde kullanma becerisini geliştirir.
• Onlarda mevcut olan ana dili sevgisini
besler.
• Çocuğun kelime dağarcığının gelişimine katkı
sağlar.
• Hayal dünyalarını zenginleştirir.
• Çocuklara topluluk karşısında konuşabilme
cesareti aşılar.
• ezber alışkanlığını kazandırarak çocuğun
psikomotor becerilerinin gelişmesine
katkıda bulunur

9. Tekerlemelerin çeşitleri nelerdir?
• Sayışmalar
• Oyun tekerlemeleri
• Masal tekerlemeleri

10. Sayışma Tekerlemeleri
• Grup veya takım oyunlarında yönetici olan ya
da takıma karşı tek başına karşı koyan
oyunculara "ebe" denir.
• İkiden fazla oyuncunun yer aldığı oyunlara
başlamadan önce ebe seçimi yapılır. Bunun için
de "sayışma" denen tekerlemeler söylenir. Bu
yolla oyundaki "ebe" belirlenir. Oyuncular, bu
tekerlemeler söylenerek tek tek sayışma
dışında bırakılır. En son kalan oyuncu da "ebe"
olur.
• Oyun için gruplaşma, takım oluşturma ve
oyunu yönetecek birinin ortaya çıkması oyun
kurallarını uygulama bakımından çok önemlidir.
Bu nedenle grupların ve takımların ayrımı da
çoğu kez "sayışma tekerlemeleri" ile yapılır.

11. • Oooo!.. Oooo!..
İğne miğne ucu düğme
Filfilince kuşdilince
Horoz öttü, tavuk tepti
Bülbül kızı selam etti
Selamına dua etti
Al çık, bal çık
Sana dedim, sen çık...
• Portakalı soydum
Başucuma koydum
Ben bir yalan uydurdum
Duma duma dum
Kırmızı mum
Dolapta pekmez
Yala yala bitmez
Ayşecik cik cik cik
Fatmacık cık cık cık
Sen bu oyundan çık

12. Oyun Tekerlemeleri
• Oyunların içinde kullanılan tekerlemelerdir.
Sadece çocuk oyunlarında değil,
• Anadolu'da büyükler arasında oynanan
oyunlarda da tekerleme kullanılır.
• Çocuk oyunlarındaki tekerlemeler oyunun
belli bölümlerinde söylenir. Bir takım
oyunlarda çocuklar iki gruba ayrılırlar ve
tekerlemeleri karşılıklı olarak
söylerler.

13. -Komşu, komşu !
-Hu, hu!
-Oğlun geldi mi?
-Geldi
-Ne getirdi?
-İnci, boncuk.
-Kime, kime?
-Sana, bana.
-Başka kime?
-Kara kediye
-Kara kedi nerede?
-Ağaca çıktı
-Ağaç nerede?
-Balta kesti
-Balta nerede?
-Suya düştü.
-Su nerede?
-İnek içti.
-İnek nerede?
-Dağa kaçtı.
-Dağ nerede?
-Yandı, bitti kül oldu

14. Masal Tekerlemeleri
•Dinleyicilerin dikkatini çekmek için
masalların özellikle giriş bölümlerinde
söylenen farklı uzunluktaki tekerlemelerdir.
•Masalın düğüm ve çözüm bölümlerinde de
tekerleme söylenir.
•Tekerleme masala başlarken, anlatıcının
maharetini ortaya koyması açısından da önem
taşır.

15. Çocuktum ufacıktım.
Top oynadım, acıktım.
Buldum yerde bir erik.
Kaptı bir Ala Geyik.
Geyik kaçtı ormana.
Bindim bir akdoğana.
Doğan yolu şaşırdı ,
Kaf Dağı'ndan aşırdı .

16. TEKERLEME ÖRNEKLERİ

21. HAYDİ
BİRLİKTE
SÖYLEYELİM

22. •Aliş'le Memiş mahkemeye gitmiş, mahkemede
mahkemeleşmişler mi mahkemeleşmemişler mi?
•Şemsipaşa pasajında kırk kulpu kırık tunç tas
has hoş kayısı hoşafı
•Şu köşe yaz köşesi, şu köşe kış köşesi, ortada
su şişesi.
•Şu duvarı badanalamalı mı badanalamamalı mı?
•El alem ala dana aldı aladanalandı da biz bir
ala dana alıp aladanalanamadık.
•Siz kapı gıcırdatıcılarından mısınız , yoksa ocak
kıvılcımlandırıcılarından mı ?

23. • Bu çorbayı nanelemeli mi de
yemeli, nanelememeli mi de yemeli?
• Bu ekşi eski ekşi
• Bu pikap, şu pikap, o pikap.
• Üç tunç tas has hoş hoşaf
• Şemsipaşa Pasajı'nda sesi büzüşesiceler.
• Eller bazlamalandı da, biz
bazlamalanamadık.

25. SLAYTIMI
İZLEDİĞİNİZ İÇİN
TEŞEKKÜRLER