1. Toolboek Ondergrond
Init. Plan Ontw. Real. Beheer

2. Tools voor de ondergrond
Wat is er aan de hand in de ondergrond?
 Het wordt steeds drukker in de ondergrond
 Ontwikkelingen worden steeds complexer
 Eisen aan ruimtelijke kwaliteit nemen toe
 We benutten steeds meer de kansen van de ondergrond
 Omgevingswet (2018) met een brede afweging van belangen
Gevolg
 Risico’s worden groter terwijl behoefte aan zekerheid toeneemt
 Noodzaak voor duurzame keuzen met de ondergrond
 Ondergrond wordt integraal onderdeel van ontwikkelingen
“Slimme oplossingen met de ondergrond
zijn alleen mogelijk met slimme tools”
2

3. Tools voor op iedere stap in planproces
3
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Iedere stap in het planproces kent zijn eigen opgave.
Voor iedere stap in dit proces heeft Grontmij tools beschikbaar.
Het Toolboek ondergrond geeft een overzicht van deze tools en hun
meerwaarde per fase in het planproces (groene pijl).
De tools zijn geschikt voor
nieuwe opgaven met
de Omgevingswet
risicomanagement
ontwikkelingen
Init. Plan Ontw. Real. Beheer

4. Procesaanpak Integrale Gebiedsvisie
Doel: ondergrondkansen slim
en tijdig meenemen in plan-
processen of omgevingsvisie
 Risico’s, kansen en
haalbaarheid tijdig in beeld
 Slimme integrale oplossing
 Kosten en baten in balans
 Verbinden van belangen
 Oplossing gedragen door
alle actoren
 Per stap ondersteund met
effectieve tools
4
Init. Plan Ontw. Real. Beheer

5. Database Ondergrond
5
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: Ontzorgen gebiedsbeheerder
 Alle ondergronddata geïntegreerd
in één systeem
 Basis voor gebiedsontwikkelingen
 Basis voor integrale analyse van
kansen en risico’s
 Sleutel tot innovatieve en
duurzame oplossingen met de
ondergrond
 Rapportagefunctie voor
geselecteerd gebied

6. 2D / 3D visualisatie Ondergrond
6
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: Beter en op tijd snappen hoe
ingrepen in de ondergrond elkaar
beïnvloeden
 Alle actuele data in één systeem
 2D / 3D weergave van complexe
ondergrondse functies en objecten
 Clash detectie: harde en zachte
clashes in beeld
 Effectievere communicatie
 Ondersteuning bij verkrijgen
draagvlak

7. 7
Init. Ontw. Real. Beheer
Doel: Maak een creatieve en frisse start met
nieuwe ontwikkelingen
 Samenwerkingsverband uit verschillende
disciplines.
 Innoveren vanuit open en laagdrempe-
lige structuur
 Opgaven uitwerken met een creatieve,
enthousiaste en ondernemende groep
specialisten en vrijdenkers
 Korte sessie waarbij veel energie vrij-
komt die wordt omgezet in concrete
(ontwikkelings)projecten, acties en leads
 Hét innovatieplatform van Grontmij
Plan
Grontmij Underground Pioneers

8. Factsheets Bodemwaarden
8
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: Kansen en risico’s van bodemwaarden in beeld
 Waardecreatie ondergrond bij gebiedsontwikkeling
 Ondersteuning bij ontwikkeling integrale gebiedsoplossingen
 Lagere (beheer)kosten met slimme functiecombinaties

9. Triggerpoints gebiedsontwikkeling
9
Init. Plan Ontw. Real. BeheerDoel: kansen met de Ondergrond benutten
 Een natuurlijk antwoord op maatschap-
pelijke opgaven
 Robuuste en toekomstbestendige
oplossingen met kansen die de ondergrond
bied
 Tijdig in planproces
 Optimalisatie door slimme combinaties
 Businesscase die verder gaat dan alleen de
realisatiefase

10. Ondergrondtoets
10
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: Risico’s, kansen en haalbaar-
heid tijdig in beeld
 Interdisciplinaire workshop
 Effecten tussen verschillende
ingrepen in beeld
 Technisch, juridisch, financieel,
organisatorisch
 Sectorale praktische ervaring
integraal operationeel gemaakt
 De aanvulling op de klassieke
bovengrondse risicoanalyse

11. 11
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: Stimuleren samenwerking
en verbinden belangen
Drie interactieve stappen
 Inzicht in ondergrondse situatie
 Inzicht in drijfveren
 Proeftuin voor oplossingen
Resultaat
 Wederzijdse effecten in beeld
 Gedragen oplossingen
 Effectief ontwerpproces
 Kansen ondergrond maximaal benut

12. Quick scan MKBA ondergrondgebruik
12
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: optimaliseer opbrengsten van de
ondergrond
 Onderbouwing van Omgevingsvisie
 Rekentool voor kosten en baten van
gebruik ondergrond
 Scenario-analyse
 Praktische toepassing van de
MKBA-methodiek
 Resultaat uitgedrukt in bijv. euro,
kgCO2 of bodemverbruik

13. Quick scan Ggb
13
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: Haalbaarheid Ggb vroegtijdig in
beeld
 Actoren en belangen in beeld
 Scenario’s
- Technische blauwdruk en risico’s
- Juridische en organisatorische
context
- Knelpunten en dwangpunten
- Kosten / baten
- Spiegeling aan overige taken
initiatiefnemer
 Ondersteuning ‘go/ no go’ keuze
 Aanhaak / afkoopstrategie
 Processtappen voor implementatie
in beeld

14. Verleidingskaarten Ondergrond
14
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: verleid ondergrondgebruikers
tot duurzaam gebruik ondergrond
 Verschillende thematische
ondergrondkaarten geïntegreerd
 Geen zoekplaatje maar in één
oogopslag de kansen van de
ondergrond in beeld
 Zoekgebieden beperken tot de
meest kansrijke
 Effectievere communicatie
 Ondersteuning bij verkrijgen
draagvlak

15. Matrix Ingrepen Effecten/kansen
15
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: Ondergrond geïntegreerd in werkproces
 Per ingreep alle effecten en kansen ondergrond in beeld
 Gebiedspecifiek
 Tool om Bestuursopgave te realiseren
 Brug tussen ingrepen Bovengrond en Ondergrond
 Ondergrond geagendeerd binnen een Gemeentelijke organisatie

16. Natuurlijk kapitaal in gebiedsontwikkeling
16
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel:
 Benut het natuurlijk systeem
 Duurzame ontwikkeling en beheer in
stedelijk en landelijk gebied
 Sluitende businesscase
Tools:
 Triple O (Ontdekken, Overeenkomen,
Ontwikkelen)
 Workshop met Stappenplan
 Groenmozaïek
 Maatregelenpakketten
 Kosten/baten in beeld met TEEB-tool
 Concept ecosysteemdiensten
toepassing in mer-studies

17. Spoorboekje gebiedsopgaven
17
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: Optimaliseren afstemmen van
ingrepen in een gebied
 Sturen op samenloop van ingrepen
 Meer kwaliteit in gebied met gelijk
budget
 Minder overlast door kortere
uitvoeringsperiode

18. Integraal bouwteam
18
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Doel: Bouwrisico’s geminimaliseerd
 Risicodossier Ondergrond
 Faalrisco’s tijdig in beeld
 Bouw centraal
 Sectorale adviseurs continu
aangehaakt
 Kansen ondergrond tijdig benut
 Geïntegreerde regie op de
ondergrond en bovengrond

19. WKO kansen in beeld
19
Plan Init. Ontw. Real. Beheer
Doel: Stimuleer toepassing van
Bodemenergie
 Toets bodemgeschiktheid
 Ontwikkelen Interferentiebeleid
 Technische inpassing / afstemming
in bestaande omgeving
 Scan op conflicten met lange termijn
gebiedsontwikkelingen

20. Vrij beschikbare tools
20
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Ter aanvulling op de Grontmij-tools
 Scorekruis relevantie
 Argumenten ondergrond
 Gespreksagenda
 Checklist ondergrondkansen
 Warmteatlas
 Gebiedstafel
 Ondergrond in bestemmingsplannen
 Torenmodel
 Bodemladder
 WKO-tool
 Ggb-tool

21. Meer informatie?
21
Init. Plan Ontw. Real. Beheer
Voor vragen kunt u contact opnemen met de afdeling Bodem.
www.grontmij.nl/bodem
Rob Heijer rob.heijer@grontmij.nl 06 – 5129 0337
Fred Neef fred.neef@grontmij.nl 06 – 5115 0478
Arno Schreurs arno.schreurs@grontmij.nl 06 – 5128 1798