1. EFELAT STAKLENE BASTE

2.  Efekat staklene bašte je
izraz za zagrevanje
planete Zemlje nastalo
poremećajem energetske
ravnoteže izmeĎu količine
zračenja koje od Sunca
prima i u svemir salje
Zemljina površina.
 Ovaj efekat predstavlja
rezultat povećanja količine
zračenja koje ne može od
površine Zemlje da bude
emitovano u svemir, već ga
atmosfera upije i postaje
toplija.

3.  Atmosfera Zemlje odbija deo (37-39%) energije koju
Sunce direktno emituje (pojam pod nazivom albedo),
dok ostatak (zračenje manjih talasnih dužina) pada
na tlo i zagreva ga, a tlo potom emituje infracrvene
zrake (manjih talasnih dužina) koji, u normalnim
okolnostima, uglavnom odlaze u svemir.

4. Atmosfera, slično staklu,
uglavnom propušta Sunčevo
zračenje, ali je slabo propusna
za zračenje Zemljine površine,
pa deo energije koji uĎe u
sistem Zemlja-atmosfera, kao i
u staklenik, ostaje u njemu.

5. Sunce emituje energiju raznih
talasnih dužina, dobar deo
toga stigne do Zemljine
površine, doprinosi stvaranju i
održavanju svog života na
Zemlji, a deo tog zračenja
potom biva emitovan u svemir
i priroda je u ravnoteži. Ako
nešto zadrži deo tog zračenja,
ravnoteža se kvari i nastaju
problemi.

6. Gasovi staklene baste:
Vodena para (H2O)
Ugljen dioksid (CO2)
Metan (CH4)
CFC · HCF · PHC (takoĎe
i F gasovi, fluorisani
ugljovodonici)
Azotsuboksid (N2O)
Sumpor heksafluorid (SF6)
Koncentracija ovih gasova
u atmosferi (osim vodene
pare) raste
usled čovekovog delovanja
.

7.  Za poslednjih 100 godina količina ugljen dioksida u atmosferi povećala se
za oko 25%. Ugljen dioksid propušta kratkotalasno Sunčevo zračenje,
a apsorbuje dugotalasno zračenje Zemlje, pa je zbog njegovog prisustva
temperatura u nižim slojevima atmosfere viša nego kad ga ne bi bilo
 Količina ovih gasova u atmosferi sada je najviša u proteklih 420 hiljada
godina. Kako se ovi gasovi nakupljaju u atmosferi, zadržavaju sve više i
više toplote pri Zemljinoj površini, uzrokujući povecanje Zemljine klime
koje za posledicu ima:
 1.Topljenje lednika
 2.Povecanje nivoa mora(za poslednjih oko 100 godina nivo svetskih mora
povećao se za oko 10 do 15 cm.)
 3.Povecanje temperature(očekuje se da će tokom sledećih 50 ili 100
godina doći do znatnog povećanja srednje temperature na Zemlji, možda
čak i za 3 - 4 stepena.)
 4. Povećanje isparavanja mora i usto i povećanje oblačnosti

8. Mehanizam delovanja
efekta staklene bašte
Efekat staklene bašte je rezultat interakcije Sunčevog zračenja i
sloja Zemljine atmosfere koji se proteže do 100km iznad
Zemljine površine.

9. Kada Sunčevo zračenje dospe
do atmosfere, 25% energije
koju nosi biva odbijeno od
oblaka i drugih atmosferskih
komponenata nazad u
meĎuplanetarni prostor. Oko
20% upije atmosfera

10. Oko 50% Sunčeve
energije, većinom u
obliku vidljive svetlosti,
prolazi, kao kratkotalasno
zračenje, kroz atmosferu i
dospeva do Zemljine
površine.

11. Zemljište, biljke i vodene površine (pre svega
okeani) upijaju oko 85% ove toplotne energije,
dok ostatak biva reflektovan u atmosferu,
najviše od strane izrazito reflektivnih ovršina
kao što su sneg, led i peščane pustinje

12. Neki gasovi, poput vodene pare, ugljen-dioksida, metana i azot-
suboksida, apsorbuju deo ovog infracrvenog zračenja, privremeno
sprečavajući njegovo otpuštanje u svemir. Pošto se ovi gasovi
zagrevaju, oni emituju infracrveno zračenje u svim smerovima.
Pomenuti gasovi, toplotna energija apsorbovana i odbijena od
Zemljine površine lako bi se vratila nazad u svemir, pa bi
prosečna temperatura na Zemljinoj površini bila oko -19°C, za
razliku od sadašnjih 15°C.

13. Gasovi staklene bašte
Zemljina atmosfera se sastoji, uglavnom, od azota
(78%) i kiseonika (21%). Ova dva najzastupljenija
atmosferska gasa imaju hemijske strukture koje
ograničavaju apsorbciju infracrvenog zračenja, što ne
važi za gasove staklene bašte.

14. Ovi gasovi se stvaraju prirodnim putem ili veštački
(antropogeno). Najzastupljeniji prirodno nastali gas
staklene bašte jeste vodena para, zatim je slede
ugljen-dioksid, metan i azot-suboksid. Supstance
nastale čovekovom aktivnošću koje se ponašaju kao
gasovi staklene bašte uključuju hlorofluorokarbonate,
hidrohlorofluorokarbonate i hidrofluorokarbonate.

15. Od 1700-ih, aktivnosti čoveka su se znatno povećale,
pri tom značajno povećavajući koncentraciju gasova
staklene bašte u atmosferi. Naučnici predviĎaju da će
očekivano povećanje količine gasova staklene bašte u
atmosferi snažno povećati količinu infracrvenog
zračenja zadržanog u atmosferi, što će dovesti do
dodatnog, veštačkog, zagrevanja Zemljine površine.

16. Vodena para
Vodena para se nalazi u najvećoj količini u atmosferi,
uporeĎujući je sa ostalim gasovima staklene bašte.
Ona najjače upija dugotalasno zračenje, učestvujući
sa 60 do 70% u stvaranju efekta staklene bašte.

17. Čovek nema nekog većeg direktnog uticaja na
količinu vodene pare u atmosferi. Ipak, kako
čovekova aktivnost sve više uzima maha i utiče na
povećanje koncentracije ostalih gasova staklene
bašte, isparavanje okeana, jezera i reka, kao i
transpiracija biljaka postaju intenzivniji i povećavaju
količinu vodene pare u atmosferi.

18. Autori:
Luka Bulatovic
Marko Marjanovic Marincic
Marko Nedic Vlll-4