ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆರೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ

1. ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಾಾತಕ ೋತತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತತತ ಸಂಶ ೋಧ್ನಾ ಕ ೋಂದ್ರ
ಸಕಾಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲ ೋಜತ
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬ ೋಡ್ಕರ್ ವೋದಿ, ಬ ಂಗಳೂರತ -560001
ಪತಿರಕ : 4.1 ಇತಿಹಾಸ ಮತತತ ಗಣಕೋಕರಣ
ನಿಯೋಜಿತ ಕಾಯಾ :- ಬ ಂಗಳೂರಿನ ಕ ರ ಗಳು
ಅರ್ಪಾಸತವವರತ
ಪರಮೋಶ್
ಎಂ.ಎ ೪ನ ೋ ಸ್ ಮಿಸಟರ್
ವದ್ಾಯರ್ಥಾ ನ ೋಂದ್ಣಿ ಸಂಖ್ ಯ- P18CX22A042005
ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಾಾತಕ ೋತತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತತತ
ಸಂಶ ೋಧ್ನಾ ಕ ೋಂದ್ರ,
ಸಕಾಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲ ೋಜತ,
ಬ ಂಗಳೂರತ
ಅರ್ಪಣೆ

2. ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಾಾತಕ ೋತತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತತತ ಸಂಶ ೋಧ್ನ ಕ ೋಂದ್ರ
ಸಕಾಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲ ೋಜತ
ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬ ೋಡ್ಕರ್ ವೋಧಿ, ಬ ಂಗಳೂರತ – 560001
ಪತಿರಕ :-4.1 – ಇತಿಹಾಸ ಮತತತ ಗಣಕೋಕರಣ ನಿಯೋಜಿತ ಕಾಯಾ
ವಷಯ : ಬ ಂಗಳೂರಿನ ಕ ರ ಗಳು
ಅಪಾಣ
ಮಾರ್ಪದರ್ಪಕರು ಅರ್ಪಪಸುವವರು
ಪ್ರರ. ಸತಮಾ. ಡಿ ಡಾ. ಎಚ್. ಜಿ ನಾರಾಯಣ ಪರಮೋಶ್
ಸಹಾಯಕ ಪ್ಾಾಧ್ಾಾರ್ಕರು ಪ್ಾಾಧ್ಾರ್ಕರು ಮತ್ುು ಸಂಯೋಜಕರು ಎಂ. ಎ.4ನೆೋ ನಾಲ್ಕನೆೋ ಸೆಮಿಸಟರ್ ವಿದ್ಾಾರ್ಥಪ
ಇತಿಹಾಸ ಸಾಾತ್ಕೆ ೋತ್ುರ ಇತಿಹಾಸ ಸಾಾತ್ಕೆ ೋತ್ುರ ಅಧ್ಾಯನ ಮತ್ುು ನೆ ೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ೆಾ:- P18CX22A042005
ಅಧ್ಾಯನ ಮತ್ುು ಸಂಶೆ ೋಧ್ನ ಕೆೋಂದಾ ಇತಿಹಾಸ ಸಾಾತ್ಕೆ ೋತ್ುರ ಅಧ್ಾಯನ ಮತ್ು
ಸಂಶೆ ೋಧ್ನಾ ಕೆೋಂದಾ ಸಕಾಪರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೆೋಜು ಸಂಶೆ ೋಧ್ನ ಕೆೋಂದಾ
ಸಕಾಪರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೆೋಜು ಸಕಾಪರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೆೋಜು ಸಕಾಪರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೆೋಜು
ಬೆಂರ್ಳೂರು- 560001 ಬೆಂರ್ಳೂರು-560001 ಬೆಂರ್ಳೂರು- 560001

3. ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಾಾತಕ ೋತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತತತ ಸಂಶ ೋಧ್ನಾ ಕ ೋಂದ್ರ
ಸಕಾಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲ ೋಜತ
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬ ೋಡ್ಕರ್ ವಧಿ ಬ ಂಗಳೂರತ -560001
ನಿಯೋಜಿತ ಕಾಯಾ – 2024
ಪತಿರಕ – ಇತಿಹಾಸ ಮತತತ ಗಣಕೋಕರಣ
( History and Computing)
ಅಪಾಣ
ಬ ಂಗಳೂರತ ನಗರ ವಶ್ವವದ್ಾಯಲಯಕ ಕ ಸಕಾಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲ ೋಜಿನ
ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಾಾತಕ ೋತತರ ಪದ್ವಯ ದಿವತಿೋಯ ವಷಾದ್ ನಿಯೋಜಿತ ಕಾಯಾಸಲ್ಲಿಕ .
ಮೌಲಯಮಾಪಕರ ಸಹಿ ಮೌಲಯಮಾಪಕರ ಸಹಿ

4. ವದ್ಾಯರ್ಥಾಯ ಘ ೋಷಣಾ ಪತರ
ದಿನಾಂಕ : ಪರಮೋಶ್
ಸಥಳ : ಬ ಂಗಳೂರತ ಎಂ. ಎ. 4ನ ೋ ಸ್ ಮಿಸಟರ್ ವದ್ಾಯರ್ಥಾ
ನ ಂದ್ಣಿ ಸಂಖ್ ಯ :- P18CX22A042005
ಈ ಮ ಲಕ ಪರಮಾಣಿೋಕರಿಸತವುದ್ ೋನ ಂದ್ರ ಬ ಂಗಳೂರತ ನಗರ ವಶ್ವವದ್ಾಯಲಯಕ ಕ 2022-23ನ ೋ
ಸ್ಾಲ್ಲನ ದಿವತಿೋಯ ವಷಾದ್ ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಾಾತಕ ೋತತರ ಪದ್ವಯ ನಿಯೋಜಿತ ಕಾಯಾ "ಇತಿಹಾಸ
ಮತತತ ಗಣಕೋಕರಣ" (History and Computing) ವನತಾ ಸಲ್ಲಿಸಿರತತ ತೋನ . ಈ ವಷಯಕ ಕ
ಸಂಬಂಧ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನತಾ ವವಧ್ ಮ ಲಗಳಂದ್ ಸಂಗರಹಿಸಿರತತ ತೋನ . ಈ ನಿಯೋಜಿತ
ಕಾಯಾದ್ ಯಾವುದ್ ೋ ಭಾಗವನತಾ ಭಾಗಶ್ಃ ಅಥವಾ ಪೂಣಾವಾಗಿ ಆಗಲ್ಲ ಯಾವುದ್ ೋ
ವಶ್ವವದ್ಾಯಲಯದ್ ಡಿಪ್ರಿೋಮಾ ಅಥವಾ ಪದ್ವಗಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರತವುದಿಲಿವ ಂದ್ತ ಈ ಮ ಲಕ
ದ್ೃಢೋಕರಿಸತತ ತೋನ .

5. ದೃಢೋಕರಣ ರ್ತ್ಾ
ಬ ಂಗಳೂರತ ನಗರ ವಶ್ವವದ್ಾಯಲಯಕ ಕ 2023-2024 ಶ ೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ಾಲ್ಲನಲ್ಲಿ "ಇತಿಹಾಸ ಮತತತ ಗಣಕೋಕರಣ"(History
and Computing) ವಷಯದ್ಲ್ಲಿ ಪರಮೋಶ್ (ನ ೋಂದ್ಣಿ ಸಂಖ್ ಯ : P18CX22A042005) ನಿಯೋಜಿತ ಕಾಯಾವನತಾ
ಸಲ್ಲಿಸಿರತತಾತರ . ಇದ್ನತಾ ಯಶ್ಸಿವಯಾಗಿ ಪೂರ ೈಸಿದ್ಾಾರ ಎಂದ್ತ ಈ ಮ ಲಕ ದ್ೃಢೋಕರಿಸತತ ತೋವ . ಈ ನಿಯೋಜಿತ
ಕಾಯಾದ್ ಯಾವುದ್ ೋ ಭಾಗವನತಾ ಭಾಗಶ್ಃ ಅಥವಾ ಪೂಣಾವಾಗಿಯಾಗಲ್ಲ ಯಾವುದ್ ೋ ವಶ್ವವದ್ಾಯಲಯ, ಡಿಪ್ರಿೋಮಾ
ಅಥವಾ ಪದ್ವಗಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರತವುದಿಲಿವ ಂದ್ತ ಈ ಮ ಲಕ ದ್ೃಢೋಕರಿಸತತ ತೋವ .
ಪ್ರರ ಸತಮಾ. ಡಿ
ಮಾಗಾದ್ಶ್ಾಕರತ ಹಾಗ
ಸಹಾಯಕ ಪ್ಾರಧ್ಾಯಪಕರತ,
ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಾಾತಕ ೋತತರ ಅಧ್ಯಯನ
ಮತತತ ಸಂಶ ೋಧ್ನಾ ಕ ೋಂದ್ರ,
ಸಕಾಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲ ೋಜತ.
ಡಾ.ಎಚ್ ಜಿ ನಾರಾಯಣ
ಪ್ಾರದ್ಯಪಕರತ ಮತತತ ಸಂಯೋಜಕರತ
ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಾಾತಕ ೋತತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತತತ
ಸಂಶ ೋಧ್ನ ಕ ೋಂದ್ರ
ಸಕಾಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲ ೋಜತ
ಬ ಂಗಳೂರತ -560001.
ಪರಮೋಶ್
ಎಂ.ಎ ೪ನ ೋ ಸ್ ಮಿಸಟರ್
ವದ್ಾಯರ್ಥಾ ನ ೋಂದ್ಣಿ ಸಂಖ್ ಯ- P18CX22A042005
ಇತಿಹಾಸ ಸ್ಾಾತಕ ೋತತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತತತ
ಸಂಶ ೋಧ್ನಾ ಕ ೋಂದ್ರ,
ಸಕಾಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲ ೋಜತ,
ರ್ಪ.ಟಿ. ಶ್ರೋನಿವಾಸ ನಾಯಕ
ಪ್ಾರಂಶ್ತಪ್ಾಲರತ
ಸಕಾಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲ ೋಜತ,
ಬ ಂಗಳೂರತ -560001.

6. ಕೃತಜ್ಞತ ಗಳು
ಈ ನಿಯೋಜಿತ ಕಾಯಾವು ಅತಯಂತ ಜವಾಬಾಾರಿಯಂದ್ ಕತಡಿದ್ ಕ ಲಸವಾಗಿದ್ . ಈ ಕಾಯಾವನತಾ ಪೂರ ೈಸತವಲ್ಲಿ
ನಿರಂತರ ಮಾಗಾದ್ಶ್ಾನ ನಿೋಡಿದ್ ನನಾ ನಿಯೋಜಿತ ಕಾಯಾದ್ ಮಾಗಾದ್ಶ್ಾಕರಾದ್ ಪ್ರರ. ಸತಮಾ. ಡಿ. ಮೋಡ್ಂ ರವರಿಗ
ತತಂಬತ ಹೃದ್ಯದ್ ಕೃತಜ್ಞತ ಯನತಾ ಅರ್ಪಾಸತತ ತೋನ , ಯೋಜಿತ ಕಾಯಾವನತಾ ಪೂರ ೈಸಲತ ಸಹಾಯ ಮತತತ ಸಹಕಾರ ನಿೋಡಿದ್
ನಮಮ ವಭಾಗದ್ ಸಂಯೋಜಕರಾದ್ ಡಾ. ಎಚ್.ಜಿ ನಾರಾಯಣ ರವರಿಗ ನಮಮ ಕಾಲ ೋಜಿನ ಗರಂಥ ಪ್ಾಲಕರಿಗ ಹಾಗ
ಗಣಕಯಂತರ ಪರಯೋಗಾಲಯವನತಾ ಒದ್ಗಿಸಿಕ ಟ್ಟ ನಮಮ ಕಾಲ ೋಜಿನ ಪ್ಾರಂಶ್ತಪ್ಾಲರಿಗ ಹೃದ್ಯಪೂವಾಕ
ಕೃತಜ್ಞತ ಗಳನತಾ ಅರ್ಪಾಸತತ ತೋನ
ಪರಮೋಶ್
ದಿವತಿೋಯ ಎಂ. ಎ 4 ನ ೋ ಸ್ ಮಿಸಟರ್
ನ ಂದ್ಣಿ ಸಂಖ್ ಯ :-P18CX22A042005

7. ಸುಸಾಾರ್ತ್

8. ಬೆಂರ್ಳೂರಿನ ಕೆರೆರ್ಳು

9. ಪರಿವಡಿ
➢ ರ್ಪೋಠಿಕ
➢ ಹಿನ ಾಲ
➢ ಕ ರ ಗಳು
➢ ಧ್ಮಾಾಂಬತಧಿ ಕ ರ :- ( ಈಗಿನ ಮಜ ಸಿಟಕ್ )
➢ ಸಿದಿಾ ಕಟ್ ಟಕ ರ : ( ಈಗಿನ ಸಿಟಿ ಮಾರತಕಟ್ ಟ)
➢ ಸಂಪಂಗಿ ಕ ರ
➢ ಕ ಂಪ್ಾಂಬತಧಿ ಕ ರ
➢ ಯಡಿಯ ರತ ಕ ರ
➢ ಹಲಸ ರತ ಕ ರ
➢ ಹ ಸರಘಟ್ಟ ಕ ರ
➢ ಮಡಿವಾಳ ಕ ರ
➢ ಕ ರ ಗಳ ನಾಶ್ದಿಂದ್ ಆಗತತಿತರತವ ಪರಿಣಾಮಗಳು
➢ ಕ ರ ಗಳು ಎಷತಟ ಪ್ಾರಮತಖ್ಯತ ಹ ಂದಿದ್ .
➢ ಕ ರ ಅಭಿವೃದಿಿ ಯೋಜನ
➢ ಬ ಂಗಳೂರತ ಕ ರ ಗಳ ಸಿಥತಿಗತಿ ( 1993 ರ ಎನ್ ಲಕ್ಷಮಣ ರಾವ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ ಆಧ್ರಿಸಿ )
➢ ಉಪಸಂಹಾರ
➢ ಗರಂಥ ಋಣ

10. ರ್ಪೋಠಿಕ
ಕೆರೆರ್ಳ ನಿಮಾಪಣದ ಮ ಲೆ ೋದ್ೆದೋರ್ವೆೋ ಜಲ್ಸಂರ್ಾಹಣೆ. ಕೆರೆಯ ನಿೋರಿನ ಬಳಕೆ ಆಯಾ ರ್ಾದ್ೆೋರ್ರ್ಳ
ಆವರ್ಾಕತೆರ್ಳಿಗೆ ತ್ಕಕಂತೆ ವಾತ್ಾಯವಾರ್ುತ್ುದ್ೆಯಾದರ ಕುಡಿಯುವ ನಿೋರಿಗೆ, ಕೃಷಿಗೆ, ನಿತ್ಾ ಬಳಕೆಗೆ ಮ ಲ್
ಆಕರ ಕೆರೆರ್ಳೆೋ, ರ್ರೆ ೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕೆರೆರ್ಳಿಂದ್ಾರ್ುವ ಅನುಕ ಲ್ರ್ಳೂ ಹಲ್ವಾರು ಕೆರೆ ಇದ್ೆದಡೆ ವಾಯುಗೆ ೋಳವೂ
ತ್ಂಪ್ಾಗಿರುತ್ುದ್ೆ. ನಿೋರು ಇಂಗಿ ನೆಲ್ದ್ಾಳದ ಅಂತ್ಜಪಲ್ವೂ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ುದ್ೆ. ಅಂತ್ಜಪಲ್ ಭಂಡಾರ
ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತೆಂದರೆ ತೆ ೋಡು ಬಾವಿರ್ಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದಿ ನಿೋರು ಒಸರುತ್ುದ್ೆ. ಜೆ ತೆಗೆ ಕೆರೆರ್ಳಿಗೆೋ ಸೋಮಿತ್ವಾದ
ಜೋವಜರ್ತಿುದ್ೆ. ಆಹಾರ ಸರರ್ಳಿಯನೆಾೋ ಕೆರೆರ್ಳು ಪೋಷಿಸುತ್ುವೆ ಎಂದ್ೆೋ ಕೆರೆಕಟ್ೆಟ ನಿಮಾಪಣದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸೃತಿಕ,
ಸಾಮಾಜಕ, ಐತಿಹಾಸಕ, ಧ್ಾಮಿಪಕ ಮಹತ್ಾವನುಾ ನಾವು ಕಾಣುತೆುೋವೆ.ಕ್ರಾ.ರ್. 1896ರಲ್ಲಿ ಆಕಾಪವತಿ ನದ್ಧಗೆ
ಅಡಡಲಾಗಿ ಹೆಸರಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಟ್ೆಟಕಟ್ುಟವ ಮೊದಲ್ು ಅಂದ್ಧನ ಬೆಂರ್ಳೂರಿನ ನಾರ್ರಿಕರಿಗೆ ನಿೋರನುಾ ಒದಗಿಸುತಿುದದ
ಆಕರರ್ಳೆಂದರೆ ಕೆರೆ, ಬಾವಿ ಮತ್ುು ಕಲಾಾಣಿರ್ಳು. ಈ ಮ ಲ್ದ ನಿೋರು ಕೃಷಿರ್ ಬಳಕೆಯಾರ್ುತಿುತ್ುು.
ಬೆಂರ್ಳೂರಿನ ಕೆರೆರ್ಳು ಎಂದ್ೆ ಡನೆ ಮೊದಲ್ು ನೆನರ್ಪಗೆ ಬರುವುದ್ೆೋ ಕೆಂಪ್ಾಂಬುಧಿ, ಧ್ಮಾಪಂಬುಧಿ, ಹಲ್ಸ ರು
ಕೆರೆ, ಯಡಿಯ ರು ಕೆರೆ, ಲಾಲಬಾಗ್ ಕೆರೆ (ಸದ್ಾದರ್ುರ), ಸಾಾಂಕ್ರ ಕೆರೆ, ಸಂರ್ಂಗಿ ಕೆರೆ ಮುಂತಾದವು.

11. ಬ ಂಗಳೂರಿನ ಪರಸತತತ ಕ ರ ಗಳು
ಕ ರ ಗಳ ಹ ಸರತ ಹ ೋಬಳ ಒಟ್ತಟ ವಸಿತೋಣಾ ಏಕರ / ಗತಂಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ
ಅರ್ಾಹಾರ ಕೆರೆ ಯಲ್ಹಂಕ 15.33
ಅಲಾಿಳಸಂದಾ ಕೆರೆ ಯಲ್ಹಂಕ 41.23
ಅಂಬಾಲ್ಲರ್ುರ ಕೆರೆ ವತ್ ಪರು 7.9
ಅತ್ ುರು ಕೆರೆ ವತ್ ಪರು 12.16
ಚಿಕಕ ಬೆೋರ್ ರು ಕೆರೆ ಬೆೋರ್ ರು 90.14
ಚಿನಾರ್ಪನ ಹಳಿಿಕೆರೆ ಕೆ ಆರ್ ರ್ಾಹ 2.31
ಚೆ ಕಕನಹಳಿಿ ಕೆರೆ ಹೆಸರಘಟ್ಟ/ ಜಾಲ್ 41.16
ದ್ಾಸರಹಳಿಿಕೆರೆ ಯರ್ವಂತ್ರ್ುರ 11.33
ದ್ಧೋಪ್ಾಂಜಲ್ಲಕೆರೆ ಕೆಂಗೆೋರಿ 8.02
ದ್ೆೋವಸಂದಾ ಕೆರೆ ಕೆಆರ್ ರ್ುರ 28.29
ದ್ೆ ಡಡಬೆ ಮಮಸಂದಾ ಯಲ್ಹಂಕ 7.22
ದ್ೆ ಡಡಕನೆೋನಹಳಿಿ ಕೆರೆ ವತ್ ಪರು 16.80
ದ್ೆ ರೆಕೆರೆ ಉತ್ುರಲ್ಹಳಿಿ 124.19
ಗೆ ಲ್ಿಹಳಿಿ ಕೆರೆ ಜಾಲ್ 18.14

12. ಹಲಗ ವಡ ೋರಹಳಿ ಕ ರ ಕ ಂಗ ೋರಿ 17.10
ಅಂದಾಡಳಿಿ ಯರ್ವಂತ್ರ್ುರ 16.60
ಹರಲ್ ರು ಕೆರೆ ಬೆೋರ್ ರು 34.70
ಹೆರೆ ೋಹಳಿಿ ಯಲ್ಹಂಕ 34.33
ಹ ಡಿಕೆರೆ-1 ಕೆ.ಆರ್.ರ್ುರ 15.10
ಜೆ.ರ್ಪ.ಪ್ಾರ್ಕಪ ಜಾಲ್ಹಳಿಿ 85.1.80
ಕೆೈಕೆ ಂಡನಹಳಿಿ ಕೆರೆ ವತ್ ಪರು 48.28
ಕಲೆಕರೆ ಆರ್ಾಕೆರೆ ಯರ್ವಂತ್ರ್ುರ 192.12
ಕಮಮಗೆ ಂಡನಹಳಿಿ ವತ್ ಪರು 23.10
ಕಸವನಹಳಿಿ ಜಾಲ್ 55.08
ಕಂಟ್ೆೈಗಾನಹಳಿಿಕೆರೆ-136 ಜಾಲ್ 20.10
ಕಂಟ್ೆೈಗಾನಹಳಿಿಕೆರೆ-31 ಬೆಂರ್ಳೂರು 36.26.08
ಕೆಂಪ್ಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆ ಕೆ.ಆರ್.ರ್ುರ 9.28
ಕೆ ೋಡಿಗೆಹಳಿಿ ಕೆರೆ ಯಲ್ಹಂಕ 74.24
ಕೆ ೋಗಿಲ್ು ಕೆರೆ ಕೆ.ಆರ್.ರ್ುರ 55.5

13. ಇತಿಹಾಸ
➢ ಬ ಂಗಳೂರತ ಸ್ಾಥಪಕ ಹಿರಿಯ ಕ ಂಪ್ ೋಗೌಡ್ರತ ( ಕರ. ಶ್. 1513-1569), ತನಾ
ಧ್ಮಾದ್ ೋವತ ಹ ಸರಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಮಾಾಂಬತದಿಿ ಕ ರ ಯನತಾ ಕಟಿಟಸಿದ್ರತ.
➢ ಆದ್ರ ಧ್ಮಾಾಂಬತದಿಿ ಕ ರ ಕತರಿತಂತ ಇನ ಾಂದ್ತ ಅಭಿಪ್ಾರಯವೂ ಇದ್
ಕರ.ಶ್.1247 ಹ ಯಸಳರ ಕಾಲದ್ ಶಾಸನದ್ಲ್ಲಿ ಇದ್ನತಾ ದ್ ಡ್ಡ ಕ ರ ಎಂದ್ತ
ಸಂಭ ೋದಿಸಿದ್ ,
➢ ಬ ಂಗಳೂರತ ನರಗತಂದ್ ದ್ ೋವರ ಮಠದ್ 1844ರ ದ್ಾಖ್ಲ ಹಾಗ
ಸಪಾಭ ಷಣ ಮಠದ್ 1876 ರ ದ್ಾಖ್ಲ ಯಲ್ಲಿ ಧ್ಮಾಾಂಬತದಿಿ ಕ ರ ಯನತಾ
ಸಪಷಟವಾಗಿ ದ್ ಡ್ಡ ಕ ರ ಎಂದ್ತ ಕರ ಯಲಾಗಿದ್
➢ಈತನ ಕಾಲದ್ಲ ಿೋ ಕಾರಂಜಿಕ ರ , ಅಗರಹಾರದ್ ಗ ಡ ಡಗೌಡ್ನ ಕ ರ ,
ಜಕಕರಾಯನಕ ರ ಮತತತ ಅಲಸ ರತ ಕ ರ ಗಳು ನಿಮಾಾಣವಾದ್ವು

14. ➢ ಬಿರಟಿಷರ ಆಡ್ಳತ ಕಾಲದ್ಲ ಿ ಬ ಂಗಳೂರಿನ ಕ ರ ಗಳ ಬಗ ೆ
ಆಡ್ಳತರ ಢರ ಸ್ಾಕಷತಟ ಆಸ್ ಥ ತಳ ದಿದ್ಾರ (1808ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ದ್ಂಡ್ತ
ಪರದ್ ೋಶ್ ಪ್ಾರರಂಭವಾಗಲತ ಹಲಸ ರತ ಕ ರ ಯೋ ಕಾರಣ ) ಚೋಫ್
ಕಮಿಷರ್ ಆಗಿದ್ಾ ಲ ಯಸ್ ಬ ಂಥಮ್ ಬೌರಿಂಗ್ (ಕರ.ಶ್. 1866),
ಹಲಸ ರತ ಕ ರ ಯ ಸತತತಣ ಚೌಗತ ಪರದ್ ೋಶ್ವನತಾ ಮತಚಿಸಿ ಕ ರ ಯ ಸತತತ
ರಸ್ ತ ನಿಮಾಾಣ ಮಾಡಿಸಿದ್ಾಲಿದ್ ಹಲಸ ರತ ಕ ರ ಯ ಏರಿಯನತಾ ನಿಮಿಾಸಿ
ಕ ರ ಯ ನಿೋರನತಾ ಕತಡಿಯಲತ ಯೋಗಯವಾಗತವಂತ ಪ್ರೋಷಿಸಿದ್ಾರತ.
➢ ಕಂಟ್ ೋನ ಮಂಟಿಗ ಅಲಸ ರತ ಕ ರ ಯ ನಿೋರತ ಬಹಳ ಮತಖ್ಯ ಪ್ಾತರ
ವಹಿಸತತಿತತತತ
➢ 1936ರಲ್ಲಿ ಬ ಂಗಳೂರತ ಜಿಲ ಿಯ ಒಟ್ತಟ 347 ದ್ ಡ್ಡ ಕ ರ ಗಳದ್ಾವು , 1258
ಸಣಣ ಕ ರ ಗಳದ್ಾವು. ಇಡಿೋ ಜಿಲ ಿಯ ಸದ್ಾ ತಂಪು ವಾತಾವರಣ
ಅನತಭವಸತತಿತತತತ, 1965ರ ಹ ತಿತಗ ಕ ರ ಗಳ ಸಂಖ್ ಯ ಕ್ಷೋಣಿಸಿ 262 ಕ ಕ
ಇಳಯತತ.

15. ➢ 1898 – 99 ರಲ್ಲಿ ಭೋಕರ ಪ್ೆಿೋಗ್ ಹರಡಿದ್ಾರ್ ಬಸವನರ್ುಡಿ ಮತ್ುು ಮಲೆಿೋರ್ಾರಂ
ಬಡಾವಣೆರ್ಳು ಹುಟ್ಟಟಕೆ ಂಡವು, ಕೆ ೋಟ್ೆಯ ಒಳಗಿದದ ಜನರನುಾ ಹೆ ರಕೆಕ
ಸಾಗಿಸಬೆೋಕಾಗಿ ಬಂತ್ು, ಬಸವನರ್ುಡಿ ನಿಮಾಪಣವಾದ ರ್ಾಯುಕು ಇಲ್ಲಿದದ ಕಾರಂಜ
ಕೆರೆ ನಿನಾಪಮವಾಯಿತ್ು
1898 ರ ಬಸವನಗತಡಿಯ ನಕ್ಷ

16. ಧ್ಮಾಾಂಬತಧಿ ಕ ರ - ( ಈಗಿನ ಮಜ ಸಿಟಕ್ )
➢ ಕ ಂಪ್ ೋಗೌಡ್ರತ ತಮಮ ಧ್ಮಾದ್ ೋವತ ಹ ಸರಲ್ಲಿ ಧ್ಮಾಾಂಬತದಿಿ ಕ ರ ಯನತಾ ಕಟಿಟಸಿದ್ರತ , ಆದ್ರ ಧ್ಮಾಾಂಬತದಿಿ ಕ ರ
ಕತರಿತಂತ ಇನ ಾಂದ್ತ ಅಭಿಪ್ಾರಯವೂ ಇದ್ ಕರ.ಶ್. 1247ರ ಹ ಯಸಳರ ಕಾಲದ್ ಶಾಸನದ್ಲ್ಲಿ ಇದ್ನತಾ ದ್ ಡ್ಡ ಕ ರ
ಎಂದ್ತ ಸಂಬ ೋಧಿಸಿದ್ ಬ ಂಗಳೂರಿನ ನರಗತಂದ್ ದ್ ೋವರ ಮಠದ್ 1844ರ ದ್ಾಖ್ಲ ಹಾಗ ಸಪಾಭ ಷಣ ಮಠದ್
1876 ದ್ಾಖ್ಲ ಯಲ್ಲಿ ಧ್ಮಾಾಂಬತದಿಿ ಕ ರ ಯನತಾ ಸಪಷಟವಾಗಿ ದ್ ಡ್ಡ ಕ ರ ಎಂದ್ತ ಕರ ಯಲಾಗಿದ್ .
➢ ಕ ಂಪ್ ೋಗೌಡ್ರತ 1537ರಲ್ಲಿ ಬ ಂಗಳೂರಿನ ಅಡಿಪ್ಾಯವನತಾ ಹಾಕದ್ಾಗ ಉತಖನನ ಮಾಡಿದ್ ಹಲವಾರತ ಕ ರ ಗ ದ್ಲ್ಲಿ
ಇದ್ತ ಒಂದ್ತ ಪರಮತಖ್ವಾಗಿದ್ , ಕನಾಡ್ದ್ಲ್ಲಿ ಧ್ಮ ಎಂದ್ರ ದ್ಾನವು, ಹೌದ್ತ ಮತತತ ಅಂಬತದಿ ಎಂದ್ರ ನಿೋರತ
ಸಂಗರಹಿಸತವ ಸಥಳ ಎಂದ್ಥಾ

17. ➢1877ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ ರು ರಾಜಾದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾಮ ಸಂಭವಿಸದ್ಾರ್ ಸಕಾಪರವು ಉದ್ೆ ಾೋರ್ವನುಾ
ಒದಗಿಸಲ್ು ಈ ತೆ ಟ್ಟಟಯ ಹ ಳು ತೆಗೆಯುವ ಕೆಲ್ಸವನುಾ ಕೆೈಗೆತಿುಕೆ ಂಡಿತ್ುು ಈ
ರ್ಾಕ್ರಾಯೆಯಿಂದ್ಾಗಿ ಕೆರೆಯು ಸಾಚ್ಛಗೆ ಂಡ ನಂತ್ರ ಪ್ೆೋಟ್ೆ ನಿವಾಸರ್ಳಿಗೆ ಉತ್ುಮ ಕುಡಿಯುವ
ನಿೋರಿನ ರ್ೂರೆೈಕೆಯನುಾ ಹೆಚಿಿಸತ್ು
➢ 1892 – 93 ರಲ್ಲಿ ಮಾನ ೂನ್ ವಿಫಲ್ವಾದ್ಾರ್ ಬೆಂರ್ಳೂರು ನಿೋರಿನ ಅಭಾವಕೆಕ
ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತ್ು ಧ್ಮಾಪಂಬುಧಿ ಕೆರೆಯನುಾ ಇತ್ರೆ ಟ್ಾಾಂಕಲ್ಲಂದ ರ್ಂಪ್ ಮಾಡುವ
ಮ ಲ್ಕ ರ್ುನರುಜಜೋವನಗೆ ಳಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಸಕಾಪರ ಕೆೈಗೆತಿುಕೆ ಂಡಿತ್ುು.
➢1896 ರಿಂದ ಬೆಂರ್ಳೂರಿಗೆ ಹೆಸರುರ್ಟ್ಟ ಜಲಾರ್ಯದ್ಧಂದ ಪ್ೆೈಪ್ ಲೆೈನ್ ನಲ್ಲಿ ನಿೋರನುಾ
ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾರ್ುತಿುತ್ುು, ಕಾಮೋಣವಾಗಿ ನಿೋರು ರ್ೂರೆೈಕೆ ಸಂರ್ೂಣಪ ಬತಿುದ್ಾರ್
ಧ್ಮಾಪಂಬುಧಿ ಕೆರೆಕಟ್ೆಟ ಸಾವಪಜನಿಕ ಸಭೆರ್ಳ ಕೆೋಂದಾವಾಯಿತ್ು.

18. ➢ 1905ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ ರು ಸಕಾಪರವು ಬೆಂರ್ಳೂರು ರ್ುರಸಭೆಗೆ ಮಕಕಳ
ಉದ್ಾಾನವನಕಾಕಗಿ ಹಾರ್ ಸಾವಪಜನಿಕ ಸಭೆ ನಡೆಸಲ್ು ಬತಿುಹೆ ೋದ
ಧ್ಮ ಪಂಬುದ್ಧದ ಕೆರೆಯ ಸಥಳವನುಾ ಕೆೋಳಿಕೆ ಂಡಿತ್ುು.
➢ಕಾಮೋಣ ಈ ಸಥಲ್ವು ಸಾವಪಜನಿಕ ಸಭೆರ್ಳ ಕೆೋಂದಾವಾಯಿತ್ು
➢ 1931 ರಲ್ಲಿ ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ ನೆಹರು ಇಲ್ಲಿ ಸಭೆಯನುಾ ಉದ್ೆದೋಶಿಸ ತಿಾವಣಪ
ಧ್ವಜವನುಾ ಹಾರಿಸದರು

19. ➢1963 ರಲ್ಲಿ ಸಕಾಾರವು ಬಸ್ ನಿಲಾಾಣ ನಿಮಿಾಸಲತ ಧ್ಮಾಾಂಬತದಿಿ ಟ್ಾಯಂಕ್ ಬ ಡ್ಾ1,36,294
ಗಜ ಭ ಮಿಯನತಾ ಕ ಎಸ್ ಆರ್ ಟಿ ಸಿ ಗ ಹಸ್ಾತಂತರಿಸಿತತ
➢ಅಧ್ಾ ವೃತಾತಕಾರದ್ ಬಸ್ ಟ್ಮಿಾನಲ್ ಅನತಾ 1980 ದ್ಶ್ಕದ್ಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಮತಖ್ಯಮಂತಿರ ಆರ್
ಗತಂಡ್ ರಾವ್ ರವರ ನಿಮಿಾಸಿದ್ರತ
➢ಧ್ಮಾಾಂಬತದಿಿ ಕ ರ ಗಳು ಈಗ ದ್ ರದ್ ನ ನಪು ಮಾತರ

20. ಸಿದಿಾ ಕಟ್ ಟಕ ರ - ( ಈಗಿನ ಸಿಟಿ ಮಾರತಕಟ್ ಟ)
➢ಪ್ಾಳೆೋಗಾರರ ವಂರ್ದ ಸದದಮಮ ಎಂಬಾಕೆಯ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಸಟ್ಟ ಮಾಕೆಪಟ್ ಇರುವ ಜಾರ್ದಲ್ಲಿ
ಸದ್ಧದಕಟ್ೆಟ ಎಂಬ ಕೆರೆಯನುಾ ಕೆಂಪ್ೆೋಗೌಡರ ವಂರ್ಸಥರೆೋ ನಿಮಾಪಣ ಮಾಡಿದದರು.
➢ಮೊದಲ್ು ಈಗಿರುವ ಸಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ೆಟಯ ಬಳಿಯೆೋ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆ ೋಟ್ೆ ಹಾರ್ ಪ್ೆೋಟ್ೆಯ ಮಧ್ಾದಲ್ಲಿ
‘ಸದ್ಧದಕಟ್ೆಟ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತಿುದದಂತ್ಹ ಒಂದು ದ್ೆ ಡಡ ಕೆರೆಯಿತ್ುಂತೆ! ೧೮೪೦ರ ದರ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟ್ಟಷ್
ಆಡಳಿತ್ದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದದಂತ್ಹ ರ್ುಂಡೆ ೋರ್ಂತ್ ಎಂಬುವವರು ಸದ್ಧದಕಟ್ೆಟ ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯ
ಮೋಲೆ ಒಂದು ಚಿಕಕ ಅರ್ಾಹಾರವನುಾ ನಿಮಿಪಸದರು.
ಸದ್ಧದ ಕಟ್ೆಟಕೆರೆ

21. ➢ಬೆಂರ್ಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ೧೯೦೦ನೆೋ ರ್ತ್ಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೈಸ ರು ಮಹಾರಾಜರ
ಸಕಾಪರವು ಉತ್ುಮ ನೆೈಮಪಲ್ಾ ಹಾರ್ ಆರೆ ೋರ್ಾವನುಾ ಕಾಪ್ಾಡುವ ಹಿನೆಾಲೆಯಲ್ಲಿ
ಹೆ ಸ ಮಾರುಕಟ್ೆಟಯನುಾ ನಿಮಿಪಸಲ್ು ನಿಧ್ಪರಿಸತ್ು.
➢ 1913 ನ ತ್ನ ಮಾರುಕಟ್ೆಟ ನಿಮಾಪಣದ ಯೋಜನೆ ರ ರ್ಪಸಲಾಗಿತ್ುು. ಈ
ಕಾರಣದ್ಧಂದ್ಾಗಿ ಸದ್ಧಿಕಟ್ೆಟ ರ್ಾದ್ೆೋರ್ದ ಸುತ್ುಮುತ್ುಲ್ಲನ ಭ ಮಿ ವರ್ರ್ಡಿಸಕೆ ಳುಿವ
ಕಾಯಪ ಆರಂಭವಾಯಿತ್ು.
➢ನಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಸಕಾಪರ ಸಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ೆಟ ಕಟ್ಟಡ ವಿನಾಾಸ ಸದಿರ್ಡಿಸಲ್ು ಮುಂಬೆೈ
ಮ ಲ್ದ ವಾಸುುಶಿಲ್ಲಪ ಇ.ಡಬುಿು. ರ್ಪಾಚ್ ಅವರನುಾ ನೆೋಮಿಸದದರು.
➢ರ್ಪಾಚ್ ಅವರು ಮೈಸ ರು ಅರಮನೆ ಕಟ್ಟಡದ ರ ವಾರಿಯಾಗಿದದಂತ್ಹ ಹೆನಿಾ ಇವಿಪನ್
ಅವರ ಜೆ ತೆಗೆ ಜ ಾನಿಯರ್ ಆಗಿ ಕಾಯಪನಿವಪಹಿಸದದರು
ಹೆನಿಾ ಇವಿಪನ್

22. ➢ಈ ಹೆ ಸ ಮಾರುಕಟ್ೆಟ, ಅಥವಾ ನ ತ್ನ ಜನರಲ ಮಾರುಕಟ್ೆಟ 1921 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಾಾಟ್ನೆಯಾಯಿತ್ು.
➢1946 ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶೆೋಷ ಹಾರ್ ಆಕಷಪಕ ಕಟ್ಟಡವನುಾ ‘ಕೃಷಣರಾಜೆೋಂದಾ ಮಾರುಕಟ್ೆಟ’ ಎಂದು
ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತ್ು
➢ ಅಷುಟ ಆಲೆ ೋಚ್ನಾರ್ೂವಪಕವಾಗಿ, ಅತ್ಾಂತ್ ಎಚ್ಿರಿಕೆಯಿಂದ ನಿಮಿಪಸಲಾದಂತ್ಹ ಈ ಮಾರುಕಟ್ೆಟ
ಕಟ್ಟಡವನುಾ ಇತಿುೋಚಿನ ವಷಪರ್ಳಲ್ಲಿ ಹಾಳುಗೆಡುವಲಾಗಿರುವುದು ದುರಂತ್! 1997 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಬ್ರಎಂರ್ಪ,
ಮಾರುಕಟ್ೆಟಯ ಮುಖ್ಾ ಕಟ್ಟಡದ ಹಿಂಭಾರ್ದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಳಪ್ೆ ವಿನಾಾಸವಿರುವ
ಕಟ್ಟಡವನುಾ ನಿಮಿಪಸತ್ು

23. ಸಂಪಂಗಿ ಕ ರ
➢ 16ನ ೋ ಶ್ತಮಾನದ್ಲ್ಲಿ ನಿಮಾಾಣವಾಗಿದ್ಾ ವಶಾಲವಾದ್ ಸಂಪಂಗಿ ಕ ರ , ಈಗ ಚತರದ್ಲಿಷ ಟೋ ಕಾಣ ಸಿಗತತತದ್ . ಆ ಕ ರ ಯ ಮೋಲ
ದ್ ೈತಾಯಕಾರದ್ ಕಂಠಿೋರವ ಕರೋಡಾಂಗಣ ತಲ ಯತಿತ ಮರ ಯತತಿತದ್
➢ ಕ ೋವಲ ಒಂದ್ತ ಶ್ತಮಾನದ್ ಹಿಂದ್ , ನಗರದ್ ಅತಿದ್ ಡ್ಡ ಮತತತ ಪರಮತಖ್ ಸರ ೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದ್ಾದ್ ಸಂಪಂಗಿ ಕ ರ 35 ಎಕರ
ವಸಿತೋಣಾದ್ ಪರದ್ ೋಶ್ದ್ಲ್ಲಿತತತ. ವಜಯನಗರ ಸ್ಾಮಾರಜಯದ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ ಂಪ್ ೋಗೌಡ್ರತ ಈ ಕ ರ ಯನತಾ ನಿಮಿಾಸಿದ್ಾರತ
➢ ಮಿೋನತಗಾರರತ, ಇಟಿಟಗ ತಯಾರಕರತ, ತ ೋಟ್ಗಾರಿಕಾ ತಜ್ಞರತ, ಕೃಷಿಕರತ ಸ್ ೋರಿದ್ಂತ ನಾನಾ ಸಮತದ್ಾಯಗಳನತಾ ಬ ಂಬಲ್ಲಸಿದ್
ಭವಯವಾದ್ ಕ ರ ಯತ ಕರೋಡಾಂಗಣವಾಗಿ ರ ಪ್ಾಂತರಗ ಂಡಿರತವುದ್ತ ದ್ತರದ್ೃಷಟಕರವಾಗಿದ್
➢ 1870ರ ಮೊದ್ಲತ ಕ ರ ಯ ಸತತತಮತತತ ರಾಗಿ ಮತತತ ಭತತದ್ ಗದ್ ಾಗಳದ್ಾವು. ಉತತರ ಮತತತ ದ್ಕ್ಷಣ ಪರದ್ ೋಶ್ಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಾಯನಗಳದ್ಾವು.
ಸಂಪಂಗಿ ಕ ರ ಯ ಯಾವಾಗಲ ತತಂಬಿರತತಿತತತತ. ಕ ರ ಯ ಸತತತಲ ಇರತವ ಕಲಾಯಣಿಗಳು ತತಂಬಿರತತಿತದ್ಾವು

24. ವಗಿಾಕತಲ ಕ್ಷತಿರಯ ಸಮತದ್ಾಯದ್ವರತ ತಮಮ ಪರಸಿದ್ಿ 9
ದಿನಗಳ ಕರಗ ಉತಸವಕ ಕ ಈ ಕ ರ ಯನತಾ ಬಳಸತತಿತದ್ಾರತ.
➢ ವಗಿಾಕುಲ್ ಕ್ಷತಿಾಯ ಸಮುದ್ಾಯದವರು ತ್ಮಮ ರ್ಾಸದಿ 9 ದ್ಧನರ್ಳ
ಕರರ್ ಉತ್ೂವಕೆಕ ಈ ಕೆರೆಯನುಾ ಬಳಸುತಿುದದರು.
➢ 1896ರ ನಂತ್ರ ಹೆಸರಘಟ್ಟ ಜಲಾರ್ಯವು ದಂಡು ರ್ಾದ್ೆೋರ್ಕೆಕ
ನಿೋರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲ್ು ಪ್ಾಾರಂಭಸತ್ು. ಹಾಗಾಗಿ, ಕೆರೆಯ
ಅವಲ್ಂಬನೆ ಕಡಿಮಯಾರ್ ಹೆ ೋಯಿತ್ು. 1930ರ ಮಧ್ಾದವರೆಗೆ
ಈ ಕೆರೆಯ ನಿೋರನುಾ ಕುಡಿಯಲ್ು, ರ್ೃಹಬಳಕೆಗೆ, ತೆ ೋಟ್ಗಾರಿಕೆ,
ಮಿೋನುಗಾರಿಕೆ, ಇಟ್ಟಟಗೆ ತ್ಯಾರಿಕೆ, ಲಾಂಡರಿಂಗ್ ಹಾರ್
ರ್ರ್ುಪ್ಾಲ್ನೆಗೆ ಬಳಸಲಾರ್ುತಿುತ್ುು
➢ ದ್ಧನರ್ಳು ಕಳೆದಂತೆಲ್ಿ, 1937ರಲ್ಲಿ ಕೆರೆಯ ಬರಿದ್ಾಯಿತ್ು.
ಕಾಮೋಣ ಈ ರ್ಾದ್ೆೋರ್ವೂ ಆಟ್ದ ಮೈದ್ಾನವಾಗಿ
ರ್ರಿವತ್ಪನೆಯಾರ್ತೆ ಡಗಿತ್ು.
➢ ಸಥಳಿೋಯ ಸಮುದ್ಾಯರ್ಳ ಮಿೋನುಗಾರರು ಮತ್ುು
ಸಾವಪಜನಿಕರಿಗೆ ಕೆರೆಯ ನಿೋರು ಬಳಕೆಯನುಾ
ನಿಷೆೋಧಿಸಲಾಯಿತ್ು. ಆ ಸಥಳಕೆಕ ಜನರ ರ್ಾವೆೋರ್ವನುಾ
ನಿಬಪಂಧಿಸಲಾಯಿತ್ು. ಇದರಿಂದ ಕೆರೆಯನೆಾೋ ಅವಲ್ಂಬ್ರಸದದ
ಸಮುದ್ಾಯರ್ಳು ವಲ್ಸೆ ಹೆ ೋದವು.
➢ ಇರ್ಪತ್ುನೆೋ ರ್ತ್ಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬರಿದ್ಾದ ಕೆರೆಯ
ಜಾರ್ವನುಾ ಪೋಲೆ ೋ ಆಡಲ್ು ಬಳಸಲಾಯಿತ್ು

25. ➢ ಸಥಳಿೋಯ ಸಮುದ್ಾಯರ್ಳ ಮಿೋನುಗಾರರು ಮತ್ುು
ಸಾವಪಜನಿಕರಿಗೆ ಕೆರೆಯ ನಿೋರು ಬಳಕೆಯನುಾ
ನಿಷೆೋಧಿಸಲಾಯಿತ್ು. ಆ ಸಥಳಕೆಕ ಜನರ ರ್ಾವೆೋರ್ವನುಾ
ನಿಬಪಂಧಿಸಲಾಯಿತ್ು. ಇದರಿಂದ ಕೆರೆಯನೆಾೋ ಅವಲ್ಂಬ್ರಸದದ
ಸಮುದ್ಾಯರ್ಳು ವಲ್ಸೆ ಹೆ ೋದವು.
➢ 1937ರ ಅಂತ್ಾದಲ್ಲಿ 35 ಎಕರೆ ವಿಸುೋಣಪದ ಕೆರೆ ಸಣಣ
ತೆ ಟ್ಟಟಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಟತ್ುು.
➢ 1995ರಲ್ಲಿ ಬೆಂರ್ಳೂರು ರಾಷಿರೋಯ ಕ್ರಾೋಡಾಕ ಟ್ವನುಾ
ಆಯೋಜಸದ್ಾರ್ ಕಂಠೋರವ ಒಳಾಂರ್ಣ
ಕ್ರಾೋಡಾಂರ್ಣವನುಾ ನಿಮಿಪಸಲಾಯಿತ್ು

26. ➢ ಮೈಸ ರು ಸಂಸಾಥನದ ರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್
ಕ್ರಾೋಡಾಂರ್ಣವನುಾ ಉದ್ಾಾಟ್ಟಸದರು. ಈ ಕ್ರಾೋಡಾಂರ್ಣಕೆಕ ಯುವರಾಜ
ಕಂಠೋರವ ನರಸಂಹರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಹೆಸರನುಾ
ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ೆ. ಹಾಗೆೋಯೆೋ, ಇದಕೆಕ ‘ಸಂರ್ಂಗಿ
ಕ್ರಾೋಡಾಂರ್ಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟ್ು.
➢ ವಿರ್ಾವಿಖ್ಾಾತ್ ಕರರ್ ಉತ್ೂವಕೆಕ ಕೆರೆಯ ಅರ್ತ್ಾವಿದದ ಕಾರಣ ಕೆರೆಯನುಾ
ಸಂರ್ೂಣಪವಾಗಿ ಮುಚಿಿಲ್ಿ. ವಷಪಕೆ ಕಮಮ ಕರರ್ದ ಸಂದಭಪದಲ್ಲಿ ಕೆರೆ
ಸಂಭಾಮದ ತಾಣವಾಗಿರುತ್ುದ್ೆ. ಈ ವೆೋಳೆ, ಸಾವಿರಾರು ಮಂದ್ಧ ಚಿಕಕದ್ಾದ
ಸಂರ್ಂಗಿ ತೆ ಟ್ಟಟಗೆ (ಕೆರೆ) ಭೆೋಟ್ಟ ನಿೋಡುತಾುರೆ.
➢ 1949ರ ಹೆ ತಿುಗೆ ಕೆರೆಯ ಒಳಾಂರ್ಣ ಕ್ರಾೋಡಾಂರ್ಣವಾಗಿ
ರ ಪ್ಾಂತ್ರಗೆ ಂಡಿತ್ು. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ುಮುತ್ು ಇದದ ಹೆ ಲ್-ರ್ದ್ೆದರ್ಳು
ಬಡಾವಣೆರ್ಳಿಗೆ ದ್ಾರಿ ಮಾಡಿಕೆ ಟ್ಟಟವೆ.
ರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡ ಯರ್

27. ಕ ಂಪ್ಾಂಬತಧಿ ಕ ರ
➢ರ್ವಿರ್ುರ ರ್ುಡಡಳಿಿ ಹೆ ಂದ್ಧಕೆ ಂಡಂತೆ ನರ್ರದ ನೆೈರುತ್ಾ ದ್ಧಕ್ರಕನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15 ಎಕಟರ್
ವಿಸುೋಣಪದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಪ್ಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆ ನರ್ರದ ಹಾಲೆ ಕೆರೆರ್ಳ ಪ್ೆೈಕ್ರ ಒಂದು
➢ಕೆಂಪ್ಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆಯ ರ್ತ್ವೆೈಭವ ತ್ನಾ ಕುಲ್ದ್ೆೋವತೆ ಕೆಂರ್ಮನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಂಪ್ೆೋಗೌಡ ನಿಮಿಪಸದ
ಈ ಕೆರೆಯನುಾ ಇಮಮಡಿ ಕೆಂಪ್ೆೋಗೌಡ ದುರಸುಮಾಡಿದ) ಈ ಐತಿಹಾಸಕ ಕೆರೆಗೆ ಎರಡು ಕಲ್ಲಿನ
ತ್ ಬುರ್ಳಿವೆ. , ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಯ? ಈ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮೈದಳೆದ್ಧದ್ೆ.
➢ಇಲ್ಲಿ ಈಜು ಕಲ್ಲಸಲೆಂದ್ೆೋ 1921ರಲ್ಲಿ ಡಾಲ್ಲಾನ್ ಕಿಬ್ ಎಂಬ ಸಂಸೆಥಯನುಾ ಆರಮನೆಯ ಸೌಕಟ್ೂ ವಿಭಾರ್
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ಾಾರಂಭಸತ್ು. ಈ ಕಿಬ್ರಿನ ವತಿಯಿಂದ ವಯಸುೂ ಲ್ಲಂರ್ಭೆೋದವಿಲ್ಿದ್ೆ ಈಜನುಾ ಕಲ್ಲಸಲಾರ್ುತಿುತ್ು.

28. ➢ 1926ರಲ್ಲಿ ಕನಾಡದ ರ್ಾಥಮ ವಾರ್ಕ ಚಿತ್ಾ ‘ವಸಂತ್ಸೆೋನ’
(ಮೃಚ್ಛಕಟ್ಟಕ) ಚಿತಿಾೋಕರಣದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ್ರ ಐಣಾಕ್ಷಿರಾಮರಾವ್
ಈಜುವ ದೃರ್ಾದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಪ್ಾಲೆ ೊಳಿಲ್ು ಅನುವಾರ್ುವಂತೆ
ಕೆಂಪ್ಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆಯಲೆಿೋ ಈಜು ಕಲ್ಲತ್ರು.
➢ 1930ರಲ್ಲಿ ಕೆಂಪ್ಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆಗೆ ಏರಿಯಿಂದ ಜಗಿಯಲ್ು
ಅನುಕ ಲ್ವಾರ್ುವಂತೆ ಎರಡು ಕಬ್ರಿಣದ ರ್ಡಪರುರ್ಳನುಾ
ಹಾಕ್ರದರು. ಜೆ ತೆಗೆ ರ್ುರುಷರಿಗೆ ಮತ್ುು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಬಟ್ೆಟ
ಬದಲಾಯಿಸಲ್ು ಅನುಕ ಲ್ವಾರ್ುವಂತೆ ರ್ಕಕದಲೆಿೋ ರ್ಾತೆಾೋಕ
ಕೆ ೋಣೆರ್ಳನ ಾ ನಿಮಿಪಸದದರು

29. ➢ಚಾಮರಾಜಪ್ೆೋಟ್ೆಯ ರ್ಪಟ್ಟೋಲ್ು ವಿದ್ಾಾಂಸ ರ್ಪ. ಶಿವಲ್ಲಂರ್ರ್ಪನವರ ಮರ್ಳು ಬೆೈರಮಮ (ಮೋ. 1926) ಈ ಕಿಬ್ರಿನ ಅಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಕ್ರರಿಯ
ಸದಸೆಾಯಾಗಿ ಸೆೋರಿಕೆ ಂಡಳು 1934ರ ವೆೋಳೆಗೆ ಈ ರ್ುಟ್ಟ ಹುಡುಗಿ ಹತ್ುು ರ್ಂಟ್ೆ ಕಾಲ್ ಸತ್ತ್ ಈಜುವ ಸಾಹಸ ಮರೆದು
ಬೆಂರ್ಳೂರಿನ ನಾರ್ರಿಕರ ಮಚ್ುಿಗೆ ರ್ಡೆದಳು
➢ 24.4.1934 ರಂದು (ಭಾನುವಾರ) ಈಕೆ ಸತ್ತ್ 12 ರ್ಂಟ್ೆ ಈಜಲ್ು ಬೆಳಗೆೊ ಆರು ರ್ಂಟ್ೆಗೆ ಕೆಂಪ್ಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆಗೆ ಇಳಿದಳು. ಕೆರೆಯ
ಏರಿಯಲ್ಲಿ ಇವಳ ಸಾಹಸವನುಾ ವಿೋಕ್ಷಿಸಲ್ು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದ್ಧ ಜಮಾಯಿಸದರು. ನರ್ರದ ರ್ಣಾ ವಾಕ್ರುರ್ಳಾದ ಕೆ.ಎಸ್. ಕೃಷಣಯಾರ್,
ವಾಜಪ್ೆೋಯಂ ವೆಂಕಟ್ೆೋರ್ಯಾ, ಪ್ಾಮಡಿ ಸುಬಿರಾಮ ಶೆಟ್ಟಟ. . ಸಮಾಜಸೆೋವಕೆ ಆಮರಿಕನ್ ಸಂಜಾತೆ ರತ್-ಇ-ರಾಬ್ರನ್ಸನ್,
ಬೆೈರಮಮನ ತ್ಂದ್ೆ ಶಿವಲ್ಲಂರ್ರ್ಪ ಮುಂತಾದ ರ್ಣಾರ ಸಾಲೆೋ ಈ ಅರ್ರ ರ್ದ ಸಾಹಸವನುಾ ನೆ ೋಡಲ್ು ಖ್ುದ್ಾದಗಿ ಆರ್ಮಿಸತ್ು.

30. ➢ ಈ ಸಾಹಸ ಮರೆದ 20 ದ್ಧನರ್ಳ ನಂತ್ರ ಸರ್ ಕೆ. ರ್ಪ.
ರ್ುಟ್ಟನ ಚೆಟ್ಟರ ಅಧ್ಾಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಮಜೆಸಟರ್ಕ ಚಿತ್ಾಮಂದ್ಧರದಲ್ಲಿ
ರ್ುರಸಭೆಯು ಬೆೈರಮಮನಿಗೆ ಸನಾಮನ ಇಟ್ುಟಕೆ ಂಡಿತ್ುು.
ಚಿನಾದ ರ್ದಕವೂ ಸೆೋರಿದಂತೆ 30 ರ್ದಕರ್ಳು. 30
ಬೆಳಿಿಬಟ್ಟಲ್ುರ್ಳನುಾ ನಿೋಡಿ ಬೆೈರಮಮನನುಾ
ಸತ್ಕರಿಸಲಾಯಿತ್ು
➢ ಅಂದ್ಧನ ಮೈಸ ರು ದ್ಧವಾನರಾಗಿದದ ಸರ್. ಮಿಜಾಪ
ಇಸೆೇಲ ಈ ಕರೆಯನುಾ ಖ್ುದ್ಾದಗಿ ಸಂದಶಿಪಸ ಕೆರೆಯ
ಸಥತಿರ್ತಿರ್ಳ ಬಗೆೊ ದೃರ್ಾದ ರ್ರಿಶಿೋಲ್ಲಸದದರು.
ಸರ್. ಮಿಜಾಾ ಇಸ್ ೇಲ್

31. ಯಡಿಯ ರತ ಕ ರ
➢ಬೆಂರ್ಳೂರು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಯಡಿಯ ರು ಕೆರೆಯು ಹೆ ಯೂಳ ರಾಜವಂರ್ಕೆಕ
ಸೆೋರಿದ ಅತ್ಾಂತ್ ಹಳೆಯದು. ಸುಮಾರು 1400 ವಷಪರ್ಳಗಿಂತ್ಲ್ ಹೆಚ್ುಿ
ಇತಿಹಾಸವನುಾ ಹೆ ಂದ್ಧದ್ೆ.
➢ ಈ ಕೆರೆಯು ಸುಮಾರು 20 ಎಕರೆ ವಿಸುೋಣಪದಲ್ಲಿದುದ , ಕಾಮೋಣ ಕೆರೆಯ
ಒತ್ುುವರಿಂದ್ಾಗಿ ಈರ್ ಕೆೋವಲ್ 9.30 ಎಕೆರೆ ವಿಸುೋಣಪವನುಾ ಮಾತ್ಾ ಹೆ ಂದ್ಧದ್ೆ.
➢ಹೆ ಯೂಳ ಚ್ಕಾವತಿಪ ವಿಷುಣವಧ್ಪನನ ರ್ಟ್ಟಧ್ರಿಸ ನಾಟ್ಾ ರಾಣಿ ಶಾಂತ್ಲಾ
ದ್ೆೋವಿಯು ಕ್ರಾ.ರ್. 1107 ರಲ್ಲಿ ಯಡಿಯ ರು ಗಾಾಮಕೆಕ ಭೆೋಟ್ಟ ನಿೋಡಿದ ಬಗೆೊ
ಉಲೆಿೋಖ್ವಿದ್ೆ ಸಾತ್ಃ ಜೆೈನ ಧ್ಮಪ ಪ್ಾಲ್ಕಳಾಗಿದದ ಶಾಂತ್ಲಾ ದ್ೆೋವಿಯು
ಯಡಿಯ ರು ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಕೆರೆಯ ಸಮಿೋರ್ದಲೆಿ ಇದದ ಧ್ಮಪ ಛತ್ಾದಲ್ಲಿ
ಒಂದು ರಾತಿಾ ತ್ಂಗಿದದಳು
➢1169 ರಲ್ಲಿ ಹೆ ಯೂಳರ ವಿರುದಿ ಜಯರ್ಳಿಸದ ಚೆ ೋಳ ವಂರ್ದ ದ್ೆ ರೆ ಒಂದನೆೋ
ಕುಲೆ ೋತ್ುುಂರ್ ( ಈತ್ ತ್ಮಿಳು ದ್ೆ ರೆಯಾದರು , ಈತ್ನ ತ್ಂದ್ೆಯು ಮ ಲ್ತ್ಹ
ಕನಾಡದ ಚಾಲ್ುಕಾ ಮನೆತ್ನದವನು ) ಇವರ ಆಳಿಾಕೆಗೆ ಯಡಿಯ ರು ಗಾಾಮವು
ಒಳರ್ಟ್ಟಟತ್ುು ಎಂದು ಹೆ ಟ್ ಟರು ಶಾಸನ ಮತ್ುು ಉತ್ುರ ಮರ ರು ಶಾಸನ
ತಿಳಿಸುತ್ುದ್ೆ.
ಶಾಂತಲಾ ದ್ ೋವ ( ವಷತಣವಧ್ಾನನ ಹ ಂಡ್ತಿ )

32. ➢1426 ರಿಂದ 1446 ವರೆಗೆ ವಿಜಯನರ್ರ ಸಾಮಾಾಜಾದ ಇಮಮಡಿ
ದ್ೆೋವರಾಯ ಅಥವಾ ಪ್ೌಾಢದ್ೆೋವರಾಯನ ಆಳಿಾಕೆಗೆ ಹೆ ಲ್ರ್ಟ್ಟಟದದ ಈ
ರ್ಾದ್ೆೋರ್ವು ನಂತ್ರ 1509 ದ್ಧಂದ 1529 ವರೆಗೆ ಶಿಾೋ ಕೃಷಣದ್ೆೋವರಾಯನ
ಆಳಿಾಕೆಗೆ ಒಳರ್ಟ್ಟಟತ್ುು
➢ ನವರತ್ಾರ್ಳಲ್ಲಿ ಒಂದ್ಾದ ರ್ಚ್ಿಕಲ್ುಿರ್ಳು ಯಥೆೋಚ್ಿವಾಗಿ
ದ್ೆ ರೆಯುತಿುದದ ಯಡಿಯ ರು ಗಾಾಮದ ರ್ಾದ್ೆೋರ್ದಲ್ಲಿ ದ್ೆ ರೆಯುತಿುತ್ುು ,
ಹಾರ್ ಭತ್ು ರಾಗಿ ಮತ್ುು ಸೋಬೆ ಹಣುಣರ್ಳನುಾ ಅತಿ ಹೆಚಾಿಗಿ
ಬೆಳೆಯುತಿುದದರು

34. ➢ ಈಗಾರ್ಲೆೋ ಇಲ್ಲಿ ದ್ೆ ೋಣಿ ಯಾನದ ಏಪ್ಾಪಟ್ು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ೆ.
ಕೆರೆಯ ಸೌಂದಯಪ ಹೆಚಿಿಸಲ್ು ಕಲಾವಿದ ಜಾನ್ ದ್ೆೋವರಾಜ್
ರಚಿಸದ ಶಿಲ್ಪವನುಾ ರಸೆು ಬದ್ಧಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ುು.
ಜಾನ್ ದ್ ೋವರಾಜ್ ( ಕಲಾವದ್)
➢ ಜನರಿಗೆ ಇದ್ೆ ಂದು ಆಕಷಪಣಿೋಯ ದೃರ್ಾವಾಗಿತ್ುು. ಈ
ಕೆರೆಯನುಾ ಈರ್ ಸಾಕಷುಟ ಅಭವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ೆ

35. ಹಲಸ ರತ ಕ ರ
➢ ಹಲ್ಸ ರು ಕೆರೆಯನುಾ ( 1513- 1569) ವಿಜಯನರ್ರದ ಅರಸರು ಮೊದಲ್ನೆೋ ಕೆಂಪ್ೆೋಗೌಡರಿಗೆ ಈ ಕೆರೆಯನುಾ
ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ನಿೋಡಿದರು .
➢ ಮೊದಲ್ ಬ್ರಾಟ್ಟಷ್ ಸೆೋನಾ ನಿಲಾದಣವು 1807 ರಲ್ಲಿ ಹಲ್ಸ ರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಥರ್ನೆಯಾಯಿತ್ು.

36. ➢ಹಲ್ಸ ರು ಕೆರೆಯ ಬಳಿ ಒಂದು ದ್ೆ ಡಡ ಹಲ್ಸನಹಣಿಣನ ತೆ ೋಟ್ವಿತ್ುು.
ಹಾಗಾಗಿ ಆ ರ್ಾದ್ೆೋರ್ಕೆಕ ಹಲ್ಸ ರು ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದ್ಧತ್ು
ಎಂಬುದು ವಾಡಿಕೆ.
➢ಹಲ್ಸ ರು ಸರೆ ೋವರವು ಬೆಂರ್ಳೂರಿನ ಅತ್ಾಂತ್ ಹಳೆಯ ನೆೈಸಗಿಪಕ
ಆನಂದರ್ಳಲ್ಲಿ ಒಂದ್ಾಗಿದ್ೆ. ಇದು 123.6 ಎಕರೆ ರ್ಾದ್ೆೋರ್ದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ೆ.
ಇದು ಬೆಂರ್ಳೂರಿನ ರ್ಾಮುಖ್ ರ್ಾವಾಸ ಆಕಷಪಣೆರ್ಳಲ್ಲಿ ಒಂದ್ಾಗಿದ್ೆ.
➢ ಕೆಂಪ್ೆೋಗೌಡರು ನಿಮಿಪಸದ ಹಲ್ವಾರು ಕೆರೆರ್ಳಲ್ಲಿ ಹಲ್ಸ ರು
ಕೆರೆಯು ಒಂದು, ಉಳಿದ ಕೆರೆರ್ಳಿಗೆ ಹೆ ೋಲ್ಲಸದರೆ, ಇದು
ಸುಸಥತಿಯಲ್ಲಿದ್ೆ
➢ದ್ೆ ೋಣಿ ವಿಹಾರದ ಸೌಕಯಪವೂ ಇಲ್ುಿಂಟ್ು.

37. ➢ಹಲ್ಸ ರು ಕೆರೆ ಮಾಲ್ಲನಾಗೆ ಳುಿತಿುದದ ಬಗೆೊ ಸೆೈನಿಕ ಇಲಾಖ್ೆ 1883ರಲೆಿೋ
ಕಳವಳ ವಾಕುರ್ಡಿಸತ್ುು. ಕೆರೆಯ ತ್ುಂಬ ಪ್ಾಚಿ ಮತ್ುು ಇತ್ರ ಜಲ್ಕಳೆ
ತ್ುಂಬ್ರಬ್ರಟ್ಟಟದ್ೆ.
➢ಈ ಕೆರೆಯ ಹ ಳೆತ್ುಲ್ು ರ ಡಿಡಂಗ್ ಕಾಪ್ರೋಾರ ೋಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ. 4.4
ಕೆ ೋಟ್ಟ ರ ಪ್ಾಯಿ ವೆಚ್ಿವಾರ್ುತ್ುದ್ೆಂದು ಆಂದ್ಾಜು ಮಾಡಿದ್ೆ.
➢ಈ ಜಾರ್ವನ ಾ ದ್ೆ ಡಡ ಉದ್ಾಾನವನವಾಗಿ ಅಭವೃದ್ಧಿರ್ಡಿಸಬಹುದು
ಅತ್ಾಂತ್ ತ್ಾರಿತ್ವಾಗಿ ಕೆರೆಯ ಜೋಣೆ ೋಪದ್ಾದರ ಕೆಲ್ಸ ಸಾಗಿದ್ೆ

38. ಹೆಸರಘಟ್ಟ ಕೆರೆ
➢1534 ವಿಜಯನರ್ರದ ಅರಸ ಅಚ್ುಾತ್ ದ್ೆೋವರಾಯ ಈ ಕೆರೆಯನುಾ
ಕಟ್ಟಟಸದದರು , ಏಕೆಂದರೆ ನಂದ್ಧ ಬೆಟ್ಟದ್ಧಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ( ಹೆಸರುರ್ಟ್ಟ ) ಬರುವ
ದ್ಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ುಟ 184 ಕೆರೆರ್ಳಿದದವು , ಅವುರ್ಳನುಾ ಒಂದು ಕಡೆ ಸೆೋರುವ
ಹಾಗೆ ಈ ಕೆರೆಯನುಾ ನಿಮಿಪಸಲಾಗಿತ್ುು
➢ಅಕಾಪವತಿ ನದ್ಧಯ ನಿೋರೆ ಕೆರೆಗೆ ಜಲ್ಮ ಲ್, ನ ರಾರು ವಷಪರ್ಳ ಕಾಲ್
ಈ ಕೆರೆಯ ನಿೋರೆೋ ನಿೋರಾವರಿ ಮ ಲ್ವಾಗಿತ್ುು
➢ ಜೆ ತೆಗೆ ಚ್ಂದಾಮೌಳೆೋರ್ಾರ ದ್ೆೋವಸಾಥನ ಹಾರ್ ಅರ್ಾಹಾರವನುಾ
ಅಚ್ುಾತ್ ದ್ೆೋವರಾಯ ನಿಮಿಪಸದನು (1534) ರಲ್ಲಿ.
➢ ಹೆಸರುಘಟ್ಟ ಕೆರೆಯ ಹಿಂದ್ಧನ ಹೆಸರು ಶ್ವಸಮತದ್ರ, ಏಕೆಂದರೆ ಶಿವನ
ವಾಸಸಥಳವಾಗಿತ್ುು.
➢ ಅಚ್ುಾತ್ ದ್ೆೋವರಾಯನ ಹಿರಿಯ ಕೆಂಪ್ೆೋಗೌಡರಿಗೆ ಧ್ಮಾಬಿೋರತ ಎಂದು
ಬ್ರರುದನ ಕೆ ಟ್ುಟ ಹೆಸರುಘಟ್ಟವನುಾ ದ್ಾನವಾಗಿ ನಿೋಡಿದನು

39. ➢ ಹತ್ುನೆೋ ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (1891- 92) ಕಾಲ್ದಲ್ಲಿ ದ್ಧವಾನರಾಗಿದದಂತ್ಹ
ಕ .ಶ ೋಷಾದಿರ ಅಯಾರ್ ಅವರ ಕಾಲ್ದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ್ು ಕೆರೆಯ ನಿೋರನುಾ ಸೆ ಸ
ಜನರಿಗೆ ತ್ಲ್ುರ್ಪಸಬೆೋಕೆಂದು ಮಹಾರಾಜರು ತಿೋಮಾಪನಿಸದರು .
➢ ಹೆಸರುರ್ಟ್ಟ ಕೆರೆಯಿಂದ ಬೆಂರ್ಳೂರಿಗೆ ನಿೋರನುಾ ರ್ಂಪ್ ಮಾಡಬೆೋಕೆಂದು
ನಿಧ್ಪರಿಸದರು , ನಂತ್ರ ರೆ ೋಮನ್ ಟ್ೆಕಾಾಲ್ಜಯ ಮ ಲ್ಕ ಅಂದರೆ ಇಟ್ಟಟಗೆ ಮತ್ುು
ಸುಣಣದ ಗಾರೆಯಿಂದ ಉರ್ಯೋಗಿಸ ಚಾನಲ ಮ ಲ್ಕ ಗಾಾವಿಟ್ಟ ಫ್ಿೋಯಿಂದ
5ಕ್ರ.ಮಿೋ ದ ರದ ತ್ಬಪನಹಳಿಿ ಚಾನಲ ರ್ಳ ರ್ಂಪ್ ನಿಮಿಪಸಲಾಗಿತ್ುು .

41. ➢ಸೆ ೋಲ್ದ್ೆೋವನಹಳಿಿ ಎಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ದ ಮೊದಲ್ ಪಂರ್ಪಂಗ್ ಸ್ ಟೋಷನ್
ನಿಮಾಪಣವಾಯಿತ್ು ,( ಚಾಮರಾಜ ವರ್ಕೂಪ 1896, ಸಾಥರ್ನೆಗೆ ಂಡಿತ್ು)
ನಿೋರನುಾ ಸಟೋಮ್ ಇಂಜನ್ ಮ ಲ್ಕ ರ್ಂಪ್ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ೆ .
➢ 1896ರಲ್ಲಿ ಬೆಂರ್ಳೂರಿನ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಸೆ ೋಸದ ನಿೋರು ತ್ಲ್ುರ್ುತಿುತ್ುು ,
ಇದರ ಕ್ರೋತಿಪ ಹತ್ುನೆೋ ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರಿಗೆ ಸಲ್ುಿತ್ುದ್ೆ

42. ಮಡಿವಾಳ ಕೆರೆ
➢ಈ ಜಲ್ಮ ಲ್ವು ಸುಮಾರು 300 ವಷಪರ್ಳಷುಟ ಹಳೆಯದು.
ಇದನುಾ ಚೆ ೋಳರು ನಿಮಿಪಸದರು, ಈ ಕೆರೆಯನುಾ ರಾತೆ ಾೋರಾತಿಾ
ನಿಮಿಪಸಲಾಗಿದ್ೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ೆ. ಮಡಿವಾಳ ಎಂಬ ರ್ದದ
ಅಥಪ ತೆ ಳೆಯುವವನು.
➢ಬೆಂರ್ಳೂರು ನರ್ರದ ಆಗೆಾೋಯ ಭಾರ್ದಲ್ಲಿ ಹೆ ಸ ರು ರಸೆು
ಮತ್ುು ಬನೆಾೋರುಘಟ್ಟ ರಸೆು ನಡುವೆ 112 ಹೆಕಟರ್ ವಿಸುೋಣಪ
ಹೆ ಂದ್ಧರುವ ಕೆರೆಯಾಗಿದ್ೆ
➢ ಹಿಂದ್ಧನ ದ್ಧನರ್ಳಲ್ಲಿ ಕೆರೆಯನುಾ ಮುಖ್ಾವಾಗಿ ಅರ್ಸರು ಬಟ್ೆಟ
ರ್ುದಾಗೆ ಳಿಸುವ ಕಾಯಕ ನಡೆಸುತಿುದದರು , ಆದರಿಂದ ಈ
ಕೆರೆಯನುಾ ಮಡಿವಾಳ ಕೆರೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ೆ
➢ ಹಿಂದ್ಧನ ದ್ಧನರ್ಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಲ್ ಅದರ ನಿೋರು ಕುಡಿಯುವ
ಉದ್ೆದೋರ್ಕೆಕ ಬಳಸುವಷುಟ ರ್ುದಿವಾಗಿತ್ುು.

43. ➢ಆದರೆ ಅದು ಶಾರ್ಾತ್ವಾಗಿ ಉಳಿಯಲ್ಲಲ್ಿ. ನಿಧ್ಾನವಾಗಿ, ಬೆಂರ್ಳೂರು
ಬೆಳೆದಂತೆ ಸುತ್ುಮುತ್ುಲ್ಲನ ಕೆೈಗಾರಿಕಾ ತಾಾಜಾ ಮತ್ುು ಒಳಚ್ರಂಡಿ
ತಾಾಜಾ, ಸೆೋರಿ ಕಲ್ುಷಿತ್ವಾಯಿತ್ು.
➢2008 ರಲ್ಲಿ ಕನಾಪಟ್ಕ ರಾಜಾ ಅರಣಾ ಇಲಾಖ್ೆಯು ಕೆರೆಯನುಾ
ಸಾಚ್ಛಗೆ ಳಿಸಲ್ು ನಿಧ್ಪರಿಸತ್ು.
➢ಅವರ ರ್ಾಯತ್ಾದ್ಧಂದ್ಾಗಿ, ಕೆರೆಯನುಾ ಅದರ ಹಿಂದ್ಧನ ವೆೈಭವಕೆಕ
ಮರುಸಾಥರ್ಪಸಲಾಗಿದ್ೆ ಮತ್ುು ನರ್ರವು ತ್ನಾ ಅತ್ಾಂತ್ ಸುಂದರವಾದ
ಜಲ್ಮ ಲ್ರ್ಳಲ್ಲಿ ಒಂದನುಾ ಮರಳಿ ರ್ಡೆಯಿತ್ು.
➢ಈ ಕೆರೆಯ ಅಂರ್ಳದ ಮ ರು ಎಕರೆಯನುಾ ಬೆಂರ್ಳೂರು ಅಭವೃದ್ಧಿ
ಪ್ಾಾಧಿಕಾರ ರಸೆು ನಿಮಾಪಣಕೆಕ ಮತ್ುು ಬಡಾವಣೆ ನಿಮಾಪಣಕೆಕ
ಸಾಾಧಿೋನರ್ಡಿಸಕೆ ಂಡಿದ್ೆ .

44. ➢ಮಡಿವಾಳ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷುಟ ರ್ಕ್ಷಿರ್ಳು ಕಂಡುಬರುತ್ುವೆಯಾದರ ,
ಅರ್ರ ರ್ದ ರ್ಕ್ಷಿರ್ಳು ಋತ್ುವಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಅಂದರೆ
ಚ್ಳಿಗಾಲ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷುಟ ರ್ಕ್ಷಿರ್ಳನುಾ ಕಾಣಬಹುದ್ಾಗಿದ್ೆ.
➢ಸರೆ ೋವರದಲ್ಲಿ ಹೆಚಾಿಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ರ್ಕ್ಷಿ ಎಂದರೆ ಸಾಪಟ್-ಬ್ರಲಡ
ಪ್ೆಲ್ಲಕನ್.

45. ಕ ರ ಗಳು ಎಷತಟ ಪ್ಾರಮತಖ್ಯತ ಹ ಂದಿದ್
➢ಕೃಷಿ ಕ್ಷೆೋತ್ಾರ್ಳಿಗೆ ನಿೋರಾವರಿಗಾಗಿ ನಿೋರು ರ್ೂರೆೈಸುವುದು..
➢ಅಂತ್ಜಪಲ್ ತ್ುಂಬಲ್ು ಕೆರೆರ್ಳು ಸಹಕಾರಿ.
➢ಜೋವವೆೈವಿಧ್ಾತೆಯನುಾ ಸುಧ್ಾರಿಸುತ್ುದ್ೆ ಮತ್ುು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ುದ್ೆ
➢ಕೆರೆರ್ಳನುಾ ಕಲ್ುಷಿತ್ಗೆ ಳಿದಂತೆ ಕಾಪ್ಾಡಬೆೋಕು. ಈ ಬಗೆೊ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ೃತಿ ಮ ಡಿಸುವುದು ಅರ್ತ್ಾ
➢ಕೆರೆರ್ಳು ಮುಂದ್ಧನ ಜನಾಂರ್ಕ ಕ ಅರ್ತ್ಾವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನುಾ ಅರಿತ್ು ಕೆರೆರ್ಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ರ್ಾತಿಯಬಿರು
ರ್ಣ ತೆ ಡಬೆೋಕು ಎಂದರು.
➢ಕೆರೆಯಿಂದ ಅಂತ್ಜಪಲ್ ವೃದ್ಧಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ಇಡಿೋ ಗಾಾಮಕೆಕ ನಿೋರಿನ ಸಮಸೆಾ ನಿೋಗಿಸುತ್ುದ್ೆ.

46. ಕ ರ ಗಳ ನಾಶ್ದಿಂದ್ ಆಗತತಿತರತವ ಪರಿಣಾಮಗಳು
➢ಕೆರೆರ್ಳು ನಾರ್ವಾದರೆ ನಿೋರಿನ ಸಂರ್ಾಹಣಾ ಸಾಮಥಾಪ ಕಡಿಮಯಾರ್ುತ್ುದ್ೆ. ಇದು ಕುಡಿಯುವ ನಿೋರು, ಕೃಷಿ ಮತ್ುು
ಕೆೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಬೆೋಕಾದ ನಿೋರಿನ ಕೆ ರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾರ್ುತ್ುದ್ೆ
➢ಕೆರೆರ್ಳಲ್ಲಿ ಸವಾಗಿರುವ ಮಿೋನುರ್ಳು ಮತ್ುು ಇತ್ರ ಜಲ್ಚ್ರ ಪ್ಾಾಣಿರ್ಳು ಜೋವಿಸಲ್ು ಅಸಾಧ್ಾವಾರ್ುತ್ುದ್ೆ
➢ ಕೆರೆರ್ಳು ನಾರ್ವಾದ್ಾರ್ ರ್ರಿಸರದ ಹರಿವು ಮತ್ುು ರ್ರಿಸರದ ನೆೈಸಗಿಪಕ ಶೆಾೋಣಿರ್ಳು ಹಾಳಾರ್ುತ್ುವೆ.
➢ ಕೆರೆರ್ಳು ನಾರ್ವಾದ್ಾರ್ ಸಥಳಿೋಯ ಜಲ್ಮ ಲ್ರ್ಳು ದುಬಪಲ್ಗೆ ಳುಿತ್ುವೆ, ಜಲಾನಯನ ವಾವಸೆಥರ್ಳು
ಅಸಮತೆ ೋಲ್ನಗೆ ಳುಿತ್ುವೆ
➢ ಕೆರೆಯ ನಾರ್ವು ಕೃಷಿ, ಮಿೋನುಗಾರಿಕೆ, ಹಾರ್ ರ್ಾವಾಸೆ ೋದಾಮದ ಮೋಲೆ ದುಷಪರಿಣಾಮ ಬ್ರೋರುತ್ುದ್ೆ.
➢ ಕೆರೆರ್ಳು ನಾರ್ವಾಗಿದ್ೆಾ ರ್ರಿಸರದಲ್ಲಿ ತ್ಂಪ್ಾದ ವಾತಾವರಣ ಕಡಿಮಗೆ ಳುಿತ್ುದ್ೆ, ಇದರಿಂದ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ
ಬದಲಾವಣೆರ್ಳು ಉಂಟ್ಾರ್ುತ್ುವೆ.

47. ಕ ರ ಅಭಿವೃದಿಿ ಯೋಜನ
ಕ ರ ಸಿರಿ ಯೋಜನ : ಬೆಂರ್ಳೂರು ಮಹಾನರ್ರ ಪ್ಾಲ್ಲಕೆ ನರ್ರದ ಸೌಂದಯಪವನುಾ ಹೆಚಿಿಸ ರ್ಾವಾಸರ್ರನುಾ
ಆಕಷಿಪಸುವಂತೆ ಮಾಡಲ್ು 2002ರಲ್ಲಿ ಅನೆೋಕ ಕಾಯಪಕಾಮರ್ಳನುಾ ಹಮಿಮಕೆ ಂಡಿತ್ು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ
ಕೆರೆರ್ಳನುಾ ಅಭವೃದ್ಧಿರ್ಡಿಸುವುದ ಸೆೋರಿದ್ೆ. ಈ ಕಾಯಪಕಾಮವನುಾ 'ಕೆರೆ ಸರಿ' ಯೋಜನೆಯೆಂದ್ೆೋ ಕರೆದ್ಧದ್ೆ.
ಇಡಿೋ ಯೋಜನೆಗೆ 30 ಕೆ ೋಟ್ಟ ರ ಪ್ಾಯಿ ವೆಚ್ಿವಾರ್ುವುದು ಎಂದು ಆಂದ್ಾಜು. ಬೆಳಗಿನ ವಿಹಾರಾಥಪ ಬರುವ
ನಾರ್ರಿಕರಿಗೆ ಕೆಲ್ವು ಕೆರೆರ್ಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಉದ್ಾಾನ ನಿಮಾಪಣ, ಸಾಧ್ಾವಿದದಡೆ ದ್ೆ ೋಣಿ ವಿಹಾರ ಕಲ್ಲಪಸುವುದು,
ಈಗಾರ್ಲೆೋ ರ್ಕ್ಷಿರ್ಳನುಾ ಆಕಷಿಪಸರುವ ಕೆರೆರ್ಳಲ್ಲಿ ಕೆಲ್ವನುಾ ರ್ುರುತಿಸ,
ಕೆರೆಯಂರ್ಳದಲೆಿೋ ರ್ುಟ್ಟ ರ್ುಟ್ಟ ದ್ಧಾೋರ್ ರ್ಳನುಾ ಕಲ್ಲಪಸ, ಚಿಲ್ಲರ್ಪಲ್ಲ ವಾತಾವರಣ ನಿಮಾಪಣ ಮಾಡುವುದು,
ಕೆರೆಯ ಸುತ್ು ವಿದುಾತ್ ದ್ಧೋರ್ ಒದಗಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕೆಲ್ವು ಅಂರ್ರ್ಳು. ಈಗಾರ್ಲೆೋ ಹ ಳು ತ್ುಂಬ
ಕೆರೆಯಂರ್ಳ ತ್ುಂಬ್ರಕೆ ಂಡಿರುವಂಥ ಕೆರೆರ್ಳಲ್ಲಿ ಹ ಳೆತ್ುುವುದು, ಆ ಮ ಲ್ಕ ಅಂತ್ಜಪಲ್ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವುದು
ಈ ಯೋಜನೆಯ ವಾಾರ್ಪುಗೆೋ ಸೆೋರಿದ್ೆ. ಯಡಿಯ ರು ಕೆರೆ, ಸಾಾಂಕ್ರ ಕೆರೆ, ಹಲ್ಸ ರು ಕೆರೆ, ಭೆೈರಸಂದಾ ಕೆರೆರ್ಳು
ಕೆರೆ ಸರಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಣೆ ೋಪದ್ಾದರವಾರ್ುವ ಕೆರೆರ್ಳು.

48. ಬ ಂಗಳೂರತ ಕ ರ ಗಳ ಸಿಥತಿಗತಿ
( 1993 ರ ಎನ್ ಲಕ್ಷಮಣ ರಾವ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ ಆಧ್ರಿಸಿ )
➢ ಅಗರ ಕ ರ : ಇದು ಜೋವಂತ್ ಕೆರೆ. ಅರ್ರಹಳಿಿ ಮತ್ುುವೆಂಕಾಜರಾವ್ ಖ್ಾನ ಸವೆೋಪ ನಂಬರ್ 11ರಲ್ಲಿ
142 ಎಕರೆ, 29 ರ್ುಂಟ್ೆ ವಿಸುೋಣಪ ವಿರುವ ದ್ೆ ಡಡ ಕೆರೆ. ಈ ಕೆರೆಯ ಅಂರ್ಳದ ಆರು ಎಕರೆಯನುಾ
ಎಚ್.ಎಸ್.ಆರ್. ಬಡಾವಣೆ ಮಾಡಲ್ು ಹಾರ್ ವತ್ುಪಲ್ ರಸೆು ನಿಮಿಪಸಲ್ು ಬೆಂರ್ಳೂರು ಅಭವೃದ್ಧಿ
ಪ್ಾಾಧಿಕಾರ ತ್ನಾ ಸಾಾಧಿೋನಕೆಕ ತ್ಂದುಕೆ ಂಡಿದ್ೆ. ಇದಲ್ಿದ್ೆ ಹತ್ುು ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತ್ವಾಗಿ ಕೃಷಿ
ಸಾಗಿದ್ೆ. ಕೆ ೋರಮಂರ್ಲ್ ಮತ್ುು ಮಡಿವಾಳದ್ಧಂದ ಧ್ಾರಾಳವಾಗಿ ಕೆ ಲ್ಚೆ ನಿೋರು ಇದಕೆಕ
ಹರಿದುಬರುತಿುದ್ೆ. ಅರ್ರಂ ಕೆರೆಯ ತ್ುಂಬಾ ಜಲ್ ಕಳೆ ಮತ್ುು ಪ್ಾಚಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದ್ೆ.
➢ಮಡಿವಾಳ ಕ ರ : ನರ್ರದ ಆಗೆಾಯ ಭಾರ್ದಲ್ಲಿ ಹೆ ಸ ರು ರಸೆು ಮತ್ುು ಬನೆಾೋರಘಟ್ಟ ರಸೆು ನಡುವೆ
112 ಹೆಕೆಟೋರು ವಿಸುೋಣಪ ಹೆ ಂದ್ಧರುವ ಈ ಕೆರೆಯ ಅಂರ್ಳದ ಮ ರು ಎಕರೆಯನುಾ ಬೆಂರ್ಳೂರು
ಅಭವೃದ್ಧಿ ಪ್ಾಾಧಿಕಾರ ರಸೆು ನಿಮಾಪಣಕೆಕ ಮತ್ುು ಬಡಾವಣೆ ನಿಮಾಪಣಕೆಕ ಸಾಾಧಿೋನ
ರ್ಡಿಸಕೆ ಂಡಿದ್ೆ. 35 ಎಕರೆ ಜಾರ್ ಅನಧಿಕೃತ್ ಕೃಷಿಗೆ ಈಡಾಗಿದ್ೆ. ಬ್ರ.ಟ್ಟ.ಎಂ. ಬಡಾವಣೆಯ
ಕೆ ಳಚೆ ನಿೋರನುಾ ಮಡಿವಾಳ ಕೆರೆಗೆ ಹರಿಸಲಾರ್ುತಿುದ್ೆ. ಅರಣಾ ಇಲಾಖ್ೆಯು ಕೆರೆಯಂಚಿನಲ್ಲಿ ಗಿಡ,
ಮರ ಬೆಳೆಸುವ ಕಾಯಪಕಾಮವನುಾ ಯೋಜಸ ಈಗಾರ್ಲೆೋ ಅದನುಾ ಅನುಷಾಾನಕೆಕ ತ್ಂದ್ಧದ್ೆ. ಬೆೋಲ್ಲ
ಹಾಕ್ರ, ದ್ೆ ೋಣಿ ಸೌಕಯಪವನ ಾ ಕಲ್ಲಪಸುವ ಯೋಜನೆಯ ಇಲಾಖ್ೆಗಿದ್ೆ.

49. ➢ತಾವರ ಕ ರ /ಸತದ್ಾಗತಂಟ್ ಪ್ಾಳಯದ್ ಕ ರ : ಈ ಕೆರೆಯನುಾ ಜೋವಂತ್ ಕೆರೆಯೆಂದು
ವಗಿೋಪಕರಿಸದದರ ಮಳೆಗಾಲ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ಾ ಇದರಲ್ಲಿ ನಿೋರು ಶೆೋಖ್ರಣೆಯಾರ್ುತ್ುದ್ೆ.
ಕೆರೆಯ ಮ ಲ್ ವಿಸುೋಣಪ 20 ಎಕರೆ, 12 ರ್ುಂಟ್ೆ, ಆದರೆ 110 ಎಕರೆ ಈಗಾರ್ಲೆೋ
ಅತಿಕಾಮಣವಾಗಿದ್ೆ. ಕಾಪಪರೆೋಷನ್ ಅತಿ ಶಿೋಘಾವಾಗಿ ಈ ಕೆರೆಯ
ರ್ುನರುಜಜವನವನುಾ ಮಾಡಿ ಹಿಂದ್ಧನ ಸಥತಿಗೆೋ ಮರಳಿಸಬೆೋಕು
➢ಜರಗನಹಳಿ/ಗ ೋವಂದ್ನಾಯಕನ ಕ ರ (ಸ್ಾರಕಕ ಕ ರ ) : ಸಾರಕ್ರಕ ಕೆರೆಯ ಒಟ್ುಟ
ವಿಸುೋಣಪ 82 ಎಕರೆ 24 ರ್ುಂಟ್ೆ. ಇದು ನಿೋರು ತ್ುಂಬ್ರಕೆ ಂಡ ಕೆರೆ. ಆದರೆ ಕೆರೆಯ
ಬದ್ಧಯೆಲ್ಿವೂ ಅತಿಕಾಮಣಕೆಕ ಒಳಗಾಗಿ ಈಗಾರ್ಲೆೋ ಆರು ಎಕರೆ ನೆಲ್ಬಾಕರ
ಪ್ಾಲಾಗಿದ್ೆ. ಕೆರೆಯಂರ್ಳದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಾಾಸಂಸೆಥಯಂದರ ಕಟ್ಟಡ ತೆಲೆಯತಿುದ್ೆ. ಇದ್ೆೋ
ಕೆರೆಗೆ ಕೆ ಳಚೆ ನಿೋರನುಾ ಹರಿಸಲಾರ್ುತಿುದ್ೆ. ಇದರ ಮಾರ್ಪವನುಾ ಮೊದಲ್ು
ಬದಲಾಯಿಸಬೆೋಕು
➢ನಾಯಂಡ್ನಹಳಿ ಕ ರ : ಈಗಾರ್ಲೆೋ ಅರಣಾ ಇಲಾಖ್ೆಯ ವರ್ದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕೆರೆಯ
ಸಥತಿಯನುಾ ಇನಾಷುಟ ಉತ್ುಮಗೆ ಳಿಸಬೆೋಕಾಗಿದ್ೆ. ಮೊದಲ್ು ಮಾಡಬೆೋಕಾದ
ಕೆಲ್ಸವೆಂದರೆ ಈ ನಿೋರನುಾ ಉಳಿಸಕೆ ಂಡು ಕೆರೆಯ ಅಂಚಿನ ಸುತ್ುಲ್
ಸಸಾರ್ಳನುಾ ನೆಡಬೆೋಕು

50. ➢ಕಾಮಾಕ್ಷಪ್ಾಳಯ ಕ ರ : ಈ ಕೆರೆಯನುಾ ಸದಾ ಬಳಸುತಿುಲ್ಿ. ಇತಿುೋಚೆಗೆ ಈ
ಕೆರೆಯಅಂಚಿನುದದಕ ಕ ಅನಧಿಕೃತ್ವಾಗಿ ಮನೆರ್ಳು ತ್ಲೆಯೆತಿುವೆ. ಈ ಕೆರೆರ್
ಕೆ ಳಚೆ ನಿೋರು ಬ್ರಡಲಾರ್ುತಿುದ್ೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ನಿೋರನುಾ ಉಳಿಸಕೆ ಂಡು
ಬರಬೆೋಕೆಂದು ಸಮಿತಿ ವರದ್ಧ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಮನೆರ್ಳನುಾ
ಸಥಳಾಂತ್ರ ಮಾಡಬೆೋಕಾರ್ುತ್ುದ್ೆ. ಕೆ ಳಚೆ ನಿೋರಿನ ಮಾರ್ಪವನುಾ
ಬದಲಾಯಿಸಬೆೋಕಾರ್ುತ್ುದ್ೆ. ಈರ್ಲ್ ಈ ಸಾತ್ುು ಬೆಂರ್ಳೂರು ಅಭವೃದ್ಧಿ
ಪ್ಾಾಧಿಕಾರದ ಸಾಾಮಾದಲ್ಲಿದ್ೆ. ಅದನುಾ ನರ್ರ ಪ್ಾಲ್ಲಕೆಗೆ ವಗಾಪಯಿಸಬೆೋಕು
➢ಸ್ಾಣ ಗತರತವನಹಳಿ ಕ ರ : ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಿದ ಈ ಕೆರೆಯ ಅಂರ್ಳವನುಾ ದ್ೆ ಡಡ
ಉದ್ಾಾನವನವನಾಾಗಿ ರ್ರಿವತಿಪಸಬೆೋಕೆಂದು ಲ್ಕ್ಷಮಣರಾವ್ ಸಮಿತಿ
ಸಲ್ಹೆಮಾಡಿತ್ು. ಆನಂತ್ರ ಇದನುಾ ಅರಣಾ ಇಲಾಖ್ೆಗೆ ಹಸಾುಂತ್ರಿಸದ ಮೋಲೆ
ಒಂದು ಭಾರ್ದಲ್ಲಿ ಸಸಾರ್ಳನುಾ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತ್ು. ಆದರೆ ಕಂದ್ಾಯ ಇಲಾಖ್ೆ ಈ
ಕೆರೆಯಂರ್ಳದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ುಕ ಎಕರೆ ಜಾರ್ವನುಾ ಬಸ್ ನಿಲಾದಣ ಮಾಡಲ್ು
ಕನಾಪಟ್ಕ ರಾಜಾ ಮಾಲ್ಲನಾ ನಿಯಂತ್ಾಣ ಮಂಡಲ್ಲರ್ ಮತ್ುು ನಾಲ್ುಕ ಎಕರೆ
ಒಂದು ರ್ುಂಟ್ೆಯನುಾ ತ್ಮಮ ಇಲಾಖ್ೆಯ ನೌಕರರಿಗೆ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಲ್ು ಮಂಜ ರು
ಮಾಡಿದ್ೆ. ಇದು ಸಕಾಪರದ ನಿಯಮಾವಳಿಗೆೋ ವಿರುದಿವಾದುದ, ಕಂದ್ಾಯ
ಇಲಾಖ್ೆ ಈ ಮಂಜ ರಾತಿಯನುಾ ರದುದ ಮಾಡಬೆೋಕು.

51. ➢ಮತಿತೋಕ ರ ಕ ರ : ಈ ಕೆರೆ ಇರುವುದರಿಂದಲೆೋ ಈ ಬಡಾವಣೆಗೆ ಮತಿುೋಕೆರೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದ್ಧದ್ೆ
ಕೆರೆಯ ಒಟ್ುಟ ವಿಸುೋಣಪ 112 ಎಕರೆ 1990ರಲ್ಲಿ ಅರಣಾ ಇಲಾಖ್ೆ ಈ ಕೆರೆಯನುಾ ತ್ನಾ ವರ್ಕೆಕ
ತೆಗೆದುಕೆ ಂಡಾರ್ ಆರ್ಲೆೋ 30 ಎಕರೆ ಕಬಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ುು. ಇಲಾಖ್ೆ ಕೆರೆಯಂರ್ಳದಲ್ಲಿ 4000
ಸಸರ್ಳನುಾ ನೆಟ್ಟಟತ್ು. ಯರ್ವಂತ್ರ್ುರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಹರಿದು ಬರುವ ಕೆ ಳಚೆಯಿಂದ್ಾಗಿ ಈ
ಸಸಾರ್ಳು ಬೆಳೆಯುವುದ್ೆೋ ದುಸುರವಾಯಿತ್ು. ಕಾಪಪರೆೋಷನ್, ಕೆ ಳಚೆ ನಿೋರಿನ ಮಾರ್ಪ
ಬದಲಾಯಿಸಲ್ು ಸ ಕು ಕಾಮ ಕೆೈಗೆ ಳಿದ್ಧರುವುದರಿಂದ ಈ ಸಮಸೆಾ ಮತ್ುಷುಟ ಉಲ್ಿಣಿಸತ್ು. ಕೆರೆ
ಅಂರ್ಳದ ರ್ಶಿಿಮದಲ್ಲಿ ನಿೋರಿನ ಒಂದು ಮಡುವಿದ್ೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬೆೋಲ್ಲ ಹಾಕ್ರ ನಸಪರಿಯನುಾ ಸಾಥರ್ಪಸುವ
ಉದ್ೆದೋರ್ ಅರಣಾ ಇಲಾಖ್ೆಗಿದ್ೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಸೆ ಕೋದ್ಾಾನ ಬೆಳೆಸುವುದರ ಜೆ ತೆಗೆ ರ್ುಟ್ಟ
ಪ್ಾಾಣಿಸಂರ್ಾಹಾಲ್ಯವನ ಾ ತೆರೆಯಬಹುದು.

52. ➢ಲಕಕಸಂದ್ರ ಕ ರ : ಕೆ ೋರಮಂರ್ಲ್ದ ಬಳಿ ಇರುವ ಈ ಕೆರೆ 4.5 ಎಕರೆ
ವಿಸುೋಣಪ ಹೆ ಂದ್ಧದ್ೆ. ಸಂರ್ೂಣಪವಾಗಿ ಬತಿುಹೆ ೋದ ಕೆರೆ ಇದು.
ಇದನುಾ ಸಸೆ ಕೋದ್ಾಾನವಾಗಿ ಅಭವೃದ್ಧಿರ್ಡಿಸಬಹುದು.
➢ಭೆೈರಸಂದಾ ಕೆರೆ : ಜಯನರ್ರದ ಟ್ಟ. ಬಾಿಕ್ರಗೆ ಸಮಿೋರ್ವಿರುವ ಈ
ಕೆರೆ ಬ್ರ.ಟ್ಟ.ಎಂ.ಬಡಾವಣೆಯ ರ್ಶಿಿಮಕ್ರಕದ್ೆ. ಇದರ ವಿಸುೋಣಪ 10
ಹೆಕೆಟೋರುರ್ಳು. ನರ್ರಪ್ಾಲ್ಲಕೆ ಈ ಕೆರೆಯ ಸುತ್ು ಬೆೋಲ್ಲಹಾಕ್ರದ್ೆ. ಈ
ಕೆರೆಯನುಾ ಅರಣಾ ಇಲಾಖ್ೆಗೆ ಹಸಾುಂತ್ರಿಸ ಬೆೋಕೆಂದು ತ್ಜ್ಞರ
ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸುೂ ಮಾಡಿತ್ುು. ಅಲ್ಿದ್ೆ ಧ್ಾರಾಳವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಮರಗಿಡ
ರ್ಳನುಾ ಬೆಳೆಸಬೆೋಕೆಂದು ಸಲ್ಹೆ ಮಾಡಿತ್ುು. ಕೆರೆಯಂರ್ಳದಲ್ಲಿ ನಿೋರು
ನಿಲ್ುಿವಂತೆ ನೆ ೋಡಿಕೆ ಳಿಬೆೋಕೆಂದ ಸ ಚಿಸತ್ುು. ವಿಷಾದವೆಂದರೆ
ಕೆರೆಯ ಅಂರ್ಳದ ತ್ುಂಬ ರ್ುಡಿಸಲ್ುರ್ಳು ಇವೆ. ಇವನುಾ ಅಲ್ಲಿಂದ
ತೆಗೆಸ ರ್ರಿಸರ ಸಾಚ್ಛವಾಗಿರುವಂತೆ ನೆ ೋಡಿಕೆ ಳಿಬೆೋಕು.

53. ಉಪಸಂಹಾರ
➢ ಕೆಂಪ್ೆೋಗೌಡರ ಕಾಲ್ದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕೆರೆರ್ಲ್ಿನುಾ ಹೆ ಂದ್ಧದಂತ್ಹ ಬೆಂರ್ಳೂರು , ರ್ಾಸುುತ್ ಕಾಲ್ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ 81
ಕೆರೆರ್ಳು ಮಾತ್ಾ ಉಳಿದ್ಧದ್ೆ,, 1930 ರಲ್ಲಿ ಬೆಂರ್ಳೂರು ಜಲೆಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ುಟ 347 ದ್ೆ ಡಡ ಕೆರೆರ್ಳಿದದವು, ಹಾರ್
1258 ಸಣಣ ಕೆರೆರ್ಳಿದದವು ಕಾಮೋಣ 1965 ರ ಹೆ ತಿುಗೆ ಕೆರೆರ್ಳ ಸಂಖ್ೆಾ ಕ್ಷಿೋಣಿಸುತ್ು ಬರುತಿುತ್ುು , ಕೆರೆರ್ಳ
ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನಮಮಲ್ಿರ ಮ ಲ್ ಕತ್ಪವಾವಾಗಿದ್ೆ , ಹಾರ್ ಕೆರೆರ್ಳು ಕ್ಷಿೋಣಿಸುತಿುದುದ ಜಲ್ಚ್ರರ್ಳು,ಹಾರ್ು ಸಸಾ,
ಪ್ಾಾಣಿ ಸಂಕುಲ್ಕೆಕ ತೆ ಂದರೆ ಉಂಟ್ಾರ್ುತ್ುದ್ೆ .
➢ ಆದಷುಟ ಕೆರೆರ್ಳನುಾ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾಯಪ ನಮಮದ್ಾರ್ಬೆೋಕು , ಇಲ್ಿವಾದಲ್ಲಿ ಕಾಮೋಣ ಕೆರೆರ್ಳ ಸಂಖ್ೆಾ
ಕ್ಷಣಿಸುತಿುದುದ ಬರುವುದು , ಕಾಮೋಣ ನಿೋರಿನ ಅಭಾವ ಕಂಡುಬರುವುದು , ಹಾರ್ು ಪ್ಾಾಣಿ ರ್ಕ್ಷಿ , ಕೃಷಿ
ಚ್ಟ್ುವಟ್ಟಕೆರ್ಳಿಗೆ ತೆ ಂದರೆ ಉಂಟ್ಾರ್ುತ್ುದ್ೆ,ಅನೆೋಕ ಸವಾಲ್ುರ್ಳನುಾ ಕ ಡ ಅನುಭವಿಸಬೆೋಕಾರ್ುತ್ುದ್ೆ .

54. ಕರ.ಸಂ ಹ ಸರತ ಪುಸತಕಗಳು ಸಥಳ ವಷಾ ಸಂಪುಟ್
01 ಟಿ.ಆರ್. ಅನಂತರಾಮ ಕ ರ ಗಳು ಬತಿತದ್ಾಗ ಜಲ
ಸಮಸ್ ಯ
ಬ ಂಗಳೂರತ 2010 499-507
02 ಕ . ಚಂದ್ರಮೌಳ ಬ ಂಗಳೂರಿನ ನ ೋಟ್ಗಳು ಬ ಂಗಳೂರತ 2012 181- 187
03 ಪ್ರರ. ಎಂ. ಎಚ್. ಕೃಷಣಯಯ ಬ ಂಗಳೂರತ ದ್ಶ್ಾನ ಬ ಂಗಳೂರತ 1970 ಸಂರ್ುಟ್- 1
06 https://www.karnataka.com/bangalore/ulsoor-lake/
07 https://kn.m.wikipedia.org/wiki/
08 https://g.co/kgs/HrQFUPj
ಗರಂಥ ಋಣ
04 ಮೈಸ ರತ ಸಂಸ್ಾಥನದ್ಲ್ಲಿ 2008 96-113
ನಿೋರಾವರಿ
https://www.past-india.com/photos-items/south-parade-road-british-era-bangalore-1880-
ಡಾ. ಟಿ. ವ. ನಾಗಾರಾಜ ಬ ಂಗಳೂರತ
05

55. ವಂದ್ನ ಗಳು