SlideShare a Scribd company logo
ԲՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՓՈՇՈՏՈՒՄ
Մարիամ Հվոհաննիսյան
Միջին դպրոց
6-1
Տեսակները
◦ Երկու տիպի փոշոտում կա՝ ինքնափոշոտում և խաչաձև փոշոտում։
Ինքնափոշոտումը կատարվում է երկսեռ ծաղիկներում, երբ ծակափոշին
փոշանոթներից թափվում է նույն ծաղկի սպիի կամ փոշանոթից որևէ այլ
եղանակով փոխադրվում է սպիի վրա մի ծաղկի սահմաններում։ Սակայն
երկսեռությունը դեռևս բոլորովին էլ չի կանխորոշում ինքնափոշոտումը։
Փոշոտում
Ինքնափոշոտում
◦ Ինքնաբեղմնավորմամբ ավարտվող ինքնափոշոտումը տեղի է ունենում այն պայմանի
դեպքում, երբ մոտավորապես միաժամանակ հասունանում են ծաղկափոշին և
սաղմնապարկը։ Հասունացած փոշանոթը պայթում է, ծակափոշին դուրս է գալիս, և
ծաղիկը քամուց ճոճվելու ժամանակ կամ միջատի օգնությամբ ծակափոշին կարող է
ընկնել իր իսկ ծաղկի սպիի վրա։ Բացի դրանից, անհրաժեշտ է նաև, որ բիոֆիզիկական
և բիոքիմիկան կարգի խոչընդոտներ չլինեն։ Այսպես օրինակ երբեմն ծաղկափոշին
ֆիզիկապես չի կարող ընկնել սպիի վրա իր ծաղկում՝ փոշանոթների և սպիի
դասավորության կամ թե այն պատճառով, որ փոշանոթը բացվում Է սպիի հակառակ
կողմում։ Շատ հաճախ ծաղկափոշին բեղմնավորման անընդունակ Է լինում իր ծաղկի
մեջ։
Ինքնափոշոտումը անհրաժեշտ Է դիտել որպես սեռական վերարտադրության հատուկ
Էվոլուցիոն տիպ։ Հացազգիների մեջ այն հաճախ կատարվում է դեռ այն ժամանակ, երբ
ծաղկաբույլը գտնվում է տերևապատյանում և օտար ծաղկափոշին չի կարող
ներթափանցել։
Խաչաձև փոշոտում
◦ Խաչաձև փոշոտումը հատուկ է բույսերի վիթխարի մեծամասնությանը։ Դարվինը 27 տարի զբաղվել է
ծածկասերմ բույսերի ծաղիկների ձևերի և փոշոտման եղանակների րնդարձակ
հետազոտություններով և եկել է այն եզրակացության, որ էվոլյուցիայի ընդհանուր ընթացքում
խաչաձև փոշոտումը ապահովում է առողջ սերունդ։ Լիսենկոն ապացուցեց, որ ինքնափոշոտվող
բույսերն ընդունակ են սերմերի լավ բերք տալ միայն փոքրաթիվ տարիների ընթացքում։ Իր
ժամանակին տեղի է ունենում այլասերում։ Այսպես, օրինակ ցորենի, գարու, վարսակի, ոլոռի և մյուս
մշակովի ինքնափոշոտվողների սորտերը 10—15 տարուց հետո սկսում են այլասերվել։ Այդ պատճառով
Լիսենկոն առաջարկեց պարբերաբար կատարել ներսորտային խաչաձևում։ Սա հիանալի արդյունքներ
տվեց, և այժմ ներսորտային խաչաձևումը հանդիսանում է սելեկցիայի հիմնական ձևերից մեկը, որը
բարձրացնում է ինքնափոշոտվողների բերքատվությունը։
◦ Մեծ մասամբ բացասական ազդեցություն է նկատվում նաև գեյտենոգամիայի այսինքն՝ մի բույսի
սահմաններում մեկ ծաղկի ծաղկափոշին այդ նույն բույսի մի այլ ծաղկի վարսանդի վրա փոխադրելու
միջոցով կատարվող բեղմնավորման դեպքում։ Ընդհակառակն, քսենոգամիան, այսինքն՝ ծաղկափոշին
մի բույսից մի այլ բույսի փոխադրելուց հետո կատարվող օտարաբեղմնավորումը էվոլուցիոն
առնչությամբ դրական նշանակություն ունի։ Երկտուն բույսերն ստիպված են խաչաձև փոշոտվելու
նրանք շատ ծաղկափոշի են տալիս և շատ սերմեր են առաջացնում։
Վերջ․․․

More Related Content

What's hot

Ընձյուղի կառուցվածք և նշանակությունը
Ընձյուղի կառուցվածք և նշանակությունըԸնձյուղի կառուցվածք և նշանակությունը
Ընձյուղի կառուցվածք և նշանակությունը
Lilit Sahakyan
 
Ծաղկի կառուցվածքը
Ծաղկի կառուցվածքըԾաղկի կառուցվածքը
Ծաղկի կառուցվածքը
Lilit Sahakyan
 
Սերմ
ՍերմՍերմ
Սերմ
AnulikGh
 
պտերներ
պտերներպտերներ
պտերներ
Azat Karapetyan
 
Ծաղկավոր բույսերի բեղմնավորումը
Ծաղկավոր բույսերի բեղմնավորումըԾաղկավոր բույսերի բեղմնավորումը
Ծաղկավոր բույսերի բեղմնավորումը
Martin Atoyan
 
սերմերի տարածվածությունը
սերմերի տարածվածությունըսերմերի տարածվածությունը
սերմերի տարածվածությունը
Lilit Sahakyan
 
Սերմեր
ՍերմերՍերմեր
Սերմեր
093224445
 

What's hot (7)

Ընձյուղի կառուցվածք և նշանակությունը
Ընձյուղի կառուցվածք և նշանակությունըԸնձյուղի կառուցվածք և նշանակությունը
Ընձյուղի կառուցվածք և նշանակությունը
 
Ծաղկի կառուցվածքը
Ծաղկի կառուցվածքըԾաղկի կառուցվածքը
Ծաղկի կառուցվածքը
 
Սերմ
ՍերմՍերմ
Սերմ
 
պտերներ
պտերներպտերներ
պտերներ
 
Ծաղկավոր բույսերի բեղմնավորումը
Ծաղկավոր բույսերի բեղմնավորումըԾաղկավոր բույսերի բեղմնավորումը
Ծաղկավոր բույսերի բեղմնավորումը
 
սերմերի տարածվածությունը
սերմերի տարածվածությունըսերմերի տարածվածությունը
սերմերի տարածվածությունը
 
Սերմեր
ՍերմերՍերմեր
Սերմեր
 

More from Lilit Sahakyan

Համակարգչային մասեր
Համակարգչային մասերՀամակարգչային մասեր
Համակարգչային մասեր
Lilit Sahakyan
 
Քիմիական տարր
Քիմիական տարրՔիմիական տարր
Քիմիական տարր
Lilit Sahakyan
 
բարեկենդան
բարեկենդանբարեկենդան
բարեկենդան
Lilit Sahakyan
 
Christmas tree
Christmas treeChristmas tree
Christmas tree
Lilit Sahakyan
 
Santa Claus
Santa ClausSanta Claus
Santa Claus
Lilit Sahakyan
 
Christmas
ChristmasChristmas
Christmas
Lilit Sahakyan
 
Earth
EarthEarth
Mkhitar sebastatsi
Mkhitar sebastatsiMkhitar sebastatsi
Mkhitar sebastatsi
Lilit Sahakyan
 
метеориты
метеоритыметеориты
метеориты
Lilit Sahakyan
 
звездный дождь
звездный дождьзвездный дождь
звездный дождь
Lilit Sahakyan
 
луна ...
луна                                                                         ...луна                                                                         ...
луна ...
Lilit Sahakyan
 
մովսես խորենացի
մովսես խորենացիմովսես խորենացի
մովսես խորենացի
Lilit Sahakyan
 
թարգմանչաց տոն
թարգմանչաց տոնթարգմանչաց տոն
թարգմանչաց տոն
Lilit Sahakyan
 
Ֆիզիկական երևույթներ
Ֆիզիկական երևույթներՖիզիկական երևույթներ
Ֆիզիկական երևույթներ
Lilit Sahakyan
 
My name
My nameMy name
Teachers day
Teachers dayTeachers day
Teachers day
Lilit Sahakyan
 
բակտերիաների կառուցվածքը
բակտերիաների կառուցվածքըբակտերիաների կառուցվածքը
բակտերիաների կառուցվածքը
Lilit Sahakyan
 
քիմիան և սնունդը
քիմիան և սնունդըքիմիան և սնունդը
քիմիան և սնունդը
Lilit Sahakyan
 
քիմիան և սնունդը
քիմիան և սնունդըքիմիան և սնունդը
քիմիան և սնունդը
Lilit Sahakyan
 

More from Lilit Sahakyan (20)

Համակարգչային մասեր
Համակարգչային մասերՀամակարգչային մասեր
Համակարգչային մասեր
 
Քիմիական տարր
Քիմիական տարրՔիմիական տարր
Քիմիական տարր
 
բարեկենդան
բարեկենդանբարեկենդան
բարեկենդան
 
Christmas tree
Christmas treeChristmas tree
Christmas tree
 
Santa Claus
Santa ClausSanta Claus
Santa Claus
 
Christmas
ChristmasChristmas
Christmas
 
Earth
EarthEarth
Earth
 
Mkhitar sebastatsi
Mkhitar sebastatsiMkhitar sebastatsi
Mkhitar sebastatsi
 
метеориты
метеоритыметеориты
метеориты
 
звездный дождь
звездный дождьзвездный дождь
звездный дождь
 
луна ...
луна                                                                         ...луна                                                                         ...
луна ...
 
մովսես խորենացի
մովսես խորենացիմովսես խորենացի
մովսես խորենացի
 
թարգմանչաց տոն
թարգմանչաց տոնթարգմանչաց տոն
թարգմանչաց տոն
 
7 малих
7 малих7 малих
7 малих
 
Ֆիզիկական երևույթներ
Ֆիզիկական երևույթներՖիզիկական երևույթներ
Ֆիզիկական երևույթներ
 
My name
My nameMy name
My name
 
Teachers day
Teachers dayTeachers day
Teachers day
 
բակտերիաների կառուցվածքը
բակտերիաների կառուցվածքըբակտերիաների կառուցվածքը
բակտերիաների կառուցվածքը
 
քիմիան և սնունդը
քիմիան և սնունդըքիմիան և սնունդը
քիմիան և սնունդը
 
քիմիան և սնունդը
քիմիան և սնունդըքիմիան և սնունդը
քիմիան և սնունդը
 

փոշոտում

  • 2. Տեսակները ◦ Երկու տիպի փոշոտում կա՝ ինքնափոշոտում և խաչաձև փոշոտում։ Ինքնափոշոտումը կատարվում է երկսեռ ծաղիկներում, երբ ծակափոշին փոշանոթներից թափվում է նույն ծաղկի սպիի կամ փոշանոթից որևէ այլ եղանակով փոխադրվում է սպիի վրա մի ծաղկի սահմաններում։ Սակայն երկսեռությունը դեռևս բոլորովին էլ չի կանխորոշում ինքնափոշոտումը։
  • 4. Ինքնափոշոտում ◦ Ինքնաբեղմնավորմամբ ավարտվող ինքնափոշոտումը տեղի է ունենում այն պայմանի դեպքում, երբ մոտավորապես միաժամանակ հասունանում են ծաղկափոշին և սաղմնապարկը։ Հասունացած փոշանոթը պայթում է, ծակափոշին դուրս է գալիս, և ծաղիկը քամուց ճոճվելու ժամանակ կամ միջատի օգնությամբ ծակափոշին կարող է ընկնել իր իսկ ծաղկի սպիի վրա։ Բացի դրանից, անհրաժեշտ է նաև, որ բիոֆիզիկական և բիոքիմիկան կարգի խոչընդոտներ չլինեն։ Այսպես օրինակ երբեմն ծաղկափոշին ֆիզիկապես չի կարող ընկնել սպիի վրա իր ծաղկում՝ փոշանոթների և սպիի դասավորության կամ թե այն պատճառով, որ փոշանոթը բացվում Է սպիի հակառակ կողմում։ Շատ հաճախ ծաղկափոշին բեղմնավորման անընդունակ Է լինում իր ծաղկի մեջ։ Ինքնափոշոտումը անհրաժեշտ Է դիտել որպես սեռական վերարտադրության հատուկ Էվոլուցիոն տիպ։ Հացազգիների մեջ այն հաճախ կատարվում է դեռ այն ժամանակ, երբ ծաղկաբույլը գտնվում է տերևապատյանում և օտար ծաղկափոշին չի կարող ներթափանցել։
  • 5. Խաչաձև փոշոտում ◦ Խաչաձև փոշոտումը հատուկ է բույսերի վիթխարի մեծամասնությանը։ Դարվինը 27 տարի զբաղվել է ծածկասերմ բույսերի ծաղիկների ձևերի և փոշոտման եղանակների րնդարձակ հետազոտություններով և եկել է այն եզրակացության, որ էվոլյուցիայի ընդհանուր ընթացքում խաչաձև փոշոտումը ապահովում է առողջ սերունդ։ Լիսենկոն ապացուցեց, որ ինքնափոշոտվող բույսերն ընդունակ են սերմերի լավ բերք տալ միայն փոքրաթիվ տարիների ընթացքում։ Իր ժամանակին տեղի է ունենում այլասերում։ Այսպես, օրինակ ցորենի, գարու, վարսակի, ոլոռի և մյուս մշակովի ինքնափոշոտվողների սորտերը 10—15 տարուց հետո սկսում են այլասերվել։ Այդ պատճառով Լիսենկոն առաջարկեց պարբերաբար կատարել ներսորտային խաչաձևում։ Սա հիանալի արդյունքներ տվեց, և այժմ ներսորտային խաչաձևումը հանդիսանում է սելեկցիայի հիմնական ձևերից մեկը, որը բարձրացնում է ինքնափոշոտվողների բերքատվությունը։ ◦ Մեծ մասամբ բացասական ազդեցություն է նկատվում նաև գեյտենոգամիայի այսինքն՝ մի բույսի սահմաններում մեկ ծաղկի ծաղկափոշին այդ նույն բույսի մի այլ ծաղկի վարսանդի վրա փոխադրելու միջոցով կատարվող բեղմնավորման դեպքում։ Ընդհակառակն, քսենոգամիան, այսինքն՝ ծաղկափոշին մի բույսից մի այլ բույսի փոխադրելուց հետո կատարվող օտարաբեղմնավորումը էվոլուցիոն առնչությամբ դրական նշանակություն ունի։ Երկտուն բույսերն ստիպված են խաչաձև փոշոտվելու նրանք շատ ծաղկափոշի են տալիս և շատ սերմեր են առաջացնում։