. .Прэзентацыя падрыхтавана І Я
Андрэевай
СЛАВУТЫЯСЛАВУТЫЯ ДЗЕЯЧЫ НАВУКІДЗЕЯЧЫ НАВУКІ
І КУЛЬТУРЫІ КУЛЬТУРЫ
Мая Радзіма — Беларусь
4 клас
МЭТА: пазнаёміць з гістарычнымі асобамі, якія
ўнеслі найбольш важны ўклад у развіццё бела-
рускай навукі і культуры.
ЗАДАЧЫ:
— пазнаёміць з той спадчынай, якую пакінулі нам
славутыя вучоныя — Яўхім Карскі, Усевалад Ігна-
тоўскі, браты Тышкевічы, а таксама народныя
паэты Беларусі — Янка Купала і Якуб Колас;
— развіваць уменне адшукваць галоўнае ў дзей-
насці гістарычнай асобы і характарызаваць дзея-
ча, вызначаць ролю яго дзейнасці ў гісторыі;
— выхоўваць высокія маральныя якасці і пачуццё
асабістага грамадзянскага абавязку перад сваёй
Радзімай і яе народам, імкненне пакінуць свой
след у гісторыі.
1.1. Заняволенне сялян.
2.2. Адмена заняволення (1861 г.).
3.3. Францішак Багушэвіч
(1840—1900 гг.) — абаронца
сялян.
4.4. Не пакідайце ж мовы нашай
беларускай…
5.5. Францішак Багушэвіч — слаў-
ны нашчадак Ф. Скарыны.
Ці ведаеце вы, якую
спадчыну пакінулі нам
Ведаю Не ведаю
Яўхім Карскі
Янка Купала
Якуб Колас
Усевалад Ігнатоўскі
Браты Тышкевічы
№
п/п
Прозвішча
і імя
Гады
жыцця
Месца
нараджэння
Дасягненні
1 Яўхім Карскі
2 Янка Купала
3 Якуб Колас
4
Усевалад
Ігнатоўскі
5
Канстанцін
Тышкевіч
6
Яўстафій
Тышкевіч
Яўхім Фёдаравіч КАРСКІ (1860—1931 гг.)
Вядомы лінгвіст-славіст,
этнограф і палеограф,
заснавальнік беларуска-
га мовазнаўства, літара-
туразнаўства і палеа-
графіі, член шматлікіх
навуковых арганізацый,
аўтар больш за 100 прац
па мовазнаўству, этна-
графіі, палеаграфіі і інш.
Этнаграфія — навука аб этнасе (народах), выву-
чае паходжанне народаў, іх рассяленне, побыт
і культуру.
Палеаграфія — навука, якая вывучае старажытныя
рукапісы.
Мовазнаўства (лінгвістыка) — навука аб чалавечай
натуральнай мове і аб усіх мовах свету як кан-
крэтных яе прадстаўніках, агульных законах будо-
вы і функцыянавання мовы.
Адна з найбольш значных прац Я. Карскага
—«Беларусы».
№
п/п
Прозвішча
і імя
Гады
жыцця
Месца
нараджэння
Дасягненні
1 Яўхім Карскі
1860—
1931
в. Лаша,
Гроднен-
шчына
Даказаў, што продкамі
беларусаў з’яўляюцца ўс-
ходнія славяне
2 Янка Купала
3 Якуб Колас
4
Усевалад
Ігнатоўскі
5
Канстанцін
Тышкевіч
6
Яўстафій
Тышкевіч
Янка КУПАЛА (1882—1942) —
Нарадзіўся будучы паэт у фальварку Вязынка Мін-
скага павета Мінскай губерніі (цяпер — Маладзе-
чанскі раён Мінскай вобласці).
Экспазіцыя музея
Якуб КОЛАС (1882—1956 гг.) —
народны паэт Беларусі.
Нарадзіўся ў засценку Акінчыцы Мінскага павета
(з 1971 г. у межах г. Стоўбцы Мінскай вобл.)
Якуб Колас і Янка Купала часта друкаваліся ў першай
беларускамоўнай газеце «Наша ніва».
№
п/п
Прозвішча
і імя
Гады
жыцця
Месца
нараджэння
Дасягненні
1 Яўхім Карскі
1860—
1931
в. Лаша,
Гроднен-
шчына
Даказаў, што продкамі
беларусаў з’яўляюцца ўс-
ходнія славяне
2 Янка Купала
1882—
1942
в. Вязынка,
Віленшчына
Народны паэт Беларусі
3 Якуб Колас
1882—
1956
в. Акінчыцы,
Міншчына
Народны паэт Беларусі
4
Усевалад
Ігнатоўскі
5
Канстанцін
Тышкевіч
6
Яўстафій
Тышкевіч
Усевалад Макаравіч
ІГНАТОЎСКІ
(1881—1931 гг.) —
беларускі грамадскі
і палітычны дзеяч,
гісторык,
першы прэзідэнт
Беларускай
Акадэміі навук.
Сваё жыццё У. Ігна-
тоўскі прысвяціў дасле-
даванню важных па-
дзей гісторыі Беларусі.
Адзін з яго твораў —
«Кароткі нарыс гісто-
рыі Беларусі».
№
п/п
Прозвішча
і імя
Гады
жыцця
Месца
нараджэння
Дасягненні
1 Яўхім Карскі
1860—
1931
в. Лаша,
Гроднен-
шчына
Даказаў, што продкамі
беларусаў з’яўляюцца ўс-
ходнія славяне
2 Янка Купала
1882—
1942.
в. Вязынка,
Віленшчына
Народны паэт Беларусі
3 Якуб Колас
1882—
1956
в. Акінчыцы,
Міншчына
Народны паэт Беларусі
4
Усевалад
Ігнатоўскі
1881—
1931
в. Токары,
Брэстчына
Даследчык гісторыі
5
Канстанцін
Тышкевіч
6
Яўстафій
Тышкевіч
Яўстафій Піевіч
ТЫШКЕВІЧ (1814—
1873).
Беларускі гісторык, ар-
хеолаг, краязнавец, адзін
з заснавальнікаў беларус-
кай навуковай археалогіі.
Брат К. П. Тышкевіча.
Ганаровы член Пецяр-
бургскай і Стакгольм-
скай Акадэмій навук,
Лонданскага археалагіч-
нага інстытута. Засна-
вальнік і старшыня Ві-
ленскай археалагічнай ка-
місіі.
Даследаваў накавальны
інвентар крывіцкіх кур-
ганоў. Аўтар кніг па
археалогіі і краязнаўству
Беларускі гісторык, археолаг,
этнограф, адзін з заснаваль-
нікаў беларускай навуковай
археалогіі. Член Маскоўскага
археалагічнага таварыства.
На аснове ўласных калекцый
з бацькам і братам стварыў
Лагойскі музей старажытна-
сцей. Адзін з заснавальнікаў
Віленскага музея старажыт-
насцей, член Віленскай археа-
лагічнай камісіі.
Даследаваў каля 200 курга-
наў, гарадзішчаў і замчышчаў
Мінскай губерніі. Стварыў
першыя тапаграфічныя пла-
ны гарадзішчаў. Аўтар кніг па
гісторыі, этнаграфіі і края-
знаўству Беларусі. 
Канстанцін Піевіч ТЫШКЕВІЧ (1806—1868 гг.).
Лагойскі палац Тышкевічаў, у якім размяшчаўся
музей. Так ён выглядаў у XIX ст.
Пасля 1917 года ў палацы размяшчаўся і прыту-
лак для беспрытульнікаў, і звычайная школа. Ён пра-
стаяў да самай Вялікай Айчыннай вайны, падчас
якой немцы размясцілі ў ім свой штаб. У ноч на
23 снежня 1942 года партызаны брыгады «Штур-
мавая» разграмілі лагойскі варожы гарнізон. А разам
з варожым гарнізонам быў разгромлены і палац, так
калісьці клапатліва адбудаваны Піем Тышкевічам...
Пасля вайны ад палаца заставаліся яшчэ даволі вя-
лікія руіны, і напэўна да нашага часу дайшло б куды
больш, але мясцовыя жыхары пасля вайны разабралі
ўсё на цэглу.
Цяпер ад выдатнага палаца, дзе калісьці была са-
праўдная скарбніца, засталіся толькі рамантычныя
руіны правага крыла.
Сучасны выгляд палаца Тышкевічаў
1920 г.
2007 г.
№
п/п
Прозвішча
і імя
Гады
жыцця
Месца
нараджэння
Дасягненні
1 Яўхім Карскі
1860—
1931
в. Лаша,
Гроднен-
шчына
Даказаў, што продкамі
беларусаў з’яўляюцца ўс-
ходнія славяне
2 Янка Купала
1882—
1942.
в. Вязынка,
Віленшчына
Народны паэт Беларусі
3 Якуб Колас
1882—
1956
в. Акінчыцы,
Міншчына
Народны паэт Беларусі
4
Усевалад
Ігнатоўскі
1881—
1931
в. Токары,
Брэстчына
Даследчык гісторыі
5
Канстанцін
Тышкевіч
1806—
1868
г. Лагойск,
Міншчына
Заснавальнік археалогіі
6
Яўстафій
Тышкевіч
1814—
1873
г. Лагойск,
Міншчына
Заснавальнік археалогіі

Славутыя дзеячы навукі і культуры

  • 1.
    . .Прэзентацыя падрыхтаванаІ Я Андрэевай СЛАВУТЫЯСЛАВУТЫЯ ДЗЕЯЧЫ НАВУКІДЗЕЯЧЫ НАВУКІ І КУЛЬТУРЫІ КУЛЬТУРЫ Мая Радзіма — Беларусь 4 клас
  • 2.
    МЭТА: пазнаёміць згістарычнымі асобамі, якія ўнеслі найбольш важны ўклад у развіццё бела- рускай навукі і культуры. ЗАДАЧЫ: — пазнаёміць з той спадчынай, якую пакінулі нам славутыя вучоныя — Яўхім Карскі, Усевалад Ігна- тоўскі, браты Тышкевічы, а таксама народныя паэты Беларусі — Янка Купала і Якуб Колас; — развіваць уменне адшукваць галоўнае ў дзей- насці гістарычнай асобы і характарызаваць дзея- ча, вызначаць ролю яго дзейнасці ў гісторыі; — выхоўваць высокія маральныя якасці і пачуццё асабістага грамадзянскага абавязку перад сваёй Радзімай і яе народам, імкненне пакінуць свой след у гісторыі.
  • 4.
    1.1. Заняволенне сялян. 2.2.Адмена заняволення (1861 г.). 3.3. Францішак Багушэвіч (1840—1900 гг.) — абаронца сялян. 4.4. Не пакідайце ж мовы нашай беларускай… 5.5. Францішак Багушэвіч — слаў- ны нашчадак Ф. Скарыны.
  • 5.
    Ці ведаеце вы,якую спадчыну пакінулі нам Ведаю Не ведаю Яўхім Карскі Янка Купала Якуб Колас Усевалад Ігнатоўскі Браты Тышкевічы
  • 6.
    № п/п Прозвішча і імя Гады жыцця Месца нараджэння Дасягненні 1 ЯўхімКарскі 2 Янка Купала 3 Якуб Колас 4 Усевалад Ігнатоўскі 5 Канстанцін Тышкевіч 6 Яўстафій Тышкевіч
  • 7.
    Яўхім Фёдаравіч КАРСКІ(1860—1931 гг.) Вядомы лінгвіст-славіст, этнограф і палеограф, заснавальнік беларуска- га мовазнаўства, літара- туразнаўства і палеа- графіі, член шматлікіх навуковых арганізацый, аўтар больш за 100 прац па мовазнаўству, этна- графіі, палеаграфіі і інш.
  • 8.
    Этнаграфія — навукааб этнасе (народах), выву- чае паходжанне народаў, іх рассяленне, побыт і культуру. Палеаграфія — навука, якая вывучае старажытныя рукапісы. Мовазнаўства (лінгвістыка) — навука аб чалавечай натуральнай мове і аб усіх мовах свету як кан- крэтных яе прадстаўніках, агульных законах будо- вы і функцыянавання мовы.
  • 9.
    Адна з найбольшзначных прац Я. Карскага —«Беларусы».
  • 10.
    № п/п Прозвішча і імя Гады жыцця Месца нараджэння Дасягненні 1 ЯўхімКарскі 1860— 1931 в. Лаша, Гроднен- шчына Даказаў, што продкамі беларусаў з’яўляюцца ўс- ходнія славяне 2 Янка Купала 3 Якуб Колас 4 Усевалад Ігнатоўскі 5 Канстанцін Тышкевіч 6 Яўстафій Тышкевіч
  • 11.
  • 12.
    Нарадзіўся будучы паэту фальварку Вязынка Мін- скага павета Мінскай губерніі (цяпер — Маладзе- чанскі раён Мінскай вобласці).
  • 13.
  • 14.
    Якуб КОЛАС (1882—1956гг.) — народны паэт Беларусі.
  • 15.
    Нарадзіўся ў засценкуАкінчыцы Мінскага павета (з 1971 г. у межах г. Стоўбцы Мінскай вобл.)
  • 16.
    Якуб Колас іЯнка Купала часта друкаваліся ў першай беларускамоўнай газеце «Наша ніва».
  • 18.
    № п/п Прозвішча і імя Гады жыцця Месца нараджэння Дасягненні 1 ЯўхімКарскі 1860— 1931 в. Лаша, Гроднен- шчына Даказаў, што продкамі беларусаў з’яўляюцца ўс- ходнія славяне 2 Янка Купала 1882— 1942 в. Вязынка, Віленшчына Народны паэт Беларусі 3 Якуб Колас 1882— 1956 в. Акінчыцы, Міншчына Народны паэт Беларусі 4 Усевалад Ігнатоўскі 5 Канстанцін Тышкевіч 6 Яўстафій Тышкевіч
  • 19.
    Усевалад Макаравіч ІГНАТОЎСКІ (1881—1931 гг.)— беларускі грамадскі і палітычны дзеяч, гісторык, першы прэзідэнт Беларускай Акадэміі навук.
  • 20.
    Сваё жыццё У.Ігна- тоўскі прысвяціў дасле- даванню важных па- дзей гісторыі Беларусі. Адзін з яго твораў — «Кароткі нарыс гісто- рыі Беларусі».
  • 21.
    № п/п Прозвішча і імя Гады жыцця Месца нараджэння Дасягненні 1 ЯўхімКарскі 1860— 1931 в. Лаша, Гроднен- шчына Даказаў, што продкамі беларусаў з’яўляюцца ўс- ходнія славяне 2 Янка Купала 1882— 1942. в. Вязынка, Віленшчына Народны паэт Беларусі 3 Якуб Колас 1882— 1956 в. Акінчыцы, Міншчына Народны паэт Беларусі 4 Усевалад Ігнатоўскі 1881— 1931 в. Токары, Брэстчына Даследчык гісторыі 5 Канстанцін Тышкевіч 6 Яўстафій Тышкевіч
  • 22.
    Яўстафій Піевіч ТЫШКЕВІЧ (1814— 1873). Беларускігісторык, ар- хеолаг, краязнавец, адзін з заснавальнікаў беларус- кай навуковай археалогіі. Брат К. П. Тышкевіча. Ганаровы член Пецяр- бургскай і Стакгольм- скай Акадэмій навук, Лонданскага археалагіч- нага інстытута. Засна- вальнік і старшыня Ві- ленскай археалагічнай ка- місіі. Даследаваў накавальны інвентар крывіцкіх кур- ганоў. Аўтар кніг па археалогіі і краязнаўству
  • 23.
    Беларускі гісторык, археолаг, этнограф,адзін з заснаваль- нікаў беларускай навуковай археалогіі. Член Маскоўскага археалагічнага таварыства. На аснове ўласных калекцый з бацькам і братам стварыў Лагойскі музей старажытна- сцей. Адзін з заснавальнікаў Віленскага музея старажыт- насцей, член Віленскай археа- лагічнай камісіі. Даследаваў каля 200 курга- наў, гарадзішчаў і замчышчаў Мінскай губерніі. Стварыў першыя тапаграфічныя пла- ны гарадзішчаў. Аўтар кніг па гісторыі, этнаграфіі і края- знаўству Беларусі.  Канстанцін Піевіч ТЫШКЕВІЧ (1806—1868 гг.).
  • 24.
    Лагойскі палац Тышкевічаў,у якім размяшчаўся музей. Так ён выглядаў у XIX ст.
  • 25.
    Пасля 1917 годаў палацы размяшчаўся і прыту- лак для беспрытульнікаў, і звычайная школа. Ён пра- стаяў да самай Вялікай Айчыннай вайны, падчас якой немцы размясцілі ў ім свой штаб. У ноч на 23 снежня 1942 года партызаны брыгады «Штур- мавая» разграмілі лагойскі варожы гарнізон. А разам з варожым гарнізонам быў разгромлены і палац, так калісьці клапатліва адбудаваны Піем Тышкевічам... Пасля вайны ад палаца заставаліся яшчэ даволі вя- лікія руіны, і напэўна да нашага часу дайшло б куды больш, але мясцовыя жыхары пасля вайны разабралі ўсё на цэглу. Цяпер ад выдатнага палаца, дзе калісьці была са- праўдная скарбніца, засталіся толькі рамантычныя руіны правага крыла.
  • 26.
  • 27.
  • 28.
    № п/п Прозвішча і імя Гады жыцця Месца нараджэння Дасягненні 1 ЯўхімКарскі 1860— 1931 в. Лаша, Гроднен- шчына Даказаў, што продкамі беларусаў з’яўляюцца ўс- ходнія славяне 2 Янка Купала 1882— 1942. в. Вязынка, Віленшчына Народны паэт Беларусі 3 Якуб Колас 1882— 1956 в. Акінчыцы, Міншчына Народны паэт Беларусі 4 Усевалад Ігнатоўскі 1881— 1931 в. Токары, Брэстчына Даследчык гісторыі 5 Канстанцін Тышкевіч 1806— 1868 г. Лагойск, Міншчына Заснавальнік археалогіі 6 Яўстафій Тышкевіч 1814— 1873 г. Лагойск, Міншчына Заснавальнік археалогіі