EBHE - Γενική Συνέλευση 5/2/2016 - Γεώργιος Μανιάτης (Επικεφαλής Κλαδικών Μελετών του ΙΟΒΕ): Σκοπιμότητα και επιδράσεις από την παροχή κινήτρων για την εγκατάσταση ΘΗΣ σε κατοικίες

1. Σκοπιμότητα και επιδράσεις από την παροχή κινήτρων για την
εγκατάσταση θερμικών ηλιακών συστημάτων (ΘΗΣ) σε κατοικίες
Γενική Συνέλευση Ένωσης Βιομηχανιών Ηλιακής Ενέργειας
Παρασκευή 5 Φεβρουαρίου 2016, Ξενοδοχείο Divani Caravel
Γιώργος Μανιάτης, Επικεφαλής Κλαδικών Μελετών ΙΟΒΕ
Αλέξανδρος Μουστάκας, Ερευνητικός Συνεργάτης ΙΟΒΕ
Svetoslav Danchev, Επικεφαλής Μικροοικονομικής Ανάλυσης και Πολιτικής ΙΟΒΕ

2. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Αντικείμενο της μελέτης
Στη μελέτη:
- Εξετάζεται η σκοπιμότητα εφαρμογής κινήτρων για την
εγκατάσταση θερμικών ηλιακών συστημάτων (ΘΗΣ) σε
κατοικίες για την παραγωγή ζεστού νερού χρήσης και
- Εκτιμώνται οι δημοσιονομικές και άλλες οικονομικές
επιδράσεις που προκύπτουν από την εφαρμογή
εναλλακτικών οικονομικών κινήτρων
2Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών

3. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Περιεχόμενα
1. Βασικά στοιχεία κλάδου ΘΗΣ στην Ελλάδα
2. Οφέλη από την ανάπτυξη των ΘΗΣ για την εθνική οικονομία
και το περιβάλλον
3. Σκοπιμότητα κινήτρων για την εγκατάσταση νέων και την
αντικατάσταση παλαιών ΘΗΣ
4. Εκτίμηση οικονομικών επιδράσεων από την εφαρμογή των
κινήτρων
5. Συμπεράσματα
3Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών

4. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 τα ΘΗΣ σε κατοικίες για την
παραγωγή ζεστού νερού χρήσης (ΖΝΧ) έχουν διεισδύσει σημαντικά στην
Ελλάδα…
4Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών
3 GWth
0,0
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
4,0
4,5
1982
1985
1988
1991
1994
1997
2000
2003
2006
2009
2012
Εκ.τ.μ.
Συνολική εγκατεστημένη ισχύς ΘΗΣ
(εκατ. τ.μ.)
Τα τελευταία χρόνια η ζήτηση για ΘΗΣ στην Ελλάδα αφορά κυρίως στην αντικατάσταση παλαιών συστημάτων
Πηγή: ΕΒΗΕ, ESTIF
Κύριοι παράγοντες ζήτησης
• Φορολογικά και άλλα οικονομικά
κίνητρα
• Σχετική τιμή/κόστος ΘΗΣ έναντι
εναλλακτικών μέσων παραγωγής ΖΝΧ
• Διαθέσιμο εισόδημα νοικοκυριών
• Ρυθμός ανανέωσης και επέκτασης του
κτηριακού αποθέματος
• Πολιτικές για διείσδυση ΑΠΕ και
εξοικονόμηση ενέργειας (π.χ.
υποχρέωση ΑΠΕ σε νέα ή
ανακαινιζόμενα κτήρια)

5. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
…καθιστώντας την Ελλάδα μία από τις πιο αναπτυγμένες αγορές για ΘΗΣ
στην Ευρώπη
5Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών
Πηγή: ESTIF (2014)
6
8
9
40
46
52
126
129
146
150
187
238
298
343
443
472
550
699
744
765
903
1.251
1.485
2.265
2.808
3.649
4.178
4.180
16.942
0 2.000 4.000 6.000 8.000 10.000 12.000 14.000 16.000 18.000
Λετονία
Λιθουανία
Εσθονία
Φινλανδία
Λουξεμβούργο
Μάλτα
Βουλγαρία
Ρουμανία
Κροατία
Σλοβακία
Σλοβενία
Ουγγαρία
Ιρλανδία
Σουηδία
Βέλγιο
Τσεχία
Ολλανδία
Κύπρος
Ηνωμένο Βασίλειο
Δανία
Πορτογαλλία
Ελβετία
Πολωνία
Γαλλία
Ισπανία
Ιταλία
Ελλάδα
Αυστρία
Γερμανία
χιλ. τ.μ.
Συνολική επιφάνεια συλλεκτών (χιλ. τ.μ.)
3
3
6
6
7
12
17
24
28
33
34
36
36
39
40
45
60
61
65
85
86
91
123
136
156
207
378
495
807
0 100 200 300 400 500 600 700 800 900
Λιθουανία
Λετονία
Ρουμανία
Εσθονία
Φινλανδία
Ηνωμένο Βασίλειο
Βουλγαρία
Ουγγαρία
Σλοβακία
Ολλανδία
Κροατία
Γαλλία
Σουηδία
Πολωνία
Βέλγιο
Τσεχία
Ισπανία
Ιταλία
Ιρλανδία
Λουξεμβούργο
Πορτογαλλία
Σλοβενία
Μάλτα
Δανία
Ελβετία
Γερμανία
Ελλάδα
Αυστρία
Κύπρος
τ.μ. ανά 1000 κατοίκους
Επιφάνεια συλλεκτών (σε τ.μ.) ανά 1000 κατοίκους

6. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Τα ΘΗΣ αποτελούν στην Ελλάδα το 2ο πιο διαδεδομένο τρόπο για την
παραγωγή ΖΝΧ στον οικιακό τομέα, μετά τον ηλεκτρισμό
6Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών
Η διείσδυση των ΘΗΣ φαίνεται ότι είναι ανάλογη με το βαθμό ηλιοφάνειας στις περιφέρειες της χώρας, αλλά εξαρτάται
και από άλλους παράγοντες – Περιθώρια σημαντικής περαιτέρω ανάπτυξης
8,0%
15,3%
19,1%
20,8%
27,2%
27,5%
30,8%
31,3%
33,3%
37,8%
40,9%
48,2%
60,5%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70%
ΙΟΝΙΟΙ ΝΗΣΟΙ
ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
ΘΕΣΣΑΛΙΑ
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ
ΗΠΕΙΡΟΣ
ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ
ΑΝ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ
ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ
ΑΤΤΙΚΗ
ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
ΝΟΤΙΟ ΑΙΓΑΙΟ
ΚΡΗΤΗ
Διείσδυση ΘΗΣ ανά περιφέρεια (2011)
0%
1%
2%
4%
10%
33%
50%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60%
Καμία πηγή
Βιομάζα
Άλλη
Φυσικό αέριο
Πετρέλαιο
Ηλιακή ενέργεια
Ηλεκτρισμός
Χρήση ενέργειας για ζεστό νερό (2011)
Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ – Απογραφή 2011

7. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Η ελληνική βιομηχανία κατασκευής ΘΗΣ παρουσιάζει αξιοσημείωτη
παραγωγική δραστηριότητα και εξωστρέφεια
7Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών
Πηγή: ΕΒΗΕ
26%
28%
36%
46%
49%
51%
49%
51% 51%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
Βαθμός εξωστρέφειας
221 240
283 298
206 214 230 243 227
77
93
159
250
195
222
225
255
235
298
333
442
548
401
436
455
498
462
0
100
200
300
400
500
600
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
χιλιάδες
Συνολικές πωλήσεις ΘΗΣ (τμ)
Εξαγωγές (τ.μ.) Series3

8. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Η συνεισφορά του κλάδου θερμικών ηλιακών συστημάτων στην ελληνική
οικονομία είναι ευρύτερη
8Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών
170
62
232
0
50
100
150
200
250
Παραγωγή
και Χ/Ε
Λ/Ε,
Εγκατάσταση
και
Συντήρηση
Συνολική
€εκατ.
Επίδραση στо АЕП
Πηγή: Ανάλυση ΙΟΒΕ
2.823
1.493
4.316
0
500
1.000
1.500
2.000
2.500
3.000
3.500
4.000
4.500
5.000
Παραγωγή
και Χ/Ε
Λ/Ε,
Εγκατάσταση
και
Συντήρηση
Συνολική
Θέσειςεργασίαςπλήρουςαπασχόλησης
Επίδραση στην Απασχόληση
 Αύξηση της αξίας παραγωγής κατά 1 ευρώ οδηγεί σε αύξηση του ΑΕΠ κατά 2 ευρώ
 Κάθε θέση εργασίας στον κλάδο στηρίζει άλλες δύο θέσεις εργασίας στην οικονομία

9. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Η υποκατάσταση ηλεκτρικής ενέργειας διαμέσου των ΘΗΣ έχει πρόσθετα
οφέλη στην οικονομία…
9Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών
Πηγή: Ανάλυση ΙΟΒΕ
Άλλα οφέλη στην οικονομία
 Ουσιαστική εξοικονόμηση ενέργειας και οικονομικό όφελος για τους καταναλωτές (3-5 έτη περίοδος αποπληρωμής)
 Αποφυγή πληρωμών ισχύος στην ηλεκτροπαραγωγή (ΑΔΙ)
 Μείωση του κόστους ενέργειας στα μη διασυνδεδεμένα νησιά (ΥΚΩ)
165
87
0
20
40
60
80
100
120
140
160
180
Υποκατάσταση ΦΑ και
πετρελαίου
Υποκατάσταση μίγματος
θερμικής ηλεκτροπαραγωγής
2013
Εκατ.€
Ετήσια εξοικονόμηση εισαγωγών καυσίμων
(2013)
2.254 €
1.124 €
0 €
500 €
1.000 €
1.500 €
2.000 €
2.500 €
Υποκατάσταση ΦΑ και
πετρελαίου
Υποκατάσταση μίγματος
θερμικής ηλεκτροπαραγωγής
2013
Σωρευτικό όφελος από την υποκατάσταση εισαγόμενων
καυσίμων - Απόθεμα ΘΗΣ 2013 & διάρκεια λειτουργίας
20 έτη (εκ. ευρώ)

10. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
…και στο περιβάλλον
10Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών
Πηγή: Ανάλυση ΙΟΒΕ
8
16
34
67
-
10
20
30
40
50
60
70
80
Υποκατάσταση ΦΑ και
πετρελαίου
Υποκατάσταση μίγματος
θερμικής
ηλεκτροπαραγωγής 2013
εκατ.ευρώ
Εξοικονόμηση λόγω μείωσης εκπομπών CO2
Αξία δικαιωμάτων εκπομπών
CO2 @7€/tCO2
Αξία δικαιωμάτων εκπομπών
CO2 @30€/tCO2
19
66
-
10
20
30
40
50
60
70
Υποκατάσταση ΦΑ και
πετρελαίου
Υποκατάσταση μίγματος
θερμικής
ηλεκτροπαραγωγής 2013
εκατ.ευρώ
Περιορισμός εξωτερικού κόστους (2013)

11. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Τα ΘΗΣ συνεισφέρουν ουσιαστικά στην αύξηση της κατανάλωσης
ενέργειας από ΑΠΕ…
11
Πηγή: Eurostat
Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών
0
20
40
60
80
100
120
140
160
180
200
1990
1992
1994
1996
1998
2000
2002
2004
2006
2008
2010
2012
ktoe
Θερμική ηλιακή ενέργεια
16,1%
7,9%
0%
2%
4%
6%
8%
10%
12%
14%
16%
18%
20%
1990
1992
1994
1996
1998
2000
2002
2004
2006
2008
2010
2012
Μερίδια ΑΠΕ
ΘΗΣ / Σύνολο ΑΠΕ Θ-Ψ ΘΗΣ / ΑΠΕ

12. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
…ωστόσο, η συνεισφορά στην επίτευξη των στόχων απαιτεί επιτάχυνση της
διείσδυσης των ΘΗΣ στον οικιακό και στους λοιπούς τομείς
12
Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών ΕρευνώνΠηγή: IOBE
0,0
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
1990
1993
1996
1999
2002
2005
2008
2011
2014
2017
2020
Εκατ.
Απόθεμα ΘΗΣ ανά σενάριο
Απόθεμα - Σενάριο Α Απόθεμα - Σενάριο Β
 Το απόθεμα ΘΗΣ πρέπει να αυξηθεί μέχρι το 2020 από 34% έως 60% vs 2013
 Η εγχώρια αγορά πρέπει σε ετήσια βάση μέχρι το 2020 να αυξηθεί από 50% έως 172% vs 2013
0
50
100
150
200
250
300
1990
1993
1996
1999
2002
2005
2008
2011
2014
2017
2020
χιλιάδες
Ετήσια προσθήκη ΘΗΣ ανά σενάριο
Πρόσθετα ΘΗΣ (τμχ) - Σενάριο A
Πρόσθετα ΘΗΣ (τμχ) - Σενάριο B
Πρόσθετα ΘΗΣ (τμχ) - Επίπεδο 2013
Σημ.: Για τον υπολογισμό της αναγκαίας/επιθυμητής ποσότητας ενέργειας από ΘΗΣ στο Σενάριο Α υποθέτουμε κατανάλωση ενέργειας σύμφωνα με τις μακροχρόνιες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
(EU Energy, Transport and GHG emissions trends to 2050 – Reference Scenario 2013) για την Ελλάδα και ποσοστό ΘΗΣ στην τελική κατανάλωση ίσο με το μέσο όρο της περιόδου 2007-2013 (15,7%). Στο
Σενάριο Β το ποσοστό ΘΗΣ στην τελική κατανάλωση τίθεται ίσο με το ποσοστό που προβλέπεται στο ΕΣΔ για τις ΑΠΕ με υψηλή ενεργειακή αποδοτικότητα (18,9%).

13. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
65 68 74 79 93
74 72
117 125
134
143
153
164 175
0
50
100
150
200
250
300
2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
αριθμόςσυστημάτων(τμχ)
χιλιάδες
Αναγκαίος αριθμός ΘΗΣ - Σενάριο Β
Αποσυρόμενα (ESTIF) Σενάριο Β (μερίδιο σύμφωνα με ΕΣΔ (ΕΑ))
65 68 74 79 93
74 72
71 74
77 80
84
87 91
0
50
100
150
200
250
300
2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
αριθμόςσυστημάτων(τμχ)
χιλιάδες
Αναγκαίος αριθμός νέων ΘΗΣ - Σενάριο Α
Αποσυρόμενα (ESTIF) Σενάριο A (ΜΟ μεριδίου 2007-2013)
Η υφιστάμενη ζήτηση επαρκεί για την αντικατάσταση των αποσυρόμενων,
αλλά όχι για την αναγκαία αύξηση της ενέργειας από ΘΗΣ και στα 2
σενάρια
13Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών
Ανάγκη για την εξασφάλιση της αύξησης του ρυθμού διείσδυσης των ΘΗΣ σύμφωνα με τους εθνικούς στόχους
 Το Εθνικό Σχέδιο για τις ΑΠΕ προέβλεπε επίτευξη στόχων για Θ-Ψ μέσω ανάπτυξης των ΘΗΣ, σταθεροποίησης μεριδίου βιομάζας
και διείσδυσης αντλιών θερμότητας
 Οι υποχρεώσεις εγκατάστασης σε νέα κτήρια, η στήριξη μέσω του προγράμματος «Εξοικονομώ Κατ’ οίκον» και οικονομικά κίνητρα
(φοροαπαλλαγές) ήταν τα βασικά εργαλεία για την αύξηση της διείσδυσης των ΘΗΣ.
 Η κατασκευή νέων κτηρίων έχει συρρικνωθεί, το Εξοικονομώ Κατ΄Οίκον δεν λειτουργεί, ενώ το φορολογικό κίνητρο καταργήθηκε το
2013.
Πηγή: IOBE

14. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Εξετάσαμε 3 σενάρια κινήτρων για την αντιμετώπιση των αναγκών
αύξησης της διείσδυσης των ΘΗΣ
14
Σενάριο Α: Έκπτωση
φόρου για ποσοστό της
δαπάνης αγοράς οικιακού
ΘΗΣ στο σύνολο των νέων
ΣΗΘ
Σενάριο Β: Έκπτωση
φόρου για ποσοστό της
δαπάνης αγοράς οικιακού
ΘΗΣ μόνο σε κατοικίες που
δεν έχουν ΘΗΣ
Μείωση του συντελεστή
ΦΠΑ για την αγορά ΘΗΣ
Η επιλογή της άμεσης έκπτωσης/επιστροφής φόρου ως ποσοστό της συνολικής δαπάνης αγοράς ΘΗΣ έναντι
της εναλλακτικής αφαίρεσης ποσοστού (π.χ. 75%) της δαπάνης από το φορολογητέο εισόδημα συνεπάγεται
προοδευτικότητα της ενίσχυσης
Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών

15. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Η στοχευμένη παροχή κινήτρων περιορίζει το δημοσιονομικό κόστος και
επιδρά θετικά στην αγορά
15Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών
Έκπτωση φόρου 30% / Ενδιάμεση αντίδραση ζήτησης
Α B1 B2 B3 Γ
Νέα ΘΗΣ (αριθμός συστημάτων) 27.000 40.500 27.000 13.500 7.361
Αξία Παραγωγής (εκ. €) 21 31 21 10 6
ΑΕΠ (εκ. €) 41 61 41 20 11
Απασχόληση (θέσεις εργασίας) 758 1,136 758 379 207
Δημοσιονομικό αποτέλεσμα (εκ. €) -15 6 4 2 1
Έκπτωση φόρου 50% / Μεγάλη αντίδραση ζήτησης
Α B1 B2 B3 Γ
Νέα ΘΗΣ (αριθμός συστημάτων) 67.500 67.500 45.000 22.500 11.041
Αξία Παραγωγής (εκ. €) 52 52 35 17 9
ΑΕΠ (εκ. €) 102 102 68 34 17
Απασχόληση (θέσεις εργασίας) 1,894 1,894 1,263 631 310
Δημοσιονομικό αποτέλεσμα (εκ. €) -34 -3 -2 -1 3
Σημ.: Α - Έκπτωση φόρου εισοδήματος χωρίς στόχευση.
B1 - Έκπτωση φόρου εισοδήματος + Μεγάλη αποτελεσματικότητα στόχευσης.
Β2 - Έκπτωση φόρου εισοδήματος + Ενδιάμεση αποτελεσματικότητα στόχευσης.
B3 - Έκπτωση φόρου εισοδήματος + Μικρή αποτελεσματικότητα στόχευσης.
Γ - Μείωση ΦΠΑ.

16. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Τελικές παρατηρήσεις Ι
• Οικονομικά και περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα των ΘΗΣ =>
Επωφελής η ανάπτυξή τους
• Σκόπιμη η εφαρμογή κινήτρων
– Εθνικοί στόχοι ΑΠΕ
– Επίπεδο ζήτησης (επαρκεί για την αντικατάσταση παλαιών συστημάτων)
– Περιθώρια αύξησης διείσδυσης στον οικιακό τομέα
– Δυσμενείς οικονομικές συνθήκες
– Δυσλειτουργίες αγοράς
• Αναπτυξιακό μέτρο: Αύξηση ΑΕΠ και θέσεων εργασίας
• Δημοσιονομικό κόστος: Μπορεί να ελεγχθεί με προσεκτικό
σχεδιασμό
16Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών

17. ΣκοπιμότητακαιεπιδράσειςαπότηνπαροχήκινήτρωνγιατηνεγκατάστασηΘΗΣσεκατοικίες
Τελικές παρατηρήσεις ΙΙ
• Απλές διαδικασίες απόδοσης οφέλους
• Επαρκές επίπεδο κινήτρων
• Σταθερότητα πλαισίου κινήτρων και μακροχρόνιος ορίζοντας εφαρμογής
– Ενθάρρυνση βιομηχανικών επενδύσεων και R&D
• Κριτήρια ποιότητας και αποδοτικότητας εξοπλισμού
• Στήριξη και άλλων εφαρμογών ΘΗΣ
• Πληροφόρηση και περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση νοικοκυριών
• Στήριξη εξαγωγικών επιχειρήσεων (διεθνείς εκθέσεις, επιστροφή ΦΠΑ, ασφάλιση
εξαγωγικών πιστώσεων)
• Συνεργασία επιχειρηματικών και ερευνητικών φορέων για την ανάπτυξη
πιλοτικών εφαρμογών ηλιακής ενέργειας
17Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών

18. Σας ευχαριστώ
maniatis@iobe.gr
18Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών