ККііллььккііссттьь ввііддххооддіівв ппооччааллаа 
ззррооссттааттии ррааззоомм зз ррооззввииттккоомм 
ппррооммииссллооввооїї ццииввііллііззааццііїї,, 
ооссооббллииввоо ппррооттяяггоомм ооссттааннннііхх 220000 
ррооккіівв..
 ППррииббллииззнноо ддоо ссееррееддииннии 
ХХ сстт.. ввееллииккаа ччаассттииннаа 
ллююддссттвваа ннее ззннааллаа ннее 
ттііллььккии ппррооббллееммии ввііддххооддіівв,, 
аа йй ссааммооггоо ссллоовваа ттааккооггоо 
ннее ввжжииввааллоо.. 
УУ ттіі ччаассии ххааррччооввіі рреешшттккии 
ммааййжжее ппооввннііссттюю ппооїїддааллаа 
ххууддооббаа,, аа щщоо ззааллиишшииллооссяя 
-- ввооззииллии ззаа ооккооллиицціі,, ддее 
ввоонноо ууссппіішшнноо 
ррооззккллааддааллооссяя ппіідд 
ддоощщааммии іі ппооггллииннааллииссяя 
ззееммллееюю.. ААллее вв ммііссттаахх уужжее 
ннааппррииккііннцціі ХХ сстт.. ввііддххооддии 
ссттааллии ссттввооррююввааттии 
ннееззррууччннооссттіі..
 ООддннаакк ббрраакк рреессууррссіівв 
ссппооннууккаавв ппііддппррииєєммцціівв 
ммииннууллооггоо ууттииллііззууввааттии 
ммааййжжее ввссюю ппррииррооддннуу 
ввттооррииннннуу ссииррооввииннуу.. 
ППееррввииннннооюю ллааннккооюю 
ууттииллііззааццііййннооїї ссииссттееммии 
ббуувв ррооззввииннеенниийй 
ііннссттииттуутт ллааххммііттннииккіівв.. ЗЗаа 
ннееввееллииккуу ппллааттуу ввооннии 
ззббииррааллии ввіідд ннаассееллеенннняя 
ппааппіірр,, ссккллоо,, бблляяшшааннуу ттаа 
ддеерреевв’’яяннуу ттаарруу,, 
ггааннччіірр’’яя,, ззааллиишшааююччии 
ссммііттннииккаамм ллиишшее 
ссппррааввжжнніійй ннееппооттрріібб.. 
ООссттааннннььооггоо жж ссттааввааллоо 
ддееддаалліі ббііллььшшее,, щщоо 
ппооттррееббууввааллоо 
ммаассшшттааббнниихх ззааххооддіівв 
щщоо ддоо ууссууннеенннняя 
ппррооббллееммии……
Час розкладу ррееччооввиинн уу ссееррееддооввиищщіі 
РРееччооввииннии ЧЧаасс ррооззккллааддуу уу 
ннааззееммннооммуу ссееррееддооввиищщіі 
ППааппіірр 33 ттиижжнніі ((22--44 ттиижжнніі)) 
ББааннаанноовваа 
шшккііррккаа 
44 ттиижжнніі ((33--55 ттиижжнніівв)) 
ТТккааннииннии 
((ннааттууррааллььнніі)) 
33 ммііссяяцціі ((11--55 ттиижжнніівв)) 
ЦЦииггааррккооввиийй 
ннееддооппааллоокк 
33 ррооккии ((22--55 ррооккіівв )) 
ККооннссееррввнніі 
бблляяшшааннккии 
330000 ррооккіівв(( 220000--440000 ррооккіівв)) 
ППллаассттиикк 440000 ррооккіівв 
ССккллоо ППооннаадд 11 ммллнн ррооккіівв 
РРееччооввииннии ЧЧаасс ррооззппааддуу уу ввооддннооммуу 
ссееррееддооввиищщіі 
ССккллоо 11000000 ррооккіівв 
ццииггааррккооввиийй 
ннееддооппааллоокк 
55 ррооккіівв 
ППооллііееттииллеенн 
ооввіі мміішшккии 
1100--2200 ррооккіівв 
ННееййллооннооввіі 
ввииррооббии 
3300--4400 ррооккіівв 
ККооннссееррввнніі 
бблляяшшааннккии 
330000 ррооккіівв 
ППооллііссттиирроолл 11000000 ррооккіівв 
 ЗЗ ррооззввииттккоомм ннааууккии іі ттееххннііккии,, аа ттааккоожж ззіі ззббііллььшшеенннняямм ннаассееллеенннняя ннаа ЗЗееммлліі,, 
ллююддссттввуу ссттааллоо ббррааккууввааттии ммааттееррііаалліівв іі ррееччооввиинн,, ввииггооттооввллеенниихх зз 
ннааттууррааллььннооїї ссииррооввииннии.. ТТооммуу ддоо ссппррааввии ввззяяллаассьь ххііммііяя.. ТТооббттоо ххііммііккии ппооччааллии 
ссттввооррююввааттии ссииннттееттииччнніі ррееччооввииннии.. АА ооссккііллььккии ттааккиихх ррееччооввиинн уу ппррииррооддіі 
ннееммааєє,, ттоо ннаассллііддккоомм ппррооммииссллооввооггоо ррооззввииттккуу єє ссттввоорреенннняя ппооллііггоонніівв ддлляя 
ззааххооррооннеенннняя ввііддххооддіівв.. ННааппррииккллаадд,, ппллаассттииккооввіі ррееччіі ммоожжууттьь ллеежжааттии вв ЗЗееммлліі 
550000 ррооккіівв!! 
 ЩЩооррооккуу ккоожжнниийй ммеешшккааннееццьь УУккррааїїннии ввииккииддааєє ббллииззььккоо 225500 ккгг ввііддххооддіівв..
 ООссттааннннііммии ррооккааммии 
ссттррііммккоо ззррооссттааєє ііннттеерреесс 
ггррооммааддссььккооссттіі ддоо 
ппррооббллееммии ззммііннии ввммііссттуу вв 
ааттммооссффеерріі ддввооооккииссуу 
ККааррббооннуу ттаа ооззооннуу.. 
УУ 11995588 ррооцціі ввччеенніі 
ррооззппооччааллии 
ссппооссттеерреежжеенннняя ззаа 
ддввооооккииссоомм ККааррббооннуу.. ЗЗаа 
ччаасс,, щщоо ммииннуувв,, ууддааллооссяя 
ввссттааннооввииттии,, щщоо ккііллььккііссттьь 
ввууггллееккииссллооггоо ггааззуу 
ззммііннююєєттььссяя ввіідд ссееззооннуу ддоо 
ссееззооннуу йй ммааєє ттееннддееннццііюю 
ддоо ззббііллььшшеенннняя..
 ЗЗаа ррааххуунноокк ввууггллееккииссллооггоо ггааззуу 
ссттввооррююєєттььссяя ммааййжжее 5500%% ппааррннииккооввооггоо 
ееффееккттуу,, ббеезз яяккооггоо ттееммппееррааттуурраа ппооввііттрряя ннаа 
ззееммнніійй ппооввееррххнніі ззннииззииллаассяя бб ннаа 3300 –– 3355˚СС.. 
ППррооббллееммаа ззммііннии ккллііммааттуу ввиияяввииллаассьь ддуужжее 
ссккллааддннооюю йй ннее ззннааххооддииттьь ввиирріішшеенннняя.. 
ППоорряядд ззіі ззббііллььшшеенннняямм ккооннццееннттррааццііїї 
ввууггллееккииссллооггоо ггааззуу вваажжллииввуу рроолльь 
ввііддііггррааююттьь ззммііннии ооззооннооссффееррии,, ппоовв’’яяззаанніі зз 
ееввооллююцціієєюю ггееооммааггннііттннооггоо ппоолляя.. РРооззррооббккаа 
ттаа ппееррееввііррккаа ннооввиихх ггііппооттеезз єє ннееооббххііддннооюю 
ууммооввооюю ппііззннаанннняя ззааккооннооммііррннооссттеейй 
ззааггааллььннооїї ццииррккуулляяццііїї ааттммооссффееррии ттаа іінншшиихх 
ггееооффііззииччнниихх ппррооццеессіівв,, щщоо ввппллииввааююттьь ннаа 
ббііооссффеерруу..
 У перше ддууммккуу ппрроо ннееббееззппееккуу 
ррууййннуувваанннняя ооззооннооввооггоо шшаарруу 
ббууллоо ввииссллооввллеенноо ннааппррииккііннцціі 
6600-- хх рррр.. ХХХХ сстт.. ТТооддіі 
вввваажжааллооссяя,, щщоо ооссннооввннуу 
ннееббееззппееккуу ддлляя ааттммооссффееррннооггоо 
ооззооннуу яяввлляяююттььссяя ввииккииддии 
ввооддяяннооїї ппааррии ттаа ооккссииддіівв 
ННііттррооггееннуу зз ддввииггуунніівв 
ннааддззввууккооввиихх ттррааннссппооррттнниихх 
ллііттааккіівв іі ррааккеетт.. 
ООддннаакк ттааккее ннааввааннттаажжеенннняя 
ннаавврряядд ссттааннооввииттьь ссееррййооззннуу 
ззааггррооззуу.. ВВииккииддии ооккссииддіівв 
ННііттррооггееннуу зз ппооввееррххнніі ЗЗееммлліі вв 
ррееззууллььттааттіі ссппааллюювваанннняя 
ввииккооппннооггоо ппааллиивваа ттаа ммаассооввооггоо 
ввииррооббннииццттвваа йй ззаассттооссуувваанннняя 
ннііттррааттнниихх ддооббрриивв ттааккоожж 
яяввлляяююттьь ссооббооюю ппееввннуу ддлляя 
ооззооннооввооггоо шшаарруу,, ааллее ооккссииддии 
ННііттррооггееннуу ннеессттііййккіі йй ллееггккоо 
ррууййннууююттььссяя вв нниижжннііхх шшаарраахх 
ааттммооссффееррии ..
 У 1974 році ссееррййооззннооюю ссттааллаа 
ппррооббллееммаа ррууййннуувваанннняя 
ооззооннооввооггоо шшаарруу 
ххллооррффллууооррввууггллееццяяммии ((ХХФФВВ)).. 
ВВооннии ввжжее ппооннаадд 6600 ррооккіівв 
ввииккооррииссттооввууююттььссяя яякк 
ххооллооддааггееннттии вв ххооллооддииллььннииккаахх 
іі ккооннддииццііооннеерраахх,, ддлляя 
ааееррооззооллььнниихх ссуумміішшеейй,, яякк 
ооччиищщууввааччіі ддлляя ееллееккттрроонннниихх 
ппррииллааддіівв іі ппіідд ччаасс ххііммччииссттккии 
ооддяяггуу.. ККооллииссьь їїхх уувваажжааллии 
ііддееааллььннииммии ррееччооввииннааммии,, 
ооссккііллььккии ввооннии ддуужжее ссттааббііллььнніі йй 
ннееааккттииввнніі,, аа ооттжжее,, ннее ттооккссииччнніі.. 
ЯЯкк ццее ннее ппааррааддооккссааллььнноо,, ааллее 
ссааммее ііннееррттннііссттьь цциихх ссппооллуукк 
ррооббииттьь їїхх ннееббееззппееччннииммии ддлляя 
ааттммооссффееррннооггоо шшаарруу.. 
ХХФФВВ ннее ррооззппааддааєєттььссяя вв 
ттррооппооссффеерріі,, аа ппооттрраапплляяююттьь ддоо 
ссттррааттооссффееррии..
ДДяяккууюю ззаа 
ууввааггуу
ДДяяккууюю ззаа 
ууввааггуу

хімія та екологія

  • 1.
    ККііллььккііссттьь ввііддххооддіівв ппооччааллаа ззррооссттааттии ррааззоомм зз ррооззввииттккоомм ппррооммииссллооввооїї ццииввііллііззааццііїї,, ооссооббллииввоо ппррооттяяггоомм ооссттааннннііхх 220000 ррооккіівв..
  • 2.
     ППррииббллииззнноо ддооссееррееддииннии ХХ сстт.. ввееллииккаа ччаассттииннаа ллююддссттвваа ннее ззннааллаа ннее ттііллььккии ппррооббллееммии ввііддххооддіівв,, аа йй ссааммооггоо ссллоовваа ттааккооггоо ннее ввжжииввааллоо.. УУ ттіі ччаассии ххааррччооввіі рреешшттккии ммааййжжее ппооввннііссттюю ппооїїддааллаа ххууддооббаа,, аа щщоо ззааллиишшииллооссяя -- ввооззииллии ззаа ооккооллиицціі,, ддее ввоонноо ууссппіішшнноо ррооззккллааддааллооссяя ппіідд ддоощщааммии іі ппооггллииннааллииссяя ззееммллееюю.. ААллее вв ммііссттаахх уужжее ннааппррииккііннцціі ХХ сстт.. ввііддххооддии ссттааллии ссттввооррююввааттии ннееззррууччннооссттіі..
  • 3.
     ООддннаакк ббррааккрреессууррссіівв ссппооннууккаавв ппііддппррииєєммцціівв ммииннууллооггоо ууттииллііззууввааттии ммааййжжее ввссюю ппррииррооддннуу ввттооррииннннуу ссииррооввииннуу.. ППееррввииннннооюю ллааннккооюю ууттииллііззааццііййннооїї ссииссттееммии ббуувв ррооззввииннеенниийй ііннссттииттуутт ллааххммііттннииккіівв.. ЗЗаа ннееввееллииккуу ппллааттуу ввооннии ззббииррааллии ввіідд ннаассееллеенннняя ппааппіірр,, ссккллоо,, бблляяшшааннуу ттаа ддеерреевв’’яяннуу ттаарруу,, ггааннччіірр’’яя,, ззааллиишшааююччии ссммііттннииккаамм ллиишшее ссппррааввжжнніійй ннееппооттрріібб.. ООссттааннннььооггоо жж ссттааввааллоо ддееддаалліі ббііллььшшее,, щщоо ппооттррееббууввааллоо ммаассшшттааббнниихх ззааххооддіівв щщоо ддоо ууссууннеенннняя ппррооббллееммии……
  • 4.
    Час розкладу ррееччооввииннуу ссееррееддооввиищщіі РРееччооввииннии ЧЧаасс ррооззккллааддуу уу ннааззееммннооммуу ссееррееддооввиищщіі ППааппіірр 33 ттиижжнніі ((22--44 ттиижжнніі)) ББааннаанноовваа шшккііррккаа 44 ттиижжнніі ((33--55 ттиижжнніівв)) ТТккааннииннии ((ннааттууррааллььнніі)) 33 ммііссяяцціі ((11--55 ттиижжнніівв)) ЦЦииггааррккооввиийй ннееддооппааллоокк 33 ррооккии ((22--55 ррооккіівв )) ККооннссееррввнніі бблляяшшааннккии 330000 ррооккіівв(( 220000--440000 ррооккіівв)) ППллаассттиикк 440000 ррооккіівв ССккллоо ППооннаадд 11 ммллнн ррооккіівв РРееччооввииннии ЧЧаасс ррооззппааддуу уу ввооддннооммуу ссееррееддооввиищщіі ССккллоо 11000000 ррооккіівв ццииггааррккооввиийй ннееддооппааллоокк 55 ррооккіівв ППооллііееттииллеенн ооввіі мміішшккии 1100--2200 ррооккіівв ННееййллооннооввіі ввииррооббии 3300--4400 ррооккіівв ККооннссееррввнніі бблляяшшааннккии 330000 ррооккіівв ППооллііссттиирроолл 11000000 ррооккіівв  ЗЗ ррооззввииттккоомм ннааууккии іі ттееххннііккии,, аа ттааккоожж ззіі ззббііллььшшеенннняямм ннаассееллеенннняя ннаа ЗЗееммлліі,, ллююддссттввуу ссттааллоо ббррааккууввааттии ммааттееррііаалліівв іі ррееччооввиинн,, ввииггооттооввллеенниихх зз ннааттууррааллььннооїї ссииррооввииннии.. ТТооммуу ддоо ссппррааввии ввззяяллаассьь ххііммііяя.. ТТооббттоо ххііммііккии ппооччааллии ссттввооррююввааттии ссииннттееттииччнніі ррееччооввииннии.. АА ооссккііллььккии ттааккиихх ррееччооввиинн уу ппррииррооддіі ннееммааєє,, ттоо ннаассллііддккоомм ппррооммииссллооввооггоо ррооззввииттккуу єє ссттввоорреенннняя ппооллііггоонніівв ддлляя ззааххооррооннеенннняя ввііддххооддіівв.. ННааппррииккллаадд,, ппллаассттииккооввіі ррееччіі ммоожжууттьь ллеежжааттии вв ЗЗееммлліі 550000 ррооккіівв!!  ЩЩооррооккуу ккоожжнниийй ммеешшккааннееццьь УУккррааїїннии ввииккииддааєє ббллииззььккоо 225500 ккгг ввііддххооддіівв..
  • 5.
     ООссттааннннііммии ррооккааммии ссттррііммккоо ззррооссттааєє ііннттеерреесс ггррооммааддссььккооссттіі ддоо ппррооббллееммии ззммііннии ввммііссттуу вв ааттммооссффеерріі ддввооооккииссуу ККааррббооннуу ттаа ооззооннуу.. УУ 11995588 ррооцціі ввччеенніі ррооззппооччааллии ссппооссттеерреежжеенннняя ззаа ддввооооккииссоомм ККааррббооннуу.. ЗЗаа ччаасс,, щщоо ммииннуувв,, ууддааллооссяя ввссттааннооввииттии,, щщоо ккііллььккііссттьь ввууггллееккииссллооггоо ггааззуу ззммііннююєєттььссяя ввіідд ссееззооннуу ддоо ссееззооннуу йй ммааєє ттееннддееннццііюю ддоо ззббііллььшшеенннняя..
  • 6.
     ЗЗаа ррааххууннооккввууггллееккииссллооггоо ггааззуу ссттввооррююєєттььссяя ммааййжжее 5500%% ппааррннииккооввооггоо ееффееккттуу,, ббеезз яяккооггоо ттееммппееррааттуурраа ппооввііттрряя ннаа ззееммнніійй ппооввееррххнніі ззннииззииллаассяя бб ннаа 3300 –– 3355˚СС.. ППррооббллееммаа ззммііннии ккллііммааттуу ввиияяввииллаассьь ддуужжее ссккллааддннооюю йй ннее ззннааххооддииттьь ввиирріішшеенннняя.. ППоорряядд ззіі ззббііллььшшеенннняямм ккооннццееннттррааццііїї ввууггллееккииссллооггоо ггааззуу вваажжллииввуу рроолльь ввііддііггррааююттьь ззммііннии ооззооннооссффееррии,, ппоовв’’яяззаанніі зз ееввооллююцціієєюю ггееооммааггннііттннооггоо ппоолляя.. РРооззррооббккаа ттаа ппееррееввііррккаа ннооввиихх ггііппооттеезз єє ннееооббххііддннооюю ууммооввооюю ппііззннаанннняя ззааккооннооммііррннооссттеейй ззааггааллььннооїї ццииррккуулляяццііїї ааттммооссффееррии ттаа іінншшиихх ггееооффііззииччнниихх ппррооццеессіівв,, щщоо ввппллииввааююттьь ннаа ббііооссффеерруу..
  • 7.
     У першеддууммккуу ппрроо ннееббееззппееккуу ррууййннуувваанннняя ооззооннооввооггоо шшаарруу ббууллоо ввииссллооввллеенноо ннааппррииккііннцціі 6600-- хх рррр.. ХХХХ сстт.. ТТооддіі вввваажжааллооссяя,, щщоо ооссннооввннуу ннееббееззппееккуу ддлляя ааттммооссффееррннооггоо ооззооннуу яяввлляяююттььссяя ввииккииддии ввооддяяннооїї ппааррии ттаа ооккссииддіівв ННііттррооггееннуу зз ддввииггуунніівв ннааддззввууккооввиихх ттррааннссппооррттнниихх ллііттааккіівв іі ррааккеетт.. ООддннаакк ттааккее ннааввааннттаажжеенннняя ннаавврряядд ссттааннооввииттьь ссееррййооззннуу ззааггррооззуу.. ВВииккииддии ооккссииддіівв ННііттррооггееннуу зз ппооввееррххнніі ЗЗееммлліі вв ррееззууллььттааттіі ссппааллюювваанннняя ввииккооппннооггоо ппааллиивваа ттаа ммаассооввооггоо ввииррооббннииццттвваа йй ззаассттооссуувваанннняя ннііттррааттнниихх ддооббрриивв ттааккоожж яяввлляяююттьь ссооббооюю ппееввннуу ддлляя ооззооннооввооггоо шшаарруу,, ааллее ооккссииддии ННііттррооггееннуу ннеессттііййккіі йй ллееггккоо ррууййннууююттььссяя вв нниижжннііхх шшаарраахх ааттммооссффееррии ..
  • 8.
     У 1974році ссееррййооззннооюю ссттааллаа ппррооббллееммаа ррууййннуувваанннняя ооззооннооввооггоо шшаарруу ххллооррффллууооррввууггллееццяяммии ((ХХФФВВ)).. ВВооннии ввжжее ппооннаадд 6600 ррооккіівв ввииккооррииссттооввууююттььссяя яякк ххооллооддааггееннттии вв ххооллооддииллььннииккаахх іі ккооннддииццііооннеерраахх,, ддлляя ааееррооззооллььнниихх ссуумміішшеейй,, яякк ооччиищщууввааччіі ддлляя ееллееккттрроонннниихх ппррииллааддіівв іі ппіідд ччаасс ххііммччииссттккии ооддяяггуу.. ККооллииссьь їїхх уувваажжааллии ііддееааллььннииммии ррееччооввииннааммии,, ооссккііллььккии ввооннии ддуужжее ссттааббііллььнніі йй ннееааккттииввнніі,, аа ооттжжее,, ннее ттооккссииччнніі.. ЯЯкк ццее ннее ппааррааддооккссааллььнноо,, ааллее ссааммее ііннееррттннііссттьь цциихх ссппооллуукк ррооббииттьь їїхх ннееббееззппееччннииммии ддлляя ааттммооссффееррннооггоо шшаарруу.. ХХФФВВ ннее ррооззппааддааєєттььссяя вв ттррооппооссффеерріі,, аа ппооттрраапплляяююттьь ддоо ссттррааттооссффееррии..
  • 9.
  • 10.