Insects and food security in the world

1. 1
‫امنیت‬ ‫خواړیز‬ ‫او‬ ‫حشرات‬
Insects and food security
‫خالد‬ ‫نعیم‬ ‫محمد‬ ‫سید‬ :‫لیکنه‬–۰۳‫جون‬۳۳۰۰
‫افغانستان‬ ،‫کابل‬
‫یا‬ ‫کلمی‬ ‫التینی‬ ‫یوی‬ ‫د‬ ‫حشره‬insectum‫شوی‬ ‫اخستل‬ ‫څخه‬‫یا‬ ‫بند‬ ‫بند‬ ‫چی‬‫د‬‫سکشن‬،‫لرونکی‬‫بدن‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬ .‫ورکوی‬ ‫معنی‬
‫مهال‬ ‫دا‬ ‫که‬ ‫نړۍ‬ ‫په‬ .‫دی‬ ‫شوی‬ ‫تشکیل‬ ‫څخه‬ ‫خیټی‬ ‫او‬ ‫سینی‬ ،‫سر‬ ‫یعنی‬ ‫برخو‬ ‫دریو‬ ‫د‬۰‫او‬ ‫دی‬ ‫شوی‬ ‫شرح‬ ‫حشری‬ ‫میلیون‬‫په‬
‫مجموعی‬‫سره‬ ‫ډول‬‫د‬۶‫تر‬ ‫څخه‬۰۳‫حشراتو‬ ‫د‬ ‫انواع‬ ‫میلیونو‬‫چی‬ ‫لری‬ ‫شتون‬‫عالم‬ ‫د‬ ‫حیواناتو‬ ‫د‬ ‫مخ‬ ‫پر‬ ‫څمکی‬ ‫د‬۰۳‫سلنه‬
.‫تشکیلوی‬ ‫برخه‬‫پ‬ ‫کابو‬ ‫حشرات‬.‫کیږی‬ ‫پیدا‬ ‫کی‬ ‫چاپیلایر‬ ‫ډول‬ ‫هر‬ ‫ه‬‫یوازی‬ ‫شی‬ ‫کیدای‬ ‫څخه‬ ‫ډلی‬ ‫له‬ ‫حشراتو‬ ‫ټولو‬ ‫د‬۰۳۳۳
،‫ترن‬ ‫لن‬ ‫وان‬ ( ‫وی‬ ‫مضری‬ ‫لپاره‬ ‫نباتاتو‬ ‫د‬ ‫یی‬ ‫نوعی‬۳۳۳۶.)
:‫حقایق‬ ‫ځینی‬ ‫هکله‬ ‫په‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬
‫یا‬ ‫اسکلیت‬ ‫خارجی‬ ‫حشرات‬exoskeleton.‫لری‬
.‫دی‬ ‫فقاریه‬ ‫غیر‬ ‫لرونکی‬ ‫وزر‬ ‫یوازنی‬ ‫حشرات‬
‫حشرات‬‫د‬‫وینی‬ ‫یخی‬‫سیستم‬(cold blood system.‫لری‬ )
‫میتامو‬ ‫د‬ ‫موخه‬ ‫په‬ ‫توافق‬ ‫د‬ ‫سره‬ ‫تغیراتو‬ ‫فصلی‬ ‫د‬ ‫حشرات‬‫ر‬.‫کوی‬ ‫ترسره‬ ‫عملیه‬ ‫فوس‬
.‫لری‬ ‫نفوس‬ ‫ډیر‬ ‫او‬ ‫کوی‬ ‫مثل‬ ‫د‬ ‫تولید‬ ‫سریع‬ ‫حشرات‬
‫مقاومت‬ ‫کی‬ ‫مقابل‬ ‫په‬ ‫تششع‬ ،‫فشار‬ ‫فضایی‬ ،‫هوا‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫شوی‬ ‫جوړ‬ ‫څخه‬ ‫تیوبونو‬ ‫تراخیایی‬ ‫د‬ ‫سیستم‬ ‫تنقسی‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬
.‫لری‬
،‫دیالنګ‬ ( ‫نلری‬ ‫اړتیا‬ ‫ته‬ ‫پاملرنی‬ ‫او‬ ‫توجه‬ ‫والدینو‬ ‫د‬ ‫ځیر‬ ‫په‬ ‫حیواناتو‬ ‫نورو‬ ‫د‬ ‫حشرات‬۰۰۶۳.)
‫شی؟‬ ‫وخوړل‬ ‫حشرات‬ ‫باید‬ ‫ولی‬
‫د‬ ‫خوړل‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬entomophagy‫باید‬ ‫موخه‬ ‫په‬ ‫دالیلو‬ ‫دریو‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫یادیږی‬ ‫سره‬ ‫نامه‬ ‫په‬‫هغوی‬:‫شی‬ ‫وخوړل‬
１-:‫روغتیایی‬
‫د‬ ‫شی‬ ‫کیدای‬ ‫څکه‬ ‫نو‬ ‫دی‬ ‫مغذی‬ ‫او‬ ‫صحی‬ ‫حشرات‬.‫وی‬ ‫تعویض‬ ‫ښه‬ ‫یو‬ ‫غوښی‬ ‫د‬ ‫مایانو‬ ‫د‬ ‫حتی‬ ‫او‬ ‫غوایه‬ ،‫چرګانو‬
‫پرو‬ ‫ډیر‬ ‫حشرات‬ ‫اکثریت‬‫هغوی‬ ‫ضمنا‬ ‫لری‬ ‫شحم‬ ‫ښه‬ ‫او‬ ‫ټین‬‫جستو‬ ‫او‬ ‫اوسپنی‬ ،‫کلسیم‬ ‫د‬.‫کیږی‬ ‫بلل‬ ‫ځیرمه‬ ‫ښه‬
２-:‫چاپیریالی‬
‫س‬ ‫تولید‬ ‫د‬ ‫کازونو‬ ‫ای‬ ‫ګلخانه‬ ‫شنو‬ ‫کمو‬ ‫د‬ ‫پرتله‬ ‫په‬ ‫روزلو‬ ‫د‬ ‫حیواناتو‬ ‫د‬ ‫استفاده‬ ‫څخه‬ ‫هغوی‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫روزل‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬‫د‬ .‫کیږی‬ ‫بب‬
‫لکه‬ ‫حشرات‬ ‫کم‬ ‫ډیر‬ ‫توګه‬ ‫په‬ ‫بیلګی‬termite‫او‬cockroaches‫غواګانو‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫دا‬ ‫حال‬ ‫دی‬ ‫تولیدوونکی‬ ‫ګاز‬ ‫د‬ ‫میتان‬ ‫د‬
.‫دی‬ ‫تولیدوونکی‬ ‫ستر‬ ‫ډیر‬ ‫تولید‬ ‫د‬ ‫میتان‬ ‫د‬ ‫فارمونو‬
.‫شی‬ ‫وروزل‬ ‫کی‬ ‫ځای‬ ‫هر‬ ‫په‬ ‫شی‬ ‫کیدای‬ ‫هغه‬ ‫او‬ ‫کیږی‬ ‫نه‬ ‫سبب‬ ‫تخریب‬ ‫د‬ ‫ځمکی‬ ‫د‬ ‫روزنه‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬
‫وینی‬ ‫د‬ ‫هغوی‬ ‫د‬‫یا‬ ‫چرچرک‬ ‫ډول‬ ‫په‬ ‫مثال‬ ‫د‬ .‫واړوی‬ ‫پروټین‬ ‫په‬ ‫سره‬ ‫آسانۍ‬ ‫په‬ ‫خواړه‬ ‫شی‬ ‫کولی‬ ‫حشرات‬ ‫کبله‬ ‫له‬ ‫سیستم‬ ‫د‬
cricket‫پرتله‬ ‫په‬ ‫غوا‬ ‫د‬۰۳.‫کړی‬ ‫تولید‬ ‫پروټین‬ ‫مقدار‬ ‫عین‬ ‫څو‬ ‫تر‬ ‫رسوی‬ ‫مصرف‬ ‫په‬ ‫خواړه‬ ‫کم‬ ‫څله‬
.‫شی‬ ‫تغذیه‬ ‫باندی‬ ‫بقایاوو‬ ‫یا‬ ‫پسمانده‬ ‫عضوی‬ ‫په‬ ‫شی‬ ‫کیدای‬ ‫حشرات‬
３-‫اقتصاد‬ ( ‫معیشت‬ ‫د‬ ‫بدیل‬:)‫فکتورونه‬ ‫ټولنیز‬ ‫او‬ ‫ی‬

2. 2
‫ډیری‬ ‫ټولول‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬‫تکنالوژۍ‬ ‫لوړی‬‫او‬‫نلری‬ ‫اړتیا‬ ‫ته‬ ‫پانګونی‬ ‫ډیری‬‫او‬‫پدی‬ ‫خلک‬ ‫څخه‬ ‫طبقی‬ ‫هر‬ ‫د‬ ‫ټولنی‬ ‫د‬ ‫شی‬ ‫کیدای‬
.‫کړی‬ ‫سره‬ ‫تر‬ ‫کار‬ ‫دا‬ ‫شی‬ ‫کیدای‬ ‫نلری‬ ‫څمکه‬ ‫چی‬ ‫کسان‬ ‫هغه‬ ‫او‬ ‫ښځي‬ ‫ډول‬ ‫په‬ ‫مثال‬ ‫د‬ .‫شی‬ ‫بوخت‬ ‫کار‬
‫په‬ ‫هم‬ ‫شی‬ ‫کیدای‬ ‫نو‬ ‫نلری‬ ‫اړتیا‬ ‫ته‬ ‫څمکی‬ ‫ډیری‬‫حشرات‬ ‫کی‬ ‫ځایونو‬ ‫کلیوالو‬ ‫په‬ ‫هم‬ ‫او‬ ‫ښارونو‬‫یی‬ ‫تجارت‬ ‫کوچنۍ‬ ‫او‬ ‫وروزی‬
.‫ولری‬
‫یوی‬ ‫کی‬ ‫ایاالتو‬ ‫متحده‬ ‫په‬ ‫امریکی‬ ‫د‬ .‫لری‬ ‫ارزښت‬ ‫اقتصادی‬ ‫ستر‬ ‫یو‬ ‫بنسټ‬ ‫په‬ ‫فعالیت‬ ‫ایکولوژیکی‬ ‫د‬ ‫هغوی‬ ‫د‬ ‫نظر‬ ‫حشرات‬
‫کابو‬ ‫کی‬ ‫فعالیتونو‬ ‫طبعی‬ ‫په‬ ‫ارزښت‬ ‫کلنی‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫ښودلی‬ ‫دا‬ ‫ځیړنی‬۰۵‫امر‬ ‫بیلیونو‬‫دی‬ .‫رسیږی‬ ‫ته‬ ‫ډالرو‬ ‫یکایی‬
‫د‬ ‫کابو‬ ‫کی‬ ‫امریکا‬ ‫په‬ ‫چی‬ ‫ده‬ ‫ښودلی‬ ‫هم‬ ‫دا‬ ‫ځیړنی‬۵.۰‫د‬ ‫او‬ ‫اخلی‬ ‫ونډه‬ ‫کی‬ ‫کنترول‬ ‫په‬ ‫آفاتو‬ ‫د‬ ‫ارزښت‬ ‫په‬ ‫ډالرو‬ ‫میلیونو‬۰
،‫واوغان‬ ‫او‬ ‫لوزی‬ ( ‫کوی‬ ‫مرسته‬ ‫که‬ ‫افشانۍ‬ ‫ګرده‬ ‫په‬ ‫ګالنو‬ ‫د‬ ‫ارزښت‬ ‫په‬ ‫ډالرو‬ ‫امریکایی‬ ‫بیلیونو‬۳۳۳۶.)
‫ایکولوژیکی‬ ‫د‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬ ‫عالوه‬‫فعالیتونو‬،‫په‬ ‫چی‬ ‫لری‬ ‫رابطه‬ ‫نږدی‬ ‫یوه‬ ‫هم‬ ‫کی‬ ‫اوږدو‬ ‫په‬ ‫تاریخ‬ ‫د‬ ‫سره‬ ‫انسان‬ ‫د‬ ‫حشرات‬۰۰
‫ګټه‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫انسان‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫مفدیت‬ ‫د‬ ‫هغه‬ ‫د‬ ‫یی‬ ‫حشرات‬ ‫او‬ ‫شول‬ ‫مطالعه‬ ‫کی‬ ‫ترخ‬ ‫په‬ ‫ځیړني‬ ‫پراخه‬ ‫یوی‬ ‫د‬ ‫حشرات‬ ‫کی‬ ‫پیړۍ‬
:‫دی‬ ‫ویشلی‬ ‫کتګوریو‬ ‫الندی‬ ‫په‬ ‫توګه‬ ‫په‬ ‫رسوونکی‬
1.‫حشرات‬ ‫تولیدوونکی‬ ‫وریښمو‬ ‫د‬
2.‫شاتو‬ ‫د‬‫ا‬‫حشرات‬ ‫تولیدوونکی‬ ‫ویکسو‬ ‫و‬
3.‫حشرات‬ ‫تولیدوونکی‬ ‫رنګ‬ ‫د‬
4.‫حشرات‬‫د‬‫تولیدوونکی‬ ‫مادی‬ ‫د‬ ‫منا‬
5.‫حشرات‬ ‫خوراکی‬
6.‫توګه‬ ‫په‬ ‫دوا‬ ‫د‬ ‫حشرات‬
7.،‫هیمر‬ ‫بودن‬ ( ‫دی‬ ‫کړی‬ ‫شوی‬ ‫تقسیم‬ ‫توګه‬ ‫په‬ ‫ښکال‬ ‫د‬ ‫حشرات‬ ‫او‬۰۰۰۰.)
‫ځینی‬ ‫په‬ ‫افریقا‬ ‫د‬ .‫یی‬ ‫کوی‬ ‫او‬ ‫ده‬ ‫کړی‬ ‫استفاده‬ ‫توګه‬ ‫په‬ ‫خوړو‬ ‫د‬ ‫څخه‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬ ‫خلکو‬ ‫که‬ ‫نړۍ‬ ‫په‬ ‫کی‬ ‫اوږدو‬ ‫په‬ ‫تاریخ‬ ‫د‬
‫کیدای‬ ‫حشرات‬ .‫کیږی‬ ‫استفاده‬ ‫توګه‬ ‫په‬ ‫خوړو‬ ‫د‬ ‫څخه‬ ‫هغه‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫جوړوی‬ ‫برخه‬ ‫یوه‬ ‫دسترخوان‬ ‫ورځنی‬ ‫د‬ ‫حشراتو‬ ‫کی‬ ‫منطقو‬
‫په‬ ‫یا‬ ‫توګه‬ ‫په‬ ‫شفیری‬ ‫او‬ ‫پیوپا‬ ،‫الروا‬ ،‫کامل‬ ‫په‬ ‫شی‬.‫وشی‬ ‫استفاده‬ ‫څخه‬ ‫هغه‬ ‫د‬ ‫سره‬ ‫ډولونو‬ ‫ټولو‬
‫کابو‬ ‫که‬ ‫نړۍ‬ ‫په‬۰۵۳۳‫ردیف‬ ‫یا‬ ‫آردر‬ ‫د‬ ‫هغوی‬ ‫د‬ ‫مصرف‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬ .‫رسیږی‬ ‫مصرف‬ ‫په‬ ‫واسطه‬ ‫په‬ ‫انسان‬ ‫د‬ ‫حشری‬ ‫نوعی‬
:‫دی‬ ‫شوی‬ ‫ښودل‬ ‫کی‬ ‫جدول‬ ‫الندی‬ ‫په‬ ‫او‬ ‫دی‬ ‫شوی‬ ‫بندی‬ ‫طبقه‬ ‫بنسټ‬ ‫په‬
‫ردیف‬‫نوم‬ ‫انګریزی‬‫تعداد‬ ‫نوعو‬ ‫د‬
ThysanuraSilverfish1
AnopluraLice3
EphemeropteraMayflies19
OdonataDragon flies29
OrthopteraGrasshoppers, cockroaches267
IsopteraTermites61
HemipteraTrue bugs102
HomopteraCicadas, leafhoppers78
NeuropteraDobson flies5
LepidopteraButterflies, moths253
TrichopteraCaddis flies10
DipteraFlies, mosquitoes34
ColeopteraBeetles468
HymenopteraAnts, bees, wasps351

3. 3
‫ددی‬‫څخه‬ ‫ډلی‬ ‫له‬ ‫حشراتو‬ ‫ټولو‬۵‫یعنی‬ ‫ردیفونه‬Coleoptera, Hymenoptera, Orthoptera‫او‬Lepidoptera‫د‬
‫حشراتو‬ ‫ټولو‬۰۳‫رومز‬ ( ‫تشکیلوی‬ ‫سلنه‬-،‫الوردی‬۳۳۳۰.)
‫بیا‬ ‫او‬ ‫اړووی‬ ‫ته‬ ‫کروندو‬ ‫تاوان‬ ‫ډالر‬ ‫میلیونونو‬ ‫په‬ ‫او‬ ‫شوی‬ ‫پیژندل‬ ‫توګه‬ ‫په‬ ‫آفاتو‬ ‫د‬ ‫حشرات‬ ‫تعداد‬ ‫یو‬ ‫مهال‬ ‫دا‬ ‫که‬ ‫نړۍ‬ ‫په‬
‫مه‬ ‫اوس‬ ‫مګر‬ .‫کوی‬ ‫استفاده‬ ‫څه‬ ‫چارو‬ ‫الرو‬ ‫قیمتی‬ ‫بیالبیال‬ ‫د‬ ‫لپاره‬ ‫کنترول‬ ‫د‬ ‫هغه‬ ‫د‬ ‫بزګران‬ ‫او‬ ‫دولتونه‬‫او‬ ‫ابتدایی‬ ‫ډیره‬ ‫یوه‬ ‫ال‬
‫شی‬ ‫کیدای‬ ‫او‬ ‫دی‬ ‫آفات‬ ‫اوس‬ ‫چی‬ ‫حشرات‬ ‫هغه‬ .‫شی‬ ‫واخستل‬ ‫کار‬ ‫کی‬ ‫تغذیه‬ ‫په‬ ‫انسان‬ ‫د‬ ‫څخه‬ ‫هغوی‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫داده‬ ‫یی‬ ‫الره‬ ‫ساده‬
: ‫له‬ ‫ده‬ ‫عبارت‬ ‫شی‬ ‫استفاده‬ ‫لپاره‬ ‫تغذیی‬ ‫د‬ ‫انسان‬ ‫د‬
‫ردیف‬ ‫نوم‬ ‫انګریزی‬ ‫او‬ ‫نوع‬ ‫توزیع‬
orthoptera Locusta migratoria, migratory locust ‫قارو‬ ‫مختلفو‬ ‫په‬‫کی‬
Locustana pardalina, South African
migratory locust
‫افریقا‬
Schistocerca gregaria, desert locust ‫قارو‬ ‫مختلفو‬ ‫په‬
Zonocerus variegatus, variegated
grasshopper
‫افریقا‬
Sphenarium purpurascens, chapulines ‫مکسیکو‬
Coleoptera Rhynchophorus phoenicis, African palm
weevil
‫افریقا‬
Rhynchophorus ferrugineus, Indian red
date palm weevil
‫آسیا‬
Rhynchophorus palmarum, American palm
weevil
‫امریکا‬
Augosoma centaurus, scarab beetle ‫افریقا‬
Apriona germari, mulberry longhorn stem
beetle
‫آسیا‬
Oryctes rhinoceros, coconut rhinoceros
beetle
‫قارو‬ ‫مختلفو‬ ‫په‬
Lepidoptera Agrius convolvuli, sweet potato
hawkmoth
‫افریقا‬ ‫جنوبی‬ ‫او‬ ‫زمبابوی‬
Anaphe panda, wild silkmoth ‫افریقا‬
Gynanisa maja, emperor moth ‫افریقا‬
‫منبع‬: Cerritos, 2009.
‫رومز‬ ‫د‬( ‫الوردی‬۳۳۳۰‫پاس‬ ‫په‬ .‫کیږی‬ ‫خوړل‬ ‫حشری‬ ‫ډیری‬ ‫ټولو‬ ‫تر‬ ‫کی‬ ‫افریقا‬ ‫او‬ ‫امریکا‬ ‫په‬ ‫مخی‬ ‫له‬ ‫معلوماتو‬ ‫د‬ )‫ف‬‫یک‬
‫کابو‬ ‫دی‬ ‫شاملی‬ ‫ورکی‬ ‫منطقی‬ ‫استرالیایی‬ ‫او‬ ‫آسیایی‬ ‫چی‬ ‫کی‬ ‫منطقو‬۰۳۳‫استفاده‬ ‫توګه‬ ‫په‬ ‫خوړو‬ ‫د‬ ‫څخه‬ ‫هغه‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫نوعی‬
.‫دی‬ ‫شوی‬ ‫ثبت‬ ،‫کیږی‬
‫په‬ ‫خوړو‬ ‫د‬ ‫مصرف‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫جدول‬ ‫الندی‬ ‫په‬:‫دی‬ ‫شوی‬ ‫ښودل‬ ‫توګه‬
‫اعضم‬ ‫بر‬‫انواع‬ ‫شوی‬ ‫ثبت‬‫فیصدی‬ ‫مجموعی‬‫هیوادونه‬ ‫کوونکی‬ ‫مصرف‬
‫آسیا‬۰۵۰۳۳۳۰
‫استرالیا‬۰۰۳۰۰۵
‫افریقا‬۰۳۵۰۳۰۶
‫امریکا‬۶۵۰۰۰۳۰
‫اروپا‬۵۰۳۰۰
‫مجموعه‬۰۵۵۰۰۳۳۰۰۰

4. 4
‫پروټین‬ ‫ډیر‬ ‫حشرات‬ ‫پرتله‬ ‫په‬ ‫غوښی‬ ‫د‬ .‫کیږی‬ ‫بلل‬ ‫منبع‬ ‫غنی‬ ‫یوه‬ ‫پروټین‬ ‫د‬ ‫حشرات‬‫د‬ ‫کی‬ ‫جدول‬ ‫الندی‬ ‫په‬ .‫لری‬ ‫منرالونه‬ ‫او‬
‫پ‬ ‫د‬ ‫حشراتو‬‫رو‬:‫ده‬ ‫شوی‬ ‫ښودل‬ ‫فیصدی‬ ‫ټین‬
‫نوم‬ ‫انګریزی‬‫فیصدی‬ ‫پروټین‬ ‫د‬
Leafhoppers56.22
Yellow Mealworm beetle larvae47.76
House fly larvae54.17
House fly pupae61.54
Darner larvae56.22
June beetle larvae42.62
Agave billbug larvae55.56
Honey Bee larvae41.68
Honey Bee pupae49.30
Water boatmen and backswimmer eggs63.80
Water boatmen adults53.80
Stink bugs44.10
Leaf cutting ants58.30
Paper wasp pupae57.93
Red legged locusts75.30
Corn earworms41.98
White agave worms30.28 – 51
Red agave worms37.10 – 71
Treehoppers44,84 – 59.57
‫کابو‬ ‫مهال‬ ‫اوس‬ ‫او‬ ‫کیږی‬ ‫روزل‬ ‫سره‬ ‫ډول‬ ‫کرنیز‬ ‫په‬ ‫حشرات‬ ‫کی‬ ‫تایلند‬ ‫په‬۰۰‫په‬ ‫لخوا‬ ‫خلکو‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫هیواد‬ ‫دی‬ ‫په‬ ‫نوعی‬
‫شوی‬ ‫پروسس‬ ‫او‬ ‫کوی‬ ‫پروسس‬ ‫حشرات‬ ‫مهال‬ ‫اوس‬ ‫او‬ ‫دی‬ ‫کړی‬ ‫پرمختګ‬ ‫ډیر‬ ‫صنعت‬ ‫دی‬ ‫کی‬ ‫تایلند‬ ‫په‬ .‫رسیږی‬ ‫مصرف‬
‫خلک‬ ‫او‬ ‫پخیږی‬ ‫پیوپا‬ ‫چینجی‬ ‫د‬ ‫وریښمو‬ ‫د‬ ‫څخه‬ ‫ډلی‬ ‫د‬ ‫هغوی‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫حشرات‬‫استفاده‬ ‫توګه‬ ‫په‬ ‫خوړو‬ ‫شوی‬ ‫پروسس‬ ‫د‬ ‫ورڅخه‬
.‫کوی‬:‫وینی‬ ‫کبات‬ ‫ګانو‬ ‫الروا‬ ‫د‬ ‫هغوی‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫غومبسو‬ ‫د‬ ‫تاسی‬ ‫کی‬ ‫عکس‬ ‫الندنی‬ ‫په‬

5. 5
‫حشرات‬‫د‬ ‫کابو‬ ‫کی‬ ‫نړۍ‬ ‫په‬۳.‫تیاروی‬ ‫خواړه‬ ‫لپاره‬ ‫خلکو‬ ‫میلیونو‬‫حشرات‬‫ښه‬ ‫ډیره‬ ‫یوه‬ ‫خوړو‬ ‫سالمو‬ ‫د‬ ‫اړخه‬ ‫تغذیوی‬ ‫د‬
‫او‬ ‫فایبر‬ ،‫ویتامین‬ ، ‫پروټین‬ ،‫شحم‬ ‫د‬ ‫منبع‬.‫ده‬ ‫منرالونو‬
‫کی‬ ‫اوږدو‬ ‫په‬ ‫کال‬ ‫د‬ ‫شتون‬ ‫حشراتو‬ ‫وړ‬ ‫خوړو‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫تایلند‬ ‫په‬:
‫میاشت‬ ‫حشرات‬
‫جنوری‬ Grasshopper, tortoise beetle, skipper
‫فبروری‬ Adult red ant, dung beetle, scarab beetle, stink bug
‫مارچ‬ Cicada, termites, dung beetles
‫اپریل‬ Dung beetle, grasshopper
‫می‬ Ground cricket
‫جون‬ Giant water bug, wood-boring beetle, predaceous diving beetle
‫جوالی‬ Back swimmer, crawling water beetle, damselfly, spider
‫اګست‬ Bee hornet, wasp, beetle
‫سپتمبر‬ Rhinoceros beetle, spider
‫اکتوبر‬ Cricket
‫نومبر‬ Long-horned beetle
‫دسمبر‬ Mole cricket, river swimmer, true water beetle, water scavenger beetle,
water scorpion beetle
‫منبع‬: Yhoung-Aree and Viwatpanich, 2005.
‫هغه‬ ‫او‬ ‫وی‬ ‫وحشی‬ ‫معموال‬ ‫حشری‬‫نیول‬‫ډول‬ ‫کرنیز‬ ‫په‬ ‫چینجی‬ ‫وریښمو‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫مچۍ‬ ‫شاتو‬ ‫د‬ ‫لکه‬ ‫یی‬ ‫اونواع‬ ‫ځینی‬ ‫مګر‬ .‫کیږی‬
‫سره‬‫کنترول‬ ‫بیولوژیکی‬ ‫د‬ ‫موخه‬ ‫خواړیزه‬ ‫پر‬ ‫عالوه‬ ‫حشری‬ .‫کیږی‬ ‫روزل‬‫افشانۍ‬ ‫ګرده‬ ‫او‬ ‫انتمولوژی‬ ‫صحی‬ ،‫په‬ ‫هم‬ ‫لپاره‬
.‫کوی‬ ‫مرسته‬ ‫کی‬ ‫راوستولو‬ ‫په‬ ‫امنیت‬ ‫خواړیز‬ ‫د‬ ‫ډول‬ ‫مستقیم‬ ‫غیر‬ ‫په‬ ‫چی‬ ‫کیږی‬ ‫روزل‬ ‫کچه‬ ‫لوړه‬‫د‬ ‫چی‬ ‫ددی‬ ‫باووجود‬
.‫کیږی‬ ‫کی‬ ‫روزنه‬ ‫په‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬ ‫کار‬ ‫ډیر‬ ‫کی‬ ‫ویتنام‬ ‫او‬ ‫تایلند‬ ،‫جمهوریت‬ ‫لوپه‬ ‫د‬ ‫هم‬ ‫بیا‬ ‫مګر‬ ‫دی‬ ‫کار‬ ‫نوی‬ ‫یو‬ ‫روزل‬ ‫حشراتو‬‫د‬
‫تری‬ ‫به‬ ‫محصوالت‬ ‫ځینی‬ ‫او‬ ‫کړی‬ ‫تربیه‬ ‫هغوی‬ ‫نفر‬ ‫یو‬ ‫چیری‬ ‫که‬ ‫راځی‬ ‫ته‬ ‫الس‬ ‫هم‬ ‫محصوالت‬ ‫نور‬ ‫تعداد‬ ‫یو‬ ‫څخه‬ ‫حشراتو‬
‫خرڅ‬ ‫د‬ ‫هغوی‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫راوړی‬ ‫ته‬ ‫الس‬‫توکی‬ ‫خواړیز‬ ‫نور‬ ‫لپاره‬ ‫ځان‬ ‫د‬ ‫کیدای‬ ‫به‬ ‫څخه‬ ‫الو‬‫و‬‫اخل‬‫ی‬‫ډول‬ ‫الندی‬ ‫په‬ ‫محصوالت‬ ‫دا‬ ،
:‫دی‬
‫د‬ ‫چی‬ )‫رنګ‬ ‫کارمین‬ ‫د‬ ( ‫کوچینیل‬scale insect.‫تولیدیږی‬ ‫پواسطه‬
.‫تولیدیږی‬ ‫واسطه‬ ‫په‬ ‫مچیو‬ ‫د‬ ‫شاتو‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫شات‬
‫د‬ ‫چی‬ ‫شیالک‬hemiptera.‫تولیدیږی‬ ‫مرسته‬ ‫په‬ ‫انواعو‬ ‫مختلفو‬ ‫د‬ ‫کورنۍ‬ ‫د‬
‫یا‬ ‫کیک‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫پروټین‬ ‫ریزیلین‬ ‫د‬human flea.‫تولیدیږی‬ ‫پواسطه‬

6. 6
.‫تولیدیږی‬ ‫واسطه‬ ‫په‬ ‫غومبسو‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫لری‬ ‫استعمال‬ ‫کی‬ ‫توکو‬ ‫آرایشی‬ ‫ښځینه‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫جیلی‬ ‫شاهی‬
.‫تولیدیږی‬ ‫مرسته‬ ‫په‬ ‫چینجی‬ ‫د‬ ‫وریښمو‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫وریښم‬
.‫تولیدیږی‬ ‫واسطه‬ ‫په‬ ‫غومبسو‬ ‫د‬ ‫زهر‬
‫برخه‬ ‫په‬ ‫توکو‬ ‫آرایاشی‬ ‫نورو‬ ‫او‬ ‫شمونو‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫موم‬.‫تولیدیږی‬ ‫مرسته‬ ‫په‬ ‫غومبسو‬ ‫د‬ ‫کیږی‬ ‫استفاده‬ ‫تری‬
:‫مراحل‬ ‫پروسس‬ ‫د‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬
‫د‬ ‫حشرات‬ ‫د‬ .‫شی‬ ‫ونیول‬ ‫کی‬ ‫پام‬ ‫په‬ ‫اقدامات‬ ‫مصونیت‬ ‫خواړیز‬ ‫د‬ ‫توګه‬ ‫په‬ ‫خوړو‬ ‫نورو‬ ‫د‬ ‫باید‬ ‫موخه‬ ‫په‬ ‫پروسس‬ ‫د‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬
‫یا‬ ‫کړنو‬ ‫عملیاتی‬ ‫ښو‬ ‫موږ‬ ‫لپاره‬ ‫پروسس‬good manufacturing practices‫یا‬ ‫عملیاتو‬ ‫الصحوی‬ ‫حفظ‬ ‫ښو‬ ‫او‬good
hygiene practices.‫لرو‬ ‫اړتیا‬ ‫ته‬
‫د‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫ایستل‬ ‫سیستم‬ ‫هضمی‬ ‫د‬ ‫حشری‬ ‫د‬ ‫مرحله‬ ‫لمړۍ‬ ‫پروسس‬ ‫د‬ ‫دحشراتو‬degutting‫چی‬ ‫کله‬ .‫یادیږی‬ ‫سره‬ ‫نامه‬ ‫په‬
.‫شی‬ ‫پټ‬ ‫فورا‬ ‫باید‬ ‫غار‬ ‫یا‬ ‫زخم‬ ‫هغه‬ ‫د‬ ‫نو‬ ‫شی‬ ‫ایستل‬ ‫و‬ ‫کلمی‬
‫باید‬ ‫لمړۍ‬ ‫چی‬ .‫دی‬ ‫وچول‬ ‫یی‬ ‫مرحله‬ ‫دومه‬‫د‬ ‫کځوړی‬ ‫هغه‬hessian‫یا‬polypropylene‫د‬ ‫شوی‬ ‫جوړی‬ ‫څخه‬۰۳‫دقیقیو‬
.‫شی‬ ‫ډکی‬ ‫څخه‬ ‫حشراتو‬ ‫شویو‬ ‫پاکو‬ ‫د‬ ‫بیا‬ ‫او‬ ‫شی‬ ‫وچی‬ ‫مرسته‬ ‫په‬ ‫وړانګو‬ ‫د‬ ‫لمړ‬ ‫د‬ ‫ورسته‬ ‫او‬ ‫شی‬ ‫وایشول‬ ‫کی‬ ‫اوبو‬ ‫په‬ ‫لپاره‬
،‫مپچون‬ ‫او‬ ‫الوتی‬ ( .‫دی‬ ‫کول‬ ‫ذخیره‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬ ‫یی‬ ‫مرحله‬ ‫دریمه‬۳۳۳۰.)
‫اخځونه‬
1. Patrick B. Durst. 2010. Forest insects as food: humans bite back, pp. 24, FAO, Rome
2. Arnold van Huis. 2013. Edible Insects, pp. 201, FAO, Rome
3. Losey, J. & Vaughan, M. 2006. The economic value of ecological services provided by
insects. Bioscience, 56(4): 311-323
4. Ramos-Elorduy, J. 2006. Threatened edible insects in Hidalgo, Mexico and some
measures to preserve them. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 2: 51 (online
journal)
5. Ramos-Elorduy, J. 2005. Insects: a hopeful food source. In M.G. Paoletti, ed. Ecological
implications of minilivestock, pp. 263-291. Science Pub., Enfield NH, USA