მაყვალა შავშიშვილი
   მოსწავლეები შეისწავლიან ქართული
    ხუროთმოძღვრული ძეგლების ისტორიის
    დაარქიტექტურის სტილის ეპოქების
    გათვალისწინებით. ჩამოუყალიბდებათ
    ელექტრონულ ცხრილში ისტ-ის
    ტექნოლოგიების საშუალებით
    ინფორმაციების მოძიების დამუშავების
    უნარ-ჩვევები.განუვითარდებათ
    ;თანამშრომლობის გამოცდილების
    გაზიარების პროექტზე მუშაობის
    პრეზენტირების უნარ-ჩვევები
   წმიდა სამების საკათედრო ტაძარი. ქართული
    მართლმადიდებლური ეკლესიის
    ავტოკეფალიის 1500 წლისთავის და ქრისტეს
    დაბადების 2000წლის ახსანიშავად ახალი
    საკათედრო ტაძრის აგების იდეა 1989 წელს
    გაჩნდა,პერიოდი ,როდესაც საბჭოთა
    საქართველოში ეროვნული მოძრაობა
    მძლავრობდა.1995 მაისში,ილია მეორის და
    საქართველოს მთავრობის ხელმღვამელობით
    დაიწყო. ტაძარი 2004 წლის 23
    ნოემბერს, გიორგობის დღეს ილია მეორემ
    აკურთხა.
   ტაძარი მეოთხე საუკუნით თარიღდება და
    ისტორიული წყაროს მიხედვით ღვთისმშობლის შობის
    სახელზე დაჩი უჯარმელის მიერაა აგებული . ტაძარს
    ანჩისხატი მას შემდეგ ეწოდა, რაც 1675 წელს ანჩის
    (სამხრეთ საქართველოს) ტაძრიდან აქ ბექა ოპიზარის
    მიერ (მე-12ს)მიერ მოჭედილი მაცხოვრის
    ხელთუქმნელი ხატი (ამჟამად დაცულია საქ-ლოს
    ხელოვნების მუზეუმში) გადმოასვენა პეტრე მესხმა.მ
    ნიშვნელოვანი ცვლილებები განიცადა ეკლესიამ მე-19
    ს-შიც. ამ პერიოდში მას დააშენეს გუმბათი, რომელიც
    ძლიერ ცვლიდა ნაგებობის იერ-სახეს. 1958-60
    წლებში, თბილისის 1500 წლის იუბილესთან
    დაკავშირებით, ანჩისხატის ტაძარს ჩაუტარდა
    რესტავრაცია მოიხსნა გუმბათი, იატაკი თავდაპირველ
    დონემდე დამდაბლდა. ეკლესიამ ძველი იერსახე
    აღიდგინა.
   ჯვარი ტაძრის სახელწოდებას ისტორიული საფუძველი აქვს. მე-4
     საუკუნის 30-იან წლებში ქრისტიანობის მიღების პირველივე
    წლიდან. ამ ადგილას მეფე მირიან-III-მხის ჯვარი
    აღამართინა,რომელსაც მოგვიანებით გარდა ქართველებისა თაყვანს
    სცემდნენ მთელი კავკასიის ქრისტიანებიც.VI ს II-ნახევარში (545-
    586) ქართლის ერისმთავარმა გუარამმა ჯვრის ჩრდილოეთი პატარა
    ეკლესია ააშენებინა . იმავე მეექვსე საუკუნის მიწურულსა და
    მეშვიდე საუკუნის დასაწყისში (586 -587-604-605) გუარამის ძემ -
    ერისმთავარმა სტეფანოზ პირველმა ასევე მისი ძმების დემეტრესა
    და ადარნასეს (604-605-634-635) და ერისმთავართა სახლობის სხვა
    წევრების თანამონაწილეობით მცირე ტაძრის გვერდით ააგო დიდი
    ტაძარი,რომელიც ზედ გადაეხურა ხის ჯვარს (ჯვრის კვარცხლბეკი
    დღემდეა დარჩენილი ეკლესიაში) ჯვრის მცირე და დიდი ტაძრების
    აგების დრო თვით ძეგლთა ანალიზის საფუძველზე დაადგინა
    თვით გ. ჩუბინიშვილმა.საუკუნეთა მანძილზე ტაძარი ძლიერ
    დაზიანდა. დიდმა ტაძარმა კი დღემდე კარგად მოაღწია. ჯვრის
    მონასტერს სარემონტო_სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდა.
   ბანას ტაძრის სამხრეთ–აღმოსავლეთით
    კლდეებში არის ქვაბულები, ჩაშენებული
    კედლებით. ერთ–ერთში პატარა დარბაზული
    ეკლესიაა.
    ბანა ტაოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი
    კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი იყო.
    ბანაში დამზადებული წიგნებიდან ჩვენამდე
    მოაღწია საბაწმინდის ტიბიკონმა, გადაწერილმა
    მეფის ასულ ქეთევანისათვის 1511 წელს.
    ბანა ერთი პერიოდი სამეფო საძვალეც იყო.
    უკანასკნელად იქ მეფე ვახტანგ IV და მისი
    მეუღლე დაუკრძალავთ.
   ბანა არ ყოფილა მხოლოდ საეკლესიო-სარწმუნოებრივი ცენტრი, ის მნიშვნელოვანი
    სახელმწიფოებრივი ცენტრიც იყო და ზოგჯერ მეფეთა სამყოფსაც წარმოადგენდა.
    მაგალითად სუმბატ დავითის-ძე ბაგრატ მეოთხეზე წერს: „მოიწია ბაგრატ ტაოს და
    შემოვიდა თვისსა მამულსა ბანას―. როგორც ისტორიული წყაროები გვაუწყებენ,
    ბანაში ბაგრატ IV-ის (1027-1072) მეფედ კურთხევაც ყოფილა და მან აქ დაიწერა ჯვარი
    ბიზანტიის იმპერატორის რომან არგირის დაზე — ელენეზე.
    დავით აღმაშენებელის ისტორიკოსის ცნობით, გიორგი მეორე, „წარმოვიდა მამულსა
    თვისსა ტაოს და მოვიდა ბანას.― ვახუშტის ცნობით იქ „დაფლულ არიან მეფენი, ―
    კერძოდ, ვახტანგ IV (1443-1446) და მისი მეუღლე ფანასკერტელის ასული
    სითიხათუნი.
    ბანა ტაოს დედაქალაქი იყო და მას, როგორც უდიდეს პოლიტიკურ ცენტრს, მტერი
    არასოდეხ მოკლებია. ბანას ტაძარი მტერს ადრევე ჩაუგდია ხელში. ჯერ კიდევ
    გიორგი III ცდილობდა მის განთავისუფლებას. მემატიანეს ცნობით, გიორგიმ
    „უბრძანა ტაოელთა, კლარჯთა და შავშთა მორბევაი ოლთისისა და ბანისა.― ბანაში
    ქართველთა ლაშქრის მოსვლას XII საუკუნის სამოციან წლენბში ქონდა ადგილი,
    მაგრამ ამით ბანას განთავისუფლება ვერ მოხერხდა. ლაშა გიორგის დროინდელი
    მემატიანეს ცნობით ბანას განთავისუფლება მხოლოდ თამარის დროს მომხდარა.
    XVI საუკუნიდან ტაოში თურქ-ოსმალნი დამკვიდრდნენ, ჭოროხის ხეობასა და
    მეზობელ ტერიტორიაზე ქრისტიანობის შენარჩუნება საკმაოდ გაძნელდა. ბანამ
    როგორც კულტურულ-პოლიტიკურმა ცენტრმა დაკარგა თავისი ძველი მნიშვნელობა
   ოსმალეთის იმპერიის დროს ბანას ტაძარი
    ციხე-სიმაგრედ გადაუქცევიათ და 1877-78
    წლებში, რუსეთ-თურქეთის ომის პერიოდში
    ძლიერ დაზიანებულა
   XX საუკუნის ბოლო მეოთხედში ბანა რამდენჯერმე
    მოინახულა და საკუთარი კვლევის შედეგები
    გამოაქვეყნა აშშ-ში მოღვაწე ქართველმა
    ხელოვნებათმცოდნემ ვ. ჯობაძემ. ბანა ტაოს ერთ-
    ერთი მნიშვნელოვანი კულტურულ-
    საგანმანათლებლო ცენტრი იყო. ბანაში
    დამზადებული წიგნებიდან ჩვენამდე მოაღწია
    საბაწმინდის ტიბიკონმა, გადაწერილმა მეფის ასულ
    ქეთევანისათვის 1511 წელს. ამ ხელნაწერს
    შემოუნახავს ანდერძიც: „დაიწერა ხელითა ფრიად
    ცოდვილისა, ყოველთა კაცთა უნარჩვევისათა
    ჯაყელის სვილის ხუცეს-მონაზონისა იოსებ ყოფილსა
    იოანეს შვილისა იაკობისათა... მონასტერსა ბანას.―
ნეკრესიდან  სამებამდე
ნეკრესიდან  სამებამდე

ნეკრესიდან სამებამდე

  • 1.
  • 2.
    მოსწავლეები შეისწავლიან ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების ისტორიის დაარქიტექტურის სტილის ეპოქების გათვალისწინებით. ჩამოუყალიბდებათ ელექტრონულ ცხრილში ისტ-ის ტექნოლოგიების საშუალებით ინფორმაციების მოძიების დამუშავების უნარ-ჩვევები.განუვითარდებათ ;თანამშრომლობის გამოცდილების გაზიარების პროექტზე მუშაობის პრეზენტირების უნარ-ჩვევები
  • 3.
    წმიდა სამების საკათედრო ტაძარი. ქართული მართლმადიდებლური ეკლესიის ავტოკეფალიის 1500 წლისთავის და ქრისტეს დაბადების 2000წლის ახსანიშავად ახალი საკათედრო ტაძრის აგების იდეა 1989 წელს გაჩნდა,პერიოდი ,როდესაც საბჭოთა საქართველოში ეროვნული მოძრაობა მძლავრობდა.1995 მაისში,ილია მეორის და საქართველოს მთავრობის ხელმღვამელობით დაიწყო. ტაძარი 2004 წლის 23 ნოემბერს, გიორგობის დღეს ილია მეორემ აკურთხა.
  • 4.
    ტაძარი მეოთხე საუკუნით თარიღდება და ისტორიული წყაროს მიხედვით ღვთისმშობლის შობის სახელზე დაჩი უჯარმელის მიერაა აგებული . ტაძარს ანჩისხატი მას შემდეგ ეწოდა, რაც 1675 წელს ანჩის (სამხრეთ საქართველოს) ტაძრიდან აქ ბექა ოპიზარის მიერ (მე-12ს)მიერ მოჭედილი მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატი (ამჟამად დაცულია საქ-ლოს ხელოვნების მუზეუმში) გადმოასვენა პეტრე მესხმა.მ ნიშვნელოვანი ცვლილებები განიცადა ეკლესიამ მე-19 ს-შიც. ამ პერიოდში მას დააშენეს გუმბათი, რომელიც ძლიერ ცვლიდა ნაგებობის იერ-სახეს. 1958-60 წლებში, თბილისის 1500 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, ანჩისხატის ტაძარს ჩაუტარდა რესტავრაცია მოიხსნა გუმბათი, იატაკი თავდაპირველ დონემდე დამდაბლდა. ეკლესიამ ძველი იერსახე აღიდგინა.
  • 5.
    ჯვარი ტაძრის სახელწოდებას ისტორიული საფუძველი აქვს. მე-4 საუკუნის 30-იან წლებში ქრისტიანობის მიღების პირველივე წლიდან. ამ ადგილას მეფე მირიან-III-მხის ჯვარი აღამართინა,რომელსაც მოგვიანებით გარდა ქართველებისა თაყვანს სცემდნენ მთელი კავკასიის ქრისტიანებიც.VI ს II-ნახევარში (545- 586) ქართლის ერისმთავარმა გუარამმა ჯვრის ჩრდილოეთი პატარა ეკლესია ააშენებინა . იმავე მეექვსე საუკუნის მიწურულსა და მეშვიდე საუკუნის დასაწყისში (586 -587-604-605) გუარამის ძემ - ერისმთავარმა სტეფანოზ პირველმა ასევე მისი ძმების დემეტრესა და ადარნასეს (604-605-634-635) და ერისმთავართა სახლობის სხვა წევრების თანამონაწილეობით მცირე ტაძრის გვერდით ააგო დიდი ტაძარი,რომელიც ზედ გადაეხურა ხის ჯვარს (ჯვრის კვარცხლბეკი დღემდეა დარჩენილი ეკლესიაში) ჯვრის მცირე და დიდი ტაძრების აგების დრო თვით ძეგლთა ანალიზის საფუძველზე დაადგინა თვით გ. ჩუბინიშვილმა.საუკუნეთა მანძილზე ტაძარი ძლიერ დაზიანდა. დიდმა ტაძარმა კი დღემდე კარგად მოაღწია. ჯვრის მონასტერს სარემონტო_სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდა.
  • 6.
    ბანას ტაძრის სამხრეთ–აღმოსავლეთით კლდეებში არის ქვაბულები, ჩაშენებული კედლებით. ერთ–ერთში პატარა დარბაზული ეკლესიაა. ბანა ტაოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი იყო. ბანაში დამზადებული წიგნებიდან ჩვენამდე მოაღწია საბაწმინდის ტიბიკონმა, გადაწერილმა მეფის ასულ ქეთევანისათვის 1511 წელს. ბანა ერთი პერიოდი სამეფო საძვალეც იყო. უკანასკნელად იქ მეფე ვახტანგ IV და მისი მეუღლე დაუკრძალავთ.
  • 7.
    ბანა არ ყოფილა მხოლოდ საეკლესიო-სარწმუნოებრივი ცენტრი, ის მნიშვნელოვანი სახელმწიფოებრივი ცენტრიც იყო და ზოგჯერ მეფეთა სამყოფსაც წარმოადგენდა. მაგალითად სუმბატ დავითის-ძე ბაგრატ მეოთხეზე წერს: „მოიწია ბაგრატ ტაოს და შემოვიდა თვისსა მამულსა ბანას―. როგორც ისტორიული წყაროები გვაუწყებენ, ბანაში ბაგრატ IV-ის (1027-1072) მეფედ კურთხევაც ყოფილა და მან აქ დაიწერა ჯვარი ბიზანტიის იმპერატორის რომან არგირის დაზე — ელენეზე. დავით აღმაშენებელის ისტორიკოსის ცნობით, გიორგი მეორე, „წარმოვიდა მამულსა თვისსა ტაოს და მოვიდა ბანას.― ვახუშტის ცნობით იქ „დაფლულ არიან მეფენი, ― კერძოდ, ვახტანგ IV (1443-1446) და მისი მეუღლე ფანასკერტელის ასული სითიხათუნი. ბანა ტაოს დედაქალაქი იყო და მას, როგორც უდიდეს პოლიტიკურ ცენტრს, მტერი არასოდეხ მოკლებია. ბანას ტაძარი მტერს ადრევე ჩაუგდია ხელში. ჯერ კიდევ გიორგი III ცდილობდა მის განთავისუფლებას. მემატიანეს ცნობით, გიორგიმ „უბრძანა ტაოელთა, კლარჯთა და შავშთა მორბევაი ოლთისისა და ბანისა.― ბანაში ქართველთა ლაშქრის მოსვლას XII საუკუნის სამოციან წლენბში ქონდა ადგილი, მაგრამ ამით ბანას განთავისუფლება ვერ მოხერხდა. ლაშა გიორგის დროინდელი მემატიანეს ცნობით ბანას განთავისუფლება მხოლოდ თამარის დროს მომხდარა. XVI საუკუნიდან ტაოში თურქ-ოსმალნი დამკვიდრდნენ, ჭოროხის ხეობასა და მეზობელ ტერიტორიაზე ქრისტიანობის შენარჩუნება საკმაოდ გაძნელდა. ბანამ როგორც კულტურულ-პოლიტიკურმა ცენტრმა დაკარგა თავისი ძველი მნიშვნელობა
  • 8.
    ოსმალეთის იმპერიის დროს ბანას ტაძარი ციხე-სიმაგრედ გადაუქცევიათ და 1877-78 წლებში, რუსეთ-თურქეთის ომის პერიოდში ძლიერ დაზიანებულა
  • 9.
    XX საუკუნის ბოლო მეოთხედში ბანა რამდენჯერმე მოინახულა და საკუთარი კვლევის შედეგები გამოაქვეყნა აშშ-ში მოღვაწე ქართველმა ხელოვნებათმცოდნემ ვ. ჯობაძემ. ბანა ტაოს ერთ- ერთი მნიშვნელოვანი კულტურულ- საგანმანათლებლო ცენტრი იყო. ბანაში დამზადებული წიგნებიდან ჩვენამდე მოაღწია საბაწმინდის ტიბიკონმა, გადაწერილმა მეფის ასულ ქეთევანისათვის 1511 წელს. ამ ხელნაწერს შემოუნახავს ანდერძიც: „დაიწერა ხელითა ფრიად ცოდვილისა, ყოველთა კაცთა უნარჩვევისათა ჯაყელის სვილის ხუცეს-მონაზონისა იოსებ ყოფილსა იოანეს შვილისა იაკობისათა... მონასტერსა ბანას.―