Gdybym miał wybrać 3 rzecz to postawiłbym na: ciągłą i szybką obserwację, wnioskowanie i adaptację; współpracę z pracownikami, dostawcami, klientami, partnerami; koncentrowanie się na „tu i teraz”, w szczególności na płynności. Są też inne sposoby do zastosowania....

1. 10 sposobów na
przetrwanie i adaptację
małej firmy w czasach
Wirusa
Adam Kuszyk
24.03.2020 r.
www.kapitaldlabiznesu.pl

2. Co zrobić żeby przeżyć?
- chyba nie ma jednego lekarstwa, konieczna jest kompleksowa i długotrwała kuracja.
Gdybym miał wybrać 3 rzecz to
postawiłbym na:
ciągłą i szybką obserwację,
wnioskowanie i adaptację;
współpracę z pracownikami,
dostawcami, klientami, partnerami;
koncentrowanie się na „tu i teraz”,
w szczególności na płynności.
• Poniżaj starałem się zebrać sposoby na poprawę sytuacji biznesu w
bieżącej sytuacji. Oczywiście, każdy biznes jest inny i znaczenie
poniższych rozwiązań będzie różne i zależne m.in. od modelu
biznesowego, struktury kosztów i wielu innych rzeczy. Dlatego dla
każdego biznesu trzeba zaplanować indywidualną kurację.
• Ja w tym momencie też to robię, mam „rozgrzebane” 2 startupy, które
nie zaczęły jeszcze na siebie zarabiać ☹, plus jestem
akcjonariuszem w relatywnie dużym biznesie, na który obecna
sytuacja ma w dużej mierze mocno negatywny wpływ.
• Będą też biznesy, które nie będą wymagały kuracji a wręcz otwierają
się przed nimi nowe możliwości. Niemniej na udogodnieniach, które
się pojawiają również takie biznesy mogą skorzystać alokując wolną
gotówkę w biznes.
• Poniższa lista na pewno nie jest kompletna, jednocześnie wierzę, że
jest uniwersalna i w zasadzie do zastosowania przez każdego a więc:

3. 1. Bądź na bieżąco z informacjami, obserwuj,
pytaj i wyciągaj wnioski.
• Bądź na bieżąco z wszelkimi oficjalnymi informacjami na temat Wirusa i wskazówkami wydawanymi
przez rząd, ZUS, administrację skarbową i odpowiednie służby. Warto też śledzić fora, dyskusje w
Internecie. Zbieraj informacje na temat potencjalnej pomocy. Potwierdzaj z księgowymi, prawnikami,
partnerami jak dane rozwiązanie skutecznie zastosować u siebie.
• Chyba najłatwiej wpisywać słowa klucze w wyszukiwarkę google aby śledzić najważniejsze dla nas
informacje. Ważne, żeby się opierać na wiarygodnych źródłach oraz takich, które dostarczają
praktycznych rozwiązań.
• Również biura księgowe, kancelarie prawne powinny być w tym czasie proaktywne i doradzać swoim
klientom najlepsze rozwiązania.

4. 2. Na bieżąco aktualizują swoją sytuację
finansową.
Aby móc podejmować dobre decyzje trzeba mieć wiarygodne
informacje odnośnie naszej faktycznej sytuacji dochodowej a
przede wszystkim płynnościowej.
Informacja powinna być aktualna, kompletna i bez istotnych błędów.
Dobra księgowość i kontroling będą więc miały duże znaczenie.

5. 3. Rób listy rzeczy, które mogą wpłynąć na
Twój biznes i je aktualizuj.
Potencjalnie wrażliwe obszary na obecną sytuację to:
Dostępność pracowników: przy ograniczonym przemieszczaniu się ludzi ich
zdolność do pracy zostanie ograniczona, szczególnie jeśli nie będą mogli
pracować z domu.
Płynność: w szczególności, jeśli twoje rezerwy gotówkowe są niskie i nie
masz rezerw kredytowych. Ważne jest aby przejrzeć umowy o finansowanie i
upewnić się czy nie zaistnieją warunki wypowiedzenia tych umów np. w
efekcie złamania przez nas określonych ustaleń. Jeżeli jest takie zagrożenie
lepszą strategią jest poinformowanie o tym finansującego, wraz z
uzasadnieniem (w obecnych okolicznościach nie będzie ona szczególnie
trudne) z prośbą o tzw. waiver czyli nietraktowanie złamania ustaleń
umownych jako podstawy do wypowiedzenia finansowania. Nie powinno to
być trudne do uzyskania. Co do zasady finansujący woli poczekać na
pieniądze nieco dłużej niż zaspokajać się z majątku upadającego biznesu
(którego często nie ma).
Sprzedaż: szczególnie, jeśli masz niewielką lub żadną obecność w Internecie
a sprzedaż Twoich produktów lub usług wymaga fizycznego spotkania z
klientem.
Dostawy: To w szczególności może dotyczyć tych, którzy współpracują z
dostawcami z obszarów szczególnie dotkniętych przez wirusa.
Staraj się oszacować wpływ tego co się dzieje na Twój biznes i
systematycznie to aktualizuj.
Omawiaj otwarcie sytuację z pracownikami, kluczowymi dostawcami,
kluczowymi klientami i partnerami, w tym dostawcami finansowania.
Trzeba rozmawiać, współpracować i wspólnie znajdować rozwiązania. Przygotuj
konkretne plany działania, które mogą ograniczyć wpływ negatywnych zdarzeń
na Twój biznes.
Warto też mieć przygotowany więcej niż jeden scenariusz, plan działania.
Mając zidentyfikowane rzeczy, które mogą wpłynąć negatywnie na biznes
po pierwsze:
• Staraj się zaplanować działania, które mogą złagodzić ich wpływ.
• Następnie oszacuj jak to może przełożyć się na finanse: przychody, wpływy,
koszty, gotówkę do dyspozycji.
• Kalkuluj dla różnych założeń i scenariuszy.

6. 4. Zrób przegląd kondycji finansowej swojej
firmy.
Znajomość kondycji finansowej firmy
pomaga w podjęciu decyzji, w zakresie co
możesz i powinieneś teraz zrobić, aby
poprawić pozycję swojej firmy w czasie
kryzysu.
Tu oczywiście przyda się pomoc kontrolingu,
księgowości lub przynajmniej podstawowa
znajomość Excela. Umiejętność zestawienia
przychodów i kosztów i wyliczenia przepływów.
Postaram się udostępnić odpowiednie
kalkulatory jak najszybciej.
• To co warto zrobić to projekcje przychodów na 12 miesięcy w
przód i na tej bazie wyliczyć wpływy gotówkowe. Tak samo należy
skalkulować koszty i wydatki. W efekcie pozwoli to wyliczyć
nadwyżkę lub niedobór środków pieniężnych w podziale na
tygodnie, miesiące. Ważne aby to robić przy ostrożnych a nie
optymistycznych założeniach.
• Warto też zrobić te kalkulacje wg różnych scenariuszy (w tym
tych pesymistycznych) np. uwzględniając znaczący spadek
sprzedaży, zamknięcie części lokalizacji itp. Zobaczysz wtedy „jak
pracują Twoje koszty” i jaki jest minimalny poziom sprzedaży,
który zapewnia Ci pozytywne przepływy pieniężne.
• Oczywiście czym większy udział kosztów zmiennych (rosnących
lub spadających wraz z rosnącą i spadającą sprzedażą) tym
lepiej. Duży udział kosztów stałych będzie powodował to, że
nawet relatywnie niewielki spadek sprzedaży może generować
ujemne przepływy (deficyt gotówki i straty).

7. 5. Działaj TERAZ, aby poprawić przepływ
gotówki.
• Problemy z przepływami pieniężnymi będą
niestety pojawiać się coraz częściej i będą
trwały przez pewien czas. Narażone będą
małe firmy i firmy z dużym udziałem kosztów
stałych w strukturze kosztów a także
oczywiście firmy z branż szczególnie
dotkniętych efektem wirusa.
• Pierwszym krokiem jest przygotowanie
prognozy przepływów pieniężnych i
aktualizacja tej prognozy przez cały kryzys,
prawdopodobnie co tydzień. Dzięki temu
„excel” ostrzeże Cię o problemach z
przepływami pieniężnymi i będziesz mógł
działać wcześniej, aby je rozwiązać.
To co możesz zrobić już teraz:
 wystąp o odroczenie płatności składek ZUS
https://www.zus.pl/o-zus/aktualnosci/-/publisher/aktualnosc/1/ulgi-dla-
przedsiebiorcow-w-zwiazku-z-koronawirusem/3223283 ,
wystąp o karencję spłaty lub rozłożenie na raty podatków PIT lub CIT
https://www.biznes.gov.pl/pl/aktualnosci/koronawirus-najwazniejsze-
informacje-dla-przedsiebiorcow ,
wystąp do banków o karencję spłaty swoich zobowiązań
kredytowych lub(i) leasingowych. Indywidulanie musisz złożyć wniosek w
swoim/ich bankach. Wg moich informacji banki sprawnie rozpatrują takie
wnioski,
jeszcze raz przejrzyj rozliczenie roczne za 2019 r., upewnij się
skorzystałeś z wszystkich możliwych odpisów obniżających podstawę
opodatkowania? Ulga na złe długi? Ulga technologiczna (r&d)?

8. 5. Działaj TERAZ, aby poprawić przepływ
gotówki.
 zrób szczegółowy przegląd kosztów (trzeba zacisnąć
pasa):
• szczególnie trzeba przyjrzeć się kosztom, które nie są
wprost związane z generowaniem przychodów, nie są
zasobami, które są konieczne aby firma działa bez
zakłóceń – czyli trzeba zrobić inwentaryzację
wydatków;
• przygotować plan na rezygnację z wydatków
zidentyfikowanych wg powyższego klucza;
• trzeba przejrzeć umowy pod kątem okresów
wypowiedzeń, możliwości zmniejszenia płatności itd.;
• trzeba oczywiście pamiętać, że nasza terapia
odchudzająca będzie miała również wpływ na
naszych dostawców, dlatego warto z dostawcami
rozmawiać na ten temat, jest szansa że wspólnie uda
się znaleźć rozwiązanie korzystne dla obu stron.
 odłóż plany ekspansji na później. Lepiej teraz skupić się na tym
co robisz najlepiej i na czym zarabiasz pieniądze tu i teraz. To nie
musi dotyczyć biznesów, przed którymi bieżąca sytuacja otwiera
wręcz możliwości pozyskiwania nowych klientów i większej
sprzedaży,
 pilnuj należności, weryfikuj kontrahentów, bądź ostrożny
przyznając limity kredytowe, wykorzystuj faktoring, w tym online
aby poprawić sobie bieżącą płynność,
 negocjuj z dostawcami, nie tylko cenę ale również terminów
płatności,
 wykorzystuj outsourcing - firmy mogą skorzystać z szerokiej
puli profesjonalnych niezależnych pracowników (freelancerów) do
każdej pracy lub projektu. Jest to tańsza opcja od zatrudniania
pracowników i dodatkowo możesz mieć też dostęp do usług
wysokiej jakości a jednocześnie wąskiej specjalizacji,

9. 5. Działaj TERAZ, aby poprawić przepływ
gotówki.
zweryfikuj opcję dofinansowania do
wynagrodzeń dla firm w kłopocie
(to element spec ustawy - „tarczy
antykryzysowej”)
„Przedsiębiorstwa, w których obrót w okresie 2 m-cy
spadł 15 proc. i wykazano stratę w jednym z tych
dwóch miesięcy lub firmy, w których obrót w okresie
1 m-ca spadł o 25 proc. w stosunku do
poprzedniego miesiąca i wykazano stratę, może
ograniczyć wymiar czasu pracy pracownika do 0,8
etatu i nie mniej niż płaca minimalna, a Państwo
(FGŚP) pokryje połowę wynagrodzenia pracownika
(limit dopłaty to 40 proc. przeciętnego
wynagrodzenia).”,
 pozbądź się zbędnych aktywów i zapasów – warto
przejrzeć posiadane aktywa i zastanowić się czy części z
nich nie można sprzedać, część z nich być można
zamienić na gotówkę i nadal wykorzystywać np. w formie
leasingu zwrotnego.
 śledzić inne opcje „tarczy antykryzysowej”, w tym
komentarze, fora. Dyskutuj z pracownikami, partnerami,
które z nich można skutecznie, szybko zastosować.
Korzystaj z doświadczeń innych.
https://www.gov.pl/web/rozwoj/tarcza-antykryzysowa-ma-
ochronic-firmy-i-pracownikow-przed-skutkami-epidemii-
koronawirusa .

10. 6. Zwiększ sprzedaż i obsługę mobilną i
zdalną, w tym online.
Tradycyjna obsługa twarzą w twarz ucierpi,
przychody z tego źródła będą spadać. Stąd
ważna jest adaptacja i przyciąganie klientów i ich
obsługa całkowicie lub przynajmniej częściowo z
wykorzystaniem narzędzi zdalnych on-line, call-
center lub po prostu przez telefon, komunikatorów,
maili, kurierów, dostawców.
Plusem obecnej sytuacji jest to, że ludzie chcą
sobie pomagać, na dedykowanych grupach
internetowych np. fb można znaleźć pomoc w
szczególności właśnie z zakresie obsługi zdalnej,
wykorzystania on-line. Warto więc np. pytać o
aplikacje, które moglibyśmy wykorzystać w naszym
biznesie aby pomimo różnych ograniczeń nadal
sprawnie realizować procesy.
• Zweryfikuj, jak najlepiej dostarczyć swoje produkty do klienta. W
szczególności dostawcy usług powinni zbadać cyfrowe
rozwiązania świadczenia usług, aby ograniczyć potrzebę
fizycznej interakcji. W związku z tym, warto przemyśleć
zamknięcie niektórych fizycznych lokalizacji. Poza rozwiązaniami
cyfrowymi można wykorzystać również kurierów, dowóz
produktów do domu klienta.
• To samo dotyczy lejka sprzedażowego. W zdecydowanie
większym stopniu klientów należy poszukiwać on-line niż off-line.
Oczywiście późniejszy proces obsługi i sprzedaży również musi
być w dużej mierze zdalny.
• Zdalne kanały obsługi w obecnych czasach mogą wręcz
przeżywać rozkwit.
• Ważne jest, aby badać / testować różne platformy / rozwiązania
online, aby sprawdzić, która z nich jest odpowiednia dla twoich
potrzeb biznesowych.

11. 7. 8. 9…
7. Adoptuj komunikację marketingową
• W dzisiejszych czasach bezpieczeństwo
zyskuje na znaczeniu. Dla wielu może to
oznaczać wyzwanie w zakresie adaptacji
produktu lub usługi. W tym w jaki sposób ją
reklamować, pozycjonować.
• Mój znajomy prowadzi wakacje pod żaglami
i uważa, że rodzice mogą wręcz chcieć
wysłać dzieci na takie wakacje, gdzie będą
jednak w jakimś odosobnieniu i nie będą
miały notorycznej styczności z innymi. Warto
więc takie atuty podkreślać w reklamie
produktu czy usługi.
8. Przygotuj plany awaryjne
• Trzeba być przygotowanym na nieprzewidywalne
sytuacje. Np. utratę kluczowych pracowników. W
takie sytuacji musi być plan jak działać jeśli ich
zabraknie. Dlatego trzeba zrobić inwentaryzację
kluczowych zasobów w tym ludzi i zapewnić ich
zastępowalność.
9. Zrób rachunek sumienia
• Wykorzystaj kryzys jako okazję do refleksji na
temat swojej firmy, dotychczasowego sposobu jej
prowadzenia, tego jak powinna być prowadzona
po kryzysie i czy nadal jest dla Ciebie
odpowiednia.

12. 10. Jeśli znajdziesz się jednak w opałach
lepiej wcześniej niż później prosić o pomoc
(strategia strusia nie zadziała)
Zadawaj sobie pytania:
• Czy Twoja firma jest w stanie spłacać
wierzycieli, zobowiązania podatkowe,
zobowiązania pracownicze w terminie
ich wymagalności?
• Czy Twoja firma jest w stanie utrzymać
dostęp do finansowania lub pozyskać
nowe niezbędne na działanie?
• Czy masz odpowiednie rezerwy
finansowe na pokrycie długów
wymagalnych w ciągu najbliższych kilku
miesięcy?
Jeśli odpowiesz „nie” na te pytania, powinieneś
natychmiast zasięgnąć profesjonalnej porady,
ponieważ Twoja firma w niedalekiej perspektywie
może być niewypłacalna lub zdecydowanie
trudniejszym położeniu.
Jeśli twoja mała firma ma problemy finansowe,
uważaj też na cudownych doradców, obiecując
finansowe zbawienie. Zamiast Ci pomóc mogą Cię
pogrążyć weryfikuj ich dokonania.
Zapraszam do kontaktu:
komórka: 505 118 380
adam.kuszyk1@gmail.com