SPIUG, profile picture
Uploaded bySPIUG
833 views

SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2020

SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2020

Embed presentation

Download to read offline
Raport: Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku Stowarzyszenie Producentów i Importerów Urządzeń Grzewczych Warszawa, kwiecień 2021
Spis treści 1 Wstęp..................................................................................... 2 2 Ogólna sytuacja na rynku w 2020 roku................................... 4 2.1 Ogólna sytuacja gospodarcza w Polsce w 2020 oraz czynniki mające wpływ na rozwój rynku instalacyjno-grzewczego ............................................................ 5 2.2 Budownictwo mieszkaniowe ........................................................................ 8 3 Rozwój rynku w wybranych grupach produktowych w Polsce w 2020 roku .................................................................................. 14 3.1 Ogólna sytuacja na rynku w 2020 roku……………………………………….14 3.2 Wybrane grupy produktowe w Polsce w 2020 roku…………………………19 3.2.1 Gazowe kotły wiszące..................................................................................21 3.2.2 Gazowe kotły wiszące konwencjonalne .......................................................... 22 3.2.3 Gazowe kotły wiszące kondensacyjne ............................................................ 24 3.3 Kotły stojące (gazowe i olejowe)................................................................ 25 3.3.1 Gazowe kotły stojące....................................................................................... 25 3.3.2 Gazowe kotły stojące kondensacyjne…………………………………………….26 3.3.3 Gazowe kotły stojące konwencjonalne…………………………………………...28 3.3.4 Gazowe koły stojące większej mocy (pow. 50 kW)......................................... 28 3.3.5 Olejowe kotły stojące....................................................................................... 30 3.4 Kotły na paliwa stałe.................................................................................. 34 3.5 Pompy ciepła............................................................................................. 37 3.6 Ogrzewanie elektryczne............................................................................. 39 3.7 Kolektory słoneczne................................................................................... 42 3.8 Grzejniki i inne elementy instalacyjne ........................................................ 45 4 Podsumowanie prognozy dla rozwoju rynku instalacyjno- grzewczego na przyszłość......................................................... 47
2 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 2 1 Wstęp Poniższy raport jest kolejnym dorocznym raportem branżowym dotyczący tematu rozwoju rynku urządzeń grzewczych. Stowarzyszenie Producentów i Importerów Urządzeń Grzewczych jest organizacją branżową, skupiającą producentów szerokiej gamy urządzeń grzewczych takich jak kotły gazowe, kotły olejowe, kotły na paliwa stałe, kotły elektryczne, kolektory słoneczne czy pompy ciepła oraz od 2018 roku także grupę producentów elementów instalacji grzewczych takich jak ogrzewa- nie powierzchniowe, regulatory i automatyka oraz grzejniki. SPIUG współpracuje także z pro- ducentami, którzy rozwijają innowacyjne źródła ciepła, ale nie są formalnymi członkami orga- nizacji. Członkami SPIUG są takie marki jak: ACV, Ariston, Baxi, Beretta, Buderus, DeDie- trich, Ferroli, Fondital, Galmet, Hewalex, Junkers, Bosch, Immergas, Kospel, Sanier Duval, Sofath, Stiebel Eltron, Termet, Thermagen, Unical, Vaillant, Viega, Viessmann, Weishaupt, Wolf, a od 2018 roku także Purmo Rettig, Uponor, Herz, , Tece, Perfexim, Kermi, Danfoss i Aberon. Rynek indywidualnych urządzeń grzewczych w Polsce należy do grupy jednych ze znaczących rynków w tej branży w Europie, a posiadający w dalszym ciągu po dynamicznym rozwoju w 2018, 2019 i 2020 roku duże możliwości rozwoju. Ze względu na istniejącą już infrastrukturę i duże wsparcie administracji rządowej dla ciepła systemowego, duży procent nowych budynków na terenie miast, szczególnie budynków wielorodzinnych jest podłączo- nych do sieci ciepłowniczych lub ma takie możliwości ze względu na istniejącą już w najbliż- szym otoczeniu infrastrukturę. Ten rodzaj zaopatrzenia w ciepło może także liczyć na wspar- cie na poziomie rządowym i lokalnym ze względu na ujęcie rozwoju ciepła sieciowego w PEP2040 (Polityce Energetycznej Polski do roku 2040). Obecnie, w przygotowaniu jest pro- jekt strategii rozwoju ciepłownictwa w Polsce, który w końcu uwzględni konieczność transfor- macji ciepłownictwa w kierunku zastępowania paliw kopalnych odnawialnymi źródłami ener- gii. Przekształcenie sieci ciepłowniczych na instalacje spełniające wymogi RED II oraz przy- gotowywane RED III jest dużym wyzwaniem dla firm działających w tym segmencie. To wszystko wpływa na sytuację na rynku instalacyjno-grzewczym w Polsce i na jego rozwój. Także ogłoszone przez UE w 2020 roku Fala Renowacji o Green Deal, z pewnością będą miały wpływ także na rozwój rynku urządzeń grzewczych w Polsce w najbliższych latach. Ze względu na specyfikę rynku indywidualnych urządzeń grzewczych jak też możliwości do- stępnych wiarygodnych danych wyjściowych, raport zawiera informacje na temat rozwoju rynku urządzeń grzewczych o mniejszej mocy, głównie poniżej 50 kW, ale z uwzględnieniem także urządzeń grzewczych objętych statystyką w ramach opracowania o nieco większych mocach do 500 kW. Raport oparty jest na analizach własnych SPIUG w zakresie urządzeń grzewczych, a w części dotyczącej otoczenia rynku instalacyjno – grzewczego opiera się na analizach dostępnych w GUS oraz informacji zebranych bezpośrednio z rynku od instalato- rów, producentów i dystrybutorów. Podobnie jak w poprzedniej edycji, raport, z konieczności wynikającej z braku wiarygodnych szacunków dotyczących wielkości rynku i rozwoju
3 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku niektórych grup produktowych należących do urządzeń grzewczych, pomija opis sytuacji ryn- kowej w tych grupach lub przedstawia analizę na poziomie ogólnym.
4 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 4 2 Ogólna sytuacja na rynku w 2020 roku W 2020 roku miała miejsce kontynuacja zjawisk rynkowych i gospodarczych z poprzednich lat, które miały pozytywny wpływ na rozwój rynku instalacyjno-grzewczego, pomimo tego, że 2020 rok trudno porównać do poprzednich lat ze względu na wpływ pandemii koronawirusa na gospodarkę zarówno w Polsce jak i w Europie. Branża instalacyjno-grzewcza w Polsce daje sobie jak dotąd całkiem nieźle radę w nowej sytuacji, o czym świadczą osiągnięte wzro- sty obrotów w branży jako całości w całym 2020 roku, chociaż oczywiście nie w równym stop- niu w poszczególnych grupach produktowych i działalności gospodarczej. Niemniej jednak, tendencja wzrostowa się utrzymała, ale pomimo pozytywnego wyniku, widać było wyraźne osłabienie dynamiki sprzedaży w większości grup produktowych urządzeń grzewczych poza grupa pomp ciepła, lub nawet pewne spadki. Przeważały opinie, że koronawirus nie miał większego wpływy na wyniki branży, jednak pod koniec 2020 roku można było usłyszeć o pewnych barierach w pracy instalatorów w kontaktach z klientami końcowymi, spowodowa- nymi obawą o zarażenie się podczas drugiej fali pandemii w Polsce co powodowało odwoły- wanie wykonania umówionych wcześniej usług. Pod koniec roku widać było pewna nerwo- wość w zakupach spowodowaną wzrostem cen surowców, w tym głównie blachy stalowej, na światowych rynkach. Panująca w 2020 roku koniunktura sprzyjająca inwestycjom mającym na celu poprawę jako- ści powietrza na poziomie lokalnym i nastroje w branży miały widoczny wpływ na poziom zakupów nowych urządzeń grzewczych. Wzrost konsumpcji pomimo początkowych obaw związanych z ekonomicznymi skutkami pandemii, a także możliwość wykorzystania funduszy unijnych pochodzących z Regionalnych Programów Operacyjnych oraz zmiany dokonane w zasadach programu priorytetowego Czyste Powietrze, z pewnością także rzutowały na sytu- ację w branży instalacyjno-grzewczej w 2020 roku. Według zebranych na rynku opinii, wynik mógłby być nieco lepszy, gdyby nie dające się we znaki problemy z zatrudnieniem – brak fachowców w wykonawstwie, oraz podwyżki niektó- rych materiałów budowlanych. Także część firm działających w branży instalacyjno-grzew- czej i mających swoje zakłady produkcyjne w Polsce, sygnalizowały problem braku rąk do pracy który był przyczyną ograniczenia możliwości zwiększenia produkcji urządzeń i instala- cji. W 2020 roku, podobnie jak rok wcześniej w dominującą rolę odgrywał rynek wymian sta- rych urządzeń grzewczych na nowe. Jest to rezultat wykorzystywanych od 2017 roku lokal- nych programów walki z niską emisją – tzw. programów parasolowych opartych na Regional- nych Programach Operacyjnych, realizowanych głównie na poziomie gminnym które są oparte na funduszach UE, które w 2020 roku zaczęły wygasać, co było widać w sprzedaży niektórych grup produktowych. Także funkcjonowanie od września 2018 roku rządowego pro- gramu priorytetowego „Czyste Powietrze” mającego na celu ograniczenia niskiej emisji, za- częły motywować inwestorów do modernizacji posiadanych instalacji grzewczych. Od po- czątku, funkcjonowanie tego sztandarowego programu wsparcia NFOŚiGW było dalekie od oczekiwań potencjalnych beneficjentów, czego efektem była stosunkowo mała liczba
5 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku rozpatrzonych wniosków w stosunku do planów i oczekiwań. Od września 2019 roku trwają prace na ulepszeniem funkcjonowania i nowelizacją zasad programu priorytetowego „Czyste Powietrze”, w zakresie zmian mających na celu najbardziej efektywne wykorzystanie prze- znaczonych na wsparcie funduszy w celu osiągnięcia efektu końcowego jakim jest ogranicze- nie niskiej emisji i poprawa jakości powietrza w Polsce, które zostały ukończone w maju 2020. Wdrażanie wprowadzanych zmian w funkcjonowaniu projektu pozwoliło na czterokrotny wzrost wymian urządzeń w ramach projektu w okresie od maja 2020 do stycznia 2021 w porównaniu do całego okresu funkcjonowania programu od września 2018 do maja 2020, pomimo, ze zmiany wdrażane były stopniowo przez cały czas do listopada 2020. Burza me- dialna na temat konieczności ograniczania niskiej emisji dała także widoczny wzrost świado- mości społeczeństwa co do zagrożeń z tego tytułu, co oczywiście cieszy, chociaż w dalszym ciągu jest jeszcze dużo do zrobienia w tym obszarze. Panująca w 2020 roku koniunktura rynkowa pozwoliła na poprawienie płynności finansowej wśród dystrybutorów, którzy w oba- wie, o negatywne następstwa ekonomiczne pandemii zaostrzyli rygory egzekwowania płat- ności. Większa podaż pieniądza spowodowała, że przyjętą polityka nie odbiła się negatywnie na wynikach większości firm w branży, chociaż poziom zysków był zróżnicowany. 2.1 Ogólna sytuacja gospodarcza w Polsce w 2020 oraz czynniki mające wpływ na rozwój rynku instalacyjno- grzewczego W styczniu 2021 roku GUS roku opublikował dane statystyczne dotyczące stanu gospodarki Polski w 2019 roku. Według prezentowanych przez GUS szacunków, w 2020 roku dalszym ciągu zostały osiągnięte dobre wyniki, jeżeli chodzi o ogólne wyniki gospodarcze w kraju, chociaz pewne obawy budzi wzrastająca od końca 2019 roku inflacja, która w 2020 roku przełozyła się także na wrost kursu wymiany dolara, euro i franka szfajcaskiego do polskiej waluty o ok. 10%. Faktem jest, że jednak widać ogólną tendencja spadkowa dynamiki pro- dukcji sprzedanej przemysłu w Polsce utrzymuje się niezmiennie poniżej wyników z poprzed- niego roku, już od czerwca 2019, co nie jest związane bezpośrednio z wpływem koronawirusa na gospodarkę, a raczej strukturą pozyskiwania dochodów do budżetu oraz nastrojów przed- siębiorców i konsumentów. Stosunkowo wysoki poziom inflacji, oraz strata wartości PLN do EUR i dolara w ciągu 2020 roku skłaniają do refleksji nad rzeczywistym poziomem wzrostu sprzedaży w przemyśle i gospodarki w Polsce. Brak realnych inwestycji które w stosunkowo krótkim czasie miałyby pozytywny wpływ na wyniki finansowe państwa, kredytowanie tzw. sztandarowych inwestycji, programów pomocowych i socjalnych przez dodruk pustego pie- niądza nie sprzyjają utrwalaniu wiary obywateli w bezpieczeństwo oszczędności złożonych w bankach, co widać na odpływie pieniądza w kierunku konsumpcji i rynku nieruchomości co w pośredni sposób przełożyło się na dobre wyniki finansowe w branży instalacyjno-grzewczej. Według danych podanych przez GUS, dynamika produkcji sprzedanej przemysłu wg. cen sta- łych w Polsce po II kwartale 2020 roku wygląda następująco:
6 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 6 Według danych podanych przez GUS, dynamika produkcji przemysłowej w 2020 roku była niższa o 1 % w porównaniu do 2018 roku. Rok wcześniej ten wzrost wyniósł 4 % w porówna- niu do 2018 roku. Tabela 1. Tendencje w dynamice produkcji przemysłowej 2020 (źródło: GUS) W przypadku budownictwa, w 2020 roku odnotowano ogólny spadek rzędu 2,2% w porówna- niu do wzrostu 2,6% który miał miejsce rok wcześniej oraz wzrostu 17,9% w 2018 roku. W budownictwie, wzrost wynoszący 1,3% odnotowano w grupie robót budowlanych specjali- stycznych, w skład której wchodzą również roboty instalacyjno-grzewcze, co ma wpływ na stosunkowo dobre wyniki w branży grzewczej. Tabela 2. Tendencje w produkcji budowlanej 2020 Spadki odnotowały przedsiębiorstwa zajmujące się budową budynków - o 4,9% oraz przedsiębiorstwa, których podstawowym rodzajem działalności była budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej - o 2,0%. W okresie styczeń-grudzień 2020 r. nastąpił spadek wartości robót inwestycyjnych w odniesieniu do analogicznego okresu 2019 roku który wyniósł 1,1% wobec WYSZCZEGÓLNIENIE I-XII 2019=100 I-XII 2019=100 PRZEMYSŁ +4% -1,0% Górnictwo i wydobywanie +1,1% -7,0% Przetwórstwo przemy- słowe +4,2% -1,0% Wytwarzanie i zaopatry- wanie w energię elek- tryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę +0,2% -1,1% I-XII 2019 I-XII 2020 BUDOWNICTWO +2,6% -2,2% Budowa budynków +2,4% -4,9% Budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej +2,6% -2,0% Roboty budowlane specjalistyczne w tym roboty instalacyjno-grzewcze +2,9% +1,3%
7 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku wzrostu w tej grupie statystycznej o 3,0 % w 2019 roku i 15,8% w 2018 roku, zaś robót remontowych o 4,0 %, wobec wzrostu w tej grupie o 2,1 % w 2019 roku i 21,4% w 2018 r. Według danych GUS, ceny produkcji budowlano-montażowej w 2020 r. były wyższe o 2,6 % w porównaniu z 2019 rokiem, w tym wzrosły ceny wznoszenia budynków o 3,0% i robót budowlanych specjalistycznych które obejmują także roboty instalacyjno-grzewcze o 2,3 %. w porównaniu z 2019 rokiem. Podane przez GUS wyniki mogą budzić wątpliwości w sytuacji, że szereg materiałów budow- lanych podrożało w 2020 roku ponownie o kilka- lub kilkanaście procent, chociaż dynamika wzrostu cen była niższa niż rok wcześniej. Koszty zatrudnienia też uległy dalszemu znacz- nemu wzrostowi, ale można założyć, że odbyło się to kosztem marż uzyskiwanych w firmach budowlanych. Jest to sytuacja, której warto się przyjrzeć. W budownictwie coraz bardziej było widać spowolnienie spowodowane m.in. koronawirusem. Jest wyraźnie widoczne ograniczenie wydawania nowych pozwoleń na budowy oraz ilość rozpoczynanych budów na które zezwolenia były przyznane wcześniej których liczba w 2020 roku zanotowała już regres. Widać, że deweloperzy mniej chętnie rozpoczynają nowe inwe- stycje, pomimo w dalszym ciągu dużego popytu na mieszkania spowodowanego lokowaniem gotówki wypłacanej z kont bankowych przez inwestorów. Deweloperzy i budownictwo kuba- turowe są bardziej wrażliwe na ryzyko dekoniunktury, tym bardziej, że z powodu pandemii znacznie ograniczyła się migracja i zapotrzebowanie na wynajmowane mieszkania, co spo- wodowało, ze wiele wykupionych mieszkań stoi pustych, a nawet nie rozpoczęto w ich prac wykończeniowych. Kończone były za to inwestycje rozpoczęte wcześniej i będące w zaawan- sowanym etapie budowy. Widoczny był też deficyt siły roboczej co przekłada się na wyższe wymagania płacowe i wzrost kosztów realizacji inwestycji. Większe wzrosty w ilości pozwoleń na budowę i ilości rozpoczynanych budów widać w wypadku inwestorów indywidualnych, co może mieć w najbliższej przyszłości przełożenie na większy rynek dla nowoinstalowanych indywidualnych urządzeń grzewczych, ponieważ deweloperzy w dużej części korzystali w miastach z przyłączania się do miejskich sieci c.o. Obecne spowolnienie gospodarcze branża budowlana przechodziła w 2020 roku w dalszym ciągu bardziej stabilnie niż wiele innych branż gospodarki w Polsce. Widać to w ilości upadłości przedsiębiorstw budowalnych. Wyniki upadłości w budownictwie są całkiem pozytywne w porównaniu do innych branż. Sytuacja w branży budowlanej jest stosunkowo stabilna, szczególnie w budownictwie mieszkaniowym, co jest spowodowane w dalszym ciągu dużym popytem i firmy działające w tej branży radzą sobie relatywnie dobrze. Nieco gorzej rozwija się sytuacja na rynku budownictwa komercyj- nego, gdzie widoczny jest wyraźny spadek liczby nowych inwestycji co przekłada się na rynek urządzeń grzewczych o dużych mocach. Zapotrzebowanie na nowe powierzchnie biurowe maleje, ponieważ zwiększył się w widoczny sposób poziom pustostanów. Nie zmienia to faktu, że pomimo iż w branży budowlanej sytuacja płynnościowa obecnie nie jest najgorsza, liczba upadłości wzrosła w 2020 roku o 12 %. Sytuacja płynnościowa przedsiębiorców
8 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 8 budowlanych wciąż jest względnie dobra. Wydaje się, że spowolnienie w tym sektorze może dopiero nastąpić w wyniku osłabienia chęci inwestowania i zasobów finansowych u potencjal- nych inwestorów. Daje się zaobserwować znaczne skurczenie inwestycji ze strony przedsię- biorstw oraz samorządów, co było zauważalne także w branży instalacyjno-grzewczej. 2.2 Budownictwo mieszkaniowe Dane pokazujące trendy w budownictwie mieszkaniowym, dalszym ciągu mają coraz mniej pozytywny przebieg co raczej powoduje pewna ostrożność w planowaniu obrotów dla branży instalacyjno-grzewczej za najbliższe 1,5 roku czy 2 lata, pomimo, że liczba potencjalnych do wyposażania w instalację grzewczą mieszkań jest dalej wysoka. Rys. 1 Ilość mieszkań oddanych do użytku w latach 2014–2029 (Źródło: GUS) Kontynuowana była także tendencja jeśli chodzi o udział w realizowanych inwestycjach pod względem inwestorów. W 2019 roku dalej dominująca była pozycja deweloperów, którzy wy- budowali ponad 143,8 tyś. mieszkań, co stanowi 64,8% wszystkich oddanych do użytku w 2020 roku mieszkań i równoczesny wzrost o 9,4 % w stosunku do 2019 roku. Inwestorzy indywidualni wybudowali ok. 74,1 tyś. mieszkań, co oznacza wzrost o 7,1 % w stosunku do 2019 roku, czym osiągnęli udział nieco ponad 33,4 % w tej kategorii statystyki, co oznacza utrzymanie tego udziału. Znacznie mniej mieszkań w 2020 roku oddano do użytkowania w budownictwie spółdzielczym, gdzie ich liczba wyniosła 1498 wobec 2167 w 2019 roku co oznacza spadek o ok. 30,9%. W pozostałych formach budownictwa (społeczne czynszowe, komunalne i zakładowe) łącznie oddano do użytkowania 2570 mieszkań, tj. o ponad 44,1 % 143166 147711 163325 178342 184783,0 207224,0 221978 0 50000 100000 150000 200000 250000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Mieszkania oddane do użytku w latach 2014 - 2020
9 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku mniej niż w 2019 roku. Takie wyniki mają wpływ także na strukturę instalowanych źródeł cie- pła. Rys. 2 Tendencje w liczbie mieszkań oddanych do użytku w latach 2014 –2020 z podziałem na grupy inwestorów (Źródło: GUS) Struktura oddanych do użytku mieszkań ma wpływ na strukturę instalowanych źródeł ciepła. Deweloperzy, którzy budują głównie na obszarach miejskich, korzystają często z możliwości przyłączenia realizowanych budynków do miejskiej sieci cieplnej, co potania koszty wykony- wanej instalacji o źródła ciepła zastępowane przez węzły cieplne, oczywiście jeżeli istnieje na miejscu dostępna infrastruktura, co wydaje się zrozumiałe i logiczne z punktu widzenia biz- nesu deweloperskiego. Niemniej jednak wątpliwości budzi próba forsowania tego typu przy- łączeń w sytuacji, gdy infrastruktura jest dopiero w planach w bliższej lub dalszej przyszłości, co znalazło miejsce w nowelizacji ustawy prawo o ochronie środowiska we wrześniu 2019 roku, ale na razie nie widać spektakularnych efektów obowiązywania tego prawa, być może z uwagi, ze ciężar ciężkości instalacji indywidualnych urządzeń grzewczych leży po stronie rynku wymian. 76129 79758 65706 67657 66684 69599 74140 59065 62420 91516 105027 111550 130935 143770 3490 2115 2707 2311 3002 2115 1498 4482 3418 3396 3347 3547 4575 2570 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 140000 160000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Liczba mieszkań oddanych do użytku w latach 2014 - 2020 [szt.] budownictwo indywidualne deweloperzy budownictwo spółdzielcze pozostali
10 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 10 Rys. 3 Ilość mieszkań których budowę rozpoczęto w latach 2014 –2020 (Źródło: GUS) Od stycznia do grudnia 2020 r. rozpoczęto budowę 223,8 tyś. mieszkań, co stanowi spadek o 5,7% w porównaniu do 2019 roku, co jest już widocznym spadkiem dynamiki w porównaniu do poprzedniego roku, kiedy wzrost wyniósł 6,9%. Rys. 4 Tendencja w liczbach mieszkań, których budowę rozpoczęto w latach 2014 –2020 z podziałem na grupy inwestorów (Źródło: GUS) Pod kątem grup inwestorów, deweloperzy rozpoczęli budowę 130,2 tyś mieszkań, co daje udział 58,2 % % ogólnej liczby mieszkań których budowę rozpoczęto w 2020 roku, wobec 148122 168403 173932 205990 221907,0 237281,0 223842 0 50000 100000 150000 200000 250000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Mieszkania których budowę rozpoczeto w latach 2014 - 2020 74368 78855 83580 94483 85304 90314 90309 69723 86498 85497 105401 131627 142022 130208 1362 1285 2187 2746 2312 2058 1638 2669 1765 2668 336 2664 2887 1687 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 140000 160000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Mieszkania których budowę rozpoczęto w latach 2014 - 2020 [szt.] budownictwo indywidualne deweloperzy budownictwo spółdzielcze pozostali
11 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku udziału 59 % pod koniec 2019 roku. Inwestorzy indywidualni rozpoczęli w 2020 roku budowę 90,3 tyś. mieszkań, co oznacza udział tej grupy inwestorów na poziomie 40,3 % w ogólnej liczbie rozpoczynanych budów, wobec udziału 38,1% w 2018 roku. To oznacza pewną stabi- lizację z tendencja do zwiększania udziału budownictwa indywidualnego w podziale rynku. Jest to istotna informacji z uwagi na to, że większość budownictwa jednorodzinnego jest wy- posażana w indywidualne urządzenia grzewcze. Mniej mieszkań, których budowę rozpoczęto w 2020 roku w porównaniu do 2019 roku odnotowano w budownictwie spółdzielczym, gdzie rozpoczęto budowę 1 638 mieszkań wobec 2 508 mieszkań w 2019 roku co oznacza spadek o ok.20,4 %. W pozostałych formach budownictwa (budownictwo czynszowe, komunalne) nastąpił większy spadek, który wyniósł 58,4 % (rozpoczęto budowę 1 687 mieszkań w 2020 roku wobec 2 887. mieszkań w 2019 roku. Rys. 5 Ilość mieszkań na realizację których wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia z projektem budowlanym w latach 2014 –2020 (Źródło: GUS) W 2020 r. wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia z projektem na budowę 275,8,5 tyś mieszkań, tj. o 2,8 % więcej niż w 2019 roku. 156878 188798 211485 250218 257072 268483 275938 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 MIeszkania na które wydano pozwolenia na budowę lub dokonano zgłoszenia w latach 2014 - 2020 [szt]
12 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 12 Rys 6 Tendencja w liczbach mieszkań na realizację których wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia w latach 2014 –2020 z podziałem na grupy inwestorów (Źródło: GUS) W dalszym ciągu w roku 2020 największą grupą inwestorów w tej kategorii liczby wydawa- nych pozwoleń na budowę mieszkań byli deweloperzy, którzy uzyskali pozwolenia na budowę ponad 171,6 tyś mieszkań, oraz inwestorzy indywidualni którzy uzyskali pozwolenia na bu- dowę prawie 101,6 tyś. mieszkań. Oznacza to wzrosty w ilości uzyskiwanych zezwoleń na budowę w tych grupach inwestorów odpowiednio o 2,5 % i 5,0% w porównaniu do 2019 r. Łącznie w ramach tych form budownictwa otrzymano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia budowy z projektem budowlanym 99 % ogółu mieszkań (z tego deweloperzy 61,9 %, a inwe- storzy indywidualni 36,8 %). W 2020 roku w budownictwie spółdzielczym było o 14,1 % mniej mieszkań na których budowę wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia z projektem bu- dowlanym niż w 2019 roku, czyli 1 171 mieszkań w 2020 roku wobec 1 364 mieszkań w 2019 roku. Także w budownictwie czynszowym społecznym i komunalnym spadła o 46,6 % liczba mieszkań na których budowę wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia z projektem bu- dowlanym, czyli 1 586 mieszkań w 2019 roku wobec 2 966 mieszkań w 2019 roku. Wyniki i tendencje związane z ilością oddawanych do użytku mieszkań, ilością rozpoczyna- nych budów i w końcu ilością wydawanych pozwoleń na budowę oraz zgłoszeń budynków do budowy, pozwalają na analizę potencjału rozwoju rynku instalacyjno-grzewczego w następ- nych latach w segmencie tzw. pierwszych instalacji. Można przyjąć, że cykl budowlany w wypadku deweloperów, zamyka się w okresie 18-24 miesięcy, natomiast w wypadku budow- nictwa jednorodzinnego, zwykle trwa ok. 2-3 lat, a czasami nieco dłużej. To oznacza, że bu- dowy rozpoczynane teraz, będą wyposażane w urządzenia grzewcze w ostatniej fazie swojej realizacji, w trakcie prac wykończeniowych, czyli za 2-3 lata. Oczywiście osprzęt instalacyjny jest montowany wcześniej, natomiast same urządzenia grzewcze dopiero pod koniec procesu inwestycyjnego w ramach prac instalacyjnych, kiedy np. konieczne jest dogrzewanie 76134 87736 98574 114905 91485 96777 101591 77489 97248 106643 128484 159923 167346 171591 1351 1409 1750 1619 1732 1364 1171 1995 2588 4601 5210 3932 2996 1585 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 140000 160000 180000 200000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 LIczba mieszkań na które wydano pozwolenia w latach 2014 - 2020 [szt.] budownictwo indywidualne deweloperzy budownictwo spółdzielcze pozostali
13 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku pomieszczeń podczas prac wykończeniowych prowadzonych we wnętrzach. Także potrzeba czasu od momentu wydania pozwolenia na budowę zanim zostanie wykonawcę i realnie roz- pocznie prace budowlane. To daje też wymierny potencjał zapotrzebowania na urządzenia grzewcze w dalszej perspektywie czasowej. Stąd także warto przyjrzeć się danym dotyczą- cym ruchu budowlanego w różnych grupach inwestorów, ponieważ tempo realizacji u nich daje także przesunięcie w czasie na zapotrzebowanie na urządzenia grzewcze w przyszłości z przeznaczeniem dla nowego budownictwa. W wypadku obiektów oddawanych do użytku, są one kompletne i stanowią podstawę do analizy danych aktualnych i historycznych. Nie wiadomo czy ta pozytywna tendencja zostanie utrzymana także w 2020 roku. Pandemia związana z COVID-19 spowodowała w marcu duży odpływ pracowników zagranicznych, głównie z Ukrainy, którzy stanowili znaczną grupę pracowników realizujących budownictwo mieszkaniowe w Polsce. Co prawda wyniki pierwszego kwartału 2020 były jeszcze całkiem dobre, ale epidemia na dobre rozpoczęła się dopiero w marcu. Jeżeli do tego dołączymy ograniczenia związane z bezpieczeństwem i ochroną przed zarażeniem, możliwymi proble- mami w dostawach komponentów zza granicy czy brakach siły roboczej na budowach i w zakładach produkujących materiały budowlane, to wynik budownictwa mieszkaniowego w 2020 roku jest wielką niewiadomą. Obserwowane od pewnego czasu pewne osłabienie dynamiki wzrostów w budownictwie mieszkaniowym, z pewnością może mieć wpływ na przyszłą sytuację w branży instalacyjno- grzewczej, jeżeli w wyniku cięć kosztów budżetowych związanymi z walką z COVID-19 i opóźnienia programów wsparcia w ramach funduszu odbudowy i renowacji zabraknie konse- kwencji rządzącym w kontynuacji realizacji programów na rzecz ograniczenia niskiej emisji. Zwiększanie się udziału i wzrosty w grupie budownictwa indywidualnego oznacza także wzrost potencjału montażu indywidualnych urządzeń grzewczych w nowym budownictwie, co może być tłumione na obszarach miejskich przez ekspansję ciepła sieciowego wspieranego przez czynniki administracji rządowej i lokalnej. Póki co, mając jako alternatywę do nowego budownictwa coraz bardziej znaczące uzupełnienie potencjału sprzedaży urządzeń grzew- czych w postaci rynku wymian urządzeń, branża instalacyjno-grzewcza nie odczuła w 2020 roku w specjalny sposób tendencji osłabienia dynamiki wzrostów w nowobudowanych obiek- tach mieszkalnych.
14 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 14 3 Rozwój rynku w wybranych grupach produktowych w Polsce w 2020 roku Rynek indywidualnych urządzeń grzewczych w Polsce należy do grupy jednego z większych rynków w tej branży w Europie, a posiadający w dalszym ciągu po dynamicznym rozwoju w 2018 i 2019 roku duże możliwości rozwoju, szczególnie w zakresie wymian starych urządzeń na nowe, zgodne z wymogami ekoprojektu i emitujące mocno zredukowane ilości zanieczysz- czeń do atmosfery, lub wręcz na bezemisyjne urządzenia grzewcze. Ze względu na specyfikę rynku indywidualnych urządzeń grzewczych jak też możliwości do- stępnych wiarygodnych danych wyjściowych, raport zawiera informacje na temat rozwoju rynku urządzeń grzewczych o mocy do 200 kW. Raport w części dotyczącej urządzeń grzew- czych oparty jest na analizach własnych SPIUG w oraz informacji zebranych bezpośrednio z rynku od instalatorów, producentów i dystrybutorów. Podobnie jak w poprzedniej edycji, ra- port nie zawiera niektórych grup produktowych należących do urządzeń grzewczych, co jest spowodowane brakiem wiarygodnych danych wyjściowych do oszacowania wielkości rynku i trendów rozwojowych dla tych grup produktowych. 3. 1 Ogólna sytuacja na rynku w 2020 roku W 2020 roku pomimo panującej od wiosny 2020 roku pandemii, miała miejsce kontynuacja zjawisk rynkowych i gospodarczych z 2019 roku, które miały pozytywny wpływ na rozwój rynku instalacyjno-grzewczego. Koniunktura sprzyjająca inwestycjom mającym na celu po- prawę jakości powietrza na poziomie lokalnym i nastroje w branży, przekładały się na wzrosty sprzedaży, które miały miejsce w większości grup produktowych w 2020 roku. Rok 2020 trudno jest porównywać do poprzednich lat ze względu na wpływ pandemii koro- nawirusa na gospodarkę zarówno w Polsce jak i w Europie. Niemniej jednak, tendencja roz- wojowa rynku z poprzednich dwóch lat się utrzymała. Pomimo pozytywnego wyniku jaki osiągnęła branża urządzeń grzewczych w całym 2020 roku, widać było szczególnie pod ko- niec roku wyraźne osłabienie dynamiki sprzedaży w większości grup produktowych urzą- dzeń grzewczych, gdzie wyniki osiągnięte w I kwartale zapowiadały rewelacyjny rok. Wyniki w niektórych przypadkach są zaskoczeniem i dość trudno było uzyskać z rynku jakieś lo- giczne uzasadnienie. W II i IV kwartale 2020 roku można było usłyszeć o pewnych barie- rach w pracy instalatorów w kontaktach z klientami końcowymi, spowodowanymi obawą o zarażenie się podczas pierwszej i drugiej fali pandemii w Polsce. Także sytuacja w budow- nictwie mieszkaniowym, zmieniająca się w efekcie wpływu pandemii koronawirusa na go- spodarkę j też wywarły z pewnością swój wpływ na wyniki osiągnięte w branży instalacyjno- grzewczej w 2020 roku. Duże wzrosty sprzedaży urządzeń grzewczych odnotowano głównie dzięki programom dofi- nansowania wymiany pozaklasowych kotłów na paliwa stałe. Wprowadzanie od maja 2020 roku długo oczekiwane zmiany w zasadach funkcjonowania prowadzonego przez NFOŚiGW
15 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku Programu Priorytetowego Czyste Powietrze pozwoliło na zwiększenie tempa wymian, w któ- rych największy udział miały instalacje gazowych kotłów kondensacyjnych Rys. 7 Udział poszczególnych technologii w programie wymian w ramach PP Czyste Powietrze w okresie 15.05.2020 – 31.01.2021 Rys.8 Ilości zamontowanych źródeł ciepła w ramach PP Czyste Powietrze w okresie 15.05.2020 – 31.01.2021 Analizując rozwój rynku urządzeń grzewczych w 2020 roku, można stwierdzić, że w więk- szości grup produktowych poza pompami ciepła nie było już tak spektakularnych wzrostów, 20,37% 0,24% 16,66% 45,63% 0,10% 16,07% 0,93% Udział rodzajów zamontowanych źródeł ciepła w ramach PP czyste Powietrze w okresie 15.05.2020 - 31.01.2021 Kotły na biomasę Podłączenie do sieci ciepłowniczej Pompy ciepła Kotły na gaz Kotły olejowe kondensacyjne Kotły na węgiel Ogrzewanie elektryczne 7886 92 6450 17667 37 6221 361 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 16000 18000 20000 Kotły na biomasę Podłączenie do sieci ciepłowniczej Pompy ciepła Kotły na gaz Kotły olejowe kondensacyjne Kotły na węgiel Ogrzewanie elektryczne Ilości zamontowanych źródeł ciepła w ramach wymiany w PP Czyste Powietrze w okresie 15.05.2020 - 31.01.2021
16 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 16 jak w latach poprzednich, ale także nie było jakichś istotnych spadków poza grupa produk- tową obejmującą kotły na paliwa stałe zasilane węglem i jego pochodnymi, chociaż także w tym wypadku dynamika spadków uległa osłabieniu. Czynnikiem, który nakręcał trend popy- towy był niski koszt pieniądza (co przy rosnącej inflacji i spadku wartości złotówki wobec in- nych walut, powoduje stratę przy lokowaniu w instrumenty finansowe. Inwestycje oszczęd- ności w nieruchomość wydają się być dodatkowo bardzo bezpieczną lokatą, nawet w sytu- acji, gdy wiele wykupionych mieszkań pozostaje niewykończonych, co jest spowodowane także zmniejszonym w 2020 roku popytem na wynajem mieszkań, pomimo konsekwent- nego lansowania takiego modelu inwestycji przez deweloperów. Mniejsza migracja ludzi spowodowana przez Covid-19 spowodowała ograniczenie zapotrzebowania na wynajmo- wanie mieszkań. Rynek rozproszony (budownictwo jednorodzinne/remonty) był w 2020 roku ograniczony przez ograniczoną dostępność fachowców zajmujących się usługami bu- dowlanymi i instalacyjnymi. Nadal obserwowany był wzrost cen usług oraz duże problemy z dostępnością wykwalifikowanej kadry w firmach budowlano-instalacyjnych, czemu nie sprzyjały ograniczenia w przemieszczaniu się pracowników z Ukrainy i Białorusi do Polski. Ta sytuacja powoduje , że wynagrodzenia pracowników rosną i powoduje to konieczność poszukiwania oszczędności przez generalnych inwestorów realizujących budowę obiektów. Ogólnie, barierą rozwojową jest rynek pracy , który oferuje ograniczoną ilość wykwalifikowa- nej kadry. I tak kadra ta coraz częściej tworzona jest z obcokrajowców często nie znających nowych technologii . Cena robocizna wzrastała bardzo szybko wraz ze zwiększeniem ob- ciążeń podatkowych i ZUS. W 2020 nastąpił niewielki spadek koniunktury w budownictwie, szczególnie na rynku dużych deweloperów. Szczególnie w II kwartale widać było niechęć deweloperów do rozpoczynania zaplanowanych budów. Później w trakcie roku, sytuacja się zmieniła pod wpływem zwiększo- nego popytu na mieszkania, będącego skutkiem ograniczonego zaufania obywateli do ban- ków, jako bezpiecznego miejsca przechowywania oszczędności, oraz obawą przed rosnącą inflacją. Zmniejszyła się także dynamika wzrostów ilości rozpoczynanych budów i wydawa- nych pozwoleń na budowę, jak także zgłoszeń o rozpoczęciu budowy. W przypadku budow- nictwa, w okresie styczeń-grudzień 2020 r. produkcja budowlano-montażowa spadła o 2,2 % w odniesieniu do 2019 roku, kiedy notowany wzrost osiagnął poziom 2,6 % co jest potwierdzeniem kontynuacji obserwowanego od poczatku zeszłego roku zmniejszenia dynamiki wzrostów w branży budowlanej i przechodzenia powoli w okres pewnej stabilizacji pogłebionego przez efekt niepewnosci spowodowanej wpływem koronawirusa. Sytuacja finan- sowa firm, zwłaszcza instalacyjnych, była stosunkowo dobra. Inwestorzy prywatni stali się bardzo wrażliwi na programy dotacji, czego częstym efektem było wstrzymywanie inwestycji w oczekiwaniu na nowy program dotacyjny, co było widać szczególnie w pierwszej połowie roku, kiedy oczekiwano na nowe zasady programu wymian strych kotłów węglowych w ramach programu Czyste Powietrze. Dotyczyło to także nowych . instalacji kolektorów słonecznych, gdzie kończące się regionalne programy wsparcia oparte funduszach UE miały wpływ na zmniejszenie sprzedaży tych instalacji. Programy wsparcia
17 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku wpływały na wybór przez inwestorów nowych systemów modernizacyjnych, a także stały się bodźcem do zakupu i montażu lepszych i droższych urządzeń. Dzięki podejmowanym akcjom informacyjnym na rzecz ograniczenia niskiej emisji umocniło się zainteresowanie nowoczesnymi technologiami grzewczymi, w tym OZE, w tej grupie urzą- dzeń - szczególnie pompami ciepła gdzie jest widoczna duża akcja promocyjna na rzecz sto- sowania tej technologii na każdym szczeblu począwszy od Komisji Europejskiej. Podsumowując ogólne trendy rynkowe: w roku 2020, klienci i inwestorzy byli skłoni do inwe- stycji, gdyż cena pieniądza jest bardzo niska, co było bodźcem do rozpoczynania inwestycji jako lokaty kapitału w celu osiągniecia zysku. Na szczęście lock-down nie dotknął w skali roku bezpośrednio branży instalacyjno-grzew- czej. Rynek raczej się ustabilizował jednak na różnych poziomach w zależności od grupy produktowej. Utrzymał się trend od początku roku, że ogólna skala wzrostów obrotów w branży spadała z kwartału na kwartał i IV kwartał 2020 roku miał raczej najsłabszy wynik wzrostowy w odniesieniu do 2019 roku. Pandemia COVID-19 spowodowała, ze pomimo w dalszym ciągu dobrych wyników w branży, sytuacja rynkowa nie jest taka sama jak wcze- śniej. Większość firm odnotowuje dobre wyniki sprzedaży, chociaż pojawiły się już pierwsze spadki sygnalizowane zarówno wśród producentów jak również w hurtowniach i u instalato- rów. W 2020 roku była widoczna trudność w planowaniu, pogłębiająca się niepewność kondycji rynku związana ze zdolnością nabywczą klientów i nastrojami związanymi z pande- mią. Wzrosty w budownictwie, intensywna termomodernizacja, bardzo łagodna zima do końca roku pozwoliła nie wstrzymywać prac instalacyjnych. W trakcie roku zmieniała się struktura sprzedaży powoli stabilizował się rynek kotła średniej mocy , a rynek kotła powyżej 300 kW wykazywał niewielkie spadki , natomiast w pompach ciepła i kotłach małej mocy odnoto- wano znaczne przyrosty, szczególnie w wypadku powietrznych pomp ciepła. Pandemia spo- wodowała , że praktycznie ustały inwestycje w modernizacje pensjonatów i hoteli , a także firmy z poza branży hotelarskiej znacznie zatrzymały swoje inwestycje . Pandemia dała się odczuć firmom instalacyjnym operujących w zakresie wymian instalacji wewnętrznych . Do wielu inwestycji nie doszło z uwagi przed obawą zainfekowania się wirusem. Instalator zaj- mujący się małymi instalacjami są praktycznie rozchwytywani i mają pełne pakiety zamó- wień na cały 2021 rok. Gorzej było w firmach zajmujących się budową sieci zewnętrznych i modernizacjami. Rów- nież fala zapowiedzianych podwyżek cen surowców i produktów będących półfabrykatami takich jak rury stalowe , blacha, granulat tworzyw sztucznych, co pociągnęło za sobą wzrost cen grzejników lub armatury, spowodowała nacisk generalnych wykonawców i developerów na poszukiwanie oszczędności , których nie można szukać w płacowych warunkach kon- traktów. W efekcie oszczędności dotyczyły często zubożaniu instalacji , bądź zastępowaniu materiałów tańszymi zamiennikami co może skutkować skróconym bezawaryjnym okresem późniejszej eksploatacji. W wypadku inwestorów indywidualnych, skala takiego zjawiska była dużo mniejsza, ponieważ w tym wypadku inwestor buduje dla siebie i niechętnie
18 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 18 zmienia zaplanowane wcześniej urządzenie na inne. Podobnie jak w poprzednich trzech la- tach, trzonem rozwoju rynku urządzeń grzewczych były w dalszym ciągu wymiany starych urządzeń na nowe w ramach walki z niską emisją na poziomie lokalnym. Widać coraz więk- sze znaczenie wsparcia dla wymian urządzeń grzewczych w ramach programu Czyste Po- wietrze NFOŚiGW po jego usprawnieniu co nastąpiło w maju. W dalszym ciągu duże zna- czenie dla rynku wymian miały programy unijne zarządzane przez lokalne samorządy. Ne- gatywnym skutkiem ubocznym programów dotacyjnych jest fakt, że inwestorzy prywatni stali się bardzo wrażliwi na programy dotacji. Widać to szczególnie w wypadku kolektorów sło- necznych i kotłów na biomasę, ale także widać to coraz częściej w wypadku pomp ciepła które do tej pory rozwijały się stabilnie i konsekwentnie bez spektakularnych programów wsparcia, jak to miało miejsce w pierwszych wymienionych grupach produktowych, co jest obecnie atutem do rozwoju sprzedaży w wypadku tej grupy produktowej. Z punktu widzenia producenta kotła , czy pomp ciepła, perspektywy rozwojowe są duże i nic nie zapowiada regresu sprzedaży w następnym roku i w następnych latach , chyba , że na- stąpi załamanie rynku pracy i znikną potencjalni klienci na nowe instalacje i modernizacje. Należy się jednak liczyć z tym, że w 2021 wiele inwestycji się nie rozpocznie z powodu pro- blemów z procedurami i pracą zdalną urzędników, bardzo długo czeka się na zezwolenia na budowę oraz z powodu powstrzymania się inwestorów przed inwestycjami. Potwierdziły się informacje dochodzące z rynku urządzeń o większych mocach. Pojawiły się opinie o wstrzymywaniu zamówień urządzenia o większej mocy, co by wskazywało na prze- suniecie w czasie takich zamówień. Dość ciekawie wygląda sytuacja w zakresie płatności. Pod koniec roku można mówić o do- brej sytuacji branży instalacyjnej i budowlanej oraz ich przezorności i dobrym zarządzaniem zyskami z ostatnich lat dobrej koniunktury. Reasumując: ogólnie można stwierdzić, ze rynek instalacyjno- grzewczy w 2020 roku ma w dalszym ciągu tendencję wzrostową, chociaż wzrost ma już dużo mniejsza dynamikę jak jeszcze rok temu. Zgodnie z danymi zamieszczonymi w raporcie SPIUG dotyczącym sprzedaży urządzeń grzewczych przez internet, w 2020 roku nastąpił ponad 60% wzrost obrotów przez ten kanał dystrybucji, jednak w dalszym ciągi odział rynku internetowego w całkowitej sprzedaży urzą- dzeń grzewczych jest daleko poniżej 10% całego rynku. Widoczny był także wzrost świadomość klientów przy zakupach urządzeń grzewczych. Na razie nie zaobserwowano większych problemów które by były generowane przez nowelizację Prawa Ustawy o Ochronie Środowiska, dającej duże preferencje dla ciepła sieciowego w no- wych budynkach, chociaż takie pierwsze sygnały pojawiły się już pod koniec 2019 roku i w 2020 roku coraz więcej projektantów dla świętego spokoju wskazywało podłączenie nowego budynku do sieci ciepłowniczej, nawet w przypadku, gdy możliwość realizacji takiego przyłą- cza nie była określona w zdefiniowanych ramach czasowych, co powodowało konieczność uzupełniania dokumentacji już w fazie wykonawstwa. Prawdopodobnie, właśnie brak możli- wości przyłączeniowych oraz duży udział rynku wymian w sprzedaży, spowodował, że
19 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku negatywne skutki na razie nie są widoczne w takim stopniu jak to było w przeszłości, ale pojawiają się już pierwsze sygnały o kłopotach projektantów w uzyskaniu na czas deklaracji lokalnego operatora sieci cieplnej co do możliwości przyłączenia budynku. Ogólnie można stwierdzić, ze rynek instalacyjno- grzewczy w 2019 roku ma w dalszym ciągu tendencję wzro- stową, chociaż wzrost ma już dużo mniejsza dynamikę jak jeszcze rok temu. 3.2 Wybrane grupy produktowe w Polsce w 2020 roku Rok 2020, przebiegał z pewnymi wyjątkami pozytywnie jeśli chodzi o sprzedaż w głównych grupach produktowych urządzeń grzewczych i elementów instalacyjnych. Można było zau- ważyć dalszy wzrost sprzedaży w kondensacyjnych kotłach gazowych i bardzo dużych wzrost sprzedaży w grupie produktowej pomp ciepła. W przypadku gazowych konwencjo- nalnych kotłów wiszących spadek sprzedaży w 2020 roku osiągnął poziom ok 12%. W wy- padku wiszących kotów kondensacyjnych wzrost osiągnięty w 2020 wyniósł 11% co w od- niesieniu do wysokiej bazy odniesienia w 2019 roku jest bardzo dobrym wynikiem. Taki po- ziom sprzedaży można tłumaczyć bardzo dobrymi wynikami sprzedaży w tej grupie produk- towej praktycznie w całym 2020 roku. Z pozostałych grup produktowych, zauważalne było także konsekwentnie bardzo duże zainteresowanie powietrznymi pompami ciepła, gdzie dy- namika wzrostu sprzedaży wyniosła ponad 50% dla pomp nierewersyjnych, w wypadku pomp powietrznych rewersyjnych, szczególnie typu monoblock wzrost był ponad dwukrotny. Rośnie coraz bardziej zainteresowanie ogólnie wykorzystaniem OZE na cele grzewcze. Zmniejszała się w ciągu roku dynamika spadku w grupie kolektorów słonecznych spowodo- wana specyficzną strukturą rynku spowodowana uzależnienia od instrumentów wsparcia, który wyniósł 44%, ale w dalszym ciągu punktem odniesienia był rekordowy pod względem sprzedaży 2019 rok. Także producenci kotłów na paliwa stałe chwalili się dwucyfrowymi wzrostami na poziomie od 10 do 25%, dzięki wzrostom sprzedaży kotłów na pelet, ponie- waż w grupie kotłów na węgiel nastąpiły dalsze spadki, choć nie tak spektakularne jak wcześniej. Trendy sprzedaży w 2020 odpowiadały z pewnymi wyjątkami trendom spadek/wzrost z 2019 roku jeśli chodzi o sprzedaż praktycznie w większości grup produktowych urządzeń grzew- czych i elementów instalacyjnych. Wzrosty dotyczyły przede wszystkim nowoczesnych urzą- dzeń grzewczych spełniających warunki ekoprojektu i niskoemisyjności. Klienci przed podję- ciem decyzji porównują komponenty, parametry techniczne oraz dostępne w urządzeniu funk- cje. Sprawia to że rynek kotłów kondensacyjnych rozwija się bardzo dynamicznie. Widać w dalszym zwiększenie zainteresowania fotowoltaiką jako technologią pozyskiwania energii sło- necznej na cele prosumenckie w tym zasilanie urządzeń grzewczych w energię elektryczną w układach hybrydowych, ale także stricte na cele grzewcze.
20 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 20 Grupa produktowa Tendencja 2020/ 2019 Tendencja 2019/ 2018 Gazowe kotły wiszące ogółem +10% +8% Gazowe kotły wiszące kondensacyjne +11% +15% Gazowe kotły wiszące konwencjonalne -12% -43% Gazowe kotły stojące ogólnie +2% +17% Gazowe kotły stojące kondensacyjne +6% +18% Gazowe kotły stojące konwencjonalne -51% -13% Gazowe przepływowe podgrzewacze do C.W.U +9% -11% Olejowe kotły stojące ogólnie -29% -19% Olejowe kotły stojące kondensacyjne -16% -8% Olejowe kotły stojące konwencjonalne -47% -31% Kotły na paliwa stałe b/d b/d kolektory słoneczne -44% -15% pompy ciepła +99% +34% zasobniki i bufory -2% +15% Tabela 3. Zmiany w sprzedaży w poszczególnych grupach produktowych w 2020 r vs 2019 r Innym zjawiskiem, które dało się zaobserwować ma rynku instalacyjno-grzewczym na po- czątku 2020 roku, było wstrzymywanie decyzji zakupowych szczególnie w wypadku kotłów na biomasę do czasu zmian zasad programu Czyste Powietrze i spotkań informacyjnych w gminach. Widać to było także w segmencie pomp ciepła do ogrzewania. Działania antysmogowe w ramach, których przeprowadza się m.in. wymianę starych urzą- dzeń na nowe spowodowały, że nastąpił znaczny wzrost udziału rynku wymian urządzeń w całej strukturze sprzedaży, który według szacunków rynkowych w dalszym ciągu utrzymał w 2020 roku poziom 65 - 70 % udziału w całkowitym wolumenie sprzedaży, co miało swój bar- dzo znaczący wkład w osiągnięte wyniki sprzedaży urządzeń grzewczych w 2020 roku. Zauważalny był także dalszy wzrost znaczenia Internetu w pozyskiwaniu informacji technicz- nych i handlowych w branży instalacyjno-grzewczej, jak również w sprzedaży co jednak nie miało znaczącego wpływu na całkowity volumen sprzedaży W 2020 roku. Opublikowany w lutym 2021 raport SPIUG dotyczący sprzedaży urządzeń grzewczych przez internet poka- zuje, że w 2020 roku nastąpił wzrost zainteresowania tym kanałem dystrybucji o ponad 64%, ale w stosunku do całkowitego volumenu sprzedaży, w dalszym ciągu jest to bardziej działa- nie medialne o ogólnym udziale w sprzedaży dużo poniżej 10 %. W okresie styczeń – wrze- sień 2020 wartość sprzedaży urządzeń grzewczych jest o 64% na większym poziomie niż w 2019 roku, a urządzeń do podgrzewania ciepłej wody użytkowej aż o 108%. W kategorii ilo- ściowej, w 2020 roku przez internet sprzedano o 66% więcej sztuk urządzeń grzewczych niż w 2019 roku, a urządzeń do podgrzewania wody aż o 103%. Interesujący jest też rozkład udziału procentowego poszczególnych rodzajów urządzeń w sprzedaży internetowej.
21 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 9 Sprzedaż urządzeń grzewczych ze względu na rodzaj paliwa/nośnik w 2020 r. (źródło: opracowanie własne SPIUG) Z analizy tytułów aukcji wynika, że 23% wszystkich transakcji dotyczyła kotłów na gaz. 40% sprzedaży stanowią kotły opalane drewnem, pelletem, kotły na węgiel, miał lub ekogroszek/ W porównaniu do poprzedniego roku zdecydowanie wzrosła ilość sprzedanych urządzeń z kategorii Kolektor słoneczny / fotowoltaika. Stanowi to aż 31% sprzedaży. W poprzednim roku udział wynosił 12% sprzedaży. Jednak obserwując tendencje rynkowe, ten wzrost można przypisać gównie sprzedaży paneli fotowoltaicznych. Zauważalny był także wzrost znaczenia Internetu w pozyskiwaniu informacji technicznych i handlowych w branży instalacyjno-grzewczej. Więcej informacji na temat sprzedaży urządzeń grzewczych i i podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej można znaleźć w raporcie opublikowanym na stronie www.spiug.pl. 3.2.1 Gazowe kotły wiszące Rynek gazowych kotłów wiszących od 2016 roku został praktycznie zdominowany przez kotły kondensacyjne. W 2020 roku, można było zaobserwować kontynuację dynamicznego wzro- stu sprzedaży gazowych kotłów wiszących w Polsce, co było spowodowane wymienionymi wcześniej przyczynami, aczkolwiek te wzrosty pomimo, ze były w dalszym ciągu dwucyfrowe nie miały już takiej wysokiej dynamiki jak rok wcześniej. Ogólny wzrost sprzedaży gazowych kotłów wiszących spadał w ciągu całego 2020 roku. Pewna niespodzianką był wzrost w sprzedaży kotłów konwencjonalnych w ostatnim kwartale 2020. W grupie kotłów wiszących ogółem, skala wzrostu była na poziomie ok. 10 % w skali całego roku w porównaniu do 2019 roku. 6% 31% 23% 40% Pompa Ciepła Kolektor słoneczny / Fotowoltaika Gaz drewno / pellet / węgiel / miał /ekogroszek
22 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 22 Rys. 10 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących w okresie 2011 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 11 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących w okresie 2014 –2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.2.2 Gazowe kotły wiszące konwencjonalne Po dużych spadkach w ostatnich dwóch latach, i pewnej stabilizacji pod koniec 2018 roku, w 2019 roku nastąpił drastyczny spadek sprzedaży tych urządzeń. Pewna niespodzianka miała miejsce w IV kwartale 2020 wyniósł ok. 22% w porównaniu do IV kwartału 2019. Nie ma jednoznacznych informacji co do powodu tego nagłego wzrostu dla kotłów wiszących. Można to wytłumaczyć jedynie potrzebą koniecznej wymiany zamontowanych w latach 90- tych konwencjonalnych kotłów gazowych we wspólnotach mieszkaniowych, gdzie do końca 175000 164000 169500 165500 184300 172000 225000 282000 304500 333290 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszace ogółem [szt.] 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszące ogółem - trend
23 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku roku trzeba było wykonać budżet remontowy. Taki wybór był z pewnością podyktowany zbyt niskimi zasobami finansowymi, żeby przeprowadzić prace modernizacyjne, pozwala- jące na wymianę urządzenia konwencjonalnego na kondensacyjne. Ten segment rynku na- leży traktować raczej jako niszowy i konsekwentnie wygasający. Cały 2020 rok w tej grupie produktowej zakończył się spadkiem na poziomie ok. 12%. Rys. 12 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących konwencjonalnych w okresie 2014 –2019 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 13 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących konwencjonalnych w okresie 2014 - 2020 - tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 108600 97600 100500 93200 107100 34400 35000 34700 19700 17430 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszące konwencjonalne [szt.] 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszące konwencjonalne - trend
24 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 24 3.2.3 Gazowe kotły wiszące kondensacyjne W 2020 roku w dalszym ciągu utrzymuje się tendencja do wyraźnego wzrostu sprzedaży w tej grupie urządzeń. Także wśród kotłów kondensacyjnych daje się zauważyć tendencja do poszukiwania kotła o najniższej cenie. Rynek gazowych kotłów wiszących został praktycznie zdominowany przez te urządzenia. Wzrosty sprzedaży w całej grupie kondensacyjnych ko- tłów wiszących w całym 2020 roku na poziomie ok. 11%. Zmniejsza się także znaczenia tzw. „Quasikondensatów”, czyli kotłów z wymiennikiem kondensującym, które przez krótki czas stanowiły pewną tańszą alternatywę dla kotłów kondensacyjnych, przy spełnieniu wymogów ekoprojektu. które odnotowały spadek sprzedaży na poziomie ok. 90% co wskazuje na wy- gaszanie tego epizodu wśród urządzeń grzewczych . Gazowe kotły kondensacyjnie, skutecz- nie ugruntowały swoja pozycje na rynku wymian, gdzie są instalowane w miejsce starych , nieefektywnych i zanieczyszczających powietrze urządzeń grzewczych Rys. 14 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących kondensacyjnych w okresie 2014 - 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 66400 66400 69000 72300 77200 137600 190000 246800 284800 315550 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszące kondensacyjne [szt.]
25 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 15 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących kondensacyjnych w okresie 2014 –2020 - tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.3 Kotły stojące (gazowe i olejowe) Kotły stojące ze względu na swój charakter, można zaliczyć do tradycyjnej grupy urządzeń, które wymagają stosunkowo dużej przestrzeni do zainstalowania, co powoduje, że w prze- ciągu lat potencjał rynku na te urządzenia się zmniejszał, szczególnie w zakresie kotłów ga- zowych i olejowych. Obecnie tego typu urządzenia są montowane głównie w instalacjach grzewczych zapewniających ciepła w obiektach publicznych, pensjonatach, hotelach, restau- racjach czy budynkach wielorodzinnych. Ze względów gabarytowych, coraz rzadziej służą do ogrzewania domów jednorodzinnych. Spadki potencjału rynku w grupie kotłów na paliwa stałe były raczej związane z przechodzeniem na inne urządzenia grzewcze, bezemisyjne lub o ograniczonej niskiej emisji, oraz podłączaniem do miejskich sieci centralnego ogrzewania. 3.3.1 Gazowe kotły stojące W grupie kondensacyjnych gazowych kotłów stojących podobnie jak w innych grupach ko- tłów także odnotowano ponownie wzrosty które w 2020 roku wyniosły ok. 6%. W wypadku kotłów o mniejszej mocy ten wzrost wyniósł 21% dla kotłów bez zasobnika, oraz 3% w wy- padku tzw. „lodówek” czyli kotłów ze zintegrowanym zasobnikiem nazywanymi w ten spo- sób ze względu na wygląd., oraz widocznym, bo 19% wzrostem w wypadku kotłów o dużej mocy ( pow. 50 kW). Ponad 51 % spadek sprzedaży został odnotowany w wypadku stoją- cych gazowych kotłów konwencjonalnych. Kotły stojące, cieszą się większym zainteresowa- niem, ale ze względu na gabaryty potencjał rynku dla tej grupy urządzeń grzewczych jest mniejszy. Małe opory hydrauliczne w wypadku takich rozwiązań powodują że nie ma po- trzeby sprzęgła i bardzo są odpowiednie do ogrzewania powierzchniowego. 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszące kondensacyjne - trend
26 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 26 Rys. 16 Sprzedaż gazowych kotłów stojących w okresie 2014 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 17 Sprzedaż gazowych kotłów stojących w okresie 2014 –2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.3.2 Gazowe kotły stojące kondensacyjne W tej grupie produktowej widać w dalszym ciągu tendencję wzrastającą, chociaż dynamika wzrostu 2020 uległa osłabieniu, pomimo renesansu zainteresowania tymi urządzeniami. Ze względu na gabaryty, rzadziej się je montuje w mieszkaniach, częściej w obiektach użytko- wych takich jak restauracje czy pensjonaty, których eksploatacja została dotknięta skutkami pandemii. Ogólny wzrost w tej grupie produktowej wyniósł w 2020 roku ok. 6%. 9000 6900 6500 6000 6100 7000 8200 9800 11420 12045 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojące ogólnie [szt.] 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojące -trend
27 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 18 Sprzedaż gazowych kotłów stojących kondensacyjnych w okresie 2014 –2019 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 19 Sprzedaż gazowych kotłów stojących kondensacyjnych w okresie 2014- 2020 tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.3.3 Gazowe kotły stojące konwencjonalne Tendencja rynkowa w wypadku tej grupy produktowej wygląda podobnie jak wypadku wiszą- cych kotłów konwencjonalnych. Utrzymująca się niewielka liczba sprzedawanych kotłów to wyłącznie rynek wymian tam, gdzie z powodów technicznych nie jest możliwa wymiana na kocioł kondensacyjny. W wypadku stojących gazowych kotłów konwencjonalnych spadek sprzedaży został odnotowany na poziomie 51 %. 6200 5100 4600 4400 4900 6600 7700 9200 10900 11715 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojace kondensacyjne [szt.] 6200 5100 4600 4400 4900 6600 7700 9200 10900 11715 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojące kondensacyjne [szt.]
28 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 28 Rys. 20 Sprzedaż gazowych kotłów stojących konwencjonalnych w okresie 2014 –2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 21 Sprzedaż gazowych kotłów stojących konwencjonalnych w okresie 2014 – 2019 tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.3.4 Gazowe koły stojące większej mocy (pow. 50 kW) W grupie produktowej kotłów o dużej mocy, tj. powyżej 50 kW można było w 2019 roku zaob- serwować stabilną sytuację, z lekką tendencja spadkową. W tej grupie absolutną dominację mają kotły kondensacyjne. Różnica potencjału rynku między kotłami kondensacyjnymi a ko- tłami konwencjonalnymi to rząd wielkości. Jest to specyficzna, niszowa grupa produktowa, 2800 1800 1900 1600 1200 400 500 600 520 364 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojące konwencjonalne [szt.] 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800 2000 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojące konwencjonalne - trend
29 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku przeznaczona do ogrzewania obiektów użyteczności publicznej, obiektów niemieszkalnych, w wyjątkowych przypadkach do ogrzewania dużych budynków mieszkalnych, gdzie nie jest możliwe podłączenie do miejskiej sieci c.o. a istnieje przyłącze do sieci gazowej. W świetle obecnych preferencji rządowych dla sieci c.o. można było oczekiwać, że rynek sprzedaży tych kotłów może się coraz bardziej ograniczać. Doświadczenie 2020 roku pokazało, że przedsiębiorstwa zarządzające sieciami ciepłowniczymi, mogą mieć problemy w realizacji działań ekspansywnych polegających na rozbudowie istniejących sieci przesyłowych dla cie- pła i nie będzie innej alternatywy jak zainstalowanie gazowego kotła grzewczego o dużej mocy. Rys. 22 Sprzedaż gazowych kotłów o dużej mocy w okresie 2017 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Spadek o 4% sprzedaży kondensacyjnych i o 14% konwencjonalnych kotłów gazowych dużej mocy jest wynikiem ekspansji ciepła sieciowego, które rozwija się w obszarach gdzie zwykle są stosowane kotły większej mocy. Są to przede wszystkim budynki wielorodzinne oraz bu- dynki użyteczności publicznej, które powstają na obszarach zurbanizowanych gdzie jest ła- twiejsza możliwość wykonania przyłączy do sieci c.o. Z tego powodu, poza nielicznymi wyjąt- kami, gdzie takich możliwości nie ma, ale za to jest dostępne przyłącze gazowe, sprzedaż jest skierowana głównie na modernizacje istniejących już instalacji. W 2020 roku do tego ob- razu rynku dołożył się kryzys w branży hotelowej i gastronomicznej, które były tradycyjnymi odbiorcami tych urządzeń grzewczych. Planowane modernizacje, z uwagi na niepewność fi- nansową w tych branżach zostały przełożone na późniejszy czas. W grupie kotłów konden- sacyjnych większej mocy, kotły wiszące mają udział ok. 95% który się zwiększył o dalsze 10% w porównaniu do udziału w 2019 roku. Na poniższych wykresach jest pokazana tendencja w sprzedaży kotłów o dużej mocy dla urządzeń kondensacyjnych i konwencjonalnych. . 7140 8180 7840 7660 6600 6800 7000 7200 7400 7600 7800 8000 8200 8400 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły o dużej mocy (pow. 50 kW) łącznie
30 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 30 Rys. 23 Sprzedaż gazowych kotłów kondensacyjnych o dużej mocy w okresie 2017 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 24 Sprzedaż gazowych kotłów konwencjonalnych o dużej mocy w okresie 2017 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.3.5 Olejowe kotły stojące Kotły olejowe nie są w Polsce tak popularne jak w Europie Zachodniej. Wynika to z innej struktury paliw wykorzystywanych do ogrzewania. W Polsce olej opałowy był postrzegany tradycyjnie jako drogie paliwo grzewcze, co doprowadziło kilka lat temu do znacznego spadku potencjału rynku. W grupie kotłów olejowych, w 2020 roku nastąpił dalszy spadek sprzedaży o ok. 29%. Przy czym spadek sprzedaży w wypadku kotłów konwencjonalnych wyniósł 47%, 6700 7700 7400 7320 6200 6400 6600 6800 7000 7200 7400 7600 7800 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły kondensacyjne o dużej mocy (pow.50 kW) [szt.] 440 480 440 340 0 100 200 300 400 500 600 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły konwencjonalne o dużej mocy (pow. 50 kW) [szt.]
31 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku a w wypadku kotłów kondensacyjnych spadek sprzedaży wyniósł 16% . Jest to dziwna sytu- acja na rynku kotłów olejowych, gdzie obecnie olej opałowy jest tak tani, jak nigdy, koszt ogrzewania jest porównywalny do ogrzewania gazem. Podobna tendencje odchodzenia od ogrzewania olejem opałowym widać także w innych krajach europejskich, co może świadczyć o przyspieszonym trendzie odchodzenia o tego typu ogrzewania. Sytuacja taka nie motywuje do wymiany kotłów jak również do zamiany ich na pompy ciepła i innych OZE, chociaż można zakładać, że dotychczasowi użytkownicy kotłów olejowych, które nigdy nie należały do tanich urządzeń, w wypadku modernizacji coraz częściej wybierają pompy ciepła, jako alternatywę do ogrzewania olejowego. W wypadku olejowych kotłów konwencjonalnych spadki były więk- sze w porównaniu do kotłów kondensacyjnych, co wydaje się naturalne w sytuacji obowiązy- wania regulacji ekoprojektu. Rynek kotłów olejowych w Polsce coraz bardziej jest zdomino- wany przez kotły kondensacyjne, ze stałą tendencją spadku udziałów w grupie kotłów kon- wencjonalnych. Jedną z przyczyn mniejszego zainteresowania kotłami olejowymi, obok kosz- tów paliwa jest podobnie jak w poprzednich latach kwestia jakości paliwa oraz brak tradycji w tego typu instalacjach w Polsce. Z uwagi na stopień zasiarczenia dostępnego w Polsce pa- liwa, część producentów nie chce dawać gwarancji na te urządzenia, szczególnie te o więk- szych mocach. Podobnie jak w wypadku stojących kotłów gazowych nie można tutaj mówić obecnie o jakimś znaczącym potencjale rynku na sprzedaż takich urządzeń, chociaż urządzeń gazowych sprzedaje się znacznie więcej. Rys. 25 Sprzedaż olejowych kotłów stojących w okresie 2014 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 4200 2200 1500 1500 1500 1700 1800 1550 1250 880 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojące ogólnie [szt.]
32 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 32 Rys. 26 Sprzedaż olejowych kotłów stojących w okresie 2014 – 2020 - tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) Śledząc wykres pokazujący tendencje sprzedaży kotłów olejowych, można założyć, że po drastycznym spadku sprzedaży w latach 2011 – 2013,i pewnej stabilizacji rynku do 2017 roku, od 2018 roku rynek nabrał stałej tendencji spadkowej. Rys. 27 Sprzedaż olejowych kotłów stojących kondensacyjnych w okresie 2014 - 2019 (Źródło: opracowanie SPIUG) W grupie olejowych kotłów kondensacyjnych spadki sprzedaży w 2019 roku były nieco więk- sze niż w 2018 roku wyniosły ok. 16 %. Śledząc tendencję zmian potencjału rynku dla kon- densacyjnych kotłów olejowych, łatwo zauważyć, że wprowadzenie w życie wymogów 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojące ogólnie - trend 460 280 250 200 350 630 790 780 720 600 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojące kondensacyjne [szt.]
33 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku ekoprojektu w 2015 roku spowodowało zwiększone zainteresowanie zakupem kotłów kon- densacyjnych na olej opałowy. Po stabilizacji w 2017 roku nastąpiła stała tendencją spad- kową, podczas gdy w innych grupach produktowych miały miejsce bardzo duże wzrosty sprzedaży. Oznacza to, że cześć wymienianych urządzeń olejowych zostało zastąpionych przez inne technologie grzewcze, prawdopodobnie przez pompy ciepła. Rys. 28 Sprzedaż olejowych kotłów stojących kondensacyjnych w okresie 2014 – 2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) W wypadku olejowych kotłów konwencjonalnych spadki były większe w porównaniu do kotłów kondensacyjnych, co wydaje się naturalne w sytuacji obowiązywania regulacji ekoprojektu. Rynek kotłów olejowych w Polsce charakteryzuje się coraz większym udziałem kotłów kon- densacyjnych których udział w ogólnej ilości kotłów olejowych wyniósł ok. 68% w stosunku do 32% udziału olejowych kotłów konwencjonalnych, z konsekwentną od 2014 roku tenden- cją spadku udziałów dla grupy kotłów konwencjonalnych. . 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojące kondensacyjne - trend
34 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 34 Rys. 29 Sprzedaż olejowych kotłów stojących konwencjonalnych w okresie 2014 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 30 Sprzedaż olejowych kotłów stojących konwencjonalnych w okresie 2014 – 2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.4 Kotły na paliwa stałe W 2019 roku konsekwentnie było widoczne zmniejszenie zainteresowania zakupem kotłów W 2020 roku było dalsze widoczne zmniejszenie zainteresowania zakupem kotłów grzew- czych na paliwa stałe, głównie za sprawą spadku zainteresowania kotłami na węgiel i jego pochodne, chociaż ten spadek nie był już tak dynamiczny jak w poprzednich latach. W ca- łym 2019 roku utrzymał się trend przynoszący ogólny spadek sprzedaży na poziomie od 10 3740 1920 1250 1300 1150 1070 1010 770 530 280 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojące konwencjonalne [szt.] 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojace konwencjonalne - trend
35 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku do nawet 30% rok do roku według informacji pozyskanych z rynku. Niemniej jednak, cześć z producentów wyrażała opinię że rynek się ustabilizował, lub nawet uległ wzrostowi. Tego typu rozbieżności trudne są do zweryfikowania twardymi liczbami z uwagi na brak wiarygod- nych badań rynkowych dla tej grupy kotłów. Z drugiej strony, opinia na temat tendencji zmian rynkowych jest głęboko zależna od portfolio produktowego firm. Producenci, którzy przestawili swoja produkcję na kotły biomasowe, szczególnie spalające pelet, mogą mówić o wzrostach nawet rzędu powyżej 20% w niektórych przypadkach. Cześć z producentów, odeszła od produkcji kotłów węglowych, lub znacznie tę produkcję ograniczyła, rozszerzając swoje portfolio produktowe np. o pompy ciepła. Stąd widoczne są rozbieżności pomiędzy opiniami instalatorów i dystrybutorów, mówiące o widocznych spadkach sprzedaży kotłów na paliwa stałe jako całości, oraz producentów, którzy zmienili swoją ofertę produktową. Pod koniec 2020 było widoczne nawet ponownie nieco większe zainteresowanie zakupem kotłów grzewczych na paliwa stałe. Widoczny był jednak dalszy spadek zainteresowania ko- tłami na węgiel, z tendencją do stabilizacji lub nawet niewielkich wzrostów w wypadku no- woczesnych kotłów na ekogroszek. Można to wytłumaczyć bardziej wypadnięciem z rynku niektórych producentów i wypełnieniem luki przez innych którzy mogli zaważyć u siebie tego typu tendencję, jako efekt ograniczenia oferty konkurencji. W wypadku kotłów na biomasę, 2020 rok zamknął się bardzo dobrze, z dwucyfrowymi wzrostami na poziomie ok. 15 % do nawet pow. 20%. Od początku 2020 roku, był notowany dalszy wzrost zainteresowania ko- tłami automatycznymi na pelet, które zwiększyły znacznie swój udział rynkowy w grupie ko- tłów na paliwa stałe. W na koniec 2020 roku ten udział szacuje się na ponad 60%. Wśród kotłów na biomasę, dominowały kotły opalane peletem, podczas gdy kotły wykorzystujące inne paliwa biomasowe mają raczej śladową sprzedaż. Wiąże się to z dostępnością paliwa na rynku. Pelet jest powszechnie stosowany, ale np. w wypadku zrębków drewna, dostępne paliwo jest prawie w całości przechwytywane przez elektrociepłownie zawodowe. Równo- cześnie daje się zauważyć coraz większe zainteresowanie kotłami zgazowującymi kawałki drewna w dobie braku możliwości palenia węglem. Stąd widoczny znaczny spadek zaintere- sowania kotłami na ekogroszek. Opinie zebrane na rynku wskazują na coraz mniejsze zain- teresowanie kotłami spalającymi różne odpady w domostwach. Pewnym zjawiskiem jest przebranżowienie się niektórych wytwórców takich urządzeń na wytwarzanie innych produk- tów, niekoniecznie związanych z urządzeniami grzewczymi. Można założyć, że udział ko- tłów na biomasę od początku 2020 roku stanowi wyraźną większość w całkowitym volume- nie wszystkich kotłów na paliwa stałe. Zmiany w programie „Czyste Powietrze” wprowa- dzone w maju miały wpływ na rosnącą sprzedaż kotłów na pelet po okresie wyczekiwania przez cały 2020 rok. Ocena potencjału rynku może wydawać się znacznie zaniżona z uwagi na sprzedaż kotłów pozaklasowych w tzw. szarej strefie, czego nie obejmuje żadna statystyka czy monitoring rynku. Równocześnie w dalszym ciągu brak jest wiarygodnego systemu monitoringu potencjału rynku dla tej grupy urządzeń na wzór dobrze działającego panelu obejmującego inne urządzenia grzewcze.
36 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 36 W 2020 roku kotły na biomasę stanowiły 65% - 70% sprzedanych kotłów, co potwierdza utrzy- mujące się zainteresowanie tym rodzajem paliwa – w 2017 roku stanowiły tylko ok. 16-20% całego wolumenu sprzedaży. Dla porównania w 2018 roku ten odsetek wynosił ok. 35-40%. Regres i spadek zainteresowania kotłami na paliwa stałe jako całości jest efektem zarówno obszarowego ograniczenia możliwości ich montażu, jak i zwiększenia średniej ceny urządze- nia spowodowanej koniecznościami dostosowania ich do aktualnie obowiązujących przepi- sów. W przypadku kotłów z zasypem ręcznym można przyjąć że po znacznych spadkach w 2019 roku poziom sprzedaży dalej się obniżył, ale już nie tak drastycznie jak w 2019 roku, kiedy spadek był w tej grupie produktów szacowany na poziomie nawet 80%, przynajmniej w oficjalnej sprzedaży. Wielu producentów wycofało się ze sprzedaży tego typu urządzeń i ich zdaniem sprzedaż kotłów komorowych na paliwa stałe całkowicie ustała i ich produkcja jest sporadyczna, na zamówienie, stąd ich podaż w tzw. szarej strefie dystrybucji. Rys. 31 Sprzedaż kotłów na paliwa stałe w okresie 2014 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 200000 190000 180000 180000 170000 160000 160000 145000 125000 120000 0 50000 100000 150000 200000 250000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Kotły na paliwa stałe [szt.]
37 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 32 Sprzedaż kotłów na paliwa stałe w okresie 2014 – 2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.5 Pompy ciepła W 2020 roku, podobnie jak w rok wcześniej widać było w dalszy wzrost zainteresowania no- woczesnymi zaawansowanymi urządzeniami grzewczymi zasilanymi energią elektryczną ta- kimi jak pompy ciepła i nowoczesne kotły grzewcze przepływowe. Dotyczy to także elektrycz- nych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej, zarówno przepływowych, jak i pojemnościo- wych. Także w 2020 roku dużo się mówiło o planach elektryfikacji ogrzewania w przyszłości w oparciu o strategie i plany unijne. Jako podstawowe rozwiązanie do osiągniecia tego celu wskazywane są pompy ciepła. Przygotowywane w UE strategie Zielonego Ładu (Green Deal) oraz budowana na tej bazie bardzo mocna promocja, skuteczne powodowały zwiększenie zainteresowanie tą technologia także na polskim rynku urządzeń grzewczych. W rezultacie, w 2020 roku, podobnie jak w rok wcześnie pompy ciepła odnotowały najbar- dziej spektakularny wzrost sprzedaży. W 2020 roku pompy ciepła ogólnie odnotowały zna- czące wzrosty sprzedaży które ogólnie można szacować na ok. 52%, natomiast wzrost sprzedaży pomp ciepła do centralnego ogrzewania osiągnął 77%.Tradycyjnie największe wzrosty odnotowano w pompach powietrznych szczególnie w grupie pomp powietrze - woda których sprzedano ponad 42 tyś. co dało wzrosty na poziomie 108% a w niektórych grupach nawet w niektórych pozycjach nawet prawie dwu krotność, podczas gdy w innych nastąpiła stabilizacja lub wzrosty były tylko kilkuprocentowe. Pewną niespodzianką jest spadek zainteresowania pompami do ciepłej wody użytkowej które odnotowały znaczy spa- dek w porównaniu do poprzedniego roku. Pompy gruntowe w 2020 roku odnotowały wi- doczny kilkunastoprocentowy spadek. Stabilna tendencja wzrostowa w grupie pomp ciepła jest wynikiem konsekwentnie prowadzonej polityki informacyjnej i promocyjnej zarówno w Polsce jak i w innych krajach UE, Wzrasta także zainteresowanie pompami ciepła jako 0 50000 100000 150000 200000 250000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Korły na paliwa stałe - trend [szt.]
38 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 38 urządzeniami pracującymi w układach hybrydowych z gazowymi kotłami grzewczymi lub ko- lektorami słonecznymi, oraz PV jako źródłem zasilania które jest stosowane coraz częściej w układach z pompami ciepła. W wypadku układów hybrydowych pompa ciepła z kotłami gazowymi ten wzrost był ponad dwukrotny. Instalatorzy pomp ciepła są obłożeni pracą już dawna i nie trudne było w 2020 roku zlecenie nie umówionych wcześniej prac. Takich instalatorów jest mało, a rynek rośnie. Nowych insta- latorów pomp ciepła należy szkolić, ale przybywa ich wolniej niż postępuje wzrost rynku. Także zaczęło przybywać na rynku producentów pomp ciepła, głównie za sprawą zmiany lub poszerzenia palety produktów przez dotychczasowych producentów kotłów na paliwa stałe, którym od kilku lat kurczy się rynek zbytu i szukają alternatywnych rozwiązań do dalszej dzia- łalności. Rys. 33 Sprzedaż pomp ciepła ogólnie w okresie 2011 – 2020. Dane obejmują pompy powietrze-woda, solanka – woda, bezpośrednie odparowanie w gruncie/woda i powietrze – woda tylko do c.w.u. (Źródło: opracowanie SPIUG ma podstawie danych PORT PC) 10320 12250 15250 15930 18190 19090 22930 26230 37180 56400 0 10000 20000 30000 40000 50000 60000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Pompy ciepła bez klimatyzatorów, pomp powietrznych [szt]
39 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 34 Sprzedaż pomp ciepła ogólnie w okresie 2014 – 2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG ma podstawie danych PORT PC) 3.6 Ogrzewanie elektryczne W 2020 roku ponownie nastąpił wzrost zainteresowania nowoczesnymi urządzeniami grzewczymi zasilanymi energia elektryczną. Dotyczy to także elektrycznych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej, zarówno przepływowych, jak i pojemnościowych, ale w tym wy- padku wzrosty były bardziej bliższe stabilizacji rynku. Na obecne coraz większe zainteresowanie energią elektryczną jako źródła ciepła ma kilka czynników, takich jak: bardziej efektywne energetycznie domy z małym zapotrzebowaniem na energię do ogrzewania, coraz większa świadomość inwestorów, upowszechnianie się np. fotowoltaiki i wykorzystywanie tego źródła energii elektrycznej na cele grzewcze, zarówno do zasilania systemów ogrzewania elektrycznego (kotły przepływowe, maty grzewcze, lokalne ogrzewacze pomieszczeń itp, poszukiwanie wygodnej formy ogrzewania np. w wypadku do- mów weekendowych lub wakacyjnych, ograniczenia w możliwości przebudowy instalacji bu- dynku możliwości inwestycyjnych na starcie. Można też zaobserwować tendencje polegające na coraz powszechniejszym ogrzewaniu biwalentnym tj. z dwoma źródłami ciepła w tym jednym jakim jest kocioł elektryczny. Coraz więcej inwestorów decyduje się na domy "około- zeroenergetyczne". Dla domów o powierzchni użytkowej >100m2 (takich buduje się w Polsce obecnie najwięcej) najkorzystniejszym rozwiązaniem jest instalacja PV w układzie hybrydowym z pompą ciepła, co wydaje się być najkorzystniejsze ze względów inwestycyjnych, co ma bezpośredni wpływ na dynamiczny wzrost sprzedaży na rynku pomp. Dla domów mniejszych, o powierzchni <100m2, oraz spełniających warunek wskaźnika zużycia energii grzewczej <40kW/m2/rok (udział takich budynków szybko rośnie) - korzystniejsze ze względów ekonomicznych wy- daje się zainwestowanie w nieco większą instalację pV plus bezpośrednie ogrzewanie 0 10000 20000 30000 40000 50000 60000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Pompy ciepła - trend
40 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 40 urządzeniami zasilanymi energia elektryczną (kable grzewcze, folia grzewcza lub kocioł elek- tryczny). Na rynku grzewczych urządzeń elektryczny ponadto daje się zaobserwować coraz większą dywersyfikację źródeł ciepła, co pozwala na coraz większą możliwość wyboru przez klienta. W ujęciu wartościowym dotyczącym urządzeń grzewczych wykorzystujących energie elek- tryczną na cele grzewcze na pewno prym wiodą pompy ciepła, elektryczne kotły c.o i c.w.u. w technologii oporowej oraz elektromagnetycznej, ogrzewacze elektryczne konwekcyjne, olejowe i grzejniki łazienkowe elektryczne i wodno-elektryczne, oraz zestawy solarno-grzał- kowe z zasobnikami akumulacyjnymi. Dalej należy wymienić elektryczne ogrzewanie podło- gowe i płaszczyznowe (kable grzewcze oraz coraz popularniejsze folie grzewcze), następnie i na ostatnim miejscu piece akumulacyjne i pełniące podobną funkcję ogrzewacze dekora- cyjne zazwyczaj z kamienia. Według zebranych informacji, dość dużo sprzedaje się drobnych urządzeń dogrzewających z nadmuchem, jednak nie mieliśmy dostępu lub nie istnieją wiary- godne dane dotyczące tego sposobu ogrzewana, ale także nie można tych rozwiązań trakto- wać jako stałych elementów systemu grzewczego budynku. Ogrzewanie energią elektryczną ma zupełnie nowe znaczenie dla gospodarstw domowych, staje się bardziej dostępne i proste w instalacji w budynkach. Rynek jest otwarty na różne produkty, istnieją różne rozwiązania do ogrzewania energią elektryczną. Do takich nowoczesnych rozwiązań można zaliczyć kotły oporowe, czy indukcyjne które obejmują maksymalnie 5% rynku kotłów elektrycznych, czy ogrzewanie elektromagnetyczne z odzyskiem ciepła. Ogrzewanie elektryczne jest zwykle po- łączone z akumulacja ciepła, dlatego tak ważne jest montowanie do każdego systemu zbior- niki akumulacyjne które dają możliwość zmagazynowania ciepła i oddania w zależności od potrzeby cieplnej i czasu. Kotły przepływowe, pełnia podobne funkcje jak gazowe kotły grzew- cze. Rynek ogrzewania elektrycznego rozwija się z roku na rok dzięki rozwojowi alternatywnych źródeł zasilania, oraz coraz lepszej termoizolacyjności budynków co znacznie obniża bieżące koszty eksploatacji, które były tradycyjna bariera dla tego typu rodzaju ogrzewania. W 2020 roku rynek urósł bardziej niż wynikało to ze wcześniejszych szacunków i wyniósł ok. 70 - 80%. Na widoczny od kilku lat wyraźny trend wzrostowy wpływa kilka dodatkowych, obok wymienionych wcześniej czynników takich jak dopłaty antysmogowe w gminach, oraz możli- wość wykorzystania energii w tanich taryfach dzięki połączeniu z buforem akumulacji ciepła. Pewnym rozwiązaniem który m pozytywny wpływ na rozwój ogrzewania elektrycznego byłby rozwój idei domów bez rachunków opartych na instalacji hybrydowej elektrycznego urządze- nia grzewczego i prosumenckiej instalacji do wytwarzania energii elektrycznej opartej na OZE, czyli fotowoltaiki i małych turbin wiatrowych. Szacuje się, że w 2020 roku sprzedano ok. 13 tyś. elektrycznych przepływowych kotłów c.o. przy wzroście rynku na poziomie 80%. W wypadku przepływowych podgrzewczy do c.w.u. rynek utrzymał poziom sprzedaży z 2019 roku który wyniósł ok. 200 tyś. szt. W wypadku małych mocy (poniżej 9 kW) oraz 47 tyś. szt. w wypadku mocy pow. 9 kW. W 2021 roku
41 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku planowane jest uzupełnienie badania także o te grupy produktowe, więc będzie okazja do weryfikacji szacowanych danych Można także zaobserwować coraz większe zainteresowa- nie elektrycznymi matami grzewczymi, które jednak w dalszym ciągu są produktem niszo- wym. Rys. 35 Elektryczne kotły grzewcze – dane szacunkowe rynek lata 2011 - 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 36 Elektryczne kotły grzewcze – dane szacunkowe lata 2011 - 2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3900 4000 4100 4200 4300 5000 5800 6800 8000 13000 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Elektryczne kotły grzewcze- dane szacunkowe 2020 [szt.] 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Elektryczne kotły grzewcze - dane szacunkowe - tendencja 2020
42 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 42 3.7 Kolektory słoneczne W 2020 roku, w grupie kolektorów słonecznych nastąpił spory spadek sprzedaży tego typu instalacji który wyniósł ok. 44% co jest następstwem niestabilnej struktury rynku opierającej się gównie na przetargach gminnych w oparciu o finasowanie z funduszy unijnych. Niemniej jednak sprzedaż w liczbach bezwzględnych była w dalszym ciągu dość wysoka. Pomimo takich spadków, z rynku, w IV kwartale 2020 spłynęły znowu pozytywne sygnały o wzroście sprzedaży kolektorów przez handel detaliczny, ale w dalszym ciągu jest tego zbyt mało, aby mówić o bezpiecznym i stabilnym rynku dla tych instalacji. Taki wynik może świadczyć o wysyceniu się rynku projektów przetargowych na tego typu instalacje. Sprzedawały się w ogromnej części kolektory płaskie, a w grupie kolektorów próżniowych udział sprzedaży jest na poziomie 2%. Taki w wynik jest konsekwencją struktury rynku w tej grupie produktowej, opartej na realizacji inwestycji opartych o przetargi ogłoszone w 2019 i 2018 roku. Programy i przetargi na instalacje kolektorów słonecznych odbywają się często w gminach lub ich są- siedztwie, które już miały jakieś doświadczenia z tego typu instalacjami i są efektem dobrej opinii użytkowników instalacji pozyskujących ciepło z energii słonecznej. Rozpisane w po- przednich latach przetargi są realizowane na bieżąco i powoli wygasają. Pomimo pewnych pozytywnych symptomów w handlu detalicznym, w dalszym ciągu brakuje zaplecza w tym segmencie dystrybucji który gwarantowałby stabilność rynku przynajmniej w pewnym zakre- sie. Brakuje całkowicie działań promocyjnych i informacyjnych wspierających tę technologie jako całkowicie bezemisyjną , o znikomych kosztach eksploatacyjnych. Od dłuższego czasu, brakuje edukacji co do możliwości jakie daje instalacja kolektorów. Programy wsparcia w poprzednich latach dały negatywny efekt w postaci utrwalanej świadomości użytkowników końcowych, ze instalacja kolektorów słonecznych jest możliwa tylko za dopłatą w ramach instrumentów wsparcia, co jest dużym obciążeniem w sprzedaży tej technologii pozyskiwania ciepła. W dalszym ciągu, pomimo widocznego zainteresowania rozszerzeniem wykorzystania instalacji kolektorów słonecznych do zasilania c.o. ciepła procesowego w przemyśle, nie wi- dać w Polsce trendów do zmiany zakresu stosowania kolektorów słonecznych poza przygo- towanie c.w.u. jak to się dziej obecnie w innych krajach UE. Ponownie coraz większym zain- teresowaniem cieszą się rozwiązania oparte na kolektorach hybrydowych PVT, oraz coraz poważniej się mówi w Polsce o instalacjach kolektorów słonecznych jako elementu pozyski- wania ciepła przez sieci ciepłownicze. Również w budynkach mieszkalnych o niewystarcza- jącej termoizolacji, kolektory słoneczne mają szanse zapewniać ciepło mieszkańcom w ukła- dach hybrydowych z kotłami gazowymi i magazynami ciepła, zmniejszając koszty paliwa ga- zowego w okresach o łagodniejszych temperaturach w okresie jesienno-zimowym oraz elimi- nacji wykorzystania gazu w okresie wiosenno- letnim.
43 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku Bezszkłowe Płaskie Próżniowe Łącznie szklane OGÓŁEM 2020 - Powierzchnia kolektorów no- wozainstalowanych w (m²) 0 159 370 1 830 161 200 161 200 2019 - Powierzchnia kolektorów no- wozainstalowanych (m²) 0 282 160 5 030 287 190 287 190 Zmiana procentowa 0 -44% -63% -44% -44% Łaczna pow. pracujących kolektorów (m²) na koniec 2020 0 2 509 330 497 460 3 006 690 3 006 690 Łaczna pow. pracujących kolektorów (m²) na koniec 2019 0 2 349 860 495 630 2 845 490 2 845 490 Tab. 4 Rozwój rynku kolektorów słonecznych w Polsce w 2020 roku według typu kolektorów (Źródło: opracowanie SPIUG) Osiągnięty w 2019 roku wynik w dalszym ciągu powoduje, że Polska należy do czołówki kra- jów instalujących takie instalacje w Europie, na trzecim miejscu po Niemczech, gdzie w 2020 roku sprzedano nieco ponad 550 tyś m2 kolektorów słonecznych, oraz Grecji. Podgrzewanie wody w base- nach Przygotowanie c.w.u. Instalacje dwu- funkcyjne c.w.u. i co. Duże instalacje (50m²< X < 500 m²) Bardzo duże instalacje (pow. >500m²) 2020 - Powierzchnia kolektorów no- wozainstalowanych (%) 3 74 19 2 2 2019 -Powierzchnia kolektorów no- wozainstalowanych (%) 2 74 9 13 2 Tab. 5 Rozwój rynku kolektorów słonecznych w Polsce w 2017 roku według rodzaju instalacji w [%] zainstalowanej powierzchni (Źródło: opracowanie SPIUG) Zebrany z rynku szacunki dotyczące udziału procentowego poszczególnych rodzajów insta- lacji kolektorów słonecznych jasno pokazują, że w dalszym ciągu w 2020 roku nie ma rewo- lucji w podejściu do wykorzystania energii słonecznej do ogrzewania w Polsce, aczkolwiek zwiększył się udział instalacji wspomagających ogrzewanie w budynkach.
44 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 44 W 2020 roku nie zmieniła się także struktura lokalizacji nowo instalowanych kolektorów. Wi- dać w dalszym zapotrzebowania na instalacje słoneczne w modernizowanych instalacjach w budynkach, jak także pewne zwiększenie się udziału przemysłu jako odbiorców instalacji ko- lektorów słonecznych. Istnieje coraz większe zainteresowanie lokalnych sieci ciepłowniczych wykorzystaniem ciepła słonecznego w celu zmniejszenia emisji CO2 z instalacji w niedalekiej przyszłości. Istnieje już kilkanaście tego typu realizacji w Polsce. Dodatkowo, w 2020 roku miały miejsce pierwsze realizacje instalacji z wykorzystaniem kolektorów hybrydowych PVT, które miały miejsce w budynkach o przeznaczeniu publicznym. Rys. 37 Sprzedaż kolektorów słonecznych ogólnie w okresie 2014 –2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 105000 194000 174000 223000 245000 115400 111100 310000 287190 161200 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Kolektory słoneczne [m²]
45 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 38 Sprzedaż kolektorów słonecznych ogólnie w okresie 2014 –2019 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.8 Grzejniki i inne elementy instalacyjne 2020 rok w grupie grzejników był nieco gorszy od 2019 roku dzięki silnemu IV kwartałowi który co prawda zanotował spadek o ok. 2% w porównaniu do IV kwartału 2019, ale był znacznie silniejszy w sprzedaży w porównaniu do pozostałych kwartałów 2020. W grzejni- kach stalowych były to 3-4% spadki, Szczególnie listopad i grudzień charakteryzowały się dużym wzrostem, co było spowodowane głównie zakupem grzejników na magazyn wobec spodziewanej znacznej podwyżki tych produktów jako konsekwencji ok. 40% wzrostu cen stali na rynkach światowych. Ponadto, wiele firm wykonawczych dążyło do zrealizowania / zamknięcia projektów „zrolowanych” z poprzednich miesięcy jeszcze w 2020. Rok 2020 za- kończył się niespodziewanie wysokim, skokowym wzrostem cen blachy zimnowalcowanej (główny surowiec przy produkcji grzejników panelowych), z dalszym wyraźnym trendem wzrostowym na rok 2021. Równolegle pojawiły się odczuwalne ograniczenia w dostępności tego surowca, co było, i w dalszym ciągu może być, czynnikiem napędzającym ponadstan- dardowe podwyżki produktów. Konsekwentnie od wielu kwartałów był widoczny wzrost ogrzewania płaszczyznowego co dotyczy całego 2020 roku . Widać że konsekwentnie umacnia się tendencja coraz więk- szego udziału w rynku zastosowania ogrzewania powierzchniowego, gdzie w 2020 nastąpiła pewna uśredniona stabilizacja rynku na poziomie zeszłego roku. Także sprzedaż różnych elementów instalacji grzewczych typu rurki, złączki, rozdzielacze itp. w wielu przypadkach zanotowała pewne wahania wielkości sprzedaży, co w uśrednieniu dało wynik zeszłego roku przy spadkach na poziomie kilku do kilkunastu % w różnych średnicach, do wzrostów nawet pow.20 % w innych elementach . Podsumowując. w 2020 roku nastąpiła pewna stabi- lizacja rynku, przy spadkach lub wzrostach sprzedaży na poziomie 2-5 % w zależności od 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Kolektory słoneczne - trend
46 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 46 grup produktowych, oraz niewielkim wzroście 0-2% w przypadku pozostałych elementów in- stalacji grzewczych W grupie zasobników i buforów w 2020 roku nastąpiła stabilizacja z niewielkim spadkiem 2% w porównaniu do 2019 roku. Największy spadek był w IV kwartale który wyniósł ok. 19%. Na taki wynik składa się ok. 9% wzrost sprzedaży zasobników jednowężownicowych, przy równoczesnym spadku sprzedaży ok. 70% w grupie zasobników dwuwężownicowych co może być odzwierciedleniem większych powierzchni instalacji kolektorów słonecznych w IV kwartale 2020, oraz dobudowy kolektorów słonecznych do istniejących już instalacji kon- wencjonalnych zamiast budowy nowych instalacji. Sprzedaż zasobników i buforów w 2019 roku, można oszacować na podstawie danych uzyskanych z rynku na poziomie 388 700 szt, Rynek przepływowych gazowych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej odnotował w 2020 roku pewna niespodziankę, jakim jest wzrost sprzedaży o 9% w skali roku, gównie dzięki 30% wzrostowi sprzedaży w III kwartale 2020 , Obserwując wieloletni trend jest to ra- czej wypadek aniżeli odwrócenie tendencji rynkowej jak ma miejsce już od wielu kwartałów. Można przyjąć, że ta technologia wytwarzania ciepłej wody użytkowej jest coraz bardziej wypierana przez inne źródła wytwarzania c.w.u. Tego typu urządzeń nie montuje się już w nowym budownictwie, Istnieje tylko rynek wymian. Rys. 39 Sprzedaż gazowych przepływowych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej w okresie 2014 –2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 112000 104000 91700 92000 86000 81000 79900 81000 72200 79580 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe przepływowe podgrzewacze do c.w.u. [szt.]
47 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 40 Sprzedaż gazowych przepływowych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej w okresie 2014 –2020– tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 4 Podsumowanie prognozy dla rozwoju rynku instalacyjno-grzewczego na przyszłość Prognozowanie, w którym kierunku pójdzie rozwój rynku sprzedaży i instalacji urządzeń grzewczych w 2021 roku i w dalszych latach jest dość ryzykowne. Szczególnie obecnie, gdy od lutego 2020 roku w Europie i na innych kontynentach panuje pandemia koronawirusa, Rozwój rynku urządzeń grzewczych jest zależny od dwóch podstawowych czynników: polityki państwa i siły nabywczej potencjalnych inwestorów będących klientami hurtowni instalacyj- nych. Na początku pandemii w kwietniu 2020 roku, politycy i zależni od nich różnej maści eksperci wieścili krach ekonomiczny odmieniany w różnych przypadkach. W 2017, 2018 i w 2019 roku mieliśmy do czynienia z dużymi przyrostami sprzedaży urządzeń grzewczych, do tego stopnia, że poddawano pod wątpliwość realność zbieranych danych. W 2020 roku krzywa wzrostu się nieco wypłaszczyła w skali całej branży z wyjątkiem bardzo promowa- nych w ostatnich latach na poziomie europejskim pomp ciepła, co znalazło także przełożenie na rynku w Polsce. Wyniki I kwartału 2021 roku wskazują, ze utrzymuje się wysoka koniunk- tura w branży grzewczej także w 2021 roku. W 2020 roku, głównym motorem sprzedaży był tak zwany rynek wymian starych urządzeń na nowe, szczególnie w wypadku kotłów grzew- czych. Podobnie będzie prawdopodobnie wyglądała sytuacja w 2021 roku. W normalnej sy- tuacji, tj. bez negatywnego wpływu koronawirusa, można by było liczyć na kontynuacje tego trendu także w następnych latach. Potencjał rynku wymian w Polsce jest ogromny. Na pozio- mie europejskim są przygotowywane programy wsparcia w ramach fali renowacji, co może mieć wpływ także na dalsze umocnienie się rynku wymian w Polsce. Obecnie, w wielu kra- jach, w tym w Polsce przygotowuje się rozwiązania związane z tzw. restartem gospodarki po spowolnieniu i poniesionych w wielu branżach stratach związanymi z trwającą. 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe przepływowe podgrzewacze do c.w.u. - trend
48 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 48 Obecnie trwająca pandemia koronawirusa, pomimo pewnego spowszechnienia, jednak wy- wiera poważny wpływ na polską i europejską gospodarkę, szczególnie w sferze usługowej, która jest także klientem branży instalacyjno-grzewczej. Działania prewencyjne mające na celu zmniejszenie niebezpieczeństwa zagrożeniem wirusowym ograniczają działalność go- spodarczą ograniczenia w przemieszczaniu się, co dotyczy także cudzoziemców pracują- cych w wielu sektorach gospodarki i ograniczenie ruchu osobowego na granicach. W wielu przypadkach, skutkiem tych posunięć była konieczność zamknięcia działalności gospodar- czej w sektorze usług, ograniczenie produkcji będące skutkiem zmniejszonej liczby pracow- ników, zrywanymi łańcuchami dostaw oraz znaczne osłabienie przepływu kapitału w sferze konsumpcji. Do tego dochodzą coraz bardzie widoczne od końca 2020 roku podwyżki cen surowców i półfabrykatów, jak także ich dostępność i wydłużanie się terminów dostaw, co jest raczej trudno wytłumaczalne z równoczesną informacja o spowolnieniu przemysłu, gdy popyt na surowce nie może być zaspokojony na takim poziomie jak wcześniej przed okresem pande- mii. W tej sytuacji konieczny jest ze strony rządu jasny przekaz skierowany do biznesu, w jaki sposób sobie radzić z w sytuacji wyjątkowej, jakim jest obecnie pandemia koronawirusa czego poza kolejnymi deklaracjami i wsparciu dla wybranych grup aktywności gospodarczej brakuje. Tymczasem bardzo wiele zależy od działań podejmowanych już teraz. Jednym z takich elementów mogą być działania w branży budowlanej i remontowej. Jest to kluczowy sektor, bez którego nie można liczyć ożywienie gospodarcze i zrealizację długoterminowych celów klimatycznych dotyczące redukcji CO2 w budynkach, ograniczenia niskiej emisji oraz zwiększania bezpieczeństwa energetycznego a także transformacji energetyki, co może mieć także pozytywny wpływ na rozwój branży instalacyjno-grzewczej. Jednym z takich działań mógłby być program mający na celu zachęcenie obywateli RP do wymiany starych, nieefek- tywnych urządzeń do ogrzewania i chłodzenia zainstalowanych w ich domach, na przykład poprzez programy złomowania, podobnie jak w przypadku starych samochodów. Taki pro- gram zachęt mógłby objąć także wspólnoty mieszkaniowe i spółdzielnie mieszkaniowe, pod których zarządem znajduje się bardzo dużo budynków wyposażonych w nieefektywne ener- getycznie urządzenia grzewcze i wentylacyjne. Z punktu widzenia każdej branży w czasie kryzysu niezmiernie ważne jest utrzymanie programów stymulujących popyt. Należy pamię- tać, że branża instalacyjno-grzewcza nie jest autonomiczna, i jest zależna od sytuacji w in- nych branżach. Od maja 2020 roku funkcjonuje nowy, ulepszony kształt programu „Czyste Powietrze”. Wpro- wadzona, nowa ulepszona wersja tego programu, ma pozytywny wpływ na rozwój rynku urzą- dzeń grzewczych w czystych technologiach, a w 2021 roku spodziewane jest dalsze ulepsze- nie funkcjonowania tego programu. W przygotowaniu jest także program wsparcia dla insta- lacji pomp ciepła w nowym budownictwie, co wydaje się być z jednej strony rozwiązaniem idącym w dobrym kierunku, jednak z doświadczeń związanych ze wcześniejszym doświad- czeniem programem wsparcia dla kolektorów słonecznych, istnieje uzasadniona obawa, że program wsparcia skierowany wyłącznie do jednej grupy produktowej, zamiast programu
49 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku obejmującego wsparcie dla całego sektora instalacji grzewczych opartych na OZE, może mieć w przyszłości negatywne skutki dla rynku pomp ciepła w postaci rozbicia stabilnej sieci dystrybucji, uzależnienie sprzedaży pomp ciepła od dotacji i niekontrolowanego napływu tych urządzeń spoza UE, głównie z Chin, jak to miało miejsce w wypadku kolektorów słonecznych, co spowoduje, że rzeczywistymi beneficjentami ew, boomu na pomy ciepła będą firmy z Da- lekiego Wschodu. W 2021 roku będą wprowadzane nowe regulacje na poziomie UE doty- czące efektywności energetycznej w budynkach i zmniejszania śladu węglowego. Obecnie w ramach Komisji Europejskiej, trwają gorące dyskusje na temat ostatecznego kształtu tych re- gulacji z aktywnym udziałem lobbystów preferujących określone rozwiązania, próbujących mieć wpływ na zapadające decyzje. Dotyczy to m.in. taksonomii, która miałaby działać od 2025 roku oraz dalszych ustaleń dotyczących realizacji Zielonego Ładu (Green Deal). W tym kontekście widać pewna nagonkę na gaz ziemny który jest uznany obecnie jako paliwo przej- ściowe w procesie transformacji zaopatrzenia w ciepło. Biorąc pod uwagę, że technologie ogrzewania gazowego są najczęściej stosowane w budynkach w UE: w 2017 r. kotły gazowe stanowiły 70% zainstalowanego urządzeń grzewczych wykorzystujących wodę jako nośnik ciepła w UE, a równocześnie koło 44 milionów zainstalowanych obecnie kotłów gazowych jest starego typu i nieefektywnych energetycznie, a zatem będą musiały zostać zastąpione przez przyszłościowe technologie, takie jak kotły przystosowane do spalania wodoru i typowe kotły wodorowe, elektryczne pompy ciepła, instalacje hybrydowe, termicznie zasilane pompy ciepła, instalacje kolektorów słonecznych z magazynami ciepła i mikrokogenerację. To raczej trudno sobie wyobrazić realne odejście od gazu w sposób nakazowy w najbliższych latach, ponieważ nie ma na razie realnej alternatywy, dla użytkowników która byłaby zaakceptowana z powodów ekonomicznych i technicznych. Odchodzenie od paliw kopalnych jest konieczno- ścią, jednak prawdopodobnie będzie to miało charakter ewolucyjny, tak szybki na jak na to pozwolą aktualne warunki. Dlatego już w 2021 roku być może obok większego udziału tech- nologii grzewczych wykorzystujących jako źródło energie elektryczną ( pompy ciepła, kotły elektryczne, inne sposoby ogrzewania), być może zwiększy się zainteresowanie układami hybrydowymi łączącymi kotły gazowe z kolektorami słonecznymi czy pompami ciepła, co po- zwoli na ograniczenie emisji co2 w budynkach oraz zmniejszenie kosztów eksploatacji dla użytkowników jak to ma miejsce już w Niemczech. Także być może przyjdzie do Polski fala zainteresowania kogeneracją słoneczną w postaci kolektorów hybrydowych PVT , jak to ma już miejsce w krajach Europy Zachodniej. Także od 2018 roku widać osłabienie dynamiki wzrostów w budownictwie mieszkaniowym co było także widoczne w 2020 roku, które jest głównym odbiorcą urządzeń i instalacji grzew- czych. W 2020 roku wzrastał udział budownictwa indywidualnego, tradycyjnego odbiorcy in- dywidualnych urządzeń grzewczych, we wszystkich kategoriach, tj oddawanych do użytku mieszkań, uzyskiwanych pozwoleń na budowę lub zgłoszeń, oraz rozpoczynanych budów. Z pewnością ta sytuacja będzie także miała wpływ na sprzedaż indywidualnych urządzeń grzewczych w 2021 roku i w latach następnych, o ile nie nastąpi głębszy kryzys gospodarczy. Dlatego, kluczowe znaczenie dla rozwoju sprzedaży urządzeń grzewczych w najbliższym czasie będą miały warunki, jakie będą stworzone dla rynku wymian w ramach walki z niską
50 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 50 emisją. Można zakładać, że w 2021 roku wyniki być pozytywne pomimo trwającej pandemii, ale wszystko się może zmienić, jeżeli warunki brzegowe ulegną zmianie. Takim warunkami brzegowymi mogą być dalsze podwyżki cen surowców na rynkach światowych, przekładają- cych się na ceny urządzeń grzewczych. W dalszym ciągu można się spodziewać kontynuacji tendencji zmian rynkowych z poprzednich lat, mające miejsce w poszczególnych grup pro- duktowych zgodnie ze wcześniej wymienionymi uwagami. Rozwój budownictwa energoosz- czędnego oraz wdrażanie wymogów efektywności energetycznej budynków powinny mieć coraz większy wpływ na dobór urządzeń grzewczych. Mniejsze zapotrzebowanie na ciepło dzięki eliminacji strat przez przegrody budowlane oraz odzysk ciepła z wentylacji powoduje zwiększenie zapotrzebowania na urządzenia o mniejszej mocy, co w efekcie przełoży się na niższe koszty eksploatacyjne, co może być ważne w sytuacji osłabienia ekonomicznego spo- łeczeństwa. Także wzrastająca coraz bardziej świadomość magazynowania ciepła wytworzo- nego w nadmiarze przy sprzyjających warunkach przez OZE, może spowodować zwiększe- nie zapotrzebowania na zasobniki ciepłej wody o większych pojemnościach niż obecnie stan- dardowo używane, oraz szerszego wykorzystywania kolektorów słonecznych jako źródła cie- pła.. Duże nadzieje branża pokłada w rozpoczęciu prac nad ustawa o cieple z OZE, której bardzo brakuje jako elementu rozwoju ciepłownictwa w Polsce. Z pewnością można założyć w dalszym ciągu stabilne dwucyfrowe wzrosty sprzedaży pomp ciepła, przede wszystkim w wypadku nowobudowanych domów ze względu na ograniczenia w instalacjach i lokalizacjach budynków modernizowanych. Na pewno na takie przyspiesze- nie może mieć planowany programów wsparcia adresowany dla pomp ciepła, chociaż istnieją obawy, że brak wsparcia dla innych instalacji OZE do pozyskiwania ciepła , może zepsuć tak dobrze i stabilnie rozwijający się rynek tych urządzeń w Polsce. Jeżeli nastąpi renesans wy- korzystania instalacji kolektorów słonecznych, zarówno jako źródeł indywidualnych, ale przede wszystkim jako instalacji wspomagających lub pozostających w układach hybrydo- wych z innymi źródłami ciepła, można liczyć na pewny bardziej dynamiczny rozwój technik grzewczych opartych na OZE. W Polsce coraz bardziej rozwijają się układy hybrydowe łączą- cych pompy ciepła lub kotły elektryczne z przydomową instalacją fotowoltaiczną w domach niskoenergetycznych oraz kolektorów słonecznych współpracujących w układach z różnymi urządzeniami grzewczymi. Dzięki takiemu rozwiązaniu, inwestor uzyskuje rzeczywiście ciepło z OZE, ponieważ energia elektryczna zasilająca pompę ciepła pochodzi z OZE, oraz pewien efekt niezależności energetycznej, co zaczyna cieszyć się coraz większym zainteresowaniem także w Polsce. W 2020 roku nastąpił dalszy spadek sprzedaży kolektorów słonecznych w Polsce, który wy- niósł ponad 160 000 m2. Ten wynik nie dziwić, biorąc pod uwagę bardzo małą obecność kolektorów słonecznych w hurtowniach instalacyjno –grzewczych. Powód jest prosty: sprze- daż kolektorów słonecznych w Polsce odbywa się obecnie prawie wyłącznie poprzez projekty gminne które są zaopatrywane w to rozwiązanie przez wyspecjalizowane firmy instalacyjne. Szereg projektów i przetargów zostało już zrealizowane. Obecne są realizowane jeszcze pro- jekty postałe w perspektywie finansowej UE do 2020 roku. Po skończeniu projektów, można
51 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku zakładać ponowne załamanie rynku sprzedaży kolektorów słonecznych w 2021 roku, chyba że nastąpi promocji tej technologii rzez producentów i decydentów, oraz zostanie odbudo- wany kanał dystrybucji z udziałem hurtowni instalacyjnych. Pewna szansa dla tego typu in- stalacji jest wykorzystanie kolektorów do ogrzewania w ramach programu Czyste Powietrze oraz konieczność modernizacji systemów ciepła sieciowego w oparciu o OZE, a także połą- czenie ich w układy grzewcze z kołami gazowymi i elektrycznymi, szczególnie w istniejących budynkach, gdzie nawet po częściowej termorenowacji, może występować w okresach szczy- towych o niskiej temperaturze, konieczność włączenia dodatkowego źródła ciepła jakim jest kocioł, aby wspomóc funkcjonujące kolektory słoneczne czy pompę ciepła. Takie rozwiązanie pozwoliłoby na redukcję tzw. wykluczenia energetycznego jeżeli chodzi o wykorzystanie cie- pła z OZE zwiększając jego udział w bilansie energetycznym budynku, oraz zapewniłoby pewny komfort cieplny przez cały rok mieszkańcom takich budynków W wypadku kotłów na paliwa stałe sytuacja jest bardziej dynamiczna. Po wejściu w marcu 2019 w życie nowelizacji rozporządzenia dotyczącego kotłów na paliwa stałe, producenci i hurtownicy sygnalizują znaczny spadek sprzedaży kotów zasypowych. Od pewnego czasu ten spadek był sygnalizowany wraz ze wzrostem zainteresowania kotłami z zasilaniem auto- matycznym. Tendencja spadkowa dotyczy szczególnie kotłów, gdzie jako paliwo jest wyko- rzystywany węgiel i jego pochodne. Ta tendencja się z pewnością utrzyma się także w 2021 roku, tym bardziej że dozwolone do wprowadzania do obrotu i instalowania są obecnie kotły z podajnikiem automatycznym, a wypadku kotłów zasypowych tylko te które są wyposażone w bufor co podwyższa koszty instalacji. Rok 2020 pokazał, praktyczny odwrót od węgla jako paliwa w gospodarstwach domowych na rzecz kotłów opalanych biomasą, ale z mniejszą tendencja spadkową jak w 2019 roku. Przechodzenie na biomasę jako w przyszłości jedyne stosowane paliwo stałe jest konsekwentne i obywa się szybciej niż zakładano wcześniej W ostatnich latach najbardziej spektakularne wzrosty sprzedaży urządzeń grzewczych doty- czyły właśnie kotłów gazowych. Produktem spalania gazu w kondensacyjnych kotłach jest para wodna i dwutlenek węgla. Oczywiście ten drugi jest powodem pewnej nagonki na gaz jako jedna z przyczyn zmian klimatycznych i globalnego ocieplenia. Można dyskutować, jaki wpływ ma zainstalowanych kilka milionów kotłów gazowych na zmiany klimatyczne na Ziemi. Faktem jest, że w wyniku spalania gazu nie występują praktycznie żadne pyły zawieszone, dlatego kotły gazowe są tak chętnie montowane w miejsce starych urządzeń wszędzie tam, gdzie mnie ma specjalnych wymagań co do zmian instalacji, a chce się uzyskać natychmia- stowy efekt poprawy jakości powietrza i są liderem w rynku wymian dokonywanych w ramach programu ‘Czyste Powietrze”. Rynek jest zdominowany od 2016 roku przez kotły kondensa- cyjne i jest to obecnie największa grupa urządzeń grzewczych sprzedawanych w Polsce, co ugruntuje sie w 2021 roku. Jest pewna nisza rynkowa kotłów konwencjonalnych wymienia- nych wszędzie tam, gdzie ze względów technicznych nie za bardzo bezboleśnie można przejść na kocioł kondensacyjny. Ta niewielka nisza rynkowa pewnie utrzyma się jeszcze w 2021 roku pomimo dużych spadków we wcześniejszych latach, jednak można się spodzie- wać, że z czasem ta grupa produktowa sama wkrótce zaniknie. Także od kilku lat utrzymuje
52 Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2020 roku 52 się tendencja odchodzenia od kotłów stojących na rzecz wiszących kaskad kotłowych. Jest to powolny proces, ale jednak taka tendencja się utrzymuje od kilku lat i prawdopodobnie taka tendencja utrzyma się także w 2021 roku, o ile nie załamie się rynek tradycyjnych odbiorców jakimi byli przedstawiciele branży turystycznej i gastronomicznej. Widać także znaczne tendencje wzrostowe dla ogrzewania powierzchniowego. Rynek grzej- ników wydaje się być stabilny z lekkim spadkiem pomimo wzrostów ilości wykańczanych in- westycji w budownictwie kubaturowym. To jest kolejny sygnał powolnej ewolucji jednej tech- nologii grzewczej na rzecz drugiej. Obecna tendencja idąca w kierunku lepszej termoizolacji i ograniczenia strat ciepła, przyśpiesza rozwój rynku instalacji rekuperacyjnych. I taka tenden- cja na pewno utrzyma się w najbliższych latach. Należy pamiętać, że wybór ogrzewania po- wierzchniowego, obecnie, podobnie jak w wypadku pomp ciepła dotyczy głównie nowych bu- dynków. Nawet biorąc pod uwagę osłabienie dynamiki w budownictwie kubaturowym, głównie w mieszkaniówce, co dało się zauważyć w zeszłym roku, nie powinno mieć negatywnego wpływu na ten segment rynku, ale w wypadku spowolnienia w budowie nowych mieszkań i domów, to spowolnienie może być bardziej widoczne. W samej branży widać coraz więcej działań konsolidacyjnych, gdzie mniejsze podmioty są wchłaniane lub przejmowane przez jednostki silniejsze kapitałowo. Podsumowując: rok 2021 w branży instalacyjno- grzewczej to jedna wielka niewiadoma z uwagi na konsekwencje powodowane trudnymi do przewidzenia pandemią koronawirusa, oraz sytuacja międzynarodową, która może naruszyć ciągłość dostaw Dalekiego Wschodu. Jest to szansa dla firm europejskich, aby w celu zwiększenia niezależności, może więcej pod- zespołów do urządzeń wytwarzać na miejscu na terenie UE.. Wiele tutaj zależy od polityki władz centralnych i EU, na ile będą konsekwentni w działaniach na rzecz ograniczenia niskiej emisji i wsparcia gospodarek. Dlatego trudno jest prognozować jak będzie rozwijać się rynek urządzeń grzewczych w najbliższej przyszłości, ponieważ zależy on od wielu czynników skła- dowych zarówno wewnątrzkrajowych, jak i międzynarodowych. Przygotował i opracował: Janusz Starościk Członek Pool of Experts Switzerland Global Enterprise, SPIUG Warszawa, 18 kwiecień 2021

More Related Content

PDF
Energetyka cieplna w liczbach 2012. raport ure - warszawa lipiec 2013
byptwp
 
PDF
Prezentacja pep2040
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2018 roku
bySPIUG
 
PDF
Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2019
bySPIUG
 
PDF
Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2017 roku i I półroczu 2018
bySPIUG
 
PDF
Urządzenia grzewcze w programie priorytetowym czyste powietrze aktualizacja 0...
bySPIUG
 
PDF
Pep2040 streszczenie
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Urządzenia grzewcze w programie priorytetowym czyste powietrze 2020 i 2018 2019
bySPIUG
 
Energetyka cieplna w liczbach 2012. raport ure - warszawa lipiec 2013
byptwp
 
Prezentacja pep2040
byGrupa PTWP S.A.
 
Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2018 roku
bySPIUG
 
Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2019
bySPIUG
 
Rynek urządzeń grzewczych w Polsce w 2017 roku i I półroczu 2018
bySPIUG
 
Urządzenia grzewcze w programie priorytetowym czyste powietrze aktualizacja 0...
bySPIUG
 
Pep2040 streszczenie
byGrupa PTWP S.A.
 
Urządzenia grzewcze w programie priorytetowym czyste powietrze 2020 i 2018 2019
bySPIUG
 

What's hot

PDF
Energetyka cieplna w_liczbach_-_2013
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Zalozenia rynku-mocy-w-polsce-–-analiza-prawna-i-ekonomiczna-coll-pl
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
KOBIZE
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Ceny energii zagrażają konkurencyjności polskiej gospodarki
byCEO Magazyn Polska
 
PDF
Raport z rynku CO2 - styczeń 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Raport z rynku CO2 - lipiec 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Pkee komentarz pkee do raportu czarna chmura europy
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Kobize maj 2021 r.
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Raport KOBiZE z rynku CO2, sierpień 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Kobize analiza rynku co2 luty 2021
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Raport z rynku CO2 - marzec 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Kobize analiza rynku co2 marzec 2021
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Prosument na Warmii i Mazurach
byŁukasz Łukaszewski
 
PDF
Ko bi ze analiza rynku co2 styczen 2021
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
KOBiZE raport CO2 grudzień 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
PDF
Raport z rynku CO2 - czerwiec 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
Energetyka cieplna w_liczbach_-_2013
byGrupa PTWP S.A.
 
Zalozenia rynku-mocy-w-polsce-–-analiza-prawna-i-ekonomiczna-coll-pl
byGrupa PTWP S.A.
 
Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030
byGrupa PTWP S.A.
 
KOBIZE
byGrupa PTWP S.A.
 
Ceny energii zagrażają konkurencyjności polskiej gospodarki
byCEO Magazyn Polska
 
Raport z rynku CO2 - styczeń 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
Raport z rynku CO2 - lipiec 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
Pkee komentarz pkee do raportu czarna chmura europy
byGrupa PTWP S.A.
 
Kobize maj 2021 r.
byGrupa PTWP S.A.
 
Raport KOBiZE z rynku CO2, sierpień 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
Kobize analiza rynku co2 luty 2021
byGrupa PTWP S.A.
 
Raport z rynku CO2 - marzec 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
Kobize analiza rynku co2 marzec 2021
byGrupa PTWP S.A.
 
Prosument na Warmii i Mazurach
byŁukasz Łukaszewski
 
Ko bi ze analiza rynku co2 styczen 2021
byGrupa PTWP S.A.
 
KOBiZE raport CO2 grudzień 2020
byGrupa PTWP S.A.
 
Raport z rynku CO2 - czerwiec 2020
byGrupa PTWP S.A.
 

Similar to SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2020

PDF
SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2023
bySPIUG
 
PDF
SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2022
bySPIUG
 
PDF
SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2021
bySPIUG
 
PDF
SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2024
bySPIUG
 
PDF
Czyste cieplo 2030. Strategia dla ciepłownictwa
byForum Energii
 
PDF
Ranking pomp ciepła powietrze woda 2019
byVaillant Saunier Duval Sp. z o.o.
 
PDF
ZHI klasyfikacja ETIM
bySPIUG
 
PDF
Raport Radpolu Polacy a ciepłownictwo i środowisko 2021
byRadpol
 
PDF
SPIUG podsumowanie rynku urządzeń grzewczych w 2017 roku
bySPIUG
 
SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2023
bySPIUG
 
SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2022
bySPIUG
 
SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2021
bySPIUG
 
SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2024
bySPIUG
 
Czyste cieplo 2030. Strategia dla ciepłownictwa
byForum Energii
 
Ranking pomp ciepła powietrze woda 2019
byVaillant Saunier Duval Sp. z o.o.
 
ZHI klasyfikacja ETIM
bySPIUG
 
Raport Radpolu Polacy a ciepłownictwo i środowisko 2021
byRadpol
 
SPIUG podsumowanie rynku urządzeń grzewczych w 2017 roku
bySPIUG
 

More from SPIUG

PDF
REPORT: Heating appliances market in Poland 2023
bySPIUG
 
PDF
REPORT: Heating appliances market in Poland 2024
bySPIUG
 
PDF
Wykorzystanie instalacji kolektorów słonecznych w istniejących miejskich siec...
bySPIUG
 
PDF
Planowanie instalacji kolektorów słonecznych do wspomagania ogrzewania w budy...
bySPIUG
 
PDF
Wodór jako potencjalne alternatywne paliwo grzewcze
bySPIUG
 
PDF
MIB parametryzacja wyrobów budowlanych
bySPIUG
 
PDF
Heating device market in Poland in 2020
bySPIUG
 
PDF
REPORT: Heating appliances market in Poland 2022
bySPIUG
 
PDF
Heating device market in Poland in 2018
bySPIUG
 
PDF
Heating appliances market in Poland 2021
bySPIUG
 
PDF
Heating device market in poland in 2019
bySPIUG
 
PDF
The market of heating appliances in Poland in 2017 and the 1st half of 2018
bySPIUG
 
PDF
ASM rynek budowlany w Polsce w kontekście gospodarki i obywateli
bySPIUG
 
PDF
Wykorzystanie kolektorów słonecznych do wspomagania ciepła procesowego
bySPIUG
 
PDF
Spiug: Czy można ogrzać dom ciepłem słonecznym?
bySPIUG
 
PDF
ICEB certyfikacja budynków pod kątem niskiej emisji
bySPIUG
 
REPORT: Heating appliances market in Poland 2023
bySPIUG
 
REPORT: Heating appliances market in Poland 2024
bySPIUG
 
Wykorzystanie instalacji kolektorów słonecznych w istniejących miejskich siec...
bySPIUG
 
Planowanie instalacji kolektorów słonecznych do wspomagania ogrzewania w budy...
bySPIUG
 
Wodór jako potencjalne alternatywne paliwo grzewcze
bySPIUG
 
MIB parametryzacja wyrobów budowlanych
bySPIUG
 
Heating device market in Poland in 2020
bySPIUG
 
REPORT: Heating appliances market in Poland 2022
bySPIUG
 
Heating device market in Poland in 2018
bySPIUG
 
Heating appliances market in Poland 2021
bySPIUG
 
Heating device market in poland in 2019
bySPIUG
 
The market of heating appliances in Poland in 2017 and the 1st half of 2018
bySPIUG
 
ASM rynek budowlany w Polsce w kontekście gospodarki i obywateli
bySPIUG
 
Wykorzystanie kolektorów słonecznych do wspomagania ciepła procesowego
bySPIUG
 
Spiug: Czy można ogrzać dom ciepłem słonecznym?
bySPIUG
 
ICEB certyfikacja budynków pod kątem niskiej emisji
bySPIUG
 

SPIUG: Raport rynek urządzeń grzewczych w Polsce 2020

  • 1.
    Raport: Rynek urządzeń grzewczych wPolsce w 2020 roku Stowarzyszenie Producentów i Importerów Urządzeń Grzewczych Warszawa, kwiecień 2021
  • 3.
    Spis treści 1 Wstęp.....................................................................................2 2 Ogólna sytuacja na rynku w 2020 roku................................... 4 2.1 Ogólna sytuacja gospodarcza w Polsce w 2020 oraz czynniki mające wpływ na rozwój rynku instalacyjno-grzewczego ............................................................ 5 2.2 Budownictwo mieszkaniowe ........................................................................ 8 3 Rozwój rynku w wybranych grupach produktowych w Polsce w 2020 roku .................................................................................. 14 3.1 Ogólna sytuacja na rynku w 2020 roku……………………………………….14 3.2 Wybrane grupy produktowe w Polsce w 2020 roku…………………………19 3.2.1 Gazowe kotły wiszące..................................................................................21 3.2.2 Gazowe kotły wiszące konwencjonalne .......................................................... 22 3.2.3 Gazowe kotły wiszące kondensacyjne ............................................................ 24 3.3 Kotły stojące (gazowe i olejowe)................................................................ 25 3.3.1 Gazowe kotły stojące....................................................................................... 25 3.3.2 Gazowe kotły stojące kondensacyjne…………………………………………….26 3.3.3 Gazowe kotły stojące konwencjonalne…………………………………………...28 3.3.4 Gazowe koły stojące większej mocy (pow. 50 kW)......................................... 28 3.3.5 Olejowe kotły stojące....................................................................................... 30 3.4 Kotły na paliwa stałe.................................................................................. 34 3.5 Pompy ciepła............................................................................................. 37 3.6 Ogrzewanie elektryczne............................................................................. 39 3.7 Kolektory słoneczne................................................................................... 42 3.8 Grzejniki i inne elementy instalacyjne ........................................................ 45 4 Podsumowanie prognozy dla rozwoju rynku instalacyjno- grzewczego na przyszłość......................................................... 47
  • 4.
    2 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 2 1 Wstęp Poniższy raport jest kolejnym dorocznym raportem branżowym dotyczący tematu rozwoju rynku urządzeń grzewczych. Stowarzyszenie Producentów i Importerów Urządzeń Grzewczych jest organizacją branżową, skupiającą producentów szerokiej gamy urządzeń grzewczych takich jak kotły gazowe, kotły olejowe, kotły na paliwa stałe, kotły elektryczne, kolektory słoneczne czy pompy ciepła oraz od 2018 roku także grupę producentów elementów instalacji grzewczych takich jak ogrzewa- nie powierzchniowe, regulatory i automatyka oraz grzejniki. SPIUG współpracuje także z pro- ducentami, którzy rozwijają innowacyjne źródła ciepła, ale nie są formalnymi członkami orga- nizacji. Członkami SPIUG są takie marki jak: ACV, Ariston, Baxi, Beretta, Buderus, DeDie- trich, Ferroli, Fondital, Galmet, Hewalex, Junkers, Bosch, Immergas, Kospel, Sanier Duval, Sofath, Stiebel Eltron, Termet, Thermagen, Unical, Vaillant, Viega, Viessmann, Weishaupt, Wolf, a od 2018 roku także Purmo Rettig, Uponor, Herz, , Tece, Perfexim, Kermi, Danfoss i Aberon. Rynek indywidualnych urządzeń grzewczych w Polsce należy do grupy jednych ze znaczących rynków w tej branży w Europie, a posiadający w dalszym ciągu po dynamicznym rozwoju w 2018, 2019 i 2020 roku duże możliwości rozwoju. Ze względu na istniejącą już infrastrukturę i duże wsparcie administracji rządowej dla ciepła systemowego, duży procent nowych budynków na terenie miast, szczególnie budynków wielorodzinnych jest podłączo- nych do sieci ciepłowniczych lub ma takie możliwości ze względu na istniejącą już w najbliż- szym otoczeniu infrastrukturę. Ten rodzaj zaopatrzenia w ciepło może także liczyć na wspar- cie na poziomie rządowym i lokalnym ze względu na ujęcie rozwoju ciepła sieciowego w PEP2040 (Polityce Energetycznej Polski do roku 2040). Obecnie, w przygotowaniu jest pro- jekt strategii rozwoju ciepłownictwa w Polsce, który w końcu uwzględni konieczność transfor- macji ciepłownictwa w kierunku zastępowania paliw kopalnych odnawialnymi źródłami ener- gii. Przekształcenie sieci ciepłowniczych na instalacje spełniające wymogi RED II oraz przy- gotowywane RED III jest dużym wyzwaniem dla firm działających w tym segmencie. To wszystko wpływa na sytuację na rynku instalacyjno-grzewczym w Polsce i na jego rozwój. Także ogłoszone przez UE w 2020 roku Fala Renowacji o Green Deal, z pewnością będą miały wpływ także na rozwój rynku urządzeń grzewczych w Polsce w najbliższych latach. Ze względu na specyfikę rynku indywidualnych urządzeń grzewczych jak też możliwości do- stępnych wiarygodnych danych wyjściowych, raport zawiera informacje na temat rozwoju rynku urządzeń grzewczych o mniejszej mocy, głównie poniżej 50 kW, ale z uwzględnieniem także urządzeń grzewczych objętych statystyką w ramach opracowania o nieco większych mocach do 500 kW. Raport oparty jest na analizach własnych SPIUG w zakresie urządzeń grzewczych, a w części dotyczącej otoczenia rynku instalacyjno – grzewczego opiera się na analizach dostępnych w GUS oraz informacji zebranych bezpośrednio z rynku od instalato- rów, producentów i dystrybutorów. Podobnie jak w poprzedniej edycji, raport, z konieczności wynikającej z braku wiarygodnych szacunków dotyczących wielkości rynku i rozwoju
  • 5.
    3 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku niektórych grup produktowych należących do urządzeń grzewczych, pomija opis sytuacji ryn- kowej w tych grupach lub przedstawia analizę na poziomie ogólnym.
  • 6.
    4 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 4 2 Ogólna sytuacja na rynku w 2020 roku W 2020 roku miała miejsce kontynuacja zjawisk rynkowych i gospodarczych z poprzednich lat, które miały pozytywny wpływ na rozwój rynku instalacyjno-grzewczego, pomimo tego, że 2020 rok trudno porównać do poprzednich lat ze względu na wpływ pandemii koronawirusa na gospodarkę zarówno w Polsce jak i w Europie. Branża instalacyjno-grzewcza w Polsce daje sobie jak dotąd całkiem nieźle radę w nowej sytuacji, o czym świadczą osiągnięte wzro- sty obrotów w branży jako całości w całym 2020 roku, chociaż oczywiście nie w równym stop- niu w poszczególnych grupach produktowych i działalności gospodarczej. Niemniej jednak, tendencja wzrostowa się utrzymała, ale pomimo pozytywnego wyniku, widać było wyraźne osłabienie dynamiki sprzedaży w większości grup produktowych urządzeń grzewczych poza grupa pomp ciepła, lub nawet pewne spadki. Przeważały opinie, że koronawirus nie miał większego wpływy na wyniki branży, jednak pod koniec 2020 roku można było usłyszeć o pewnych barierach w pracy instalatorów w kontaktach z klientami końcowymi, spowodowa- nymi obawą o zarażenie się podczas drugiej fali pandemii w Polsce co powodowało odwoły- wanie wykonania umówionych wcześniej usług. Pod koniec roku widać było pewna nerwo- wość w zakupach spowodowaną wzrostem cen surowców, w tym głównie blachy stalowej, na światowych rynkach. Panująca w 2020 roku koniunktura sprzyjająca inwestycjom mającym na celu poprawę jako- ści powietrza na poziomie lokalnym i nastroje w branży miały widoczny wpływ na poziom zakupów nowych urządzeń grzewczych. Wzrost konsumpcji pomimo początkowych obaw związanych z ekonomicznymi skutkami pandemii, a także możliwość wykorzystania funduszy unijnych pochodzących z Regionalnych Programów Operacyjnych oraz zmiany dokonane w zasadach programu priorytetowego Czyste Powietrze, z pewnością także rzutowały na sytu- ację w branży instalacyjno-grzewczej w 2020 roku. Według zebranych na rynku opinii, wynik mógłby być nieco lepszy, gdyby nie dające się we znaki problemy z zatrudnieniem – brak fachowców w wykonawstwie, oraz podwyżki niektó- rych materiałów budowlanych. Także część firm działających w branży instalacyjno-grzew- czej i mających swoje zakłady produkcyjne w Polsce, sygnalizowały problem braku rąk do pracy który był przyczyną ograniczenia możliwości zwiększenia produkcji urządzeń i instala- cji. W 2020 roku, podobnie jak rok wcześniej w dominującą rolę odgrywał rynek wymian sta- rych urządzeń grzewczych na nowe. Jest to rezultat wykorzystywanych od 2017 roku lokal- nych programów walki z niską emisją – tzw. programów parasolowych opartych na Regional- nych Programach Operacyjnych, realizowanych głównie na poziomie gminnym które są oparte na funduszach UE, które w 2020 roku zaczęły wygasać, co było widać w sprzedaży niektórych grup produktowych. Także funkcjonowanie od września 2018 roku rządowego pro- gramu priorytetowego „Czyste Powietrze” mającego na celu ograniczenia niskiej emisji, za- częły motywować inwestorów do modernizacji posiadanych instalacji grzewczych. Od po- czątku, funkcjonowanie tego sztandarowego programu wsparcia NFOŚiGW było dalekie od oczekiwań potencjalnych beneficjentów, czego efektem była stosunkowo mała liczba
  • 7.
    5 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku rozpatrzonych wniosków w stosunku do planów i oczekiwań. Od września 2019 roku trwają prace na ulepszeniem funkcjonowania i nowelizacją zasad programu priorytetowego „Czyste Powietrze”, w zakresie zmian mających na celu najbardziej efektywne wykorzystanie prze- znaczonych na wsparcie funduszy w celu osiągnięcia efektu końcowego jakim jest ogranicze- nie niskiej emisji i poprawa jakości powietrza w Polsce, które zostały ukończone w maju 2020. Wdrażanie wprowadzanych zmian w funkcjonowaniu projektu pozwoliło na czterokrotny wzrost wymian urządzeń w ramach projektu w okresie od maja 2020 do stycznia 2021 w porównaniu do całego okresu funkcjonowania programu od września 2018 do maja 2020, pomimo, ze zmiany wdrażane były stopniowo przez cały czas do listopada 2020. Burza me- dialna na temat konieczności ograniczania niskiej emisji dała także widoczny wzrost świado- mości społeczeństwa co do zagrożeń z tego tytułu, co oczywiście cieszy, chociaż w dalszym ciągu jest jeszcze dużo do zrobienia w tym obszarze. Panująca w 2020 roku koniunktura rynkowa pozwoliła na poprawienie płynności finansowej wśród dystrybutorów, którzy w oba- wie, o negatywne następstwa ekonomiczne pandemii zaostrzyli rygory egzekwowania płat- ności. Większa podaż pieniądza spowodowała, że przyjętą polityka nie odbiła się negatywnie na wynikach większości firm w branży, chociaż poziom zysków był zróżnicowany. 2.1 Ogólna sytuacja gospodarcza w Polsce w 2020 oraz czynniki mające wpływ na rozwój rynku instalacyjno- grzewczego W styczniu 2021 roku GUS roku opublikował dane statystyczne dotyczące stanu gospodarki Polski w 2019 roku. Według prezentowanych przez GUS szacunków, w 2020 roku dalszym ciągu zostały osiągnięte dobre wyniki, jeżeli chodzi o ogólne wyniki gospodarcze w kraju, chociaz pewne obawy budzi wzrastająca od końca 2019 roku inflacja, która w 2020 roku przełozyła się także na wrost kursu wymiany dolara, euro i franka szfajcaskiego do polskiej waluty o ok. 10%. Faktem jest, że jednak widać ogólną tendencja spadkowa dynamiki pro- dukcji sprzedanej przemysłu w Polsce utrzymuje się niezmiennie poniżej wyników z poprzed- niego roku, już od czerwca 2019, co nie jest związane bezpośrednio z wpływem koronawirusa na gospodarkę, a raczej strukturą pozyskiwania dochodów do budżetu oraz nastrojów przed- siębiorców i konsumentów. Stosunkowo wysoki poziom inflacji, oraz strata wartości PLN do EUR i dolara w ciągu 2020 roku skłaniają do refleksji nad rzeczywistym poziomem wzrostu sprzedaży w przemyśle i gospodarki w Polsce. Brak realnych inwestycji które w stosunkowo krótkim czasie miałyby pozytywny wpływ na wyniki finansowe państwa, kredytowanie tzw. sztandarowych inwestycji, programów pomocowych i socjalnych przez dodruk pustego pie- niądza nie sprzyjają utrwalaniu wiary obywateli w bezpieczeństwo oszczędności złożonych w bankach, co widać na odpływie pieniądza w kierunku konsumpcji i rynku nieruchomości co w pośredni sposób przełożyło się na dobre wyniki finansowe w branży instalacyjno-grzewczej. Według danych podanych przez GUS, dynamika produkcji sprzedanej przemysłu wg. cen sta- łych w Polsce po II kwartale 2020 roku wygląda następująco:
  • 8.
    6 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 6 Według danych podanych przez GUS, dynamika produkcji przemysłowej w 2020 roku była niższa o 1 % w porównaniu do 2018 roku. Rok wcześniej ten wzrost wyniósł 4 % w porówna- niu do 2018 roku. Tabela 1. Tendencje w dynamice produkcji przemysłowej 2020 (źródło: GUS) W przypadku budownictwa, w 2020 roku odnotowano ogólny spadek rzędu 2,2% w porówna- niu do wzrostu 2,6% który miał miejsce rok wcześniej oraz wzrostu 17,9% w 2018 roku. W budownictwie, wzrost wynoszący 1,3% odnotowano w grupie robót budowlanych specjali- stycznych, w skład której wchodzą również roboty instalacyjno-grzewcze, co ma wpływ na stosunkowo dobre wyniki w branży grzewczej. Tabela 2. Tendencje w produkcji budowlanej 2020 Spadki odnotowały przedsiębiorstwa zajmujące się budową budynków - o 4,9% oraz przedsiębiorstwa, których podstawowym rodzajem działalności była budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej - o 2,0%. W okresie styczeń-grudzień 2020 r. nastąpił spadek wartości robót inwestycyjnych w odniesieniu do analogicznego okresu 2019 roku który wyniósł 1,1% wobec WYSZCZEGÓLNIENIE I-XII 2019=100 I-XII 2019=100 PRZEMYSŁ +4% -1,0% Górnictwo i wydobywanie +1,1% -7,0% Przetwórstwo przemy- słowe +4,2% -1,0% Wytwarzanie i zaopatry- wanie w energię elek- tryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę +0,2% -1,1% I-XII 2019 I-XII 2020 BUDOWNICTWO +2,6% -2,2% Budowa budynków +2,4% -4,9% Budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej +2,6% -2,0% Roboty budowlane specjalistyczne w tym roboty instalacyjno-grzewcze +2,9% +1,3%
  • 9.
    7 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku wzrostu w tej grupie statystycznej o 3,0 % w 2019 roku i 15,8% w 2018 roku, zaś robót remontowych o 4,0 %, wobec wzrostu w tej grupie o 2,1 % w 2019 roku i 21,4% w 2018 r. Według danych GUS, ceny produkcji budowlano-montażowej w 2020 r. były wyższe o 2,6 % w porównaniu z 2019 rokiem, w tym wzrosły ceny wznoszenia budynków o 3,0% i robót budowlanych specjalistycznych które obejmują także roboty instalacyjno-grzewcze o 2,3 %. w porównaniu z 2019 rokiem. Podane przez GUS wyniki mogą budzić wątpliwości w sytuacji, że szereg materiałów budow- lanych podrożało w 2020 roku ponownie o kilka- lub kilkanaście procent, chociaż dynamika wzrostu cen była niższa niż rok wcześniej. Koszty zatrudnienia też uległy dalszemu znacz- nemu wzrostowi, ale można założyć, że odbyło się to kosztem marż uzyskiwanych w firmach budowlanych. Jest to sytuacja, której warto się przyjrzeć. W budownictwie coraz bardziej było widać spowolnienie spowodowane m.in. koronawirusem. Jest wyraźnie widoczne ograniczenie wydawania nowych pozwoleń na budowy oraz ilość rozpoczynanych budów na które zezwolenia były przyznane wcześniej których liczba w 2020 roku zanotowała już regres. Widać, że deweloperzy mniej chętnie rozpoczynają nowe inwe- stycje, pomimo w dalszym ciągu dużego popytu na mieszkania spowodowanego lokowaniem gotówki wypłacanej z kont bankowych przez inwestorów. Deweloperzy i budownictwo kuba- turowe są bardziej wrażliwe na ryzyko dekoniunktury, tym bardziej, że z powodu pandemii znacznie ograniczyła się migracja i zapotrzebowanie na wynajmowane mieszkania, co spo- wodowało, ze wiele wykupionych mieszkań stoi pustych, a nawet nie rozpoczęto w ich prac wykończeniowych. Kończone były za to inwestycje rozpoczęte wcześniej i będące w zaawan- sowanym etapie budowy. Widoczny był też deficyt siły roboczej co przekłada się na wyższe wymagania płacowe i wzrost kosztów realizacji inwestycji. Większe wzrosty w ilości pozwoleń na budowę i ilości rozpoczynanych budów widać w wypadku inwestorów indywidualnych, co może mieć w najbliższej przyszłości przełożenie na większy rynek dla nowoinstalowanych indywidualnych urządzeń grzewczych, ponieważ deweloperzy w dużej części korzystali w miastach z przyłączania się do miejskich sieci c.o. Obecne spowolnienie gospodarcze branża budowlana przechodziła w 2020 roku w dalszym ciągu bardziej stabilnie niż wiele innych branż gospodarki w Polsce. Widać to w ilości upadłości przedsiębiorstw budowalnych. Wyniki upadłości w budownictwie są całkiem pozytywne w porównaniu do innych branż. Sytuacja w branży budowlanej jest stosunkowo stabilna, szczególnie w budownictwie mieszkaniowym, co jest spowodowane w dalszym ciągu dużym popytem i firmy działające w tej branży radzą sobie relatywnie dobrze. Nieco gorzej rozwija się sytuacja na rynku budownictwa komercyj- nego, gdzie widoczny jest wyraźny spadek liczby nowych inwestycji co przekłada się na rynek urządzeń grzewczych o dużych mocach. Zapotrzebowanie na nowe powierzchnie biurowe maleje, ponieważ zwiększył się w widoczny sposób poziom pustostanów. Nie zmienia to faktu, że pomimo iż w branży budowlanej sytuacja płynnościowa obecnie nie jest najgorsza, liczba upadłości wzrosła w 2020 roku o 12 %. Sytuacja płynnościowa przedsiębiorców
  • 10.
    8 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 8 budowlanych wciąż jest względnie dobra. Wydaje się, że spowolnienie w tym sektorze może dopiero nastąpić w wyniku osłabienia chęci inwestowania i zasobów finansowych u potencjal- nych inwestorów. Daje się zaobserwować znaczne skurczenie inwestycji ze strony przedsię- biorstw oraz samorządów, co było zauważalne także w branży instalacyjno-grzewczej. 2.2 Budownictwo mieszkaniowe Dane pokazujące trendy w budownictwie mieszkaniowym, dalszym ciągu mają coraz mniej pozytywny przebieg co raczej powoduje pewna ostrożność w planowaniu obrotów dla branży instalacyjno-grzewczej za najbliższe 1,5 roku czy 2 lata, pomimo, że liczba potencjalnych do wyposażania w instalację grzewczą mieszkań jest dalej wysoka. Rys. 1 Ilość mieszkań oddanych do użytku w latach 2014–2029 (Źródło: GUS) Kontynuowana była także tendencja jeśli chodzi o udział w realizowanych inwestycjach pod względem inwestorów. W 2019 roku dalej dominująca była pozycja deweloperów, którzy wy- budowali ponad 143,8 tyś. mieszkań, co stanowi 64,8% wszystkich oddanych do użytku w 2020 roku mieszkań i równoczesny wzrost o 9,4 % w stosunku do 2019 roku. Inwestorzy indywidualni wybudowali ok. 74,1 tyś. mieszkań, co oznacza wzrost o 7,1 % w stosunku do 2019 roku, czym osiągnęli udział nieco ponad 33,4 % w tej kategorii statystyki, co oznacza utrzymanie tego udziału. Znacznie mniej mieszkań w 2020 roku oddano do użytkowania w budownictwie spółdzielczym, gdzie ich liczba wyniosła 1498 wobec 2167 w 2019 roku co oznacza spadek o ok. 30,9%. W pozostałych formach budownictwa (społeczne czynszowe, komunalne i zakładowe) łącznie oddano do użytkowania 2570 mieszkań, tj. o ponad 44,1 % 143166 147711 163325 178342 184783,0 207224,0 221978 0 50000 100000 150000 200000 250000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Mieszkania oddane do użytku w latach 2014 - 2020
  • 11.
    9 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku mniej niż w 2019 roku. Takie wyniki mają wpływ także na strukturę instalowanych źródeł cie- pła. Rys. 2 Tendencje w liczbie mieszkań oddanych do użytku w latach 2014 –2020 z podziałem na grupy inwestorów (Źródło: GUS) Struktura oddanych do użytku mieszkań ma wpływ na strukturę instalowanych źródeł ciepła. Deweloperzy, którzy budują głównie na obszarach miejskich, korzystają często z możliwości przyłączenia realizowanych budynków do miejskiej sieci cieplnej, co potania koszty wykony- wanej instalacji o źródła ciepła zastępowane przez węzły cieplne, oczywiście jeżeli istnieje na miejscu dostępna infrastruktura, co wydaje się zrozumiałe i logiczne z punktu widzenia biz- nesu deweloperskiego. Niemniej jednak wątpliwości budzi próba forsowania tego typu przy- łączeń w sytuacji, gdy infrastruktura jest dopiero w planach w bliższej lub dalszej przyszłości, co znalazło miejsce w nowelizacji ustawy prawo o ochronie środowiska we wrześniu 2019 roku, ale na razie nie widać spektakularnych efektów obowiązywania tego prawa, być może z uwagi, ze ciężar ciężkości instalacji indywidualnych urządzeń grzewczych leży po stronie rynku wymian. 76129 79758 65706 67657 66684 69599 74140 59065 62420 91516 105027 111550 130935 143770 3490 2115 2707 2311 3002 2115 1498 4482 3418 3396 3347 3547 4575 2570 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 140000 160000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Liczba mieszkań oddanych do użytku w latach 2014 - 2020 [szt.] budownictwo indywidualne deweloperzy budownictwo spółdzielcze pozostali
  • 12.
    10 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 10 Rys. 3 Ilość mieszkań których budowę rozpoczęto w latach 2014 –2020 (Źródło: GUS) Od stycznia do grudnia 2020 r. rozpoczęto budowę 223,8 tyś. mieszkań, co stanowi spadek o 5,7% w porównaniu do 2019 roku, co jest już widocznym spadkiem dynamiki w porównaniu do poprzedniego roku, kiedy wzrost wyniósł 6,9%. Rys. 4 Tendencja w liczbach mieszkań, których budowę rozpoczęto w latach 2014 –2020 z podziałem na grupy inwestorów (Źródło: GUS) Pod kątem grup inwestorów, deweloperzy rozpoczęli budowę 130,2 tyś mieszkań, co daje udział 58,2 % % ogólnej liczby mieszkań których budowę rozpoczęto w 2020 roku, wobec 148122 168403 173932 205990 221907,0 237281,0 223842 0 50000 100000 150000 200000 250000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Mieszkania których budowę rozpoczeto w latach 2014 - 2020 74368 78855 83580 94483 85304 90314 90309 69723 86498 85497 105401 131627 142022 130208 1362 1285 2187 2746 2312 2058 1638 2669 1765 2668 336 2664 2887 1687 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 140000 160000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Mieszkania których budowę rozpoczęto w latach 2014 - 2020 [szt.] budownictwo indywidualne deweloperzy budownictwo spółdzielcze pozostali
  • 13.
    11 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku udziału 59 % pod koniec 2019 roku. Inwestorzy indywidualni rozpoczęli w 2020 roku budowę 90,3 tyś. mieszkań, co oznacza udział tej grupy inwestorów na poziomie 40,3 % w ogólnej liczbie rozpoczynanych budów, wobec udziału 38,1% w 2018 roku. To oznacza pewną stabi- lizację z tendencja do zwiększania udziału budownictwa indywidualnego w podziale rynku. Jest to istotna informacji z uwagi na to, że większość budownictwa jednorodzinnego jest wy- posażana w indywidualne urządzenia grzewcze. Mniej mieszkań, których budowę rozpoczęto w 2020 roku w porównaniu do 2019 roku odnotowano w budownictwie spółdzielczym, gdzie rozpoczęto budowę 1 638 mieszkań wobec 2 508 mieszkań w 2019 roku co oznacza spadek o ok.20,4 %. W pozostałych formach budownictwa (budownictwo czynszowe, komunalne) nastąpił większy spadek, który wyniósł 58,4 % (rozpoczęto budowę 1 687 mieszkań w 2020 roku wobec 2 887. mieszkań w 2019 roku. Rys. 5 Ilość mieszkań na realizację których wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia z projektem budowlanym w latach 2014 –2020 (Źródło: GUS) W 2020 r. wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia z projektem na budowę 275,8,5 tyś mieszkań, tj. o 2,8 % więcej niż w 2019 roku. 156878 188798 211485 250218 257072 268483 275938 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 MIeszkania na które wydano pozwolenia na budowę lub dokonano zgłoszenia w latach 2014 - 2020 [szt]
  • 14.
    12 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 12 Rys 6 Tendencja w liczbach mieszkań na realizację których wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia w latach 2014 –2020 z podziałem na grupy inwestorów (Źródło: GUS) W dalszym ciągu w roku 2020 największą grupą inwestorów w tej kategorii liczby wydawa- nych pozwoleń na budowę mieszkań byli deweloperzy, którzy uzyskali pozwolenia na budowę ponad 171,6 tyś mieszkań, oraz inwestorzy indywidualni którzy uzyskali pozwolenia na bu- dowę prawie 101,6 tyś. mieszkań. Oznacza to wzrosty w ilości uzyskiwanych zezwoleń na budowę w tych grupach inwestorów odpowiednio o 2,5 % i 5,0% w porównaniu do 2019 r. Łącznie w ramach tych form budownictwa otrzymano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia budowy z projektem budowlanym 99 % ogółu mieszkań (z tego deweloperzy 61,9 %, a inwe- storzy indywidualni 36,8 %). W 2020 roku w budownictwie spółdzielczym było o 14,1 % mniej mieszkań na których budowę wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia z projektem bu- dowlanym niż w 2019 roku, czyli 1 171 mieszkań w 2020 roku wobec 1 364 mieszkań w 2019 roku. Także w budownictwie czynszowym społecznym i komunalnym spadła o 46,6 % liczba mieszkań na których budowę wydano pozwolenia lub dokonano zgłoszenia z projektem bu- dowlanym, czyli 1 586 mieszkań w 2019 roku wobec 2 966 mieszkań w 2019 roku. Wyniki i tendencje związane z ilością oddawanych do użytku mieszkań, ilością rozpoczyna- nych budów i w końcu ilością wydawanych pozwoleń na budowę oraz zgłoszeń budynków do budowy, pozwalają na analizę potencjału rozwoju rynku instalacyjno-grzewczego w następ- nych latach w segmencie tzw. pierwszych instalacji. Można przyjąć, że cykl budowlany w wypadku deweloperów, zamyka się w okresie 18-24 miesięcy, natomiast w wypadku budow- nictwa jednorodzinnego, zwykle trwa ok. 2-3 lat, a czasami nieco dłużej. To oznacza, że bu- dowy rozpoczynane teraz, będą wyposażane w urządzenia grzewcze w ostatniej fazie swojej realizacji, w trakcie prac wykończeniowych, czyli za 2-3 lata. Oczywiście osprzęt instalacyjny jest montowany wcześniej, natomiast same urządzenia grzewcze dopiero pod koniec procesu inwestycyjnego w ramach prac instalacyjnych, kiedy np. konieczne jest dogrzewanie 76134 87736 98574 114905 91485 96777 101591 77489 97248 106643 128484 159923 167346 171591 1351 1409 1750 1619 1732 1364 1171 1995 2588 4601 5210 3932 2996 1585 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 140000 160000 180000 200000 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 LIczba mieszkań na które wydano pozwolenia w latach 2014 - 2020 [szt.] budownictwo indywidualne deweloperzy budownictwo spółdzielcze pozostali
  • 15.
    13 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku pomieszczeń podczas prac wykończeniowych prowadzonych we wnętrzach. Także potrzeba czasu od momentu wydania pozwolenia na budowę zanim zostanie wykonawcę i realnie roz- pocznie prace budowlane. To daje też wymierny potencjał zapotrzebowania na urządzenia grzewcze w dalszej perspektywie czasowej. Stąd także warto przyjrzeć się danym dotyczą- cym ruchu budowlanego w różnych grupach inwestorów, ponieważ tempo realizacji u nich daje także przesunięcie w czasie na zapotrzebowanie na urządzenia grzewcze w przyszłości z przeznaczeniem dla nowego budownictwa. W wypadku obiektów oddawanych do użytku, są one kompletne i stanowią podstawę do analizy danych aktualnych i historycznych. Nie wiadomo czy ta pozytywna tendencja zostanie utrzymana także w 2020 roku. Pandemia związana z COVID-19 spowodowała w marcu duży odpływ pracowników zagranicznych, głównie z Ukrainy, którzy stanowili znaczną grupę pracowników realizujących budownictwo mieszkaniowe w Polsce. Co prawda wyniki pierwszego kwartału 2020 były jeszcze całkiem dobre, ale epidemia na dobre rozpoczęła się dopiero w marcu. Jeżeli do tego dołączymy ograniczenia związane z bezpieczeństwem i ochroną przed zarażeniem, możliwymi proble- mami w dostawach komponentów zza granicy czy brakach siły roboczej na budowach i w zakładach produkujących materiały budowlane, to wynik budownictwa mieszkaniowego w 2020 roku jest wielką niewiadomą. Obserwowane od pewnego czasu pewne osłabienie dynamiki wzrostów w budownictwie mieszkaniowym, z pewnością może mieć wpływ na przyszłą sytuację w branży instalacyjno- grzewczej, jeżeli w wyniku cięć kosztów budżetowych związanymi z walką z COVID-19 i opóźnienia programów wsparcia w ramach funduszu odbudowy i renowacji zabraknie konse- kwencji rządzącym w kontynuacji realizacji programów na rzecz ograniczenia niskiej emisji. Zwiększanie się udziału i wzrosty w grupie budownictwa indywidualnego oznacza także wzrost potencjału montażu indywidualnych urządzeń grzewczych w nowym budownictwie, co może być tłumione na obszarach miejskich przez ekspansję ciepła sieciowego wspieranego przez czynniki administracji rządowej i lokalnej. Póki co, mając jako alternatywę do nowego budownictwa coraz bardziej znaczące uzupełnienie potencjału sprzedaży urządzeń grzew- czych w postaci rynku wymian urządzeń, branża instalacyjno-grzewcza nie odczuła w 2020 roku w specjalny sposób tendencji osłabienia dynamiki wzrostów w nowobudowanych obiek- tach mieszkalnych.
  • 16.
    14 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 14 3 Rozwój rynku w wybranych grupach produktowych w Polsce w 2020 roku Rynek indywidualnych urządzeń grzewczych w Polsce należy do grupy jednego z większych rynków w tej branży w Europie, a posiadający w dalszym ciągu po dynamicznym rozwoju w 2018 i 2019 roku duże możliwości rozwoju, szczególnie w zakresie wymian starych urządzeń na nowe, zgodne z wymogami ekoprojektu i emitujące mocno zredukowane ilości zanieczysz- czeń do atmosfery, lub wręcz na bezemisyjne urządzenia grzewcze. Ze względu na specyfikę rynku indywidualnych urządzeń grzewczych jak też możliwości do- stępnych wiarygodnych danych wyjściowych, raport zawiera informacje na temat rozwoju rynku urządzeń grzewczych o mocy do 200 kW. Raport w części dotyczącej urządzeń grzew- czych oparty jest na analizach własnych SPIUG w oraz informacji zebranych bezpośrednio z rynku od instalatorów, producentów i dystrybutorów. Podobnie jak w poprzedniej edycji, ra- port nie zawiera niektórych grup produktowych należących do urządzeń grzewczych, co jest spowodowane brakiem wiarygodnych danych wyjściowych do oszacowania wielkości rynku i trendów rozwojowych dla tych grup produktowych. 3. 1 Ogólna sytuacja na rynku w 2020 roku W 2020 roku pomimo panującej od wiosny 2020 roku pandemii, miała miejsce kontynuacja zjawisk rynkowych i gospodarczych z 2019 roku, które miały pozytywny wpływ na rozwój rynku instalacyjno-grzewczego. Koniunktura sprzyjająca inwestycjom mającym na celu po- prawę jakości powietrza na poziomie lokalnym i nastroje w branży, przekładały się na wzrosty sprzedaży, które miały miejsce w większości grup produktowych w 2020 roku. Rok 2020 trudno jest porównywać do poprzednich lat ze względu na wpływ pandemii koro- nawirusa na gospodarkę zarówno w Polsce jak i w Europie. Niemniej jednak, tendencja roz- wojowa rynku z poprzednich dwóch lat się utrzymała. Pomimo pozytywnego wyniku jaki osiągnęła branża urządzeń grzewczych w całym 2020 roku, widać było szczególnie pod ko- niec roku wyraźne osłabienie dynamiki sprzedaży w większości grup produktowych urzą- dzeń grzewczych, gdzie wyniki osiągnięte w I kwartale zapowiadały rewelacyjny rok. Wyniki w niektórych przypadkach są zaskoczeniem i dość trudno było uzyskać z rynku jakieś lo- giczne uzasadnienie. W II i IV kwartale 2020 roku można było usłyszeć o pewnych barie- rach w pracy instalatorów w kontaktach z klientami końcowymi, spowodowanymi obawą o zarażenie się podczas pierwszej i drugiej fali pandemii w Polsce. Także sytuacja w budow- nictwie mieszkaniowym, zmieniająca się w efekcie wpływu pandemii koronawirusa na go- spodarkę j też wywarły z pewnością swój wpływ na wyniki osiągnięte w branży instalacyjno- grzewczej w 2020 roku. Duże wzrosty sprzedaży urządzeń grzewczych odnotowano głównie dzięki programom dofi- nansowania wymiany pozaklasowych kotłów na paliwa stałe. Wprowadzanie od maja 2020 roku długo oczekiwane zmiany w zasadach funkcjonowania prowadzonego przez NFOŚiGW
  • 17.
    15 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku Programu Priorytetowego Czyste Powietrze pozwoliło na zwiększenie tempa wymian, w któ- rych największy udział miały instalacje gazowych kotłów kondensacyjnych Rys. 7 Udział poszczególnych technologii w programie wymian w ramach PP Czyste Powietrze w okresie 15.05.2020 – 31.01.2021 Rys.8 Ilości zamontowanych źródeł ciepła w ramach PP Czyste Powietrze w okresie 15.05.2020 – 31.01.2021 Analizując rozwój rynku urządzeń grzewczych w 2020 roku, można stwierdzić, że w więk- szości grup produktowych poza pompami ciepła nie było już tak spektakularnych wzrostów, 20,37% 0,24% 16,66% 45,63% 0,10% 16,07% 0,93% Udział rodzajów zamontowanych źródeł ciepła w ramach PP czyste Powietrze w okresie 15.05.2020 - 31.01.2021 Kotły na biomasę Podłączenie do sieci ciepłowniczej Pompy ciepła Kotły na gaz Kotły olejowe kondensacyjne Kotły na węgiel Ogrzewanie elektryczne 7886 92 6450 17667 37 6221 361 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 16000 18000 20000 Kotły na biomasę Podłączenie do sieci ciepłowniczej Pompy ciepła Kotły na gaz Kotły olejowe kondensacyjne Kotły na węgiel Ogrzewanie elektryczne Ilości zamontowanych źródeł ciepła w ramach wymiany w PP Czyste Powietrze w okresie 15.05.2020 - 31.01.2021
  • 18.
    16 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 16 jak w latach poprzednich, ale także nie było jakichś istotnych spadków poza grupa produk- tową obejmującą kotły na paliwa stałe zasilane węglem i jego pochodnymi, chociaż także w tym wypadku dynamika spadków uległa osłabieniu. Czynnikiem, który nakręcał trend popy- towy był niski koszt pieniądza (co przy rosnącej inflacji i spadku wartości złotówki wobec in- nych walut, powoduje stratę przy lokowaniu w instrumenty finansowe. Inwestycje oszczęd- ności w nieruchomość wydają się być dodatkowo bardzo bezpieczną lokatą, nawet w sytu- acji, gdy wiele wykupionych mieszkań pozostaje niewykończonych, co jest spowodowane także zmniejszonym w 2020 roku popytem na wynajem mieszkań, pomimo konsekwent- nego lansowania takiego modelu inwestycji przez deweloperów. Mniejsza migracja ludzi spowodowana przez Covid-19 spowodowała ograniczenie zapotrzebowania na wynajmo- wanie mieszkań. Rynek rozproszony (budownictwo jednorodzinne/remonty) był w 2020 roku ograniczony przez ograniczoną dostępność fachowców zajmujących się usługami bu- dowlanymi i instalacyjnymi. Nadal obserwowany był wzrost cen usług oraz duże problemy z dostępnością wykwalifikowanej kadry w firmach budowlano-instalacyjnych, czemu nie sprzyjały ograniczenia w przemieszczaniu się pracowników z Ukrainy i Białorusi do Polski. Ta sytuacja powoduje , że wynagrodzenia pracowników rosną i powoduje to konieczność poszukiwania oszczędności przez generalnych inwestorów realizujących budowę obiektów. Ogólnie, barierą rozwojową jest rynek pracy , który oferuje ograniczoną ilość wykwalifikowa- nej kadry. I tak kadra ta coraz częściej tworzona jest z obcokrajowców często nie znających nowych technologii . Cena robocizna wzrastała bardzo szybko wraz ze zwiększeniem ob- ciążeń podatkowych i ZUS. W 2020 nastąpił niewielki spadek koniunktury w budownictwie, szczególnie na rynku dużych deweloperów. Szczególnie w II kwartale widać było niechęć deweloperów do rozpoczynania zaplanowanych budów. Później w trakcie roku, sytuacja się zmieniła pod wpływem zwiększo- nego popytu na mieszkania, będącego skutkiem ograniczonego zaufania obywateli do ban- ków, jako bezpiecznego miejsca przechowywania oszczędności, oraz obawą przed rosnącą inflacją. Zmniejszyła się także dynamika wzrostów ilości rozpoczynanych budów i wydawa- nych pozwoleń na budowę, jak także zgłoszeń o rozpoczęciu budowy. W przypadku budow- nictwa, w okresie styczeń-grudzień 2020 r. produkcja budowlano-montażowa spadła o 2,2 % w odniesieniu do 2019 roku, kiedy notowany wzrost osiagnął poziom 2,6 % co jest potwierdzeniem kontynuacji obserwowanego od poczatku zeszłego roku zmniejszenia dynamiki wzrostów w branży budowlanej i przechodzenia powoli w okres pewnej stabilizacji pogłebionego przez efekt niepewnosci spowodowanej wpływem koronawirusa. Sytuacja finan- sowa firm, zwłaszcza instalacyjnych, była stosunkowo dobra. Inwestorzy prywatni stali się bardzo wrażliwi na programy dotacji, czego częstym efektem było wstrzymywanie inwestycji w oczekiwaniu na nowy program dotacyjny, co było widać szczególnie w pierwszej połowie roku, kiedy oczekiwano na nowe zasady programu wymian strych kotłów węglowych w ramach programu Czyste Powietrze. Dotyczyło to także nowych . instalacji kolektorów słonecznych, gdzie kończące się regionalne programy wsparcia oparte funduszach UE miały wpływ na zmniejszenie sprzedaży tych instalacji. Programy wsparcia
  • 19.
    17 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku wpływały na wybór przez inwestorów nowych systemów modernizacyjnych, a także stały się bodźcem do zakupu i montażu lepszych i droższych urządzeń. Dzięki podejmowanym akcjom informacyjnym na rzecz ograniczenia niskiej emisji umocniło się zainteresowanie nowoczesnymi technologiami grzewczymi, w tym OZE, w tej grupie urzą- dzeń - szczególnie pompami ciepła gdzie jest widoczna duża akcja promocyjna na rzecz sto- sowania tej technologii na każdym szczeblu począwszy od Komisji Europejskiej. Podsumowując ogólne trendy rynkowe: w roku 2020, klienci i inwestorzy byli skłoni do inwe- stycji, gdyż cena pieniądza jest bardzo niska, co było bodźcem do rozpoczynania inwestycji jako lokaty kapitału w celu osiągniecia zysku. Na szczęście lock-down nie dotknął w skali roku bezpośrednio branży instalacyjno-grzew- czej. Rynek raczej się ustabilizował jednak na różnych poziomach w zależności od grupy produktowej. Utrzymał się trend od początku roku, że ogólna skala wzrostów obrotów w branży spadała z kwartału na kwartał i IV kwartał 2020 roku miał raczej najsłabszy wynik wzrostowy w odniesieniu do 2019 roku. Pandemia COVID-19 spowodowała, ze pomimo w dalszym ciągu dobrych wyników w branży, sytuacja rynkowa nie jest taka sama jak wcze- śniej. Większość firm odnotowuje dobre wyniki sprzedaży, chociaż pojawiły się już pierwsze spadki sygnalizowane zarówno wśród producentów jak również w hurtowniach i u instalato- rów. W 2020 roku była widoczna trudność w planowaniu, pogłębiająca się niepewność kondycji rynku związana ze zdolnością nabywczą klientów i nastrojami związanymi z pande- mią. Wzrosty w budownictwie, intensywna termomodernizacja, bardzo łagodna zima do końca roku pozwoliła nie wstrzymywać prac instalacyjnych. W trakcie roku zmieniała się struktura sprzedaży powoli stabilizował się rynek kotła średniej mocy , a rynek kotła powyżej 300 kW wykazywał niewielkie spadki , natomiast w pompach ciepła i kotłach małej mocy odnoto- wano znaczne przyrosty, szczególnie w wypadku powietrznych pomp ciepła. Pandemia spo- wodowała , że praktycznie ustały inwestycje w modernizacje pensjonatów i hoteli , a także firmy z poza branży hotelarskiej znacznie zatrzymały swoje inwestycje . Pandemia dała się odczuć firmom instalacyjnym operujących w zakresie wymian instalacji wewnętrznych . Do wielu inwestycji nie doszło z uwagi przed obawą zainfekowania się wirusem. Instalator zaj- mujący się małymi instalacjami są praktycznie rozchwytywani i mają pełne pakiety zamó- wień na cały 2021 rok. Gorzej było w firmach zajmujących się budową sieci zewnętrznych i modernizacjami. Rów- nież fala zapowiedzianych podwyżek cen surowców i produktów będących półfabrykatami takich jak rury stalowe , blacha, granulat tworzyw sztucznych, co pociągnęło za sobą wzrost cen grzejników lub armatury, spowodowała nacisk generalnych wykonawców i developerów na poszukiwanie oszczędności , których nie można szukać w płacowych warunkach kon- traktów. W efekcie oszczędności dotyczyły często zubożaniu instalacji , bądź zastępowaniu materiałów tańszymi zamiennikami co może skutkować skróconym bezawaryjnym okresem późniejszej eksploatacji. W wypadku inwestorów indywidualnych, skala takiego zjawiska była dużo mniejsza, ponieważ w tym wypadku inwestor buduje dla siebie i niechętnie
  • 20.
    18 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 18 zmienia zaplanowane wcześniej urządzenie na inne. Podobnie jak w poprzednich trzech la- tach, trzonem rozwoju rynku urządzeń grzewczych były w dalszym ciągu wymiany starych urządzeń na nowe w ramach walki z niską emisją na poziomie lokalnym. Widać coraz więk- sze znaczenie wsparcia dla wymian urządzeń grzewczych w ramach programu Czyste Po- wietrze NFOŚiGW po jego usprawnieniu co nastąpiło w maju. W dalszym ciągu duże zna- czenie dla rynku wymian miały programy unijne zarządzane przez lokalne samorządy. Ne- gatywnym skutkiem ubocznym programów dotacyjnych jest fakt, że inwestorzy prywatni stali się bardzo wrażliwi na programy dotacji. Widać to szczególnie w wypadku kolektorów sło- necznych i kotłów na biomasę, ale także widać to coraz częściej w wypadku pomp ciepła które do tej pory rozwijały się stabilnie i konsekwentnie bez spektakularnych programów wsparcia, jak to miało miejsce w pierwszych wymienionych grupach produktowych, co jest obecnie atutem do rozwoju sprzedaży w wypadku tej grupy produktowej. Z punktu widzenia producenta kotła , czy pomp ciepła, perspektywy rozwojowe są duże i nic nie zapowiada regresu sprzedaży w następnym roku i w następnych latach , chyba , że na- stąpi załamanie rynku pracy i znikną potencjalni klienci na nowe instalacje i modernizacje. Należy się jednak liczyć z tym, że w 2021 wiele inwestycji się nie rozpocznie z powodu pro- blemów z procedurami i pracą zdalną urzędników, bardzo długo czeka się na zezwolenia na budowę oraz z powodu powstrzymania się inwestorów przed inwestycjami. Potwierdziły się informacje dochodzące z rynku urządzeń o większych mocach. Pojawiły się opinie o wstrzymywaniu zamówień urządzenia o większej mocy, co by wskazywało na prze- suniecie w czasie takich zamówień. Dość ciekawie wygląda sytuacja w zakresie płatności. Pod koniec roku można mówić o do- brej sytuacji branży instalacyjnej i budowlanej oraz ich przezorności i dobrym zarządzaniem zyskami z ostatnich lat dobrej koniunktury. Reasumując: ogólnie można stwierdzić, ze rynek instalacyjno- grzewczy w 2020 roku ma w dalszym ciągu tendencję wzrostową, chociaż wzrost ma już dużo mniejsza dynamikę jak jeszcze rok temu. Zgodnie z danymi zamieszczonymi w raporcie SPIUG dotyczącym sprzedaży urządzeń grzewczych przez internet, w 2020 roku nastąpił ponad 60% wzrost obrotów przez ten kanał dystrybucji, jednak w dalszym ciągi odział rynku internetowego w całkowitej sprzedaży urzą- dzeń grzewczych jest daleko poniżej 10% całego rynku. Widoczny był także wzrost świadomość klientów przy zakupach urządzeń grzewczych. Na razie nie zaobserwowano większych problemów które by były generowane przez nowelizację Prawa Ustawy o Ochronie Środowiska, dającej duże preferencje dla ciepła sieciowego w no- wych budynkach, chociaż takie pierwsze sygnały pojawiły się już pod koniec 2019 roku i w 2020 roku coraz więcej projektantów dla świętego spokoju wskazywało podłączenie nowego budynku do sieci ciepłowniczej, nawet w przypadku, gdy możliwość realizacji takiego przyłą- cza nie była określona w zdefiniowanych ramach czasowych, co powodowało konieczność uzupełniania dokumentacji już w fazie wykonawstwa. Prawdopodobnie, właśnie brak możli- wości przyłączeniowych oraz duży udział rynku wymian w sprzedaży, spowodował, że
  • 21.
    19 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku negatywne skutki na razie nie są widoczne w takim stopniu jak to było w przeszłości, ale pojawiają się już pierwsze sygnały o kłopotach projektantów w uzyskaniu na czas deklaracji lokalnego operatora sieci cieplnej co do możliwości przyłączenia budynku. Ogólnie można stwierdzić, ze rynek instalacyjno- grzewczy w 2019 roku ma w dalszym ciągu tendencję wzro- stową, chociaż wzrost ma już dużo mniejsza dynamikę jak jeszcze rok temu. 3.2 Wybrane grupy produktowe w Polsce w 2020 roku Rok 2020, przebiegał z pewnymi wyjątkami pozytywnie jeśli chodzi o sprzedaż w głównych grupach produktowych urządzeń grzewczych i elementów instalacyjnych. Można było zau- ważyć dalszy wzrost sprzedaży w kondensacyjnych kotłach gazowych i bardzo dużych wzrost sprzedaży w grupie produktowej pomp ciepła. W przypadku gazowych konwencjo- nalnych kotłów wiszących spadek sprzedaży w 2020 roku osiągnął poziom ok 12%. W wy- padku wiszących kotów kondensacyjnych wzrost osiągnięty w 2020 wyniósł 11% co w od- niesieniu do wysokiej bazy odniesienia w 2019 roku jest bardzo dobrym wynikiem. Taki po- ziom sprzedaży można tłumaczyć bardzo dobrymi wynikami sprzedaży w tej grupie produk- towej praktycznie w całym 2020 roku. Z pozostałych grup produktowych, zauważalne było także konsekwentnie bardzo duże zainteresowanie powietrznymi pompami ciepła, gdzie dy- namika wzrostu sprzedaży wyniosła ponad 50% dla pomp nierewersyjnych, w wypadku pomp powietrznych rewersyjnych, szczególnie typu monoblock wzrost był ponad dwukrotny. Rośnie coraz bardziej zainteresowanie ogólnie wykorzystaniem OZE na cele grzewcze. Zmniejszała się w ciągu roku dynamika spadku w grupie kolektorów słonecznych spowodo- wana specyficzną strukturą rynku spowodowana uzależnienia od instrumentów wsparcia, który wyniósł 44%, ale w dalszym ciągu punktem odniesienia był rekordowy pod względem sprzedaży 2019 rok. Także producenci kotłów na paliwa stałe chwalili się dwucyfrowymi wzrostami na poziomie od 10 do 25%, dzięki wzrostom sprzedaży kotłów na pelet, ponie- waż w grupie kotłów na węgiel nastąpiły dalsze spadki, choć nie tak spektakularne jak wcześniej. Trendy sprzedaży w 2020 odpowiadały z pewnymi wyjątkami trendom spadek/wzrost z 2019 roku jeśli chodzi o sprzedaż praktycznie w większości grup produktowych urządzeń grzew- czych i elementów instalacyjnych. Wzrosty dotyczyły przede wszystkim nowoczesnych urzą- dzeń grzewczych spełniających warunki ekoprojektu i niskoemisyjności. Klienci przed podję- ciem decyzji porównują komponenty, parametry techniczne oraz dostępne w urządzeniu funk- cje. Sprawia to że rynek kotłów kondensacyjnych rozwija się bardzo dynamicznie. Widać w dalszym zwiększenie zainteresowania fotowoltaiką jako technologią pozyskiwania energii sło- necznej na cele prosumenckie w tym zasilanie urządzeń grzewczych w energię elektryczną w układach hybrydowych, ale także stricte na cele grzewcze.
  • 22.
    20 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 20 Grupa produktowa Tendencja 2020/ 2019 Tendencja 2019/ 2018 Gazowe kotły wiszące ogółem +10% +8% Gazowe kotły wiszące kondensacyjne +11% +15% Gazowe kotły wiszące konwencjonalne -12% -43% Gazowe kotły stojące ogólnie +2% +17% Gazowe kotły stojące kondensacyjne +6% +18% Gazowe kotły stojące konwencjonalne -51% -13% Gazowe przepływowe podgrzewacze do C.W.U +9% -11% Olejowe kotły stojące ogólnie -29% -19% Olejowe kotły stojące kondensacyjne -16% -8% Olejowe kotły stojące konwencjonalne -47% -31% Kotły na paliwa stałe b/d b/d kolektory słoneczne -44% -15% pompy ciepła +99% +34% zasobniki i bufory -2% +15% Tabela 3. Zmiany w sprzedaży w poszczególnych grupach produktowych w 2020 r vs 2019 r Innym zjawiskiem, które dało się zaobserwować ma rynku instalacyjno-grzewczym na po- czątku 2020 roku, było wstrzymywanie decyzji zakupowych szczególnie w wypadku kotłów na biomasę do czasu zmian zasad programu Czyste Powietrze i spotkań informacyjnych w gminach. Widać to było także w segmencie pomp ciepła do ogrzewania. Działania antysmogowe w ramach, których przeprowadza się m.in. wymianę starych urzą- dzeń na nowe spowodowały, że nastąpił znaczny wzrost udziału rynku wymian urządzeń w całej strukturze sprzedaży, który według szacunków rynkowych w dalszym ciągu utrzymał w 2020 roku poziom 65 - 70 % udziału w całkowitym wolumenie sprzedaży, co miało swój bar- dzo znaczący wkład w osiągnięte wyniki sprzedaży urządzeń grzewczych w 2020 roku. Zauważalny był także dalszy wzrost znaczenia Internetu w pozyskiwaniu informacji technicz- nych i handlowych w branży instalacyjno-grzewczej, jak również w sprzedaży co jednak nie miało znaczącego wpływu na całkowity volumen sprzedaży W 2020 roku. Opublikowany w lutym 2021 raport SPIUG dotyczący sprzedaży urządzeń grzewczych przez internet poka- zuje, że w 2020 roku nastąpił wzrost zainteresowania tym kanałem dystrybucji o ponad 64%, ale w stosunku do całkowitego volumenu sprzedaży, w dalszym ciągu jest to bardziej działa- nie medialne o ogólnym udziale w sprzedaży dużo poniżej 10 %. W okresie styczeń – wrze- sień 2020 wartość sprzedaży urządzeń grzewczych jest o 64% na większym poziomie niż w 2019 roku, a urządzeń do podgrzewania ciepłej wody użytkowej aż o 108%. W kategorii ilo- ściowej, w 2020 roku przez internet sprzedano o 66% więcej sztuk urządzeń grzewczych niż w 2019 roku, a urządzeń do podgrzewania wody aż o 103%. Interesujący jest też rozkład udziału procentowego poszczególnych rodzajów urządzeń w sprzedaży internetowej.
  • 23.
    21 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 9 Sprzedaż urządzeń grzewczych ze względu na rodzaj paliwa/nośnik w 2020 r. (źródło: opracowanie własne SPIUG) Z analizy tytułów aukcji wynika, że 23% wszystkich transakcji dotyczyła kotłów na gaz. 40% sprzedaży stanowią kotły opalane drewnem, pelletem, kotły na węgiel, miał lub ekogroszek/ W porównaniu do poprzedniego roku zdecydowanie wzrosła ilość sprzedanych urządzeń z kategorii Kolektor słoneczny / fotowoltaika. Stanowi to aż 31% sprzedaży. W poprzednim roku udział wynosił 12% sprzedaży. Jednak obserwując tendencje rynkowe, ten wzrost można przypisać gównie sprzedaży paneli fotowoltaicznych. Zauważalny był także wzrost znaczenia Internetu w pozyskiwaniu informacji technicznych i handlowych w branży instalacyjno-grzewczej. Więcej informacji na temat sprzedaży urządzeń grzewczych i i podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej można znaleźć w raporcie opublikowanym na stronie www.spiug.pl. 3.2.1 Gazowe kotły wiszące Rynek gazowych kotłów wiszących od 2016 roku został praktycznie zdominowany przez kotły kondensacyjne. W 2020 roku, można było zaobserwować kontynuację dynamicznego wzro- stu sprzedaży gazowych kotłów wiszących w Polsce, co było spowodowane wymienionymi wcześniej przyczynami, aczkolwiek te wzrosty pomimo, ze były w dalszym ciągu dwucyfrowe nie miały już takiej wysokiej dynamiki jak rok wcześniej. Ogólny wzrost sprzedaży gazowych kotłów wiszących spadał w ciągu całego 2020 roku. Pewna niespodzianką był wzrost w sprzedaży kotłów konwencjonalnych w ostatnim kwartale 2020. W grupie kotłów wiszących ogółem, skala wzrostu była na poziomie ok. 10 % w skali całego roku w porównaniu do 2019 roku. 6% 31% 23% 40% Pompa Ciepła Kolektor słoneczny / Fotowoltaika Gaz drewno / pellet / węgiel / miał /ekogroszek
  • 24.
    22 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 22 Rys. 10 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących w okresie 2011 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 11 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących w okresie 2014 –2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.2.2 Gazowe kotły wiszące konwencjonalne Po dużych spadkach w ostatnich dwóch latach, i pewnej stabilizacji pod koniec 2018 roku, w 2019 roku nastąpił drastyczny spadek sprzedaży tych urządzeń. Pewna niespodzianka miała miejsce w IV kwartale 2020 wyniósł ok. 22% w porównaniu do IV kwartału 2019. Nie ma jednoznacznych informacji co do powodu tego nagłego wzrostu dla kotłów wiszących. Można to wytłumaczyć jedynie potrzebą koniecznej wymiany zamontowanych w latach 90- tych konwencjonalnych kotłów gazowych we wspólnotach mieszkaniowych, gdzie do końca 175000 164000 169500 165500 184300 172000 225000 282000 304500 333290 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszace ogółem [szt.] 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszące ogółem - trend
  • 25.
    23 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku roku trzeba było wykonać budżet remontowy. Taki wybór był z pewnością podyktowany zbyt niskimi zasobami finansowymi, żeby przeprowadzić prace modernizacyjne, pozwala- jące na wymianę urządzenia konwencjonalnego na kondensacyjne. Ten segment rynku na- leży traktować raczej jako niszowy i konsekwentnie wygasający. Cały 2020 rok w tej grupie produktowej zakończył się spadkiem na poziomie ok. 12%. Rys. 12 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących konwencjonalnych w okresie 2014 –2019 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 13 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących konwencjonalnych w okresie 2014 - 2020 - tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 108600 97600 100500 93200 107100 34400 35000 34700 19700 17430 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszące konwencjonalne [szt.] 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszące konwencjonalne - trend
  • 26.
    24 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 24 3.2.3 Gazowe kotły wiszące kondensacyjne W 2020 roku w dalszym ciągu utrzymuje się tendencja do wyraźnego wzrostu sprzedaży w tej grupie urządzeń. Także wśród kotłów kondensacyjnych daje się zauważyć tendencja do poszukiwania kotła o najniższej cenie. Rynek gazowych kotłów wiszących został praktycznie zdominowany przez te urządzenia. Wzrosty sprzedaży w całej grupie kondensacyjnych ko- tłów wiszących w całym 2020 roku na poziomie ok. 11%. Zmniejsza się także znaczenia tzw. „Quasikondensatów”, czyli kotłów z wymiennikiem kondensującym, które przez krótki czas stanowiły pewną tańszą alternatywę dla kotłów kondensacyjnych, przy spełnieniu wymogów ekoprojektu. które odnotowały spadek sprzedaży na poziomie ok. 90% co wskazuje na wy- gaszanie tego epizodu wśród urządzeń grzewczych . Gazowe kotły kondensacyjnie, skutecz- nie ugruntowały swoja pozycje na rynku wymian, gdzie są instalowane w miejsce starych , nieefektywnych i zanieczyszczających powietrze urządzeń grzewczych Rys. 14 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących kondensacyjnych w okresie 2014 - 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 66400 66400 69000 72300 77200 137600 190000 246800 284800 315550 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszące kondensacyjne [szt.]
  • 27.
    25 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 15 Sprzedaż gazowych kotłów wiszących kondensacyjnych w okresie 2014 –2020 - tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.3 Kotły stojące (gazowe i olejowe) Kotły stojące ze względu na swój charakter, można zaliczyć do tradycyjnej grupy urządzeń, które wymagają stosunkowo dużej przestrzeni do zainstalowania, co powoduje, że w prze- ciągu lat potencjał rynku na te urządzenia się zmniejszał, szczególnie w zakresie kotłów ga- zowych i olejowych. Obecnie tego typu urządzenia są montowane głównie w instalacjach grzewczych zapewniających ciepła w obiektach publicznych, pensjonatach, hotelach, restau- racjach czy budynkach wielorodzinnych. Ze względów gabarytowych, coraz rzadziej służą do ogrzewania domów jednorodzinnych. Spadki potencjału rynku w grupie kotłów na paliwa stałe były raczej związane z przechodzeniem na inne urządzenia grzewcze, bezemisyjne lub o ograniczonej niskiej emisji, oraz podłączaniem do miejskich sieci centralnego ogrzewania. 3.3.1 Gazowe kotły stojące W grupie kondensacyjnych gazowych kotłów stojących podobnie jak w innych grupach ko- tłów także odnotowano ponownie wzrosty które w 2020 roku wyniosły ok. 6%. W wypadku kotłów o mniejszej mocy ten wzrost wyniósł 21% dla kotłów bez zasobnika, oraz 3% w wy- padku tzw. „lodówek” czyli kotłów ze zintegrowanym zasobnikiem nazywanymi w ten spo- sób ze względu na wygląd., oraz widocznym, bo 19% wzrostem w wypadku kotłów o dużej mocy ( pow. 50 kW). Ponad 51 % spadek sprzedaży został odnotowany w wypadku stoją- cych gazowych kotłów konwencjonalnych. Kotły stojące, cieszą się większym zainteresowa- niem, ale ze względu na gabaryty potencjał rynku dla tej grupy urządzeń grzewczych jest mniejszy. Małe opory hydrauliczne w wypadku takich rozwiązań powodują że nie ma po- trzeby sprzęgła i bardzo są odpowiednie do ogrzewania powierzchniowego. 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły wiszące kondensacyjne - trend
  • 28.
    26 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 26 Rys. 16 Sprzedaż gazowych kotłów stojących w okresie 2014 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 17 Sprzedaż gazowych kotłów stojących w okresie 2014 –2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.3.2 Gazowe kotły stojące kondensacyjne W tej grupie produktowej widać w dalszym ciągu tendencję wzrastającą, chociaż dynamika wzrostu 2020 uległa osłabieniu, pomimo renesansu zainteresowania tymi urządzeniami. Ze względu na gabaryty, rzadziej się je montuje w mieszkaniach, częściej w obiektach użytko- wych takich jak restauracje czy pensjonaty, których eksploatacja została dotknięta skutkami pandemii. Ogólny wzrost w tej grupie produktowej wyniósł w 2020 roku ok. 6%. 9000 6900 6500 6000 6100 7000 8200 9800 11420 12045 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojące ogólnie [szt.] 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojące -trend
  • 29.
    27 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 18 Sprzedaż gazowych kotłów stojących kondensacyjnych w okresie 2014 –2019 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 19 Sprzedaż gazowych kotłów stojących kondensacyjnych w okresie 2014- 2020 tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.3.3 Gazowe kotły stojące konwencjonalne Tendencja rynkowa w wypadku tej grupy produktowej wygląda podobnie jak wypadku wiszą- cych kotłów konwencjonalnych. Utrzymująca się niewielka liczba sprzedawanych kotłów to wyłącznie rynek wymian tam, gdzie z powodów technicznych nie jest możliwa wymiana na kocioł kondensacyjny. W wypadku stojących gazowych kotłów konwencjonalnych spadek sprzedaży został odnotowany na poziomie 51 %. 6200 5100 4600 4400 4900 6600 7700 9200 10900 11715 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojace kondensacyjne [szt.] 6200 5100 4600 4400 4900 6600 7700 9200 10900 11715 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojące kondensacyjne [szt.]
  • 30.
    28 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 28 Rys. 20 Sprzedaż gazowych kotłów stojących konwencjonalnych w okresie 2014 –2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 21 Sprzedaż gazowych kotłów stojących konwencjonalnych w okresie 2014 – 2019 tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.3.4 Gazowe koły stojące większej mocy (pow. 50 kW) W grupie produktowej kotłów o dużej mocy, tj. powyżej 50 kW można było w 2019 roku zaob- serwować stabilną sytuację, z lekką tendencja spadkową. W tej grupie absolutną dominację mają kotły kondensacyjne. Różnica potencjału rynku między kotłami kondensacyjnymi a ko- tłami konwencjonalnymi to rząd wielkości. Jest to specyficzna, niszowa grupa produktowa, 2800 1800 1900 1600 1200 400 500 600 520 364 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojące konwencjonalne [szt.] 0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800 2000 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły stojące konwencjonalne - trend
  • 31.
    29 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku przeznaczona do ogrzewania obiektów użyteczności publicznej, obiektów niemieszkalnych, w wyjątkowych przypadkach do ogrzewania dużych budynków mieszkalnych, gdzie nie jest możliwe podłączenie do miejskiej sieci c.o. a istnieje przyłącze do sieci gazowej. W świetle obecnych preferencji rządowych dla sieci c.o. można było oczekiwać, że rynek sprzedaży tych kotłów może się coraz bardziej ograniczać. Doświadczenie 2020 roku pokazało, że przedsiębiorstwa zarządzające sieciami ciepłowniczymi, mogą mieć problemy w realizacji działań ekspansywnych polegających na rozbudowie istniejących sieci przesyłowych dla cie- pła i nie będzie innej alternatywy jak zainstalowanie gazowego kotła grzewczego o dużej mocy. Rys. 22 Sprzedaż gazowych kotłów o dużej mocy w okresie 2017 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Spadek o 4% sprzedaży kondensacyjnych i o 14% konwencjonalnych kotłów gazowych dużej mocy jest wynikiem ekspansji ciepła sieciowego, które rozwija się w obszarach gdzie zwykle są stosowane kotły większej mocy. Są to przede wszystkim budynki wielorodzinne oraz bu- dynki użyteczności publicznej, które powstają na obszarach zurbanizowanych gdzie jest ła- twiejsza możliwość wykonania przyłączy do sieci c.o. Z tego powodu, poza nielicznymi wyjąt- kami, gdzie takich możliwości nie ma, ale za to jest dostępne przyłącze gazowe, sprzedaż jest skierowana głównie na modernizacje istniejących już instalacji. W 2020 roku do tego ob- razu rynku dołożył się kryzys w branży hotelowej i gastronomicznej, które były tradycyjnymi odbiorcami tych urządzeń grzewczych. Planowane modernizacje, z uwagi na niepewność fi- nansową w tych branżach zostały przełożone na późniejszy czas. W grupie kotłów konden- sacyjnych większej mocy, kotły wiszące mają udział ok. 95% który się zwiększył o dalsze 10% w porównaniu do udziału w 2019 roku. Na poniższych wykresach jest pokazana tendencja w sprzedaży kotłów o dużej mocy dla urządzeń kondensacyjnych i konwencjonalnych. . 7140 8180 7840 7660 6600 6800 7000 7200 7400 7600 7800 8000 8200 8400 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły o dużej mocy (pow. 50 kW) łącznie
  • 32.
    30 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 30 Rys. 23 Sprzedaż gazowych kotłów kondensacyjnych o dużej mocy w okresie 2017 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 24 Sprzedaż gazowych kotłów konwencjonalnych o dużej mocy w okresie 2017 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.3.5 Olejowe kotły stojące Kotły olejowe nie są w Polsce tak popularne jak w Europie Zachodniej. Wynika to z innej struktury paliw wykorzystywanych do ogrzewania. W Polsce olej opałowy był postrzegany tradycyjnie jako drogie paliwo grzewcze, co doprowadziło kilka lat temu do znacznego spadku potencjału rynku. W grupie kotłów olejowych, w 2020 roku nastąpił dalszy spadek sprzedaży o ok. 29%. Przy czym spadek sprzedaży w wypadku kotłów konwencjonalnych wyniósł 47%, 6700 7700 7400 7320 6200 6400 6600 6800 7000 7200 7400 7600 7800 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły kondensacyjne o dużej mocy (pow.50 kW) [szt.] 440 480 440 340 0 100 200 300 400 500 600 2017 2018 2019 2020 Gazowe kotły konwencjonalne o dużej mocy (pow. 50 kW) [szt.]
  • 33.
    31 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku a w wypadku kotłów kondensacyjnych spadek sprzedaży wyniósł 16% . Jest to dziwna sytu- acja na rynku kotłów olejowych, gdzie obecnie olej opałowy jest tak tani, jak nigdy, koszt ogrzewania jest porównywalny do ogrzewania gazem. Podobna tendencje odchodzenia od ogrzewania olejem opałowym widać także w innych krajach europejskich, co może świadczyć o przyspieszonym trendzie odchodzenia o tego typu ogrzewania. Sytuacja taka nie motywuje do wymiany kotłów jak również do zamiany ich na pompy ciepła i innych OZE, chociaż można zakładać, że dotychczasowi użytkownicy kotłów olejowych, które nigdy nie należały do tanich urządzeń, w wypadku modernizacji coraz częściej wybierają pompy ciepła, jako alternatywę do ogrzewania olejowego. W wypadku olejowych kotłów konwencjonalnych spadki były więk- sze w porównaniu do kotłów kondensacyjnych, co wydaje się naturalne w sytuacji obowiązy- wania regulacji ekoprojektu. Rynek kotłów olejowych w Polsce coraz bardziej jest zdomino- wany przez kotły kondensacyjne, ze stałą tendencją spadku udziałów w grupie kotłów kon- wencjonalnych. Jedną z przyczyn mniejszego zainteresowania kotłami olejowymi, obok kosz- tów paliwa jest podobnie jak w poprzednich latach kwestia jakości paliwa oraz brak tradycji w tego typu instalacjach w Polsce. Z uwagi na stopień zasiarczenia dostępnego w Polsce pa- liwa, część producentów nie chce dawać gwarancji na te urządzenia, szczególnie te o więk- szych mocach. Podobnie jak w wypadku stojących kotłów gazowych nie można tutaj mówić obecnie o jakimś znaczącym potencjale rynku na sprzedaż takich urządzeń, chociaż urządzeń gazowych sprzedaje się znacznie więcej. Rys. 25 Sprzedaż olejowych kotłów stojących w okresie 2014 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 4200 2200 1500 1500 1500 1700 1800 1550 1250 880 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojące ogólnie [szt.]
  • 34.
    32 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 32 Rys. 26 Sprzedaż olejowych kotłów stojących w okresie 2014 – 2020 - tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) Śledząc wykres pokazujący tendencje sprzedaży kotłów olejowych, można założyć, że po drastycznym spadku sprzedaży w latach 2011 – 2013,i pewnej stabilizacji rynku do 2017 roku, od 2018 roku rynek nabrał stałej tendencji spadkowej. Rys. 27 Sprzedaż olejowych kotłów stojących kondensacyjnych w okresie 2014 - 2019 (Źródło: opracowanie SPIUG) W grupie olejowych kotłów kondensacyjnych spadki sprzedaży w 2019 roku były nieco więk- sze niż w 2018 roku wyniosły ok. 16 %. Śledząc tendencję zmian potencjału rynku dla kon- densacyjnych kotłów olejowych, łatwo zauważyć, że wprowadzenie w życie wymogów 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojące ogólnie - trend 460 280 250 200 350 630 790 780 720 600 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojące kondensacyjne [szt.]
  • 35.
    33 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku ekoprojektu w 2015 roku spowodowało zwiększone zainteresowanie zakupem kotłów kon- densacyjnych na olej opałowy. Po stabilizacji w 2017 roku nastąpiła stała tendencją spad- kową, podczas gdy w innych grupach produktowych miały miejsce bardzo duże wzrosty sprzedaży. Oznacza to, że cześć wymienianych urządzeń olejowych zostało zastąpionych przez inne technologie grzewcze, prawdopodobnie przez pompy ciepła. Rys. 28 Sprzedaż olejowych kotłów stojących kondensacyjnych w okresie 2014 – 2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) W wypadku olejowych kotłów konwencjonalnych spadki były większe w porównaniu do kotłów kondensacyjnych, co wydaje się naturalne w sytuacji obowiązywania regulacji ekoprojektu. Rynek kotłów olejowych w Polsce charakteryzuje się coraz większym udziałem kotłów kon- densacyjnych których udział w ogólnej ilości kotłów olejowych wyniósł ok. 68% w stosunku do 32% udziału olejowych kotłów konwencjonalnych, z konsekwentną od 2014 roku tenden- cją spadku udziałów dla grupy kotłów konwencjonalnych. . 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojące kondensacyjne - trend
  • 36.
    34 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 34 Rys. 29 Sprzedaż olejowych kotłów stojących konwencjonalnych w okresie 2014 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 30 Sprzedaż olejowych kotłów stojących konwencjonalnych w okresie 2014 – 2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.4 Kotły na paliwa stałe W 2019 roku konsekwentnie było widoczne zmniejszenie zainteresowania zakupem kotłów W 2020 roku było dalsze widoczne zmniejszenie zainteresowania zakupem kotłów grzew- czych na paliwa stałe, głównie za sprawą spadku zainteresowania kotłami na węgiel i jego pochodne, chociaż ten spadek nie był już tak dynamiczny jak w poprzednich latach. W ca- łym 2019 roku utrzymał się trend przynoszący ogólny spadek sprzedaży na poziomie od 10 3740 1920 1250 1300 1150 1070 1010 770 530 280 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojące konwencjonalne [szt.] 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Olejowe kotły stojace konwencjonalne - trend
  • 37.
    35 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku do nawet 30% rok do roku według informacji pozyskanych z rynku. Niemniej jednak, cześć z producentów wyrażała opinię że rynek się ustabilizował, lub nawet uległ wzrostowi. Tego typu rozbieżności trudne są do zweryfikowania twardymi liczbami z uwagi na brak wiarygod- nych badań rynkowych dla tej grupy kotłów. Z drugiej strony, opinia na temat tendencji zmian rynkowych jest głęboko zależna od portfolio produktowego firm. Producenci, którzy przestawili swoja produkcję na kotły biomasowe, szczególnie spalające pelet, mogą mówić o wzrostach nawet rzędu powyżej 20% w niektórych przypadkach. Cześć z producentów, odeszła od produkcji kotłów węglowych, lub znacznie tę produkcję ograniczyła, rozszerzając swoje portfolio produktowe np. o pompy ciepła. Stąd widoczne są rozbieżności pomiędzy opiniami instalatorów i dystrybutorów, mówiące o widocznych spadkach sprzedaży kotłów na paliwa stałe jako całości, oraz producentów, którzy zmienili swoją ofertę produktową. Pod koniec 2020 było widoczne nawet ponownie nieco większe zainteresowanie zakupem kotłów grzewczych na paliwa stałe. Widoczny był jednak dalszy spadek zainteresowania ko- tłami na węgiel, z tendencją do stabilizacji lub nawet niewielkich wzrostów w wypadku no- woczesnych kotłów na ekogroszek. Można to wytłumaczyć bardziej wypadnięciem z rynku niektórych producentów i wypełnieniem luki przez innych którzy mogli zaważyć u siebie tego typu tendencję, jako efekt ograniczenia oferty konkurencji. W wypadku kotłów na biomasę, 2020 rok zamknął się bardzo dobrze, z dwucyfrowymi wzrostami na poziomie ok. 15 % do nawet pow. 20%. Od początku 2020 roku, był notowany dalszy wzrost zainteresowania ko- tłami automatycznymi na pelet, które zwiększyły znacznie swój udział rynkowy w grupie ko- tłów na paliwa stałe. W na koniec 2020 roku ten udział szacuje się na ponad 60%. Wśród kotłów na biomasę, dominowały kotły opalane peletem, podczas gdy kotły wykorzystujące inne paliwa biomasowe mają raczej śladową sprzedaż. Wiąże się to z dostępnością paliwa na rynku. Pelet jest powszechnie stosowany, ale np. w wypadku zrębków drewna, dostępne paliwo jest prawie w całości przechwytywane przez elektrociepłownie zawodowe. Równo- cześnie daje się zauważyć coraz większe zainteresowanie kotłami zgazowującymi kawałki drewna w dobie braku możliwości palenia węglem. Stąd widoczny znaczny spadek zaintere- sowania kotłami na ekogroszek. Opinie zebrane na rynku wskazują na coraz mniejsze zain- teresowanie kotłami spalającymi różne odpady w domostwach. Pewnym zjawiskiem jest przebranżowienie się niektórych wytwórców takich urządzeń na wytwarzanie innych produk- tów, niekoniecznie związanych z urządzeniami grzewczymi. Można założyć, że udział ko- tłów na biomasę od początku 2020 roku stanowi wyraźną większość w całkowitym volume- nie wszystkich kotłów na paliwa stałe. Zmiany w programie „Czyste Powietrze” wprowa- dzone w maju miały wpływ na rosnącą sprzedaż kotłów na pelet po okresie wyczekiwania przez cały 2020 rok. Ocena potencjału rynku może wydawać się znacznie zaniżona z uwagi na sprzedaż kotłów pozaklasowych w tzw. szarej strefie, czego nie obejmuje żadna statystyka czy monitoring rynku. Równocześnie w dalszym ciągu brak jest wiarygodnego systemu monitoringu potencjału rynku dla tej grupy urządzeń na wzór dobrze działającego panelu obejmującego inne urządzenia grzewcze.
  • 38.
    36 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 36 W 2020 roku kotły na biomasę stanowiły 65% - 70% sprzedanych kotłów, co potwierdza utrzy- mujące się zainteresowanie tym rodzajem paliwa – w 2017 roku stanowiły tylko ok. 16-20% całego wolumenu sprzedaży. Dla porównania w 2018 roku ten odsetek wynosił ok. 35-40%. Regres i spadek zainteresowania kotłami na paliwa stałe jako całości jest efektem zarówno obszarowego ograniczenia możliwości ich montażu, jak i zwiększenia średniej ceny urządze- nia spowodowanej koniecznościami dostosowania ich do aktualnie obowiązujących przepi- sów. W przypadku kotłów z zasypem ręcznym można przyjąć że po znacznych spadkach w 2019 roku poziom sprzedaży dalej się obniżył, ale już nie tak drastycznie jak w 2019 roku, kiedy spadek był w tej grupie produktów szacowany na poziomie nawet 80%, przynajmniej w oficjalnej sprzedaży. Wielu producentów wycofało się ze sprzedaży tego typu urządzeń i ich zdaniem sprzedaż kotłów komorowych na paliwa stałe całkowicie ustała i ich produkcja jest sporadyczna, na zamówienie, stąd ich podaż w tzw. szarej strefie dystrybucji. Rys. 31 Sprzedaż kotłów na paliwa stałe w okresie 2014 – 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 200000 190000 180000 180000 170000 160000 160000 145000 125000 120000 0 50000 100000 150000 200000 250000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Kotły na paliwa stałe [szt.]
  • 39.
    37 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 32 Sprzedaż kotłów na paliwa stałe w okresie 2014 – 2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.5 Pompy ciepła W 2020 roku, podobnie jak w rok wcześniej widać było w dalszy wzrost zainteresowania no- woczesnymi zaawansowanymi urządzeniami grzewczymi zasilanymi energią elektryczną ta- kimi jak pompy ciepła i nowoczesne kotły grzewcze przepływowe. Dotyczy to także elektrycz- nych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej, zarówno przepływowych, jak i pojemnościo- wych. Także w 2020 roku dużo się mówiło o planach elektryfikacji ogrzewania w przyszłości w oparciu o strategie i plany unijne. Jako podstawowe rozwiązanie do osiągniecia tego celu wskazywane są pompy ciepła. Przygotowywane w UE strategie Zielonego Ładu (Green Deal) oraz budowana na tej bazie bardzo mocna promocja, skuteczne powodowały zwiększenie zainteresowanie tą technologia także na polskim rynku urządzeń grzewczych. W rezultacie, w 2020 roku, podobnie jak w rok wcześnie pompy ciepła odnotowały najbar- dziej spektakularny wzrost sprzedaży. W 2020 roku pompy ciepła ogólnie odnotowały zna- czące wzrosty sprzedaży które ogólnie można szacować na ok. 52%, natomiast wzrost sprzedaży pomp ciepła do centralnego ogrzewania osiągnął 77%.Tradycyjnie największe wzrosty odnotowano w pompach powietrznych szczególnie w grupie pomp powietrze - woda których sprzedano ponad 42 tyś. co dało wzrosty na poziomie 108% a w niektórych grupach nawet w niektórych pozycjach nawet prawie dwu krotność, podczas gdy w innych nastąpiła stabilizacja lub wzrosty były tylko kilkuprocentowe. Pewną niespodzianką jest spadek zainteresowania pompami do ciepłej wody użytkowej które odnotowały znaczy spa- dek w porównaniu do poprzedniego roku. Pompy gruntowe w 2020 roku odnotowały wi- doczny kilkunastoprocentowy spadek. Stabilna tendencja wzrostowa w grupie pomp ciepła jest wynikiem konsekwentnie prowadzonej polityki informacyjnej i promocyjnej zarówno w Polsce jak i w innych krajach UE, Wzrasta także zainteresowanie pompami ciepła jako 0 50000 100000 150000 200000 250000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Korły na paliwa stałe - trend [szt.]
  • 40.
    38 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 38 urządzeniami pracującymi w układach hybrydowych z gazowymi kotłami grzewczymi lub ko- lektorami słonecznymi, oraz PV jako źródłem zasilania które jest stosowane coraz częściej w układach z pompami ciepła. W wypadku układów hybrydowych pompa ciepła z kotłami gazowymi ten wzrost był ponad dwukrotny. Instalatorzy pomp ciepła są obłożeni pracą już dawna i nie trudne było w 2020 roku zlecenie nie umówionych wcześniej prac. Takich instalatorów jest mało, a rynek rośnie. Nowych insta- latorów pomp ciepła należy szkolić, ale przybywa ich wolniej niż postępuje wzrost rynku. Także zaczęło przybywać na rynku producentów pomp ciepła, głównie za sprawą zmiany lub poszerzenia palety produktów przez dotychczasowych producentów kotłów na paliwa stałe, którym od kilku lat kurczy się rynek zbytu i szukają alternatywnych rozwiązań do dalszej dzia- łalności. Rys. 33 Sprzedaż pomp ciepła ogólnie w okresie 2011 – 2020. Dane obejmują pompy powietrze-woda, solanka – woda, bezpośrednie odparowanie w gruncie/woda i powietrze – woda tylko do c.w.u. (Źródło: opracowanie SPIUG ma podstawie danych PORT PC) 10320 12250 15250 15930 18190 19090 22930 26230 37180 56400 0 10000 20000 30000 40000 50000 60000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Pompy ciepła bez klimatyzatorów, pomp powietrznych [szt]
  • 41.
    39 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 34 Sprzedaż pomp ciepła ogólnie w okresie 2014 – 2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG ma podstawie danych PORT PC) 3.6 Ogrzewanie elektryczne W 2020 roku ponownie nastąpił wzrost zainteresowania nowoczesnymi urządzeniami grzewczymi zasilanymi energia elektryczną. Dotyczy to także elektrycznych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej, zarówno przepływowych, jak i pojemnościowych, ale w tym wy- padku wzrosty były bardziej bliższe stabilizacji rynku. Na obecne coraz większe zainteresowanie energią elektryczną jako źródła ciepła ma kilka czynników, takich jak: bardziej efektywne energetycznie domy z małym zapotrzebowaniem na energię do ogrzewania, coraz większa świadomość inwestorów, upowszechnianie się np. fotowoltaiki i wykorzystywanie tego źródła energii elektrycznej na cele grzewcze, zarówno do zasilania systemów ogrzewania elektrycznego (kotły przepływowe, maty grzewcze, lokalne ogrzewacze pomieszczeń itp, poszukiwanie wygodnej formy ogrzewania np. w wypadku do- mów weekendowych lub wakacyjnych, ograniczenia w możliwości przebudowy instalacji bu- dynku możliwości inwestycyjnych na starcie. Można też zaobserwować tendencje polegające na coraz powszechniejszym ogrzewaniu biwalentnym tj. z dwoma źródłami ciepła w tym jednym jakim jest kocioł elektryczny. Coraz więcej inwestorów decyduje się na domy "około- zeroenergetyczne". Dla domów o powierzchni użytkowej >100m2 (takich buduje się w Polsce obecnie najwięcej) najkorzystniejszym rozwiązaniem jest instalacja PV w układzie hybrydowym z pompą ciepła, co wydaje się być najkorzystniejsze ze względów inwestycyjnych, co ma bezpośredni wpływ na dynamiczny wzrost sprzedaży na rynku pomp. Dla domów mniejszych, o powierzchni <100m2, oraz spełniających warunek wskaźnika zużycia energii grzewczej <40kW/m2/rok (udział takich budynków szybko rośnie) - korzystniejsze ze względów ekonomicznych wy- daje się zainwestowanie w nieco większą instalację pV plus bezpośrednie ogrzewanie 0 10000 20000 30000 40000 50000 60000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Pompy ciepła - trend
  • 42.
    40 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 40 urządzeniami zasilanymi energia elektryczną (kable grzewcze, folia grzewcza lub kocioł elek- tryczny). Na rynku grzewczych urządzeń elektryczny ponadto daje się zaobserwować coraz większą dywersyfikację źródeł ciepła, co pozwala na coraz większą możliwość wyboru przez klienta. W ujęciu wartościowym dotyczącym urządzeń grzewczych wykorzystujących energie elek- tryczną na cele grzewcze na pewno prym wiodą pompy ciepła, elektryczne kotły c.o i c.w.u. w technologii oporowej oraz elektromagnetycznej, ogrzewacze elektryczne konwekcyjne, olejowe i grzejniki łazienkowe elektryczne i wodno-elektryczne, oraz zestawy solarno-grzał- kowe z zasobnikami akumulacyjnymi. Dalej należy wymienić elektryczne ogrzewanie podło- gowe i płaszczyznowe (kable grzewcze oraz coraz popularniejsze folie grzewcze), następnie i na ostatnim miejscu piece akumulacyjne i pełniące podobną funkcję ogrzewacze dekora- cyjne zazwyczaj z kamienia. Według zebranych informacji, dość dużo sprzedaje się drobnych urządzeń dogrzewających z nadmuchem, jednak nie mieliśmy dostępu lub nie istnieją wiary- godne dane dotyczące tego sposobu ogrzewana, ale także nie można tych rozwiązań trakto- wać jako stałych elementów systemu grzewczego budynku. Ogrzewanie energią elektryczną ma zupełnie nowe znaczenie dla gospodarstw domowych, staje się bardziej dostępne i proste w instalacji w budynkach. Rynek jest otwarty na różne produkty, istnieją różne rozwiązania do ogrzewania energią elektryczną. Do takich nowoczesnych rozwiązań można zaliczyć kotły oporowe, czy indukcyjne które obejmują maksymalnie 5% rynku kotłów elektrycznych, czy ogrzewanie elektromagnetyczne z odzyskiem ciepła. Ogrzewanie elektryczne jest zwykle po- łączone z akumulacja ciepła, dlatego tak ważne jest montowanie do każdego systemu zbior- niki akumulacyjne które dają możliwość zmagazynowania ciepła i oddania w zależności od potrzeby cieplnej i czasu. Kotły przepływowe, pełnia podobne funkcje jak gazowe kotły grzew- cze. Rynek ogrzewania elektrycznego rozwija się z roku na rok dzięki rozwojowi alternatywnych źródeł zasilania, oraz coraz lepszej termoizolacyjności budynków co znacznie obniża bieżące koszty eksploatacji, które były tradycyjna bariera dla tego typu rodzaju ogrzewania. W 2020 roku rynek urósł bardziej niż wynikało to ze wcześniejszych szacunków i wyniósł ok. 70 - 80%. Na widoczny od kilku lat wyraźny trend wzrostowy wpływa kilka dodatkowych, obok wymienionych wcześniej czynników takich jak dopłaty antysmogowe w gminach, oraz możli- wość wykorzystania energii w tanich taryfach dzięki połączeniu z buforem akumulacji ciepła. Pewnym rozwiązaniem który m pozytywny wpływ na rozwój ogrzewania elektrycznego byłby rozwój idei domów bez rachunków opartych na instalacji hybrydowej elektrycznego urządze- nia grzewczego i prosumenckiej instalacji do wytwarzania energii elektrycznej opartej na OZE, czyli fotowoltaiki i małych turbin wiatrowych. Szacuje się, że w 2020 roku sprzedano ok. 13 tyś. elektrycznych przepływowych kotłów c.o. przy wzroście rynku na poziomie 80%. W wypadku przepływowych podgrzewczy do c.w.u. rynek utrzymał poziom sprzedaży z 2019 roku który wyniósł ok. 200 tyś. szt. W wypadku małych mocy (poniżej 9 kW) oraz 47 tyś. szt. w wypadku mocy pow. 9 kW. W 2021 roku
  • 43.
    41 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku planowane jest uzupełnienie badania także o te grupy produktowe, więc będzie okazja do weryfikacji szacowanych danych Można także zaobserwować coraz większe zainteresowa- nie elektrycznymi matami grzewczymi, które jednak w dalszym ciągu są produktem niszo- wym. Rys. 35 Elektryczne kotły grzewcze – dane szacunkowe rynek lata 2011 - 2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) Rys. 36 Elektryczne kotły grzewcze – dane szacunkowe lata 2011 - 2020 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3900 4000 4100 4200 4300 5000 5800 6800 8000 13000 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Elektryczne kotły grzewcze- dane szacunkowe 2020 [szt.] 0 2000 4000 6000 8000 10000 12000 14000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Elektryczne kotły grzewcze - dane szacunkowe - tendencja 2020
  • 44.
    42 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 42 3.7 Kolektory słoneczne W 2020 roku, w grupie kolektorów słonecznych nastąpił spory spadek sprzedaży tego typu instalacji który wyniósł ok. 44% co jest następstwem niestabilnej struktury rynku opierającej się gównie na przetargach gminnych w oparciu o finasowanie z funduszy unijnych. Niemniej jednak sprzedaż w liczbach bezwzględnych była w dalszym ciągu dość wysoka. Pomimo takich spadków, z rynku, w IV kwartale 2020 spłynęły znowu pozytywne sygnały o wzroście sprzedaży kolektorów przez handel detaliczny, ale w dalszym ciągu jest tego zbyt mało, aby mówić o bezpiecznym i stabilnym rynku dla tych instalacji. Taki wynik może świadczyć o wysyceniu się rynku projektów przetargowych na tego typu instalacje. Sprzedawały się w ogromnej części kolektory płaskie, a w grupie kolektorów próżniowych udział sprzedaży jest na poziomie 2%. Taki w wynik jest konsekwencją struktury rynku w tej grupie produktowej, opartej na realizacji inwestycji opartych o przetargi ogłoszone w 2019 i 2018 roku. Programy i przetargi na instalacje kolektorów słonecznych odbywają się często w gminach lub ich są- siedztwie, które już miały jakieś doświadczenia z tego typu instalacjami i są efektem dobrej opinii użytkowników instalacji pozyskujących ciepło z energii słonecznej. Rozpisane w po- przednich latach przetargi są realizowane na bieżąco i powoli wygasają. Pomimo pewnych pozytywnych symptomów w handlu detalicznym, w dalszym ciągu brakuje zaplecza w tym segmencie dystrybucji który gwarantowałby stabilność rynku przynajmniej w pewnym zakre- sie. Brakuje całkowicie działań promocyjnych i informacyjnych wspierających tę technologie jako całkowicie bezemisyjną , o znikomych kosztach eksploatacyjnych. Od dłuższego czasu, brakuje edukacji co do możliwości jakie daje instalacja kolektorów. Programy wsparcia w poprzednich latach dały negatywny efekt w postaci utrwalanej świadomości użytkowników końcowych, ze instalacja kolektorów słonecznych jest możliwa tylko za dopłatą w ramach instrumentów wsparcia, co jest dużym obciążeniem w sprzedaży tej technologii pozyskiwania ciepła. W dalszym ciągu, pomimo widocznego zainteresowania rozszerzeniem wykorzystania instalacji kolektorów słonecznych do zasilania c.o. ciepła procesowego w przemyśle, nie wi- dać w Polsce trendów do zmiany zakresu stosowania kolektorów słonecznych poza przygo- towanie c.w.u. jak to się dziej obecnie w innych krajach UE. Ponownie coraz większym zain- teresowaniem cieszą się rozwiązania oparte na kolektorach hybrydowych PVT, oraz coraz poważniej się mówi w Polsce o instalacjach kolektorów słonecznych jako elementu pozyski- wania ciepła przez sieci ciepłownicze. Również w budynkach mieszkalnych o niewystarcza- jącej termoizolacji, kolektory słoneczne mają szanse zapewniać ciepło mieszkańcom w ukła- dach hybrydowych z kotłami gazowymi i magazynami ciepła, zmniejszając koszty paliwa ga- zowego w okresach o łagodniejszych temperaturach w okresie jesienno-zimowym oraz elimi- nacji wykorzystania gazu w okresie wiosenno- letnim.
  • 45.
    43 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku Bezszkłowe Płaskie Próżniowe Łącznie szklane OGÓŁEM 2020 - Powierzchnia kolektorów no- wozainstalowanych w (m²) 0 159 370 1 830 161 200 161 200 2019 - Powierzchnia kolektorów no- wozainstalowanych (m²) 0 282 160 5 030 287 190 287 190 Zmiana procentowa 0 -44% -63% -44% -44% Łaczna pow. pracujących kolektorów (m²) na koniec 2020 0 2 509 330 497 460 3 006 690 3 006 690 Łaczna pow. pracujących kolektorów (m²) na koniec 2019 0 2 349 860 495 630 2 845 490 2 845 490 Tab. 4 Rozwój rynku kolektorów słonecznych w Polsce w 2020 roku według typu kolektorów (Źródło: opracowanie SPIUG) Osiągnięty w 2019 roku wynik w dalszym ciągu powoduje, że Polska należy do czołówki kra- jów instalujących takie instalacje w Europie, na trzecim miejscu po Niemczech, gdzie w 2020 roku sprzedano nieco ponad 550 tyś m2 kolektorów słonecznych, oraz Grecji. Podgrzewanie wody w base- nach Przygotowanie c.w.u. Instalacje dwu- funkcyjne c.w.u. i co. Duże instalacje (50m²< X < 500 m²) Bardzo duże instalacje (pow. >500m²) 2020 - Powierzchnia kolektorów no- wozainstalowanych (%) 3 74 19 2 2 2019 -Powierzchnia kolektorów no- wozainstalowanych (%) 2 74 9 13 2 Tab. 5 Rozwój rynku kolektorów słonecznych w Polsce w 2017 roku według rodzaju instalacji w [%] zainstalowanej powierzchni (Źródło: opracowanie SPIUG) Zebrany z rynku szacunki dotyczące udziału procentowego poszczególnych rodzajów insta- lacji kolektorów słonecznych jasno pokazują, że w dalszym ciągu w 2020 roku nie ma rewo- lucji w podejściu do wykorzystania energii słonecznej do ogrzewania w Polsce, aczkolwiek zwiększył się udział instalacji wspomagających ogrzewanie w budynkach.
  • 46.
    44 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 44 W 2020 roku nie zmieniła się także struktura lokalizacji nowo instalowanych kolektorów. Wi- dać w dalszym zapotrzebowania na instalacje słoneczne w modernizowanych instalacjach w budynkach, jak także pewne zwiększenie się udziału przemysłu jako odbiorców instalacji ko- lektorów słonecznych. Istnieje coraz większe zainteresowanie lokalnych sieci ciepłowniczych wykorzystaniem ciepła słonecznego w celu zmniejszenia emisji CO2 z instalacji w niedalekiej przyszłości. Istnieje już kilkanaście tego typu realizacji w Polsce. Dodatkowo, w 2020 roku miały miejsce pierwsze realizacje instalacji z wykorzystaniem kolektorów hybrydowych PVT, które miały miejsce w budynkach o przeznaczeniu publicznym. Rys. 37 Sprzedaż kolektorów słonecznych ogólnie w okresie 2014 –2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 105000 194000 174000 223000 245000 115400 111100 310000 287190 161200 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Kolektory słoneczne [m²]
  • 47.
    45 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 38 Sprzedaż kolektorów słonecznych ogólnie w okresie 2014 –2019 – tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 3.8 Grzejniki i inne elementy instalacyjne 2020 rok w grupie grzejników był nieco gorszy od 2019 roku dzięki silnemu IV kwartałowi który co prawda zanotował spadek o ok. 2% w porównaniu do IV kwartału 2019, ale był znacznie silniejszy w sprzedaży w porównaniu do pozostałych kwartałów 2020. W grzejni- kach stalowych były to 3-4% spadki, Szczególnie listopad i grudzień charakteryzowały się dużym wzrostem, co było spowodowane głównie zakupem grzejników na magazyn wobec spodziewanej znacznej podwyżki tych produktów jako konsekwencji ok. 40% wzrostu cen stali na rynkach światowych. Ponadto, wiele firm wykonawczych dążyło do zrealizowania / zamknięcia projektów „zrolowanych” z poprzednich miesięcy jeszcze w 2020. Rok 2020 za- kończył się niespodziewanie wysokim, skokowym wzrostem cen blachy zimnowalcowanej (główny surowiec przy produkcji grzejników panelowych), z dalszym wyraźnym trendem wzrostowym na rok 2021. Równolegle pojawiły się odczuwalne ograniczenia w dostępności tego surowca, co było, i w dalszym ciągu może być, czynnikiem napędzającym ponadstan- dardowe podwyżki produktów. Konsekwentnie od wielu kwartałów był widoczny wzrost ogrzewania płaszczyznowego co dotyczy całego 2020 roku . Widać że konsekwentnie umacnia się tendencja coraz więk- szego udziału w rynku zastosowania ogrzewania powierzchniowego, gdzie w 2020 nastąpiła pewna uśredniona stabilizacja rynku na poziomie zeszłego roku. Także sprzedaż różnych elementów instalacji grzewczych typu rurki, złączki, rozdzielacze itp. w wielu przypadkach zanotowała pewne wahania wielkości sprzedaży, co w uśrednieniu dało wynik zeszłego roku przy spadkach na poziomie kilku do kilkunastu % w różnych średnicach, do wzrostów nawet pow.20 % w innych elementach . Podsumowując. w 2020 roku nastąpiła pewna stabi- lizacja rynku, przy spadkach lub wzrostach sprzedaży na poziomie 2-5 % w zależności od 0 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Kolektory słoneczne - trend
  • 48.
    46 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 46 grup produktowych, oraz niewielkim wzroście 0-2% w przypadku pozostałych elementów in- stalacji grzewczych W grupie zasobników i buforów w 2020 roku nastąpiła stabilizacja z niewielkim spadkiem 2% w porównaniu do 2019 roku. Największy spadek był w IV kwartale który wyniósł ok. 19%. Na taki wynik składa się ok. 9% wzrost sprzedaży zasobników jednowężownicowych, przy równoczesnym spadku sprzedaży ok. 70% w grupie zasobników dwuwężownicowych co może być odzwierciedleniem większych powierzchni instalacji kolektorów słonecznych w IV kwartale 2020, oraz dobudowy kolektorów słonecznych do istniejących już instalacji kon- wencjonalnych zamiast budowy nowych instalacji. Sprzedaż zasobników i buforów w 2019 roku, można oszacować na podstawie danych uzyskanych z rynku na poziomie 388 700 szt, Rynek przepływowych gazowych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej odnotował w 2020 roku pewna niespodziankę, jakim jest wzrost sprzedaży o 9% w skali roku, gównie dzięki 30% wzrostowi sprzedaży w III kwartale 2020 , Obserwując wieloletni trend jest to ra- czej wypadek aniżeli odwrócenie tendencji rynkowej jak ma miejsce już od wielu kwartałów. Można przyjąć, że ta technologia wytwarzania ciepłej wody użytkowej jest coraz bardziej wypierana przez inne źródła wytwarzania c.w.u. Tego typu urządzeń nie montuje się już w nowym budownictwie, Istnieje tylko rynek wymian. Rys. 39 Sprzedaż gazowych przepływowych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej w okresie 2014 –2020 (Źródło: opracowanie SPIUG) 112000 104000 91700 92000 86000 81000 79900 81000 72200 79580 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe przepływowe podgrzewacze do c.w.u. [szt.]
  • 49.
    47 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku Rys. 40 Sprzedaż gazowych przepływowych podgrzewaczy do ciepłej wody użytkowej w okresie 2014 –2020– tendencja (Źródło: opracowanie SPIUG) 4 Podsumowanie prognozy dla rozwoju rynku instalacyjno-grzewczego na przyszłość Prognozowanie, w którym kierunku pójdzie rozwój rynku sprzedaży i instalacji urządzeń grzewczych w 2021 roku i w dalszych latach jest dość ryzykowne. Szczególnie obecnie, gdy od lutego 2020 roku w Europie i na innych kontynentach panuje pandemia koronawirusa, Rozwój rynku urządzeń grzewczych jest zależny od dwóch podstawowych czynników: polityki państwa i siły nabywczej potencjalnych inwestorów będących klientami hurtowni instalacyj- nych. Na początku pandemii w kwietniu 2020 roku, politycy i zależni od nich różnej maści eksperci wieścili krach ekonomiczny odmieniany w różnych przypadkach. W 2017, 2018 i w 2019 roku mieliśmy do czynienia z dużymi przyrostami sprzedaży urządzeń grzewczych, do tego stopnia, że poddawano pod wątpliwość realność zbieranych danych. W 2020 roku krzywa wzrostu się nieco wypłaszczyła w skali całej branży z wyjątkiem bardzo promowa- nych w ostatnich latach na poziomie europejskim pomp ciepła, co znalazło także przełożenie na rynku w Polsce. Wyniki I kwartału 2021 roku wskazują, ze utrzymuje się wysoka koniunk- tura w branży grzewczej także w 2021 roku. W 2020 roku, głównym motorem sprzedaży był tak zwany rynek wymian starych urządzeń na nowe, szczególnie w wypadku kotłów grzew- czych. Podobnie będzie prawdopodobnie wyglądała sytuacja w 2021 roku. W normalnej sy- tuacji, tj. bez negatywnego wpływu koronawirusa, można by było liczyć na kontynuacje tego trendu także w następnych latach. Potencjał rynku wymian w Polsce jest ogromny. Na pozio- mie europejskim są przygotowywane programy wsparcia w ramach fali renowacji, co może mieć wpływ także na dalsze umocnienie się rynku wymian w Polsce. Obecnie, w wielu kra- jach, w tym w Polsce przygotowuje się rozwiązania związane z tzw. restartem gospodarki po spowolnieniu i poniesionych w wielu branżach stratach związanymi z trwającą. 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Gazowe przepływowe podgrzewacze do c.w.u. - trend
  • 50.
    48 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 48 Obecnie trwająca pandemia koronawirusa, pomimo pewnego spowszechnienia, jednak wy- wiera poważny wpływ na polską i europejską gospodarkę, szczególnie w sferze usługowej, która jest także klientem branży instalacyjno-grzewczej. Działania prewencyjne mające na celu zmniejszenie niebezpieczeństwa zagrożeniem wirusowym ograniczają działalność go- spodarczą ograniczenia w przemieszczaniu się, co dotyczy także cudzoziemców pracują- cych w wielu sektorach gospodarki i ograniczenie ruchu osobowego na granicach. W wielu przypadkach, skutkiem tych posunięć była konieczność zamknięcia działalności gospodar- czej w sektorze usług, ograniczenie produkcji będące skutkiem zmniejszonej liczby pracow- ników, zrywanymi łańcuchami dostaw oraz znaczne osłabienie przepływu kapitału w sferze konsumpcji. Do tego dochodzą coraz bardzie widoczne od końca 2020 roku podwyżki cen surowców i półfabrykatów, jak także ich dostępność i wydłużanie się terminów dostaw, co jest raczej trudno wytłumaczalne z równoczesną informacja o spowolnieniu przemysłu, gdy popyt na surowce nie może być zaspokojony na takim poziomie jak wcześniej przed okresem pande- mii. W tej sytuacji konieczny jest ze strony rządu jasny przekaz skierowany do biznesu, w jaki sposób sobie radzić z w sytuacji wyjątkowej, jakim jest obecnie pandemia koronawirusa czego poza kolejnymi deklaracjami i wsparciu dla wybranych grup aktywności gospodarczej brakuje. Tymczasem bardzo wiele zależy od działań podejmowanych już teraz. Jednym z takich elementów mogą być działania w branży budowlanej i remontowej. Jest to kluczowy sektor, bez którego nie można liczyć ożywienie gospodarcze i zrealizację długoterminowych celów klimatycznych dotyczące redukcji CO2 w budynkach, ograniczenia niskiej emisji oraz zwiększania bezpieczeństwa energetycznego a także transformacji energetyki, co może mieć także pozytywny wpływ na rozwój branży instalacyjno-grzewczej. Jednym z takich działań mógłby być program mający na celu zachęcenie obywateli RP do wymiany starych, nieefek- tywnych urządzeń do ogrzewania i chłodzenia zainstalowanych w ich domach, na przykład poprzez programy złomowania, podobnie jak w przypadku starych samochodów. Taki pro- gram zachęt mógłby objąć także wspólnoty mieszkaniowe i spółdzielnie mieszkaniowe, pod których zarządem znajduje się bardzo dużo budynków wyposażonych w nieefektywne ener- getycznie urządzenia grzewcze i wentylacyjne. Z punktu widzenia każdej branży w czasie kryzysu niezmiernie ważne jest utrzymanie programów stymulujących popyt. Należy pamię- tać, że branża instalacyjno-grzewcza nie jest autonomiczna, i jest zależna od sytuacji w in- nych branżach. Od maja 2020 roku funkcjonuje nowy, ulepszony kształt programu „Czyste Powietrze”. Wpro- wadzona, nowa ulepszona wersja tego programu, ma pozytywny wpływ na rozwój rynku urzą- dzeń grzewczych w czystych technologiach, a w 2021 roku spodziewane jest dalsze ulepsze- nie funkcjonowania tego programu. W przygotowaniu jest także program wsparcia dla insta- lacji pomp ciepła w nowym budownictwie, co wydaje się być z jednej strony rozwiązaniem idącym w dobrym kierunku, jednak z doświadczeń związanych ze wcześniejszym doświad- czeniem programem wsparcia dla kolektorów słonecznych, istnieje uzasadniona obawa, że program wsparcia skierowany wyłącznie do jednej grupy produktowej, zamiast programu
  • 51.
    49 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku obejmującego wsparcie dla całego sektora instalacji grzewczych opartych na OZE, może mieć w przyszłości negatywne skutki dla rynku pomp ciepła w postaci rozbicia stabilnej sieci dystrybucji, uzależnienie sprzedaży pomp ciepła od dotacji i niekontrolowanego napływu tych urządzeń spoza UE, głównie z Chin, jak to miało miejsce w wypadku kolektorów słonecznych, co spowoduje, że rzeczywistymi beneficjentami ew, boomu na pomy ciepła będą firmy z Da- lekiego Wschodu. W 2021 roku będą wprowadzane nowe regulacje na poziomie UE doty- czące efektywności energetycznej w budynkach i zmniejszania śladu węglowego. Obecnie w ramach Komisji Europejskiej, trwają gorące dyskusje na temat ostatecznego kształtu tych re- gulacji z aktywnym udziałem lobbystów preferujących określone rozwiązania, próbujących mieć wpływ na zapadające decyzje. Dotyczy to m.in. taksonomii, która miałaby działać od 2025 roku oraz dalszych ustaleń dotyczących realizacji Zielonego Ładu (Green Deal). W tym kontekście widać pewna nagonkę na gaz ziemny który jest uznany obecnie jako paliwo przej- ściowe w procesie transformacji zaopatrzenia w ciepło. Biorąc pod uwagę, że technologie ogrzewania gazowego są najczęściej stosowane w budynkach w UE: w 2017 r. kotły gazowe stanowiły 70% zainstalowanego urządzeń grzewczych wykorzystujących wodę jako nośnik ciepła w UE, a równocześnie koło 44 milionów zainstalowanych obecnie kotłów gazowych jest starego typu i nieefektywnych energetycznie, a zatem będą musiały zostać zastąpione przez przyszłościowe technologie, takie jak kotły przystosowane do spalania wodoru i typowe kotły wodorowe, elektryczne pompy ciepła, instalacje hybrydowe, termicznie zasilane pompy ciepła, instalacje kolektorów słonecznych z magazynami ciepła i mikrokogenerację. To raczej trudno sobie wyobrazić realne odejście od gazu w sposób nakazowy w najbliższych latach, ponieważ nie ma na razie realnej alternatywy, dla użytkowników która byłaby zaakceptowana z powodów ekonomicznych i technicznych. Odchodzenie od paliw kopalnych jest konieczno- ścią, jednak prawdopodobnie będzie to miało charakter ewolucyjny, tak szybki na jak na to pozwolą aktualne warunki. Dlatego już w 2021 roku być może obok większego udziału tech- nologii grzewczych wykorzystujących jako źródło energie elektryczną ( pompy ciepła, kotły elektryczne, inne sposoby ogrzewania), być może zwiększy się zainteresowanie układami hybrydowymi łączącymi kotły gazowe z kolektorami słonecznymi czy pompami ciepła, co po- zwoli na ograniczenie emisji co2 w budynkach oraz zmniejszenie kosztów eksploatacji dla użytkowników jak to ma miejsce już w Niemczech. Także być może przyjdzie do Polski fala zainteresowania kogeneracją słoneczną w postaci kolektorów hybrydowych PVT , jak to ma już miejsce w krajach Europy Zachodniej. Także od 2018 roku widać osłabienie dynamiki wzrostów w budownictwie mieszkaniowym co było także widoczne w 2020 roku, które jest głównym odbiorcą urządzeń i instalacji grzew- czych. W 2020 roku wzrastał udział budownictwa indywidualnego, tradycyjnego odbiorcy in- dywidualnych urządzeń grzewczych, we wszystkich kategoriach, tj oddawanych do użytku mieszkań, uzyskiwanych pozwoleń na budowę lub zgłoszeń, oraz rozpoczynanych budów. Z pewnością ta sytuacja będzie także miała wpływ na sprzedaż indywidualnych urządzeń grzewczych w 2021 roku i w latach następnych, o ile nie nastąpi głębszy kryzys gospodarczy. Dlatego, kluczowe znaczenie dla rozwoju sprzedaży urządzeń grzewczych w najbliższym czasie będą miały warunki, jakie będą stworzone dla rynku wymian w ramach walki z niską
  • 52.
    50 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 50 emisją. Można zakładać, że w 2021 roku wyniki być pozytywne pomimo trwającej pandemii, ale wszystko się może zmienić, jeżeli warunki brzegowe ulegną zmianie. Takim warunkami brzegowymi mogą być dalsze podwyżki cen surowców na rynkach światowych, przekładają- cych się na ceny urządzeń grzewczych. W dalszym ciągu można się spodziewać kontynuacji tendencji zmian rynkowych z poprzednich lat, mające miejsce w poszczególnych grup pro- duktowych zgodnie ze wcześniej wymienionymi uwagami. Rozwój budownictwa energoosz- czędnego oraz wdrażanie wymogów efektywności energetycznej budynków powinny mieć coraz większy wpływ na dobór urządzeń grzewczych. Mniejsze zapotrzebowanie na ciepło dzięki eliminacji strat przez przegrody budowlane oraz odzysk ciepła z wentylacji powoduje zwiększenie zapotrzebowania na urządzenia o mniejszej mocy, co w efekcie przełoży się na niższe koszty eksploatacyjne, co może być ważne w sytuacji osłabienia ekonomicznego spo- łeczeństwa. Także wzrastająca coraz bardziej świadomość magazynowania ciepła wytworzo- nego w nadmiarze przy sprzyjających warunkach przez OZE, może spowodować zwiększe- nie zapotrzebowania na zasobniki ciepłej wody o większych pojemnościach niż obecnie stan- dardowo używane, oraz szerszego wykorzystywania kolektorów słonecznych jako źródła cie- pła.. Duże nadzieje branża pokłada w rozpoczęciu prac nad ustawa o cieple z OZE, której bardzo brakuje jako elementu rozwoju ciepłownictwa w Polsce. Z pewnością można założyć w dalszym ciągu stabilne dwucyfrowe wzrosty sprzedaży pomp ciepła, przede wszystkim w wypadku nowobudowanych domów ze względu na ograniczenia w instalacjach i lokalizacjach budynków modernizowanych. Na pewno na takie przyspiesze- nie może mieć planowany programów wsparcia adresowany dla pomp ciepła, chociaż istnieją obawy, że brak wsparcia dla innych instalacji OZE do pozyskiwania ciepła , może zepsuć tak dobrze i stabilnie rozwijający się rynek tych urządzeń w Polsce. Jeżeli nastąpi renesans wy- korzystania instalacji kolektorów słonecznych, zarówno jako źródeł indywidualnych, ale przede wszystkim jako instalacji wspomagających lub pozostających w układach hybrydo- wych z innymi źródłami ciepła, można liczyć na pewny bardziej dynamiczny rozwój technik grzewczych opartych na OZE. W Polsce coraz bardziej rozwijają się układy hybrydowe łączą- cych pompy ciepła lub kotły elektryczne z przydomową instalacją fotowoltaiczną w domach niskoenergetycznych oraz kolektorów słonecznych współpracujących w układach z różnymi urządzeniami grzewczymi. Dzięki takiemu rozwiązaniu, inwestor uzyskuje rzeczywiście ciepło z OZE, ponieważ energia elektryczna zasilająca pompę ciepła pochodzi z OZE, oraz pewien efekt niezależności energetycznej, co zaczyna cieszyć się coraz większym zainteresowaniem także w Polsce. W 2020 roku nastąpił dalszy spadek sprzedaży kolektorów słonecznych w Polsce, który wy- niósł ponad 160 000 m2. Ten wynik nie dziwić, biorąc pod uwagę bardzo małą obecność kolektorów słonecznych w hurtowniach instalacyjno –grzewczych. Powód jest prosty: sprze- daż kolektorów słonecznych w Polsce odbywa się obecnie prawie wyłącznie poprzez projekty gminne które są zaopatrywane w to rozwiązanie przez wyspecjalizowane firmy instalacyjne. Szereg projektów i przetargów zostało już zrealizowane. Obecne są realizowane jeszcze pro- jekty postałe w perspektywie finansowej UE do 2020 roku. Po skończeniu projektów, można
  • 53.
    51 Rynek urządzeńgrzewczych w Polsce w 2020 roku zakładać ponowne załamanie rynku sprzedaży kolektorów słonecznych w 2021 roku, chyba że nastąpi promocji tej technologii rzez producentów i decydentów, oraz zostanie odbudo- wany kanał dystrybucji z udziałem hurtowni instalacyjnych. Pewna szansa dla tego typu in- stalacji jest wykorzystanie kolektorów do ogrzewania w ramach programu Czyste Powietrze oraz konieczność modernizacji systemów ciepła sieciowego w oparciu o OZE, a także połą- czenie ich w układy grzewcze z kołami gazowymi i elektrycznymi, szczególnie w istniejących budynkach, gdzie nawet po częściowej termorenowacji, może występować w okresach szczy- towych o niskiej temperaturze, konieczność włączenia dodatkowego źródła ciepła jakim jest kocioł, aby wspomóc funkcjonujące kolektory słoneczne czy pompę ciepła. Takie rozwiązanie pozwoliłoby na redukcję tzw. wykluczenia energetycznego jeżeli chodzi o wykorzystanie cie- pła z OZE zwiększając jego udział w bilansie energetycznym budynku, oraz zapewniłoby pewny komfort cieplny przez cały rok mieszkańcom takich budynków W wypadku kotłów na paliwa stałe sytuacja jest bardziej dynamiczna. Po wejściu w marcu 2019 w życie nowelizacji rozporządzenia dotyczącego kotłów na paliwa stałe, producenci i hurtownicy sygnalizują znaczny spadek sprzedaży kotów zasypowych. Od pewnego czasu ten spadek był sygnalizowany wraz ze wzrostem zainteresowania kotłami z zasilaniem auto- matycznym. Tendencja spadkowa dotyczy szczególnie kotłów, gdzie jako paliwo jest wyko- rzystywany węgiel i jego pochodne. Ta tendencja się z pewnością utrzyma się także w 2021 roku, tym bardziej że dozwolone do wprowadzania do obrotu i instalowania są obecnie kotły z podajnikiem automatycznym, a wypadku kotłów zasypowych tylko te które są wyposażone w bufor co podwyższa koszty instalacji. Rok 2020 pokazał, praktyczny odwrót od węgla jako paliwa w gospodarstwach domowych na rzecz kotłów opalanych biomasą, ale z mniejszą tendencja spadkową jak w 2019 roku. Przechodzenie na biomasę jako w przyszłości jedyne stosowane paliwo stałe jest konsekwentne i obywa się szybciej niż zakładano wcześniej W ostatnich latach najbardziej spektakularne wzrosty sprzedaży urządzeń grzewczych doty- czyły właśnie kotłów gazowych. Produktem spalania gazu w kondensacyjnych kotłach jest para wodna i dwutlenek węgla. Oczywiście ten drugi jest powodem pewnej nagonki na gaz jako jedna z przyczyn zmian klimatycznych i globalnego ocieplenia. Można dyskutować, jaki wpływ ma zainstalowanych kilka milionów kotłów gazowych na zmiany klimatyczne na Ziemi. Faktem jest, że w wyniku spalania gazu nie występują praktycznie żadne pyły zawieszone, dlatego kotły gazowe są tak chętnie montowane w miejsce starych urządzeń wszędzie tam, gdzie mnie ma specjalnych wymagań co do zmian instalacji, a chce się uzyskać natychmia- stowy efekt poprawy jakości powietrza i są liderem w rynku wymian dokonywanych w ramach programu ‘Czyste Powietrze”. Rynek jest zdominowany od 2016 roku przez kotły kondensa- cyjne i jest to obecnie największa grupa urządzeń grzewczych sprzedawanych w Polsce, co ugruntuje sie w 2021 roku. Jest pewna nisza rynkowa kotłów konwencjonalnych wymienia- nych wszędzie tam, gdzie ze względów technicznych nie za bardzo bezboleśnie można przejść na kocioł kondensacyjny. Ta niewielka nisza rynkowa pewnie utrzyma się jeszcze w 2021 roku pomimo dużych spadków we wcześniejszych latach, jednak można się spodzie- wać, że z czasem ta grupa produktowa sama wkrótce zaniknie. Także od kilku lat utrzymuje
  • 54.
    52 Rynek urządzeń grzewczychw Polsce w 2020 roku 52 się tendencja odchodzenia od kotłów stojących na rzecz wiszących kaskad kotłowych. Jest to powolny proces, ale jednak taka tendencja się utrzymuje od kilku lat i prawdopodobnie taka tendencja utrzyma się także w 2021 roku, o ile nie załamie się rynek tradycyjnych odbiorców jakimi byli przedstawiciele branży turystycznej i gastronomicznej. Widać także znaczne tendencje wzrostowe dla ogrzewania powierzchniowego. Rynek grzej- ników wydaje się być stabilny z lekkim spadkiem pomimo wzrostów ilości wykańczanych in- westycji w budownictwie kubaturowym. To jest kolejny sygnał powolnej ewolucji jednej tech- nologii grzewczej na rzecz drugiej. Obecna tendencja idąca w kierunku lepszej termoizolacji i ograniczenia strat ciepła, przyśpiesza rozwój rynku instalacji rekuperacyjnych. I taka tenden- cja na pewno utrzyma się w najbliższych latach. Należy pamiętać, że wybór ogrzewania po- wierzchniowego, obecnie, podobnie jak w wypadku pomp ciepła dotyczy głównie nowych bu- dynków. Nawet biorąc pod uwagę osłabienie dynamiki w budownictwie kubaturowym, głównie w mieszkaniówce, co dało się zauważyć w zeszłym roku, nie powinno mieć negatywnego wpływu na ten segment rynku, ale w wypadku spowolnienia w budowie nowych mieszkań i domów, to spowolnienie może być bardziej widoczne. W samej branży widać coraz więcej działań konsolidacyjnych, gdzie mniejsze podmioty są wchłaniane lub przejmowane przez jednostki silniejsze kapitałowo. Podsumowując: rok 2021 w branży instalacyjno- grzewczej to jedna wielka niewiadoma z uwagi na konsekwencje powodowane trudnymi do przewidzenia pandemią koronawirusa, oraz sytuacja międzynarodową, która może naruszyć ciągłość dostaw Dalekiego Wschodu. Jest to szansa dla firm europejskich, aby w celu zwiększenia niezależności, może więcej pod- zespołów do urządzeń wytwarzać na miejscu na terenie UE.. Wiele tutaj zależy od polityki władz centralnych i EU, na ile będą konsekwentni w działaniach na rzecz ograniczenia niskiej emisji i wsparcia gospodarek. Dlatego trudno jest prognozować jak będzie rozwijać się rynek urządzeń grzewczych w najbliższej przyszłości, ponieważ zależy on od wielu czynników skła- dowych zarówno wewnątrzkrajowych, jak i międzynarodowych. Przygotował i opracował: Janusz Starościk Członek Pool of Experts Switzerland Global Enterprise, SPIUG Warszawa, 18 kwiecień 2021