1
fldgia fj<`o fmd<10
fuu mdvu wOHhkfhka Tng
	 ²	fldgia fj<`o fmd< yd tys iajNdjh y`ÿkd .ekSug
	 ²	fldgia fj<`o fmd< wdYs%; úfYaIs; jpk y`ÿkd .ekSug
	 ²	fldgia úIhfhys wdfhdackfhka ,dNdxY wdodhu .Kkh lsÍug
	 ²	fldgia wdfhdackfhka ,efnk m%d.aOk ,dNdxY .Kkh lsÍug
	 ²	fldgia wdYs%; .eg¿ úi`§ug
yelshdj ,efnkq we;'
10.1 ye`oskaùu
wdfma rfÜ mj;ajdf.k hk jHdmdrj,ska fndfyduhla" YS% ,xldfõ 2007 wxl 7
orK iud.ï mk; hgf;a ,shd mÈxÑ jQ iud.ï h' fuu iud.ïj, yjq,alrejka
;ks mqoa.,fhl= fyda mqoa.,hska lsysmfofkl= fyda úh yels h' iuyr iud.ïj,
yjq,alrejka m%udKfha iSudjla ke;' ta wkqj tu iud.ï" yjq,alrejkaf.a m%udKh
wkqj iSudiys; fm!oa.,sl fyda iSudiys; fmdÿ f,i j¾. follg fnfoa' ñka
yjq,alrejka m%udKh iSudjla ke;s iud.ï iSudiys; fmdÿ iud.ï fõ' fuu fmdÿ
iud.ïj,g ish jHdmdrh wdrïN lsÍug fyda mj;ajd f.k hdug wjYH uQ,Huh
iïm;a /ia lr .ekSu i`oyd uyck;dj o yjq,a lr .; yels h' fï i`oyd wo
jHdmdr f,dalfha mj;sk ckm%shu l%uh" uyck;dj fj; iud.fï fldgia ksl=;a
lsÍuhs' fuu fldgia .kqfokq lsÍu i`oyd myiqlï ,nd fok wdh;kh fldgia
fj<`o fmd<hs'
10. 2 fldgia fj<`o fmd<
—fld<U jHdmdr jia;= yqjudrej˜ f,i o y`ÿkajk fuu wdh;k YS% ,xld iq/l=ïm;a
yd úksuh fldñIka iNdj hgf;a mj;skakls' fuu fldñIka iNdj fldgia fj<`o
fmdf<a jev lghq;= i`oyd u. fmkaùu" fufyhùu yd kshdukh lrkq ,nhs'
fldgia .kqfokq i`oyd fldgia fj<`o fmd<g we;=,;a jk iud.ï" tu fj<`o
fmdf<a ,shdmÈxÑ ù" ,ehsia;= .; iud.ï f,i" iud.ï tu f,aLkhg we;=<;a úh
hq;= hs' fujeks iud.ï 295 la 2015 j¾Ifha uq,a Nd.h jk úg fufia ,ehsia;= .;
ù" ;snqKs' tu iud.ïj, fldgia ñ,§ .ekSu fyda úlsKSug .kqfokqlrejkag iydh
ùu msKsi" ;e/õldr iud.ï o fuu fj<`o fmdf<a ls%hd;aul fõ' .kqfokqlrejkag"
2
fldgia fj<`o fmd< yd iïnkaO ù .kqfokq l< yelafla fuu ;e/õldr iud.ï
yryd muKs' tÈfkod fldgia fj<`o fmdf<a .kqfokqj, iajNdjh jgyd .ekSug
wka;¾cd, myiqlï o ;sfnk w;r" .kqfokqlrejkag wka;¾cd,h Tiafia fldgia
.kqfokq lsÍug o yelshdj ;sfí'
10. 3 fldgia
,ehsia;= .; iSudiys; fmdÿ iud.ï ish m%d.aOkh /ia lr .ekSug uyck;dj
iïnkaO lr .kafka — fldgia ˜ kñka y`ÿkajk tallh yrydhs' iud.fï wdrïNl
m%d.aOkh" tallhla f,i i<ld th iudk fldgiaj,g ke;fyd;a mx.=j,g fn¥
úg bka tla mx.=jla y`ÿkajk kduh —fldgia ˜ h' fuu fldgia ñ, § .kakd
flfkl= fldgia úIfhys uqo,a wdfhdackh l< wdfhdaclfhl= f,i ye`Èka fõ'
hï iud.ul fldgia ñ, § .;a wdfhdaclfhl=g Tyq ,nd .;a fldgia m%udKhg
wkqmd;slj tu iud.fï ysñldß;ajh ,efí'
ksoiqk
hï iud.ul uyck;dj i`oyd ksl=;a l< fldgia 100000 lska wdfhdaclfhl=
fldgia 10 000 la ñ, § .kshs' túg wdfhdaclhdg iud.fï
100000
10000
l ysñldß;ajhla
,efí'
th m%;sY;hla f,i olajuq' túg 100000
10000
× 100] = 10]
wdfhdaclhd iud.fuka 10] l ysñldß;ajhla ,nhs'
hï iud.ula" uq,ajrg ish wdrïNl fldgia uyck;dj fj; ksl=;a lsÍfï §" tu
fldgilg ñ,la tu iud.u úiskau kshu lrkq ,nhs' tu wdrïNl y`ÿkajd §fï
ñ, lsisfia;a fjkia jkafka ke;' tu ñ,g hï wdfhdaclfhl=g iud.fï fldgia
´kEu m%udKghla ñ, § .; yels h'
ksoiqk 1
iSudiys; A fmdÿ iud.fï fldgia 100000 la remsh,a 10 la jQ wdrïNl y`ÿkajd
§fï ñ,lg uyck;dj fj; ksl=;a lrhs' úYajd tu iud.fï fldgia 5000 la ñ,
§ .kshs'
	 (i)	 úYajd fldgia úIfhys wdfhdackh l< uqo, fidhkak'
	 (ii)	 úYajdg fldgia ñ, È .ekSu ksid ,enQ tu iud.fï ysñldß;ajh
	(a) Nd.hla f,i
	(b) m%;sY;hla f,i olajkak'
	(i)	fldgil ñ,			 = re' 10
		 úYajd ñ, § .;a fldgia .Kk	 = 1000
		... wdfhdackh l< uqo,		= re' 10 × 5000
				= re' 50 000
3
	(ii)	iud.u ksl=;a l< fldgia .Kk	 = 100 000
		 úYajd ñ, § .;a fldgia .Kk	 = 5000
	
	(a) úYajdf.a iud.fï ysñldß;ajh Nd.hla f,i	 =
100000
5000
=
20
1
	(b) m%;sY;hla f,i					=
20
1
× 100] 		
				
								= 5]
								
10. 4 fldgia i`oyd ,dNdxY
,ehsia;=.; iud.ï" ish wdrïNl fldgia ksl=;a lsÍfï § u ;u iud.fï ,dNfhka
fldgialrejka i`oyd ksl=;a lrk m%udKh ksfõokh lrhs' th jd¾Islj fyda
ld¾;= jYfhka fyda fldgilg hï uqo,la f,i m%ldY fõ' th —,dNdxYh˜ f,i
ye`Èka fõ'
ksoiqk
A kï iud.u ish fldgialrejka i`oyd fldgilg remsh,a 5 l jd¾Isl ,dNdxYhla
f.jhs'
fuu ,dNdxYh" iud.fï ;SrKh mßÈ jßka jr fjkia lsÍug yelshdj mj;S'
ksoiqk 2
iSudiys; A fmdÿ iud.fï remsh,a 10 fldgia 5000 la úYajd úiska ñ,g .kakd
,È' iud.u fldgilg remsh,a 4 l jd¾Isl ,dNdxYhla f.jhs'
	(i)	úYajd i;= fldgia .Kk			 = 5000
		 fldgila i`oyd jd¾Isl ,dNdxYh	= re' 4	
	 ... úYajd ,nk jd¾Isl wdodhu	 = re' 5000 × 4			
				 = re' 20 000
				
	(ii)	úYajd wdfhdackh l< uqo,	 = re' 10 × 5000
				 = re' 50 000
	 ... Tyqf.a jd¾Isl wdodhu m%;sY;hla f,i =
50000
2000
× 100]
20
1
					 = 40]
4
oeka fldgia wdfhdackfha uQ,sl wjia:djg wod< lreKq we;=<;a my; wNHdifha
fhfokak'
10'1 wNHdih
1.	 wdfhdaclfhla iisß fmd;a iud.fï fldgila re' 25 ne.ska" fldgia 1000 la
	 ñ, § .;af;a h'
	(i)	Tyq wdfhdackh l< uqo, lSh o@
	(ii)	iud.u jd¾Isl ,dNdxYh f,i fldgilg remsh,a 4 la f.jhs kï
		 wdfhdaclhdf.a jd¾Isl ,dNdxYh wdodhu fidhkak'
2.	 my; oelafjk j.= iïmQ¾K lrkak'
(i)
(ii) fldgia
.Kk
jd¾Isl
,dNdxYh
fldgilg
re'
jd¾Isl
,dNdxY
wdodhu
re'
500
1000
.......
.......
2000
750
2
3.50
5
2.50
..........
..........
...............
...............
5000
500 000
8000
2250
fldgil
ñ,
re'
fldgia
.Kk
wdfhdackh
l< uqo,
re'
10
20
.......
.......
30
45
2500
5000
500
4000
..........
..........
...............
...............
50 000
80 000
30 000
135 000
5
3.	 iSudiys; fmdÿ iud.ula ish m%d.aOkh /ia lr .ekSu i`oyd fldgila remsh,a
	 25la jQ y`ÿkajd §fï ñ,lg fldgia 10 000 000 la uyck;dj fj; ksl=;a
lrhs' tu fldgia i`oyd jd¾Isl ,dNdxYh fldgilg remsh,a 5 ls' tu iud.
fï wdfhdackh i`oyd bÈßm;a jk iqÔ iud.fï fldgia 50 000la ñ, § .kshs'
	(i)	iud.fï wfmalaIs; m%d.aOkh lSh o@
	(ii)	iqÔ fldgia úIhfhys wdfhdackh lrk uqo, fidhkak'
	(iii)	fldgia wdfhdackfhka iqÔj jd¾Islj ,efnk ,dNdxY wdodhu fidhkak'
	(iv)	iqÔf.a jd¾Isl wdodhu Tyq fh¥ uqof,ka ljr m%;sY;hla o@
4.	 jd¾Isl ,dNdxYh fldgilg remsh,a 3 ne.ska f.jk iud.ul fldgila
remsh,a 20 ne.ska ufya, úiska ñ, § .kakd ,È' Tyq tu wdfhdackfhka j¾Ih
wjidkfha § remsh,a 12000 l ,dNdxY wdodhula ,eîh'
	 (i)	 iud.fuka ufya, i;=j ;snQ fldgia .Kk fidhkak'
	(ii)	fldgia ñ, § .ekSu i`oyd ufya, wdfhdackh l< uqo, fidhkak'
5.	 .fkaIa Tyq i;=j ;snQ remsh,a 100000 l uqo,ska yß wvla tla;rd iud.ul
jd¾Islj fldgilg remsh,a 4 ne.ska f.jk remsh,a 25 fldgia ñ, § .ekSug;a
b;sß wv jd¾Islj 12] l fmd<shla f.jk uQ,H wdh;khl ;ekam;a lsÍug;a
;SrKh lf<ah' .fkaIag jvd jdisodhl l=uk wdfhdackh ±hs fya;= olajñka
fmkajkak'
;u fldgia .kqfokq i`oyd fldgia fj<`o fmd<g we;=<;a ùug wjia:dj ,efnkafka
tys ,ehsia;=.; iud.ïj,g muKla nj wms oksuq' tjeks iud.ula wdrïNfha §
u uyck;j fj; fldgia ksl=;a lsÍu yereKq fldg Bg miq wjia:dj, isÿjk
fldgia .kqfokq ms<sn`oj yeoEÍug my; igykg wjOdkh fhduq lruq'
iSudiys; fk;aó iud.u" fldgilg remsh,a
2 ne.ska ,dNdxY f.jk fldgia 100 000 la
remsh,a 10 la jQ wdrïNl y`ÿkajd §fï ñ,lg
uyck;dj fj; ksl=;a lrkq ,eîh' j¾Ihlg
miq fuu iud.fï fldgil ñ, fldgia fj<`o
fmdf<a remsh,a 20 f;la by< ke`. ;snqKs'
tu wjia:dfõ k§Yd by; iud.fï fldgia
1000la tjlg meje;s fj<`o fmd< ñ, jk
remsh,a 20 ne.ska ñm § .;a;dh' weh fldgiaj,
wdfhdackfhka jd¾Islj fldgilg remsh,a 2
ne.ska ,dNdxY ,enqjd h' j¾I lsysmhlg miq
tu iud.fï fldgil fj<`o fmd< ñ, remsh,a
28 la f;la by< ke`.s wjia:dfõ weh ;ud i;=
fldgia 1000 úl=Kk ,È'
6
by; igyfka i`oyka fk;aó iud.fï fldgila y`ÿkajd §fï wdrïNl ñ, hgf;a
wdfhdaclhskag fldgia ñ, § .ekSu isÿjk wjia:dj fldgia fj<`o fmdf<a m%d:ñl
fj<`o fmd< f,i ye`Èkafõ' m%d:ñl fj<`o fmdf<a § wdfhdaclhskag yelsjkafka
fldgia ñ, § .ekSu muKs' tfy;a Bg miqj fldgia .kqfokqjg bv ,nd foñka
fldgila i`oyd we;s b,a¨u wkqj w¨;a fj<`o fmd< ñ,la ielfikafka oaú;shsl
fj<`o fmd< kï wjia:dfõ § h' by; iud.fï fldgil ñ, remsh,a 20 f;la
by< ke`." kej;;a jir lsysmhlska remsh,a 28 f;la jeä úh' fï wdldrhg
fldgil fj<`o fmd< ñf,a wvq jeä ùu oaú;shsl fj<`o fmdf<a§ isÿfõ' tu
wjia:dfõ § wdfhdaclhskag ;ud i;= fldgia úlsKSug fyda w¨;a fldgia ñ, §
.ekSug fyda yelsh'
10. 5 fldgil fj<`o fmd< ñ,
by; igyfka i`oyka fk;aó iud.fï y`ÿkajd §fï ñ, remsh,a 10 la jQ fldgila
j¾Ihlg miq remsh,a 20 f;la o" Bg miq remsh,a 28 f;la o ñ, by< ke`. we;'
tfia ñ, ke`.Su isÿjkafka fldgia fj<`o fmdf<a § tu iud.fï meje;au wkqj"
wdfhdaclhska isÿ lrk fldgia .kqfokq lsÍu ksihs' fufia fldgia fj<`o fmd<
yryd .kqfokq ùfï § hï iud.ul fldgila i`oyd ;SrKh jk ñ, tu wjia:dfõ
fldgil fj<`o fmd< ñ,hs' wdfhdaclhska tu wjia:dfõ § fldgia ñ, § .; hq;=
jkafka tu fldgil fj<`o fmd< ñ, wkqjhs'
10. 6 m%d.aOk ,dNh
iud.ul fldgia tys y`ÿkajd §fï ñ,g fyda fj<`o fmd< ñ,g fyda ñ, § .;a
úg tu ñ, fldgil .eKqï ñ, f,i;a tu fldgia fj<`o fmd< ñ,g úlsKSfï
§ tu ñ, fldgil úl=Kqï ñ, f,i;a ye`Èka fõ' wdfhdaclfhl= úiska iud.ul
fldgia úIfhys .kqfokq lsÍfï § fldgil fyda fldgiaj, .eKqï ñ, yd úl=Kqï
ñ, w;r jk fjki m%d.aOkh ,dNh fyda m%d.aOk w,dNh f,i ye`Èka fõ'
úl=Kqï ñ, > .eKqï ñ, jk úg m%d.aOk ,dNhla o"
.eKqï ñ, > úl=Kqï ñ, jk úg m%d.aOk w,dNhla o wdfhdaclhdg ysñ fõ'
ksoiqk 3
fldgia fj<`o fmd< iu. iïnkaO wdfhdaclfhl= jk fmf¾rd uy;d tla;rd
iud.ul fldgia 2000 la" fldgila remsh,a 20 ne.ska ñ, § .;af;a h' tu iud.
fï fldgil fj<`o fmd< ñ, remsh,a 25 f;la by< ke`.s wjia:djl Tyq ;ud i;=
tu iud.fï fldgia ish,a,u úl=Kd fjk;a iud.ul fldgia úIfhys tu uqo,a
wdfhdackh lf<ah'
7
	 (i)	 uq,a iud.fï fldgia úIfhys wdfhdackh l< uqo, fidhkak'
	(ii)	fldgia úlsKSfuka Tyq ,;a uqo, fidhkak'
	(iii)	Tyqf.a m%d.aOk ,dNh fldmuK o@
	(iv)	m%d.aOk ,dNh .eKqï ñf,a m%;sY;hla f,i olajkak'
	(i)	uq,a iud.fï wdfhdackh l< uqo,	 = 	 remsh,a 20 × 2000
			 = 	 remsh,a 40 000
				
	 (ii)	 fldgia úlsKSfuka ,efnk uqo,	 = 	 remsh,a 25 × 2000
			 = 	 remsh,a 50 000
					
	 (iii)	 m%d.aOk ,dNh	 = 	 remsh,a 50000 – 40000
			 = 	 remsh,a 50 000
			 = 	 remsh,a 10 000
				
	 (iv)	 m%d.aOk ,dNh .eKqï ñf,a m%;sY;hla f,i	 = 	
40000
10000
× 100] 		
		
				 = 	 25]
				
(iv)	 ys i`oyka m%d.aOk ,dN m%;sY; fldgil ñ, weiqfrka o,nd .; yels h'
	 fldgil .eKqï ñ, 	 = re' 20
	 fldgil úl=Kqï ñ, 	 = re' 25
		 ... m%d.aOk ,dNh m%;sY;hla f,i = 20
25 – 20
× 100]
			 = 20
5
× 100]
			 = 25]
			
ksoiqk 4
fudfyduâ uy;d ;ud i;=j ;snQ remsh,a 96 000 l uqo,lska fldgila" jd¾Isl
,dNdxY fldgilg remsh,a 2 ne.ska f.jk A kï iud.fï fldgila remsh,a 18
ne.ska o b;sß fldgi jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 3.50 ne.ska f.jk B kï
iud.fï fldgila remsh,a 21 ne.ska o ñ, § .;af;a h' j¾Ihla wjidkfha A kï
iud.fï jd¾Isl ,dNdxY wdodhug jvd re 1000 la jeäfhka B iud.fuka Tyqg
,enqKs'
8
	 (i)	 A iud.fï wdfhdackh l< uqo, x f,i f.k" x we;=<;a iólrK
		f.dvk.kak'
	(ii)	tla tla iud.fï wdfhdackh l< uqo,a fjk fjku fidhkak'
	(iii)	iud.ï fofla Tyqg ;snQ fldgia m%udK fjk fjku fidhkak'
	(iv)	tla tla iud.fuka ,enQ jd¾Isl ,dNdxY wdodhï fjk fjku fidhkak'
(v)	 jd¾Isl wdodhu ,eîfuka miq fudfyduâ uy;d iud.ï foflau Tyq
i;= ish¿u fldgia tjlg iud.ï foflau fldgil fj<`o fmd< ñ,
jQ remsh,a 20 ne.ska úl=Kd oeóh'
	(a) iud.ï fofla fldgia úlsKSfuka ,enQ uq¿ uqo, fidhkak'
(b) iud.ï foflau wdfhdackfhka j¾I wjidkfha ,efnk ,dNdxY
wdodhfuka m%d.aOk ,dNdxY tl;=j fh¥ uqo,ska 25] la úh hq;= njg jQ
fudfyduâ uy;df.a n,dfmdfrd;a;=j bgq fkdjQ nj fmkajkak'
(i)	 A iud.fuka .;a fldgia .Kk	 = 	 18
x
	A iud.fuka .;a fldgia .Kk	 = re'
18
x
× 2 = 9
x
	 B iud.fuka .;a fldgia .Kk	 = re' 				 	
						 		 21
( 96000 – x)
× 3.50
							= re' 	
			
								
21
( 96000 – x)
×
2
7
1
3
	
							= re'
							 	 6
( 96000 – x)
	 ... = 1000
				 6
( 96000 – x)
–
9
x
(ii)				
6
( 96000 – x)
–
9
x
	 = 1000
							= 18 × 1000
			 6
18 ( 96000 – x)
–
9
x
18 ×
			3 (96000 – x ) – 2x		 = 18 000
			288000 – 3x – 2x		 = 18 000
			288000 – 18000		 = 5x
9
			270000	 = 5x
			x		 = 54000
	 ... 96000 – x	 = 42000
... A iud.fï wdfhdackh l< uqo, = re' 54000
						
B iud.fï wdfhdackh l< uqo, = re' 42000
						
(iii)	 A iud.fï ysñj ;snQ fldgia .Kk	 = 	 18
54000
= 3000
									
	 B iud.fï ysñj ;snQ fldgia .Kk	 = 	 21
42000
= 2000
									
(iv)	 A iud.fï wdfhdackfhka ,enQ wdodhu	 = re'	 3000 × 2 = 6000
										
	 B iud.fï wdfhdackfhka ,enQ wdodhu	 = re'	 2000 × 3.50 = 7000
										
(v)	 A iud.fï fldgia úslsKSfuka ,enQ uqo,	 = re'	 3000 × 20 = 60000
										
	 B iud.fï fldgia úslsKSfuka ,enQ uqo,	 = re'	 2000 × 20 = 40000
											
... 	 iud.ï foflau fldgia úlsKSfuka ,enQ	 = re'	 60000 + 40000
	 uq¿ uqo,
								
			 = re' 100000
	 iud.ï foflkau ,enQ jd¾Isl ,dNdxY 	 = re' 6000 + 7000
	wdodhu
								= re' 13000
... 	 j¾I wjidkfha ,dNdxY wdodhï yd fldgia 	= re'	 10000 + 13000
	 úlsKSfuka ,enQ uqof,a tl;=j
								= re'	23000
	 iud.ï fofla fldgia wdfhdackhg fh¥	 = re'	96000
	uqo,
... 	 uqo,a wdfhdackfhka ,enQ ,dNh fh¥ uqof,a 	=
96000
23000
× 100]
10
	 m%;sY;hla f,i
								=
96
23000
= 23.9]]
... 	 fudfyduâ uy;df.a n,dfmdfrd;a;=j bgq ù ke;'
oeka fldgia fj<`o fmdf<a wdfhdackh ms<sn`o fuf;la W.;a lreKq	
we;=<;a my; wNHdifha fhfokak'
10'2 wNHdih
1.	 j.=j iïmQ¾K lrkak'
wdfhdackh lrk
uqo, re'
fldgil fj<`o
fmd< ñ, re'
fldgia .Kk fldgilg
jd¾Islj re' 3
ne.ska wdodhu re'
50 000
20 000
75 000
..............
..............
25
40
.......
15
60
..................
..................
..................
500
2000
...................
...................
3000
...................
...................
2.	 jd¾Isl ,dNdxYh fldgilg remsh,a 4 la f.jk iud.ul fj<`o fmd< ñ,
remsh,a 30 la jQ fldgia ñ, § .ekSug ;ß`ÿ re 60 000 la fhoùh'
	(i)	ñ, § .;a fldgia .Kk lSh o@
	(ii)	fldgia wdfhdackfhka ;ß`ÿ ,nk jd¾Isl ,dNdxY wdodhu fidhkak'
	(iii)	jd¾Isl ,dNdxY wdodhu fh¥ uqo,ska ljr m%;sY;hla o@
3.	 rfïIa tla;rd iud.ul fldgil fj<`o fmd< w.h remsh,a 40 la j ;sìh §
fldgia 5000 la ñ, § .;af;A h' tu fldgil fj<`o fmd< ñ, remsh,a 50 la
jQ wjia:dfõ § Tyq i;=j ;snQ iud.fï fldgia ish,a,u úl=Kk ,È'
	(i)	fldgia úlsKSfï § rfïIa tla fldgilska ,nk m%d.aOk ,dNh lSh o@
	(ii)	fldgia ish,a,u úlsKSfuka ,nk m%d.aOkh ,dNh fidhkak'
	(iii)	m%d.aOk ,dNh" fmdÿ uqof,a m%;sY;hla f,i olajkak'
4.	 jHdmdßlfhla fj<`o fmd< ñ, remsh,a 40 la jQ tla;rd iud.ul fldgia
úIhfhys re' 40 000la wdfhdackh lf<ah' bka Tyq fh¥ uqo,ska 10] l
11
m%udKhla ,dNdxY wdodhu f,i j¾Ihlg ,nd .;af;a h' tu wdodhu ,nd
.ekSfuka miq fldgila remsh,a 50 ne.ska tu fldgia ish,a,u úl=Kd oeóh'
	(i)	jHdmdßlhd iud.fuka ,enQ jd¾Isl wdodhu fidhkak'
	(ii)	iud.u úiska fldgila i`oyd jd¾Islj f.jQ ,dNdxYh fidhkak'
	(iii)	Tyq fldgia úlsKSfuka ,enQ uqo, fidhkak'
	 (iv) 	 Tyqg ,efnk m%d.aOk ,dNh fidhkak'
	 (v) 	 Tyqf.a m%d.aOk ,dNh" fh¥ uqof,a m%;sY;hla f,i olajkak'
5.	 fj<`o fmd< ñ, remsh,a 20 la jQ iud.ul fldgia ñ, § .;a flfkl= fldgia
j, fj<`o fmd< ñ, jeä jQ wjia:djl fldgia ish,a,u úl=Kd oukq ,eîh'
bka Tyq ,enQ m%d.aOk ,dNh fh¥ uqo,ska 80] la úh'
	(i)	tla fldgilska Tyq ,enQ m%d.aOk ,dNh lSh o@
	(ii)	fldgila úl=Kd ,oafoa lSh ne.ska o@
	
6.	 fldgil fj<`o fmd< ñ, re' 22.50 la jQ iud.ul" fldgia ñ, § .;a flfkl=
wdodhï ,eîfuka miq tu fldgil fj<`o fmd< ñ, re' 30 la jQ wjia:djl
úlsKSfuka ,efnk m%d.aOk ,dNh fh¥ uqof,a m%;sY;hla f,i olajkak'
	
7.	 jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 6 la f.jk iud.ul fj<`o fmd< ñ,
remsh,a 40 la jQ fldgia 1000 la ysñ wdfhdaclfhla tu fldgia tla j¾.hl
,dNdxY wdodhï ,eîfuka miq tajdfha fj<`o fmd< ñ, jeä jQ wjia:djl
úl=Kd oeóh' fldgia úlsKSfuka yd ,dNdxY wdodhfuka Tyq ,enQ uq¿ wdodhu
remsh,a 71000 la úh'
	(i)	fldgia wdfhdackfhka j¾Ihlg ,enQ ,dNdxY wdodhu lSh o@
	(ii)	Tyq fldgila úl=Kkakg we;af;a lSh ne.ska o@
	 (iii)	 Tyq ,enQ m%d.aOk ,dNh fidhkak'
8.	 jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 4 ne.ska yd fj<`o fmd< ñ, remsh,a 20
jQ fldgia iy jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 5 ne.ska yd fj<`o fmd<
ñ, remsh,a 25 jQ fldgia o ñ, § .ekSug foaúka o iu uqo,a m%udK ne.ska
fhoúh' tu wdfhdack foflkau Tyq ,enQ wdodhu fh¥ uqof,a m%;sY;hla f,i
olajkak'
9.	 wdfhdaclfhla ;ud <`. ;snQ re' 70000 l uqo,ska fldgila jd¾Isl ,dNdxY
fldgilg remsh,a 3 la f.jk fj<`o fmd< ñ, re' 30la jQ iud.ul fldgia
o" b;sß fldgi jd¾Isl ,dNdxY remsh,a 4 la f.jk" fj<`o fmd< ñ, remsh,a
20 la jQ iud.ul fldgia o ñ, § .ekSug fhoù h' fuu wdfhdackfhka
Tyq j¾Ihlg ,enQ wdodhu remsh,a 9500la jQfha kï" Tyq tla tla iud.fï
wdfhdackh l< uqo,a fjk fjku fidhkak'
12
10.	jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 5 la f.jk iud.ul fldgia 4000la ysñj
;snQ wdfhdaclfhl=" tu fldgiaj, fj,`o fmd< ñ, remsh,a 45 jQ wjia:dfõ
tajd úl=Kd oeóh' fldgia úlsKSfuka ,o uqo, iïmQ¾Kfhkau fj<`o fmd<
ñ, remsh,a 25 la jQ fjk;a iud.ul fldgia ñ, § .;af;ah' tu wdfhdackh
ksid Tyqf.a wdodhu uq,ska ,enQ wdodhug jvd remsh,a 8800 lska jeä úh'
fojk iud.fï fldgila i`oyd f.jk jd¾Isl ,dNdxYh fidhkak'
ñY% wNHdih
1.	 tla;rd iud.ul fldgila i`oyd jd¾Isl ,dNdxY remsh,a 5 la f.jhs' tu
iud.fï fldgil fj<`o fmd< ñ, remsh,a 48 la j ;sìh § Wmq,a tu iud.fï
fldgia úIhfhys uqo,a wdfhdackh lf<a h' j¾I lsysmhla wdodhu ,eîfuka
miq Tyq" ;ud i;= fldgia 30] l m%d.aOk ,dNhla ,efnk fia fldgil
fj<`ofmd< ñ, by< ke.s wjia:djl úlsKSug woyia lrhs' Tyqf.a wfmalaIdj
id¾:l ùug fldgila úlsKsh hq;af;a lShg o@
2.	 u,als ;ud i;=j ;snQ remsh,a 50 000l uqo,la ia:djr ;ekam;= i`oyd j¾Ihlg
12] la f.jk uQ,H wdh;khl j¾Ihl ld,hla i`oyd ;ekam;a l<d h'
j¾Ih wjidkfha uQ,H wdh;kfhka tu uqo, ksoyia lr .;a weh" wjqreoaog
,enQ fmd,sh;a iu`. uq¿ uqo, u j¾Ihlg fldgilg remsh,a 4la f.jk
fjf<`ofmd< ñ, remsh,a 28la o fldgi úIhfhys wdfhdackh l<d h'
	(i)	uQ,H wdh;kfha ia:djr ;ekam;= i`oyd ,enQ fmd,sh fidhkak'
	(ii)	fldgia ñ, § .ekSug wdfhdackh l< uqo, fidhkak'
	(iii)	fldgia wdfhdackfhka ,enQ jd¾Isl ,dNdxY wdodhu fidhkak'
	 (iv)	 fojk j¾Ih i`oyd jvd jdisodhl jkafka" fmd,sh;a iu`. uq¿ uqo,u
kej; uQ,H wdh;kfha ;ekam;a lsÍu o@ fldgia úIhfhys wdfhdackh
ms<s;-=rg fya;= olajkak'
3.	 jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 2 ne.ska jQ iudk fldgia 1 500la ysñ
wdfhdaclfhla" tu fldgia j¾Ihl wdodhu ,eîfuka miq fjf<`ofmd< ñ,
remsh,a 32 jQ wjia:dfõ úl=Kk ,§' fldgia úlsKSfuka ,o uqo," jd¾Isl
,dNdxY fldgilg remsh,a 2 ne.ska f.j iud.ul fjf<`ofmd< ñ, remsh,a
40la jQ fldgia úIhfhys fhoúh' m<uq iud.fï yd fojk iud.fï wdodhu
w;r wkqmd;h 1 : 2 nj fmkajkak'
4.	 A kï iud.fï uqo,a wdfhdackh l< ;s<sK tys remsh,a 25 ne.ska ñ,§ .;a
fldgia 2000l ysñlrefjla fõ' fldgia fjf<`ofmdf<a ñ, .Kka ms<sn`o j
wjOdkfhka isák Tyq" tu iud.fï fldgiaj, fjf<`ofmd< ñ, remsh,a 32la
13
nj ksÍlaIKh lf<a h' B<`. i;sh jk úg" tu fldgil fjf<`ofmd< ñ,
remsh,a 30 f;la wvq úh' tu wjia:dfõ ;s<sK ;ud i;= fldgia úl=Kqfï kï"
fmr i;shg jvd ljr m%;sY; mdvqjla ysñ fõ o@
	
5.	 WfoaYa 12] iq¿ fmd<shg remsh,a 40 000la uQ,H wdh;khlska Khg .;sñ' Tyq
tu uqo, iïmQ¾Kfhka u jd¾Isl j fldgilg ,dNdxY remsh,a 4.50la f.jk
iud.ul fjf<`ofmd< ñ, remsh,a 20 jQ fldgia úIhfhka wdfhdack lf<a
h' jir ;=klg miq Tyq i;= fldgia ish,a, tjlg tjeks fjf<`ofmd< ñ, jQ
remsh,a 28 ne.ska úl=Kd oud uQ,H wdh;kfhka ,nd .;a Kh uqo, fmd,sh;a
iu`. iïmQ¾Kfhka f.jd ksu lf<a h' fuu .KqfoKqj ksid" WfoaYag remsh,a
18 600l ,dNhla ,enqKq nj fmkajkak'

Shares

  • 1.
    1 fldgia fj<`o fmd<10 fuumdvu wOHhkfhka Tng ² fldgia fj<`o fmd< yd tys iajNdjh y`ÿkd .ekSug ² fldgia fj<`o fmd< wdYs%; úfYaIs; jpk y`ÿkd .ekSug ² fldgia úIhfhys wdfhdackfhka ,dNdxY wdodhu .Kkh lsÍug ² fldgia wdfhdackfhka ,efnk m%d.aOk ,dNdxY .Kkh lsÍug ² fldgia wdYs%; .eg¿ úi`§ug yelshdj ,efnkq we;' 10.1 ye`oskaùu wdfma rfÜ mj;ajdf.k hk jHdmdrj,ska fndfyduhla" YS% ,xldfõ 2007 wxl 7 orK iud.ï mk; hgf;a ,shd mÈxÑ jQ iud.ï h' fuu iud.ïj, yjq,alrejka ;ks mqoa.,fhl= fyda mqoa.,hska lsysmfofkl= fyda úh yels h' iuyr iud.ïj, yjq,alrejka m%udKfha iSudjla ke;' ta wkqj tu iud.ï" yjq,alrejkaf.a m%udKh wkqj iSudiys; fm!oa.,sl fyda iSudiys; fmdÿ f,i j¾. follg fnfoa' ñka yjq,alrejka m%udKh iSudjla ke;s iud.ï iSudiys; fmdÿ iud.ï fõ' fuu fmdÿ iud.ïj,g ish jHdmdrh wdrïN lsÍug fyda mj;ajd f.k hdug wjYH uQ,Huh iïm;a /ia lr .ekSu i`oyd uyck;dj o yjq,a lr .; yels h' fï i`oyd wo jHdmdr f,dalfha mj;sk ckm%shu l%uh" uyck;dj fj; iud.fï fldgia ksl=;a lsÍuhs' fuu fldgia .kqfokq lsÍu i`oyd myiqlï ,nd fok wdh;kh fldgia fj<`o fmd<hs' 10. 2 fldgia fj<`o fmd< —fld<U jHdmdr jia;= yqjudrej˜ f,i o y`ÿkajk fuu wdh;k YS% ,xld iq/l=ïm;a yd úksuh fldñIka iNdj hgf;a mj;skakls' fuu fldñIka iNdj fldgia fj<`o fmdf<a jev lghq;= i`oyd u. fmkaùu" fufyhùu yd kshdukh lrkq ,nhs' fldgia .kqfokq i`oyd fldgia fj<`o fmd<g we;=,;a jk iud.ï" tu fj<`o fmdf<a ,shdmÈxÑ ù" ,ehsia;= .; iud.ï f,i" iud.ï tu f,aLkhg we;=<;a úh hq;= hs' fujeks iud.ï 295 la 2015 j¾Ifha uq,a Nd.h jk úg fufia ,ehsia;= .; ù" ;snqKs' tu iud.ïj, fldgia ñ,§ .ekSu fyda úlsKSug .kqfokqlrejkag iydh ùu msKsi" ;e/õldr iud.ï o fuu fj<`o fmdf<a ls%hd;aul fõ' .kqfokqlrejkag"
  • 2.
    2 fldgia fj<`o fmd<yd iïnkaO ù .kqfokq l< yelafla fuu ;e/õldr iud.ï yryd muKs' tÈfkod fldgia fj<`o fmdf<a .kqfokqj, iajNdjh jgyd .ekSug wka;¾cd, myiqlï o ;sfnk w;r" .kqfokqlrejkag wka;¾cd,h Tiafia fldgia .kqfokq lsÍug o yelshdj ;sfí' 10. 3 fldgia ,ehsia;= .; iSudiys; fmdÿ iud.ï ish m%d.aOkh /ia lr .ekSug uyck;dj iïnkaO lr .kafka — fldgia ˜ kñka y`ÿkajk tallh yrydhs' iud.fï wdrïNl m%d.aOkh" tallhla f,i i<ld th iudk fldgiaj,g ke;fyd;a mx.=j,g fn¥ úg bka tla mx.=jla y`ÿkajk kduh —fldgia ˜ h' fuu fldgia ñ, § .kakd flfkl= fldgia úIfhys uqo,a wdfhdackh l< wdfhdaclfhl= f,i ye`Èka fõ' hï iud.ul fldgia ñ, § .;a wdfhdaclfhl=g Tyq ,nd .;a fldgia m%udKhg wkqmd;slj tu iud.fï ysñldß;ajh ,efí' ksoiqk hï iud.ul uyck;dj i`oyd ksl=;a l< fldgia 100000 lska wdfhdaclfhl= fldgia 10 000 la ñ, § .kshs' túg wdfhdaclhdg iud.fï 100000 10000 l ysñldß;ajhla ,efí' th m%;sY;hla f,i olajuq' túg 100000 10000 × 100] = 10] wdfhdaclhd iud.fuka 10] l ysñldß;ajhla ,nhs' hï iud.ula" uq,ajrg ish wdrïNl fldgia uyck;dj fj; ksl=;a lsÍfï §" tu fldgilg ñ,la tu iud.u úiskau kshu lrkq ,nhs' tu wdrïNl y`ÿkajd §fï ñ, lsisfia;a fjkia jkafka ke;' tu ñ,g hï wdfhdaclfhl=g iud.fï fldgia ´kEu m%udKghla ñ, § .; yels h' ksoiqk 1 iSudiys; A fmdÿ iud.fï fldgia 100000 la remsh,a 10 la jQ wdrïNl y`ÿkajd §fï ñ,lg uyck;dj fj; ksl=;a lrhs' úYajd tu iud.fï fldgia 5000 la ñ, § .kshs' (i) úYajd fldgia úIfhys wdfhdackh l< uqo, fidhkak' (ii) úYajdg fldgia ñ, È .ekSu ksid ,enQ tu iud.fï ysñldß;ajh (a) Nd.hla f,i (b) m%;sY;hla f,i olajkak' (i) fldgil ñ, = re' 10 úYajd ñ, § .;a fldgia .Kk = 1000 ... wdfhdackh l< uqo, = re' 10 × 5000 = re' 50 000
  • 3.
    3 (ii) iud.u ksl=;a l<fldgia .Kk = 100 000 úYajd ñ, § .;a fldgia .Kk = 5000 (a) úYajdf.a iud.fï ysñldß;ajh Nd.hla f,i = 100000 5000 = 20 1 (b) m%;sY;hla f,i = 20 1 × 100] = 5] 10. 4 fldgia i`oyd ,dNdxY ,ehsia;=.; iud.ï" ish wdrïNl fldgia ksl=;a lsÍfï § u ;u iud.fï ,dNfhka fldgialrejka i`oyd ksl=;a lrk m%udKh ksfõokh lrhs' th jd¾Islj fyda ld¾;= jYfhka fyda fldgilg hï uqo,la f,i m%ldY fõ' th —,dNdxYh˜ f,i ye`Èka fõ' ksoiqk A kï iud.u ish fldgialrejka i`oyd fldgilg remsh,a 5 l jd¾Isl ,dNdxYhla f.jhs' fuu ,dNdxYh" iud.fï ;SrKh mßÈ jßka jr fjkia lsÍug yelshdj mj;S' ksoiqk 2 iSudiys; A fmdÿ iud.fï remsh,a 10 fldgia 5000 la úYajd úiska ñ,g .kakd ,È' iud.u fldgilg remsh,a 4 l jd¾Isl ,dNdxYhla f.jhs' (i) úYajd i;= fldgia .Kk = 5000 fldgila i`oyd jd¾Isl ,dNdxYh = re' 4 ... úYajd ,nk jd¾Isl wdodhu = re' 5000 × 4 = re' 20 000 (ii) úYajd wdfhdackh l< uqo, = re' 10 × 5000 = re' 50 000 ... Tyqf.a jd¾Isl wdodhu m%;sY;hla f,i = 50000 2000 × 100] 20 1 = 40]
  • 4.
    4 oeka fldgia wdfhdackfhauQ,sl wjia:djg wod< lreKq we;=<;a my; wNHdifha fhfokak' 10'1 wNHdih 1. wdfhdaclfhla iisß fmd;a iud.fï fldgila re' 25 ne.ska" fldgia 1000 la ñ, § .;af;a h' (i) Tyq wdfhdackh l< uqo, lSh o@ (ii) iud.u jd¾Isl ,dNdxYh f,i fldgilg remsh,a 4 la f.jhs kï wdfhdaclhdf.a jd¾Isl ,dNdxYh wdodhu fidhkak' 2. my; oelafjk j.= iïmQ¾K lrkak' (i) (ii) fldgia .Kk jd¾Isl ,dNdxYh fldgilg re' jd¾Isl ,dNdxY wdodhu re' 500 1000 ....... ....... 2000 750 2 3.50 5 2.50 .......... .......... ............... ............... 5000 500 000 8000 2250 fldgil ñ, re' fldgia .Kk wdfhdackh l< uqo, re' 10 20 ....... ....... 30 45 2500 5000 500 4000 .......... .......... ............... ............... 50 000 80 000 30 000 135 000
  • 5.
    5 3. iSudiys; fmdÿiud.ula ish m%d.aOkh /ia lr .ekSu i`oyd fldgila remsh,a 25la jQ y`ÿkajd §fï ñ,lg fldgia 10 000 000 la uyck;dj fj; ksl=;a lrhs' tu fldgia i`oyd jd¾Isl ,dNdxYh fldgilg remsh,a 5 ls' tu iud. fï wdfhdackh i`oyd bÈßm;a jk iqÔ iud.fï fldgia 50 000la ñ, § .kshs' (i) iud.fï wfmalaIs; m%d.aOkh lSh o@ (ii) iqÔ fldgia úIhfhys wdfhdackh lrk uqo, fidhkak' (iii) fldgia wdfhdackfhka iqÔj jd¾Islj ,efnk ,dNdxY wdodhu fidhkak' (iv) iqÔf.a jd¾Isl wdodhu Tyq fh¥ uqof,ka ljr m%;sY;hla o@ 4. jd¾Isl ,dNdxYh fldgilg remsh,a 3 ne.ska f.jk iud.ul fldgila remsh,a 20 ne.ska ufya, úiska ñ, § .kakd ,È' Tyq tu wdfhdackfhka j¾Ih wjidkfha § remsh,a 12000 l ,dNdxY wdodhula ,eîh' (i) iud.fuka ufya, i;=j ;snQ fldgia .Kk fidhkak' (ii) fldgia ñ, § .ekSu i`oyd ufya, wdfhdackh l< uqo, fidhkak' 5. .fkaIa Tyq i;=j ;snQ remsh,a 100000 l uqo,ska yß wvla tla;rd iud.ul jd¾Islj fldgilg remsh,a 4 ne.ska f.jk remsh,a 25 fldgia ñ, § .ekSug;a b;sß wv jd¾Islj 12] l fmd<shla f.jk uQ,H wdh;khl ;ekam;a lsÍug;a ;SrKh lf<ah' .fkaIag jvd jdisodhl l=uk wdfhdackh ±hs fya;= olajñka fmkajkak' ;u fldgia .kqfokq i`oyd fldgia fj<`o fmd<g we;=<;a ùug wjia:dj ,efnkafka tys ,ehsia;=.; iud.ïj,g muKla nj wms oksuq' tjeks iud.ula wdrïNfha § u uyck;j fj; fldgia ksl=;a lsÍu yereKq fldg Bg miq wjia:dj, isÿjk fldgia .kqfokq ms<sn`oj yeoEÍug my; igykg wjOdkh fhduq lruq' iSudiys; fk;aó iud.u" fldgilg remsh,a 2 ne.ska ,dNdxY f.jk fldgia 100 000 la remsh,a 10 la jQ wdrïNl y`ÿkajd §fï ñ,lg uyck;dj fj; ksl=;a lrkq ,eîh' j¾Ihlg miq fuu iud.fï fldgil ñ, fldgia fj<`o fmdf<a remsh,a 20 f;la by< ke`. ;snqKs' tu wjia:dfõ k§Yd by; iud.fï fldgia 1000la tjlg meje;s fj<`o fmd< ñ, jk remsh,a 20 ne.ska ñm § .;a;dh' weh fldgiaj, wdfhdackfhka jd¾Islj fldgilg remsh,a 2 ne.ska ,dNdxY ,enqjd h' j¾I lsysmhlg miq tu iud.fï fldgil fj<`o fmd< ñ, remsh,a 28 la f;la by< ke`.s wjia:dfõ weh ;ud i;= fldgia 1000 úl=Kk ,È'
  • 6.
    6 by; igyfka i`oykafk;aó iud.fï fldgila y`ÿkajd §fï wdrïNl ñ, hgf;a wdfhdaclhskag fldgia ñ, § .ekSu isÿjk wjia:dj fldgia fj<`o fmdf<a m%d:ñl fj<`o fmd< f,i ye`Èkafõ' m%d:ñl fj<`o fmdf<a § wdfhdaclhskag yelsjkafka fldgia ñ, § .ekSu muKs' tfy;a Bg miqj fldgia .kqfokqjg bv ,nd foñka fldgila i`oyd we;s b,a¨u wkqj w¨;a fj<`o fmd< ñ,la ielfikafka oaú;shsl fj<`o fmd< kï wjia:dfõ § h' by; iud.fï fldgil ñ, remsh,a 20 f;la by< ke`." kej;;a jir lsysmhlska remsh,a 28 f;la jeä úh' fï wdldrhg fldgil fj<`o fmd< ñf,a wvq jeä ùu oaú;shsl fj<`o fmdf<a§ isÿfõ' tu wjia:dfõ § wdfhdaclhskag ;ud i;= fldgia úlsKSug fyda w¨;a fldgia ñ, § .ekSug fyda yelsh' 10. 5 fldgil fj<`o fmd< ñ, by; igyfka i`oyka fk;aó iud.fï y`ÿkajd §fï ñ, remsh,a 10 la jQ fldgila j¾Ihlg miq remsh,a 20 f;la o" Bg miq remsh,a 28 f;la o ñ, by< ke`. we;' tfia ñ, ke`.Su isÿjkafka fldgia fj<`o fmdf<a § tu iud.fï meje;au wkqj" wdfhdaclhska isÿ lrk fldgia .kqfokq lsÍu ksihs' fufia fldgia fj<`o fmd< yryd .kqfokq ùfï § hï iud.ul fldgila i`oyd ;SrKh jk ñ, tu wjia:dfõ fldgil fj<`o fmd< ñ,hs' wdfhdaclhska tu wjia:dfõ § fldgia ñ, § .; hq;= jkafka tu fldgil fj<`o fmd< ñ, wkqjhs' 10. 6 m%d.aOk ,dNh iud.ul fldgia tys y`ÿkajd §fï ñ,g fyda fj<`o fmd< ñ,g fyda ñ, § .;a úg tu ñ, fldgil .eKqï ñ, f,i;a tu fldgia fj<`o fmd< ñ,g úlsKSfï § tu ñ, fldgil úl=Kqï ñ, f,i;a ye`Èka fõ' wdfhdaclfhl= úiska iud.ul fldgia úIfhys .kqfokq lsÍfï § fldgil fyda fldgiaj, .eKqï ñ, yd úl=Kqï ñ, w;r jk fjki m%d.aOkh ,dNh fyda m%d.aOk w,dNh f,i ye`Èka fõ' úl=Kqï ñ, > .eKqï ñ, jk úg m%d.aOk ,dNhla o" .eKqï ñ, > úl=Kqï ñ, jk úg m%d.aOk w,dNhla o wdfhdaclhdg ysñ fõ' ksoiqk 3 fldgia fj<`o fmd< iu. iïnkaO wdfhdaclfhl= jk fmf¾rd uy;d tla;rd iud.ul fldgia 2000 la" fldgila remsh,a 20 ne.ska ñ, § .;af;a h' tu iud. fï fldgil fj<`o fmd< ñ, remsh,a 25 f;la by< ke`.s wjia:djl Tyq ;ud i;= tu iud.fï fldgia ish,a,u úl=Kd fjk;a iud.ul fldgia úIfhys tu uqo,a wdfhdackh lf<ah'
  • 7.
    7 (i) uq,aiud.fï fldgia úIfhys wdfhdackh l< uqo, fidhkak' (ii) fldgia úlsKSfuka Tyq ,;a uqo, fidhkak' (iii) Tyqf.a m%d.aOk ,dNh fldmuK o@ (iv) m%d.aOk ,dNh .eKqï ñf,a m%;sY;hla f,i olajkak' (i) uq,a iud.fï wdfhdackh l< uqo, = remsh,a 20 × 2000 = remsh,a 40 000 (ii) fldgia úlsKSfuka ,efnk uqo, = remsh,a 25 × 2000 = remsh,a 50 000 (iii) m%d.aOk ,dNh = remsh,a 50000 – 40000 = remsh,a 50 000 = remsh,a 10 000 (iv) m%d.aOk ,dNh .eKqï ñf,a m%;sY;hla f,i = 40000 10000 × 100] = 25] (iv) ys i`oyka m%d.aOk ,dN m%;sY; fldgil ñ, weiqfrka o,nd .; yels h' fldgil .eKqï ñ, = re' 20 fldgil úl=Kqï ñ, = re' 25 ... m%d.aOk ,dNh m%;sY;hla f,i = 20 25 – 20 × 100] = 20 5 × 100] = 25] ksoiqk 4 fudfyduâ uy;d ;ud i;=j ;snQ remsh,a 96 000 l uqo,lska fldgila" jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 2 ne.ska f.jk A kï iud.fï fldgila remsh,a 18 ne.ska o b;sß fldgi jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 3.50 ne.ska f.jk B kï iud.fï fldgila remsh,a 21 ne.ska o ñ, § .;af;a h' j¾Ihla wjidkfha A kï iud.fï jd¾Isl ,dNdxY wdodhug jvd re 1000 la jeäfhka B iud.fuka Tyqg ,enqKs'
  • 8.
    8 (i) Aiud.fï wdfhdackh l< uqo, x f,i f.k" x we;=<;a iólrK f.dvk.kak' (ii) tla tla iud.fï wdfhdackh l< uqo,a fjk fjku fidhkak' (iii) iud.ï fofla Tyqg ;snQ fldgia m%udK fjk fjku fidhkak' (iv) tla tla iud.fuka ,enQ jd¾Isl ,dNdxY wdodhï fjk fjku fidhkak' (v) jd¾Isl wdodhu ,eîfuka miq fudfyduâ uy;d iud.ï foflau Tyq i;= ish¿u fldgia tjlg iud.ï foflau fldgil fj<`o fmd< ñ, jQ remsh,a 20 ne.ska úl=Kd oeóh' (a) iud.ï fofla fldgia úlsKSfuka ,enQ uq¿ uqo, fidhkak' (b) iud.ï foflau wdfhdackfhka j¾I wjidkfha ,efnk ,dNdxY wdodhfuka m%d.aOk ,dNdxY tl;=j fh¥ uqo,ska 25] la úh hq;= njg jQ fudfyduâ uy;df.a n,dfmdfrd;a;=j bgq fkdjQ nj fmkajkak' (i) A iud.fuka .;a fldgia .Kk = 18 x A iud.fuka .;a fldgia .Kk = re' 18 x × 2 = 9 x B iud.fuka .;a fldgia .Kk = re' 21 ( 96000 – x) × 3.50 = re' 21 ( 96000 – x) × 2 7 1 3 = re' 6 ( 96000 – x) ... = 1000 6 ( 96000 – x) – 9 x (ii) 6 ( 96000 – x) – 9 x = 1000 = 18 × 1000 6 18 ( 96000 – x) – 9 x 18 × 3 (96000 – x ) – 2x = 18 000 288000 – 3x – 2x = 18 000 288000 – 18000 = 5x
  • 9.
    9 270000 = 5x x = 54000 ... 96000 – x = 42000 ... A iud.fï wdfhdackh l< uqo, = re' 54000 B iud.fï wdfhdackh l< uqo, = re' 42000 (iii) A iud.fï ysñj ;snQ fldgia .Kk = 18 54000 = 3000 B iud.fï ysñj ;snQ fldgia .Kk = 21 42000 = 2000 (iv) A iud.fï wdfhdackfhka ,enQ wdodhu = re' 3000 × 2 = 6000 B iud.fï wdfhdackfhka ,enQ wdodhu = re' 2000 × 3.50 = 7000 (v) A iud.fï fldgia úslsKSfuka ,enQ uqo, = re' 3000 × 20 = 60000 B iud.fï fldgia úslsKSfuka ,enQ uqo, = re' 2000 × 20 = 40000 ... iud.ï foflau fldgia úlsKSfuka ,enQ = re' 60000 + 40000 uq¿ uqo, = re' 100000 iud.ï foflkau ,enQ jd¾Isl ,dNdxY = re' 6000 + 7000 wdodhu = re' 13000 ... j¾I wjidkfha ,dNdxY wdodhï yd fldgia = re' 10000 + 13000 úlsKSfuka ,enQ uqof,a tl;=j = re' 23000 iud.ï fofla fldgia wdfhdackhg fh¥ = re' 96000 uqo, ... uqo,a wdfhdackfhka ,enQ ,dNh fh¥ uqof,a = 96000 23000 × 100]
  • 10.
    10 m%;sY;hla f,i = 96 23000 =23.9]] ... fudfyduâ uy;df.a n,dfmdfrd;a;=j bgq ù ke;' oeka fldgia fj<`o fmdf<a wdfhdackh ms<sn`o fuf;la W.;a lreKq we;=<;a my; wNHdifha fhfokak' 10'2 wNHdih 1. j.=j iïmQ¾K lrkak' wdfhdackh lrk uqo, re' fldgil fj<`o fmd< ñ, re' fldgia .Kk fldgilg jd¾Islj re' 3 ne.ska wdodhu re' 50 000 20 000 75 000 .............. .............. 25 40 ....... 15 60 .................. .................. .................. 500 2000 ................... ................... 3000 ................... ................... 2. jd¾Isl ,dNdxYh fldgilg remsh,a 4 la f.jk iud.ul fj<`o fmd< ñ, remsh,a 30 la jQ fldgia ñ, § .ekSug ;ß`ÿ re 60 000 la fhoùh' (i) ñ, § .;a fldgia .Kk lSh o@ (ii) fldgia wdfhdackfhka ;ß`ÿ ,nk jd¾Isl ,dNdxY wdodhu fidhkak' (iii) jd¾Isl ,dNdxY wdodhu fh¥ uqo,ska ljr m%;sY;hla o@ 3. rfïIa tla;rd iud.ul fldgil fj<`o fmd< w.h remsh,a 40 la j ;sìh § fldgia 5000 la ñ, § .;af;A h' tu fldgil fj<`o fmd< ñ, remsh,a 50 la jQ wjia:dfõ § Tyq i;=j ;snQ iud.fï fldgia ish,a,u úl=Kk ,È' (i) fldgia úlsKSfï § rfïIa tla fldgilska ,nk m%d.aOk ,dNh lSh o@ (ii) fldgia ish,a,u úlsKSfuka ,nk m%d.aOkh ,dNh fidhkak' (iii) m%d.aOk ,dNh" fmdÿ uqof,a m%;sY;hla f,i olajkak' 4. jHdmdßlfhla fj<`o fmd< ñ, remsh,a 40 la jQ tla;rd iud.ul fldgia úIhfhys re' 40 000la wdfhdackh lf<ah' bka Tyq fh¥ uqo,ska 10] l
  • 11.
    11 m%udKhla ,dNdxY wdodhuf,i j¾Ihlg ,nd .;af;a h' tu wdodhu ,nd .ekSfuka miq fldgila remsh,a 50 ne.ska tu fldgia ish,a,u úl=Kd oeóh' (i) jHdmdßlhd iud.fuka ,enQ jd¾Isl wdodhu fidhkak' (ii) iud.u úiska fldgila i`oyd jd¾Islj f.jQ ,dNdxYh fidhkak' (iii) Tyq fldgia úlsKSfuka ,enQ uqo, fidhkak' (iv) Tyqg ,efnk m%d.aOk ,dNh fidhkak' (v) Tyqf.a m%d.aOk ,dNh" fh¥ uqof,a m%;sY;hla f,i olajkak' 5. fj<`o fmd< ñ, remsh,a 20 la jQ iud.ul fldgia ñ, § .;a flfkl= fldgia j, fj<`o fmd< ñ, jeä jQ wjia:djl fldgia ish,a,u úl=Kd oukq ,eîh' bka Tyq ,enQ m%d.aOk ,dNh fh¥ uqo,ska 80] la úh' (i) tla fldgilska Tyq ,enQ m%d.aOk ,dNh lSh o@ (ii) fldgila úl=Kd ,oafoa lSh ne.ska o@ 6. fldgil fj<`o fmd< ñ, re' 22.50 la jQ iud.ul" fldgia ñ, § .;a flfkl= wdodhï ,eîfuka miq tu fldgil fj<`o fmd< ñ, re' 30 la jQ wjia:djl úlsKSfuka ,efnk m%d.aOk ,dNh fh¥ uqof,a m%;sY;hla f,i olajkak' 7. jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 6 la f.jk iud.ul fj<`o fmd< ñ, remsh,a 40 la jQ fldgia 1000 la ysñ wdfhdaclfhla tu fldgia tla j¾.hl ,dNdxY wdodhï ,eîfuka miq tajdfha fj<`o fmd< ñ, jeä jQ wjia:djl úl=Kd oeóh' fldgia úlsKSfuka yd ,dNdxY wdodhfuka Tyq ,enQ uq¿ wdodhu remsh,a 71000 la úh' (i) fldgia wdfhdackfhka j¾Ihlg ,enQ ,dNdxY wdodhu lSh o@ (ii) Tyq fldgila úl=Kkakg we;af;a lSh ne.ska o@ (iii) Tyq ,enQ m%d.aOk ,dNh fidhkak' 8. jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 4 ne.ska yd fj<`o fmd< ñ, remsh,a 20 jQ fldgia iy jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 5 ne.ska yd fj<`o fmd< ñ, remsh,a 25 jQ fldgia o ñ, § .ekSug foaúka o iu uqo,a m%udK ne.ska fhoúh' tu wdfhdack foflkau Tyq ,enQ wdodhu fh¥ uqof,a m%;sY;hla f,i olajkak' 9. wdfhdaclfhla ;ud <`. ;snQ re' 70000 l uqo,ska fldgila jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 3 la f.jk fj<`o fmd< ñ, re' 30la jQ iud.ul fldgia o" b;sß fldgi jd¾Isl ,dNdxY remsh,a 4 la f.jk" fj<`o fmd< ñ, remsh,a 20 la jQ iud.ul fldgia o ñ, § .ekSug fhoù h' fuu wdfhdackfhka Tyq j¾Ihlg ,enQ wdodhu remsh,a 9500la jQfha kï" Tyq tla tla iud.fï wdfhdackh l< uqo,a fjk fjku fidhkak'
  • 12.
    12 10. jd¾Isl ,dNdxY fldgilgremsh,a 5 la f.jk iud.ul fldgia 4000la ysñj ;snQ wdfhdaclfhl=" tu fldgiaj, fj,`o fmd< ñ, remsh,a 45 jQ wjia:dfõ tajd úl=Kd oeóh' fldgia úlsKSfuka ,o uqo, iïmQ¾Kfhkau fj<`o fmd< ñ, remsh,a 25 la jQ fjk;a iud.ul fldgia ñ, § .;af;ah' tu wdfhdackh ksid Tyqf.a wdodhu uq,ska ,enQ wdodhug jvd remsh,a 8800 lska jeä úh' fojk iud.fï fldgila i`oyd f.jk jd¾Isl ,dNdxYh fidhkak' ñY% wNHdih 1. tla;rd iud.ul fldgila i`oyd jd¾Isl ,dNdxY remsh,a 5 la f.jhs' tu iud.fï fldgil fj<`o fmd< ñ, remsh,a 48 la j ;sìh § Wmq,a tu iud.fï fldgia úIhfhys uqo,a wdfhdackh lf<a h' j¾I lsysmhla wdodhu ,eîfuka miq Tyq" ;ud i;= fldgia 30] l m%d.aOk ,dNhla ,efnk fia fldgil fj<`ofmd< ñ, by< ke.s wjia:djl úlsKSug woyia lrhs' Tyqf.a wfmalaIdj id¾:l ùug fldgila úlsKsh hq;af;a lShg o@ 2. u,als ;ud i;=j ;snQ remsh,a 50 000l uqo,la ia:djr ;ekam;= i`oyd j¾Ihlg 12] la f.jk uQ,H wdh;khl j¾Ihl ld,hla i`oyd ;ekam;a l<d h' j¾Ih wjidkfha uQ,H wdh;kfhka tu uqo, ksoyia lr .;a weh" wjqreoaog ,enQ fmd,sh;a iu`. uq¿ uqo, u j¾Ihlg fldgilg remsh,a 4la f.jk fjf<`ofmd< ñ, remsh,a 28la o fldgi úIhfhys wdfhdackh l<d h' (i) uQ,H wdh;kfha ia:djr ;ekam;= i`oyd ,enQ fmd,sh fidhkak' (ii) fldgia ñ, § .ekSug wdfhdackh l< uqo, fidhkak' (iii) fldgia wdfhdackfhka ,enQ jd¾Isl ,dNdxY wdodhu fidhkak' (iv) fojk j¾Ih i`oyd jvd jdisodhl jkafka" fmd,sh;a iu`. uq¿ uqo,u kej; uQ,H wdh;kfha ;ekam;a lsÍu o@ fldgia úIhfhys wdfhdackh ms<s;-=rg fya;= olajkak' 3. jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 2 ne.ska jQ iudk fldgia 1 500la ysñ wdfhdaclfhla" tu fldgia j¾Ihl wdodhu ,eîfuka miq fjf<`ofmd< ñ, remsh,a 32 jQ wjia:dfõ úl=Kk ,§' fldgia úlsKSfuka ,o uqo," jd¾Isl ,dNdxY fldgilg remsh,a 2 ne.ska f.j iud.ul fjf<`ofmd< ñ, remsh,a 40la jQ fldgia úIhfhys fhoúh' m<uq iud.fï yd fojk iud.fï wdodhu w;r wkqmd;h 1 : 2 nj fmkajkak' 4. A kï iud.fï uqo,a wdfhdackh l< ;s<sK tys remsh,a 25 ne.ska ñ,§ .;a fldgia 2000l ysñlrefjla fõ' fldgia fjf<`ofmdf<a ñ, .Kka ms<sn`o j wjOdkfhka isák Tyq" tu iud.fï fldgiaj, fjf<`ofmd< ñ, remsh,a 32la
  • 13.
    13 nj ksÍlaIKh lf<ah' B<`. i;sh jk úg" tu fldgil fjf<`ofmd< ñ, remsh,a 30 f;la wvq úh' tu wjia:dfõ ;s<sK ;ud i;= fldgia úl=Kqfï kï" fmr i;shg jvd ljr m%;sY; mdvqjla ysñ fõ o@ 5. WfoaYa 12] iq¿ fmd<shg remsh,a 40 000la uQ,H wdh;khlska Khg .;sñ' Tyq tu uqo, iïmQ¾Kfhka u jd¾Isl j fldgilg ,dNdxY remsh,a 4.50la f.jk iud.ul fjf<`ofmd< ñ, remsh,a 20 jQ fldgia úIhfhka wdfhdack lf<a h' jir ;=klg miq Tyq i;= fldgia ish,a, tjlg tjeks fjf<`ofmd< ñ, jQ remsh,a 28 ne.ska úl=Kd oud uQ,H wdh;kfhka ,nd .;a Kh uqo, fmd,sh;a iu`. iïmQ¾Kfhka f.jd ksu lf<a h' fuu .KqfoKqj ksid" WfoaYag remsh,a 18 600l ,dNhla ,enqKq nj fmkajkak'