Mikroskop adalah alat optik yang digunakan untuk melihat objek kecil seperti sel, dengan dua jenis utama iaitu mikroskop cahaya dan mikroskop elektron. Sel-sel haiwan dan tumbuhan mempunyai struktur dan fungsi yang berbeza, termasuk ciri-ciri seperti dinding sel dan kloroplas pada sel tumbuhan. Organisma dapat dikategorikan sebagai unisel atau multisel, dengan manusia sebagai contoh organisma multisel yang kompleks dengan pelbagai jenis sel yang berfungsi bersama dalam sistem-sistem tubuh.

4. Mikroskop merupakan sebuah alat optik yang membantu kita melihat
objek seni seperti sel.Terdapat dua jenis mikroskop.Mikroskop yang
biasa digunakan di makmal sains dikenali sebagai MIKROSKOP
CAHAYA.Keduanya MIKROSKOP ELEKTRON.Alat ini perlu digunakan
dan dikendalikan dengan cara yang betul bagi mengelakkan sebarang
kerosakan.

8. 1. Letakkan mikroskop di atas meja dengan bahagian lengan
mikroskop menghala ke arah anda.
2. Putarkan kanta objek kuasa rendah sehingga anda mendengar
bunyi ‘klik’.Pastikan kanta objek itu berada betul-betul di atas
lubang pada pentas.
3. Laraskan diafragma dan cermin supaya jumlah cahaya yang
masuk adalah maksimum.
4. Letakkan slaid yang mengandungi spesimen di atas pentas
mikroskop dan kepitkan dengan klip mikroskop.

9. 5. Putarkan pelaras kasar supaya kanta objek kuasa rendah itu
diturunkan secara perlahan-lahan sehingga menghampiri slaid
kaca.
6. Sambil melihat melalui kanta mata,putarkan pelaras kasar
untuk menaikkan kanta objek supaya spesimen pada slaid kaca
dapat dilihat dengan lebih jelas.
7. Putarkan pelaras halus bagi mendapatkan imej yang lebih
tajam.
8. Apabila imej spesimen sudah dapat dilihat melalui kanta
mata,tukarkan kanta objek kuasa rendah daripada 4x ke 10x dan
seterusnya ke 40x untuk memperbesarkan saiz imej.

10. 2.2 SEL PIPI MANUSIA

12. Struktur umum sel haiwan ialah seperti yang berikut:

13. 2.3 Sel epidermis bawang.

14. Struktur umum sel tumbuhan ialah seperti yang berikut:

15. Sel Haiwan Sel Tumbuhan
Mempunyai sitoplasma Mempunyai sitoplasma
Mempunyai membran sel Mempunyai membran sel
Mempunyai nukleus Mempunyai nukleus
Bentuk tidak tetap Bentuk tetap
Tiada dinding sel Mempunyai dinding sel
Tiada kloroplas Mempunyai kloroplas
Tiada vakuol Mempunyai vakuol

16. Fungsi struktur sel di dalam sel haiwan.

17. Nukleus
• Mempunyai struktur yang berbentuk sfera atau bujur.
• Mengawal keseluruhan aktiviti sel dan membawa maklumat perwarisan.
Membran Sel
• Menyelaputi protoplasma yang terdiri daripada nukleus dan sitoplasma.
• Merupakan lapisan separa telap di sekeliling sel yang hanya membenarkan
molekul-molekul tertentu sahaja melaluinya.
• Mengawal pergerakan bahan ke dalam dan ke luar sel.
Sitoplasma
• Mempunyai bahan menyerupai jeli di dalam sel.
• Terdapat struktur halus sel yang lain seperti
protein,lemak,karbohidrat,dan garam mineral di dalamnya.
• Bertindak sebagai medium (tempat) bagi tindak balas kimia berlaku.

18. Fungsi struktur sel di dalam sel tumbuhan.

19. Nukleus Membran sel Sitoplasma
Mempunyai struktur yang
berbentuk sfera atau bujur.
Menyelaputi protoplasma
yang terdiri daripada nukleus
dan sitoplasma.
Mempunyai bahan menyerupai
jeli di dalam sel.
Mengawal keseluruhan
aktiviti sel dan membawa
maklumat perwarisan.
Merupakan lapisan separa
telap di sekeliling sel yang
hanya membenarkan
molekul-molekul tertentu
sahaja melaluinya.
Terdapat struktur halus sel yang
lain seperti
protein,lemak,karbohidrat,dan
garam mineral di dalamnya.
Mengawal pergerakan bahan
ke dalam dan ke luar sel.
Bertindak sebagai medium
(tempat) bagi tindak balas
kimia berlaku.

20. Dinding sel Kloroplas Vakuol
Lapisan luar sel yang meliputi
membran sel.
Merupakan bintil halus yang
berbentuk cakera dan
mengandungi klorofil.
Merupakan kantung yang
deselaputi membran.
Terdiri daripada selulosa yang
menjadikan dinding sel kuat
dan tegar.
Menyerap tenaga cahaya
semasa proses fotosentesis.
Berisi sap sel yang
mengandungi larutan
gula,garam mineral,dan bahan
buangan.
Memberi
sokongan,perlindungan,dan
bentuk yang tetap kepada sel.
Memberi sokongan kepada sel
apabila dipenuhi air.

21. Organisma Unisel dan Multisel.

22. Organisma Unisel.
Organisma yang terdiri daripada satu sel sahaja
disebut organisma unisel (‘UNI’ bermaksud
satu).Organisma unisel dianggap sebagai
organisma lengkap kerana boleh menjalankan
semua proses kehidupan seperti pertumbuhan
dan pembiakan walaupun hanya terdiri daripada
sel tunggal.

23. Organisma Multisel.
Organisma yang mempunyai lebih daripada satu
sel disebut organisma multisel (‘multi’
bermaksud banyak).

24. Organisma unisel
Organisma
Multisel
Paramesium Mukor
Mikroorganisma

26. Jenis sel Lakaran sel Ciri-ciri sel Fungsi sel
Sel pipi Pipih dan berbentuk
seperti jubin.
Melindungi
permukaan dalam
pipi.
Sel otot Sel otot pada dinding
usus berbentuk
gelendong.Sel otot
pada jantung
bercabang-cabang
dan bersambung-
sambung.
Berupaya mengecut
dan menegang untuk
menghasilkan
pergerakan.
Sel saraf Neuron.Mempunyai
cabang-cabang halus
seperti benang
(gentian saraf).
Sel saraf membawa
maklumat (impuls
saraf) ke seluruh
badan.

27. Jenis sel Lakaran sel Ciri-ciri sel Fungsi sel
Sel darah merah Berbentuk cakera
dwicekung dan tidak
bernukleus.
Mengandungi pigmen
merah yang dikenali
sebagai hemoglobin
yang mengangkut
oksigen ke seluruh
badan.
Sel darah putih Mempunyai bentuk
tidak tetap dan
nukleusnya berbentuk
lobus.
Melindungi badan
daripada serangan
penyakit dengan
menghapuskan
bakteria dan virus
dalam badan.
Sel pembiakan Ovum (
Perempuan).Sperma
(lelaki).
Sel-sel pembiakan
yang terlibat dalam
proses pembiakan
manusia.

29. Sekumpulan sel membentuk tisu.
Sekumpulan sel yang mempunyai struktur
yang sama dan melaksanakan fungsi yang
sama membentuk tisu.Misalnya,sel-sel
otot membentuk tisu otot dan sel-sel
saraf membentuk tisu saraf.Tisu otot
berupaya mengecut dan menegang untuk
menghasilkan pergerakan.Tisu saraf
membawa maklumat (impuls saraf) ke
seluruh badan.

31. Sekumpulan tisu membentuk organ.
Beberapa jenis tisu yang berbeza bergabung
membentuk organ.Misalnya,jantung terbentuk
daripada gabungan tisu penghubung,tisu otot,dan
tisu saraf.Contoh-contoh organ manusia ialah
otak,peparu,hati,dan kulit.

33. Sekumpulan organ membentuk sistem.
Sekumpulan organ bekerjasama untuk
membentuk sistem.Misalnya,organ-organ yang
terdiri daripada mulut,esofagus,perut,usus
kecil,dan usus besar membentuk sistem
pencernaan.Sistem ini menguraikan makanan
yang kompleks kepada sebatian-sebatian
ringkas supaya mudah diserap ke dalam darah
dan seterusnya digunakan oleh sel di dalam
badan.

35. Sekumpulan sistem membentuk organisma.
Pelbagai sistem berfungsi secara bersepadu
untuk membentuk manusia, iaitu salah satu
organisma multisel.

37. Sel Tisu Organ Sistem Organisma

38. Sel
Tisu
Organ
Sistem
Organisma

39. 2.4 Manusia ialah Organisma yang Kompleks.
Tidak seperti organisma unisel yang merupakan organisma
ringkas,manusia dianggap sebagai organisma kompleks.Hal ini kerana
manusia boleh melakukan pelbagai aktiviti yang tidak boleh dilakukan
oleh organisma lain.Tambahan pula,manusia lebih bijak daripada
organisma lain kerana manusia mampu berfikir.Kebolehan ini
menjadikan manusia lebih istimewa berbanding dengan organisma lain.

40. Manusia ialah organisma multisel yang kompleks kerana mempunyai
kira-kira 200 jenis sel yang diorganisasikan kepada tisu,organ,dan
sistem.Pengkhususan sel dan organisasi sel ini membolehkan fungsi-
fungsi tubuh dijalankan secara berasingan.Hal ini membolehkan badan
secara keseluruhannya berfungsi dengan lebih cekap dan efisien.
Fungsi sistem di dalam badan manusia saling berkaitan.
Misalnya,oksigen dari atmosfera disedut masuk ke peparu
melalui sistem respirasi.Kemudian,oksigen dari peparu diangkut ke tisu
badan melalui sistem peredaran darah.