Ang dokumento ay nagpapaliwanag ng relasyon ng sanhi at bunga sa mga pangyayari. Nagbibigay ito ng mga halimbawa ng sanhi at bunga, pati na rin ng mga pagsasanay sa pagtukoy ng mga ito sa iba’t ibang pangungusap. Ang mga hudyat na ginagamit upang ipakita ang sanhi at bunga ay binanggit upang makatulong sa pag-unawa ng mga konseptong ito.

1. SANHI AT BUNGA

2. -tumutukoy sa pinagmulan o dahilan ng
isang pangyayari. Ito ay nagsasabi ng
mga kadahilanan ng mga pangyayari.
SANHI

3. BUNGA
ang resulta o kinalabasan
o dulot ng isang gawa o
pangyayari. Ito ang epekto
ng kadahilanan ng
pangyayari.

4. Ang dalawang ito ay laging
iniuugnay ng sumusunod na hudyat:
•dahil
•kung kaya
•kasi
•sapagkat
•kung
•kapag

5. •Kapag nauuna ang sanhi*
• Magdamag na umiiyak ang sanggol sa loob ng bahay
(sanhi) kaya hindi nakatulog na maayos si Aling
Ester (bunga).
• Hindi iningatan ni Totoy ang kanyang cellphone
(sanhi) kaya nasira ito agad (bunga).
• Dahil nag aral siyang mabuti (sanhi) kaya mataas
ang nakuha niya sa pagsusulit (bunga).
• Dahil sa pagtatapon ng basura kung saan-saan
(sanhi) kaya naman nalalason na ang ating
kapaligiran (bunga).
• Labis na pagputol ng mga puno (sanhi) kaya wala ng
sumisipsip sa mga tubig ulan kaya nagkakaroon ng
labis na pagbaha (bunga).

6. •Kapag nauuna ang bunga
• Nalalason ang mga isda sa dagat, at nagkakaroon ng
mga baha (bunga) dahil sa walang displinang
pagtatapon ng basura kung saan saan (sanhi).
• Nagkamit siya ng ibat-ibang karangalan sa kanyang
paaralan (bunga) dahil nag aaral siyang mabuti
(sanhi).
• Lumubog sa baha ang bayan ng Navotas (bunga) dahil
sa kakulangan ng pagpaplano ng mga nasa
katungkulan (sanhi).
• Di makakain sa labis na kalungkutan at pagdaram
ang isang lalaki (bunga) dahil iniwan siya ng
kanyang asawa (sanhi).

7. 1.Hindi naplantsa ni Janet ang kanyang uniporme dahil nawalan
sila ng kuryente.
2.Tulog ang sanggol kaya walang maingay.
3.Pagka’t malakas ang sikat ng araw, agad natuyo ang mga damit
sa sampayan.
Pagtukoy ng Sanhi o Bunga
Panuto: Isulat sa patlang ang titik S kung ang may salungguhit ay
tumutukoy ng sanhi. Isulat ang titik B kung ito ay tumutukoy ng
bunga.

8. 4. Dahil nakalimutan ni Roselle ang kanyang I.D.,
bumalik siya sa bahay.
5. Sapagka’t nagmamadali siyang lumabas ng bahay,
hindi nakapagsuklay si Carla.

9. 6. Pumutok ang gulong ng bisikleta ni Justin kaya napatigil
siya sa daan.
7. Naunawaan ni Gabby ang aralin kung kaya’t tama lahat
ang sagot niya sa pagsasanay.
8. Hindi pumasok sa opisina si Manuel pagka’t mataas ang
kanyang lagnat.

10. 9. Dahil basa ang sahig, nadulas at nasaktan ang isang mag-aaral.
10. Nakalabas ang tuta kasi naiwan na nakabukas ang gate.

11. 1.Hindi naplantsa ni Janet ang kanyang uniporme dahil nawalan
sila ng kuryente.
2.Tulog ang sanggol kaya walang maingay.
3.Pagka’t malakas ang sikat ng araw, agad natuyo ang mga damit
sa sampayan.
Pagtukoy ng Sanhi o Bunga
Panuto: Isulat sa patlang ang titik S kung ang may salungguhit ay
tumutukoy ng sanhi. Isulat ang titik B kung ito ay tumutukoy ng
bunga.
s
B
s

12. 4. Dahil nakalimutan ni Roselle ang kanyang I.D.,
bumalik siya sa bahay.
5. Sapagka’t nagmamadali siyang lumabas ng bahay,
hindi nakapagsuklay si Carla.
s
B

13. 6. Pumutok ang gulong ng bisikleta ni Justin kaya napatigil
siya sa daan.
7. Naunawaan ni Gabby ang aralin kung kaya’t tama lahat
ang sagot niya sa pagsasanay.
8. Hindi pumasok sa opisina si Manuel pagka’t mataas ang
kanyang lagnat.
B
s
B

14. 9. Dahil basa ang sahig, nadulas at nasaktan ang isang
mag-aaral.
10. Nakalabas ang tuta kasi naiwan na nakabukas ang
gate.
B
s

15. Pagtukoy ng Sanhi o Bunga
A.Salungguhitan ang sanhi sa bawat pangungusap.
1. Dahil nalasing si David sa alak, hindi na siya pinayagan
magmaneho pauwi.
2. Tahimik at madilim na ang bahay dahil tulog na ang lahat.
3. Tinaas ni Tricia ang kanyang kamay kasi alam niya ang tamang
sagot sa tanong ng guro.
4. Masikip na ang lumang sapatos ni Mabel kaya bumili ng bagong
sapatos si Tatay.
5. Sapagka’t hindi marunong lumangoy si Terry, ginamit niya ang
salbabida.
6. Dahil sa labis na paninigarilyo, nagkaroon ng sakit sa baga ang tito
ni Atoy.

16. B. Salungguhitan ang bunga sa bawat pangungusap.
1.Pumunta sila sa hapag kainan kasi nakahain na ang pagkain.
2. Uhaw na uhaw si Gilbert kung kaya’t uminom siya ng maraming
tubig.
3. Pinakain ko ang alagang aso mo dahil kanina pa ito tumatahol.
4. Itinakbo sa ospital ang babae sapagka’t nahimatay siya sa pagod.
5. Nawalan ng preno ang dyip kaya bumangga ito sa poste.
6. Dahil sinundan niya ang mga babala sa kalsada, nakaiwas siya sa
sakuna.

17. Pagtukoy ng Sanhi o Bunga
A.Salungguhitan ang sanhi sa bawat pangungusap.
1. Dahil nalasing si David sa alak, hindi na siya pinayagan
magmaneho pauwi.
2. Tahimik at madilim na ang bahay dahil tulog na ang lahat.
3. Tinaas ni Tricia ang kanyang kamay kasi alam niya ang tamang
sagot sa tanong ng guro.
4. Masikip na ang lumang sapatos ni Mabel kaya bumili ng bagong
sapatos si Tatay.
5. Sapagka’t hindi marunong lumangoy si Terry, ginamit niya ang
salbabida.
6. Dahil sa labis na paninigarilyo, nagkaroon ng sakit sa baga ang tito
ni Atoy.

18. B. Salungguhitan ang bunga sa bawat pangungusap.
1.Pumunta sila sa hapag kainan kasi nakahain na ang pagkain.
2. Uhaw na uhaw si Gilbert kung kaya’t uminom siya ng maraming
tubig.
3. Pinakain ko ang alagang aso mo dahil kanina pa ito tumatahol.
4. Itinakbo sa ospital ang babae sapagka’t nahimatay siya sa pagod.
5. Nawalan ng preno ang dyip kaya bumangga ito sa poste.
6. Dahil sinundan niya ang mga babala sa kalsada, nakaiwas siya sa
sakuna.