1. Den Haag, 19-12-2013
Samenvatting conferentie Grondstoffen 2014: ‘Voorzieningszekerheid voor de Nederlandse
Economie’ van 13 December 2013, 13.00 – 17.00 uur.
Hierbij een beknopte weergave van de resultaten van de conferentie. Daarbij is gebruik gemaakt van
de analyses van de deelnemers, de synthese van Freek van Eijk en de observaties van de
dagvoorzitter Roel Smit. Het overzicht is zeker niet compleet en mogelijk een interpretatie van wat is
gezegd. Hopelijk biedt het wel een compilatie van dat gene dat is gezegd en geconcludeerd en is het
daarmee voor u een nuttige samenvatting waaruit u voor uw belang conclusies kunt trekken.
Observaties:
1. Het is een lastig onderwerp. Er is geen algemeen tekort aan grondstoffen en wellicht ook niet in
de toekomst, maar aan bepaalde grondstoffen gaan wel (aanzienlijke) tekorten ontstaan. Nuance
blijft geboden.
2. De meeste bedrijven lijken nog niets te merken van het probleem, ze zijn zich er in elk geval niet
actief bewust van de lange termijn consequenties. En ja, prijsschommelingen zijn vervelend en
schadelijk, maar de achterliggende problemen worden niet doorgrond.
3. Wat veel bedrijven zich niet realiseren is dat de grondstoffenprijzen (voor sommige
grondstoffen) structureel omhoog gaan, waardoor de kans bestaat dat Nederland zich voor bepaalde
industrieën, die elders wel goedkoop aan hun materialen kunnen komen, uit de markt prijst.
4. Voor wie gelooft in een Nederlandse economie waarin de maakindustrie een significante rol
speelt, is er dus wel degelijk iets aan de hand: de grondstoffen worden schaarser en Nederland
betreedt de race om grondstoffen met te beperkte middelen (het uitgangspunt dat de markt het ‘op
termijn’ wel oplost, maar de consequenties voor nu dan?) tegemoet.
5. Markten echter reageren vooral op directe prijsprikkels en die zijn er soms nog nauwelijks of
worden verkeerd geïnterpreteerd; naar analogie ‘je lost de files ook niet op als het verkeer volledig
vast staat en je bouwt ook geen dijken als het land al een meter onder water staat.’ Het gaat hier om
lange termijn visies en om daarbij horende randvoorwaarden voor ondernemerschap.
6. Hierbij spelen branche- en belangenorganisaties en de overheid een belangrijke rol. Zij moeten
verder kijken dan het belang van vandaag. Is er morgen ook nog toekomst voor een maakindustrie in
Nederland? En wat is daarvoor nodig? Waar ontstaan de tekorten en waar zitten de mogelijkheden
om die op te vangen? Betere diplomatie? Alternatieve hulpbronnen? Meer duurzaamheid en sluiten
van de kringlopen?
7. De maakindustrie vormt een belangrijke motor voor onze economie en de marktwerking is niet
in staat grondstoffenzekerheid te garanderen.

2. 8. Is Nederland niet te braaf met zijn pleidooi voor het beter functioneren van internationale
markten? Realisme speelt hier: ‘grondstofnationalisme’ zien we overal in de wereld opkomen.
De SWOT voor de deelnemers toonden de volgende inzichten:
Daarbij is onderkent dat we naar een andere economie moeten:
Transition towards a Circular Economy
Circularity
Gaining Speed and Critical Mass is Essential
Time
Figuur 1 Transitie naar Circulaire Economie, bron: Dutch Research Institute for Transitions DRIFT.

3. Daarbij is behoefte aan Ondersteunende regelgeving
The Circular Economy will need
Regulatory Support to gain speed
•
•
•
•
•
• 10% Biofuels
• Sustainable Procurement
• Energy Efficiency
Energy Efficiency
ETS
REACH
Producer Responsibility
Eco-design & Eco-Labelling
Climate & Energy Package
• 20% CO2 Reduction
• 20% Renewable Energy
• Energy Efficiency
• ETS
Waste Framework
Directive
• Recycling 
• Landfilling 
• Emission Control 
• Source Separation
• Landfill Directive
• 20% Renewable
Energy Target
• R1 Status for
Energy-from-Waste
Waste Framework Directive
• Recycling 
• End-of-Waste
Waarbij het duidelijk is dat er verantwoordelijkheden liggen op verschillende niveaus en bij alle
partijen, zowel bedrijven, nationale overheden en internationale organisaties als kennisinstituten:
REGIE/GEOPOLITIEKE DIMENSIE/URGENTIE
UITDAGING LIGT OP MEERDERE BORDEN
Urgency/milestones
Company City/Region
Resource Efficiency
Circular Economy
Transparantie
Sustainable City
Valuechain approach
Country
EU
World
Resource Efficiency
Data/Intelligence
Knowledge Institutes
Trade agreements
Shift in Taxation to Resources and Consumption
Mining Initiatives
Global Carbon Price
WIE NEEMT DE REGIE EN WANNEER?

4. De SWOT geeft daartoe alle aanleiding en er is geen sprake meer van dat de signalen onduidelijk zijn:
SAMENVATTENDE SWOT
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Sterkte
Randvoorwaarden NL voor CE
Netwerk
Kennis(overdracht)
Agro-Food / Chemie / … / …
Kansen
Bio (based) Economy
Resource Efficiency
Circulaire Economie
Co-creatie en ketenbenadering
Helpdesk grondstoffen’
Internationale samenwerking
Duurzaamheidsagenda (Energieakkoord,
klimaatproblematiek, etc.)
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Zwakte
Onvolledig beeld risico’s
Ontbreken lange termijnstrategie
Geen ‘awareness’
Energie/grondstof intensiviteit vs
afhankelijkheid
Bedreigingen
Prijs / volatiliteit
Business as usual
Geen regie
Geen focus
Wetgevingsbelemmeringen
13-12-13 Grondstoffen 2014: Voorzieningszekerheid voor de Nederlandse economie
Conclusies die aan de situatie van het vraagstuk kunnen worden verbonden:
1. Nederland is goed gepositioneerd voor succesvolle inzet op een circulaire economie. Onze
economie en cultuur heeft aantal goede voorwaardelijke eigenschappen:
– Polderen, eerste keteninitiatieven, …grondstofrotondes..;
– Duurzame bedrijven als rolmodellen en wegbereiders;
– Hoge dichtheid aan relevante kennisinstituten;
– Food & Agro / Chemie / “biobased economy” / logistiek / recycling / … zijn daarbij
sterke sectoren.
2. Zorg wel voor de juiste ‘sense of urgency’ en ontwikkel lange termijnvisie op het dossier
gekoppeld aan de vraag waar Nederland op lange termijn haar geld mee wil verdienen. De
huidige plannen voor 2014 zijn te weinig concreet.
3. Er is kennis nodig ten behoeve van risicomanagement en het creëren van kansen
– Versterk uw ketenkennis en die van uw (handels)partners! Maak een routekaart voor
transities.
4. Bereiken van kritische massa vraagt om visie en actie van de overheid
– Stimuleer bedrijven als katalysator van verandering;
– Versterk ketensturing, niet alleen end-of-pipe, via co-creatie, kennisdeling,
multidisciplinaire aanpak;
– Financiering van goede ideeën helpt stappen maken;
– Vraagt om support en regie op meerdere niveaus
• Regio
• Landelijke overheid EZ/I&M/BuZa
• EU
• Wereld
– Rol van de consument zal groter worden in de Circulaire Economie, gebruik die
kracht.