Downloaded 18 times
Prezentacja Syzyfowe prace
- 2. Wprowadzeni e• “Syzyfowe prace"Stefan Żeromski pisał za granicą w Szwajcarii. Ukończył powieść w 1896 roku. • Po raz pierwszy utwór drukowany był w czasopiśmie "Tygodnik powszechny", od 7 lipca do 24 października 1897 roku w Krakowie, a więc po za zaborem rosyjskim. • W Galicji powieść ukazała się w 1898 roku pod pseudonimem Maurycy Zych.
- 3.
- 4. Tło historyczne Losy bohaterówśledzimy na tle przemian i represji wprowadzonych przez zaborcę po upadku powstania styczniowego: • wzmożono cenzurę • z ulic, nazw stacji kolejowych, urzędów zniknęły polskie nazwy. • Od 1871 roku w szkołach wprowadzono obowiązkową naukę czytania i pisania po rosyjsku. • rosyjski był językiem wykładowym • Po 1879 roku, gdy kuratorem Okręgu Szkolnego został Apuchtin nastąpił okres planowej walki z wszelkimi przejawami polskości, katolicyzmem, a także mniejszością żydowską. • W „Syzyfowych pracach” moment ten sygnalizuje zmiana władz szkolnych i kadry nauczycielskiej w gimnazjum w Klerykowie.
- 5.
- 6.
- 7.
- 8. Czas i miejsce akcji •Akcja powieści obejmuje lata 1872-1881. Powieść rozpoczyna się z datą oddania Marcina Borowicza na rok nauki przygotowawczej do szkółki w Owczarach. Potem Marcin uczy się rok w klasie wstępnej gimnazjum, aż wreszcie, po ośmiu klasach, bohater kończy szkołę egzaminem maturalnym. W ostatnim rozdziale powieści Marcin ma zatem 17 lat. • Czas fabularny natomiast (czyli czas obejmujący wszystkie retrospekcje i dygresje nie mające wpływu na rozwój akcji) sięga powstania styczniowego z 1863 roku. Wspomina o tym wydarzeniu Szymon Noga. Miejsce akcji • Akcja powieści rozgrywa się głównie w Owczarach i Klerykowie. Występują opisy Gawronek, rodzinnej wsi Marcina Borowicza, in.miejscowości polskich, z którymi związane są losy Andrzeja Radka, m.in. Pajęczyn Dolny, Pyrzogłowy.
- 9. Gatunek utworu • „Syzyfoweprace” są powieścią społeczno – obyczajową, a dokładniej środowiskową (charakteryzuje się ona osadzeniem fabuły w konkretnym środowisku regionalnym lub zawodowym). Powieść ta ukazuje panoramę społeczeństwa końca XIX wieku – zarówno obraz ówczesnych miast (Kleryków, Warszawa), jak również wsi (m.in. Gawronki, Owczary). • Każdy z osiemnastu rozdziałów książki można odczytywać jako zamkniętą całość, która przypomina samodzielny utwór literacki. Budowa „Syzyfowych prac” jest zatem luźna, fragmentaryczna, a zarazem jasna, klarowna, porządkująca materiał fabularny w naturalnej sekwencji chronologicznej. • Utwór jest pisany językiem rzeczowym. Narrację nasyca żargon uczniowski, słownictwo i frazeologia obca (rusycyzmy, wyrazy wzięte z łaciny) oraz gwara. Wszystko to służy do jak najbardziej realistycznego odtwarzania rzeczywistości.
- 10. Bohaterowie W powieści występujebohater zbiorowy: młodzież polska Postaci główne • Marcin Borowicz Postaci drugoplanowe • Andrzej Radek • Bernard Zygier • Anna Stogowska (Biruta) • Tomasz Walecki (Figa) • Ferdynand Wiechowski • Antoni Paluszkiewicz Postaci epizodyczne • Państwo Borowiczowie • Szymon Noga • Stara Przepiórzyca • inspektor Zabielskij • prof. Sztetter • prof. Rudolf Leim • pan Majewski • prof. Kostriulew • prof. Ozerskij • dyr. Kriestoobiadnikow • dyr.Jaczmieniew
- 11. Marcin Borowicz • Główny bohaterpowieści, syn zubożałego szlachcica, mającego folwark w Gawronkach, Jedynak, oczko w głowie matki. Poznajemy go, gdy ma osiem lat; zostaje najpierw uczniem szkółki w Owczarach, potem gimnazjalistą. • Jest to postać dynamiczna, obserwujemy proces jego dojrzewanaia, kształtowania się umysłu i osobowiości, który trwa 10 lat. • Jako ośmiolatek jest wesołym, żywym, ciekawym świata dzieckiem, przywiązanym do matki, której śmierć głęboko przeżywa. • Wyróżnia się staroświeckim ubraniem, wyszydzany przez innych gimnazjalistów. Marcin ulega wpływom – często koleguje się z łobuzami. Marcin jest wrażliwy na przyrodę i tęskni za domowym ciepłem. Uczy się na pamięć, bo nie rozumie rosyjskiego, nie chce natomiast zawieść ukochanej matki. • Początkowo Marcin ulega rusyfikacji, bezkrytycznie poddaje się nauczycielom. Jego mistrzem staje się inspektor Zabielski, przewodnik koła rusofilskiego w klasie. • Z czasem jednak chłopak dorasta do samodzielnego myślenia. Momentem przełomowym jest lekcja polskiego, na której Zygier recytuje Redutę Ordona. Odzyskuje poczucie własnej narodowości, tworzy własny system wartości moralnych. • Kończąc szkołę jest już przewodnikiem koła patriotów. Zakochuje się w Annie Stogowskiej. Jednak to czyste uczucie zostaje brutalnie przerwane przez zsyłkę Anny w głąb Rosji. Marcin dostaje się na studia do Warszawy. • Nie jest postacią kryształową, ale umie uznac swe błędy, wyrasta na dojrzałego moralnie i politycznie patriotę o ukształtowanym swiatopoglądzie
- 12. Andrzej Radek • Syn chłopaz Pajęczyna Dolnego; bliski kolega Marcina Borowicza, samodzielny, wychował się sam, gdyż rodzice nie interesowali się nim. Mały Jędrek zajmował się prostymi pracami wiejskimi – pasł zwierzęta, ganiał po polach, przedrzeźniał nauczyciela szlacheckich dzieci, Paluszkiewicza, który wbrew woli rodziców posłał Jędrka do szkoły w Pyrzogłowach. Tam, po śmierci protektora, Radek dotrzymał danego słowa, dorabiał korepetycjami i wyruszył w samotną drogę pieszo do gimnazjum w Klerykowie. • Radek okazał się bardzo ambitnym, ciekawym świata i pojętnym uczniem, który rozumie wartość wiedzy, wrażliwy, taktowny, zaradny, szczery, otwarty, uczciwy, imponuje pracowitością i uporem. Ma silny charakter i głębokie poczucie przynależności narodowej. • Andrzej uczył się bardzo dobrze, ale wciąż walczył z chłopskim pochodzeniem, dyskryminacją w szkole, biedą, żalem do zacofanych rodziców. Zdecydowanie opierał się rusyfikacji. Był pewny siebie, miał jasno wytyczony cel, do którego zmierzał z chłopskim uporem, był koleżeński i uwielbiał się uczyć.
- 13.
- 14. Anna Stogowska • Uczennicagimnazjum żeńskiego w Klerykowie. Ma przezwisko „Biruta”. Marcin Borowicz zakochuje się w niej bez pamięci. • Dziewczyna pochodzi z rodziny o tragicznej historii. Ojciec lekarz pije i gra w karty. Kiedyś uwiódł piękną Rosjankę i został zmuszony do ożenku. Kobieta kochała męża do tego stopnia, że wyrzekła się swego rosyjskiego pochodzenia. Przyznawała, że Polacy są narodem uciskanym, wyzyskiwanym, mordowanym przez jej rodaków. • Anna poprzysięgła sobie, że nie wyjdzie za mąż. Dziewczyna jest piękna, sumienna, opiekuńcza dla rodzeństwa. Bardzo dobrze się uczy i zajmuje domem jak matka. • Za przeszłość rodzinną Anna wraz z ojcem i rodzeństwem zostają zesłani w głąb Rosji. Fakt ten załamuje Marcina, gdyż przez znienawidzonych Rosjan stracił przyszłość z ukochaną.
- 15. Prof. Sztetter • Tozastraszony przez władze placówki w Klerykowie profesor. • niegdyś miał wyższe ideały i aspiracje. Pisywał do gazet i przez wiele lat tłumaczył poezje ulubionego poety Shelleya, które chciał wydać pewnego dnia anonimowo. • Praca w gimnazjum jest dla niego koniecznym obowiązkiem, dzięki któremu może utrzymać liczną rodzinę i jedynie troska o dzieci sprawia, że nadal utrzymuje się na stanowisku. • W czasie swoich wykładów nie mówi po polsku i niechętnie poprawia błędy. Uczniowie nie okazują mu szacunku, a władze szkolne traktują go pobłażliwie. • Dzięki Bernardowi Zygierowi Sztetter przeżywa wspaniałe chwile i ma swoją wymarzoną lekcję języka polskiego. Wsłuchując się w słowa „Reduty Ordona” nie potrafi powstrzymać łez.
- 16. Antoni Paluszkiewicz • Nauczycieldwóch młodych paniczów w Pajęczynie Dolnym. Nosił przezwisko „Kawka” od ciągłego pokasływania - przez wiele lat chorował na suchoty. • Wyszydzany przez uczniów i całą wieś, nie zwracał na to najmniejszej uwagi. „Kawka” niegdyś był studentem, z czego był dumny. Często wygłaszał rewolucyjne poglądy wśród okolicznej szlachty i księży, którzy w ogóle go nie rozumieli. Wierzył w postęp i kult wiedzy. • Szczególną sympatią i zainteresowaniem obdarzył małego Jędrka Radka. W ciągu kilku miesięcy nauczył chłopca czytać i pisać, a później postanowił umieścić go w progimnazjum. Był osobą, której Andrzej Radek zawdzięczał swoją przyszłość. • Dzięki pomocy mężczyzny biedny syn dworskiego fornala miał szansę uczyć się i zmienić życie. To właśnie „Kawka” zakrzewił w Jędrku pragnienie wiedzy, a jego rady wyznaczyły dalszą drogę chłopca, który po śmierci swego mistrza dotrzymał danego mu na łożu śmierci słowa, że nie zaniedba nauki.
- 17. Ferdynand Wiechowski • Nauczycielszkoły początkowej w Owczarach. Gdy go poznajemy pedagog ubrany jest w grube, rude palto i buty, a jego szyję owija wełniany szalik w prążki. Jego żółtawe wąsy są podkręcone do góry. • Wpajał podopiecznym obcy alfabet, gramatykę, tradycje, a nawet zwyczaje religijne Rosjan, dyskryminując wszystko, co do tej pory znali z doświadczenia (katolicyzm także). Przekonywał dzieci, że muszą nie tylko mówić, pisać i czytać po rosyjsku, ale także się modlić w tym języku. Żądza odpolszczenia uczniów, w której dopuszczał stosowanie „pięciopalczastej dyscypliny” czy stawianie wolniej przyswajających wiedzę w kącie, przyczyniła się do jego awansu. • Dyrektor Jaczmieniew, wizytujący placówkę, podwyższył mu pensję po tym, jak usłyszał skargi wiejskich kobiet na nauczyciela, który nie uczy dzieci po polsku.
- 18. Wyjaśnienie tytułua) rusyfikacja •Tytuł utworu jest aluzją do mitologicznej historii króla Syzyfa. Przyjęła się dość powszechnie obiegowa opinia, że tytuł powieści ma oznaczać daremność rusyfikacyjnych usiłowań caratu. b) Zmagania młodzieży z rusyfikacją • Pisarz wyeksponował zatem w tytułowej metaforze nie tyle motyw daremności, ile znak odwagi, siły i uporu młodego pokolenia. Zmagania młodzieży przypominają wielkość, tragizm i upór pracy Syzyfa. Jest to ogromny trud, trud ponad siły i zdawałoby się, że daremny. Za to jednak tym bardziej godny podziwu.
- 19. c) walka Andrzejaradka z losem • Pierwotny tytuł powieści brzmiał „Andrzej Radek, czyli Syzyfowe prace”. W kontekście przedstawionej w utworze historii życia Jędrzeja Radka można wysnuć jeszcze jedno znaczenie tytułu powieści. Radek, na wzór Syzyfa toczy upartą walkę z losem. Cierpliwie i wytrwale dąży do celu. Syzyfową pracą dla Radka jest pozbywanie się własnego pochodzenia.
- 20.
- 21.
- 22.