Prezentacja dr. Pawła Kubickiego (Instytut Europeistyki UJ) na konferencji "Partycypacja obywatelska - decyzje bliższe ludziom", 22.10.2013 Białystok, organizator Fundacja "SocLab" w ramach projektu "Laboratorium Obywatelskie".

1. Ruchy miejskie w Polsce. Próba
analizy.
Białystok
22 Październik 2013

2. Kontekst globalny: Odrodzenie
miejskie
• Słabnąca rola paostwa narodowego . Rosnąca rola miast w
wymiarze: gospodarczym, politycznym i społeczno-kulturowym.
(If Mayors Ruled the World -B. Barber, Narodziny klasy
kreatywnej – R. Florida, Triumph of The City – E. Gleaser.
• Im bardziej psuje się demokracja na poziomie paostwa
narodowego, tym ma się ona lepiej na poziomie lokalnym
(budżet partycypacyjny, demokracja bezpośrednia).
• Nowe sieci komunikacyjne (internet) zapewniają autonomię dla
ruchów miejskich (M.Castells)
• Rosnący opór wobec dyskursu neoliberalnego, w ramach
którego miasto traktowane jest jak firma mająca generowad
zyski.

3. Kontekst polski: Wynajdywanie
miejskości
• Nowi mieszczanie: drugie i trzecie pokolenie migracji
powojennych wychowane w miastach, dla których miejskośd
staje się nadrzędnymi ramami odniesienia.
• Brak miejskich tradycji w dominującym szlachecko-chłopskim
modelu polskiej kultury.
• Nowi mieszczanie muszą sami dla siebie „wynajdywad”
miejskośd (badania w ramach: RECON Reconstituting
Democracy in Europe, 6. Program Ramowy)

4. Doświadczenie pokoleniowe
• Obecni 30-latkowie (+/-) to pokolenie największego w
powojennej Polsce wyżu demograficznego.
• Pokolenie boomu edukacyjnego:
a/ rok akademicki 1995/96: 500 tyś. studentów
b/ rok akademicki 2005/06: 1 950 tyś. studentów
• Pokolenie integracji europejskie – pierwsze w pełni
doświadcza jej dobrodziejstw.
• Pokolenie rewolucji technologicznej i komunikacyjnej.
• Miasto i miejskośd stają się dla nich podstawą do
konstruowania tożsamości.
• Dla tradycyjnej inteligencji w centrum zainteresowania była
idea narodu, dla obecnej staje się miasto i miejskośd

5. Ruchy miejskie. Typologia M. Castellsa
Tożsamośd legitymizująca – To najczęściej formalne NGO, dążą do
utrzymania istniejącego status quo, coraz bardziej uzależniające się od
grantów i dotacji. Skutkiem tego popadają w klientelizm i „grantozę.”
Tożsamośd oporu - Najbardziej widoczne (medialne), ale też najbardziej
efemeryczne – trwają z reguły nie dłużej, niż konflikt, który je powołał
do życia. Z jednej strony to typowy przykład NIMBY (Not In My Back
Yard), z drugiej strony: obywatelskiego oporu wobec dyskursu
neoliberalnego, traktującego miasto wyłącznie jako przestrzeo
generującą zyski.
Tożsamośd projektu – Redefiniowanie tożsamości miejskich
(wielokulturowośd), kreowanie alternatywnych polityk miejskich.

6. Specyfika ruchów miejskich w
Polsce
•
Coraz rzadziej przyjmują formalne struktury (NGO), coraz
częściej mają charakter amorficznych sieci (Krakowski Alarm
Smogowy).
•
Sieci łatwiej reagują na zmiany, ale trudniej uznad ich
podmiotowośd i opisad wskaźnikami.
•
Przyjmują rolę nieformalnych think-tanków miejskich o coraz
większym poziomie profesjonalizacji.
•
Coraz częściej wypełniają rolę czwartej władzy w mieście,
skutkiem pogłębiającej się słabości mediów lokalnych i
wyalienowaniem od rzeczywistości mediów ogólnokrajowych.
•
Tworzą ogólnopolskie koalicje i sieci wsparcia (Kongres Ruchów
Miejskich).

7. Dziękuję za uwagę