Download to read offline
ppt giảng triết (1).pptx
- 1. GV: Lương DạThảo CHƯƠNG 2: CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG
- 2. CHƯƠNG 2: CHỦ NGHĨADUY VẬT BIỆN CHỨNG I. Vật chất và ý thức II. Phép biện chứng duy vật III. Lý luận nhận thức
- 3. I. Vật chấtvà ý thức 1. Vật chất và các hình thức tồn tại của vật chất 3. Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức 2. Nguồn gốc, bản chất và kết cấu của ý thức
- 4. 1. Vật chấtvà các hình thức tồn tại của vật chất Click to add Title 2 a. Click to add Title b. Click to add Title c. Click to add Title d. Click to add Title e. Quan niệm của chủ nghĩa duy tâm và chủ nghĩa duy vật trước C.Mác về phạm trù vật chất Cuộc cách mạng trong KHTN cuối TK XIX, đầu TK XX và sự phá sản của các quan điểm DVSH về vật chất Quan niệm của triết học Mác- Lenin về vật chất Các hình thức tồn tại của vật chất Tính thống nhất vật chất của thế giới
- 5. 1. Vật chấtvà các hình thức tồn tại của vật chất a. Quan niệm của chủ nghĩa duy tâm và chủ nghĩa duy vật trước C.Mác về phạm trù vật chất Quan niệm của CN duy tâm khách quan và CN duy tâm chủ quan về phạm trù vật chất? ( GT trang 53) Câu hỏi thảo luận: ( 5 phút)
- 6. 1. Vật chấtvà các hình thức tồn tại của vật chất a. Quan niệm của chủ nghĩa duy tâm và chủ nghĩa duy vật trước C.Mác về phạm trù vật chất Chủ nghĩa duy tâm khách quan thừa nhận sự tồn tại hiện thực của giới tự nhiên, nhưng lại cho rằng nguồn gốc của nó là do «sự tha hóa» của «tinh thần thế giới» Chủ nghĩa duy tâm chủ quan cho rằng đặc trưng cơ bản nhất của mọi sự vật, hiện tượng là sự tồn tại lệ thuộc vào chủ quan, tức là một hình thức tồn tại khác của ý thức.
- 7. 1. Vật chấtvà các hình thức tồn tại của vật chất a. Quan niệm của chủ nghĩa duy tâm và chủ nghĩa duy vật trước C.Mác về phạm trù vật chất • Quan niệm của chủ nghĩa duy tâm: Thừa nhận sự tồn tại của sự vật, hiện tượng vật chất nhưng phủ định đặc tính tồn tại khách quan của chúng • Quan niệm của Chủ nghĩa duy vật trước Mác về vật chất Quan niệm của CNDV thời cổ đại - Phương đông cổ đại - Phương tây cổ đại
- 8. Quan niệm củachủ nghĩa duy vật thời cổ đại về vật chất Phương đông cổ đại Thuyết tứ đại (Ấn Độ): đất, nước, lửa, gió Thuyết Âm - Dương cho rằng có 2 lực lượng âm - dương đối lập nhau nhưng lại gắn bó, cố kết với nhau trong mọi vật, là khởi nguyên của mọi sự sinh thành, biến hóa. Thuyết Ngũ Hành coi 5 yếu tố: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ là những yếu tố khởi nguyên cấu tạo nên mọi vật.
- 9. Quan niệm củachủ nghĩa duy vật thời cổ đại về vật chất Phương tây cổ đại Talet Heraclit Anaximen Vật chất là nguyên tử Đêmocrit
- 10. Quan niệm củaChủ nghĩa duy vật thời cổ đại về vật chất Tích cực Hạn chế Xuất phát từ chính thế giới vật chất để giải thích thế giới Là cơ cở để các nhà TH duy vật về sau phát triển quan điểm về thế giới vật chất. => Vật chất được coi là cơ sở đầu tiên của mọi sự vật hiện tượng trong thế giới khách quan. Họ đã đồng nhất vật chất với một dạng vật thể cụ thể. => Lấy một vật chất cụ thể để giải thích cho toàn bộ thế giới vật chất ấy. Những yếu tố khởi nguyên mà các nhà tư tưởng nêu ra đều là các giả định, còn mang tính chất trực quan cảm tính, chưa được chứng minh về mặt khoa học
- 11. Quan niệm vềvật chất của CNDV TK XV- XVIII Những thành tựu của Niu-tơn trong vật lý học cổ điển và việc khoa học vật lý thực nghiệm chứng minh được sự tồn tại thực sự của nguyên tử càng làm cho học thuyết về nguyên tử được củng cố Họ thường đồng nhất vật chất với khối lượng; Xem vật chất, vận động, không gian, thời gian như những thực thể khác nhau, không có mối liên hệ nội tại với nhau... Không đưa ra được sự khái quát triết học trong quan niệm về thế giới vật chất => Hạn chế do phương pháp luận siêu hình
- 12. Rơnghen phát hiện ra tiaX Béc-cơ-ren phát hiện ra hiện tượng phóng xạ Tôm-xơn phát hiện ra điện tử Kaufman chứng minh khối lượng điện tử thay đổi theo vận tốc vận động của nguyên tử 1895 1896 1897 1901 1905, 1916 b. Cuộc cách mạng trong KHTN cuối TK XIX, đầu TK XX và sự phá sản của các quan điểm duy vật siêu hình về vật chất A.Anhxtanh: Thuyết Tương đối hẹp và thuyết Tương đối Tổng quát
- 13. Một số nhàkhoa học tự nhiên trượt từ chủ nghĩa duy vật máy móc, siêu hình sang chủ nghĩa duy tâm Chủ nghĩa duy tâm đã tấn công và phủ nhận quan niệm về vật chất của chủ nghĩa duy vật -> Vật chất «tiêu tan»... b. Cuộc cách mạng trong KHTN cuối TK XIX, đầu TK XX và sự phá sản của các quan điểm duy vật siêu hình về vật chất
- 14. * V.I. Leninđã phân tích tình hình phức tạp đó và chỉ rõ: Vật lý học không bị khủng hoảng, mà đó chính là dấu hiệu của một cuộc cách mạng trong khoa học tự nhiên Không phải «vật chất tiêu tan» mà chỉ có giới hạn hiểu biết của con người về vật chất tiêu tan Những phát minh của vật lý học đương thời không hề bác bỏ vật chất mà chỉ làm rõ hơn hiểu biết còn hạn chế của con người về vật chất
- 15. Quan niệm củaPh. Ăngghen Vật chất với tính cách là một phạm trù triết học là một sáng tạo thuần túy của tư duy, và là một trừu tượng thuần túy, không có sự tồn tại cảm tính Các sự vật, hiện tượng của thế giới, dù rất phong phú, muôn vẻ -> có một đặc tính chung thống nhất đó là tính vật chất –tính tồn tại độc lập không lệ thuộc vào ý thức c. Quan niệm của triết học Mác – Leenin về vật chất
- 16. Quan niệm củaV.I. Lenin V.I. Lenin đã tổng kết toàn diện những thành tựu mới nhất của khoa học, đấu tranh chống mọi biểu hiện của chủ nghĩa hoài nghi duy tâm -> Bảo vệ và phát triển quan niệm duy vật biện chứng về phạm trù vật chất V.I. Lenin đã tìm kiếm phương pháp định nghĩa mới cho phạm trù vật chất thông qua đối lập với phạm trù ý thức. c. Quan niệm của triết học Mác – Leenin về vật chất
- 17. Định nghĩa vậtchất của V.I. Lenin « Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác»
- 18. Định nghĩa vậtchất của V.I. Lenin Thứ nhất: Phương pháp định nghĩa Vật chất Ý thức Phạm trù triết học Lenin KHÔNG thể sử dụng phương pháp định nghĩa -> Phạm trù vật chất là một trong những phạm trù rộng nhất, không thể quy nó vào một khái niệm rộng lớn hơn. Để định nghĩa một khái niệm nào đó, người ta quy nó vào một khái niệm khác rộng hơn, động thời chỉ ra những đặc điểm riêng của nó. ( pp định nghĩa thông thường)
- 19. Định nghĩa vậtchất của V.I. Lenin Thứ hai: Thuộc tính khách quan « Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác» Thuộc tính cơ bản nhất, phổ biến nhất của mọi dạng vật chất là thực tại khách quan Vật chất có trước, cảm giác ý thức có sau, vật chất là nguồn gốc khách quan của cảm giác, của ý thức.
- 20. Định nghĩa vậtchất của V.I. Lenin Thứ ba: Thuộc tính phản ánh ( Vật chất là cái gây nên cảm giác ở con người khi nó tác động lên các giác quan của con người) « Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác» Vật chất Ý thức Con người có thể nhận thức được thế giới vật chất chép lại, chụp lại, phản ánh
- 21. Ý nghĩa địnhnghĩa vật chất của V.I. Lenin Giải quyết một cách đúng đắn và triệt để cả hai mặt vấn đề cơ bản của triết học. 01 Cung cấp nguyên tắc thế giới quan và phương pháp luận khoa học đấu tranh chống chủ nghĩa duy tâm, chủ nghĩa duy vật siêu hình và mọi biểu hiện của chúng. 02 Là cơ sở để xây dựng nền tảng vững chắc cho sự liên minh ngày càng chặt chẽ giữa triết học duy vật biện chứng với khoa học 03 Là cơ sở khoa học cho việc xác định vật chất trong lĩnh vực xã hội, góp phần tạo nên nền tảng lý luận khoa học cho việc phân tích các vấn đề của chủ nghĩa duy vật lịch sử 04
- 22. d. Các phươngthức tồn tại của vật chất *Vận động là phương thức tồn tại của vật chất - Với tư cách là một khái niệm triết học, vận động theo nghĩa chung nhất là mọi sự biến đổi nói chung.
- 23. *Vận động làphương thức tồn tại của vật chất - Vận động là phương thức tồn tại, là thuộc tính cố hữu của vật chất. Vật chất tồn tại bằng cách vận động, tức là vật chất dưới các dạng thức của nó luôn luôn trong quá trình biến đổi không ngừng. - Vật chất chỉ có thể tồn tại bằng cách vận động và thông qua vận động mà biểu hiện sự tồn tại của nó với các hình dạng phong phú, muôn vẻ, vô tận. Do đó, con người chỉ nhận thức được sâu sắc sự vật, hiện tượng bằng cách xem xét chúng trong quá trình vận động.
- 24. *Vận động làphương thức tồn tại của vật chất +)Vận động của vật chất là vận động tự thân +)Vận động sinh ra cùng với sự vật và chỉ mất đi khi sự vật mất đi => Chuyển hóa thành sự vật và hình thức vận động khác (vận động nói chung vĩnh cửu)
- 25. e. Tính thốngnhất vật chất của thế giới 1. Chỉ có một thế giới duy nhất là thế giới vật chất, có trước, quyết định ý thức con người. Thế giới thống nhất ở tính vật chất của nó
- 26. Cảm ơn cácem đã lắng nghe! Chúc cả lớp có có một ngày học tập hiệu quả, năng động!