KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT
BỘ MÔN CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN
BÀI GIẢNG MÔN
KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN
Biên soạn: Bộ môn CNML
1/6/2024
2
NỘI DUNG MÔN HỌC
Chương 1: Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và chức năng
của Kinh tế chính trị Mác – Lênin
Chương 2: Hàng hoá, thị trường và vai trò của các chủ thể tham
gia thị trường
Chương 3: Giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường
Chương 4. Cạnh tranh và độc quyền trong nền kinh tế thị
trường
Chương 5. Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và các
quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt Nam
Chương 6. Công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế
quốc tế của Việt Nam
1/6/2024
3
TÀI LIỆU HỌC TẬP MÔN HỌC
1. Sách, giáo trình chính:
Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin ( 2021- Bộ GDĐT)
2. Tài liệu tham khảo:
• [1]. Hướng dẫn học tập môn KTCTML (khoa Chính trị-Luật)
• [2].Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Những Nguyên lý cơ bản
của Chủ nghĩa Mác-Lênin, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2014.
• [3] Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các
bộ môn khoa học Mác – Lênin, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-
Lênin, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010.
• ......
ĐÁNH GIÁ MÔN HỌC
(Từ khóa 13ĐH trở đi)
1/6/2024
4
Chuyên cần
(10%)
PB/Thảo luận
(10%)
Kiểm
tra/BT
(10%)
TT/Tiểu
luận
(10%)
Thi cuối kỳ
(60%)
Chuyên cần
(5%)
PB/Thảo luận
(10%)
Kiểm
tra/BT
(10%)
TT/Tiểu
luận
(5%)
Thi cuối kỳ
(70%)
(Từ khóa 12ĐH trở về trước)
Số tiết giảng: 8
Tự học: 16
HÀNG HOÁ, THỊ TRƯỜNG
VÀ VAI TRÒ CỦA CÁC CHỦ THỂ
THAM GIA THỊ TRƯỜNG
CHƯƠNG 2
Lý luận của C. Mác về sản
xuất hàng hoá và hàng hoá
Thị trường và vai trò của
các chủ thể tham gia thị
trường
NỘI DUNG BÀI GIẢNG
2.1. Lý luận của C.Mác về sản xuất
hàng hoá và hàng hoá
2.1.1. Sản xuất hàng hoá
Khái niệm sản xuất hàng hóa
 Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh
tế mà ở đó những người sản xuất ra
sản phẩm không phải để tiêu dùng cho
bản thân mà để trao đổi, mua bán trên
thị trường.
Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa
- Có sự phân công lao động xã hội
 Phân công lao động XH: là sự chuyên môn hóa về
SX, là sự phân chia lao động XH thành nhiều
ngành, nghề khác nhau.
- Sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế giữa
những người sản xuất hàng hóa
2.1.2. HÀNG HÓA
Khái niệm hàng hóa
Hàng hóa là sản phẩm
của lao động, có thể
thỏa mãn một nhu cầu
nào đó của con người
thông qua trao đổi,
mua bán.
Hai thuộc tính của hàng hóa
Thuộc tính
Hàng Hóa
Giá
Trị
sử
dụng
Giá
Trị
Giá trị trao đổi Giá trị
Lao động xã hội
Như vậy, giá
trị của hàng
hóa là lao
động xã hội
của người
sản xuất đã
hao phí để
sản xuất ra
hàng hóa
kết tinh
trong hàng
hóa ấy
(1)
(2)
Lượng giá trị và các nhân tố ảnh hưởng đến lượng
giá trị hàng hóa
- Khái niệm: Lượng giá trị của 1 đơn vị hàng
hóa là lượng thời gian hao phí lao động xã hội
cần thiết để SX ra đơn vị hàng hóa đó
- Thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian
đòi hỏi để sản xuất ra một GTSD nào đó trong
những điều kiện bình thường của xã hội với
trình độ thành thạo trung bình, cường độ lao
động trung bình
- Đơn vị đo: Thời gian lao động: ngày giờ,
tháng, năm…
Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hoá
- Năng suất lao động
- Cường độ lao động
- Tính chất phức tạp hay giản đơn của
lao động
Tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá
Lao động cụ thể
 Khái niệm
+ Lao động có ích dưới một hình thức cụ thể của những
nghề nghiệp chuyên môn nhất định.
+ Mỗi lao động cụ thể có mục đích riêng, phương pháp,
công cụ lao động ,đối tượng lao đông và kết quả lao
động riêng
Lao động trừu tượng
 Khái niệm: Lao động trừu tượng là
lao động xã hội của người sản xuất hàng
hoá không kể đến hình thức cụ thể của
nó. Đó là sự hao phí sức lao động của
người sản xuất hàng hoá nói chung về
cơ bắp, thần kinh, trí óc.
2.1.3. TIỀN
Nguồn gốc của tiền
Hình thái giản đơn hay ngẫu nhiên
Hình thái đầy đủ hay mở rộng của giá trị
Hình thái chung của giá trị
HÌnh thái tiền tệ
Bản chất của tiền
- Tiền là một loại hàng hóa đặc biệt, là
kết quả của quá trình phát triển của
sản xuất và trao đổi hàng hóa,
- Tiền xuất hiện là yếu tố ngang giá
chung cho thế giới hàng hóa.
- Tiền là hình thái biểu hiện giá trị của
hàng hóa.
- Tiền phản ánh lao động xã hội và mối
quan hệ giữa những người sản xuất và
trao đổi hàng hóa
Chức năng của tiền
Thước đo giá trị
Phương tiện lưu thông
Phương tiện thanh toán
Phương tiện cất trữ
Tiền tệ thế giới
2.1.4. Dịch vụ và một số hàng hoá đặc
biệt
Dịch vụ
- Dịch vụ là một loại hàng hóa, nhưng đó là một loại
hàng hóa vô hình
- Về giá trị, để có được các loại dịch vụ, người ta
cũng phải hao phí sức lao động
- Về giá trị sử dụng, nhằm thỏa mãn nhu cầu của
người có nhu cầu về loại hình dịch vụ đó.
Một số hàng hoá đặc biệt
Quyền sử dụng đất đai
Thương hiệu (danh tiếng)
Chứng khoán, chứng quyền và một số giấy tờ có giá
2.2. Thị trường và vai trò của các chủ
thể tham gia thị trường
2.2.1. Thị trường
2.2.1.1 Khái niệm và vai trò của thị trường
Khái niệm thị trường
- Theo nghĩa hẹp, thị trường là nơi diễn ra
hành vi trao đổi, mua bán hàng hóa giữa
các chủ thể kinh tế với nhau.
- Theo nghĩa rộng, thị trường là tổng hòa
các mối quan hệ liên quan đến trao đổi,
mua bán hàng hóa trong xã hội, được hình
thành do những điều kiện lịch sử, kinh tế,
xã hội nhất định.
Vai trò của thị trường
Một là, thị trường vừa là điều kiện, vừa là môi trường
cho sản xuất phát triển
Hai là, thị trường kích thích sự sáng tạo của mọi thành
viên trong xã hội, tạo ra cách thức phân bổ nguồn lực
hiệu quả trong nền kinh tế.
Ba là, thị trường gắn kết nền kinh tế thành một chỉnh
thể, gắn kết nền kinh tế quốc gia với nền kinh tế thế
giới.
2.2.1.2. Cơ chế thị trường và nền kinh tế thị trường
Cơ chế thị trường
- Cơ chế thị trường là hệ thống các quan hệ kinh tế mang
đặc tính tự điều chỉnh các cân đối của nền kinh tế theo yêu
cầu của các quy luật kinh tế.
Nền kinh tế thị trường
- Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế được vận hành theo
cơ chế thị trường
- Kinh tế thị trường là sản phẩm phát triển của văn minh
nhân loại từ kinh tế tự nhiên, tự cấp tự túc, kinh tế hàng
hóa rồi phát triển lên kinh tế thị trường.
2.2.1.3. Một số quy luật kinh tế chủ yếu của thị trường
Quy luật giá trị
Quy luật cung cầu
Quy luật lưu thông tiền tệ
Quy luật cạnh tranh
24
2.2.2. Vai trò của các chủ thể tham gia
thị trường
Người sản xuất
Người tiêu dùng
Các chủ thể trung gian trong thị
trường
Nhà nước
CÂU HỎI ÔN TẬP
• 1. Phân biệt hai thuộc tính của
hàng hóa?
• 2. Làm rõ vai trò của các chủ thể
tham gia thị trường?
PPT bài giảng kinh tế chính trị - CHương 2

PPT bài giảng kinh tế chính trị - CHương 2

  • 1.
    KHOA CHÍNH TRỊ- LUẬT BỘ MÔN CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN BÀI GIẢNG MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN Biên soạn: Bộ môn CNML
  • 2.
    1/6/2024 2 NỘI DUNG MÔNHỌC Chương 1: Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và chức năng của Kinh tế chính trị Mác – Lênin Chương 2: Hàng hoá, thị trường và vai trò của các chủ thể tham gia thị trường Chương 3: Giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường Chương 4. Cạnh tranh và độc quyền trong nền kinh tế thị trường Chương 5. Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và các quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt Nam Chương 6. Công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam
  • 3.
    1/6/2024 3 TÀI LIỆU HỌCTẬP MÔN HỌC 1. Sách, giáo trình chính: Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin ( 2021- Bộ GDĐT) 2. Tài liệu tham khảo: • [1]. Hướng dẫn học tập môn KTCTML (khoa Chính trị-Luật) • [2].Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Những Nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác-Lênin, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2014. • [3] Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lênin, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác- Lênin, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010. • ......
  • 4.
    ĐÁNH GIÁ MÔNHỌC (Từ khóa 13ĐH trở đi) 1/6/2024 4 Chuyên cần (10%) PB/Thảo luận (10%) Kiểm tra/BT (10%) TT/Tiểu luận (10%) Thi cuối kỳ (60%) Chuyên cần (5%) PB/Thảo luận (10%) Kiểm tra/BT (10%) TT/Tiểu luận (5%) Thi cuối kỳ (70%) (Từ khóa 12ĐH trở về trước)
  • 5.
    Số tiết giảng:8 Tự học: 16 HÀNG HOÁ, THỊ TRƯỜNG VÀ VAI TRÒ CỦA CÁC CHỦ THỂ THAM GIA THỊ TRƯỜNG CHƯƠNG 2
  • 6.
    Lý luận củaC. Mác về sản xuất hàng hoá và hàng hoá Thị trường và vai trò của các chủ thể tham gia thị trường NỘI DUNG BÀI GIẢNG
  • 7.
    2.1. Lý luậncủa C.Mác về sản xuất hàng hoá và hàng hoá 2.1.1. Sản xuất hàng hoá Khái niệm sản xuất hàng hóa  Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà ở đó những người sản xuất ra sản phẩm không phải để tiêu dùng cho bản thân mà để trao đổi, mua bán trên thị trường.
  • 8.
    Điều kiện rađời của sản xuất hàng hóa - Có sự phân công lao động xã hội  Phân công lao động XH: là sự chuyên môn hóa về SX, là sự phân chia lao động XH thành nhiều ngành, nghề khác nhau. - Sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế giữa những người sản xuất hàng hóa
  • 9.
    2.1.2. HÀNG HÓA Kháiniệm hàng hóa Hàng hóa là sản phẩm của lao động, có thể thỏa mãn một nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi, mua bán. Hai thuộc tính của hàng hóa Thuộc tính Hàng Hóa Giá Trị sử dụng Giá Trị
  • 10.
    Giá trị traođổi Giá trị Lao động xã hội Như vậy, giá trị của hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất đã hao phí để sản xuất ra hàng hóa kết tinh trong hàng hóa ấy (1) (2)
  • 11.
    Lượng giá trịvà các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hóa - Khái niệm: Lượng giá trị của 1 đơn vị hàng hóa là lượng thời gian hao phí lao động xã hội cần thiết để SX ra đơn vị hàng hóa đó - Thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian đòi hỏi để sản xuất ra một GTSD nào đó trong những điều kiện bình thường của xã hội với trình độ thành thạo trung bình, cường độ lao động trung bình - Đơn vị đo: Thời gian lao động: ngày giờ, tháng, năm…
  • 12.
    Các nhân tốảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hoá - Năng suất lao động - Cường độ lao động - Tính chất phức tạp hay giản đơn của lao động
  • 13.
    Tính hai mặtcủa lao động sản xuất hàng hoá Lao động cụ thể  Khái niệm + Lao động có ích dưới một hình thức cụ thể của những nghề nghiệp chuyên môn nhất định. + Mỗi lao động cụ thể có mục đích riêng, phương pháp, công cụ lao động ,đối tượng lao đông và kết quả lao động riêng
  • 14.
    Lao động trừutượng  Khái niệm: Lao động trừu tượng là lao động xã hội của người sản xuất hàng hoá không kể đến hình thức cụ thể của nó. Đó là sự hao phí sức lao động của người sản xuất hàng hoá nói chung về cơ bắp, thần kinh, trí óc.
  • 15.
    2.1.3. TIỀN Nguồn gốccủa tiền Hình thái giản đơn hay ngẫu nhiên Hình thái đầy đủ hay mở rộng của giá trị Hình thái chung của giá trị HÌnh thái tiền tệ
  • 16.
    Bản chất củatiền - Tiền là một loại hàng hóa đặc biệt, là kết quả của quá trình phát triển của sản xuất và trao đổi hàng hóa, - Tiền xuất hiện là yếu tố ngang giá chung cho thế giới hàng hóa. - Tiền là hình thái biểu hiện giá trị của hàng hóa. - Tiền phản ánh lao động xã hội và mối quan hệ giữa những người sản xuất và trao đổi hàng hóa
  • 17.
    Chức năng củatiền Thước đo giá trị Phương tiện lưu thông Phương tiện thanh toán Phương tiện cất trữ Tiền tệ thế giới
  • 18.
    2.1.4. Dịch vụvà một số hàng hoá đặc biệt Dịch vụ - Dịch vụ là một loại hàng hóa, nhưng đó là một loại hàng hóa vô hình - Về giá trị, để có được các loại dịch vụ, người ta cũng phải hao phí sức lao động - Về giá trị sử dụng, nhằm thỏa mãn nhu cầu của người có nhu cầu về loại hình dịch vụ đó.
  • 19.
    Một số hànghoá đặc biệt Quyền sử dụng đất đai Thương hiệu (danh tiếng) Chứng khoán, chứng quyền và một số giấy tờ có giá
  • 20.
    2.2. Thị trườngvà vai trò của các chủ thể tham gia thị trường 2.2.1. Thị trường 2.2.1.1 Khái niệm và vai trò của thị trường Khái niệm thị trường - Theo nghĩa hẹp, thị trường là nơi diễn ra hành vi trao đổi, mua bán hàng hóa giữa các chủ thể kinh tế với nhau. - Theo nghĩa rộng, thị trường là tổng hòa các mối quan hệ liên quan đến trao đổi, mua bán hàng hóa trong xã hội, được hình thành do những điều kiện lịch sử, kinh tế, xã hội nhất định.
  • 21.
    Vai trò củathị trường Một là, thị trường vừa là điều kiện, vừa là môi trường cho sản xuất phát triển Hai là, thị trường kích thích sự sáng tạo của mọi thành viên trong xã hội, tạo ra cách thức phân bổ nguồn lực hiệu quả trong nền kinh tế. Ba là, thị trường gắn kết nền kinh tế thành một chỉnh thể, gắn kết nền kinh tế quốc gia với nền kinh tế thế giới.
  • 22.
    2.2.1.2. Cơ chếthị trường và nền kinh tế thị trường Cơ chế thị trường - Cơ chế thị trường là hệ thống các quan hệ kinh tế mang đặc tính tự điều chỉnh các cân đối của nền kinh tế theo yêu cầu của các quy luật kinh tế. Nền kinh tế thị trường - Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế được vận hành theo cơ chế thị trường - Kinh tế thị trường là sản phẩm phát triển của văn minh nhân loại từ kinh tế tự nhiên, tự cấp tự túc, kinh tế hàng hóa rồi phát triển lên kinh tế thị trường.
  • 23.
    2.2.1.3. Một sốquy luật kinh tế chủ yếu của thị trường Quy luật giá trị Quy luật cung cầu Quy luật lưu thông tiền tệ Quy luật cạnh tranh
  • 24.
    24 2.2.2. Vai tròcủa các chủ thể tham gia thị trường Người sản xuất Người tiêu dùng Các chủ thể trung gian trong thị trường Nhà nước
  • 25.
    CÂU HỎI ÔNTẬP • 1. Phân biệt hai thuộc tính của hàng hóa? • 2. Làm rõ vai trò của các chủ thể tham gia thị trường?