Κοινωνία της γνώσης και της πληροφορίας, νέες προκλήσεις, νέες μορφές ανισότητας, δυσκολία διαχείρισης πληροφοριών, κυβερνοχώρος, προκλήσεις και ευκαιρίες

1. Από την Αγροτική Κοινωνία
στην Κοινωνία της
Πληροφορίας
Ένα ταξίδι μέσα από τις μεγάλες μετασχηματιστικές περιόδους της
ανθρώπινης κοινωνίας, από τα χωράφια στα εργοστάσια και από εκεί
στους υπολογιστές.

2. Αγροτική Κοινωνία
Χαρακτηριστικά
Οι αγροτικές κοινωνίες ζούσαν από την
καλλιέργεια της γης, με μόνιμη
εγκατάσταση σε οικισμούς.
Εμφανίστηκαν στη νεολιθική εποχή σε
διάφορες περιοχές του πλανήτη.
• Μεγάλες αγροτικές κοινωνίες: Μέση
Ανατολή, Αίγυπτος, Νότια Αμερική
• Πόλεις-κράτη με βασιλιά ή
αυτοκράτορα
• Συνύπαρξη βιοτεχνίας και εμπορίου
Σύγχρονη Εποχή
Μετά τον 19ο αιώνα, η
βιομηχανία κυριάρχησε.
Στις ανεπτυγμένες χώρες,
ο αγροτικός πληθυσμός
μειώθηκε δραματικά με
την εκμηχάνιση.

3. Βιομηχανική Επανάσταση
Βιοτεχνία
Χειροκίνητες μηχανές σε μικρά εργαστήρια. Εργάτες ζουν
σε χωριά και μικρές πόλεις.
Βιομηχανία
Ατμοκίνητες μηχανές σε μεγάλα εργοστάσια. Συγκέντρωση
εργατών και δημιουργία μεγαλουπόλεων.
Από τα μέσα του 18ου αιώνα, η εκβιομηχάνιση μετέβαλε τη δομή της
κοινωνίας με τη χρήση μηχανών και της δύναμης του ατμού στην
παραγωγή.

4. Χαρακτηριστικά Βιομηχανικής Κοινωνίας
Αστικοποίηση
Συγκέντρωση πληθυσμού στις πόλεις
Αύξηση Ζωής
Εξέλιξη ιατρικής και βελτίωση όρων ζωής
Μαζική Παραγωγή
Θεαματική αύξηση προϊόντων και νέες καταναλωτικές ανάγκες
Εμπόριο & Τράπεζες
Ανάπτυξη τραπεζικού συστήματος

5. Αλλαγή Κοινωνικών Σχέσεων
«Ποτέ άλλοτε οι στέγες των
σπιτιών δεν ήταν τόσο κοντά,
κι όμως ποτέ άλλοτε οι
καρδιές των ανθρώπων δεν
ήταν τόσο μακριά όσο είναι
σήμερα.»
— Αντώνης Σαμαράκης
Οι προσωπικές σχέσεις των
χωριών αντικαταστάθηκαν από
απρόσωπες σχέσεις στις
μεγαλουπόλεις. Ο Αλεξάντερ
Μίτσερλιχ το χαρακτήρισε «το
άξενο των πόλεων».
Οι πόλεις όμως προσφέρουν την
«ελευθερία της ανωνυμίας».

6. Κοινωνία της Πληροφορίας
και της Γνώσης
Βιομηχανική Κοινωνία
Οικονομική ανάπτυξη στηρίζεται στις μηχανές και την ενέργεια
Δύναμη στους ιδιοκτήτες μέσων παραγωγής
Κοινωνία Γνώσης
Οικονομική ανάπτυξη στηρίζεται στη γνώση και τη διαχείριση
πληροφορίας
Δύναμη στους κατόχους γνώσης (τεχνοκράτες)
Η έννοια εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Οι
χειρωνακτικές εργασίες αντικαθίστανται από ικανότητες επίλυσης
ζητημάτων, δημιουργίας καινοτομιών και διαχείρισης πληροφοριών.

7. Προκλήσεις της Κοινωνίας της
Πληροφορίας
Τεχνολογική Ανεργία
Αντικατάσταση ανθρώπου από
αυτοματοποιημένα μηχανήματα.
Χιλιάδες παραδοσιακές θέσεις εργασίας
καταργούνται.
• Twitter: μόλις 400 άτομα
παγκοσμίως
• Foxconn: στόχος πλήρως
αυτοματοποιημένο εργοστάσιο
Τεχνοφοβία
Άγχος και φόβος απέναντι στις νέες
τεχνολογίες. Πολλοί εργαζόμενοι δεν
μπορούν να προσαρμοστούν στα νέα
δεδομένα.
Νέες Ανισότητες
Διάκριση μεταξύ αυτών που έχουν
πρόσβαση στη γνώση και την
πληροφορία και αυτών που δεν έχουν.
Η υποεκπαίδευση γίνεται παράγοντας
κοινωνικού αποκλεισμού.

8. Το Άνεργο Μέλλον
Μιχάλης Δερτούζος (1936-2001): Καθοριστικός
συντελεστής δημιουργίας του διαδικτύου
Απαισιόδοξες Προβλέψεις
Το βιβλίο «The Jobless Future» των Αρόνοβιτς και Ντι Φάτσιο (1994) υποστήριξε
ότι η πληροφορική καταργεί χιλιάδες θέσεις εργασίας χωρίς να δημιουργεί νέες.
Το 2011, οι κινεζικές εταιρείες δαπάνησαν 1,3 δις. δολάρια για
βιομηχανικά ρομπότ.

9. Κυβερνοχώρος: Ο Νέος Κοινωνικός Χώρος
Πραγματικός Χώρος
Ο κυβερνοχώρος είναι «πραγματικός»
κοινωνικός χώρος όπου οι χρήστες
έχουν όνομα, ταυτότητα και οι πράξεις
τους έχουν ποινικές κυρώσεις.
Νέες Σχέσεις
Η διαπροσωπική σχέση (face to face)
αντικαταστάθηκε από σχέσεις μέσω
υπολογιστών (screen to screen).
Ανάγκη Εκπαίδευσης
Απαραίτητη η εκπαίδευση στη χρήση
του διαδικτύου για ασφαλή πλοήγηση
και αποφυγή απάτης.
«Ένας θεολόγος ρώτησε έναν υπολογιστή αν υπάρχει Θεός. Όταν συνδέθηκε με όλους τους υπολογιστές του πλανήτη, η
απάντηση ήταν: Τώρα υπάρχει!»

10. Το Μέλλον της Κοινωνίας της
Πληροφορίας
Προκλήσεις
• Οικονομικά και κοινωνικά
προβλήματα
• Έλεγχος εξουσίας στο διαδίκτυο
• Τεχνολογία vs κοινωνία
Ευκαιρίες
• Εκσυγχρονισμός Δημόσιας
Διοίκησης
• Βελτίωση υπηρεσιών υγείας
• Ανάπτυξη εκπαίδευσης
Προτεραιότητες
• Διεύρυνση ευκαιριών μόρφωσης
• Ποιότητα εκπαίδευσης
• Πρόσβαση στη γνώση για όλους
Παρά τους προβληματισμούς, οι Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών
αποτελούν βασικό εργαλείο προόδου. Η εκπαιδευτική πολιτική πρέπει να
συνδυάσει ποιότητα με διάχυση της γνώσης σε όλο τον πληθυσμό.