Stoneage Ältere Steinzeit und Mittlere Steinzeit Παλαιολιθική και μεσολιθική εποχή

1. Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΛΙΘΟΥ
ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ
ΜΕΣΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ
Πθγι εικόνασ: https://www.independent.co.uk/news/science/stone-age-early-humans-australia-archaeology-aboriginal-indigenous-people-a8518056.html

2. ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ
Πριν από περίπου 2.500.000 χρόνια κάνουν τθν
εμφάνιςι τουσ ςτθν αφρικανικι ιπειρο οι
πρϊτοι άνκρωποι, οι οποίοι:
● επεξεργάηονται τον λίκο και καταςκευάηουν
● τα πρϊτα εργαλεία από πζτρα.
Πθγι εικόνασ: https://en.wikipedia.org/wiki/Stone_tool

3. Πθγι εικόνασ: https://www.gtreview.com/globe-earth-space-africa_smaller/
Η ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟ΢

4. Ο ΑΝΘΡΩΠΟ΢
Σο ανκρϊπινο είδοσ εξελίχκθκε ςταδιακά. Οι
πρόγονοί μασ ιταν οι εξισ:
❶ Homo habilis ικανόσ άνκρωποσ
❷ Homo erectus όρκιοσ άνκρωποσ
❸ Homo sapiens ςοφόσ άνκρωποσ
❹ Homo sapiens sapiens
ςοφότατοσ άνκρωποσ

5. Homo habilis ικανόσ άνκρωποσ
Ο homo habilis, ο ικανόσ άνκρωποσ, ηει ομαδικά
και καταςκευάηει διάφορα εργαλεία.
Πθγι εικόνασ: https://teachingcuriosity.wordpress.com/

6. Homo erectus ικανόσ άνκρωποσ
Ο homo erectus, ο όρκιοσ άνκρωποσ, διαδζχεται
τον homo habilis, βελτιϊνει τα εργαλεία,
ανακαλφπτει τθν φωτιά και εξαπλϊνεται πζρα
από τθν Αφρικι, τόςο ςτθν Ευρϊπθ όςο και ςτθν
Αςία.
Πθγι εικόνασ: https://atexnos.gr

7. Πθγι αρχικισ εικόνασ: https://www.welt.de/wissenschaft/article122228559/Wie-der-Homo-sapiens-einst-die-Welt-eroberte.html

8. Homo sapiens ςοφόσ άνκρωποσ
Ο homo sapiens, ο ςοφόσ άνκρωποσ, διαδζχεται
τον homo erectus, ζχει μεγαλφτερο εγκζφαλο
από τουσ homo habilis και homo erectus και
κάβει τουσ νεκροφσ του.
Πθγι εικόνασ: https://english.elpais.com/usa/2021-07-06/why-are-we-the-only-human-species-left-on-the-planet.html

9. HOMO SAPIENS
Πθγι εικόνασ: https://www.lifo.gr/now/tech-science/homo-sapiens-eftase-sto-dytikotero-simeio-tis-eyropis-shedon-5-hil-hronia-noritera

10. Homo sapiens sapiens
ςοφότατοσ άνκρωποσ
Ο homo sapiens sapiens, ο ςοφότατοσ
άνκρωποσ, επινοεί τθν τζχνθ και εξαπλϊνεται
ςε ολόκλθρο τον κόςμο. Άμεςοι απόγονοί του
είμαςτε οι άνκρωποι του ςιμερα.
Πθγι εικόνασ: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Human-evolution-man.png

11. Πθγι εικόνασ: https://eu.usatoday.com/story/travel/destinations/2015/04/22/cave-paintings/26120059/
Ζγχρωμθ ςπθλαιογραφία ςτο Lascaux τθσ Γαλλίασ

12. Πθγι εικόνασ: https://twitter.com/qafzeh/status/962827955255746560?lang=ar-x-fm
ΑΝΑΠΑΡΑ΢ΣΑ΢Η ΣΟΤ HOMO CRO-MAGNON

13. Homo sapiens ηωγραφίηουν τθν ςπθλιά τουσ – Πίνακασ του Charles R. Knight, 1920
Πθγι εικόνασ: https://en.wikipedia.org/wiki/Early_European_modern_humans

14. Η ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ
Κατά τθ μακρά περίοδο τθσ παλαιολικικισ
εποχισ, από το ≈ 2.500.000 π.Χ. ζωσ το 6.500
π.Χ. το κλίμα ςτθ γθ ιταν ψυχρότερο. Ο
άνκρωποσ βρίςκει καταφφγιο ςε ςπιλαια.
Αναγκάηεται να ακολουκεί τα κθράματά του και
οι προςωρινζσ εγκαταςτάςεισ του είναι:
● κοντά ςτισ όχκεσ ποταμϊν
● δίπλα ςε πθγζσ νεροφ
● ςτισ όχκεσ των λιμνϊν

15. Από το ςπιλαιο των πθγϊν του Αγγίτθ ποταμοφ ςτθ Δράμα
Πθγι εικόνασ: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:΢πιλαιοπθγϊνΑγγίτθ1.jpg:

16. ΠΑΛΑΙΟ- ΚΑΙ ΜΕ΢ΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ
Κατά τθν παλαιολικικι και μεςολικικι εποχι ο
άνκρωποσ είναι:
● κυνθγόσ και
● τροφοςυλλζκτθσ,
● ενϊ βοθκθτικό ρόλο παίηει και θ αλιεία.
Πθγι εικόνασ: https://www.ellinikahoaxes.gr/2017/08/13/mithoi_trofosilekti/

17. Πθγι εικόνασ: https://www.1zoom.me/en/wallpaper/304646/z1258.3/

18. Πθγι εικόνασ: https://gr.pinterest.com/scott_frantz/hunter-gatherers/

19. ΘΗΡΑΜΑΣΑ
Σα κθράματα ποικίλλουν ανάλογα τθν περιοχι:
● ςτθν ανατολικι Ευρϊπθ ο άνκρωποσ κυνθγά
κυρίωσ τα μαμοφκ
● ςτθν δυτικι Ευρϊπθ τουσ ταράνδουσ
● ςτθν νότια Ευρϊπθ τα βόδια, τα ελάφια και
τα άλογα
Μαηί με τουσ καρποφσ αποτελοφν τθν κφρια
τροφι του ανκρϊπου.

20. Πθγι εικόνασ: https://www.lifo.gr/now/world/plisiazei-i-nekranastasi-ton-mamoyth
ΚΑΛΛΙΣΕΧΝΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΝΙ΢Η ΕΝΟ΢ ΜΑΜΟΤΘ

21. Σάρανδοσ τθσ παλαιολικικισ εποχισ (megaloceros giganteus) – Ζργο του Tom Björklund
Πθγι εικόνασ: https://gr.pinterest.com/pin/AR2O5ujlMZNcVyFKifc8Up1YnOh90SLl2OiVPdi_8GvqT7NorRRmwGY/

22. Πθγι εικόνασ: https://de.wikipedia.org/wiki/Auerochse#/media/Datei:Aurochs_reconstruction.jpg
ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑ΢ΣΑ΢Η ΕΝΟ΢ ΟΤΡΟΤ

23. Μα καλά, αυτό δεν είναι
ςαν ζνα ςθμερινό βόδι;
Άντε καλά … ταφροσ;

24. Καλά … δεσ πρϊτα τα
μεγζκθ, και μετά μίλα!

25. Πθγι εικόνασ: https://fr.wikipedia.org/wiki/Aurochs
Αριςτερά ζνασ αρςενικόσ οφροσ, δεξιά ζνασ κθλυκόσ
και ςτθ μζςθ ο ςθμερινόσ άνκρωποσ

26. ΟΠΛΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ
Για τθν καταςκευι των διαφόρων όπλων και
εργαλείων του, ο άνκρωποσ τθσ παλαιολικικισ
εποχισ χρθςιμοποιεί:
❶ οςτά ηϊων
❷ κζρατα ηϊων
❸ και κυρίωσ κατεργάηεται τον λίκο
Για να αντιμετωπίςει το κρφο τυλίγεται με
δζρματα ηϊων.

27. Πθγι εικόνασ: https://www.tagblatt.ch/leben/neandertaler-und-denisovaner-lebten-zeitgleich-in-eurasien-ld.1120181

28. Πθγι εικόνασ: https://www.stern.de/panorama/wissen/mensch/steinzeitmenschen-lebten-wohl-fast-komplett-von-fleisch-30467222.html
ΑΝΑΠΑΡΑ΢ΣΑ΢Η ΣΟΤ ΑΝΘΡΩΠΟΤ ΣΗ΢ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ΢ ΕΠΟΧΗ΢

29. HOMO SAPIENS
O homo sapiens, ο ςοφόσ άνκρωποσ, κάβει
τουσ νεκροφσ του και ςτουσ τάφουσ τοποκετεί
διάφορα κτερίςματα, δθλαδι αντικείμενα που
ςυνόδευαν τον νεκρό, όπωσ:
● όπλα
● εργαλεία
● διάφορα κακθμερινά ςκεφθ
Αυτό δείχνει ότι πιςτεφει ςε μία ηωι μετά τον
κάνατο.

30. PALEOLITHICUM ΢ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Ο παλαιολικικόσ άνκρωποσ ςτθν Ελλάδα
ςυναντάται ςε πολλά μζρθ, όπωσ π.χ.:
● ςτθν Θεςςαλία
● ςτθν Μακεδονία
● ςτθν Αργολίδα
● ςτθν Κζρκυρα
Πθγι εικόνασ:
https://www.researchgate.net/figure/Map-of-
Greece-showing-key-Middle-Palaeolithic-sites-1-
Theopetra-2-Asprochaliko-3_fig3_316750974

31. HOMO PETRALONENSIS
΢τα Πετράλωνα τθσ Χαλκιδικισ ανακαλφφκθκε
το 1959 ζνα ςπιλαιο, μζςα ςτο οποίο βρζκθκαν
οςτά μεγάλων ςαρκοβόρων ηϊων όπωσ και το
κρανίο ενόσ ανκρϊπου, του «ανκρϊπου των
Πετραλϊνων».
Σο κρανίο χρονολογικθκε περίπου ςτα 260.000
χρόνια π.Χ. (κατά τον Ά. Πουλιανό είναι θλικίασ
700.000 ετϊν) ενϊ τα ίχνθ φωτιάσ είναι
περίπου 1.000.000 ετϊν.
Σο ανκρϊπινο κρανίο που βρζκθκε ςτα Πετράλωνα
Πθγι εικόνασ: https://greekgenetics.blogspot.com/2010/01/blog-post.html

32. Αναπαράςταςθ ςτο μουςείο των Πετραλϊνων του ςθμείου που βρζκθκε το κρανίο
Πθγι εικόνασ: http://www.sithontravel.gr/info_page.php?ln=en&tourID=29

33. Αναπαράςταςθ του ανκρϊπου των Πετραλϊνων
Πθγι εικόνασ: https://www.argolikeseidhseis.gr/2017/12/blog-post_21.html

34. Ο αςβεςτολικικόσ βράχοσ κοντά ςτθν Θεόπετρα, ςτθν Καλαμπάκα τθσ Θεςςαλίασ
Πθγι εικόνασ: https://www.iellada.gr/ellada/otan-i-ellada-stegaze-anthropoys-prin-apo-130000-hronia-spilaio-theopetras

35. ΢το ςπιλαιο τθσ Θεόπετρασ ςτθ Θεςςαλία ηοφςαν άνκρωποι πριν από 130.000 χρόνια
Πθγι εικόνασ: https://www.iellada.gr/ellada/otan-i-ellada-stegaze-anthropoys-prin-apo-130000-hronia-spilaio-theopetras

36. Σο εςωτερικό του ςπθλαίου τθσ Θεόπετρασ ςτθ Θεςςαλία
Πθγι εικόνασ: https://www.iellada.gr/ellada/otan-i-ellada-stegaze-anthropoys-prin-apo-130000-hronia-spilaio-theopetras

37. ΑΝΘΡΩΠΟ΢ ΚΑΙ ΣΕΧΝΗ
Η κφρια δραςτθριότθτα του ανκρϊπου κατά τθν
παλαιολικικι εποχι αφοροφςε κυρίωσ τθν
επιβίωςι του:
● με το κυνιγι
● με τθν ςυλλογι καρπϊν
Σζχνθ κατά τθν παλαιολικικι εποχι είναι θ
δθμιουργία του ανκρϊπου που αφορά
καταςκευζσ με ςυμβολικό ι διακοςμθτικό
χαρακτιρα.

38. ΑΝΘΡΩΠΟ΢ ΚΑΙ ΣΕΧΝΗ
Σζτοια δθμιουργιματα, που δεν καλφπτουν τισ
βαςικζσ ανάγκεσ του ανκρϊπου είναι π.χ.:
❶ ςπθλαιογραφίεσ
❷ αγαλματίδια από πθλό ι λίκο
❸ κοςμιματα όπωσ:
● περιδζραια,
● βραχιόλια,
● ςκουλαρίκια

39. ΢πθλαιογραφία από τθν «ςπθλιά με τα χζρια» ςτθν νότια Αργεντινι
Πθγι εικόνασ: https://www.thoughtco.com/best-ancient-cave-paintings-4869319
CUEVA DE LOS MANOS

40. ΢πθλαιογραφία από τθν ςπθλιά «Altamira» ςτθν βόρεια Ιςπανία
Πθγι εικόνασ: https://www.thoughtco.com/best-ancient-cave-paintings-4869319

41. ΢πθλαιογραφία από ςπιλαιο ςτθν βόρεια Αυςτραλία
Πθγι εικόνασ: https://www.thoughtco.com/best-ancient-cave-paintings-4869319

42. ΢πθλαιογραφία από ςπιλαιο ςτθν Ινδία (κρατίδιο Madhya Pradesh)
Πθγι εικόνασ: https://www.thoughtco.com/best-ancient-cave-paintings-4869319

43. Από τθν ςπθλιά d'Aurignac ςτθ νότια Γαλλία κοντά ςτα Πυρθναία όρθ
Πθγι εικόνασ: https://www.donsmaps.com/aurignacian.html
ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΟ ΠΕΡΙΔΕΡΑΙΟ

44. Πθγι αρχικισ εικόνασ: https://fr.wikipedia.org/wiki/Grotte_d‘Aurignac
Η ΣΟΠΟΘΕ΢ΙΑ ΣΟΤ ΢ΠΗΛΑΙΟΤ D’AURIGNAC ΢ΣΗ ΝΟΣΙΑ ΓΑΛΛΙΑ

45. ΚΡΙΚΟΙ ΑΠΟ ΠΕΡΙΔΕΡΑΙΟ
Κρίκοι από περιδζραιο που βρζκθκαν ςτο ςπιλαιο Denisova ςτθ νότια Ρωςία
Πθγι εικόνασ: https://siberiantimes.com/other/others/news/n0789-paleolithic-jewellery-still-eye-catching-after-50000-years/

46. Πθγι εικόνασ: https://siberiantimes.com/other/others/news/n0789-paleolithic-jewellery-still-eye-catching-after-50000-years/
Η ΣΟΠΟΘΕ΢ΙΑ ΣΟΤ ΢ΠΗΛΑΙΟΤ DENISOVA ΢ΣΗ ΝΟΣΙΑ ΡΩ΢ΙΑ

47. ΑΝΘΡΩΠΟ΢ ΚΑΙ ΣΕΧΝΗ
Η δθμιουργικότθτα αυτι του ανκρϊπου προσ το
τζλοσ τθσ παλαιολικικισ εποχισ ιταν τρόποσ
ζκφραςθσ των αντιλιψεϊν του για:
● το μυςτιριο τθσ δθμιουργίασ τθσ ηωισ
● τθν αγωνία για τθν επιβίωςθ
● και το κάνατο
Κατά τθν εποχι αυτι πιςτεφεται ότι ξεκινά:
❶ θ δθμιουργία τθσ κρθςκείασ
❷ θ ταφι των νεκρϊν

48. Κείμενα, ςυγγραφθ, ιςτορικθ έρευνα, εικόνεσ: Γαρίτατζησ Χαράλαμποσ (ΠΕ07)
Φιλολογικθ επιμέλεια: Γεώργιοσ Σπανόσ (ΠΕ02)