1. Îð ãà íè ê õè ì èéí ÷ íà ð ûí á äëî ã
à î î
Áî äî ëò 3 :  õèéí ìîëèéí ìàññûã îëáîë 4 ã/ìîëü * 6.5 = 26 ã/ ìîëü áàéõ áºãººä AgO-ûí
àììèàêèéí óóñìàëòàé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ òóíàäàñ ºãäºã Ñ àãóóëñàí õèé áîëîõ
àöåòèëåí òîõèðíî.
ÍÑ Í Ñ ÑÍ + 2[Ag(NH ) ]OH] O H AgCA g CAg + 4NH +2H O
3 2 3 2
Á õèé íü ÑÎ áàéæ áîëíî.
2
-
å
- +
RCO - O R - CO 2 - R +CO
2 2 2
¿¿íòýé òºñòýéãýýð 2 ñóóðüò êàðáîí õ¿÷ëèéí ýëåêòðîëèçîîð 1 ìîëü í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí
ÿçãóóð ¿¿ñýõýä 2 ìîëü ÑÎ ÿëãàðíà. Ýíý íü áîäëîãûí íºõöºëòýé òîõèð÷ áàéíà. / 4.48 ë ÑÎ
2 2
áà 2.24 ë àöåòèëåí ¿¿ññýí/ Ýäãýýð õèéí¿¿ä äîîðõ õ¿÷ëèéí ýëåêòðîëèçîîð ¿¿ñäýã.
-
2å
Î Ñ - ÑÍ = ÑÍ - ÑÎ Î Ñ -ÑÍ = CH -CO 2 2CO +HC CH
2 2 2 2 2
HOOC -CH -CH -COOH õ¿÷èë íü ãåîìåòðèéí 2 èçîìåðòýé áºãººä ýäãýýðýýñ öèñ èçîìåð
íü õàëààõàä öàãèðàã àíãèäðèä ¿¿ñãýíý.
H
H Í 2 000 C H
Ñ Ñ H 2O
C C
HOOC COOH
C C O
O C
O
ìàëåéíû õ¿÷èë
Õàðèóëòûã òîîöîîãîîð áàòàëæ áîëíî.
4. Óóðûí óñòºðºã÷òýé õàðöóóëñàí íÿãò íü 44 òýé òýíö¿¿ 0,5 ãðàìì îðãàíèê À
áîäèñûã øàòààõàä 1,25 í¿¿ðñõ¿÷ëèéí õèé, 0,614 ãðàìì óñ ¿¿ñ÷ýý. À áîäèñ íü ìåòàëë
íàòðèòàé õàðèëöàí ¿éë÷èëäýã, áºãººä áîëãîîìæòîé èñýëä¿¿ëýõýä ìºíãºíèé èñëèéí

2. àììèàêèéí óóñìàëòàé õàðèëöàí ¿éë÷èëäýãã¿é Á íýãäýëä øèëæäýã. À áîäèñûã
êîíöåíòðàöèòàé õ¿õðèéí õ¿÷èëòýé õàëààõàä Â í¿¿ðñ óñòºðºã÷ ¿¿ñäýã. Â-ã øèð¿¿í
íºõöºëä èñýëä¿¿ëýõýä à êåòîí áà Ä õ¿÷èë ¿¿ñäýã áîë À - Ä áîäèñóóäûí
áàéãóóëàëòûã òîãòîî.
Áîäîëò: À áîäèñûí õÿëáàð òîìü¸îã îëü¸:
1 .25 * 1 2 0.61 4 * 2
m (C )= = 0.341 ã m (H )= = 0.068 ã
44 18
m (O)= 0.5 - 0.341 - 0.068 = 0.091ã
ÑõÍóÎz ãýæ òîìü¸îëáîë :
0.341 0.068 0.091
= : : = 5 : 1 2: 1
õ : ó: z = 12 1 16
Õÿë áà ð òîìü î : Ñ 5Í12Î áàéâ.
¸
À íýãäëèéí ìîëåêóëûí ìàññûã îëáîë: 44 * 2= 88 ã/ ì
Èéìä À íýãäýë Ñ Í Î òîìü¸îòîé àæýý. À íü íýã àòîìò õàíàñàí ñïèðò ýñâýë ýíãèéí ýôèð
5 12
áàéõ áîëîìæòîé. Ǻâõºí èñýëäýæ êåòîí ¿¿ñãýäýã, ìåòàëë íàòðèòàé óðâàëä îðäîã òóë À
íü õî¸ðäîã÷ ñïèðò áàéíà. Á íü ìºíãºí òîëèíû óðâàëä îðäîãã¿é òóë êåòîí áàéíà.
Í SO [O]
2 4
Ñ Í ÎÍ Î Í CH 0 êåòîí à + õ¿÷èë Ä
5 11 5 10
[O]
C H 3 - C H = C H -C H 3 C H 3 - C - C H 3 + CH3COOH
CH3 (Â) O (Ã) (Ä)
Ïåíòåíèé èçîìåð¿¿äýýñ êåòîí, îðãàíèê õ¿÷èë ¿¿ñãýæ èñýëäýõ èçîìåð áîë çºâõºí 2 -
ìåòèë áóòåí -2 þì. Èéìä À áîäèñ íü 3 - ìåòèëáóòàíîë - 2 þì. Õàðèí 2- ìåòèë áóòàíîë -2 ¿ë

3. òîõèðíî. Õàðèó : À - 3 ìåòèë áóòàíîë -2 , Á - 3 ìåòèë áóòàíîí -2, Â - 2 ìåòèëáóòåí - 2, Ã -
àöåòîí, Ä - öóóíû õ¿÷èë
[O ]
C H 3 -C H -C H C H 3 C H 3 -C H -C -C H 3
H 3C OH (A) H3 C O (Á)
H 2O H 2S O 4
[O]
C H 3 - C H = C H -C H 3 C H 3 - C - C H 3 + CH3COOH
CH3 (Â) O (Ã) (Ä)
5 . 5 õóðóó øèëýíä ãëèöåðèí, öóóãèéí àëüäåãèä, øîðãîîëæíû õ¿÷èë, ïðîïèîíû õ¿÷èë,
ãëþêîçûí óñàí óóñìàëóóä áàéâ. Ýäãýýð áîäèñóóäûã 10%-èéí Na CO NaOH, CuSO -
2 3 4
ûí óóñìàëóóäûã àøèãëàí õýðõýí ÿëãàí òàíèõ âý?
Áîäîëò:
Na CO - ûí óóñìàëûí òóñëàìæòàéãààð øîðãîîëæíû áîëîí ïðîïèîíû õ¿÷ëèéã òîäîðõîéëæ
2 3
áîëíî.
ÍÑÎÎÍ + Na CO = 2HCOONa + H O +CO
2 3 2 2
2CH CH COOH + Na CO = 2CH CH COONa +H O +CO
3 2 2 3 3 2 2 2
Äàðàà íü äýýðõ 2 õ¿÷ëèéã ÿëãàæ òàíèõûí òóëä øèíýõýí áýëòãýñýí Cu(II)- èéí
ãèäðîêñèä íýìíý. Èíãýõýä øîðãîîëæíû õ¿÷ëýýñ óëààí òóíàäàñ ¿¿ñ÷, õèé ÿëãàðíà.
CuSO +2NaOH = Cu(OH) 2 + Na SO
4 2 2 4
HCOOH + 2Cu(OH)2 = CO 2 C + Cu O 3H O
2 2 2
¿ëäñýí 3 áîäèñ ðóó ìºí Cu(OH) íýìýõýä ãëèöåðèí, ãëþêîçîîñ öýíõýð ºíãèéí óóñìàë ¿¿ñíý.
2
Öààøèä õàëààõàä öóóãèéí àëüäåãèä, ãëþêîçîîñ óëààí òóíàäàñ áóóíà.
CH CHO + 2Cu(OH) =CH COOH +C Cu O +H O
3 2 3 2 2
HOCH (CHOH) CHO +2Cu(OH) =HOCH (CHOH) COOH +C Cu O +2H O
2 4 2 2 4 2 2

4. 0
6. 34-40 Ñ-ûí òåìïåðàòóðò íýðýãääýã íýãýí øèíãýí óñàíä áàãà óóñäàã Ñu(OH) -
2
òîé óðâàëä îðäîãã¿é, ø¿ëòòýé õ¿éòýí íºõöºëä àëãóóð óðâàëä îðäîã. 1.0000 ã ýíý
øèíãýíèéã øàòààõàä 0.9722 ã óñ, 0.1718 ã äàâñíû õ¿÷èë, 2.0030ã í¿¿ðñõ¿÷ëèéí õèé
¿¿ñ÷ýý. Óã øèíãýíèéã áóöààõ õºðãºã÷ á¿õèé êîëáîíä õèéæ , íàòðèéí ãèäðîêñèäèéí
õàëóóí óóñìàëààð áîëîâñðóóëàõàä øèíãýíèé çàðèì õýñýã íü óóñ÷ õóðö ¿íýðòýé õèé
ÿëãàðóóëæýý. Øèíãýíèé íàéðëàãûã îë.
Áîäîëò:
Ýëåìåíòèéí àíàëèçûí ä¿íã ¿íäýñëýí àòîìóóäûí õàðüöààã îëîõ çîðèëãî òàâüÿ. 1ã øèíãýíä:
2 .003 * 1 2 .01 1
= 0.5467ã Ñ
44.01
0.1 71 8 * 1 .008
0.972 2 * 2.01 6 + = 0.1135 ã Í
1 8.01 4 36.45
0.1 71 8 * 35.453 = 0.1671 ã C u
36.45
1 - 0.1135 - 0.5467 - 0.1671 = 0.1727 ã Î àãóóëàãäàíà
2
Ñõ Íó CIn Op ãýñýí òîìü¸îòîé ãýâýë:
0.5467 0.1135 0.1671 01727
: : : =
1.008 35.543 15.999 = 9.685 : 23.96 : 1: 2 : 298
õ:ó:n:ð= 1 2.01 1
Àòîìóóäûí òîîíû õàðüöàà á¿õýë òîîãîîð èëýðõèéëýãäýõ ¸ñòîé. Ãýâ÷ äýýðõ õàðüöàà íü
á¿õýë òîîãîîð èëýðõèéëýãäýýã¿é áàéíà. Èéìä àíõíû øèíãýí íü õîëèìîã áàéæýý ãýñýí
ä¿ãíýëòýíä õ¿ðãýæ áàéíà. Õýðâýý 2 áîäèñûã õîëèìîã þì ãýæ ¿çâýë 2 õóâèëáàð áàéæ
áîëíî.
1-ðò: Õëîð áà õ¿÷èëòºðºã÷ íýãäëèéí íàéðëàãàíä îðîëöñîí ãýâýë:
à. õëîðò ñïèðò, õ¿÷ë¿¿ä íü ìîëåêóë õîîðîíäûí óñòºðºã÷èéí õîëáîî ¿¿ñãýí
àññîöèàöëàãäàõ òóë ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëæ óñàíä óóñíà.
á. Õëîðò àëüäåãèäóóä íü Cu(OH) -òàé óðâàëä îðíî.
2
â. áàéðëàë äýýðýý õëîðîîð õàëàãäñàí õ¿éòýíä NaOH -òàé ãèäðîëèçä îðäîã.
ã. b - õëîðò ýôèð¿¿ä ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëäàã.

5. Èéìä 1-ð õóâèëáàð áîäëîãûí íºõöºëä òîõèðîõã¿é áàéíà.
2-ðò õëîð áà õ¿÷èëòºðºã÷ íü ººð ººð íýãäë¿¿äèéí íàéðëàãàíä îðîëöñîí ãýâýë:
à. Õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí íýãäýë íü ñïèðò, àëüäåãèä, õ¿÷èë áèø áàéíà.
á. Õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí îðãàíèê áîäèñóóäûí õóâüä çºâõºí äèýòèëèéí äèýòèëèéí
ýôèðýýñ ë èîäîòýòàí ¿¿ñýõ áîëîìæòîé.
â. Íèéëìýë ýôèð¿¿ä ºíäºð òåìïåðàòóðò áóöàëäàã. Cu(OH) -òîé óðâàëä îðäîã.
2
Èéìä àíõíû õîëèìîãò äèýòèëèéí ýôèð îðîëöñîí ãýæ ¿çüå. Òýãâýë
õ:ó:ð = 4:10:1 áóþó õ:ó:ð = 9.192 : 22.98 : 2.298
2 äàõü áîäèñûí òîìü¸î íü:
õ:ó:n = 0.493 : 0.98 : 1 = 1:2:2 áóþó (CH CI ) áîëíî. m =1 ¿åä áîäëîãûí íºõöºëä òîõèðíî.
2 2
0
m íü 1-ýýñ èõ òîõèîëäîëä õàðãàëçàõ áîäèñóóä íü 40 Ñ- ààñ ºíäºð òåìïåðàòóðò
áóöàëäàã. Èéìä àíõíû øèíãýí ÑÍ CI áà (ÑÍ ÑÍ )Î-èéí õîëèìîã áàéæýý.
2 2 3 2
7.
Ýôèðèéí ãèäðîëèçä 3.22 +6.72 - 7.42 = 2.52 ã ûóþó 0.14 ìîëü óñ óðâàëä îðæýý.
Õýðâýý ýôèð íü RCOOR òîìü¸îòîé áîë 0.14 ìëîü RCOOR óðâàëä îðñîí áàéõ ¸ñòîé.
I I
Ýíäýýñ ìîëèéí ìàññûã îëáîë: Ì(RCOOR )= 7.42ã / 0.14 ìîëü = 53 ã/ ìîëü , Ì(R) + M(R )= 53
I
-44 = 9 ã/ìîëü. Èéì ýôèð áàéæ áîëîõã¿é RC(OR )õ ýôèð ãèäðîëèçä îðñîí ãýâýë õ =3 ¿åä
ñïèðò áà õ¿÷èë ¿¿ñíý.
I
RC(OR ) +2H2O = RCOOH + 3ROH
3
u /ýôèð/ = 0.14 : 2= 0.07 ìîëü
Ì/ýôèð/ =7.42 ã/ 0.07 ìîëü= 106 ã/ìîëü
I
u (RCOOH)= 0.07 ìîëü, Ì(RCOOH)=3.22 / 0.07 = 46ã/ìîëü (HCOOH), u (R OH) = 0.21
ìîëü
I I
Ì(R OH) =6.72/0.21=32ã/ìîëü, (CÍ OH) . Èéìä R -CH , R-H áàéæ àíõíû ýôèð (CH O) CH
3 3 3 3
áàéæýý.

6. 8. Í¿¿ðñóñòºðºã÷人ñ í¿¿ðñòºðºã÷èéí àãóóëãà õàìãèéí áàãàòàé íü ÑÍ áºãººä
4
ò¿¿íä 75% Ñ àãóóëàãäàíà. Èéìä ÑõÍó òîìü¸îòîé ÿìàð÷ áîäèñò 60% Ñ àãóóëàíäàõ íü
óòãàã¿é þì. Õàðèí Õ-èéí õ¿íä èçîòîï áàéõ äåéòðè àãóóë¸àí í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí õóâüä
Ñ-èéí àãóóëãà 75%-èàñ áàãàñíà. õàìãèéí áàãà Ñ àãóóëñàí í¿¿ðñóñòºðºã÷ áîë ýíý
Áîäîëò:
Í¿¿ðñóñòºðºã÷人ñ í¿¿ðñòºðºã÷èéí àãóóëãà õàìãèéí áàãàòàé íü ÑÍ áºãººä ò¿¿íä 75%
4
Ñ àãóóëàãäàíà. Èéìä ÑõÍó òîìü¸îòîé ÿìàð÷ áîäèñò 60% Ñ àãóóëàãäàõ íü óòãàã¿é þì.
Õàðèí Õ-èéí õ¿íä èçîòîï áàéõ äåéòðè àãóóëñàí í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí õóâüä Ñ-èéí
àãóóëãà 75%-èàñ áàãàñíà. Õàìãèéí áàãà Ñ àãóóëñàí í¿¿ðñóñòºðºã÷ áîë ýíý îõèîëäîëä
ÑÄ áºãººä ¿¿íä Ñ -èéí ýçëýõ õóâü 60% áàéíà.Ýíý íýãäëèéã AI-íû êàðáèäûã óñààð
4
¿éë÷èëæ ãàðãàí àâ÷ áîëíî.
AI C +12Ä Î = 4AI(OÄ) +3ÑÄ Ä /Í/
4 3 2 3
7. 41.38% Ñ, 3.45% Í, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí À áîäèñûã õ¿÷ëèéí îðîëöîîòîé ýòèëèéí
ñïèðòòýé õàìò õàëààõàä 55.81% Ñ, 6.97% Í, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí  áîäèñò
øèëæäýã. À áîäèñ íü áðîìò óñòºðºã÷èéã íýãä¿¿ëæ Ñ áîäèñûã ¿¿ñãýäýã. Ñ áîäèñûã
óñòàé áóöàëãàõàä 35.82% Ñ, 4.48% Í, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí Ä áîëèñûã
¿¿ñãýäýã. Õýðâýý 2.68 ã Ä áîäèñ íü 20 ìë 2Í ÊÎÍ-èéí óóñìàëòàé õàíø õýìæýýãýýð
óðâàëä îðäîã áºãººä À áîäèñ íü õàëààõàä óñ ÿëãàðóóëäàã áîë äóðäñàí áîäèñóóäûí
áàéãóóëàëòûã òîãòîîæ óðâàëûí òýãøèòãýëèéã áè÷.
à. Ýõëýýä À, Â, Ä áîäèñóóäûí õÿëáàð òîìü¸îã îëü¸:
À =CxHóOz ãýâýë:
41 .38 3.45 55.17
: : =3.4483 :3.45 : 3.4483= 1: 1:1
õ:ó:z = 12 1 16
À áîäèñûí òîìü¸î (CHO)n áàéâ.

7. Â=CxHóOz ãýâýë
5 5.81 : 6.91 : 37.22 =4.651: 6.97 :2.326 = 2:3:1
õ:ó:z = 12 16
 áîäèñûí òîìü¸î (C H O)m áàéâ.
2 3
D = CxHóOz ãýâýë :
35.85 : 4.48 : 59.7 =2.985:4.48 :3.731 =4:6:5
õ:ó:z = 12 1 16
D áîäèñûí òîìü¸î: (Ñ Í Î )p áàéâ.1Ñ -èéí àòîì äýýð 2 ãèäðîêñèë á¿ëýã áàéæ áîëîõã¿é
4 6 5
ó÷èð D áîäèñûí òîìü¸îí äàõü Ð íü çºâõºí íýãòýé òýíö¿¿ áàéíà.
Ì(D) = 134 ã/ ìîëü
â. D áîäèñòîé óðâàëä îðñîí ÊÎÍ -èéí õýìæýýã îëü¸:
Ý(ÊÎÍ) = M(KOH)
2 0 ì ë * 2 ã ýêâ = 0.04 ã ýêâ = 0.04 ì î ëü
/ /
= 1 000 ì ë
υ
KOH
ã. D áîäèñ íü ÊÎÍ -òàé óðâàëä îðñîí òóë êàðáîí õ¿÷èë áàéæ áîëíî. D áîäèñûí
ýêâèâàëåíòèéã òîîöîæ îëü¸.
Ý (D ) m (D )
=
Ý (K O H ) m (KOH)
m (D ) * Ý(K O H ) 2.68 * 56
Ý(D ) = = 67
m (K O H ) 2.24
,
D áîäèñûí ýêâèâàëåíò ìàññ íü ìîëèéí ìàññààñ 134 : 67 = 2 äàõèí áàãà áàéãàà òóë D
áîäèñ íü 2 ñóóðüò õ¿÷èë áàéíà.
D áîäèñûí òîìü¸î íü: ÍÎÎÑ - ÑÍ - ÑÍ - ÑÎÎÍ
2
| àëèìíû õ¿÷èë
ÎÍ

8. ä. À ä . Ñ Ñ D õóâèðëààð áîäèñóóäûí ìîëåêóë äàõü Ñ- èéí àòîìûí òîî ººð÷ëºã人ã¿é
áàéíà. Èéìä À áîäèñûí òîìü¸î äàõ n íü 4-òýé òýíö¿¿ áàéíà. À áîäèñ íü áõîìò óñòºðºã÷èéã
íýãä¿¿ëäýã, ìºí óñ ÿëãàðóóëäàã çýðãèéã òîîöîí áàéãóóëàëòûí òîìü¸îã áè÷âýë :
H H
C C
HOOC COOH
ìàëåéíû õ¿÷èë
Ìàëåéíû õ¿÷ëèéí òðàíñ, èçîìåð ôóìàðûí õ¿÷èë óñ ÿëãàðóóëàõã¿é. Òýãâýë  áîäèñ íü
ÑÍ -ÑÍ -ÎÎÑ -ÑÍ = ÑÍ - ÑÎÎ - ÑÍ -ÑÍ
3 2 2
Ñ áîäèñ íü ÍÎÎÑ - ÑÍ - ÑÍ - ÑÎÎÍ
2
|
Br òîìü¸îòîé áîëíî.
Óðâàëûí òýãøèòãýëèéã áè÷âýë :
H H Í 2S O 4
C C + 2 Ñ2 Í 5 Î Í
HOOC COOH CH 3 - C H 2 -O OC -CH CH - COO -CH2 - CH3
H H
C C + Í Br HOO C - CH2 - CH - COO H
HO O C COOH
Br
HOOC-CH -CH-COOH+H O→HOOC-CH -CH-COOH + HBr
2 2 2
|
OH
H H
C=C
H H t0
C C O= C C =O
HOO C COOH -H 2 O
O
8 . 69,8% í¿¿ðñòºðºã÷, 11,6% óñòºðºã÷, ìºí õ¿÷èëòºðºã÷ àãóóëñàí À áîäèñûí
õàðüöàíãóé ìîëåêóë ìàññ íü 86-òàé òýíö¿¿. À áîäèñ ìåòèë ìàãíè èîäèäòîé õàðèëöàí

9. ¿éë÷èëæ  áîäèñûã,  áîäèñ íü ãèäðîëèçîä îðæ Ñ áîäèñûã ¿¿ñãýäýã. Ñ áîäèñûí
ìîëåêóë äîòîîä äàõü óñã¿éæèõ óðâàëààð Ä áîäèñ ¿¿ñäýã. Ä áîäèñ íü èñýëäýæ
ýêâèìîëü ïðîïèîíû õ¿÷èë áà àöåòîíû õîëèìãèéã ¿¿ñãýäýã áîë À-ààñ Ä áîäèñóóäûí
áàéãóóëàëòûã òîãòîî.
Áîäîëò:
À áîäèñûí ìîëåêóë òîìú¸îã îëú¸.
À áîäèñûí õÿëáàð òîìú¸î íü C5H10O; ìîëåêóë òîìú¸î íü (C5H10O)n áîëíî.
Èéìä À íü C5H10O òîìú¸îòîé áàéæ áîëíî.
À áîäèñûí òîìú¸îã øèíæèëæ ¿çâýë êàðáîíèëü á¿ëýã àãóóëñàí í¿¿ðñóñòºðºã÷
ýñâýë 2÷èéí õîëáîî àãóóëñàí ñïèðò, ýíãèéí ýôèð, öàãèðàã ñïèðò áàéõ áîëîìæòîé.
CH3MgJ-òîé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ ¿¿ñãýñýí íýãäýë íü ãèäðîëèçä îðæ ìîëåêóë äîòîîäûí
äåãèäðàòàöèä îðäîã íýãäýë ¿¿ñãýäýã òóë À íü êàðáîíèë íýãäýë áàéõ áîëîìæòîé.
Òýãâýë Ñ íýãäýë íü ñïèðò Ä íü àëêåí áîëíî. Ä-èéí èñýëäýëòýýð ïðîïèîíû õ¿÷èë áà àöåòîí
ýêâèìîëü õýìæýýãýýð ¿¿ñäýã òóë Ä íü 2-ìåòèëïåíòåí-2 áàéíà. Èéìä Ñ íü äàðààõ õî¸ð
á¿òýöòýé áàéæ áîëíî.
À íü CH3MgJ-òîé õàðèëöàí ¿éë÷èëæ ¿¿ñãýñýí íýãäýë íü ãèäðîëèçä îðîõäîî íýã Ñ
-èéí àòîì äýýð ÑÍ3, ÎÍ á¿ëýãòýé íýãäýë ¿¿ñãýõ òóë Ñ íü (1) áàéíà. Èéìä À íü ïåíòàíîí-2
áàéíà.

10. 115. Èçîìåð 2 í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí òîìú¸îã CxHy ãýå.
MrCxHy=29∙3.36=106òóë
12õ+y=106 (1)
0<y<2x+2 òóë (1) òýãøèòãýë íü çºâõºí õ=8, y=10 áàéõ ãàíöõàí øèéäòýé.
Èñýëäýæ áåíçîéíû õ¿÷èë Î-ôòàëûí õ¿÷èë ¿¿ñãýñýí òóë àíõíû í¿¿ðñóñòºðºã÷èä íü
ýòèëáåíçîë Î-êñèëîë áàéæýý.
(1), (2) óðâàëûí òýãøèòãýëèéí ¿íäñýí äýýð õîëèìîã äàõü Ñ6Í5ÑÎÎÍ (Mr=122ã/ìîëü) áà
Ñ6Í4(ÑÎÎÍ)2 (Mr=166ã/ìîëü) ìîëèéí õàðüöàà íü àíõíû íýãäëèéí ìîëèéí õàðüöààòàé òýíö¿¿
áàéõûã àæèãëàâàë
υ(Ñ6Í5Ñ2Í5):υ (Ñ6Í4(ÑÍ3)2) =υÑ6Í5ÑÎÎÍ:υÑ6Í4(ÑÎÎÍ)2
Óðâàëä èçîìåð¿¿ä îðñîí òóë
116. R-COONa òîìú¸îòîé äàâñíû óóñìàëä ýëåêòðîëèç ÿâóóëàõàä:
2RCOONa+2H2O→H2+2NaOH+R-R+2CO2
Èéìä àíîä äýýð ÑÎ2 ÿëãàðíà. υ(CO2)= 2υ(R-R)
Ãýâ÷ àíîä äýýð ÿëãàðñàí õèéí ìîëèéí ìàññ ÑÎ2–ûí ìàññòàé òîõèðîõã¿é òóë R-R íü õèé
áàéäàëòàé í¿¿ðñóñòºðºã÷ áàéæýý. R-ûí òîìú¸îã CxHy ãýå.
Ýíäýýñ 12õ+y=15 (1)

11. õ, ó íü á¿õýë òîî òóë (1) õ=1, y=3 ãýñýí ãàíöõàí øèéäòýé. Èéìä R íü ìåòèëèéí ÿçãóóð
áàéæýý. Ýëåêòðîëèçîä àöåòàò íàòðè îðñîí áàéíà.
2CH3COONa+2H2O→H2+2NaOH+C6H6+2CO2
117.
118. Í¿¿ðñóñòºðºã÷èéí òîìú¸îã ÑõÍó ãýâýë:
CxHy+((x+1)/4y)O2=xCO2+1/2yH2O
Õýðâýý àíõíû õèéí õîëèìîãò 1 ìîëü í¿¿ðñóñòºðºã÷ áàéñàí áîë íèéò õîëèìîãò
0 0 0 0
1+x+1/4y ìîëü õèé, óðâàëûí äàðàà 195 Ñ t -ò x+1/2y ìîëü õèé, õàðèí 0 Ñ t -ò õ¿ðòýë
õºðãºõºä õ ìîëü ÑÎ2 ¿ëäýíý.
Á¿õ õýìæèëò¿¿ä èæèë äàðàëòàíä ÿâàãäñàí òóë õèéí õîëèìãèéí ýçýëõ¿¿í íü
ìîëèéí òîîòîé øóóä õàìààðàëòàé áàéíà. Ìåíäåëååâå-Êëàïåéðîíû òýãøèòãýëýýð Ð òîãòìîë
òóë:
PV1=υ1RT1 (1)
PV2=υ2RT2 (2)
PV3=υ3RT3 (3)
(1), (3) èëýðõèéëëýýñ
(1), (2) èëýðõèéëëýýñ áóþó
468(x+1/2y)=2∙273(1+x+1/4y); x=1+1/4y òóë
468(1+1/4y x+y/2)=546(1+1+y/4); áîëîõ áºãººä ¿¿íèéã áîäâîë y=8, x=3 ãàðíà.

12. Èéìä àíõ ïðîïàíûã øàòààæýý.
C3H8+5O2→3CO2+4H2O
119. Àíõíû áîäèñûí òîìú¸îã îëîõ çîðèëãî òàâü.