1 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή
56ο
Γυμνάσιο Αθήνας
Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα: "Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" ως
μέρος της δράσης του προγράμματος με τίτλο: «Το παιδί, η πόλη και τα
μνημεία»
σε συνεργασία με τη
Συντακτική και Φωτογραφική Ομάδα του Εργαστηρίου Πληροφορικής
56ο
Γυμνάσιο Αθήνας
Σχολικό έτος: 2017-2018
2.
2 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Εισαγωγή.
Μαθητές και εκπαιδευτικοί της Περιβαλλοντικής ομάδας του 56ου Γυμνασίου
Αθήνας με τίτλο «Αμπελόκηποι Αθήνας: η γειτονιά μου» μαζί με μέλη της
συντακτικής και φωτογραφικής ομάδας του εργαστηρίου Πληροφορικής,
ξεναγηθήκαμε στη συνοικία του Ψυρρή από την αρχαιολόγο κυρία Ειρήνη
Γρατσία της ΜΟnuMENTA. Η ξενάγηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της
δράσης του Περιβαλλοντικού μας προγράμματος με τίτλο: «Το παιδί, η πόλη
και τα μνημεία».
1.---
Μετακινηθήκαμε από το σχολείο μας με λεωφορείο το οποίο μας άφησε στο
σταθμό μετρό του Θησείου.
Εικόνα 1: (6) Φωτογραφίες στην περιοχή μπροστά από τον σταθμό μετρό του Θησείου
3.
3 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Το Θησείο είναι μια μικρή περιοχή της Αθήνας που πήρε το όνομά του από
τον παρακείμενο Ναό του Ηφαίστου, που ονομάζονταν παλαιότερα Θησείο,
λανθασμένα, από τις ανάγλυφες παραστάσεις των άθλων του Θησέα που
φέρονται στις μετώπες του. Στην περιοχή του Θησείου υπάρχουν δύο
εβραϊκές Συναγωγές της Αθήνας, η Συναγωγή Αρχαίας Αγοράς Αθήνας, το
νέο παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη έργων Ασιατικής- Αραβικής-
Ισλαμικής τέχνης το οποίο στεγάζεται στο διατηρητέο κτήριο «έπαυλη-οικίας
Ευταξία», το Μουσείο Μακρονήσου, το Μουσείο Ηρακλειδών, το Ωδείο
Athenaeum (μουσικός πολυχώρος) αφιερωμένος στη Μαρία Κάλλας, καθώς
και οι ιστορικοί ναοί των Αγίων Ασωμάτων, του Αγίου Αθανασίου Κουρκούρη
και της Αγίας Μαρίνας Θησείου στην ομώνυμη πλατεία. Σήμερα η περιοχή του
Θησείου αποτελεί γνωστό νυχτερινό στέκι κατάμεστο με πολλά καφενεία,
καφετέριες και μπαρ, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. [Πηγή:
https://el.wikipedia.org/wikiΘησείο]
2.---
Από εκεί πήγαμε περπατώντας στο σημείο συνάντησης που είχαμε στο
σταθμό μετρό Μοναστηρακίου.
4.
4 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Εικόνα 2: (9) Πηγαίνοντας προς τον σταθμό μετρό στο Μοναστηράκι
Το Μοναστηράκι είναι συνοικία της Αθήνας γύρω από την Πλατεία
Μοναστηρακίου. Το όνομά της προέρχεται από την παλιά εκκλησία της
Κοιμήσεως της Θεοτόκου Αθήνας, που βρίσκεται επί της πλατείας, και
παλαιότερα ήταν μετόχι μοναστηριού και συγκεκριμένα, της Μονής Καρέα
στον Υμηττό (Μοναστηράκι σημαίνει "μικρό μοναστήρι"). Στην Πλατεία
Μοναστηρακίου δεσπόζει το παλιό Τζαμί Τζισταράκη, το οποίο σήμερα
στεγάζει παράρτημα του Μουσείου Λαϊκής Τέχνης.
Στην πλατεία βρίσκεται η πρώην καθολική εκκλησία. Την εποχή της
φραγκοκρατίας ήταν ιδιόκτητη μονή του Νικολάου Μπονεφατσή. Κατά την
περίοδο της τουρκοκρατίας αναφέρεται ως μετόχι της μονής Καρέα στον
Υμηττό. Κατά τα νεότερα χρόνια μεταβλήθηκε σε ενοριακό ναό, όπου τιμάται
η Κοίμηση της Θεοτόκου.
Το τζαμί χτίστηκε από τον Τούρκο βοεβόδα Τζισταράκη το 1759 με υλικό
παρμένο από παλαιά κτήρια. Για το μαρμαροκονίαμα των τοίχων,
ανατινάχτηκε η 17η κολώνα του Ναού του Ολυμπίου Διός. Οι παλιοί Αθηναίοι
πίστευαν ότι κάτω από κάθε κίονα του ναού βρισκόταν παγιδευμένη μία
κατάρα, κάτι που επιβεβαιώθηκε με το ξέσπασμα λιμού στην πόλη. Σύμφωνα
με τον ίδιο μύθο, ο ναός του Διός θρήνησε τόσο δυνατά την καταστροφή της
5.
5 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
στήλης, που εκείνο το βράδυ κανείς δεν κοιμήθηκε στην Αθήνα. Ηρέμησε
μόνο με την δολοφονία του βοεβόδα.
6.
6 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Εικόνα 3: (12) Φωτογραφίες από την πλατεία Μοναστηρακίου
Μετά την Επανάσταση του 1821, το κτήριο είχε διάφορες χρήσεις για πάνω
από έναν αιώνα, ενώ το 1924 μετατράπηκε σε λαογραφικό μουσείο. Ο Γ.
Δροσίνης προσέφερε δύο πολύτιμες συλλογές, τα έπιπλα, σκεύη και εικόνες
από τον Δανό Κ. Πελφ και τα ιαπωνικά αγγεία του Γρ. Μάνου. Το μετονόμασε
σε Εθνικό Μουσείο Κοσμητικών Τεχνών. Σήμερα, το τζαμί στεγάζει
παράρτημα του Μουσείου Λαϊκής Τέχνης και φιλοξενεί πλούσια συλλογή
κεραμικών, κυρίως από την Μικρά Ασία.
Ο σταθμός του Μετρό Μοναστηρακίου εγκαινιάστηκε στις 17 Μαΐου 1895.
Κοντά στην πλατεία Μοναστηρακίου, βρίσκεται η πλατεία Αβησσυνίας,
βρίσκεται και το παζάρι (Γιουσουρούμ) παλιότερα γνωστό για τα
παλαιοπωλεία. Σήμερα οι παλιατζήδες εξακολουθούν να είναι αρκετοί αν και
τα περισσότερα καταστήματα πουλάνε καινούργια προϊόντα, κυρίως με
τουριστικά είδη και ρούχα. [Πηγή:
https://el.wikipedia.org/wiki/Μοναστηράκι_(Αθήνα)]
7.
7 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
3.---
Από την πλατεία Μοναστηρακίου ξεκινήσαμε τον περίπατό μας προς τη
συνοικία Ψυρρή σταματώντας και συζητώντας σχετικά με τα κτήρια και την
κατάσταση της περιοχής.
Εικόνα 4: (6) Ξεκινώντας την πορεία μας προς την πλατεία Ηρώων (Ψυρρή). Κτήρια της περιοχής...
Βλέπουμε κατεδαφισμένα παλιά κτήρια για δημιουργία θέσεων παρκαρίσματος,
στενά δρομάκια, πολλά γκράφιτι αλλά και αφίσες. Η φθορά του χρόνου, η
έλλειψη συντήρησης, η εγκατάλειψη και η αδιαφορία είναι φανερές παντού.
8.
8 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Εικόνα 5: (6) Στενά δρομάκια, γκράφιτι, σπίτια αφημένα στην τύχη τους
4.---
Επισκεφθήκαμε τη βιβλιοθήκη της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και την
Αγία Ελεούσα. Στη διασταύρωση των οδών Αγίας Ελεούσης και
Κακουργιοδικείου, στην περιοχή του Ψυρρή, βρισκόταν επί Τουρκοκρατίας ο
ενοριακός ναός της Αγίας Ελεούσας, που ξεχώριζε για το μέγεθος και την
ιστορικότητά του. Πρόκειται για αρκετά μεγάλη, τετραγωνισμένη εκκλησία
(10,5 Χ 10,5 μέτρα) μέσα σε ευρύχωρο αυλόγηρο-κοιμητήρι, όπου
αναπαύονταν διακεκριμένοι ενορίτες.
9.
9 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Εικόνα 6: (4) Βιβλιοθήκη της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και Αγία Ελεούσα
Με τον Ιερό Ναό της Αγίας Ελεούσας συνδέονται σημαντικές στιγμές της
οικογένειας του Προκόπη Μακρή, προξένου της Αγγλίας στην Αθήνα και
πατέρα της διάσημης «κόρης των Αθηνών» Θηρεσίας ή Τερέζας Μακρή,
συζύγου του Κυριάκου Πιττάκη. Από το «καταστιχάκι» του Προκόπη Μακρή
πληροφορούμαστε πως οι τρείς κόρες του βαφτίστηκαν στον Ιερό Ναό της
Αγίας Ελεούσας κατά το διάστημα 1794-1797 και δίπλα στην είσοδο το 1794
τάφηκε ο πατέρας του Μηνάς Μακρής, ενώ το 1799 έθαψαν τον ίδιο τον
Προκόπη Μακρή. Με τους βομβαρδισμούς του πολέμου (1826-1827), η στέγη
του ναού κατέρρευσε. Άντεξαν όμως και παρέμειναν στη θέση τους οι
καλοχτισμένοι τοίχοι, γι’ αυτό και θεωρήθηκε το «καταλληλότερο» ερείπιο για
να μετατραπεί σε «τέμενος της δικαιοσύνης». Έτσι το 1835 αποφασίστηκε να
χρησιμοποιηθεί ως έδρα του πρώτου Κακουργιοδικείου, λόγω της μεγάλης
έλλειψης δημοσίων κτιρίων στην πρωτεύουσα του νεοπαγούς Ελληνικού
κράτους. Για τον σκοπό αυτό οικοδομήθηκε, μεταξύ των ετών 1835-1837, το
σημερινό διώροφο νεοκλασικό κτίριο, βάσει σχεδίων του Δανού αρχιτέκτονα
Christian Hansen (1803-1883), χωρίς ωστόσο να κατεδαφισθεί πλήρως η
εκκλησία. Το διασωθέν κομμάτι του Ιερού Ναού έως σήμερα είναι το Άγιο
Βήμα. [Πηγή: http://biaa.gr/i-n-agias-eleousis/]
5.---
Στη συνέχεια πήγαμε στην πλατεία Ψυρρή. Η μικρή συνοικία του Ψυρρή
βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας και είναι μια από τις παλαιότερες
συνοικίες της πόλης. Απλώνεται γύρω από την Πλατεία Ψυρρή ή Πλατεία
Ηρώων. Η πλατεία του Ψυρρή λέγεται πλατεία Ηρώων από τα ονόματα των
οδών που καταλήγουν σ΄ αυτήν. Στη παλιά Αθήνα, προπολεμικά, η ονομασία
αυτή αποδίδονταν ιδιαίτερα σκωπτικά για τους "ήρωες", τους κουτσαβάκηδες,
της εποχής, που συγκεντρώνονταν εκεί. Η ετυμολογία της ονομασίας της
10.
10 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
συνοικίας δεν έχει απόλυτα εξακριβωθεί. Πιθανότατα η λέξη Ψυρρή(ς)
σημαίνει Ψαριανός και προέρχεται από τις παλαιότερες ονομασίες της νήσου
των Ψαρών. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας ο λόρδος Βύρων διέμεινε
στην οικία του υποπροξένου της Αγγλίας Θεόδωρου Μακρή, όπου και
γνώρισε την Θηρεσία Μακρή, την οποία και ερωτεύτηκε. Εκείνη την εποχή
υπήρχε και το αρχοντικό του Κυριάκου Πιττάκη, του μετέπειτα διάσημου για
τις ανασκαφές στην Ακρόπολη αρχαιολόγου. Μετά την απελευθέρωση, στην
περιοχή εγκαταστάθηκαν διάφορες αρχοντικές οικογένειες όπως αυτή του
ηγεμόνα της Ουγγροβλαχίας Ιωάννη Καρατζά. Ένας από τους διασημότερους
κατοίκους του Ψυρρή ήταν και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Στην συνοικία
κατοίκησε για πάνω απο 20 χρόνια και γι 'αυτό του δόθηκε το προσωνύμιο ο
«Ερημίτης του Ψυρρή».
11.
11 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Εικόνα 7: (12) Φωτογραφίες από την πλατεία Ηρώων (Ψυρρή)
Από το 1870 του Ψυρρή είχε μετατραπεί σε μια από τις πιο επικίνδυνες
περιοχές της Αθήνας. Αιτία ήταν οι περίφημοι «κουτσαβάκηδες», δηλαδή οι
διάφοροι μάγκες που ζούσαν μέσα στην παρανομία. Οι κουτσαβάκηδες
λήστευαν και πολλές φορές δολοφονούσαν εμπόρους με αποτέλεσμα να
δημιουργούν μεγάλο φόβο στους περαστικούς. Η δράση των κουτσαβάκηδων
έληξε απότομα τον Δεκέμβριο το 1893, όταν ο τότε αστυνομικός διευθυντής
Αθηνών-Πειραιώς Δημήτριος Μπαϊρακτάρης μέσα σε ένα μήνα κατάφερε να
συλλάβει τους κακοποιούς της περιοχής.
Στην εποχή μας, η συνοικία του Ψυρρή είναι μία γραφική και ιστορική γειτονιά
γεμάτη μαγαζιά, εστιατόρια/μεζεδοπωλεία και μπαρ.
[Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/Ψυρρή]
12.
12 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
6.---
Στη συνέχεια περπατήσαμε στις γύρω οδούς, όπως στην οδό Καραϊσκάκη, και
είδαμε καταστήματα και κτήρια μιας άλλης εποχής.
:
Εικόνα 8: (9). Διάφορες αρχιτεκτονικές, έρκερ, καταστήματα άλλης εποχής ...
13.
13 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
7.---
Αφού συζητήσαμε για το έρκερ, τα παλιά καταστήματα που είχαν πολλά και
διαφορετικά πράγματα αλλά και για την αρχιτεκτονική των κτηρίων των
δρόμων που περπατήσαμε επισκεφθήκαμε την Εκκλησία των Αγίων
Αναργύρων και το κελί του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη
Εικόνα 9: (7)Φωτογραφίες από την εκκλησία Αγίων Αναργύρων και το κελί του Αλέξανδρου Παπδιαμάντη
14.
14 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Ο Ι. Ναός των Αγίων Αναργύρων Ψυρρή χτίστηκε τον 11ο αιώνα και η
παρούσα του μορφή αποτελεί την τελευταία φάση ανακαινίσεως τον 1908.
Στον περίβολο τον Ναού μέχρι σήμερα διασώζεται το κελί τον Παπαδιαμάντη
όπου ο άγιος των Νεοελληνικών Γραμμάτων έζησε την τελευταία δεκαετία
της ζωής του εν Αθήναις, πριν μεταβεί 1908, στην Σκιάθο όπου μετά από
αρκετό χρόνο απεβίωσε, τον Ιανουάριο τον 1911. Τον είχε φιλοξενήσει εκεί
συμπονώντας τον ο Σκιαθίτης παιδικός του φίλος και φίλος από το Αγ. Όρος,
μοναχός Νήφων, όπου υπηρετούσε ως νεωκόρος. Σε αυτό το μικρό και
σκοτεινό καμαράκι γράφτηκε το μεγαλύτερο μέρος της «Φόνισσας». Το κελί
σώζεται μέχρι σήμερα και η Εταιρεία Παπαδιαμαντικών Σπουδών έχει
τοποθετήσει στο σημείο σχετική πλακέτα. [Πηγή:
https://anovrilissiaradio.webnode.com/news/ekdilosi-gia-ton-
papadiamanti-ston-i-n-anargyron-psyrri-tis-21-oktovrioy-2016/]
8.---
Στη συνέχεια ασχοληθήκαμε με την καταγραφή των κτηρίων της πλατείας
Αγίων Αναργύρων. Οι μαθητές μας χωρίστηκαν σε ομάδες και συμπλήρωσαν
τα δελτία που τους δόθηκαν με βάση τα στοιχεία που μπορούσαν να
διακρίνουν ή και γνώριζαν.
15.
15 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
16.
16 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Εικόνα 10: (20) Από τις καταγραφές μας στην πλατεία Αγίων Αναργύρων
9.---
Όταν ολοκληρώσαμε τις καταγραφές μας ξεκινήσαμε για στην πλατεία
Κουμουνδούρου όπου συζητήσαμε για το τι είδαμε και κάναμε.
Πηγαίνοντας...
17.
17 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
18.
18 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
10.---
Στην Πλατεία Κουμουνδούρου καθίσαμε και συζητήσαμε θέματα σχετικά με
την ξενάγησή μας.
Η πλατεία Κουμουνδούρου (ή Πλατεία Ελευθερίας) είναι μία από τις πιο
γνωστές πλατείες του κέντρου των Αθηνών, επί της Οδού Πειραιώς
(Παναγή Τσαλδάρη). Γύρω απ' αυτήν έχει αναπτυχθεί η ομώνυμη συνοικία.
Η ονομασία της δόθηκε εις μνήμη του Αλέξανδρου Κουμουνδούρου,
πρωθυπουργού της χώρας στα μέσα του 19ου αιώνα. Στην οδό Πειραιώς
βρισκόταν η οικία του. Το επίσημο όνομα της πλατείας, αν και σπάνια
χρησιμοποιούμενο, είναι πλατεία Ελευθερίας. [Πηγή:
https://el.wikipedia.org/wiki/Πλατεία_Κουμουνδούρου]
19.
19 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
Εικόνα 11: (10) Φωτογραφίες από τις συζητήσεις μας στην πλατεία Κουμουνδούρου
20.
20 Περιβαλλοντική ομάδα"Αμπελόκηποι Αθήνας: Η γειτονιά μου" και συντακτική και
φωτογραφική ομάδα εργαστηρίου Πληροφορικής / Ξενάγηση στη συνοικία του Ψυρρή.
11.---
Περιμένοντας το λεωφορείο για την επιστροφή στο σχολείο μας...
56ο Γυμνάσιο Αθήνας
Σχολικό έτος: 2017-2018
Στην ξενάγηση, μαζί με την ιστορικό κυρία Ειρήνη Γρατσία της
ΜΟnuMENTA, ήταν και η κυρία Λυδία Δρόλια, διαχειρίστρια πολιτισμικού
περιβάλλοντος. Τις ευχαριστούμε πολύ.
Συνοδοί εκπαιδευτικοί: Νικολόπουλος Επαμεινώνδας, Μαναγλιώτου Σοφία,
Μαργαρίτη Άννα, Καραμπίνης Αναστάσιος.
Μαθητές (52): Μέλη του Περιβαλλοντικού προγράμματος "Αμπελόκηποι
Αθήνας: Η γειτονιά μου", της συντακτικής και φωτογραφικής ομάδας του
εργαστηρίου Πληροφορικής και της δράσης "Tο παιδί, η πόλη και τα μνημεία".
Επιμέλεια τελικού κειμένου: Τσιρβούλης Στρατής
56ο Γυμνάσιο Αθήνας
Σχολικό έτος: 2017-2018