conservation

1. ‫يه‬ِِ‫ن‬‫اب‬ ‫مرمت‬ ‫با‬ ‫آشنايی‬
‫خانی‬ ‫حسين‬ ‫کاروانسرای‬
‫همدان‬

2. ‫شناخت‬
‫شهر‬
‫همدان‬
‫همدان‬ ‫بازار‬
‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫سرای‬ ‫کاروان‬
‫بنا‬ ‫شناخت‬
‫بنا‬ ‫شناسی‬ ‫آسیب‬
‫مرمت‬ ‫طرح‬ ‫ارایه‬
‫احیا‬ ‫طرح‬
‫های‬ ‫نمونه‬ ‫بررسی‬
‫شده‬ ‫مرمت‬
‫مطالب‬ ‫فهرست‬

3. ‫همدان‬ ‫شهر‬ ‫شناخت‬
‫خیال‬ ‫به‬ ‫نیاری‬ ‫هیچ‬ ،‫مدان‬ ‫هیچ‬ ِ
‫ری‬ ‫ای‬
‫همدان‬ ‫در‬ ‫دان‬ ‫همه‬ ‫شاه‬ ‫که‬ ‫سال‬ ‫آن‬ ‫یاد‬

4. .
‫تاریخ‬ ‫گذر‬ ‫در‬ ‫همدان‬
‫ازحدود‬ ‫ماد‬ ‫نژاد‬ ‫آریایی‬ ‫اقوام‬ ‫مهاجرتهای‬
۳۵۰۰
‫استان‬ ‫فعلی‬ ‫محدوده‬ ‫و‬ ‫ایران‬ ‫غرب‬ ‫منطقه‬ ‫به‬ ‫پیش‬ ‫سال‬
‫حکومت‬ ‫نخستین‬ ‫گیری‬ ‫شکل‬ ‫به‬ ‫منجر‬ ‫تدریج‬ ‫به‬ ‫منطقه‬ ‫در‬ ‫مستقر‬ ‫اقوام‬ ‫با‬ ‫آنان‬ ‫سلوک‬ ‫و‬ ‫واختالط‬ ‫همدان‬
‫در‬ ‫حکومت‬ ‫این‬ ‫و‬ ‫گشت‬ ‫ایران‬ ‫قاره‬ ‫فالت‬ ‫در‬ )‫(همدان‬ ‫هگمتانه‬ ‫مرکزیت‬ ‫فراگیربه‬
۶۵۰
‫اوج‬ ‫در‬ ‫میالد‬ ‫از‬ ‫قبل‬
‫از‬ ‫ار‬ ‫خود‬ ‫قلمرو‬ ‫آشور‬ ‫دولت‬ ‫یعنی‬ ‫عصر‬ ‫آن‬ ‫نظامی‬ ‫و‬ ‫سیاسی‬ ‫قدرت‬ ‫‌ترین‬
‫گ‬‫بزر‬ ‫بر‬ ‫غلبه‬ ‫ضمن‬ ‫خود‬ ‫اقتدار‬
‫یونانی‬ ‫ورخ‬ ‫هرودوت‬ ‫‌های‬
‫ه‬‫نوشت‬ ‫اساس‬ ‫بر‬ .‫داد‬ ‫بسط‬ ‫صغیر‬ ‫آسیای‬ ‫قلب‬ ‫به‬ ‫غرب‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫میانه‬ ‫آسیای‬ ‫به‬ ‫شرق‬
‫در‬ ‫تو‬ ‫قالع‬ ‫شامل‬ ‫عظیمی‬ ‫استحکامات‬ ‫آنان‬ ‫پایتخت‬ )‫(همدان‬ ‫هگمتانه‬ ‫در‬ ‫ماد‬ ‫پادشاه‬ ‫نخستین‬ ‫دیااکو‬ ‫بدستور‬
‫گشت‬ ‫برپا‬ ‫سلطنتی‬ ‫قصرهای‬ ‫و‬ ‫تو‬.

5. ‫همدان‬ ‫جغرافياي‬:
‫مساحت‬ ‫با‬ ‫همدان‬ ‫استان‬
19025
‫مدارهاي‬ ‫بين‬ ‫مربع‬ ‫كيلومتر‬
́
59
˚
33
́
‫و‬
49
˚
35
‫شمالي‬ ‫عرض‬
́
‫ونيمروزان‬
34
˚
47
‫و‬
́
36
˚
49
‫از‬ ،‫زنجان‬ ‫به‬ ‫شمال‬ ‫از‬ .‫است‬ ‫ايران‬ ‫غربي‬ ‫استانهاي‬ ‫جزء‬ ‫شرقي‬ ‫طول‬
‫الوند‬ ‫كوه‬ .‫است‬ ‫متصل‬ ‫وكردستان‬ ‫كرمانشاه‬ ‫به‬ ‫غرب‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫مركزي‬ ‫به‬ ‫شرق‬ ‫از‬ ‫لرستان‬ ‫به‬ ‫جنوب‬
‫زاگرس‬ ‫شرقي‬ ‫انشعابات‬ ‫از‬ ‫منفردي‬ ‫كوهستان‬ ‫آنجا‬ ‫وجنوب‬ ‫غرب‬ ‫در‬ ‫گسترده‬ ‫همدان‬ ‫شهر‬ ‫فراروي‬
‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫مركزي‬..
‫تسميه‬ ‫وجه‬
‫و‬ ‫نوين‬ ‫فارسي‬ ‫در‬ ‫همدان‬ ، ‫ميانه‬ ‫فارسي‬ ‫در‬ ‫اهمدان‬ ، ‫امروز‬ ‫در‬ ‫همدان‬ ‫هاي‬ ‫‍ژه‬
‍
‫ا‬‫و‬ ‫به‬ ‫همدان‬
، ‫آمدن‬ ‫گرد‬ ‫محل‬ ، ‫شهر‬ ، ‫اجتماع‬ ‫معناي‬ ‫به‬ ‫باستان‬ ‫فارسي‬ ‫در‬ ‫هگمتانه‬ ، ‫كهن‬ ‫عربي‬
‫با‬ ‫ن‬ ‫شهرستا‬ ‫اكنون‬ . ‫شود‬ ‫مي‬ ‫ناميده‬ ‫گردآمدگان‬
500/563
‫حدود‬ ‫و‬ ‫جمعيت‬ ‫نفر‬
119960
‫حدود‬ ‫كه‬ ‫خانوار‬
420000
‫حدود‬ ‫و‬ ‫شهري‬ ‫نقاط‬ ‫در‬ ‫تن‬
144000
‫در‬ ‫در‬ ‫تن‬
ً
‫ال‬‫ك‬ ، ‫روستا‬
109100
‫با‬ ‫مسكوني‬ ‫واحد‬
100
– ‫برق‬ %
5/30
‫و‬ ‫تلفن‬ %
5/82
‫لوله‬ %
‫و‬ ‫آب‬ ‫كشي‬
60
‫گاز‬ ‫كشي‬ ‫لوله‬ % .

6. ‫همدان‬ ‫جمعيت‬:
‫سال‬ ‫سرشماري‬ ‫طبق‬ ‫بر‬ ‫همدان‬ ‫در‬ ‫ساكن‬ ‫جمعيت‬
1375
000/678/1
‫نفر(كه‬
3/48
‫و‬ ‫شهري‬
6/51
)‫اند‬ ‫ساكن‬ ‫روستا‬ ‫در‬ .
.‫است‬ ‫بوده‬ ‫يهوديان‬ ‫مهم‬ ‫كانون‬ ‫از‬ ‫استرومردخاي‬ ‫مزار‬ ‫وجود‬ ‫علت‬ ‫به‬ ‫همدان‬ ‫شهر‬
‫بافندگي‬ ،‫زرگري‬ ،‫گري‬ ‫سفال‬ ،‫بافي‬ ‫قالي‬ ،‫سازي‬ ‫چرم‬ ‫ديرباز‬ ‫از‬ ‫همدان‬ ‫دستي‬ ‫صنايع‬
‫است‬ ‫بوده‬ ‫مكانيكي‬ ‫تعمير‬ ‫و‬ ‫سازي‬ ‫كبريت‬ ‫اخيرا‬ ‫و‬
‫ترك‬ ً
‫ا‬‫غالب‬ ‫روستاهاي‬ ‫اهالي‬ ‫مدام‬ ‫مهاجرت‬ ‫با‬ ‫همدان‬ ‫شهري‬ ‫جمعيت‬ ‫قومي‬ ‫تركيب‬
‫با‬ ‫چند‬ ‫هر‬ ‫است‬ ‫كرده‬ ‫تغيير‬ ‫بيش‬ ‫كما‬ ‫اخير‬ ‫ده‬ ‫سه‬ ‫دو‬ ‫طي‬ ً
‫ا‬‫خصوص‬ ‫شهر‬ ‫به‬ ‫زبان‬
‫ولي‬ ‫يابد‬ ‫مي‬ ‫گسترش‬ ‫فارسي‬ ‫فرهنگ‬ ً
‫ا‬‫تدريج‬ ‫روستايي‬ ‫مهاجرن‬ ‫شدن‬ ‫الطبع‬ ‫مدني‬
‫يافت‬ ‫نخواهد‬ ‫باز‬ ‫را‬ ‫اش‬ ‫گذشته‬ ‫فرهنگي‬ ‫هويت‬ ‫و‬ ‫ديرينه‬ ‫اصالت‬ ‫ديگر‬ ‫همدان‬

7. ‫همدان‬ ‫قدمت‬:
‫وسعت‬ ‫با‬ ‫الوند‬ ‫دامنه‬ ‫در‬ ‫واقع‬ ‫همدان‬ ‫استان‬ ‫مركز‬ ‫همدان‬ ‫شهر‬
5/53
‫بلندي‬ ‫به‬ ‫دشتي‬ ‫بر‬ ‫نهاده‬ ‫مربع‬ ‫كيلومتر‬
3/18
‫دسته‬ ‫منطقه‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫تاريخ‬ ‫ماقبل‬ ‫تمدنهاي‬ ‫آثار‬ ‫حسب‬ ‫بر‬ ‫آن‬ ‫كنوني‬ ‫جايگاه‬ ‫قدمت‬ ‫كه‬ ‫دريا‬ ‫سطح‬ ‫از‬
‫حدود‬ ‫از‬ ‫بايستي‬ ‫كم‬
5000
‫بود‬ ‫كوهستان‬ ‫در‬ ‫شهر‬ ‫بزرگترين‬ ‫همدان‬ ‫باشد‬ ‫شده‬ ‫مسكون‬ ‫صورت‬ ‫به‬ ‫پيش‬ ‫سال‬
‫وشهرستان‬ ‫وبارو‬ ‫برج‬ ‫داراي‬ ‫فرسنگ‬ ‫يك‬ ‫در‬ ‫فرسنگ‬ ‫يك‬ ‫مساحت‬ ‫به‬ ‫شده‬ ‫وبازسازي‬ ‫بزرگ‬ ‫شهري‬ ‫همدان‬
‫به‬ ‫روي‬ ‫شهر‬ ‫ميان‬ ‫در‬ ‫عتيق‬ ‫بناي‬ ‫كه‬ ‫بسيار‬ ‫وباغهاي‬ ‫وجويها‬ ‫وچشمه‬ ‫گلين‬ ‫خانه‬ ‫آهني‬ ‫چهاردروازه‬ ‫با‬
‫وجود‬ ‫بوده‬ ‫استوار‬ ‫كهن‬ ‫ساختماني‬ ‫شالوده‬ ‫به‬ ‫بازار‬ ‫راسته‬ ‫سه‬ ‫ميانه‬ ‫در‬ ‫هم‬ ‫آنجا‬ ‫جامع‬ ‫مسجد‬ ‫نهاده‬ ‫ويراني‬
‫انگاره‬ ‫يا‬ ‫بيزانسي‬ ‫هاي‬ ‫نمونه‬ ‫مايه‬ ‫بن‬ ‫داراي‬ ‫مسجد‬ ‫نزديك‬ ‫هاي‬ ‫وقيصريه‬ ‫اسالمي‬ ‫بازارهاي‬ ‫در‬ ‫چهارسوقها‬
‫شهر‬ ‫اين‬ ‫در‬ ‫تجارت‬ ‫رونق‬ ‫لحاظ‬ ‫به‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫تركيب‬ ‫ايراني‬ ‫ساختماني‬ ‫هاي‬ ‫گرته‬ ‫با‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫رومي‬
‫نامند‬ ‫مي‬ ‫ايران‬ ‫انبار‬ ‫را‬ ‫آن‬ ‫اروپايي‬ ‫بازرگانان‬ ‫بسيار‬ ‫وكاروانسراهاي‬.
‫"دژ‬ ‫را‬ ‫هگمتانه‬ ‫برخی‬ .‫است‬ "‫مردمان‬ ‫آمدن‬ ‫گرد‬ ‫"جای‬ ‫معنایش‬ ‫و‬ ‫بوده‬ ‫همدان‬ ‫شهر‬ ‫باستانی‬ ‫نام‬ ‫هگمتانه‬
‫را‬ ‫نام‬ ‫این‬ .‫بوده‬ ‫مادها‬ ‫پایتخت‬ ‫و‬ ‫ایران‬ ‫باستانی‬ ‫شهرهای‬ ‫نخستین‬ ‫از‬ ‫شهر‬ ‫این‬ .‫اند‬ ‫کرده‬ ‫برگردان‬ "‫مادها‬
‫اكباتان‬ ‫یونانیان‬
(
Agbatana
)
‫ساخته‬ ‫را‬ ‫شهر‬ ‫این‬ ‫هرودوت‬ .‫است‬ ‫هگمتانه‬ ‫شده‬ ‫یونانی‬ ‫که‬ ‫‌خواندند‬
‌
‫ی‬‫م‬
‫در‬ ‫که‬ ‫‌داند‬
‌
‫ی‬‫م‬ ‫دیااکو‬
800
‫رنگ‬ ‫به‬ ‫کدام‬ ‫هر‬ ‫که‬ ‫داشته‬ ‫دیوار‬ ‫هفت‬ ‫که‬ ‫‌گوید‬
‌
‫ی‬‫م‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫ساخته‬ ‫میالد‬ ‫از‬ ‫پیش‬
‫اند‬ ‫بوده‬ ‫‌ها‬
‫ه‬‫سیار‬ ‫از‬ ‫یکی‬
.

8. ‫پيراموني‬ ‫مساكن‬ ‫و‬ ‫قصور‬ ‫و‬ ‫قالع‬ ‫و‬ ‫معابد‬ ‫تفرق‬ ‫درباره‬ ‫آنچه‬ ‫نیز‬ ‫بوده‬ ‫گونه‬ ‫مدائن‬ ‫باستان‬ ‫همدان‬ ‫شهري‬ ‫طرح‬
‫برزن‬ ‫و‬ ‫كوي‬ ‫ناپيوستگي‬ ‫و‬ ‫پراكندگي‬ ‫درباره‬ ‫اسالمي‬ ‫دوران‬ ‫از‬ ‫كه‬ ‫جغرافيائي‬ ‫اطالعات‬ ‫حسب‬ ‫بر‬ ‫و‬ ‫دانيم‬ ‫مي‬ ‫آنجا‬
‫هم‬ ‫از‬ ‫دور‬ ‫هاي‬ ‫مدينه‬ ‫مجتمع‬ ‫ديرباز‬ ‫از‬ ‫همدان‬ ‫كه‬ ‫گرفت‬ ‫نتيجه‬ ‫بتوان‬ ‫شايد‬ ‫آيد‬ ‫مي‬ ‫بدست‬ ‫شهر‬ ‫هاي‬ ‫راسته‬ ‫و‬
.‫است‬ ‫بوده‬
‫شهرهاي‬ ‫بناي‬ ‫در‬ ‫اي‬ ‫گرته‬ ‫چنين‬ ‫كه‬ ‫اند‬ ‫گفته‬ ‫آنان‬ ‫ميانگاه‬ ‫در‬ )‫سارو(هگمتانه‬ ‫بنای‬ ‫بودن‬ ‫سان‬ ‫دايره‬ ‫به‬ ‫نظر‬ ‫اما‬
‫نمونه‬ ‫از‬ ‫كه‬ ‫بغدادعباسي‬ ‫و‬ )‫(مدائن‬ ‫تيسفون‬ ‫شهرهاي‬ ‫حتي‬ ‫رفت‬ ‫بكار‬ ‫هم‬ )‫(فارس‬ ‫دارابگرد‬ ‫و‬ )‫(تركيه‬ ‫جردن‬
.‫اند‬ ‫شده‬ ‫بنا‬ ‫هگمتانه‬ ‫هيات‬ ‫بر‬ ‫اند‬ ‫منظمانه‬ ‫شهرسازي‬ ‫هاي‬
‫است‬ ‫مناسبي‬ ‫تپه‬ ‫آن‬ ‫زمين‬ ‫كه‬ ‫كاخ‬ ‫طرح‬ ‫در‬ ‫هرودوت‬ ‫اشاره‬ ‫به‬ ‫نظر‬ ‫شناسان‬ ‫باستان‬ ‫و‬ ‫شناسان‬ ‫ايران‬ ‫از‬ ‫جمعي‬
‫بر‬ ‫كاخ‬ ‫و‬ ‫بوده‬ ‫اكباتان‬ ‫شاهي‬ ‫ارك‬ ‫همان‬ ‫همدان‬ ‫مصالي‬ ‫تپه‬ ‫در‬ ‫واقع‬ ‫مخروب‬ ‫قلعه‬ ‫اطالل‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫آن‬ ‫بر‬ ‫اعتقاد‬
.‫است‬ ‫داشته‬ ‫قرار‬ ‫آن‬ ‫روي‬
‫برزنهاي‬ ‫و‬ ‫كويها‬ ‫ايجاد‬ ‫با‬ ‫مدني‬ ‫توسعه‬ ‫مشمول‬ ‫طبعا‬ ‫كه‬ ‫بود‬ ‫عجم‬ ‫عراق‬ ‫پايتختسالجقه‬ ‫ششم‬ ‫سده‬ ‫طي‬ ‫همدان‬
‫آن‬ ‫اما‬ ‫گرديد‬ ‫ديگر‬ ‫مقابر‬ ‫و‬ ‫مساجد‬ ‫داراي‬ ‫نيز‬ ‫نو‬ ‫معابر‬ ‫و‬ ‫عمارات‬ ‫با‬ ‫همبر‬ ‫چندي‬ ‫قصور‬ ‫و‬ ‫قالع‬ ‫احداث‬ ،‫جديد‬
.‫گرفت‬ ‫نوپا‬ ‫همدان‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫آنجا‬ ‫شمالي‬ ‫حومه‬ ‫در‬ ‫شهركي‬ ‫ناچار‬ ‫شد‬ ‫ويران‬ ‫مغوالن‬ ‫تازش‬ ‫اثر‬ ‫بر‬ ‫همه‬
‫چند‬ ‫يا‬ ‫يك‬ ‫آنجا‬ ‫در‬ ‫صفويان‬ ‫حكومت‬ ‫استقرار‬ ‫با‬ ‫كه‬ ‫بازيافت‬ ‫را‬ ‫سابق‬ ‫اهميت‬ ‫حدي‬ ‫تا‬ ‫شهر‬ ‫اين‬ ‫ايلخانان‬ ‫عهد‬ ‫در‬
‫ويرانگريهاي‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫بود‬ ‫عثماني‬ ‫عساكر‬ ‫تجاوز‬ ‫معرض‬ ‫در‬ ‫همواره‬ ‫ولي‬ ‫بازگشت‬ ‫آنجا‬ ‫به‬ ‫گذشته‬ ‫رونق‬
‫سال‬ ‫در‬ ً
‫ا‬‫خصوص‬ ‫عثمانيها‬
1136
‫سال‬ ‫در‬ ‫كه‬ ‫قاجار‬ ‫خان‬ ‫محمد‬ ‫آقا‬ ‫ق‬
1205
‫قلعه‬ ‫كرد‬ ‫تسخير‬ ‫را‬ ‫همدان‬ ‫ق‬
‫یکدهه‬ ‫رو‬ ‫اين‬ ‫از‬ ‫ساخت‬ ‫ويران‬ ‫هم‬ ‫را‬ ‫مذكور‬ ‫مصالي‬ ‫برتپه‬ ‫واقع‬ ‫قديمي‬
‫خانه‬ ‫كثيف‬ ‫و‬ ‫پيچ‬ ‫پيچا‬ ‫تنگ‬ ‫بسيار‬ ‫هاي‬ ‫كوچه‬ ‫با‬ ‫منظم‬ ‫نا‬ ‫بسيار‬ ‫شهر‬ ‫ساختاري‬ ‫بافت‬ ‫لینگبری‬ ‫ها‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫پس‬
‫به‬ ‫نظيري‬ ‫بي‬ ‫چرم‬ ‫صنعت‬ ‫با‬ ‫بهتري‬ ‫پوشيده‬ ‫سر‬ ‫بازارهاي‬ ‫اما‬ ‫نامرتب‬ ‫بسيار‬ ‫رديف‬ ‫در‬ ‫آجري‬ ‫و‬ ‫گلين‬ ‫هاي‬
. ‫است‬ ‫آورده‬ ‫وصف‬

9. ‫همدان‬ ‫بافت‬:
‫بدو‬ ‫از‬ ‫هم‬ ‫جديد‬ ‫شهرسازي‬ ‫اصول‬ ‫برحسب‬ ‫وشوارع‬ ‫ميادين‬ ‫احداث‬ ‫با‬ ‫شهر‬ ‫قديم‬ ‫بافت‬ ‫در‬ ‫دگرگوني‬ ‫انديشه‬
‫كشي‬ ‫نقشه‬ ‫انديشه‬ ‫فريدالدوله‬ ‫شهرداري‬ ‫رياست‬ ‫زمان‬ ‫در‬.‫شد‬ ‫پيدا‬ ‫شهر‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫ايران‬ ‫در‬ ‫مشروطه‬ ‫انقالب‬
‫وجالب‬ ‫جامع‬ ‫طرح‬ ‫يا‬ ‫نقشه‬ ‫فريش‬ ‫كارل‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫آلماني‬ ‫مهندس‬ ‫يك‬ ‫پايه‬ ‫براين‬ ‫گرفت‬ ‫قوت‬ ‫سازي‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫اصولي‬
‫كرد‬ ‫ترسيم‬ ‫چنين‬ ‫را‬ ‫همدان‬ ‫شهرسازي‬.
‫شعاع‬ ‫به‬ ‫اي‬ ‫دايره‬ ‫با‬ )‫(كنوني‬ ‫مركزي‬ ‫ميدان‬
80
‫عرض‬ ‫به‬ ‫خيابان‬ ‫وشش‬
30 ‫مساوي‬ ‫فواصل‬ ‫با‬
60
‫همان‬ ‫به‬ ‫معطوف‬ ‫وحلقوي‬ ‫شعاعي‬ ‫صورت‬ ‫به‬ ‫بندي‬ ‫شبكه‬ ‫تمام‬ ‫جهت‬ ‫شش‬ ‫در‬ ‫درجه‬
‫ما‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫انجام‬ ‫مونيخ‬ ‫ميدان‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫وبا‬ ‫اروپا‬ ‫در‬ ‫معمول‬ ‫باروك‬ ‫سبك‬ ‫به‬ ‫طرحي‬ ‫چنين‬ ‫باشد‬ ‫مي‬ ‫ميدان‬
‫مركزي‬ ‫وكاخ‬ ‫بارو‬ ‫باشش‬ ‫را‬ ‫باستان‬ ‫هگمتانه‬ ‫واره‬ ‫وافالك‬ ‫سان‬ ‫دايره‬ ‫طرح‬ ‫قطعا‬ ‫آلماني‬ ‫مهندس‬ ‫آن‬ ‫كه‬ ‫معتقديم‬
‫سان‬ ‫بدين‬ ‫بوده‬ ‫آگاه‬ ‫آنجا‬ ‫سبك‬ ‫به‬ ‫وبغداد‬ ‫مدائن‬ ‫اي‬ ‫دايره‬ ‫شهري‬ ‫طرحهاي‬ ‫از‬ ‫هم‬ ‫بساكه‬ ‫است‬ ‫داشته‬ ‫نظر‬ ‫مد‬
‫معاصر‬ ‫دوران‬ ‫در‬ ‫شهر‬ ‫كلي‬ ‫طور‬ ‫به‬.‫است‬ ‫بازگردانده‬ ‫بدان‬ ‫شهر‬ ‫عرصه‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫همدان‬ ‫باستاني‬ ‫معماري‬ ‫هويت‬
‫دهه‬ ‫و‬ )‫دوم‬ ‫(پهلوي‬ ‫پنجم‬ ‫دهه‬ )‫يكم‬ ‫پهلوي‬ ‫دوم(عصر‬ ‫دهه‬ ‫است‬ ‫ديده‬ ‫خود‬ ‫به‬ ‫توسعه‬ ‫دوره‬ ‫سه‬
‫وبالورهاي‬ ‫وميادين‬ ‫ها‬ ‫كمربندي‬ ‫احداث‬ ‫با‬ ‫وعمراني‬ ‫مدني‬ ‫جامع‬ ‫طرحهاي‬ ‫كه‬ )‫اسالمي‬ ‫هفتم(عصرجمهوري‬
‫گذراند‬ ‫مي‬ ‫را‬ ‫وعمران‬ ‫توسعه‬ ‫مراحل‬ ‫هم‬ ‫هنوز‬ ‫شده‬ ‫دگرگون‬ ‫يكسره‬ ‫شهر‬ ‫سيماي‬ ‫شده‬ ‫اجرا‬ ‫آنجا‬ ‫در‬ ‫متعددي‬

10. ‫همدان‬ ‫بازار‬

11. ‫همدان‬ ‫بازار‬
‫جملگی‬ ‫برخوردارند‬ ‫اسالمی‬ ‫معماری‬ ‫بافت‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫مسقفند‬ ‫قدیمی‬ ‫شهرهای‬ ‫اغلب‬ ‫بازارهای‬ ‫مانند‬ ‫همدان‬ ‫بازارهای‬
‫تجدد‬ ‫ازباب‬ ‫وقت‬ ‫مسؤوالن‬ ‫دستور‬ ‫به‬ ‫قبل‬ ‫دهه‬ ‫سه‬ .‫دو‬ ‫در‬ ‫بقیه‬ .‫راستا‬ ‫نه‬ ‫جز‬ .‫‌باشند‬
‫ی‬‫م‬ ‫قاجاریه‬ ‫دوره‬ ‫بازمانده‬
‫طرفین‬ ‫بیشتر‬ ‫بنای‬ ‫زیر‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ‫برای‬ ‫تجاری‬ ‫اماکن‬ ‫صاحبان‬ ‫زمان‬ ‫گذشت‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫برداشته‬ ‫را‬ ‫آنها‬ ‫سقف‬ ‫گرایی‬
‫داده‬ ‫ازدست‬ ‫را‬ ‫خودر‬ ‫اصالت‬ ‫کرده‬ ‫بازسازی‬ ‫‌ای‬
‫ه‬‫تیغ‬ ‫دیوارهای‬ ‫و‬ ‫آهن‬ ‫تیر‬ ‫با‬ ‫که‬ .‫اند‬ ‫کرده‬ ‫خراب‬ ‫نیز‬ ‫را‬ ‫آنها‬
‫اند‬.
‫دارای‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫ورانی‬ ‫پیشه‬ ‫یا‬ ‫التجاره‬ ‫مال‬ ‫نوع‬ ‫یک‬ ‫مختص‬ ‫یک‬ ‫هر‬ ‫و‬ ‫دارند‬ ‫قرار‬ ‫شهر‬ ‫مرکز‬ ‫در‬ ‫بازارها‬ ‫این‬
‫مراجعه‬ ‫کجا‬ ‫به‬ ‫نیازمندیها‬ ‫تهیه‬ ‫برای‬ ‫‌دانند‬
‫ی‬‫م‬ ‫خود‬ ‫احتیاجات‬ ‫حسب‬ ‫بر‬ ‫مردم‬ ‫رو‬ ‫این‬ ‫از‬ ‫هستند‬ ‫مشترکی‬ ‫حرفه‬
‫بیشتری‬ ‫آمد‬ ‫در‬ ‫کسب‬ ‫برای‬ ‫که‬ ‫بوده‬ ‫ثروتمند‬ ‫اشخاص‬ ‫تملک‬ ‫در‬ ‫اکاروانسراها‬ ‫مانند‬ ‫بازارها‬ ‫از‬ ‫بعضی‬ .‫نمایند‬
‫پشت‬ ‫در‬ ‫قاجاریه‬ ‫منشی‬ ‫کاظم‬ ‫میرزا‬ ‫را‬ )‫فعلی‬ ‫‌های‬
‫ش‬‫فرو‬ ‫فرش‬ ‫قیصریه(بازار‬ ‫بازار‬ ‫که‬ ‫چنان‬ ‫‌اند‬
‫ه‬‫شد‬ ‫بنا‬
‫همین‬ ‫بر‬ .‫‌باشد‬
‫ی‬‫م‬ ‫تجار‬ ‫از‬ ‫تن‬ ‫چند‬ ‫به‬ ‫متعلق‬ ‫اکنون‬ ‫که‬ ‫ساخت‬ )‫کاظم‬ ‫میرزا‬ ‫(کاروانسرای‬ ‫خود‬ ‫کاروانسرای‬
‫و‬ ‫کفشدوزخانه‬ .‫موتابخانه‬ .‫خانه‬ ‫صحاف‬ ‫بازارهای‬ ‫راستا‬ ‫قیاس‬ ...
‫زایران‬ ‫نیز‬ ‫و‬ ‫غربی‬ ‫شهرهای‬ ‫ارتباطی‬ ‫‌های‬
‫ه‬‫را‬ ‫مسیر‬ ‫در‬ ‫قرارگرفتن‬ ‫و‬ ‫همدان‬ ‫جغرافیایی‬ ‫خاص‬ ‫موقعیت‬ ‫علت‬ ‫به‬
‫از‬ ‫شهر‬ ‫این‬ ‫‌نمودند‬
‫ی‬‫م‬ ‫توقف‬ ‫همدان‬ ‫در‬ ‫عالیات‬ ‫عتبات‬ ‫زیارت‬ ‫جهت‬ ‫دست‬ ‫دور‬ ‫مناطق‬ ‫و‬ ‫میانه‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫انبوهی‬
‫است‬ ‫بوده‬ ‫خوردار‬ ‫بر‬ ‫سیایت‬ ‫و‬ ‫دین‬ ‫توامانی‬ ‫و‬ ‫صفویه‬ ‫دوران‬ ‫از‬ ‫ویژه‬ ‫به‬ ‫جغرافیایی‬ ‫و‬ ‫اقتصادی‬ ‫خاص‬ ‫اهمیت‬.
‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫آنها‬ ‫در‬ ‫مشتری‬ ‫پر‬ ‫دکان‬ ‫پانصد‬ ‫از‬ ‫بیش‬ ‫و‬ ‫سقفند‬ ‫دارای‬ ‫همدان‬ ‫(بازارهای‬ :‫‌نویسد‬
‫ی‬‫م‬ ‫جکسن‬ ‫ویلیام‬
‫باید‬ ‫را‬ ‫چرمی‬ ‫اجناس‬ .‫بازرگانی‬ ‫کاالهای‬ ‫جمله‬ ‫از‬ .‫‌کنند‬
‫ی‬‫م‬ ‫یاد‬ )‫ایران‬ ‫(انبار‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫شهر‬ ‫این‬ ‫از‬ ‫بازرگانان‬
‫ساختن‬ ‫و‬ ‫گوسفند‬ ‫و‬ ‫گاو‬ ‫پوست‬ ‫آوردن‬ ‫عمل‬ ‫و‬ ‫ساختن‬ ‫در‬ ‫همدانیها‬ ‫هاست‬ ‫خانه‬ ‫دباغ‬ ‫شهر‬ ‫همدان‬ ‫زیرا‬ ‫برد‬ ‫نام‬
)‫اند‬ ‫شده‬ ‫شهره‬ ‫آنها‬ ‫از‬ ‫تجملی‬ ‫اجناس‬

12. ‫سال‬ ‫در‬
1921
‫همدان‬ .‫م‬.
150
‫همدان‬ ‫بازار‬ ‫از‬ ‫خود‬ ‫مشاهدات‬ ‫در‬ ‫جکسن‬ .‫داشت‬ ‫دباغی‬ ‫دکان‬
‫‌اند‬
‫ه‬‫نهاد‬ ‫فروش‬ ‫معرض‬ ‫به‬ ‫متعددی‬ ‫‌های‬
‫ه‬‫غرف‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫تیز‬ ‫نوک‬ ‫‌های‬
‫ش‬‫کف‬ ‫و‬ ‫جامدان‬ ‫و‬ ‫تسمه‬ ‫و‬ ‫مینویسد(زین‬
‫و‬ ‫‌رود‬
‫ی‬‫م‬ ‫کار‬ ‫به‬ ‫چو÷اتان‬ ‫شوالی‬ ‫و‬ ‫کپنک‬ .‫نمدزین‬ .‫زیرانداز‬ ‫برای‬ ‫که‬ ‫سفید‬ ‫نرم‬ ‫نمدهای‬ ‫گذشته‬ ‫این‬ ‫از‬
‫ساختن‬ ‫همچنین‬ ‫‌شود‬
‫ی‬‫نم‬ ‫ساخته‬ ‫همدان‬ ‫از‬ ‫بهتر‬ ‫ایران‬ ‫جای‬ ‫هیچ‬ ‫خوددر‬ ‫کاله‬ ‫شبیه‬ ‫پوستی‬ ‫‌های‬
‫ه‬‫کال‬
)‫غایشه‬
‫هم‬ ‫و‬ ‫داده‬ ‫نام‬ ‫تغییر‬ ‫هم‬ ‫وارداتی‬ ‫‌ای‬
‫ه‬‫کارخان‬ ‫اجناس‬ ‫شدن‬ ‫جایگزین‬ ‫خاطر‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫مورد‬ ‫چند‬ ‫جز‬ ‫به‬ ‫عمده‬ ‫بازارهای‬
‫آینده‬ ‫در‬ ‫‌کنند‬
‫ی‬‫م‬ ‫طی‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫آخر‬ ‫روزهای‬ ‫ولی‬ ‫ایستاده‬ ‫خود‬ ‫پای‬ ‫سر‬ ‫تاکنون‬ ‫گردیده‬ ‫متفرقه‬ ‫اجناس‬ ‫فروش‬ ‫محل‬
‫انگیز‬ ‫غم‬ ‫سرنوشت‬ ‫به‬ ‫قرنها‬ ‫شیرین‬ ‫و‬ ‫تلخ‬ ‫خاطرات‬ ‫تمام‬ ‫با‬ ‫سالخوردگان‬ ‫آشنای‬ ‫و‬ ‫کهن‬ ‫یادگار‬ ‫این‬ ‫دور‬ ‫چندان‬ ‫نه‬
.‫گرها‬ ‫گوزه‬ .‫نجارها‬ .‫‌ها‬
‫ب‬‫موتا‬ .‫ها‬ ‫زهتاب‬ .‫ها‬ ‫کش‬ ‫گیوه‬ .‫آهنگرها‬ :‫بازارهای‬ ‫مثال‬ ‫برای‬ .‫‌شوند‬
‫ی‬‫م‬ ‫نزدیک‬ ‫خود‬
‫نمانده‬ ‫باقی‬ ‫آنان‬ ‫از‬ ‫نامی‬ ‫جز‬ ‫و‬ ‫نیست‬ ‫خبری‬ ‫آنها‬ ‫مصنوعات‬ ‫و‬ ‫وران‬ ‫پیشه‬ ‫دیگر‬ ...‫و‬ ‫‌ها‬
‫ف‬‫صحا‬.
‫لوازم‬ ‫فروش‬ ‫و‬ ‫‌ای‬
‫ه‬‫کارخان‬ ‫کفش‬ ‫فروش‬ ‫‌های‬
‫ه‬‫مغاز‬ ‫به‬ "‫عمال‬ ‫خانه‬ ‫صحاف‬ .‫خانه‬ ‫کفشدوز‬ ‫نظیر‬ ‫راستاهایی‬
‫نخود‬ ‫و‬ ‫فروشها‬ ‫خامه‬ .‫پاالندوزها‬ .‫ها‬ ‫گندمی‬ :‫بازارهای‬ ‫راستا‬ ‫از‬ .‫اند‬ ‫شده‬ ‫تبدیل‬ ‫متفرقه‬ ‫اجناس‬ ‫سایر‬ ‫و‬ ‫التحریر‬
‫مشغولند‬ ‫متفرقه‬ ‫اجناس‬ ‫فروش‬ ‫به‬ ‫بقیه‬ ‫راستا‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫دکان‬ ‫دو‬ ‫جزیکی‬ .‫بریزها‬.
‫و‬ ‫تجار‬ .‫شده‬ ‫ساخته‬ ‫جامع‬ ‫مسجد‬ ‫محور‬ ‫و‬ ‫حول‬ ‫در‬ ‫همدان‬ ‫بازارهای‬ ‫تمامی‬ ‫که‬ ‫‌بینیم‬
‫ی‬‫م‬ ‫همدان‬ ‫نقشه‬ ‫در‬ ‫دقت‬ ‫با‬
‫در‬ ‫را‬ ‫‌تری‬
‫ک‬‫کوچ‬ ‫مساجد‬ ‫جامع‬ ‫مسجد‬ ‫جز‬ .‫‌کنند‬
‫ی‬‫م‬ ‫و‬ ‫‌کردند‬
‫ی‬‫م‬ ‫اقامه‬ ‫آنجا‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫عصر‬ ‫و‬ ‫ظهر‬ ‫نماز‬ ‫وران‬ ‫پیشه‬
‫جا‬ ‫به‬ ‫آنجاها‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫عصرخود‬ ‫و‬ ‫نمازظهر‬ ‫ترند‬ ‫دور‬ ‫جامع‬ ‫مسجد‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫‌ای‬
‫ه‬‫کسب‬ ‫‌کنیم‬
‫ی‬‫م‬ ‫مشاهده‬ ‫بازار‬ ‫جای‬ ‫جای‬
‫انتهای‬ ‫در‬ ‫آخوند‬ ‫آقای‬ ‫مسجد‬ .‫‌ها‬
‫ی‬‫گندم‬ ‫ی‬ ‫ابتدا‬ ‫نمازگاه‬ ‫سر‬ .‫پیغمبر‬ ‫راستای‬ ‫در‬ ‫پیغمبر‬ :‫مساجد‬ ‫مانند‬ ‫‌آورند‬
‫ی‬‫م‬
‫در‬ ‫فقط‬ ‫که‬ ‫داشت‬ ‫وجود‬ ‫مسافران‬ ‫و‬ ‫بازاریان‬ ‫مخصوص‬ ‫نیز‬ ‫عمومی‬ ‫گرمابه‬ ‫چند‬ .‫مساجد‬ ‫جز‬ .‫ها‬ ‫گندمی‬ ‫راسته‬
‫در‬ ‫خانه‬ ‫چایی‬ /‫خانه‬ ‫قهو‬ ‫و‬ ‫بقالی‬ ‫دکانهای‬ ‫و‬ ‫آشپزی‬ .‫نانوایی‬ .‫راستاها‬ ‫نقاطع‬ ‫در‬ ‫همچنین‬ .‫بودند‬ ‫فعال‬ ‫روزها‬
‫بودند‬ ‫مشغول‬ ‫کار‬ ‫به‬ ‫سراسرروز‬.

13. ‫ها‬ ‫بازارچه‬
‫وجود‬ ‫متعددی‬ ‫دکانهای‬ )‫محل‬ ‫چمنها(میدان‬ ‫به‬ ‫نزدیک‬ ‫مردم‬ ‫گذر‬ ‫سر‬ ‫بر‬ ‫هرمحل‬ ‫کوچک‬ ‫بازارهای‬ ‫یا‬ ‫‌ها‬
‫ه‬‫بازارچ‬
‫‌گفتند‬
‫ی‬‫م‬ ‫بازارچه‬ ‫آنجا‬ ‫به‬ ‫که‬ .‫‌کردند‬
‫ی‬‫م‬ ‫تأمین‬ ‫را‬ ‫محل‬ ‫اولیه‬ ‫حوایج‬ ‫که‬ ‫داشت‬.
:‫از‬ ‫‌اند‬
‫ت‬‫عبار‬ ‫معروف‬ ‫‌های‬
‫ه‬‫بازارچ‬
1
‫خان‬ ‫اسمعلی‬ ‫بازارچه‬ -
2
. ‫یحیی‬ ‫امامزاده‬ ‫بازارچه‬ -
3
‫پل‬ ‫بازارچه‬ -
.‫پهلوانها‬
4
.‫ها‬ ‫فرنگی‬ ‫محل‬ /‫یخچال‬ ‫پل‬ /‫ها‬ ‫قمی‬ ‫توت‬ ‫بازارچه‬ -
5
.‫جاگله‬ ‫بازارچه‬ -
6
.‫جوالن‬ ‫بازارچه‬ -
7
-
.‫ورمزیار‬ ‫چمن‬ ‫بازارچه‬
8
.‫آباد‬ ‫دورد‬ /‫آباد‬ ‫درود‬ ‫بازارچه‬ -
9
.‫دوگوران‬ ‫بازارچه‬ -
10
.‫شالبافان‬ ‫بازارچه‬ –
11
.‫الملک‬ ‫شریف‬ ‫بازراچه‬ -
12
.‫کبابیان‬ ‫بازارچه‬ -
13
.‫کلپا‬ ‫بازارچه‬ -
14
.‫کوالنه‬ /‫کوالنج‬ ‫بازارچه‬ -
15
-
.‫حاجی‬ ‫محله‬ ‫بازارچه‬
16
.‫باشی‬ ‫فراش‬ /‫مصلی‬ ‫بازارچه‬ -
17
.‫مظفریه‬ ‫بازارچه‬ -
18
‫مال‬ ‫میدان‬ ‫بازارچه‬ -
.‫ها‬ ‫فروش‬
19
‫بیک‬ ‫نظر‬ ‫بازارچه‬ - .
‫گذرها‬
‫د‬ ‫گذر‬ ‫سر‬ :‫‌توان‬
‫ی‬‫م‬ ‫آنها‬ ‫معروفترین‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫داشت‬ ‫وجود‬ )‫(محل‬ ‫کوی‬ ‫چند‬ ‫تقاطع‬ ‫در‬ ‫بود‬ ‫تری‬ ‫مفصل‬ ‫بازارچه‬ ‫نیز‬ ‫گذر‬
‫برد‬ ‫نام‬ ‫را‬ ‫باغخانه‬.

14. ‫همدان‬ ‫کاروانسراهای‬
، ‫شوند‬ ‫می‬ ‫تقسیم‬ ‫عمده‬ ‫گروه‬ ‫دو‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫شهری‬ ‫درون‬ ‫نوع‬ ‫از‬:
‫برای‬ ‫محلی‬ ‫هم‬ ‫و‬ ‫هستند‬ ‫تجاری‬ ‫هم‬ ‫که‬ ،‫میرزاخانی‬ ‫و‬ ‫گلشن‬ ‫کاروانسرای‬ :‫مانند‬ ‫تجاری‬ ،‫کاروانی‬
‫اند‬ ‫بوده‬ ‫کاروانیان‬ ‫استراحت‬.
‫کرد‬ ‫اشاره‬ ‫شریفیه‬ ‫و‬ ‫نو‬ ‫صفرخان‬ ‫کاروانسرای‬ ‫به‬ ‫توان‬ ‫می‬ ،‫نوع‬ ‫این‬ ‫از‬ :‫تجاری‬.
‫پیرامون‬ ‫طبقه‬ ‫دو‬ ‫در‬ ‫ها‬ ‫حجره‬ ‫و‬ ‫هستند‬ ‫مرکزی‬ ‫حیاط‬ ‫دارای‬ ‫تجاری‬ ،‫کاروانی‬ ‫کاروانسراهای‬ ‫اکثر‬
‫های‬ ‫حجره‬ ‫و‬ ‫دارند‬ ‫اختصاص‬ ‫کاال‬ ‫عرضه‬ ‫به‬ ‫پائین‬ ‫طبقه‬ ‫های‬ ‫حجره‬ ‫که‬ ‫اند‬ ‫شده‬ ‫بنا‬ ،‫مرکزی‬ ‫حیاط‬
‫اند‬ ‫بوده‬ ‫کاروانیان‬ ‫خواب‬ ‫و‬ ‫استراحت‬ ‫مخصوص‬ ‫باال‬ ‫طبقه‬.
‫که‬ ‫طوری‬ ‫به‬ ‫شود‬ ‫احداث‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫کاروانسرا‬ ‫توجهی‬ ‫قابل‬ ‫تعداد‬ ‫که‬ ‫گردید‬ ‫سبب‬ ‫همدان‬ ‫پویای‬ ‫اقتصاد‬
‫این‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫نوشته‬ ‫و‬ ‫نموده‬ ‫ذکر‬ ‫پنجاه‬ ‫از‬ ‫بیش‬ ‫را‬ ‫همدان‬ ‫کاروانسراهای‬ ‫عده‬ )‫جکسن‬ ‫(ویلیام‬
‫شهر‬ ‫این‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫زواری‬ ‫و‬ ‫بازرگانان‬ ‫بیشمار‬ ‫گروه‬ ‫لزوم‬ ‫مورد‬ ‫ادوات‬ ‫و‬ ‫اشیاء‬ ‫جهت‬ ‫از‬ ‫کاروانسراها‬
‫است‬ ‫رونق‬ ‫پر‬ ‫سخت‬ ‫کارشان‬ ‫و‬ ‫جوشند‬ ‫و‬ ‫جنب‬ ‫در‬ ‫‌گذرند‬
‫ی‬‫م‬.
‫حرکت‬ ‫محرم‬ ‫ایام‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫بود‬ ‫خوانی‬ ‫روضه‬ ‫برگزاری‬ ‫محل‬ ‫مخصوص‬ ‫ایام‬ ‫در‬ ‫کاروانسراها‬ ‫از‬ ‫برخی‬
‫پذ‬ ‫و‬ ‫استقبال‬ ‫عزاداران‬ ‫از‬ ‫آنجا‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫—ذرد‬‫گ‬‫ب‬ ‫کاروانسرا‬ ‫دوسه‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫‌گشت‬
‫ی‬‫م‬ ‫تنظیم‬ ‫طوری‬ ‫دستجات‬
‫بودند‬ ‫مراسم‬ ‫این‬ ‫مخارج‬ ‫بانی‬ ‫کاروانسراها‬ ‫نامی‬ ‫تجار‬ ‫و‬ ‫‌کردند‬
‫ی‬‫م‬ ‫یرایی‬.

15. ‫تقریبی‬ ‫وسعت‬ ‫به‬ ‫پیغمبر‬ ‫مسجد‬ ‫شمال‬ ‫در‬ :‫قلمدانی‬ ‫کاروانسرای‬
500
‫و‬ ‫فعلی‬ ‫کاربری‬ ، ‫مربع‬ ‫متر‬
‫است‬ ‫تجاری‬ ‫دفتر‬.
‫فلسطین‬ ‫راسته‬ ‫در‬ ،‫پیغمبر‬ ‫مسجد‬ ‫شرق‬ ‫و‬ ‫شمال‬ ‫ضلع‬ ‫در‬ :‫نو‬ ‫سرای‬ ‫و‬ ‫صفرخانی‬ ‫کاروانسرای‬
‫مساحت‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫واقع‬ ‫قلمدانی‬ ‫سرای‬ ‫ورودی‬ ‫کنار‬ ‫در‬ ‫آن‬ ‫ورودی‬ .‫است‬ ‫واقع‬
4000
،‫مربع‬ ‫متر‬
‫دارای‬
165
‫شماره‬ ‫به‬ ‫کاروانسرا‬ ‫این‬ .‫است‬ ‫حجره‬ ‫باب‬
2088
‫مورخه‬
11/5/1377
‫آثار‬ ‫ثبت‬ ‫به‬
‫است‬ ‫رسیده‬ ‫تاریخی‬.
‫حلبی‬ ،‫بریزها‬ ‫نخود‬ ‫راسته‬ ‫به‬ ‫محدود‬ ‫و‬ ‫بازار‬ ‫میانی‬ ‫بخش‬ ‫در‬ ‫واقع‬ : ‫شریفیه‬ ‫کاروانسرای‬
‫شماره‬ ‫به‬ ‫کاروانسرا‬ ‫این‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫عالقبندها‬ ‫و‬ ‫صحافخانه‬ ،‫سازخانه‬
2087
‫مورخه‬
11/5/1377
‫است‬ ‫شده‬ ‫ثبت‬.
‫راسته‬ ‫از‬ ‫ان‬ ‫ورودی‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫واقع‬ ‫اکباتان‬ ‫خیابان‬ ‫شرقی‬ ‫ضلع‬ ‫در‬ : ‫کاظم‬ ‫میرزا‬ ‫کاروانسرای‬
‫وسعت‬ ‫است‬ ‫همدان‬ ‫سرای‬ ‫ترین‬ ‫سالم‬ ‫و‬ ‫زیباترین‬ ‫حاضر‬ ‫حال‬ ‫در‬ ‫مجموعه‬ ‫این‬ .‫هاست‬ ‫سمساری‬
‫آن‬ ‫تقریبی‬
4000
‫شماره‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫مترمربع‬
2224
‫مورخه‬
23/5/1378
‫است‬ ‫رسیده‬ ‫ثبت‬ ‫به‬ .
‫در‬ ‫آن‬ ‫اصلی‬ ‫های‬ ‫درب‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫نو‬ ‫کاروانسرای‬ ‫شرقی‬ ‫شمال‬ ‫در‬ :‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫کاروانسرای‬
‫حال‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫قاجار‬ ‫شاه‬ ‫فتحعلی‬ ‫دوران‬ ‫به‬ ‫متعلق‬ ‫بنا‬ ‫این‬ .‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫کاروانسرا‬ ‫شرقی‬ ‫جنوب‬
‫است‬ ‫بوده‬ ‫هم‬ ‫تجارتخانه‬ ‫انبار‬ ‫بر‬ ‫عالوه‬ ‫گذشته‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫کاال‬ ‫انبار‬ ‫محل‬ ‫حاضر‬.
‫مدخل‬ ‫و‬ . ‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫کاظم‬ ‫میرزا‬ ‫حاج‬ ‫کاروانسرای‬ ‫روبروی‬ ‫اکباتان‬ ‫خیابان‬ ‫در‬ :‫گلشن‬ ‫کاروانسرای‬
‫اوایل‬ ‫به‬ ‫مربوط‬ ‫بنا‬ ‫این‬ ‫احداث‬ .‫گردد‬ ‫می‬ ‫مرتبط‬ ‫صحافخانه‬ ‫بازار‬ ‫به‬ ‫غربی‬ ‫ضلع‬ ‫وسط‬ ‫از‬ ، ‫آن‬ ‫دیگر‬
‫باشد‬ ‫می‬ ‫غیره‬ ‫و‬ ‫پارچه‬ ، ‫موکت‬ ‫و‬ ‫گلیم‬ ‫فروش‬ ‫مرکز‬ ‫آن‬ ‫فعلی‬ ‫کاربری‬ ‫و‬ ‫بوده‬ ‫قاجاریه‬ ‫دوران‬.

16. ‫بازار‬ ‫مجموعه‬ ‫گذشته‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ ‫سرا‬ ‫نقش‬
.‫است‬ ‫تاكنون‬ ‫صفويه‬ ‫از‬ ‫شده‬ ‫متكامل‬ ‫‌هاي‬
‫ن‬‫بنيا‬ ‫مانده‬ ‫باقي‬ ‫پيكره‬ ‫همدان‬ ‫فعلي‬ ‫بازار‬
‫ـ‬ ‫سياسي‬ ‫مركز‬ ‫به‬ )‫ري‬ ‫ـ‬ ‫(تهران‬ ‫شمال‬ ‫از‬ ‫شهر‬ ‫ورودي‬ ‫امتداد‬ ،‫بازار‬ ‫اوليه‬ ‫ساختار‬
‫ابتدا‬ ‫در‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫منشعب‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫راست‬ .‫است‬ ‫بوده‬ ‫جامع‬ ‫مسجد‬ ‫مجاورت‬ ‫در‬ ‫شهر‬ ‫مذهبي‬
.‫است‬ ‫بوده‬ ‫موتابخانه‬ ‫قيصريه‬ ‫و‬ ‫بزرگ‬ ‫و‬ ‫كوچك‬ ‫دوزخانه‬ ‫كفش‬ ‫راسته‬ ‫سه‬ ‫به‬ ‫محدود‬
‫مجموعه‬ ‫اين‬ ‫نيز‬ ‫كاظم‬ ‫ميرزا‬ ‫و‬ ‫گلشن‬ ،‫‌خاني‬
‫ن‬‫حسي‬ ،‫ميرزاباقر‬ ‫چون‬ ‫مهمي‬ ‫سراهاي‬
‫دوران‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫شهر‬ ‫اقتصادي‬ ‫وضعيت‬ ‫بهبود‬ ‫و‬ ‫گسترش‬ ‫با‬ .‫است‬ ‫‌بخشيده‬
‫ي‬‫م‬ ‫شكل‬ ‫را‬
‫محدوده‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫آن‬ ‫متراكم‬ ‫توسعه‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫اضافه‬ ‫مجموعه‬ ‫به‬ ‫متعدد‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫راست‬ ‫و‬ ‫سراها‬
‫اصلي‬ ‫محور‬ ‫از‬ ‫منشعب‬ ‫اصلي‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫راست‬ ‫از‬ .‫است‬ ‫ساخته‬ ‫‌گر‬
‫ه‬‫جلو‬ ‫خود‬ ‫اصلي‬
‫كرد‬ ‫اشاره‬ )‫فلسطين‬ ‫يا‬ ‫‌ها‬
‫ي‬‫(يهود‬ ‫‌ها‬
‫ي‬‫كليم‬ ‫راسته‬ ‫به‬ ‫‌توان‬
‫ي‬‫م‬ )...‫‌ا‬
‫ل‬‫فض‬ ‫حاج‬ ،‫(گلشن‬.

17. :: ‫همدان‬ ‫سراهای‬
‫است‬ ‫شده‬ ‫مخروبه‬ ‫که‬ ‫گرفته‬ ‫قرار‬ ‫ذغالیها‬ ‫راسته‬ ‫در‬ ‫کاروانسرا‬ ‫این‬ : ‫تحدید‬ ‫سرای‬.
)‫است‬ ‫باباطاهر‬ ‫خیابان‬ ‫شرق‬ ‫از‬ ‫(ورود‬ ‫بازار‬ ‫غربی‬ ‫جنوب‬ ‫ضلع‬ ‫در‬ :‫سبزواری‬ ‫سرای‬.
)‫است‬ ‫باباطاهر‬ ‫خیابان‬ ‫شرق‬ ‫از‬ ‫(ورودی‬ ‫اسکندریه‬ ‫راسته‬ ‫شمال‬ ‫در‬ :‫افتخاری‬ ‫سرای‬
‫کاالست‬ ‫انبار‬ ‫محل‬ ‫و‬ ‫حجره‬ ‫تعداد‬ ‫بیشترین‬ ‫دارای‬ ،‫بازار‬ ‫غربی‬ ‫جنوب‬ ‫در‬ ‫قبله‬ ‫راسته‬ ‫در‬ :‫قدسیه‬ ‫سرای‬.
‫با‬ : ‫قبله‬ ‫سرای‬
16
‫کاالست‬ ‫انبار‬ ‫محل‬ ً
‫ال‬‫فع‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫واقع‬ ‫بازار‬ ‫غریب‬ ‫جنوب‬ ‫و‬ ‫قبله‬ ‫راسته‬ ‫در‬ ‫حجره‬ ‫باب‬ .
‫است‬ ‫معماری‬ ‫ارزش‬ ‫واجد‬ ‫لیکن‬ ،‫است‬ ‫مخروبه‬ ‫گرچه‬ ‫و‬ ‫گرفته‬ ‫قرار‬ ‫بازار‬ ‫غرب‬ ‫در‬ :‫یاری‬ ‫یعقوب‬ ‫سرای‬.
‫است‬ ‫شده‬ ‫مشهور‬ ‫نام‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫پیغمبر‬ ‫مسجد‬ ‫با‬ ‫مجاورت‬ ‫علت‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫بازار‬ ‫غربی‬ ‫ضلع‬ ‫در‬ : ‫پیغمبر‬ ‫سرای‬.
‫است‬ ‫شده‬ ‫کاال‬ ‫انبار‬ ‫محل‬ ً
‫ال‬‫فع‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫واقع‬ ‫پیمبر‬ ‫راسته‬ ‫شمال‬ ‫در‬ :‫مطلب‬ ‫دکتر‬ ‫سرای‬.
‫است‬ ‫گردیده‬ ‫تبدیل‬ ‫کاال‬ ‫انبار‬ ‫محل‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫واقع‬ ‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫راسته‬ ‫غرب‬ ‫در‬ : ‫یوسف‬ ‫مال‬ ‫حاج‬ ‫سرای‬.
‫است‬ ‫گردیده‬ ‫تبدیل‬ ‫کاال‬ ‫انبار‬ ‫محل‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫واقع‬ ‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫راسته‬ ‫شمال‬ ‫در‬ : ‫دراز‬ ‫داالن‬ ‫سرای‬.
‫است‬ ‫اولیه‬ ‫معماری‬ ‫هویت‬ ‫فاقد‬ ‫حاضر‬ ‫در‬ ،‫قربان‬ ‫سید‬ ‫سرای‬ ‫روبروی‬ ‫و‬ ‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫راسته‬ ‫شمال‬ ‫در‬ : ‫رنگرزها‬ ‫سرای‬.
‫است‬ ‫متروکه‬ ً
‫ال‬‫فع‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫راسته‬ ‫غربی‬ ‫شمال‬ ‫در‬ : ‫قربان‬ ‫سید‬ ‫سرای‬.
‫است‬ ‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫سرای‬ ‫غربی‬ ‫بخش‬ ‫جوار‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫بازار‬ ‫غربی‬ ‫شمال‬ ‫در‬ :‫سینا‬ ‫سرای‬.
‫است‬ ‫فروشی‬ ‫پشم‬ ‫آن‬ ‫غالب‬ ‫کاربری‬ ‫اینکه‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫واقع‬ ‫الـله‬ ‫فضل‬ ‫حاج‬ ‫راسته‬ ‫انتهای‬ ‫در‬ :‫مازوجی‬ ‫سرای‬.
‫است‬ ‫فروشی‬ ‫پشم‬ ‫آن‬ ‫غالب‬ ‫کاربری‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫واقع‬ ‫بازار‬ ‫شمال‬ ‫در‬ : ‫نهاوندی‬ ‫سرای‬.
‫و‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫اکباتان‬ ‫خیابان‬ ‫از‬ ‫ان‬ ‫اصلی‬ ‫درب‬ .‫است‬ ‫واقع‬ ‫کاظم‬ ‫میرزا‬ ‫حاج‬ ‫کاروانسرای‬ ‫شمال‬ ‫در‬ : ‫گمرک‬ ‫سرای‬
‫است‬ ‫فروشی‬ ‫فرش‬ ، ‫آن‬ ‫غالب‬ ‫کاربری‬.
‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫فروشان‬ ‫آهن‬ ‫سرای‬ ‫مجاورت‬ ‫در‬ ‫جنوب‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫گمرک‬ ‫سرای‬ ‫شرقی‬ ‫ضلع‬ ‫در‬ : ‫روحیه‬ ‫سرای‬.
‫آن‬ ‫غالب‬ ‫کاربری‬ .‫هاست‬ ‫فروش‬ ‫آهک‬ ‫راسته‬ ‫شمال‬ ‫و‬ ‫کاظم‬ ‫میرزا‬ ‫سرای‬ ‫شرقی‬ ‫شمال‬ ‫در‬ :‫ها‬ ‫فروش‬ ‫آهن‬ ‫سرای‬،
‫است‬ ‫فروش‬ ‫آهن‬.
‫است‬ ‫یافته‬ ‫شهرت‬ ‫روز‬ ‫بازار‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫زرگرهاست‬ ‫راسته‬ ‫جنوب‬ ‫و‬ ‫بازار‬ ‫غرب‬ ‫در‬ : ‫ابوالحسن‬ ‫حاج‬ ‫سرای‬.

18. ‫بنا‬ ‫شناخت‬

19. ‫خانی‬ ‫ین‬ ِ
‫حس‬ ‫سرای‬
‫خانی‬ ‫ین‬ ِ
‫حس‬ ‫سرای‬
 ‫حلبي‬ ‫هاي‬ ‫راسته‬ ‫بين‬ ‫محصور‬ ‫و‬ ‫اكباتان‬ ‫خيابان‬ ‫غربي‬ ‫ضلع‬ ‫و‬ ‫بازار‬ ‫مياني‬ ‫بخش‬ ‫در‬ ‫سرا‬ ‫اين‬
‫حلبي‬ ‫هاي‬ ‫راسته‬ ‫بين‬ ‫محصور‬ ‫و‬ ‫اكباتان‬ ‫خيابان‬ ‫غربي‬ ‫ضلع‬ ‫و‬ ‫بازار‬ ‫مياني‬ ‫بخش‬ ‫در‬ ‫سرا‬ ‫اين‬
‫است‬ ‫ورودي‬ ‫لبة‬ ‫سراداري‬ .‫است‬ ‫خانه‬ ‫صحاف‬ ‫و‬ ‫خانه‬ ‫دوز‬ ‫كفش‬ ،‫سازها‬
‫است‬ ‫ورودي‬ ‫لبة‬ ‫سراداري‬ .‫است‬ ‫خانه‬ ‫صحاف‬ ‫و‬ ‫خانه‬ ‫دوز‬ ‫كفش‬ ،‫سازها‬
.
.
‫در‬ ‫ورودی‬ ‫یک‬ ‫و‬
‫در‬ ‫ورودی‬ ‫یک‬ ‫و‬
‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫آن‬ ‫شمال‬ ‫در‬ ‫ورودی‬ ‫یک‬ ‫و‬ ‫آن‬ ‫غرب‬
‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫آن‬ ‫شمال‬ ‫در‬ ‫ورودی‬ ‫یک‬ ‫و‬ ‫آن‬ ‫غرب‬
.
‫شود‬ ‫می‬ ‫استفاده‬ ‫غربی‬ ‫ورودی‬ ‫از‬ ‫حاضر‬ ‫حال‬ ‫در‬ ‫که‬
.
‫داراي‬
:
16
‫حجره‬
‫می‬ ‫باالخانه‬ ‫و‬ ‫حیاط‬ ‫و‬
‫دارند‬ ‫قرار‬ ‫حیاط‬ ‫طرف‬ ‫چهار‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫باشد‬
.
‫قديم‬ ‫كاربري‬ .‫است‬
،
‫بوده‬ ‫تجارتخانه‬ ‫و‬ ‫انبار‬
‫كاربري‬ ‫و‬
‫فعلی‬
‫آن‬
‫فعال‬ ‫حجره‬ ‫یک‬ ‫در‬ ‫روغن‬ ‫فروش‬ ‫و‬ ‫مترکه‬ ‫انبار‬
‫باشد‬ ‫می‬
.
‫وضعيت‬ ‫نظر‬ ‫از‬
‫نيارشي‬
‫اصلی‬ ‫ورودی‬ ‫در‬ ‫فقط‬
‫دورة‬ ‫در‬ ‫آن‬ ‫ساخت‬ ‫زمان‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫مرمت‬ ،
‫قاجار‬ ‫شاه‬ ‫فتحعلی‬
‫باالخانه‬ ‫اضافه‬ ‫به‬ ‫طبقه‬ ‫یک‬ .‫است‬ ‫شهري‬ ‫و‬ ‫معماري‬ ‫ارزش‬ ‫داراي‬ ‫و‬
‫است‬
.
‫ساخت‬ ‫چگونگي‬
‫ساخت‬ ‫چگونگي‬
‫سرای‬ ‫کاروان‬
‫سرای‬ ‫کاروان‬
‫خانی‬ ‫حسین‬
‫خانی‬ ‫حسین‬
‫بدون‬ ‫و‬ ‫بازار‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫يكپارچه‬ ‫و‬ ‫دستوري‬ ‫شكل‬ ‫به‬ ‫حكومت‬ ‫بوسيلة‬
‫بدون‬ ‫و‬ ‫بازار‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫يكپارچه‬ ‫و‬ ‫دستوري‬ ‫شكل‬ ‫به‬ ‫حكومت‬ ‫بوسيلة‬
‫از‬ ‫و‬ ‫اند‬ ‫شده‬ ‫دوخته‬ ‫بافت‬ ‫به‬ ‫سو‬ ‫يك‬ ‫از‬ .‫اند‬ ‫شده‬ ‫ساخته‬ ‫دسترسي‬ ‫و‬ ‫زمين‬ ‫نظر‬ ‫از‬ ‫محدوديت‬
‫از‬ ‫و‬ ‫اند‬ ‫شده‬ ‫دوخته‬ ‫بافت‬ ‫به‬ ‫سو‬ ‫يك‬ ‫از‬ .‫اند‬ ‫شده‬ ‫ساخته‬ ‫دسترسي‬ ‫و‬ ‫زمين‬ ‫نظر‬ ‫از‬ ‫محدوديت‬
‫اند‬ ‫نداشته‬ ‫ورودي‬ ‫در‬ ‫محدوديتي‬ ‫—ر‬‫گ‬‫دي‬ ‫سوي‬
‫اند‬ ‫نداشته‬ ‫ورودي‬ ‫در‬ ‫محدوديتي‬ ‫—ر‬‫گ‬‫دي‬ ‫سوي‬.
.

20. ‫قبلي‬ ‫عملكرد‬:
‫قاجاريه‬ ‫اوايل‬
‫همچون‬ ‫عملكردهايي‬ ‫توان‬ ‫مي‬ ‫آنها‬ ‫ميان‬ ‫در‬ ‫كه‬ ،‫اند‬ ‫كرده‬ ‫مي‬ ‫گوناگوني‬ ‫هاي‬ ‫استفاده‬ ‫كاروانسرا‬ ‫اين‬ ‫از‬ ‫گذشته‬ ‫در‬:
‫از‬ ‫خارج‬ ‫به‬ ‫صدور‬ ‫براي‬ ‫كاال‬ ‫بندي‬ ‫بسته‬ ‫حتي‬ ‫و‬ ‫كاالها‬ ‫و‬ ‫فرش‬ ‫فروش‬ ‫و‬ ‫خريد‬ ‫تجاري(محل‬ ‫عملكرد‬ :‫الف‬
)‫كشور‬
‫موقت‬ ‫اتراق‬ ‫براي‬ ‫تجار‬ ‫و‬ ‫مسافران‬ ‫موقت‬ ‫اتراق‬ ‫و‬ ‫مسكوني‬ ‫عملكرد‬ :‫ب‬.
‫ماه‬ ‫در‬ )‫حسين(ع‬ ‫امام‬ ‫شهيدان‬ ‫ساالر‬ ‫خواني‬ ‫نوحه‬ ‫و‬ ‫زني‬ ‫سينه‬ ‫دستجات‬ ‫و‬ ‫عزاداري‬ ‫مراسم‬ ‫براي‬ ‫محلي‬ :‫ج‬
‫است‬ ‫بوده‬ ‫خواني‬ ‫نوحه‬ ‫و‬ ‫عزاداري‬ ‫مراسم‬ ‫به‬ ‫واقف‬ ‫نظر‬ ‫هم‬ ‫نامه‬ ‫وقف‬ ‫كه‬ ‫محرم‬

21. ‫بنا‬ ‫دهندة‬ ‫تشكيل‬ ‫عناصر‬:
‫در‬ ‫زمين‬ ‫زير‬ ،‫سرپوشيده‬ ‫رو‬ ‫راه‬ ،‫ها‬ ‫پله‬ ،‫مركزي‬ ‫حيات‬ ،‫ها‬ ‫حجره‬ ،‫ها‬ ‫گوشه‬ ‫در‬ ‫ورودي‬ ‫هشتي‬ ‫پالن‬ ‫اطراف‬ ‫در‬ ‫ورودي‬
‫شود‬ ‫مي‬ ‫ديده‬ ‫كمتر‬ ‫شهري‬ ‫كاروانسراهاي‬ ‫در‬ ‫كه‬ ‫طويله‬ ،‫باغچه‬ ،‫ها‬ ‫گوشه‬.
‫اند‬ ‫شده‬ ‫سبك‬ ‫و‬ ‫اند‬ ‫نشسته‬ ‫عقب‬ ‫فوقاني‬ ‫طبقة‬ ‫كاروانسرا‬ ‫دو‬ ‫هر‬ ‫در‬.
‫است‬ ‫تند‬ ‫هفت‬ ‫و‬ ‫پنج‬ ‫نوع‬ ‫از‬ ‫كاروانسرا‬ ‫دو‬ ‫هر‬ ‫داخلي‬ ‫نماي‬ ‫در‬ ‫رفته‬ ‫بكار‬ ‫قوسهاي‬.
‫دانست‬ ‫يخبندان‬ ‫و‬ ‫هوا‬ ‫سردي‬ ‫توان‬ ‫مي‬ ‫را‬ ‫امر‬ ‫اين‬ ‫داليل‬ ‫از‬ ‫يكي‬ .‫است‬ ‫كم‬ ‫بسيار‬ ‫تزيينات‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫ساده‬ ‫بسيار‬ ‫آنها‬ ‫فرمهاي‬.
‫است‬ ‫شده‬ ‫استفاده‬ ‫گرانيت‬ ‫سنگ‬ ‫از‬ ‫اغلب‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫سنگي‬ ‫آنها‬ ‫هاي‬ ‫پي‬.
‫لعابدار‬ ‫آجر‬ ‫يا‬ ‫آجر‬ ‫روية‬ ‫و‬ ‫خشت‬ ‫با‬ ‫بعد‬ ‫و‬ ‫سنگ‬ ‫پايين‬ ‫قسمتهاي‬ ‫در‬ .‫اند‬ ‫شده‬ ‫احداث‬ ‫سنگي‬ ‫مصالح‬ ‫با‬ ‫ديوارها‬.
‫آجر‬ ‫با‬ ‫داخلي‬ ‫و‬ ‫سرپوشيده‬ ‫قسمتهاي‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫آهك‬ ‫مالت‬ ‫و‬ ‫قلوه‬ ‫سنگ‬ ‫با‬ )‫سرباز(حياط‬ ‫بخشهاي‬ ‫در‬ ‫كف‬ ‫پوشش‬
20
*
20
‫اند‬ ‫پوشيده‬.
‫است‬ ‫يكپارچه‬ ‫ها‬ ‫بنا‬ ‫اين‬ ‫سازة‬.

22. ‫اند‬ ‫شده‬ ‫تركيب‬ ‫آهك‬ ‫و‬ ‫نمك‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫كوبيده‬ ‫كاهگل‬ ‫بام‬ ‫در‬ ‫بنا‬ ‫دو‬ ‫اين‬ ‫پوشش‬.
‫با‬ ‫طاق‬ ‫ها‬ ‫حجم‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫كاربندي‬ ‫با‬ ‫ها‬ ‫هشتي‬ ‫در‬ ‫و‬ ،‫آهنگ‬ ‫طاق‬ ‫بصورت‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫آجري‬ ‫بنا‬ ‫دو‬ ‫اين‬ ‫سقفهاي‬
‫است‬ ‫شده‬ ‫اجرا‬ ‫هفت‬ ‫و‬ ‫پنج‬ ‫قوس‬.
‫و‬ ‫اي‬ ‫فيروزه‬ ‫آبي‬ ً
‫ا‬‫عمدت‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫استفاده‬ ‫محدود‬ ‫و‬ ‫طبيعي‬ ‫رنگهاي‬ ‫از‬ ‫منطقه‬ ‫جوي‬ ‫شرايط‬ ‫و‬ ‫سرما‬ ‫بعلت‬
‫رنگ‬ ‫كم‬ ‫صورتي‬.
‫است‬ ‫شده‬ ‫استفاده‬ ‫تزييني‬ ‫عامل‬ ‫بعنوان‬ ‫چوب‬ ‫از‬ ً
‫ا‬‫عمدت‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫ساده‬ ‫بسيار‬ ‫بناها‬ ‫اين‬ ‫تزيينات‬.
‫هستند‬ ‫ساده‬ ‫چوبي‬ ‫هاي‬ ‫نرده‬ ،‫حفاظها‬ ‫همچنين‬ ،‫ها‬ ‫پنجره‬ ‫و‬ ‫درها‬.
‫با‬ ‫و‬ ‫عمودي‬ ‫و‬ ‫افقي‬ ‫بندهاي‬ ‫با‬ ‫ساده‬ ‫آجركاري‬ ‫بصورت‬ ،‫آجركاري‬ ،‫ظريفكاري‬ ‫بدون‬ ،‫خشن‬ ‫برشهاي‬
‫چيني‬ ‫آجر‬ ‫در‬ ‫نقش‬ ‫محدوديت‬.
‫داخلي‬ ‫بخشهاي‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫پايين‬ ‫در‬ ،‫قرنيز‬ ‫سنگ‬ ‫با‬ ‫است‬ ‫لعابدار‬ ‫آجر‬ ‫و‬ ‫آجر‬ ‫خارجي‬ ‫نماي‬ ‫در‬ ‫ديوارها‬ ‫پوشش‬
‫باشد‬ ‫مي‬ ‫گچ‬ ‫و‬ ‫سفيد‬ ‫ِگل‬

23. ‫مجموعه‬ ‫اجزاء‬ ‫دهنده‬ ‫تشكيل‬ ‫مواد‬ ‫و‬ ‫مصالح‬ ‫كيفي‬ ‫شناخت‬
‫ـ‬ ‫الف‬
‫ساختاري‬ ‫مصالح‬ ‫و‬ ‫مواد‬ ‫شناخت‬
: ‫‌باشند‬
‫ي‬‫م‬ ‫زير‬ ‫مواد‬ ‫شامل‬ ‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫سراي‬ ‫در‬ ‫شده‬ ‫مصرف‬ ‫ساختاري‬ ‫مصالح‬ ‫عمده‬
:‫چوب‬ ‫ـ‬
،‫گرد‬ ‫حالت‬ ‫در‬ ‫چوب‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫گرفته‬ ‫كار‬ ‫به‬ ‫‌ها‬
‫ه‬‫پنجر‬ ‫و‬ ‫درها‬ ،‫‌ها‬
‫ن‬‫ستو‬ ،‫مسطح‬ ‫‌هاي‬
‫ف‬‫سق‬ ‫ساخت‬ ‫در‬ ً
‫ا‬‫عمدت‬
.‫است‬ ‫گرديده‬ ‫مصرف‬ ‫‌ها‬
‫ل‬‫مح‬ ‫اين‬ ‫در‬ ‫تخته‬ ‫و‬ ‫تراش‬ ‫چهار‬
:‫آجر‬ ‌
‫ـ‬
‫موارد‬ ‫ساير‬ .‫دارد‬ ‫نيز‬ ‫تزئيني‬ ‫نقش‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫رفته‬ ‫كار‬ ‫به‬ ‫ديوارها‬ ‫در‬ ‫خشت‬ ‫حافظ‬ ‫خارجي‬ ‫جداره‬ ‫عنوان‬ ‫به‬
.‫است‬ ‫‌ها‬
‫م‬‫‌با‬
‫خ‬‫ر‬ ‫و‬ ‫‌اندازها‬
‫ت‬‫دس‬ ،‫آجري‬ ‫‌هاي‬
‫ق‬‫طا‬ ‌
‫ت‬‫ساخ‬ ،‫‌ها‬
‫ي‬‫‌ساز‬
‫ف‬‫ك‬ ‫در‬ ‫مصرف‬
‫ابعاد‬ ‫به‬ ‫ختائي‬ ‫آجر‬ ‫از‬ ‫عبارتند‬ ‫مصرفي‬ ‫آجرهاي‬ ‫انواع‬
15
×
15
،‫است‬ ‫گرديده‬ ‫مصرف‬ ‫كفپوشها‬ ‫در‬ ‫بيشتر‬ ‫كه‬
‫مربع‬ ‫آجر‬
20
×
20
‫خاقاني‬ ‫آجر‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫استفاده‬ ‫ديوارها‬ ‫در‬ ‫بيشتر‬ ‫كه‬
40
×
40
‫‌ها‬
‫م‬‫‌با‬
‫خ‬‫ر‬ ‫در‬ ‫بيشتر‬ ‫كه‬
.‫‌شود‬
‫ي‬‫م‬ ‫ديده‬
‫خشت‬ ‫ـ‬:
‫داخل‬ ‫در‬ ‫قرارگيري‬ ‫نحوه‬ ‫به‬ ‫وابسته‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫خشت‬ ،‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫بناي‬ ‫در‬ ‫مصرفي‬ ‫—الح‬‫ص‬‫م‬ ‫بيشترين‬
‫بودن‬ ‫ضعيف‬ ‫دليل‬ ‫به‬ .‫‌شود‬
‫ي‬‫م‬ ‫رويت‬ ‫پشتي‬ ‫ديوارهاي‬ ‫خارجي‬ ‫جداره‬ ‫در‬ ‫تنها‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫كمتري‬ ‫نمود‬ ‫ديوارها‬
‫است‬ ‫گرديده‬ ‫وارد‬ ‫‌ها‬
‫ه‬‫جدار‬ ‫اين‬ ‫به‬ ‫نيز‬ ‫آسيب‬ ‫رطوبت‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫خشت‬.

24. :‫سنگ‬ ‫ـ‬
‫طاق‬ ‫زير‬ ‫با‬ ‫زيرزمين‬ ‫ديوارهاي‬ ‫و‬ ‫‌ها‬
‫ي‬‫پ‬ ‫در‬ ‫كه‬ ‫‌باشند‬
‫ي‬‫م‬ ‫ديوين‬ ‫الشه‬ ‫سياه‬ ‫سنگي‬ ‫نوع‬ ‫از‬ ‫مصرفي‬ ‫سنگهاي‬ ‫اغلب‬
.‫است‬ ‫شده‬ ‫مصرف‬ ‫تزئيني‬ ‫عناصر‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫كه‬ ‫سفيد‬ ‫به‬ ‫متمايل‬ ‫كرم‬ ‫رنگ‬ ‫با‬ ‫خاقاني‬ ‫سبك‬ ‫همچنين‬ ‫و‬ ‫‌اند‬
‫ه‬‫شد‬ ‫استفاده‬
‫ـ‬
‫داشته‬ ‫كاربرد‬ ‫مسطح‬ ‫سقفهاي‬ ‫‌بندي‬
‫ب‬‫شي‬ ‫و‬ ‫‌ها‬
‫ي‬‫ساز‬ ‫كف‬ ‫در‬ ‫حجم‬ ‫پركننده‬ ‫عنصر‬ ‫يك‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫خاك‬ :‫خاك‬
‫آمده‬ ‫عمل‬ ‫به‬ ‫زيادي‬ ‫استفاده‬ ‫خاك‬ ‫از‬ ،‫كاهگل‬ ‫و‬ ‫آهك‬ ‫گل‬ ‫مالت‬ ‫ويژه‬ ‫به‬ ،‫مصرفي‬ ‫مالتهاي‬ ‫ساخت‬ ‫در‬ .‫است‬
.‫است‬
:‫كاه‬ ،‫آهك‬ ،‫گچ‬ ‫ـ‬
‫نقاط‬ ‫با‬ ‫كه‬ ‫آبي‬ ‫‌هاي‬
‫ت‬‫مال‬ ‫ساخت‬ ‫جهت‬ ‫آهك‬ ‫از‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫استفاده‬ ‫‌ها‬
‌
‫ت‬‫مال‬ ‫تهيه‬ ‫براي‬ ‫بيشتر‬ ‫ماده‬ ‫سه‬ ‫اين‬
‫منظور‬ ‫به‬ ‫نيز‬ ‫كاه‬ ،‫است‬ ‫شده‬ ‫استفاده‬ ‫خشك‬ ‫نقاط‬ ‫در‬ ‫هوائي‬ ‫‌هاي‬
‫ت‬‫مال‬ ‫براي‬ ‫گچ‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫هستند‬ ‫مرتبط‬ ‫مرطوب‬
.‫است‬ ‫رفته‬ ‫كار‬ ‫به‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫ترك‬ ‫از‬ ‫جلوگيري‬ ‫و‬ ‫گل‬ ‫مقاومت‬ ‫افزايش‬
‫تزئيني‬ ‫و‬ ‫پوششي‬ ‫مصالح‬ ‫و‬ ‫مواد‬ ‫شناخت‬ ‫ـ‬ ‫ب‬
‫نحو‬ ‫زيباترين‬ ‫و‬ ‫بهترين‬ ‫به‬ ‫عملكرد‬ ‫بلكه‬ ‫‌شود‬
‫ي‬‫نم‬ ‫انجام‬ ‫تزئينات‬ ‫جهت‬ ً
‫ا‬‫صرف‬ ‫حركتي‬ ‫هيچ‬ ‫ايراني‬ ‫معماري‬ ‫در‬
‫آنكه‬ ‫بر‬ ‫عالوه‬ ‫چوبي‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫شبك‬ ‫با‬ ‫شده‬ ‫كوبي‬ ‫لمبه‬ ‫يا‬ ‫شده‬ ‫كاربندي‬ ‫جداره‬ ‫دو‬ ‫‌هاي‬
‫ف‬‫سق‬ .‫‌شود‬
‫ي‬‫م‬ ‫پاسخگويي‬
‫را‬ ‫فضا‬ ‫مقياس‬ ‫كه‬ ‫هستند‬ ‫برخوردار‬ ‫قلمداني‬ ‫سراي‬ ‫در‬ ‫خاصي‬ ‫زيبايي‬ ‫از‬ ‫‌باشند‬
‫ي‬‫م‬ ‫صوتي‬ ‫و‬ ‫حرارتي‬ ‫عايق‬
.‫‌اند‬
‫ه‬‫كرد‬ ‫انساني‬

25. ‫ـ‬
:‫آجر‬
‫پديد‬ ‫در‬ ‫بلكه‬ ‫ساختار‬ ‫ايجاد‬ ‫در‬ ‫تنها‬ ‫نه‬ ‫و‬ ‫داشته‬ ‫كاربرد‬ ‫ديگر‬ ‫مصالح‬ ‫تمامي‬ ‫از‬ ‫بيش‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫عنصري‬
‫همچون‬ ‫نقوشي‬ ‫با‬ ‫‌ها‬
‫س‬‫قو‬ ‫و‬ ‫طاقها‬ ،‫‌ها‬
‫م‬‫‌با‬
‫خ‬‫ر‬ ،‫اندازها‬ ‫دست‬ ‫ديوارها‬ ‫پوشها‬ ‫كف‬ ‫براي‬ ‫تزئينات‬ ‫آوردن‬
.‫است‬ ‫رفته‬ ‫كار‬ ‫به‬ ‫موشي‬ ‫دندان‬ ‫و‬ ،‫‌اي‬
‫ه‬‫‌گرب‬
‫ه‬‫پنج‬ ،‫حصيري‬ ،‫‌بيدار‬
‫ه‬‫خفت‬
:‫خشت‬ ‫ـ‬
.‫‌شود‬
‫ي‬‫م‬ ‫ديده‬ ‫شرقي‬ ‫و‬ ‫شمالي‬ ‫خارجي‬ ‫نمادهاي‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫بنا‬ ‫اهميت‬ ‫كم‬ ‫نماهاي‬ ‫در‬
:‫سنگ‬ ‫ـ‬
‫از‬ ‫نيز‬ ‫آنها‬ ‫خارجي‬ ‫و‬ ‫داخلي‬ ‫نماي‬ ‫لذا‬ ‫و‬ ‫‌آند‬
‫ه‬‫شد‬ ‫ساخته‬ ‫ديوني‬ ‫سياه‬ ‫سنگ‬ ‫با‬ ‫زمين‬ ‫زير‬ ‫ديوارهاي‬
‫سايش‬ ‫و‬ ‫يخبندان‬ ‫و‬ ‫رطوبت‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫بودن‬ ‫مقاوم‬ ‫دليل‬ ‫به‬ ‫خاقاني‬ ‫زرد‬ ‫—هاي‬‫گ‬‫سن‬ .‫است‬ ‫سنگ‬ ‫همين‬
.‫‌اند‬
‌
‫ه‬‫گرفت‬ ‫قرار‬ ‫استفاده‬ ‫مورد‬ ‫‌ازاره‬
‫گ‬‫سن‬ ‫و‬ ‫درها‬ ‌
‫ه‬‫آستان‬ ،‫‌ها‬
‫ه‬‫پنجر‬ ‫‌انداز‬
‫ت‬‫دس‬ ،‫قرنيز‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫بيشتر‬
‫با‬ ‫تركيب‬ ‫در‬ ‫خاقاني‬ ‫سنگهاي‬ .‫‌اند‬
‫ه‬‫شد‬ ‫ساخته‬ ‫سنگ‬ ‫اين‬ ‫از‬ ‫نيز‬ ‫‌ها‬
‫ه‬‫پل‬ ‫كف‬ ‫بيشتر‬ ‫و‬ ‫كفپوشها‬ ‫از‬ ‫بخشي‬
‫بين‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫مناسبي‬ ‫ساختاري‬ ‫نقش‬ ،‫تزئيني‬ ‫نقش‬ ‫بر‬ ‫عالوه‬ ‫كه‬ ‫‌اند‬
‫ه‬‫گرديد‬ ‫مصرف‬ ‫نيز‬ ‫‌ها‬
‌
‫ي‬‫كار‬ ‫آجر‬
.‫‌كنند‬
‫ي‬‫م‬ ‫ايفاء‬ ‫آجري‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫الي‬

26. ‫به‬ ‫بنا‬ ‫نقاط‬ ‫ساير‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫‌اند‬
‌
‫ه‬‫رفت‬ ‫كار‬ ‫به‬ ‫ستونها‬ ‫پايه‬ ‫در‬ ‫پر‬ ‫هشت‬ ‫لوتوس‬ ‫گلهاي‬ ‫نقوش‬ ‫يا‬ ‫شده‬ ‫حجاري‬ ‫‌هاي‬
‫گ‬‫سن‬
.‫است‬ ‫شده‬ ‫استفاده‬ ‫—ي‬‫گ‬‫سن‬ ‫قطعات‬ ‫اين‬ ‫از‬ ‫نيز‬ ‫پاها‬ ‫فيل‬ ‫فوقاني‬ ‫‌هاي‬
‫ش‬‫بخ‬ ‫ويژه‬
:‫فلز‬ ‫ـ‬
‫‌هاي‬
‌
‫ه‬‫شبك‬ ‫در‬ ‫بيشتر‬ ‫كه‬ ‫‌باشد‬
‫ي‬‫م‬ ‫جقه‬ ‫بته‬ ‫ايراني‬ ‫نقوش‬ ‫با‬ )‫(فرفورژه‬ ‫آتشكاري‬ ‫قطعات‬ ‫در‬ ‫تزئيني‬ ‫فلز‬ ‫مصرف‬
‫فلزي‬ ‫شبكة‬ ‫از‬ ‫نيز‬ ‫تهويه‬ ‫و‬ ‫‌ها‬
‫ه‬‫نرد‬ ‫در‬ .‫است‬ ‫برداشته‬ ‫نيز‬ ‫را‬ ‫نورگير‬ ‫نقش‬ ‫كه‬ ‫رفته‬ ‫كار‬ ‫‌ها‬
‫ه‬‫پنجر‬ ‫و‬ ‫درها‬ ‫باالي‬
.‫است‬ ‫گرديده‬ ‫استفاده‬ ‫كاري‬ ‫آتش‬
:‫كاهگل‬ ‫و‬ ‫گچ‬ ‫ـ‬
‫گچ‬ ‫اندود‬ .‫‌اند‬
‫ه‬‫داد‬ ‫اختصاص‬ ‫خود‬ ‫به‬ ‫مرطوب‬ ‫غير‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫جدار‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫مصرف‬ ‫موارد‬ ‫‌ترين‬
‌
‫ي‬‫اصل‬ ،‫اندود‬ ‫دو‬ ‫اين‬
‫فضاهاي‬ ‫و‬ ‫انبارها‬ ‫در‬ ‫بيشتر‬ ‫كاهگل‬ ‫اندود‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫رفته‬ ‫كار‬ ‫به‬ ‫‌ها‬
‫ه‬‫حجر‬ ‫مانند‬ ‫اصلي‬ ‫فضاهاي‬ ‫در‬ ‫بيشتر‬
.‫است‬ ‫شده‬ ‫واقع‬ ‫استفاده‬ ‫مورد‬ ‫‌اهميت‬
‫ي‬‫ب‬
‫است‬ ‫‌داده‬
‫ي‬‫م‬ ‫تشكيل‬ ‫چوبي‬ ‫گرد‬ ‫تيرهاي‬ ‫را‬ ‫آنها‬ ‫اصلي‬ ‫ساختار‬ ‫كه‬ ‫‌هايي‬
‌
‫ن‬‫ستو‬ ‫روي‬ ‫بر‬ ‫شده‬ ‫انجام‬ ‫‌هاي‬
‫ي‬‫‌بر‬
‫چ‬‫_گ‬
‫اندود‬ ‫از‬ ‫قبل‬ ‫گچبري‬ ‫پايداري‬ ‫و‬ ‫مناسب‬ ‫اتصال‬ ‫ايجاد‬ ‫جهت‬ .‫‌باشد‬
‫ي‬‫م‬ ‫گچ‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ‫ديگر‬ ‫موارد‬ ‫از‬
‫است‬ ‫بوده‬ ‫شده‬ ‫ريسيده‬ ‫بز‬ ‫موي‬ ‫جنس‬ ‫از‬ ‫كه‬ ‫رفته‬ ‫كار‬ ‫به‬ ‫چوبي‬ ‫ستونهاي‬ ‫اطراف‬ ‫در‬ ‫پيچ‬ ‫طناب‬ ‫اليه‬ ‫يك‬
‫گردي‬ ‫يكنواخت‬ ‫سطح‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫اجراء‬ ‫آستراندود‬ ‫اليه‬ ‫سپس‬ .‫‌شود‬
‫ي‬‫م‬ ‫گفته‬ ‫قند‬ ‫نخ‬ ‫يا‬ »‫«پته‬ ً
‫ا‬‫اصطالح‬ ‫و‬
‫يعني‬ ‫آن‬ ‫فوقاني‬ ‫نقاط‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫بوده‬ ‫مارپيچ‬ ‫صورت‬ ‫به‬ ً
‫ا‬‫عمدت‬ ‫ستون‬ ‫بدنه‬ ‫در‬ ‫كه‬ ‫‌آمده‬
‫ي‬‫م‬ ‫پديد‬ ‫ستون‬ ‫گچبري‬ ‫جهت‬
.‫است‬ ‫گرديده‬ ‫يوناني‬ ‫كرنتين‬ ‫سبك‬ ‫مشابه‬ ‫برگ‬ ‫و‬ ‫گل‬ ‫نقوش‬ ‫به‬ ‫تبديل‬ ‫‌ها‬
‫ن‬‫سرستو‬
.

27. ‫جوش‬ ‫آجر‬ ‫ـ‬:
‫آجرپزي‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫كور‬ ‫دماي‬ ‫پر‬ ‫نقاط‬ ‫در‬ ‫آجري‬ ‫خشتهاي‬ ‫شدن‬ ‫ذوب‬ ‫حاصل‬ ‫كه‬ ‫شكل‬ ‫اسفنجي‬ ‫جوش‬ ‫آجرهاي‬
‫آجركاري‬ ‫با‬ ‫توام‬ ‫مشخصي‬ ‫كادرهاي‬ ‫در‬ ‫‌بامها‬
‫خ‬‫ر‬ ‫زير‬ ‫و‬ ‫بام‬ ‫‌اندازهاي‬
‫ت‬‫دس‬ ‫تزئين‬ ‫جهت‬ ‫بنا‬ ‫اين‬ ‫در‬ ،‫هستند‬
‫است‬ ‫نيمكوب‬ ‫گچ‬ ،‫آجرها‬ ‫اين‬ ‫براي‬ ‫شده‬ ‫مصرف‬ ‫مالت‬ .‫‌اند‬
‌
‫ه‬‫گرديد‬ ‫مصرف‬
‫و‬ ‫فرسايش‬ ‫دچار‬ ‫بنا‬ ‫اين‬ ‫آجرجوش‬ ‫نماهاي‬ ‫اكثر‬ ‫حال‬ ‫اين‬ ‫با‬ .‫دارد‬ ‫بيشتري‬ ‫مقاومت‬ ‫رطوبت‬ ‫مقابل‬ ‫در‬ ‫كه‬
‫جديدي‬ ‫مصالح‬ ،‫بنا‬ ‫اين‬ ‫در‬ ‫تزئيني‬ ‫عناصر‬ ‫از‬ ‫برخي‬ ‫تخريب‬ ‫و‬ ‫فرسايش‬ ‫با‬ ‫زمان‬ ‫مرور‬ ‫به‬ .‫‌اند‬
‫ه‬‫گرديد‬ ‫ريزش‬
‫نابجا‬ ‫تصرفات‬ ‫و‬ ‫دخل‬ ‫و‬ ‫قديمي‬ ‫مصالح‬ ‫با‬ ‫ناهمگون‬ ‫و‬ ‫فني‬ ‫غير‬ ‫و‬ ‫ناشيانه‬ ‫كاربرد‬ ‫كه‬ ‫‌اند‬
‌
‫ه‬‫گرديد‬ ‫آنها‬ ‫جايگزين‬
‫مصالح‬ ‫اين‬ ‫از‬ ‫برخي‬ ‫به‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫كرده‬ ‫وارد‬ ‫بنا‬ ‫قديمي‬ ‫تزئينات‬ ‫به‬ ‫شديدي‬ ‫آسيبهاي‬
‫‌گردد‬
‫ي‬‫م‬ ‫اشاره‬ ‫مصرفي‬
‫سيمان‬ ‫ـ‬:
‫سيمان‬ ‫ماسه‬ ‫نيز‬ ‫و‬ ‫‌ها‬
‫ه‬‫جدار‬ ‫از‬ ‫بخشي‬ ‫در‬ ‫سياه‬ ‫سيمان‬ ‫و‬ ‫سفيد‬ ‫سيمان‬ ‫اندودهاي‬ ‫بنا‬ ‫فعلي‬ ‫وضعيت‬ ‫در‬
‫است‬ ‫گرفته‬ ‫قرار‬ ‫استفاده‬ ‫مورد‬ ‫ديده‬ ‫آسيب‬ ‫كفهاي‬ ‫در‬.
‫موزاييك‬ ‫ـ‬:
‫‌اند‬
‌
‫ه‬‫كرد‬ ‫تبديل‬ ‫موزائيك‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫‌هاي‬
‫ي‬‫ورود‬ ‫پيش‬ ‫آجري‬ ‫كفپوش‬ ،‫حياط‬ ‫اطراف‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫حجر‬ ‫از‬ ‫تعدادي‬.

28. ‫و‬ ‫قديمي‬ ‫اندودهاي‬ ‫تخريب‬ ‫باعث‬ ‫بهداشتي‬ ‫محيط‬ ‫به‬ ‫نياز‬ ‫و‬ ‫ديوارها‬ ‫پاي‬ ‫در‬ ‫شديد‬ ‫رطوبت‬ ‫وجود‬ :‫كاشي‬ ‫ـ‬
‫از‬ ‫بيش‬ ‫ارتفاع‬ ‫تا‬ ‫ورودي‬ ‫پيش‬ ‫حياط‬ ‫اطراف‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫حجر‬ ‫بيشتر‬ .‫است‬ ‫گرديده‬ ‫آنها‬ ‫جاي‬ ‫به‬ ‫كاشي‬ ‫جايگزيني‬
2
.‫‌اند‬
‫ه‬‫شد‬ ‫كاري‬ ‫كاشي‬ ‫متر‬
‫مرور‬ ‫به‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫يافته‬ ‫تغيير‬ ‫آسفالت‬ ‫و‬ ‫قيرگوني‬ ‫به‬ ‫كاهگل‬ ‫از‬ ‫بام‬ ‫پوشش‬ ‫رطوبتي‬ ‫عايق‬ :‫قيرگوني‬ ‫و‬ ‫آسفالت‬ ‫ـ‬
‫بام‬ ‫حد‬ ‫از‬ ‫بيش‬ ‫شدن‬ ‫—ين‬‫گ‬‫سن‬ ‫امر‬ ‫اين‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫تكرار‬ ‫كاري‬ ‫عايق‬ ‫بعدي‬ ‫‌هاي‬
‌
‫ه‬‫الي‬ ‫مجدد‬ ‫ترميم‬ ‫به‬ ‫نياز‬ ‫و‬ ‫زمان‬
‫و‬ ‫گرديده‬ ‫فرسايش‬ ‫و‬ ‫ترك‬ ‫دچار‬ ‫آسفالت‬ ‫و‬ ‫قيرگوني‬ ‫پوشش‬ ‫بيشتر‬ ‫حاضر‬ ‫حال‬ ‫در‬ ‫كه‬ ‫داشته‬ ‫دنبال‬ ‫به‬ ‫را‬
.‫است‬ ‫شده‬ ‫انجام‬ ‫ناهماهنگ‬ ‫بسيار‬ ،‫متعدد‬ ‫زماني‬ ‫فواصل‬ ‫در‬ ‫آمده‬ ‫عمل‬ ‫به‬ ‫‌هاي‬
‫م‬‫ترمي‬
‫گرديده‬ ‫پوشش‬ ‫اين‬ ‫جايگزين‬ ،‫شده‬ ‫آسيب‬ ‫دچار‬ ‫لمبه‬ ‫سقف‬ ‫كه‬ ‫فضاهايي‬ ‫از‬ ‫بسياري‬ ‫در‬ :‫حلبي‬ ‫و‬ ‫فلزي‬ ‫ورق‬ ‫ـ‬
‫تركيب‬ ‫در‬ ‫فلزي‬ ‫ورقهاي‬ .‫‌خورد‬
‫ي‬‫م‬ ‫چشم‬ ‫به‬ ‫ورودي‬ ‫پيش‬ ‫حياط‬ ‫اطراف‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫حجر‬ ‫در‬ ‫بيشتر‬ ‫مسئله‬ ‫اين‬ .‫است‬
.‫‌اند‬
‫ه‬‫شد‬ ‫مصرف‬ ‫چوبي‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫بازوار‬

29. ‫سرا‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫تأسيسات‬ ‫و‬ ‫ساختها‬ ‫زير‬ ‫كارگيري‬ ‫به‬ ‫نحوه‬ ‫شناسايي‬
‫از‬ ‫قنات‬ ‫اين‬ .‫‌شد‬
‫ي‬‫م‬ ‫تأمين‬ ‫عبوري‬ ‫قنات‬ ‫به‬ ‫متصل‬ ‫آب‬ ‫حوض‬ ‫توسعه‬ ‫سرا‬ ‫مصرفي‬ ‫آب‬ ‫گذشته‬ ‫در‬ :‫آب‬ ‫ـ‬
‫داخل‬ ‫در‬ ‫قنات‬ ‫اين‬ ‫چاه‬ .‫‌پيمايد‬
‫ي‬‫م‬ ‫را‬ ‫آن‬ ‫طول‬ ،‫سرا‬ ‫به‬ ‫رسيدن‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫و‬ ‫گرديده‬ ‫آغاز‬ ‫پيغمبر‬ ‫مسجد‬ ‫جلوي‬
‫و‬ ‫شده‬ ‫رها‬ ‫آن‬ ‫داخل‬ ‫به‬ ‫بازار‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫واحدهاي‬ ‫از‬ ‫برخي‬ ‫فاضالب‬ ‫امروزه‬ ‫كه‬ ‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫سرا‬ ‫اصلي‬ ‫حياط‬
‫است‬ ‫گرديده‬ ‫حياط‬ ‫كف‬ ‫نشست‬ ‫و‬ ‫شدن‬ ‫شسته‬ ‫موجب‬.
‫از‬ ‫ناشي‬ ‫سحطي‬ ‫فاضالب‬ ‫از‬ ‫بخشي‬ ‫و‬ ‫زيرزمين‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫بهداشتي‬ ‫سرويسهاي‬ ‫فاضالب‬ :‫فاضالب‬ ‫ـ‬
‫پيش‬ ‫حياط‬ ‫وسط‬ ‫عبارتي‬ ‫به‬ ‫يا‬ ‫اصطبل‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫دريچه‬ ‫امتداد‬ ‫در‬ ‫شده‬ ‫حفر‬ ‫چاه‬ ‫داخل‬ ‫به‬ ‫سرا‬ ‫اين‬ ‫بارندگي‬
‫آن‬ ‫تخليه‬ ‫امكان‬ ‫چاه‬ ‫اين‬ ‫مكاني‬ ‫موقعيت‬ .‫است‬ ‫متروكه‬ ‫حاضر‬ ‫حال‬ ‫در‬ ‫مذكور‬ ‫توالت‬ .‫‌گردد‬
‫ي‬‫م‬ ‫تخليه‬ ‫ورودي‬
.‫‌كند‬
‫ي‬‫م‬ ‫فراهم‬ ‫راحتي‬ ‫به‬ ‫نامبرده‬ ‫دريچه‬ ‫از‬ ‫را‬
‫برق‬ ‫داراي‬ ‫حياط‬ ‫اين‬ ‫زير‬ ‫اصطبل‬ ‫و‬ ‌
‫ي‬‫ورود‬ ‫پيش‬ ‫حياط‬ ‫اطراف‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫حجر‬ ‫فقط‬ ‫حاضر‬ ‫حال‬ ‫در‬ :‫برق‬ ‫ـ‬
.‫هستند‬

30. ‫خط‬ ‫داراي‬ ‫ورودي‬ ‫پيش‬ ‫حياط‬ ‫داخلي‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫حجر‬ ‫از‬ ‫يكي‬ ‫و‬ ‫پيغمبر‬ ،‫راسته‬ ‫مجاور‬ ‫‌هاي‬
‫ه‬‫حجر‬ :‫تلفن‬
‫هستند‬ ‫تلفن‬
.
‫بنا‬ ‫در‬ ‫پيمون‬ ‫شناخت‬
‫پيمون‬ ،‫هندسه‬ ،‫نيارش‬ ‫—اتنگ‬‫گ‬‫تن‬ ‫همياري‬ ‫و‬ ‫رابطه‬ ،‫معماري‬ ‫اثر‬ ‫يك‬ ‫تكوين‬ ‫به‬ ‫مربوط‬ ‫مراحل‬ ‫تمام‬ ‫در‬
‫عامل‬ ،‫كاربردي‬ ‫نيازهاي‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫و‬ ‫پيمون‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ‫نيارش‬ ‫و‬ ‫هندسه‬ .‫دارد‬ ‫اساسي‬ ‫نقش‬ ‫گز‬ ‫و‬
‫است‬ ‫مطلوب‬ ‫نتيجه‬ ‫به‬ ‫دستيابي‬ ‫راهنماي‬ ‫و‬ ‫‌ها‬
‫ه‬‫انداز‬ ‫و‬ ‫ابعاد‬ ‫كنترل‬ ‫و‬ ‫تعيين‬.

31. ‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫سرای‬

32. ‫—وانسرای‬‫ر‬‫کا‬ ‫پالن‬
‫خانی‬ ‫حسین‬

33. ‫ا‬-‫ا‬ ‫برش‬

34. ‫ب‬-‫ب‬ ‫برش‬

35. ‫د‬-‫د‬ ‫—ش‬‫ر‬‫ب‬

36. ‫—ودي‬‫ر‬‫و‬ ‫از‬ ‫سرا‬ ‫ديد‬

37. ‫خانی‬ ‫حسین‬ ‫سرای‬ ‫های‬ ‫ورودی‬
‫اصلی‬ ‫معبر‬ ‫از‬ ‫ورودی‬
‫بنا‬ ‫فرعی‬ ‫ورودی‬
‫آجر‬ ‫های‬ ‫در‬ ‫سر‬ ‫و‬ ‫چوبی‬ ‫درهای‬ ‫با‬
).‫است‬ ‫شده‬ ‫مرمت‬ ‫ورودی‬ ‫دو‬ ‫کاری(هر‬

38. )‫اصلی‬ ‫معبر‬ ‫از‬ ‫بنا‬ ‫ورودی‬ (‫اصلی‬ ‫ایوان‬

39. ‫سنگی‬ ‫های‬ ‫ازاره‬ ‫با‬ ‫بنا‬ ‫دور‬ ‫تا‬ ‫دور‬
‫است‬ ‫شده‬ ‫پوشیده‬
‫خرپشته‬ ‫به‬ ‫منتهی‬ ‫غربی‬ ‫ضلع‬ ‫پله‬ ‫راه‬

40. ‫کاری‬ ‫آجر‬ ‫متنوع‬ ‫تزیینات‬

41. ‫درسرا‬ ‫فعالیت‬ ‫به‬ ‫مشغول‬ ‫حجره‬ ‫تنها‬

42. ‫مشبک‬ ‫و‬ ‫چوبی‬ ‫ها‬ ‫وپنجره‬ ‫درها‬

43. ‫است‬ ‫شده‬ ‫بنا‬ ‫ایوان‬ ‫چهار‬ ‫روی‬ ‫فقط‬ ‫دوم‬ ‫وطبقه‬ ‫اند‬ ‫طبقه‬ ‫یک‬ ‫ها‬ ‫حجره‬ ‫کل‬.

44. ‫هشتی‬

45. ‫حجره‬ ‫این‬ ‫که‬ ‫هشتی‬ ‫قسمت‬ ‫داخل‬ ‫حجره‬ ‫دو‬
‫است‬ ‫بوده‬ ‫سرا‬ ‫صاحب‬ ‫به‬ ‫متعلق‬ ‫ها‬

46. ‫سرای‬ ‫شده‬ ‫مرمت‬ ‫در‬ ‫سر‬
‫خانی‬ ‫حسین‬

47. ‫ورودی‬ ‫کنار‬ ‫سکوی‬
‫باال‬ ‫علت‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫اصلی‬
‫تقریبا‬ ‫معبر‬ ‫سطح‬ ‫آمدن‬
‫شده‬ ‫تراز‬ ‫هم‬ ‫کوچه‬ ‫با‬
‫است‬

48. )‫(پاالر‬ ‫افقي‬ ‫تير‬

49. ‫تقريبا‬ ‫طاقهاي‬ ‫جمله‬ ‫از‬
‫بنا‬ ‫سالم‬

50. ‫سرا‬ ‫فرعي‬ ‫ورودي‬ ‫چوبي‬ ‫در‬

51. ‫هشتی‬ ‫شده‬ ‫مسدود‬ ‫پنجره‬

52. ‫از‬ ‫نمونه‬ ‫چند‬
‫آجركاريهاي‬
‫سقفهاي‬ ‫پوشش‬
‫شكل‬ ‫قوسي‬

53. ‫رونق‬ ‫دوران‬ ‫از‬ ‫كه‬ ‫قديمي‬ ‫سنگي‬ ‫گلدان‬
‫است‬ ‫مانده‬ ‫جا‬ ‫به‬ ‫سرا‬.

54. ‫است‬ ‫بوده‬ ‫استفاده‬ ‫مورد‬ ‫درگذشته‬ ‫كه‬ ‫آبي‬ ‫قنات‬

55. ‫چوبی‬ ‫های‬ ‫پنجره‬ ‫از‬ ‫ای‬ ‫نمونه‬
‫های‬ ‫شیشه‬ ‫بنابا‬ ‫از‬ ‫باقیمانده‬
‫چوبی‬ ‫درگاه‬ ‫ونعل‬ ‫رنگی‬

56. ‫ها‬ ‫حجره‬ ‫داخلی‬ ‫نمای‬

59. ‫شناسی‬ ‫آسیب‬

60.  ‫بنا‬ ‫در‬ ‫آسيب‬ ‫تشخيص‬ ‫و‬ ‫بنا‬ ‫در‬ ‫شناسي‬ ‫آسيب‬
‫بنا‬ ‫در‬ ‫آسيب‬ ‫تشخيص‬ ‫و‬ ‫بنا‬ ‫در‬ ‫شناسي‬ ‫آسيب‬
 ‫به‬ ‫يكديگر‬ ‫به‬ ‫پيوستگي‬ ‫و‬ ‫شكل‬ ‫و‬ ‫ابعاد‬ ‫نظر‬ ‫از‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫عناصري‬ ‫از‬ ‫مركب‬ ‫ساختماني‬ ‫مجموعة‬ ‫هر‬
‫به‬ ‫يكديگر‬ ‫به‬ ‫پيوستگي‬ ‫و‬ ‫شكل‬ ‫و‬ ‫ابعاد‬ ‫نظر‬ ‫از‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫عناصري‬ ‫از‬ ‫مركب‬ ‫ساختماني‬ ‫مجموعة‬ ‫هر‬
.‫رود‬ ‫مي‬ ‫انتظار‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫استاتيكي‬ ‫خاص‬ ‫وظايف‬ ‫آن‬ ‫انجام‬ ‫با‬ ‫قادر‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫بيني‬ ‫پيش‬ ‫نحوي‬
.‫رود‬ ‫مي‬ ‫انتظار‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫استاتيكي‬ ‫خاص‬ ‫وظايف‬ ‫آن‬ ‫انجام‬ ‫با‬ ‫قادر‬ ‫كه‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫بيني‬ ‫پيش‬ ‫نحوي‬
‫ها‬ ‫شالوده‬ ‫مناسب‬ ‫مقاومت‬ ،‫نيروها‬ ‫مناسب‬ ‫توزيع‬ ،‫يكديگر‬ ‫با‬ ‫عناصر‬ ‫منطقي‬ ‫پيوند‬ ،‫مصالح‬ ‫خوب‬ ‫نوع‬
‫ها‬ ‫شالوده‬ ‫مناسب‬ ‫مقاومت‬ ،‫نيروها‬ ‫مناسب‬ ‫توزيع‬ ،‫يكديگر‬ ‫با‬ ‫عناصر‬ ‫منطقي‬ ‫پيوند‬ ،‫مصالح‬ ‫خوب‬ ‫نوع‬
‫سيستم‬ ‫كل‬ ‫صحيح‬ ‫محافظت‬ ‫و‬ ‫مصالح‬ ‫توانايي‬ ‫با‬ ‫رابطه‬ ‫در‬ ‫داخلي‬ ‫نيروهاي‬ ‫تناسب‬ ،‫وارده‬ ‫بار‬ ‫برابر‬ ‫در‬
‫سيستم‬ ‫كل‬ ‫صحيح‬ ‫محافظت‬ ‫و‬ ‫مصالح‬ ‫توانايي‬ ‫با‬ ‫رابطه‬ ‫در‬ ‫داخلي‬ ‫نيروهاي‬ ‫تناسب‬ ،‫وارده‬ ‫بار‬ ‫برابر‬ ‫در‬
‫رود‬ ‫مي‬ ‫بشمار‬ ‫ساختمان‬ ‫بقاي‬ ‫و‬ ‫ساختمان‬
‫رود‬ ‫مي‬ ‫بشمار‬ ‫ساختمان‬ ‫بقاي‬ ‫و‬ ‫ساختمان‬
.
.
‫درجه‬ ‫تغييرات‬ .‫است‬ ‫ساختمانها‬ ‫دشمن‬ ،‫پيري‬ ‫و‬ ‫كهنگي‬
‫درجه‬ ‫تغييرات‬ .‫است‬ ‫ساختمانها‬ ‫دشمن‬ ،‫پيري‬ ‫و‬ ‫كهنگي‬
‫بارهاي‬ ‫و‬ ‫زمين‬ ‫حركتهاي‬ ‫و‬ ‫گردد‬ ‫مي‬ ‫مصالح‬ ‫تجزية‬ ‫و‬ ‫فساد‬ ‫باعث‬ ‫نيز‬ ‫جوي‬ ‫عوامل‬ ‫و‬ ‫رطوبت‬ ،‫حرارت‬
‫بارهاي‬ ‫و‬ ‫زمين‬ ‫حركتهاي‬ ‫و‬ ‫گردد‬ ‫مي‬ ‫مصالح‬ ‫تجزية‬ ‫و‬ ‫فساد‬ ‫باعث‬ ‫نيز‬ ‫جوي‬ ‫عوامل‬ ‫و‬ ‫رطوبت‬ ،‫حرارت‬
‫و‬ ‫نامطلوب‬ ‫اتفاقات‬ ‫اين‬ ‫تمام‬ .‫شوند‬ ‫مي‬ ‫خطرناك‬ ‫گاه‬ ‫و‬ ‫كننده‬ ‫نگران‬ ‫هاي‬ ‫تعادل‬ ‫عدم‬ ‫ايجاد‬ ‫باعث‬ ‫اضافي‬
‫و‬ ‫نامطلوب‬ ‫اتفاقات‬ ‫اين‬ ‫تمام‬ .‫شوند‬ ‫مي‬ ‫خطرناك‬ ‫گاه‬ ‫و‬ ‫كننده‬ ‫نگران‬ ‫هاي‬ ‫تعادل‬ ‫عدم‬ ‫ايجاد‬ ‫باعث‬ ‫اضافي‬
،‫دهند‬ ‫مي‬ ‫هم‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫دست‬ ‫ساختمان‬ ‫به‬ ‫كردن‬ ‫وارد‬ ‫زيان‬ ‫درجهت‬ ‫همگي‬ ‫و‬ ‫—ر‬‫گ‬‫دي‬ ‫بيشمار‬ ‫اتفاقات‬ ‫ديگر‬
،‫دهند‬ ‫مي‬ ‫هم‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫دست‬ ‫ساختمان‬ ‫به‬ ‫كردن‬ ‫وارد‬ ‫زيان‬ ‫درجهت‬ ‫همگي‬ ‫و‬ ‫—ر‬‫گ‬‫دي‬ ‫بيشمار‬ ‫اتفاقات‬ ‫ديگر‬
‫تغييراتي‬ ‫ساختماني‬ ‫مجموعة‬ ‫تعادل‬ ‫و‬ ‫ايستايي‬ ‫نظام‬ ‫در‬ ‫نفسه‬ ‫في‬ ‫مخل‬ ‫عامل‬ ‫هم‬ .‫شوند‬ ‫مي‬ ‫ناميده‬ ‫عوامل‬
‫تغييراتي‬ ‫ساختماني‬ ‫مجموعة‬ ‫تعادل‬ ‫و‬ ‫ايستايي‬ ‫نظام‬ ‫در‬ ‫نفسه‬ ‫في‬ ‫مخل‬ ‫عامل‬ ‫هم‬ .‫شوند‬ ‫مي‬ ‫ناميده‬ ‫عوامل‬
‫خود‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫شوند‬ ‫مي‬ ‫ساختمان‬ ‫در‬ ‫تعادلهاي‬ ‫عدم‬ ‫موجب‬ ‫بگذرد‬ ‫نرزي‬ ‫از‬ ‫تغييرات‬ ‫وقتي‬ .‫شود‬ ‫مي‬ ‫باعث‬ ‫را‬
‫خود‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫شوند‬ ‫مي‬ ‫ساختمان‬ ‫در‬ ‫تعادلهاي‬ ‫عدم‬ ‫موجب‬ ‫بگذرد‬ ‫نرزي‬ ‫از‬ ‫تغييرات‬ ‫وقتي‬ .‫شود‬ ‫مي‬ ‫باعث‬ ‫را‬
‫شوند‬ ‫مي‬ ‫ناميده‬ ‫عارضه‬ ‫يا‬ ‫آسيب‬ ‫كه‬ ‫گذارند‬ ‫م‬ ‫بجاي‬ ‫را‬ ‫عاليمي‬
‫شوند‬ ‫مي‬ ‫ناميده‬ ‫عارضه‬ ‫يا‬ ‫آسيب‬ ‫كه‬ ‫گذارند‬ ‫م‬ ‫بجاي‬ ‫را‬ ‫عاليمي‬.
.

61. ‫شناسی‬ ‫آسیب‬ ‫های‬ ‫نقشه‬

62. ‫ترک‬

63. ‫صعودی‬ ‫رطوبت‬
‫نزولی‬ ‫رطوبت‬

64. ‫انسانی‬ ‫الحاقات‬

65. ‫عارضه‬:
‫مصالح‬ ‫تخریب‬ ‫و‬ ‫شکستگی‬
‫عامل‬:
‫بر‬ ‫و‬ ‫نزولی‬ ‫رطوبت‬ ‫نفوذ‬
‫نما‬ ‫به‬ ‫باران‬ ‫آب‬ ‫مستقیم‬ ‫خورد‬
‫گیاه‬ ‫ریشه‬ ‫رشد‬ ‫و‬ ‫است‬

66. ‫عارضه‬:
‫بین‬ ‫از‬، ‫ها‬ ‫آجر‬ ‫(شکستگی‬ ‫مصالح‬ ‫تخریب‬
)‫چوبی‬ ‫در‬ ‫پوسیدگی‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫کشی‬ ‫بند‬ ‫رفتن‬
‫عامل‬ :
‫نزولی‬ ‫رطوبت‬

67. ‫عارضه‬:
‫آن‬ ‫در‬ ‫رطوبت‬ ‫داغ‬ ‫ومشاهده‬ ‫ها‬ ‫جداره‬ ‫شدن‬ ‫لک‬
‫عامل‬:
‫نزولی‬ ‫رطوبت‬

68. ‫ها‬ ‫رخبام‬ ‫تخریب‬ ‫و‬ ‫رفتن‬ ‫بین‬ ‫ار‬ :‫عارضه‬
‫عامل‬ :
‫عایق‬ ‫های‬ ‫الیه‬ ‫رفتن‬ ‫بین‬ ‫از‬، ‫بام‬ ‫مناسب‬ ‫نا‬ ‫پوشش‬
‫ها‬ ‫آبچکان‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫ناودان‬ ‫رفتن‬ ‫بین‬ ‫از‬ ‫)و‬..‫و‬ ‫کاهگل‬ (

69. ‫که‬ ‫بنا‬ ‫خارجی‬ ‫های‬ ‫جداره‬ ‫به‬ ‫وارده‬ ‫های‬ ‫آسیب‬
‫به‬ ‫و‬ ‫جوی‬ ‫عوامل‬ ‫و‬ ‫نزولی‬ ‫رطوبت‬ ‫اثر‬ ‫در‬
‫ها‬ ‫رخبام‬ ‫وفرسایش‬ ‫ها‬ ‫آبچکان‬ ‫نبودن‬ ‫علت‬
‫است‬ ‫آمده‬ ‫بوجود‬

70. ‫عدم‬ ‫و‬ ‫فلزی‬ ‫درهای‬ ‫الحاق‬
‫درها‬ ‫سایر‬ ‫با‬ ‫ها‬ ‫آن‬ ‫هماهنگی‬

71. ‫عارضه‬
‫مصالح‬ ‫شکستگی‬:
‫مخل‬ ‫عامل‬
‫اثر‬ ‫در‬ ‫مصالح‬ ‫انقباض‬ ‫و‬ ‫انبساط‬ ‫از‬ ‫حاصل‬ ‫های‬ ‫تنش‬:
‫شدید‬ ‫نوسانات‬ ‫و‬ ‫و‬ ‫شب‬ ‫و‬ ‫روز‬ ‫دمای‬ ‫زیاد‬ ‫دما(اختالف‬ ‫تغییرات‬
)‫همدان‬ ‫سرد‬ ‫اقلیم‬ ‫در‬ ‫سرد‬ ‫و‬ ‫گرم‬ ‫فصول‬ ‫در‬ ‫هوا‬ ‫دمای‬
‫این‬ ‫ایجاد‬ ‫در‬ )‫آجر‬ ‫و‬ ‫(چوب‬ ‫مصالح‬ ‫انبساط‬ ‫ضريب‬ ‫بين‬ ‫اختالف‬ ‫و‬
‫است‬ ‫داشته‬ ‫تاثیر‬ ‫عارضه‬

72. :‫عارضه‬
‫و‬ ‫ها‬ ‫باغچه‬ ‫محدوده‬ ‫رفتن‬ ‫بين‬ ‫از‬
‫و‬ ‫واشيا‬ ‫مصالح‬ ‫تجمع‬ ‫و‬ ‫حياط‬ ‫كف‬ ‫فرش‬ ‫سنگ‬
‫زائد‬ ‫هاي‬ ‫نخاله‬
:‫عامل‬
‫انسانی‬ ‫توجی‬ ‫بی‬
‫الزم‬ ‫مراقبت‬ ‫عدم‬ ‫و‬

73. : ‫عارضه‬
‫دیوار‬ ‫آمود‬ ‫در‬ ‫ساییدگی‬ ‫و‬ ‫فرسایش‬ ‫و‬ ‫شدن‬ ‫لک‬ ، ‫ها‬ ‫جداره‬ ‫شدن‬ ‫کدر‬
‫ها‬
: ‫عامل‬
‫ها‬ ‫(جداره‬ ‫هوا‬ ‫رطوبت‬ ‫اشباع‬ ‫چنین‬ ‫هم‬ ‫و‬ ‫نزولی‬ ‫و‬ ‫صعودی‬ ‫رطوبت‬ ‫اثر‬
)‫بودند‬ ‫شدید‬ ‫برف‬ ‫و‬ ‫ـن‬‫ا‬‫بار‬ ‫بارش‬ ‫و‬ ‫باد‬ ‫وزش‬ ‫معرض‬ ‫در‬ ‫بارندگی‬ ‫فصول‬ ‫در‬

74. ‫عارضه‬
‫به‬ ‫)که‬ ‫زدن‬ ‫(شوره‬ ‫نمکدار‬ ‫مصالح‬ ‫وپیدایش‬ ‫آمدن‬ ‫عمل‬:
‫شود‬ ‫می‬ ‫دیده‬ ‫بنا‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫پراکنده‬ ‫های‬ ‫لکه‬ ‫صورت‬
:‫عامل‬
‫باشد‬ ‫می‬ ‫باران‬ ‫آب‬ ‫جذب‬ ‫و‬ ‫رطوبت‬ ‫صعود‬

75. :‫عارضه‬
‫رهای‬ ‫رفتن‬ ‫بین‬ ‫واز‬ ‫فرسودگی‬
‫ها‬ ‫شیشه‬ ‫شدن‬ ‫وشکسته‬ ‫چوبی‬
:‫عامل‬
‫چون‬ ‫جوی‬ ‫عوامل‬، ‫زمان‬ ‫گذشت‬
‫انسانی‬ ‫تخریب‬ ‫وعوامل‬ ‫ودما‬ ‫رطوبت‬

76. ‫چوبی‬ ‫در‬ ‫دو‬ ‫دیدگی‬ ‫آسیب‬ ‫مقایسه‬
‫قرار‬ ‫جوی‬ ‫عوامل‬ ‫معرض‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫دری‬،:
‫بوده‬ ‫مصون‬ ‫عوامل‬ ‫این‬ ‫از‬ ‫حدودی‬ ‫تا‬ ‫هشتی‬ ‫ودرداخل‬ ‫دیده‬ ‫بیشتری‬ ‫اسیب‬ ‫داشته‬

77. :‫عارضه‬
‫نما‬ ‫اصلی‬ ‫ظاهر‬ ‫رفتن‬ ‫بین‬ ‫از‬
:‫عامل‬
‫تاسیساتی‬ ‫والحاق‬ ‫انسانی‬ ‫عوامل‬ ‫دخالت‬
‫گاز‬ ‫کشی‬ ‫لوله‬ ‫و‬ ‫برق‬ ‫سیمهای‬ ‫چون‬

78. :‫عارضه‬
‫کشی‬ ‫لوله‬
‫عامل‬
‫انسانی‬ ‫آسیب‬ ،‫الحاقی‬ ‫عنصر‬

79. :‫عارضه‬
‫دیوار‬ ‫شدن‬ ‫سیاه‬
:‫عامل‬
‫کردن‬ ‫روشن‬ ‫از‬ ‫حاصل‬ ‫دوده‬ ‫نشست‬
)‫انسانی‬ ‫آتش(عامل‬
:‫عارضه‬
‫دیوار‬ ‫و‬ ‫چوبی‬ ‫در‬ ‫درز‬ ‫گچ‬ ‫قاب‬ ‫تخریب‬
:‫عامل‬
‫ـح‬‫ل‬‫مصا‬ ‫فرسودگی‬ ‫و‬ ‫زمان‬ ‫گذشت‬

80. :‫عارضه‬
‫طاق‬ ‫آجرهای‬ ‫زدن‬ ‫شوره‬
:‫عامل‬
‫نزولی‬ ‫رطوبت‬ ‫جذب‬
:‫عارضه‬
‫باالی‬ ‫گچی‬ ‫قسمت‬ ‫ناهماهمنگ‬ ‫الحاق‬
‫درها‬ ‫سایر‬ ‫با‬ ‫ناهمگون‬ ‫در‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ‫و‬ ‫در‬
:‫عامل‬
‫انسانی‬ ‫تخریب‬

81. :‫عارضه‬
‫مصالح‬ ‫وفرسایش‬ ‫شمالی‬ ‫ایوان‬ ‫سایبان‬ ‫تخریب‬
‫چوبی‬ ‫های‬ ‫ستون‬ ‫پوسیدگی‬ ‫و‬
:‫عامل‬
‫به‬ ‫تقریبا‬ ‫سایبان‬ ‫(طول‬ ‫زمان‬ ‫گذشت‬ ‫و‬ ‫رطوبت‬
).‫است‬ ‫یافته‬ ‫کاهش‬ ‫آن‬ ‫واقعی‬ ‫اندازه‬ ‫نصف‬

82. :‫عارضه‬
‫وپریزها‬ ‫کلیدها‬ ‫کردن‬ ‫اضافه‬
:‫عامل‬
‫رود‬ ‫می‬ ‫شمار‬ ‫به‬ ‫بنا‬ ‫به‬ ‫انسانی‬ ‫الحاق‬

83. ‫نمونه‬
‫بنا‬ ‫های‬ ‫آجرکاری‬ ‫ازتزیینات‬ ‫هایی‬
(‫خفته‬ ‫راسته‬ ‫چینی‬ ‫)آجر‬

84. :‫عارضه‬
‫ساختمان‬ ‫در‬ ‫هوا‬ ‫جریان‬ ‫گردش‬ ‫و‬ ‫تنفس‬ ‫عدم‬
:‫عامل‬
‫راهرو‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫حجره‬ ‫در‬ ‫شده‬ ‫انبار‬ ‫کاالهای‬ ‫کردن‬ ‫انباشته‬
)‫انسانی‬ ‫ها(عامل‬

85. :‫عارضه‬
‫سنگ‬ ‫هاي‬ ‫ترك‬ ‫داخل‬ ‫به‬ ‫آب‬ ‫نفوذ‬
‫تغييرات‬ ‫ـز‬‫ا‬ ‫ناشي‬ ‫هاي‬ ‫تنش‬ ‫اثر‬ ‫در‬ ‫(كه‬ ‫ازاره‬
‫نتيجه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫آن‬ ‫زدن‬ ‫يخ‬ ‫و‬ )‫اند‬ ‫آمده‬ ‫بوجود‬ ‫دما‬
‫ازاره‬ ‫هاي‬ ‫سنگ‬ ‫رفتن‬ ‫بين‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫شدن‬ ‫شكسته‬
:‫عامل‬
‫و‬ ‫ساختمان‬ ‫حياط‬ ‫در‬ ‫برف‬ ‫شدن‬ ‫انباشته‬
‫ها‬ ‫ـره‬‫ا‬‫از‬ ‫پاي‬

86. :‫عارضه‬
‫هاي‬ ‫آب‬ ‫نفوذ‬ ‫دليل‬ ‫به‬ ‫است‬ ‫ممكن‬ ‫ها‬ ‫ازاره‬ ‫ديدگي‬ ‫آسيب‬
‫در‬ ‫قناتي‬ ‫گذشته‬ ‫در‬ ‫زيرا‬ ‫باشد‬ ‫نيز‬ ‫آنها‬ ‫داخل‬ ‫به‬ ‫بنا‬ ‫زير‬ ‫زميني‬ ‫زير‬
‫كرده‬ ‫مي‬ ‫عبور‬ ‫بنا‬ ‫زير‬.
:‫عامل‬
‫در‬ ‫كه‬ ‫ازاره‬ ‫هاي‬ ‫سنگ‬ ‫براي‬ ‫مناسب‬ ‫ارتفاع‬ ‫بيني‬ ‫پيش‬ ‫عدم‬
‫كنيم‬ ‫مي‬ ‫استفاده‬ ‫عايق‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫باران‬ ‫و‬ ‫برف‬ ‫آب‬ ‫شدن‬ ‫جمع‬ ‫هنگام‬.

87. ‫نما‬ ‫در‬ ‫ـجركاري‬‫آ‬ ‫تزينات‬ ‫از‬ ‫ديگر‬ ‫اي‬ ‫نمونه‬
‫هاي‬ ‫تنش‬ ‫و‬ ‫رطوبت‬ ‫جذب‬ ‫اثر‬ ‫در‬ ‫كه‬
‫اي‬ ‫فيروزه‬ ‫ـجرهاي‬‫آ‬ ‫(به‬ ‫شده‬ ‫تخريب‬ ‫داخلي‬
)‫شود‬ ‫دقت‬ ‫كاري‬ ‫آجر‬ ‫ـ‬‫ل‬‫داخ‬ ‫در‬ ‫شده‬ ‫كار‬

88. :‫عارضه‬
‫سقف‬ ‫شدن‬ ‫كدر‬
:‫عامل‬
‫آن‬ ‫روي‬ ‫دوده‬ ‫نشستن‬
‫ها‬ ‫ديواره‬ ‫روي‬ )‫زبره‬ ‫الحاقي(گچ‬ ‫گچي‬ ‫اندود‬
:‫عارضه‬
‫تخريب‬
‫طاق‬ ‫آجرهاي‬
:‫عامل‬
‫رفتن‬ ‫بين‬ ‫از‬
‫و‬ ‫كشي‬ ‫بند‬ ‫هاي‬ ‫مالت‬
‫جانبي‬ ‫اتصاالت‬

89. :‫عارضه‬
‫پشته‬ ‫خر‬ ‫پله‬ ‫راه‬ ‫كردن‬ ‫مسدود‬
:‫عامل‬
‫زائد‬ ‫وسايل‬ ‫دادن‬ ‫قرار‬

90. :‫عارضه‬
‫ها‬ ‫حجره‬ ‫كف‬ ‫هاي‬ ‫فرش‬ ‫آجر‬ ‫تخريب‬
‫عامل‬
‫مخل‬
‫زمين‬ ‫از‬ ‫آب‬ ‫صعود‬:

91. : ‫عارضه‬
‫ديوار‬ ‫روي‬ ‫گچ‬ ‫ريختن‬ ‫و‬ ‫شدن‬ ‫طبله‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫وصعودی‬ ‫نزولی‬ ‫رطوبت‬

92. :‫عارضه‬
‫هاي‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫طاقچه‬ ‫كردن‬ ‫مسدود‬
‫حجره‬ ‫دو‬ ‫بين‬ ‫ارتباطي‬
:‫عامل‬
‫ـحاقي‬‫ل‬‫ا‬ ‫آجري‬ ‫چيني‬ ‫ـر‬‫ا‬‫ديو‬

93. ‫عارضه‬
‫الحاقی‬ ‫آجری‬ ‫پله‬ :
‫الحاقی‬ ‫چوبی‬ ‫پله‬
: ‫عامل‬
‫تخریب‬ ‫و‬ ‫فرسایش‬ ‫و‬ ‫زمان‬ ‫مرور‬
‫اصلی‬ ‫سنگی‬ ‫های‬ ‫پله‬

94. : ‫عارضه‬
‫دیوار‬ ‫در‬ ‫افقی‬ ‫های‬ ‫ترک‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫وزن‬ ‫از‬ ‫حاصل‬ ‫های‬ ‫فشار‬
‫ودیوار‬ ‫طاق‬

95. : ‫عارضه‬
‫دیوارچینی‬
‫قسمتهای‬ ‫به‬ ‫الحاقی‬
‫اکنون‬ ‫هم‬ ‫که‬ ‫بنا‬ ‫داخلی‬
‫سرویس‬ ‫عنوان‬ ‫به‬
‫می‬ ‫استفاده‬ ‫بهداشتی‬
‫شود‬
: ‫عارضه‬
‫گیاه‬ ‫رویش‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫اثررطوبت‬ ‫بر‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫انسانی‬ ‫دخالت‬

96. : ‫عارضه‬
‫طاق‬ ‫زير‬ ‫ستون‬ ‫آجرهاي‬ ‫تخريب‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫آن‬ ‫به‬ ‫وارده‬ ‫فشارهاي‬

97. : ‫عارضه‬
‫کفسازی‬ ‫در‬ ‫گیاه‬ ‫رویش‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫نامناسب‬ ‫کردن‬ ‫آسفالت‬
: ‫عارضه‬
‫نامناسب‬ ‫آسفالت‬
‫حیاط‬ ‫سنگفرشی‬ ‫کف‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫انسانی‬ ‫دخالت‬

98. : ‫عارضه‬
‫الحاقی‬ ‫ورودی‬ ‫های‬ ‫پله‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫طی‬ ‫در‬ ( ‫انسان‬ ‫دخالت‬
‫بنا‬ ‫به‬ ‫معابر‬ ‫سطح‬ ‫رفتن‬ ‫باال‬ ‫اثر‬ ‫بر‬ ‫دوران‬
)‫اند‬ ‫شده‬ ‫الحاق‬

99. : ‫عارضه‬
‫حياط‬ ‫كف‬ ‫سنگفرش‬ ‫تخریب‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫هاي‬ ‫وآمد‬ ‫ورفت‬ ‫زمان‬ ‫گذشت‬
‫است‬ ‫خاك‬ ‫تماما‬ ‫حياط‬ ‫كف‬ ‫اكنون‬ ‫زياد(هم‬
‫پوشيده‬ ‫سطحي‬ ‫به‬ ‫بارندگي‬ ‫فصول‬ ‫در‬ ‫كه‬
)‫شود‬ ‫مي‬ ‫تبديل‬ ‫گل‬ ‫از‬

100. : ‫عارضه‬
‫كشيها‬ ‫بند‬ ‫رفتن‬ ‫بين‬ ‫از‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫صعودي‬ ‫رطوبت‬

101. : ‫عارضه‬
‫چوبي‬ ‫ستونهاي‬ ‫پوسيدگي‬
‫بام‬ ‫پوشش‬ ‫وتخريب‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫صعودي‬ ‫رطوبت‬

102. ‫انساني‬ ‫اشل‬

103. : ‫عارضه‬
‫ها‬ ‫حجره‬ ‫از‬ ‫يكي‬ ‫سيماني‬ ‫كف‬ ‫شدن‬ ‫لکه‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫صعودی‬ ‫رطوبت‬

104. : ‫عارضه‬
‫سقف‬ ‫شدن‬ ‫كدر‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫آن‬ ‫روي‬ ‫دوده‬ ‫نشستن‬

105. : ‫عارضه‬
‫گچي‬ ‫پوشش‬ ‫شدن‬ ‫طبله‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫نزولي‬ ‫رطوبت‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫كاالها‬ ‫كردن‬ ‫انبار‬
‫بنا‬ ‫ازتنفس‬ ‫وجلوگيري‬

106. : ‫عارضه‬
‫گچي‬ ‫پوشش‬ ‫شدن‬ ‫طبله‬
:‫مخل‬ ‫عامل‬
‫نزولي‬ ‫رطوبت‬

107. : ‫عارضه‬
‫دوده‬ ‫نشستن‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫آتش‬ ‫كردن‬ ‫روشن‬

108. : ‫عارضه‬
‫آجرهاوبندكشي‬ ‫رفتن‬ ‫بين‬ ‫از‬
‫گچي‬ ‫آنهاوپوشش‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
‫صعودي‬ ‫رطوبت‬

109. :‫عارضه‬
‫الحاقي‬ ‫قسمتهاي‬ ‫چيني‬ ‫آجر‬ ‫بين‬ ‫هماهنگي‬ ‫عدم‬
‫قديمي‬ ‫و‬
:‫مخل‬ ‫عامل‬
‫نامناسب‬ ‫مرمت‬
‫عارضه‬
‫نگهداري‬ ‫براي‬ ‫نامناسب‬ ‫زدن‬ ‫شمع‬:
‫ديوار‬
‫عامل‬
:‫مخل‬
‫نامناسب‬ ‫مرمت‬

110. ‫عارضه‬
‫طاق‬ ‫زدن‬ ‫شوره‬ ‫و‬ ‫شدن‬ ‫لک‬:
:‫مخل‬ ‫عامل‬
‫نزولی‬ ‫رطوبت‬

111. :‫عارضه‬
‫هاي‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫طاقچه‬ ‫كردن‬ ‫مسدود‬
‫چيني‬ ‫ديوار‬ ‫بوسيله‬ ‫حجره‬ ‫دو‬ ‫بين‬ ‫ارتباطي‬
‫الحاقي‬ ‫آجري‬
:‫مخل‬ ‫عامل‬
‫انسان‬ ‫دخالت‬

112. ‫عارضه‬
‫بندکشیهاوطبله‬، ‫مصالح‬ ‫رفتن‬ ‫ازبین‬:
‫دیوار‬ ‫روی‬ ‫گچی‬ ‫پوشش‬ ‫شدن‬
‫عامل‬
‫مخل‬
‫رطوبت‬ ‫و‬ ‫زمان‬ ‫گذشت‬:

113. :‫عارضه‬
‫ها‬ ‫حجره‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫های‬ ‫طاقچه‬ ‫تخریب‬
:‫مخل‬ ‫عامل‬
‫سقف‬ ‫فشارطاق‬

114. :‫عارضه‬
‫آن‬ ‫وفرسایش‬ ‫سیمانی‬ ‫کف‬ ‫الحاق‬
:‫مخل‬ ‫عامل‬
‫زیاد‬ ‫آمد‬ ‫و‬ ‫رفت‬ ‫و‬ ‫زمان‬ ‫مرور‬

115. :‫عارضه‬
‫دیوار‬ ‫و‬ ‫چوبی‬ ‫در‬ ‫درز‬ ‫گچ‬ ‫قاب‬ ‫تخریب‬
:‫مخل‬ ‫عامل‬
‫انسانی‬ ‫و‬ ‫جوی‬ ‫عوامل‬

116. :‫عارضه‬
‫زائد‬ ‫گياهان‬ ‫ورشد‬ ‫خرپشته‬ ‫تخریب‬
:‫مخل‬ ‫عامل‬
‫نزولي‬ ‫رطوبت‬

117. :‫عارضه‬
‫بنا‬ ‫تنفس‬ ‫از‬ ‫جلوگیری‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
)‫انسانی‬ ‫کاال(تخریب‬ ‫انبار‬

118. :‫عارضه‬
‫شمالی‬ ‫ایوان‬ ‫تخریب‬ ‫و‬ ‫ریزش‬
: ‫مخل‬ ‫عامل‬
)‫(بادوباران‬ ‫جوی‬ ‫وعوامل‬ ‫صعودی‬ ‫نزولی‬ ‫های‬ ‫رطوبت‬

119. ‫مرمتی‬ ‫های‬ ‫طرح‬ ‫ارایه‬

120. ‫فلزی‬ ‫درهای‬ ‫باید‬ ‫پیشنهادی‬ ‫طرح‬ ‫در‬
‫درهای‬ ‫با‬ ‫ومتناسب‬ ‫برداشته‬ ‫الحاقی‬
‫شود‬ ‫استفاده‬ ‫قدیمی‬

121. ‫های‬ ‫شیشه‬ ‫جای‬ ‫به‬ ‫شودکه‬ ‫می‬ ‫پیشنهاد‬
‫که‬ ‫دوم‬ ‫طبقه‬ ‫های‬ ‫حجره‬ ‫شده‬ ‫شکسته‬
‫قرارداشته‬ ‫ایوان‬ ‫چهار‬ ‫باالی‬ ‫در‬
‫متناسب‬ ‫بوده‬ ‫نوع‬ ‫همین‬ ‫ودرواقع‬
‫شود‬ ‫استفاده‬ ‫آنها‬ ‫وطرح‬ ‫بارنگ‬

122. ‫از‬ ‫جلوگیری‬ ‫و‬ ‫بام‬ ‫در‬ ‫عایق‬ ‫اجرای‬
‫سقف‬ ‫به‬ ‫رطوبت‬ ‫مستقیم‬ ‫نفوذ‬.
‫جای‬ ‫در‬ ‫ها‬ ‫ناودان‬ ‫و‬ ‫رخبام‬ ‫ساختن‬
‫مناسب‬.

123. ‫ها‬ ‫آن‬ ‫ریشه‬ ‫بردن‬ ‫بین‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫پاشی‬ ‫نمک‬ ‫روش‬ ‫به‬ : ‫گیاهان‬ ‫بردن‬ ‫بین‬ ‫از‬

124. ‫منحنی‬ ‫های‬ ‫سقف‬ ‫در‬ ‫نزولی‬ ‫ـسیب‬‫آ‬ ‫برای‬ ‫مرمت‬ ‫طرح‬:
‫دوغاب‬ ‫فوقانی‬ ‫بخش‬ ‫در‬ ‫گنبد‬ ‫اصلی‬ ‫تاق‬ ‫اجرای‬ ‫از‬ ‫پس‬
‫پاالنه‬ ‫یک‬ ‫سپس‬ ‫و‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫ریخته‬ ‫تاق‬ ‫پشت‬ ‫در‬ ‫گچ‬ ‫تیز‬
. ‫شود‬ ‫می‬ ‫اجرا‬ ‫شکسته‬ ‫آجرهای‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ‫با‬ ‫تاق‬ ‫روی‬
‫بندی‬ ‫شیب‬ ‫و‬ ‫کردن‬ ‫پارچه‬ ‫یک‬ ‫منظور‬ ‫به‬ ‫پاالنه‬ ‫الیه‬ ‫این‬
‫ضخامت‬ ‫به‬ ‫کاهگل‬ ‫قشر‬ ‫یک‬. ‫شود‬ ‫می‬ ‫انجام‬ ‫تاق‬ ‫درست‬
‫حدود‬
5
‫آن‬ ‫روی‬ ‫سپس‬ ‫پاالنه‬ ‫روی‬ ‫بر‬ ‫متر‬ ‫سانتی‬
. ‫شود‬ ‫می‬ ‫اجرا‬ ‫گل‬ ‫مالت‬ ‫و‬ ‫خطایی‬ ‫آجرفرش‬ , ‫کاهگل‬
‫الیه‬ ‫یک‬ ‫نهایت‬ ‫در‬
2
‫کل‬ ‫نرم‬ ‫کاهگل‬ ‫متری‬ ‫سانتی‬
‫دهد‬ ‫می‬ ‫پوشش‬ ‫را‬ ‫فوق‬ ‫مجموعه‬.

125. ‫حیاط‬ ‫فرش‬ ‫کف‬ ‫سنگ‬ ‫برای‬ ‫مرمت‬ ‫طرح‬ :
‫و‬ ‫قدیمی‬ ‫های‬ ‫الگو‬ ‫همان‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫ضروریست‬
‫استفاده‬ ‫کفسازی‬ ‫و‬ ‫سازی‬ ‫محوطه‬ ‫در‬ ‫سنتی‬
‫سبز‬ ‫فضای‬ ‫و‬ ‫گذر‬ ‫فضای‬ ‫بین‬ ‫ارتباط‬ ‫تا‬ ‫شود‬
‫حفظ‬ ‫زیستی‬ ‫فضای‬ ‫مکمل‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ , ‫آب‬ ‫و‬
‫گردد‬.

126. ‫مانده‬ ‫باقی‬ ‫سالم‬ ‫های‬ ‫نمونه‬ ‫با‬ ‫مطابق‬ ‫کاری‬ ‫آجر‬ ‫اجرای‬: ‫مرمت‬ ‫طرح‬

127. : ‫مرمت‬ ‫طرح‬
‫شده‬ ‫ارائه‬ ‫دیتایل‬ ‫اساس‬ ‫بر‬ ‫طاق‬ ‫اجرای‬
‫شده‬ ‫ارائه‬ ‫دیتایل‬ ‫اساس‬ ‫بر‬ ‫رخبام‬ ‫صحیح‬ ‫اجرای‬
‫ناودانی‬ ‫صحیح‬ ‫اجرای‬
‫ها‬ ‫شیشه‬ ‫اضافه‬ ‫به‬ ‫در‬ ‫ترمیم‬ ‫یا‬ ‫مجدد‬ ‫نصب‬
‫گیاهان‬ ‫کنی‬ ‫ریشه‬ ‫جهت‬ ‫سقف‬ ‫پاشی‬ ‫نمک‬
‫ها‬ ‫ازاره‬ ‫ترمیم‬

128. ‫مرمت‬ ‫طرح‬ :
‫تخت‬ ‫بام‬ ‫مرمتی‬ ‫های‬ ‫دیتایل‬ ‫اجرای‬.
‫کوبی‬ ‫تخته‬ , ‫حمال‬ ‫تیر‬ ‫روی‬ ‫گرفته‬ ‫قرار‬ ‫تیرچه‬ ‫روی‬
‫روی‬ ‫سپس‬ ‫گیاهان‬ ‫های‬ ‫شاخه‬ ‫اندکی‬ ‫آن‬ ‫روی‬ ‫و‬ ‫شود‬
‫آن‬
5
‫آوار‬ ‫خاک‬ ‫آن‬ ‫روی‬ ‫بعد‬ ‫و‬ ‫گل‬ ‫غوره‬ ‫متر‬ ‫سانتی‬
‫سپس‬
5
‫شیره‬ ‫سوخته‬ ‫ان‬ ‫روی‬ ‫کاهگل‬ ‫متر‬ ‫سانتی‬
‫برای‬ ‫سپس‬ ‫و‬ ‫نازک‬ ‫کاهگل‬ ‫الیه‬ ‫یک‬ ‫آخر‬ ‫الیه‬ ‫و‬ ‫انگور‬
‫الیه‬ ‫یک‬ ‫گیاهان‬ ‫کنی‬ ‫ریشه‬ ‫و‬ ‫زدگی‬ ‫یخ‬ ‫از‬ ‫ممانعت‬
‫ریزند‬ ‫می‬ ‫آن‬ ‫روی‬ ‫نمک‬.

129. ‫ریشه‬ ‫همچنین‬ ‫و‬ ‫زدگی‬ ‫یخ‬ ‫ضد‬ ‫برای‬ : ‫مرمت‬ ‫طرح‬
‫بام‬ ‫روی‬ ‫نمک‬ ‫الیه‬ ‫یک‬ , ‫شده‬ ‫روییده‬ ‫گیاهان‬ ‫کنی‬
‫مسطح‬.

130. ‫دیتایل‬ ‫طبق‬ ‫منحنی‬ ‫سقف‬: ‫مرمت‬ ‫طرح‬
‫شده‬ ‫ارائه‬ ‫های‬
‫بیرون‬ ‫به‬ ‫درون‬ ‫از‬ ‫ترتیب‬ ‫به‬
, ‫هشتی‬ ‫و‬ ‫گنبد‬ ‫اصلی‬ ‫طاق‬ , ‫گچ‬ ‫اندود‬
‫آجر‬ , ‫پاالنه‬ ‫آجر‬ ‫با‬ ‫کاهگل‬ , ‫گچ‬ ‫دوغاب‬
‫رطوبتی‬ ‫عایق‬, ‫گل‬ ‫مالت‬ ‫با‬ ‫فرش‬
‫ایزوگام‬ .

131. ‫ها‬ ‫حجره‬ ‫پاخور‬ ‫تعویض‬ ‫و‬ ‫مجدد‬ ‫ساخت‬: ‫مرمت‬ ‫طرح‬.

132. ‫مرمت‬ ‫طرح‬ :
‫است‬ ‫دیده‬ ‫آسیب‬ ‫انسانی‬ ‫عامل‬ ‫اثر‬ ‫بر‬ ‫که‬ , ‫سقف‬ ‫خورده‬ ‫دوده‬ ‫های‬ ‫تیر‬ ‫تعویض‬
‫به‬ ‫و‬ ‫نکند‬ ‫مختل‬ ‫را‬ ‫نما‬ ‫که‬ ‫ای‬ ‫گونه‬ ‫به‬ ... ‫و‬ ‫آب‬ ‫و‬ ‫برق‬ , ‫گاز‬ ‫تاسیسات‬ ‫صحیح‬ ‫بکارگیری‬
‫آن‬
‫نرساند‬ ‫اسیبی‬

133. ‫آب‬ ‫و‬ ‫برق‬ , ‫گاز‬ ‫تاسیسات‬ ‫صحیح‬ ‫بکارگیری‬
‫به‬ ‫و‬ ‫نکند‬ ‫مختل‬ ‫را‬ ‫نما‬ ‫که‬ ‫ای‬ ‫گونه‬ ‫به‬ ... ‫و‬
‫آن‬
‫نرساند‬ ‫اسیبی‬
‫مرمت‬ ‫طرح‬ :

134. ‫مرمت‬ ‫طرح‬ :
‫مانده‬ ‫باقی‬ ‫سالم‬ ‫های‬ ‫نمونه‬ ‫با‬ ‫مطابق‬ ‫کاری‬ ‫آجر‬ ‫اجرای‬

135. ‫مرمت‬ ‫طرح‬ :
‫توجه‬ ‫عدم‬ ‫صورت‬ ‫در‬ ‫چون‬ ‫دارد‬ ‫اضطراری‬ ‫مرمت‬ ‫به‬ ‫نیاز‬ ‫بنا‬ ‫آسیب‬ ‫از‬ ‫قسمت‬ ‫این‬
‫است‬ ‫زیاد‬ ‫بسیار‬ ‫طاق‬ ‫ریختن‬ ‫فرو‬ ‫امکان‬.
‫در‬ ‫مانده‬ ‫بجا‬ ‫های‬ ‫—و‬‫گ‬‫ال‬ ‫طبق‬ ‫ای‬ ‫حرفه‬ ‫غیر‬ ‫مرمت‬ ‫دلیل‬ ‫به‬ ‫شده‬ ‫آجرکاری‬ ‫های‬ ‫قسمت‬
‫شوند‬ ‫کاری‬ ‫آجر‬ ‫مجددا‬ ‫باید‬ ‫و‬ ‫باشد‬ ‫نمی‬ ‫کارونسرا‬.

136. ‫مرمت‬ ‫طرح‬ :
‫های‬ ‫مدل‬ ‫طبق‬ ‫دوباره‬ ‫باید‬ ‫و‬ . ‫اند‬ ‫دیده‬ ‫جدی‬ ‫های‬ ‫آسیب‬ ‫رطوبت‬ ‫نفوذ‬ ‫بدلیل‬ ‫ها‬ ‫در‬
‫شوند‬ ‫نصب‬ ‫و‬ ‫ساخته‬ , ‫تطبیقی‬ ‫سالم‬ ‫های‬ ‫نمونه‬ ‫با‬ ‫مقایسه‬ ‫یا‬ ‫موجود‬.

137. ‫مرمت‬ ‫طرح‬ :
‫آن‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫—ند‬‫ک‬‫ن‬ ‫مختل‬ ‫را‬ ‫نما‬ ‫که‬ ‫ای‬ ‫گونه‬ ‫به‬ ... ‫و‬ ‫آب‬ ‫و‬ ‫برق‬ , ‫گاز‬ ‫تاسیسات‬ ‫صحیح‬ ‫بکارگیری‬
‫نرساند‬ ‫اسیبی‬
‫در‬ ‫مانده‬ ‫بجا‬ ‫های‬ ‫الگو‬ ‫طبق‬ ‫ای‬ ‫حرفه‬ ‫غیر‬ ‫مرمت‬ ‫دلیل‬ ‫به‬ ‫شده‬ ‫آجرکاری‬ ‫های‬ ‫قسمت‬
‫شوند‬ ‫کاری‬ ‫آجر‬ ‫مجددا‬ ‫باید‬ ‫و‬ ‫باشد‬ ‫نمی‬ ‫کارونسرا‬.
.

138. ‫دیوارها‬ ‫رفته‬ ‫بین‬ ‫از‬ ‫های‬ ‫کشی‬ ‫بند‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫تخریب‬ ‫آجرهای‬ ‫مرمت‬ ‫نمونه‬

139. ‫فالشینگ‬ ‫اجرای‬ ‫جزییات‬
‫منظور‬ ‫به‬ ‫بام‬ ‫لبه‬ ‫برای‬
‫اثر‬ ‫در‬ ‫تخریب‬ ‫از‬ ‫جلوگیری‬
‫نزولی‬ ‫رطوبت‬

140. ‫ستون‬ ‫ترمیم‬ ‫و‬ ‫اجرا‬ ‫جزییات‬
‫شمالی‬ ‫ضلع‬ ‫ایوان‬ ‫چوبی‬ ‫های‬

141. ‫ها‬ ‫راهرو‬ ‫در‬ ‫ای‬ ‫گهواره‬ ‫های‬ ‫تاق‬ ‫اجرچینی‬ ‫نمونه‬

142. ‫بام‬ ‫کاری‬ ‫عایق‬ ‫اجرای‬ ‫جزییات‬

143. ‫کف‬ ‫برای‬ ‫آبرو‬ ‫اجرای‬ ‫جزییات‬

144. ‫ترمیم‬ ‫و‬ ‫آبچکان‬ ‫اجرای‬
‫کاروانسرای‬ ‫در‬ ‫بام‬ ‫لبه‬
‫گلشن‬

146. ‫در‬ ‫و‬ ‫آجری‬ ‫دیوارهای‬
‫شده‬ ‫مرمت‬ ‫چوبی‬ ‫های‬
‫صفرخانی‬ ‫کاروانسرای‬

147. ‫در‬ ‫شده‬ ‫مرمت‬ ‫چوبی‬ ‫های‬ ‫نرده‬ ‫و‬ ‫ستونها‬
‫صفرخانی‬ ‫کاروانسرای‬

149. ‫مرمتی‬ ‫های‬ ‫دتایل‬ ‫انواع‬

150. ‫کرده‬ ‫رطوبت‬ ‫جذب‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫دیده‬ ‫آسیب‬ ‫که‬ ‫را‬ ‫موجود‬ ‫آمود‬ ‫ابتدا‬
‫چسبندگی‬ ‫جهت‬ ‫را‬ ‫آمده‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫سطح‬ ‫سپس‬ ‫میتراشیم‬ ‫دقت‬ ‫با‬
‫به‬ ‫آنرا‬ ‫و‬ ‫میگسترانیم‬ ‫آن‬ ‫روی‬ ‫سیمی‬ ‫تور‬ ‫و‬ ‫کرده‬ ‫تمیز‬ ‫بیشتر‬
‫آمود‬ ‫حال‬ ‫میکنیم‬ ‫ثابت‬ ‫و‬ ‫—م‬‫ک‬‫مح‬ ‫بنا‬ ‫سازه‬ ‫در‬ ‫هاییی‬ ‫پیچ‬ ‫وسیله‬
‫اجرا‬ ‫دقت‬ ‫با‬ ‫سطح‬ ‫روی‬ ‫را‬ ‫بنا‬ ‫مصالح‬ ‫با‬ ‫هماهنگ‬ ‫و‬ ‫مناسب‬
‫میکنیم‬
2‫نرم‬ ‫کاهگل‬ ‫سانتیمتر‬
‫ختایی‬ ‫فرش‬ ‫آجر‬
5‫کاهگل‬ ‫سانتیمتر‬
‫شکسته‬ ‫آجر‬ ‫از‬ ‫پاالنه‬
‫شده‬ ‫ریزی‬ ‫دوغاب‬ ‫تاق‬
‫سیمی‬ ‫تور‬ ‫کنترل‬ ‫برای‬ ‫پیچ‬
‫سیمی‬ ‫تور‬
‫ساروج‬ ‫از‬ ‫آمود‬
‫کاهگل‬ ‫پوشش‬ ‫با‬ ‫سقف‬

151. ‫اصلی‬ ‫دیوار‬
‫کف‬ ‫زیر‬ ‫مالت‬
‫کف‬ ‫اجرای‬
‫پوشش‬
‫رو‬ ‫گربه‬
‫مگر‬ ‫بتن‬
‫رطربتی‬ ‫عایق‬

152. ‫میعان‬ ‫مستعد‬ ‫و‬ ‫سردتر‬ ‫سطح‬ ‫خارجی‬ ‫های‬ ‫دیوار‬
‫از‬ ‫ها‬ ‫بخش‬ ‫این‬ ‫حفظ‬ ‫و‬ ‫رسیدگی‬ ‫اینرو‬ ‫از‬ ‫دارد‬
‫جلوگیری‬ ‫جهت‬. ‫است‬ ‫خوردار‬ ‫بر‬ ‫بیشتری‬ ‫اهمیت‬
‫کاذب‬ ‫پوشش‬ ‫ایجاد‬ ‫با‬ ‫ساختار‬ ‫به‬ ‫رطوبت‬ ‫اسیبئ‬ ‫از‬
‫میشویم‬ ‫اطوبت‬ ‫اشباع‬ ‫مانع‬
1:‫اجری‬ ‫دیوار‬
2:‫هوا‬ ‫عبور‬ ‫جهت‬ ‫خالی‬ ‫فضای‬
3: ‫تیغه‬
10
‫سانتی‬
4:‫کاشی‬ ‫ـشش‬‫و‬‫پ‬
5:‫ـار‬‫و‬‫دی‬ ‫به‬ ‫اتصال‬ ‫دستگاه‬
‫خارجی‬ ‫دیوار‬ ‫پوشش‬

153. 0,5 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,6 0,2
‫اجری‬ ‫دیوار‬
‫سیمانی‬ ‫بلوک‬
‫دیوارها‬ ‫روی‬ ‫کاری‬ ‫عایق‬
‫نهایی‬ ‫کفسازی‬
‫باربر‬ ‫دیوار‬
‫باربر‬ ‫دیوار‬
‫سیمانی‬ ‫بلوک‬
‫تهویه‬ ‫ارتباطی‬ ‫کانال‬
‫گربه‬ ‫کانال‬
‫اجری‬ ‫دیوار‬
‫کف‬ ‫از‬ ‫رطوبت‬ ‫صعود‬ ‫از‬ ‫جلوگیری‬:
‫دیوار‬ ‫روی‬ ‫در‬ ‫رفته‬ ‫کار‬ ‫به‬ ‫مدرن‬ ‫مصالح‬ ‫اول‬ ‫درجه‬ ‫در‬ ‫رطوبت‬ ‫بردن‬ ‫بین‬ ‫از‬ ‫جهت‬
‫کانالهای‬ ‫امکان‬ ‫صورت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫نموده‬ ‫کف‬ ‫حفاری‬ ‫به‬ ‫اقدام‬ ‫باید‬ ‫شودسپس‬ ‫چیده‬ ‫بر‬ ‫باید‬
‫کانالها‬ ‫این‬ ‫و‬ ‫نموده‬ ‫جدید‬ ‫کانال‬ ‫ایجاد‬ ‫به‬ ‫اقدام‬ ‫مجدد‬ ‫یا‬ ‫کنیم‬ ‫اصالح‬ ‫را‬ ‫موجود‬ ‫رو‬ ‫گربه‬
‫دهیم‬ ‫ارتباط‬ ‫ازاد‬ ‫هوای‬ ‫به‬ ‫را‬

154. ‫چوبی‬ ‫شمع‬
‫چوبی‬ ‫شمع‬
‫مهار‬ ‫میل‬
‫عایق‬ ‫دیوارهای‬
‫جدید‬ ‫دیوار‬
‫جدید‬ ‫پی‬
‫قدیم‬ ‫پی‬
‫موقت‬ ‫پی‬
‫موقت‬ ‫پی‬

155. ‫چوبی‬ ‫شمع‬
‫موقت‬ ‫پی‬
‫مهار‬ ‫میل‬
‫چوبی‬ ‫شم‬
‫چوبی‬ ‫شم‬
‫چوبی‬ ‫شم‬
‫عایق‬ ‫دیوار‬
‫موقت‬ ‫پی‬
‫موقت‬ ‫پی‬
‫دیوارها‬ ‫و‬ ‫پی‬ ‫تقویت‬ ‫اجرای‬ ‫جزییات‬

156. 5‫کاهگل‬ ‫سانتیمتر‬
‫آوار‬ ‫خاک‬
‫خاک‬ ‫ضخیم‬ ‫قشر‬
‫کوبی‬ ‫تخته‬
‫چوبی‬ ‫تیر‬
‫نمک‬
2‫کاهگل‬ ‫سانتیمتر‬
‫خرما‬ ‫یا‬ ‫انگور‬ ‫سوخته‬ ‫شیره‬
‫نمک‬
2‫نرم‬ ‫کاهگل‬ ‫سانتیمتر‬
‫فرش‬ ‫آجر‬
‫ختایی‬
‫نمک‬ ‫با‬ ‫کاهگل‬
‫شکسته‬ ‫اجر‬ ‫از‬ ‫پاالنه‬
‫شده‬ ‫دوغابریزی‬ ‫تاق‬
‫شده‬ ‫ریزی‬ ‫دوغاب‬ ‫تاق‬
‫بنا‬ ‫از‬ ‫گیاهان‬ ‫رویش‬ ‫خطرات‬ ‫رفع‬
‫در‬ ‫موجود‬ ‫گیاهان‬ ‫کتیه‬ ‫کردن‬ ‫کن‬ ‫ریشه‬ ‫به‬ ‫اقدام‬ ‫باید‬ ‫اول‬ ‫درجه‬ ‫در‬ ‫اینکار‬ ‫برای‬
‫سپس‬ ‫نشود‬ ‫وارد‬ ‫بنا‬ ‫سازه‬ ‫به‬ ‫اسیبی‬ ‫که‬ ‫شود‬ ‫مراقبت‬ ‫باید‬ ‫مرحله‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫شود‬ ‫بنا‬ ‫محدوده‬
‫که‬ ‫کنیم‬ ‫استفاده‬ ‫مصالحی‬ ‫از‬ ‫جدید‬ ‫مالت‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫حذف‬ ‫را‬ ‫بنا‬ ‫در‬ ‫شده‬ ‫استفاده‬ ‫مالت‬ ‫باید‬
‫بام‬ ‫روی‬ ‫نمک‬ ‫الیه‬ ‫یک‬ ‫نهایتا‬ ‫نمک)و‬ ‫و‬ ‫اهک‬ ‫نکند(مانند‬ ‫فراهم‬ ‫را‬ ‫گیاه‬ ‫رشد‬ ‫شرایط‬
‫شود‬ ‫گیاهان‬ ‫رشد‬ ‫مانع‬ ‫تا‬ ‫میشود‬ ‫پاشیده‬

157. 1:‫اجری‬ ‫دیوار‬
2:‫هوا‬ ‫عبور‬ ‫جهت‬ ‫خالی‬ ‫فضای‬
3: ‫تیغه‬
10
‫سانتی‬
4:‫سیمان‬ ‫ماسه‬ ‫مالت‬
5:‫دیوار‬ ‫به‬ ‫تیغه‬ ‫اتصال‬ ‫دستک‬
6:‫کاشی‬
‫داخلی‬ ‫دیوارهای‬ ‫پوشش‬
‫باربر‬ ‫و‬ ‫اصلی‬ ‫ساختار‬ ‫به‬ ‫رطوبت‬ ‫اسیب‬ ‫از‬ ‫جلوگیری‬ ‫جهت‬
‫میشویم‬ ‫رطوبت‬ ‫اشباع‬ ‫مانع‬ ‫کاذب‬ ‫ایجادپوشش‬ ‫با‬ ‫داخلی‬ ‫دیوارهای‬

158. ‫این‬ ‫میشود‬ ‫پیشنهاد‬ ‫احیا‬ ‫برای‬ ‫طرحی‬ ‫عنوان‬ ‫به‬
‫و‬ ‫مناسب‬ ‫موقعیت‬ ‫دلیل‬ ‫به‬ ، ‫مرمت‬ ‫ضمن‬ ‫سرا‬
‫برای‬ ‫که‬ ‫خاطراتی‬ ‫همچنین‬ ‫آسان‬ ‫های‬ ‫دسترسی‬
‫را‬ ‫خود‬ ‫تجاری‬ ‫کاربری‬ ،‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫محل‬ ‫افراد‬
‫چون‬ ‫دیگر‬ ‫تجاری‬ ‫سراهای‬ ‫مانند‬ ‫و‬ ‫کند‬ ‫حفظ‬
‫گردد‬ ‫احیا‬ ‫گلشن‬ ‫و‬ ‫خانی‬ ‫صفر‬
‫احیا‬ ‫ـح‬‫ر‬‫ط‬

159. ‫پایان‬