Uploaded byvpanh
461 views

Mlvxdcc

Tài liệu nghiên cứu về cấu trúc vốn của doanh nghiệp tại Việt Nam, phân tích tình hình và các chiến lược xây dựng vốn hợp lý. Nó bao gồm khảo sát thực trạng, mô hình xây dựng vốn và những giải pháp cải thiện hiệu quả. Nội dung cung cấp cái nhìn tổng quát về vai trò của tài chính trong doanh nghiệp và các lý thuyết liên quan đến cấu trúc vốn.

Embed presentation

Download to read offline
1 / 118
2 / 118
3 / 118
4 / 118
5 / 118
6 / 118
7 / 118
8 / 118
9 / 118
10 / 118
11 / 118
12 / 118
13 / 118
14 / 118
15 / 118
16 / 118
17 / 118
18 / 118
19 / 118
20 / 118
21 / 118
22 / 118
23 / 118
24 / 118
25 / 118
26 / 118
27 / 118
28 / 118
29 / 118
30 / 118
31 / 118
32 / 118
33 / 118
34 / 118
35 / 118
36 / 118
37 / 118
38 / 118
39 / 118
40 / 118
41 / 118
42 / 118
43 / 118
44 / 118
45 / 118
46 / 118
47 / 118
48 / 118
49 / 118
50 / 118
51 / 118
52 / 118
53 / 118
54 / 118
55 / 118
56 / 118
57 / 118
58 / 118
59 / 118
60 / 118
61 / 118
62 / 118
63 / 118
64 / 118
65 / 118
66 / 118
67 / 118
68 / 118
69 / 118
70 / 118
71 / 118
72 / 118
73 / 118
74 / 118
75 / 118
76 / 118
77 / 118
78 / 118
79 / 118
80 / 118
81 / 118
82 / 118
83 / 118
84 / 118
85 / 118
86 / 118
87 / 118
88 / 118
89 / 118
90 / 118
91 / 118
92 / 118
93 / 118
94 / 118
95 / 118
96 / 118
97 / 118
98 / 118
99 / 118
100 / 118
101 / 118
102 / 118
103 / 118
104 / 118
105 / 118
106 / 118
107 / 118
108 / 118
109 / 118
110 / 118
111 / 118
112 / 118
113 / 118
114 / 118
115 / 118
116 / 118
117 / 118
118 / 118
BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH LEÂ HOAØNG VINH CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2008
BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH LEÂ HOAØNG VINH CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Chuyeân ngaønh: Kinh teá Taøi chính – Ngaân haøng Maõ soá: 60 . 31 . 12 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: TS. LEÂ THÒ THANH HAØ TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2008
LÔØI CAM ÑOAN Toâi cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa caù nhaân vaø chöa töøng ñöôïc coâng boá. Soá lieäu söû duïng ñeå phaân tích, ñaùnh giaù laø keát quaû cuûa cuoäc khaûo saùt do toâi thöïc hieän vaø tính toaùn theo baùo caùo taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp coâng boá; noäi dung luaän vaên ñaûm baûo khoâng sao cheùp baát cöù coâng trình naøo khaùc. Ngöôøi thöïc hieän LEÂ HOAØNG VINH Hoïc vieân cao hoïc lôùp TCDN3 – Khoùa 15 Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá Tp. Hoà Chí Minh
MUÏC LUÏC LÔØI CAM ÑOAN DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU DANH MUÏC TÖØ VIEÁT TAÉT DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU DANH MUÏC CAÙC ÑOÀ THÒ, HÌNH VEÕ CAÙCH TRÌNH BAØY SOÁ LIEÄU LÔØI MÔÛ ÑAÀU Chöông 1: LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CUÛA DOANH NGHIEÄP 1.1. CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP ......................................................................................................1 1.1.1. Quyeát ñònh taøi trôï trong doanh nghieäp..................................................1 1.1.2. Khaùi nieäm vaø thaønh phaàn cuûa cô caáu voán ............................................3 1.1.3.. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán .......................................................5 1.1.4. Cô caáu voán hôïp lyù vaø nhöõng lôïi ích cô baûn cuûa noùù ..............................7 1.2. NGUYEÂN TAÉC XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CHO DOANH NGHIEÄP ......8 1.3. CAÙC LYÙ THUYEÁT VEÀ CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP ..............16 1.3.1. Lyù thuyeát cô caáu voán toái öu (Optimal Capital Structure) ................... 16 1.3.2. Lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng (The Net Operating Income approach) .......................................................................................... 17 1.3.3. Lyù thuyeát MM veà cô caáu voán doanh nghieäp ........................................ 18 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 1 ...................................................................................23
Chöông 2: KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM 2.1. TÌNH HÌNH CHUNG VEÀ DOANH NGHIEÄP TRONG QUAÙ TRÌNH PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ – XAÕ HOÄI VIEÄT NAM .............................................24 2.1.1. Soá löôïng doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm ....................... 24 2.1.2. Quy moâ voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân tính treân moät doanh nghieäp cuõng lieân tuïc taêng qua caùc naêm ............................................ 25 2.1.3. Doanh nghieäp Vieät Nam ngaøy caøng coù nhieàu ñoùng goùp tích cöïc vaøo söï phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa caû nöôùc .................................. 26 2.2. KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM .........................................................................29 2.2.1. Giôùi thieäu chung veà cuoäc khaûo saùt ..................................................... 29 2.2.2. Nhöõng thoâng tin toång quaùt veà caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt.......... 30 2.2.3. Thöïc traïng phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt .................................................................................... 32 2.2.4. Thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt .... 35 2.2.4.1. Quan ñieåm cuûa doanh nghieäp veà öu tieân nguoàn taøi trôï ............. 35 2.2.4.2. Quan ñieåm lôïi ích cuûa doanh nghieäp veà nôï vaø voán chuû sôû höõu ............................................................................................ 36 2.2.4.3. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán .................... 38 2.2.4.4. Nhaân toá aûnh höôûng vaø muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán .............. 40 2.3. NHAÄN ÑÒNH CHUNG VEÀ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM .........................................................................43 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 2 ...................................................................................45
Chöông 3: XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM 3.1. ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG ÑEÅ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM ..............................46 3.1.1. Ñònh höôùng chung veà moâ hình ............................................................ 46 3.1.2. Xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán ñeå öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng ...................................................................................... 47 3.1.3. Phöông trình bieåu dieãn moái quan heä giöõa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu vôùi caùc nhaân toá aûnh höôûng ..................................................... 52 3.1.4. Trình töï thöïc hieän moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp.............................................................. 53 3.1.5. Ñieàu kieän söû duïng moâ hình ................................................................ 54 3.1.6. Khaû naêng öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam ........................................ 55 3.1.6.1. Nhöõng thuaän lôïi .......................................................................... 55 3.1.6.2. Nhöõng khoù khaên .......................................................................... 56 3.2. VÍ DUÏ MINH HOÏA ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG TRONG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP ....................................................................................................57 3.3. GIAÛI PHAÙP HOÃ TRÔÏ XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM .................................................64 3.3.1. Naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính ........................ 64 3.3.2. Nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn ..... 65 3.3.3. Naâng cao vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä ................................ 66 3.3.4. Minh baïch thoâng tin ........................................................................... 67 3.3.5. Chuù troïng ñaàu tö coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin .................... 68 3.3.6. Khai thaùc theâm keânh huy ñoäng voán .................................................... 68 3.3.7. Caùc bieän phaùp hoã trôï khaùc ................................................................. 69 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 3 ...................................................................................70
KEÁT LUAÄN DANH MUÏC COÂNG TRÌNH CUÛA TAÙC GIAÛ TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC Phuï luïc 1: Phieáu thaêm doø yù kieán Phuï luïc 2: Danh saùch doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Phuï luïc 3: Moät soá thoâng tin toång hôïp keát quaû khaûo saùt Phuï luïc 4: Phaân loaïi doanh nghieäp vöøa vaø nhoû ôû caùc nöôùc Phuï luïc 5: Danh saùch doanh nghieäp söû duïng trong moâ hình kinh teá löôïng Phuï luïc 6: Soá lieäu söû duïng cho moâ hình kinh teá löôïng Phuï luïc 7: Xeáp haïng tín duïng doanh nghieäp Phuï luïc 8: Coâng thöùc tính caùc chæ tieâu
DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU Kyù hieäu YÙ nghóa ÑVT Ñôn vò tính RD Chi phí söû duïng nôï bình quaân SIZE Quy moâ hoaït ñoäng (ño löôøng theo doanh thu thuaàn) t Thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp TAX Tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay TSLÑ Taøi saûn löu ñoäng IDR Indonesian Rupiah (ñôn vò tieàn teä cuûa Indonesia) KRW Korean Won (ñôn vò tieàn teä cuûa Haøn Quoác) MYR Malaysian Ringgit (ñôn vò tieàn teä cuûa Malaysia) EUR Euro (ñôn vò tieàn teä cuûa Coäng ñoàng Chaâu AÂu) CAD Canadian Dollar (ñôn vò tieàn teä cuûa Canada)
DANH MUÏC CAÙC TÖØ VIEÁT TAÉT Töø vieát taét Tieáng Anh Tieáng Vieät D Debt Nôï DE hay D/E Debt-to-equity ratio Tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu DOL Degree of Operating Leverage Ñoä baåy hoaït ñoäng E Equity Voán chuû sôû höõu EAT Eanings after taxes Lôïi nhuaän sau thueá EBIT Earnings before interest and taxes Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay EBT Earning before taxes Lôïi nhuaän tröôùc thueá I Interest expense Chi phí laõi vay NPV Net Present Value Giaù trò hieän taïi roøng OL Operating Leverage Ñoøn baåy hoaït ñoäng PV Present Value Giaù trò hieän taïi (hieän giaù) ROA Return on Assets Suaát sinh lôøi treân taøi saûn ROE Return on Equity Suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu WACC Weighted Average Cost of Capital Chi phí söû duïng voán trung bình coù troïng soá (coøn goïi laø chi phí söû duïng voán chung). WTO World Trade Organization Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi
DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU Baûng 1.1. So saùnh nôï vaø voán chuû sôû höõu Baûng 1.2. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán Baûng 1.3. So saùnh ROA vaø ROE khi coù söï khaùc nhau cô caáu voán Baûng 1.4. So saùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp giöõa hai tröôøng hôïp taøi trôï Baûng 1.5. So saùnh giaù trò doanh nghieäp giöõa A vaø B Baûng 1.6. Lôïi nhuaän vaø thueá vôùi hai cô caáu voán khaùc nhau Baûng 2.1. Soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng vaøo 31/12 haøng naêm Baûng 2.2 Voán saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp qua caùc naêm Baûng 2.3. Phaân loaïi doanh nghieäp theo quy moâ voán taïi thôøi ñieåm 31/12/2006 Baûng 2.4. Baûng phaân tích khaû naêng sinh lôøi cuûa doanh nghieäp Baûng 2.5. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp Baûng 2.6. Phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Baûng 2.7. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng Baûng 2.8. Vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä Baûng 2.9. Ngöôøi chòu traùch nhieäm phaân tích taøi chính Baûng 2.10. Tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính Baûng 2.11. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Baûng 2.12. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu Baûng 2.13. Nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Baûng 2.14. Muïc tieâu cuûa xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù Baûng 2.15. Thöù töï öu tieân cuûa caùc muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù
Baûng 3.1. Moâ taû thoáng keâ caùc bieán Baûng 3.2. Ma traän töông quan giöõa caùc bieán Baûng 3.3. Keát quaû hoài quy veà taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu
DANH MUÏC CAÙC HÌNH VEÕ, ÑOÀ THÒ Ñoà thò: Ñoà thò 1.1. Cô caáu taøi saûn vaø nguoàn taøi trôï Ñoà thò 1.2. Giaù trò doanh nghieäp khi coù laù chaén thueá vaø chi phí kieät queä taøi chính Ñoà thò 1.3. Chi phí voán theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu Ñoà thò 1.4. Chi phí voán theo lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng Ñoà thò 2.1. Soá lao ñoäng trong doanh nghieäp taïi thôøi ñieåm 31/12 haøng naêm Ñoà thò 2.2. Lyù do löïa choïn söû duïng nôï vay Ñoà thò 3.1. Moái quan heä giöõa suaát sinh lôøi treân taøi saûn vaø tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu Ñoà thò 3.2. Moái quan heä giöõa quy moâ hoaït ñoäng vaø tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu Ñoà thò 3.3. Moái quan heä giöõa thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu Hình veõ: Hình 1.1. Nguyeân taéc toång giaù trò khoâng ñoåi theo quan ñieåm MM Hình 2.1. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà Hình 2.2. Lôïi ích cô baûn khi söû duïng voán chuû sôû höõu Hình 3.1. Caùch tính Tinv
CAÙCH TRÌNH BAØY SOÁ LIEÄU 1. Daáu phaåy (,) theå hieän phaân caùch phaàn ngaøn. Ví duï: 1,500 ñoàng ñoïc laø moät ngaøn naêm traêm ñoàng 2. Daáu chaám (.) theå hieän phaân caùch phaàn thaäp phaân. Ví duï: 1.23% ñoïc laø moät phaåy hai möôi ba phaàn traêm
LÔØI MÔÛ ÑAÀU Keå töø khi chính thöùc trôû thaønh thaønh vieân thöù 150 cuûa Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi, neàn kinh teá Vieät Nam ghi nhaän nhieàu söï kieän quan troïng, toác ñoä taêng kinh teá nöôùc ta naêm 2007 ñaït möùc 8.48%, cao nhaát trong 11 naêm qua vaø cuõng laø toác ñoä taêng tröôûng thuoäc nhoùm cao so vôùi caùc nöôùc trong khu vöïc (Singapore 7.5%, Phillippines 6.6%, Indonesia 6.2%, Thaùi Lan 4%, Malaysia 5.6%). Theá nhöng neàn kinh teá cuõng gaëp phaûi moät soá khoù khaên nhaát ñònh nhö tyû leä laïm phaùt cao, toác ñoä taêng giaù tieâu duøng naêm 2007 laø 12.63%, lôùn hôn caû toác ñoä taêng tröôûng kinh teá, hieäu quaû kinh teá vaø söùc caïnh tranh coøn keùm, nhaäp sieâu taêng maïnh. Ñoái vôùi caùc doanh nghieäp, hoäi nhaäp kinh teá quoác teá laø cô hoäi ñeå môû roäng thò tröôøng tieâu thuï saûn phaåm, tieáp nhaän vaø öùng duïng coâng ngheä, quy trình saûn xuaát hieän ñaïi hôn hoaëc hoïc taäp kinh nghieäm töø caùc nöôùc phaùt trieån trong ñieàu haønh, quaûn trò doanh nghieäp vaø thu huùt nhaân löïc coù trình ñoä cao. Maëc duø haøng loaït cô hoäi ñaõ vaø ñang xuaát hieän nhöng moät caâu hoûi lôùn luoân ñaët ra raèng: “Taïi sao caùc doanh nghieäp Vieät Nam vaãn toû veû raát luùng tuùng vaø gaëp nhieàu trôû ngaïi khi aùp löïc caïnh tranh ngaøy caøng gay gaét treân caû thò tröôøng trong nöôùc laãn nöôùc ngoaøi?” Lôøi giaûi cho caâu hoûi treân xuaát phaùt töø vaán ñeà noäi löïc cuûa caùc doanh nghieäp coøn yeáu keùm so vôùi nhöõng yeâu caàu cuûa quaù trình hoäi nhaäp kinh teá quoác teá, trong ñoù noåi baät leân laø hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh thaáp. Nguyeân nhaân cuûa hieän töôïng naøy taäp trung vaøo nhöõng quyeát ñònh khoâng hôïp lyù, khoâng ñaûm baûo muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính doanh nghieäp, trong ñoù quyeát ñònh nguoàn voán laø ñaùng baùo ñoäng nhaát. Khi thò tröôøng chöùng khoaùn phaùt trieån khaù maïnh trong hai naêm 2006 vaø 2007, töø keânh huy ñoäng voán truyeàn thoáng laø vay ngaân haøng, nhieàu doanh nghieäp ñaõ chuyeån ñoäng thaùi sang phaùt haønh coå phieáu, ngay caû nhöõng doanh nghieäp khoâng thuoäc nhoùm coâng ty coå phaàn cuõng nhanh choùng thöïc hieän caùc thuû tuïc caàn thieát ñeå phaùt haønh coå phieáu laàn ñaàu ra coâng chuùng maø ít khi caân nhaéc ñeán nhu caàu voán thöïc söï cuûa doanh nghieäp laø bao nhieâu, thôøi haïn bao laâu.
Sôû dó caùc doanh nghieäp tranh thuû phaùt haønh coå phieáu trong thôøi gian naøy vì nhu caàu cuûa nhaø ñaàu tö quaù lôùn nhöng vaán ñeà saâu xa hôn chính laø caùc ñôït phaùt haønh mang laïi cho doanh nghieäp lôïi ích raát to lôùn töø nhöõng khoaûn thaëng dö voán coå phaàn; theá nhöng cuõng chính nhöõng ñôït phaùt haønh “oà aït” ñoù ñaõ laøm phaù vôõ cô caáu voán cuûa nhieàu doanh nghieäp. Voán chuû sôû höõu huy ñoäng ñöôïc raát nhieàu nhöng nhu caàu ñaàu tö cuûa hoaït ñoäng kinh doanh chính thì laïi khoâng töông xöùng vaø theá laø caùc doanh nghieäp laïi nghó ñeán höôùng ñaàu tö taøi chính keå caû ngaén haïn laãn daøi haïn – moät hoaït ñoäng ñaàu tö traùi ngaønh maø nhieàu doanh nghieäp Vieät Nam vaãn chöa ñaûm baûo ñuû tính chuyeân nghieäp, chöa coù boä phaän chuyeân traùch neân seõ tieàm aån ruûi ro raát cao vaø neáu thua loã thì hoaït ñoäng kinh doanh chính khoâng theå ñaûm ñöông noåi, daãn ñeán söï suït giaûm ñaùng keå veà hieäu quaû kinh doanh noùi chung. Trong nhöõng thaùng ñaàu naêm 2008, söï suït giaûm ñaùng keå cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn khieán cho vieäc huy ñoäng voán coå phaàn laïi trôû neân khoù khaên, neáu quay trôû laïi vôùi treân thò tröôøng tín duïng thì laõi suaát cuõng ñaõ gia taêng khaù cao daãn ñeán khaû naêng tieáp caän nguoàn voán vay ngaân haøng khoâng deã daøng; keát quaû laø caùc doanh nghieäp rôi vaøo tình traïng thieáu huït voán ñaàu tö hoaït ñoäng kinh doanh chính, taøi trôï cho caùc döï aùn ñaàu tö khaû thi. Trong boái caûnh ñoù, ñeà taøi nghieân cöùu “Xaây döïng moâ hình cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam” trôû neân raát caàn thieát vaø coù yù nghóa caû veà maët lyù thuyeát laãn thöïc tieãn. • Muïc ñích vaø phöông phaùp nghieân cöùu: Treân cô sôû phöông phaùp luaän duy vaät bieän chöùng vaø phöông phaùp quy naïp ñeà taøi tieán haønh nghieân cöùu moái quan heä giöõa caùc quyeát ñònh taøi chính, lyù thuyeát cô caáu voán neàn taûng vaø lyù thuyeát taøi chính doanh nghieäp hieän ñaïi ñeå xaây döïng neân nhöõng lyù luaän chung veà cô caáu voán hôïp lyù. Baèng phöông phaùp ñieàu tra khaûo saùt, phöông phaùp thoáng keâ moâ taû vaø so saùnh ñeà taøi ñaùnh giaù thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam. Töø lyù luaän vaø thöïc traïng, ñeà taøi ñuùc keát caùc kinh nghieäm mang tính chaát lyù luaän, nhaän bieát nhöõng vaán ñeà coøn toàn taïi vaø thoâng qua ñoù kieán nghò giaûi phaùp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam nhaèm ñaûm baûo tính hieäu quaû trong kinh doanh vaø tieán ñeán gia taêng giaù trò taøi saûn cuûa chuû sôû höõu – muïc tieâu cuoái cuøng cuûa quaûn trò taøi chính. Vaø ñaây cuõng chính laø muïc ñích nghieân cöùu cuûa ñeà taøi.
• Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu: Ñeà taøi nghieân cöùu lyù luaän, thöïc traïng vaø giaûi phaùp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam, cuï theå laø doanh nghieäp phi taøi chính vôùi caùc lónh vöïc, ngaønh ngheà kinh doanh chính khaùc nhau nhö saûn xuaát, thöông maïi vaø dòch vuï. Vaø trong giôùi haïn nghieân cöùu cuûa luaän vaên, ñeà taøi höôùng ñeán xaây döïng moâ hình kinh teá löôïng nhaèm xaùc laäp cô caáu voán tuøy theo söï keát hôïp cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñöôïc löïa choïn ôû moãi ngaønh ngheà, moãi doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø phaùt trieån nhaèm caân baèng lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Vieäc nghieân cöùu, khaûo saùt vaø ñaùnh giaù thöïc traïng ñöôïc tieán haønh ñoái vôùi caùc doanh nghieäp phi taøi chính hoaït ñang hoaït ñoäng treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh trong moái töông quan vôùi nhöõng ñaëc ñieåm chung veà söï phaùt trieån vaø nhöõng ñoùng goùp cuûa doanh nghieäp caû nöôùc ñoái vôùi neàn kinh teá Vieät Nam. • Noäi dung cuûa ñeà taøi Ngoaøi lôøi môû ñaàu, caùc danh muïc, keát luaän vaø phuï luïc, ñeà taøi ñöôïc thöïc hieän vôùi 3 chöông nhö sau: Chöông 1: Lyù luaän chung veà cô caáu voán hôïp lyù cuûa doanh nghieäp Chöông 2: Khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp Vieät Nam. Chöông 3: Xaây döïng moâ hình cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam.
Chöông 1: LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ
- 1 - 1.1. CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP 1.1.1. Quyeát ñònh taøi trôï trong doanh nghieäp: Muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính laø toái ña hoùa lôïi nhuaän vaø tieán ñeán gia taêng giaù trò doanh nghieäp, khoâng coù lôïi nhuaän thì chaúng ai chaáp nhaän boû voán ñaàu tö, ñoù laø nguyeân lyù chung trong kinh doanh. Tuy nhieân ñieàu naøy khoâng coù nghóa laø doanh nghieäp seõ tìm kieám lôïi nhuaän baát chaáp möùc ñoä ruûi ro cuûa caùc cô hoäi ñaàu tö. Beân caïnh muïc tieâu sinh lôøi thì doanh nghieäp luoân caân nhaéc ñeán muïc tieâu an toaøn lieân quan ñeán khaû naêng ñaûm baûo thanh toaùn nôï, ñaùp öùng nhu caàu chi tieâu cuûa hoaït ñoäng kinh doanh. Ñeå ñaït ñöôïc hai muïc tieâu treân, doanh nghieäp caàn giaûi quyeát toát nhaát haøng loaït vaán ñeà nhö mua saém taøi saûn, duy trì möùc döï tröõ tieàn, löïa choïn phöông phaùp trích khaáu hao, huy ñoäng voán baèng caùch ñi vay hay phaùt haønh coå phieáu, möùc ñoä söû duïng ñoøn baåy taøi chính, chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän, bieän phaùp kieåm soaùt maâu thuaãn giöõa ngöôøi ñieàu haønh doanh nghieäp vaø chuû sôû höõu nhaèm haïn cheá thaáp nhaát toån thaát lieân quan vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän,… ñoù laø caùc quyeát ñònh taøi chính. Caùc quyeát ñònh taøi chính doanh nghieäp thöôøng ñöôïc phaân chia thaønh 3 nhoùm: quyeát ñònh ñaàu tö, quyeát ñònh taøi trôï hay coøn goïi laø quyeát ñònh nguoàn voán vaø quyeát ñònh quaûn lyù taøi saûn. Quyeát ñònh ñaàu tö laø nhöõng quyeát ñònh lieân quan ñeán hình thaønh toång giaù trò taøi saûn vaø giaù trò töøng yeáu toá taøi saûn doanh nghieäp caàn coù, bao goàm taøi saûn löu ñoäng vaø taøi saûn coá ñònh; moái quan heä giöõa caùc boä phaän taøi saûn. Nhö vaäy, quyeát ñònh ñaàu tö laø böôùc khôûi ñaàu coù yù nghóa quan troïng ñeå taïo ra giaù trò cho doanh nghieäp. Vì vaäy, quyeát ñònh ñuùng seõ goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp, töø ñoù gia taêng giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu vaø ngöôïc laïi, quyeát ñònh sai laàm seõ taïo nhöõng toån thaát vaø laøm thieät haïi taøi saûn cuûa caùc chuû sôû höõu. Trong hoaït ñoäng kinh doanh, doanh nghieäp khoâng chæ thöïc hieän caùc quyeát ñònh ñaàu tö maø coøn phaûi xaùc ñònh nguoàn hình thaønh neân taøi saûn, ñoù chính laø caùc quyeát ñònh taøi trôï. Quyeát ñònh taøi trôï lieân quan ñeán phaàn beân phaûi cuûa baûng caân ñoái keá toaùn, bao goàm nhöõng quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï cho taøi saûn phuïc vuï hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Quyeát ñònh taøi trôï ñöôïc chi tieát hoùa thaønh caùc quyeát ñònh sau: Moät laø, quyeát ñònh nguoàn taøi trôï ngaén haïn caân nhaéc ñeán vieäc löïa choïn nguoàn voán vay ngaén haïn hay khoaûn tín duïng thöông maïi töø nhaø cung caáp. Neáu doanh
- 2 - nghieäp söû duïng tín duïng thöông maïi thì seõ maát ñi cô hoäi nhaän ñöôïc khoaûn chieát khaáu thanh toaùn vaø ngöôïc laïi, neáu doanh nghieäp muoán höôûng khoaûn chieát khaáu naøy thì coù theå phaûi ñi vay ngaén haïn ñeå thanh toaùn nôï cho nhaø cung caáp. Hai laø, quyeát ñònh nguoàn taøi trôï daøi haïn goàm quyeát ñònh söû duïng nôï daøi haïn thoâng qua phaùt haønh traùi phieáu hay vay daøi haïn töø ngaân haøng; phaùt haønh traùi phieáu hay coå phieáu; phaùt haønh coå phieáu thöôøng hay coå phieáu öu ñaõi; phaùt haønh coå phieáu cho coå ñoâng hieän höõu hay phaùt haønh ra coâng chuùng; hoaëc ñeå hình thaønh taøi saûn coá ñònh doanh nghieäp coù theå mua hoaëc thueâ, vaø coù theå löïa choïn giöõa thueâ hoaït ñoäng vaø thueâ taøi chính. Ba laø, quyeát ñònh phaân phoái lôïi nhuaän caân nhaéc moái quan heä giöõa lôïi nhuaän chia cho chuû sôû höõu vaø lôïi nhuaän giöõ laïi ñeå tieáp tuïc taùi ñaàu tö, chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän coù taùc ñoäng gì ñeán giaù trò doanh nghieäp hay giaù coå phieáu treân thò tröôøng hay khoâng. Caùc quyeát ñònh taøi trôï khoâng xem xeùt ñoäc laäp maø luoân caân nhaéc trong moái quan heä haøi hoøa vôùi quyeát ñònh ñaàu tö. Söï phuø hôïp giöõa cô caáu nguoàn voán vaø cô caáu taøi saûn goùp phaàn ñaûm baûo an toaøn, oån ñònh cho hoaït ñoäng kinh doanh vaø khaû naêng thanh toaùn. Ngoaøi ra, khi noùi ñeán nguoàn taøi trôï, ngöôøi ra quyeát ñònh caàn ñaùnh giaù chính xaùc taùc ñoäng cuûa nôï ñeán suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu vaø ruûi ro taøi chính cuûa doanh nghieäp, qua ñoù xaùc ñònh möùc ñoä söû duïng nôï hôïp lyù nhaèm haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro kieät queä taøi chính vaø gia taêng lôïi nhuaän daønh cho caùc chuû sôû höõu. Quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï seõ hình thaønh neân taøi saûn cuûa moät doanh nghieäp. Vaán ñeà tieáp theo caàn phaûi nghieân cöùu trong quaûn trò taøi chính laø quaûn lyù vaø söû duïng taøi saûn nhö theá naøo ñeå mang laïi hieäu quaû cao nhaát vaø thöïc söï ñoù laø nhöõng taøi saûn höõu ích phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh taïo ra giaù trò cho doanh nghieäp, haïn cheá nhöõng thaát thoaùt vaø laõng phí khi söû duïng,… nhöõng vaán ñeà naøy ñöôïc xem xeùt trong caùc quyeát ñònh quaûn lyù taøi saûn, chaúng haïn nhö: doanh nghieäp caàn phaûi laøm gì ñeå ñaåy nhanh toác ñoä luaân chuyeån voán, kieåm soaùt doøng tieàn ra vaø doøng tieàn vaøo baèng caùch naøo ñeå haïn cheá thaát thoaùt, baûo quaûn haøng toàn kho theo caùch thöùc naøo ñeå ñaûm baûo chaát löôïng, trích khaáu hao taøi saûn coá ñònh theo phöông phaùp naøo, kieåm soaùt caùc khoaûn phaûi thu nhö theá naøo ñeå haïn cheá nhöõng khoaûn nôï phaûi thu khoù ñoøi, vaán ñeà baûo haønh, baûo trì cho heä thoáng maùy moùc thieát bò, daây chuyeàn saûn xuaát ra sao, cô cheá giaùm saùt ngöôøi ñieàu haønh – ngöôøi thay maët chuû sôû höõu söû duïng taøi saûn phuïc vuï hoaït ñoäng kinh doanh.
- 3 - 1.1.2. Khaùi nieäm vaø thaønh phaàn cuûa cô caáu voán Nhö ñaõ trình baøy, ñeå taøi trôï cho caùc phöông aùn kinh doanh, döï aùn ñaàu tö ñöôïc löïa choïn doanh nghieäp coù theå huy ñoäng voán töø nhieàu nguoàn khaùc nhau, chaúng haïn nhö taøi trôï cho nhu caàu taøi saûn löu ñoäng coù theå söû duïng nôï vay ngaén haïn, nôï vay daøi haïn hoaëc voán chuû sôû höõu. Moãi loaïi nguoàn voán coù ñaëc ñieåm rieâng neân seõ taïo ra nhöõng aûnh höôûng khaùc nhau ñeán tình hình taøi chính doanh nghieäp treân caùc khía caïnh nhö ruûi ro thanh toaùn, tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính, suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu, thueá thu nhaäp doanh nghieäp, quyeàn kieåm soaùt cuûa chuû sôû höõu hieän taïi,… Thoâng tin veà nguoàn voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc trình baøy treân baûng caân ñoái keá toaùn vaø ñöôïc giaûi thích chi tieát treân thuyeát minh baùo caùo taøi chính, bao goàm hai nhoùm: nôï phaûi traû vaø voán chuû sôû höõu, ñöôïc saép xeáp theo tính oån ñònh taêng daàn. Nôï phaûi traû laø caùc nguoàn voán hình thaønh do vay möôïn, mua chòu haøng hoùa, dòch vuï cuûa nhaø cung caáp, caùc khoaûn nôï tích luõy (thueá chöa noäp cho ngaân saùch nhaø nöôùc, löông vaø baûo hieåm xaõ hoäi chöa thanh toaùn cho ngöôøi lao ñoäng). Khaùc vôùi nôï, voán chuû sôû höõu ñöôïc hình thaønh töø söï ñoùng goùp cuûa caùc chuû sôû höõu hoaëc ñöôïc tích luõy trong quaù trình kinh doanh. Phaàn lôùn caùc khoaûn muïc trong voán chuû sôû höõu coù ñaëc ñieåm laø khoâng phaûi hoaøn traû vaø tính oån ñònh cao. Cô caáu voán (capital structure) laø thuaät ngöõ ñeà caäp ñeán quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa moät doanh nghieäp. Söï khaùc bieät giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu ñöôïc theå hieän treân nhieàu khía caïnh nhö thôøi haïn thanh toaùn, traùch nhieäm thanh toaùn, chi phí söû duïng voán vaø aûnh höôûng ñeán thueá thu nhaäp doanh nghieäp (xem baûng 1.1).
- 4 - Baûng 1.1. So saùnh nôï vaø voán chuû sôû höõu Tieâu chí Nôï Voán chuû sôû höõu 1. Thôøi haïn thanh toaùn Coù thôøi haïn hoaøn traû Khoâng coù thôøi haïn hoaøn traû 2. Traùch nhieäm thanh toaùn Phaûi traû laõi cho khoaûn tieàn ñaõ vay, tröø caùc khoaûn nôï chieám duïng. Doanh nghieäp seõ bò phaù saûn neáu khoâng thanh toaùn ñöôïc nôï vaø laõi. Khoâng phaûi traû laõi maø chia lôøi tuøy theo keát quaû hoaït ñoäng kinh doanh vaø chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän. Doanh nghieäp khoâng bò phaù saûn neáu khoâng chia laõi cho chuû sôû höõu. 3. AÛnh höôûng ñeán thueá thu nhaäp doanh nghieäp Laõi vay ñöôïc tính vaøo chi phí khi xaùc ñònh lôïi nhuaän chòu thueá thu nhaäp, do vaäy, laõi vay coù taùc ñoäng laøm giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Lôïi nhuaän chia cho chuû sôû höõu khoâng laøm giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp. 4. Chi phí söû duïng voán Chi phí thaáp hôn so vôùi chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu vì: - Ruûi ro ñoái vôùi chuû nôï thaáp hôn. - Nôï vay taïo ra laù chaén thueá neân gaùnh naëng laõi vay thöïc teá doanh nghieäp phaûi chòu thaáp hôn. Chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu cao hôn chi phí söû duïng nôï vì ruûi ro cuûa chuû sôû höõu cao hôn so vôùi chuû nôï, cuï theå nhö sau: - Chuû sôû höõu ñöôïc chia lôïi nhuaän sau khi traû laõi vay vaø noäp thueá. - Trong tröôøng hôïp giaûi theå, phaù saûn thì hoï ñöôïc xeáp thöù töï öu tieân cuoái cuøng khi phaân chia taøi saûn thanh lyù.
- 5 - 1.1.3. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán: Trong heä thoáng baùo caùo taøi chính, giaù trò nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa doanh nghieäp ñöôïc trình baøy treân baûng caân ñoái keá toaùn. Döïa vaøo baûng caân ñoái keá toaùn coù theå xaùc ñònh cô caáu voán thoâng qua caùc chæ tieâu nhö: tyû soá nôï, tyû soá töï taøi trôï, heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu, heä soá ñoøn baåy taøi chính (xem baûng 1.2). Baûng 1.2. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán Chæ tieâu YÙ nghóa 100%x voánToång Nôï nôïsoáTyû = Trong 100 ñoàng toång voán thì doanh nghieäp söû duïng bao nhieâu ñoàng nôï, tyû soá nôï lôùn hôn 50% cho bieát cô caáu voán nghieâng veà nôï. 100%x voánToång höõusôûchuûVoán trôïtaøitöïsoáTyû = Trong 100 ñoàng toång voán thì coù bao nhieâu ñoàng voán chuû sôû höõu, tyû soá töï taøi trôï lôùn hôn 50% cho bieát trong cô caáu voán doanh nghieäp söû duïng nhieàu voán chuû sôû höõu hôn so vôùi nôï. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu höõusôûchuûVoán Nôï = Cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì “gaùnh” bao nhieâu ñoàng nôï, neáu heä soá naøy lôùn hôn 1 nghóa laø cô caáu voán nghieâng veà nôï, khaû naêng ñaûm baûo thanh toaùn nôï thaáp vaø ngöôïc laïi. Heä soá ñoøn baåy taøi chính höõusôûchuûVoán voánToång = Toång voán cuûa doanh nghieäp gaáp bao nhieâu laàn so vôùi voán chuû sôû höõu, khi heä soá ñoøn baåy taøi chính lôùn hôn 2 nghóa laø trong cô caáu voán, nôï söû duïng nhieàu hôn so vôùi voán chuû sôû höõu, töùc cô caáu voán nghieâng veà nôï.
- 6 - Moái quan heä giöõa caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán: trôïtaøitöïsoáTyû 1 höõusôûchuûVoán voánToång chínhtaøibaåyñoønsoáHeä == höõusôûchuûvoántreânnôïsoáHeä1 nôïsoáTyû-1 1 +== Thoâng qua caùc chæ tieâu noùi treân coù theå ño löôøng söï ñoùng goùp cuûa chuû sôû höõu trong toång soá voán maø doanh nghieäp ñang söû duïng. Neáu chuû sôû höõu ñoùng goùp nhieàu vaøo toång nguoàn voán thì tyû soá töï taøi trôï cao, tyû soá nôï thaáp, heä soá ñoøn baåy taøi chính thaáp vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng thaáp vaø ngöôïc laïi. Ví duï: Tyû soá töï taøi trôï laø 80% coù nghóa laø trong 100 ñoàng toång voán thì chuû sôû höõu ñoùng goùp 80 ñoàng vaø 20 ñoàng coøn laïi laø nôï. Khi ñoù, tyû soá nôï laø 20%, heä soá ñoøn baåy taøi chính laø 1.25, heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 0.25. Döïa vaøo caùc chæ tieâu veà cô caáu voán, chuû nôï thaáy ñöôïc möùc ñoä an toaøn ñoái vôùi nhöõng moùn nôï ñaõ cho vay. Moät tyû soá nôï cao phaûn aùnh voán goùp cuûa chuû sôû höõu chæ chieám moät phaàn nhoû treân toång nguoàn voán, ñieàu naøy coù theå trôû thaønh ñoäng cô khuyeán khích thaùi ñoä thieáu traùch nhieäm cuûa chuû doanh nghieäp ñoái vôùi hoaït ñoäng kinh doanh, hoï coù theå ñöa ra nhöõng quyeát ñònh ñaàu tö lieàu lónh vöôït ngoaøi khaû naêng kieåm soaùt, ñaàu cô hoaëc kinh doanh traùi pheùp nhaèm tìm kieám suaát sinh lôøi cao nhöng neáu thaát baïi thì chuû doanh nghieäp chæ maát ít, phaàn lôùn ruûi ro seõ do caùc chuû nôï gaùnh chòu. Chính vì vaäy, caùc chuû nôï thöôøng thích doanh nghieäp duy trì moät tyû soá nôï vöøa phaûi, tyû soá nôï caøng thaáp thì caùc moùn nôï caøng ñöôïc ñaûm baûo trong tröôøng hôïp doanh nghieäp bò phaù saûn. Coøn veà phía chuû doanh nghieäp, tyû soá nôï cao coù nghóa laø voán ñaàu tö hoaït ñoäng kinh doanh chuû yeáu töø nôï vay. Chuû doanh nghieäp seõ ñöôïc lôïi laø vaãn naém ñöôïc quyeàn kieåm soaùt vôùi moät soá voán ñoùng goùp raát ít hoaëc khoâng caàn goùp theâm voán. Ngoaøi ra, chuû doanh nghieäp coøn coù cô hoäi gia taêng theâm suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh toát (tyû suaát lôïi nhuaän treân soá voán vay lôùn hôn laõi suaát vay). Nhö vaäy, chuû doanh nghieäp caàn xem xeùt töøng tröôøng hôïp töông quan giöõa laõi suaát tieàn vay vaø tyû leä hoaøn voán ñeå ra quyeát ñònh moät tyû soá nôï hôïp lyù. Doanh nghieäp coù tyû leä hoaøn voán thaáp hôn so vôùi laõi suaát vay seõ ít bò loã hôn neáu möùc ñoä söû duïng nôï thaáp; hoaëc doanh nghieäp coù cô hoäi gia taêng lôïi nhuaän raát nhanh neáu duy trì möùc ñoä söû duïng nôï cao vôùi tyû leä hoaøn voán lôùn hôn laõi suaát vay. Ñoái vôùi nhaø ñaàu tö, moät doanh nghieäp coù tyû soá nôï cao thì ruûi ro taøi chính cao, vì vaäy hoï seõ ñoøi hoûi suaát sinh lôøi lôùn hôn ñeå coù möùc ñeàn buø töông xöùng vôùi nhöõng
- 7 - ruûi ro naøy vaø ngöôïc laïi. Ñaây laø moät caên cöù quan troïng giuùp caùc nhaø ñaàu tö xaùc ñònh giaù trò noäi taïi cuûa caùc chöùng khoaùn vaø ra quyeát ñònh. Neáu doanh nghieäp khoâng ñaùp öùng ñöôïc suaát sinh lôøi kyø voïng noùi treân thì hoï seõ khoâng chaáp nhaän ñaàu tö voán hoaëc seõ tìm caùch ruùt voán vaø ngöôïc laïi. Töø phaân tích treân cho thaáy gia taêng lôïi nhuaän laø ñieàu mong muoán cuûa caùc chuû nôï, chuû sôû höõu vaø nhaø ñaàu tö nhöng ngöôïc laïi hoï khoâng thích ruûi ro; vì vaäy caùc quyeát ñònh taøi chính caàn ñöôïc xem xeùt döïa treân söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. 1.1.4. Cô caáu voán hôïp lyù vaø nhöõng lôïi ích cô baûn cuûa noùù: Töø nhöõng khaùc bieät giöõa phöông thöùc taøi trôï baèng nôï vaø phöông thöùc taøi trôï baèng voán chuû sôû höõu keát hôïp vôùi nhu caàu vaø khaû naêng taøi chính cuûa doanh nghieäp cuõng nhö ruûi ro trong quyeát ñònh ñaàu tö, caùc nhaø quaûn trò taøi chính seõ caân nhaéc ñeán söï keát hôïp giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu sao cho hôïp lyù nhaèm goùp phaàn gia taêng giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu nhöng vaãn ñaûm baûo söï an toaøn trong kinh doanh. Nhö vaäy, cô caáu voán hôïp lyù laø thuaät ngöõ ñeà caäp ñeán söï keát hôïp haøi hoøa giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu tuøy thuoäc moãi ngaønh ngheà, moãi doanh nghieäp trong töøng töøng giai ñoaïn phaùt trieån cuï theå nhaèm ñaûm baûo söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Nhöõng lôïi ích cô baûn khi doanh nghieäp xaây döïng ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù: - Tieát kieäm chi phí söû duïng voán. - Taïo giaù trò doanh nghieäp cao nhaát, gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng, taïo ñöôïc nieàm tin ñoái vôùi nhaø ñaàu tö vaø thuaän lôïi hôn cho doanh nghieäp trong huy ñoäng voán khi caàn thieát. - Kieåm soaùt ñöôïc nhöõng toån thaát lieân quan ñeán vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän. - Taän duïng tích cöïc ñoøn baåy taøi chính, ñaûm baûo moái quan heä haøi hoøa giöõa khaû naêng sinh lôøi vaø ruûi ro cho chuû sôû höõu doanh nghieäp. - Cô caáu taøi chính ñaûm baûo tính oån ñònh vaø linh hoaït. - Thieát laäp ñöôïc moät laù chaén thueá hôïp lyù cho doanh nghieäp. - Toái thieåu hoùa chi phí kieät queä taøi chính, haïn cheá ruûi ro phaù saûn.
- 8 - 1.2. NGUYEÂN TAÉC XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CHO DOANH NGHIEÄP Xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù laø moät yeâu caàu raát quan troïng ñoái vôùi doanh nghieäp, noù aûnh höôûng ñeán söï thaønh coâng hay thaát baïi cuûa hoaït ñoäng kinh doanh. Töø nhöõng lôïi ích maø doanh nghieäp coù theå ñaït ñöôïc khi thieát laäp ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù cuõng nhö xem xeùt moái quan heä giöõa quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï, nhaø quaûn trò taøi chính caàn xem xeùt caùc nguyeân taéc sau ñaây khi xaây döïng cô caáu voán: Thöù nhaát, cô caáu voán phaûi ñaûm baûo tieát kieäm chi phí söû duïng voán cuûa doanh nghieäp. Khi xuaát hieän nhu caàu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh, doanh nghieäp coù theå huy ñoäng nôï hoaëc voán chuû sôû höõu. Cuõng nhö baát kyø caùc yeáu toá ñaàu vaøo khaùc, doanh nghieäp phaûi traû moät khoaûn chi phí nhaát ñònh cho vieäc söû duïng voán, ñöôïc goïi laø chi phí söû duïng voán. Nhö vaäy, chi phí söû duïng voán laø caùi giaù maø doanh nghieäp phaûi traû cho vieäc söû duïng nguoàn taøi trôï (lôïi nhuaän giöõ laïi, nôï vay hay voán goùp cuûa chuû sôû höõu). Neáu ñöùng treân goùc ñoä ngöôøi cung caáp nguoàn voán thì ñoù chính laø thu nhaäp maø hoï ñoøi hoûi doanh nghieäp phaûi chi traû, do ñoù, chi phí söû duïng voán ñöôïc ño löôøng baèng tyû suaát sinh lôøi ñoøi hoûi cuûa ngöôøi sôû höõu voán. Tyû suaát sinh lôøi ñoøi hoûi cuûa ngöôøi sôû höõu voán laïi phuï thuoäc möùc ñoä ruûi ro, nhöõng taøi saûn hieän coù vaø cô caáu voán cuûa doanh nghieäp. Moãi nguoàn voán maø doanh nghieäp söû duïng ñoøi hoûi moät möùc chi phí khaùc nhau, chaúng haïn nhö nôï vay ngaén haïn coù chi phí thaáp hôn nôï vay daøi haïn, nôï vay coù chi phí thaáp hôn voán chuû sôû höõu; cho neân, cô caáu voán nghieâng veà caùc khoaûn voán ngaén haïn coù chi phí thaáp hôn so vôùi cô caáu voán nghieâng veà caùc khoaûn voán daøi haïn; hoaëc cô caáu voán nghieâng veà nôï seõ cho chi phí thaáp hôn so vôùi cô caáu voán nghieâng veà voán chuû sôû höõu. Tuy nhieân, cô caáu nghieâng veà caùc khoaûn voán ngaén haïn hoaëc cô caáu voán nghieâng veà nôï seõ tieàm aån ruûi ro khaû naêng thanh toaùn cao hôn, tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính keùm hôn. Ñieàu naøy ñoûi hoûi nhaø quaûn trò taøi chính caàn xem xeùt ñeán söï phuø hôïp giöõa cô caáu voán vaø cô caáu taøi saûn. Thöù hai, cô caáu voán phaûi phuø hôïp cô caáu taøi saûn. Cô caáu voán phaûi phuø hôïp vôùi cô caáu taøi saûn ñaàu tö ñöôïc theå hieän qua nguyeân taéc caân baèng taøi chính - thôøi gian luaân chuyeån giaù trò cuûa taøi saûn phaûi phuø hôïp vôùi thôøi haïn hoaøn traû cuûa caùc nguoàn taøi trôï, cuï theå laø:
- 9 - TSLÑ thôøi vuï TSLÑ thöôøng xuyeân - Taøi saûn coá ñònh vaø taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân1 caàn ñöôïc taøi trôï baèng nguoàn voán oån ñònh, bao goàm vay daøi haïn, thueâ taøi chính, phaùt haønh traùi phieáu vaø voán chuû sôû höõu. - Taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï ñöôïc taøi trôï baèng caùc nguoàn voán ngaén haïn nhö caùc khoaûn nôï chieám duïng, nôï tích luõy vaø vay ngaén haïn. Taïi moät thôøi ñieåm baát kyø, trong cô caáu taøi chính, doanh nghieäp söû duïng nguoàn voán ngaén haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh hoaëc taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân thì ruûi ro veà khaû naêng thanh toaùn seõ cao, tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính keùm. Neáu sau khi chi traû caùc khoaûn nôï ngaén haïn, doanh nghieäp khoâng ñöôïc taùi taøi trôï thì hoaït ñoäng kinh doanh seõ gaëp khoù khaên, thaäm chí maát khaû naêng thanh toaùn. Nguyeân taéc phuø hôïp giöõa cô caáu taøi saûn vaø nguoàn voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc theå hieän thoâng qua ñoà thò 1.1. Taøi saûn Ñoà thò 1.1. Cô caáu taøi saûn vaø nguoàn taøi trôï Thöù ba, nguyeân taéc caân ñoái giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Nguyeân taéc naøy ñoøi hoûi ngöôøi ra quyeát ñònh huy ñoäng voán phaûi caân nhaéc ñeán moái quan heä giöõa ñoøn baåy hoaït ñoäng vaø ñoøn baåy taøi chính, möùc ñoä taùc ñoäng cuûa nôï ñeán suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE). 1 Taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân laø taøi saûn löu ñoäng (bao goàm tieàn, toàn kho, khoaûn phaûi thu) ñöôïc duy trì ñeàu ñaën trong suoát chu kyø kinh doanh ñaûm baûo cho hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp dieãn ra bình thöôøng vaø lieân tuïc. 0 Taøi saûn coá ñònh Thôøi gian Nôï daøi haïn vaø voán chuû sôû höõu Nôï ngaén haïn
- 10 - Ñoøn baåy hoaït ñoäng (OL) theå hieän möùc ñoä söû duïng chi phí hoaït ñoäng coá ñònh cuûa doanh nghieäp. Nhöõng doanh nghieäp söû duïng ñoøn baåy hoaït ñoäng cao seõ coù khaû naêng gia taêng lôïi nhuaän raát nhanh khi doanh thu taêng, nhöng lôïi nhuaän cuõng seõ suït giaûm nhanh hôn khi doanh thu giaûm. Ñoøn baåy hoaït ñoäng do ñaëc ñieåm ngaønh ngheà quyeát ñònh, caùc doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh haøng khoâng vaø luyeän theùp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao trong khi doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh dòch vuï nhö tö vaán vaø du lòch coù ñoøn baåy hoaït ñoäng thaáp. Ngoaøi nhöõng raøng buoäc do ñaëc ñieåm kinh doanh cuûa töøng ngaønh aûnh höôûng ñeán ñoøn baåy hoaït ñoäng, caùc ñieàu kieän khaùc coù theå aûnh höôûng ñeán ñoøn baåy hoaït ñoäng ñoù laø vaán ñeà löïa choïn coâng ngheä vaø hình thöùc sôû höõu taøi saûn. Moät doanh nghieäp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao thì ruûi ro trong hoaït ñoäng kinh doanh caøng cao, ñoù laø ruûi ro phaùt sinh ñoái vôùi taøi saûn ngay caû khi doanh nghieäp khoâng söû duïng nôï vaø ñoä baåy hoaït ñoäng (DOL) seõ caøng cao khi saûn löôïng hoaëc doanh thu caøng thaáp. Nhö vaäy, ñeå ñaûm baûo söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro thì nhöõng doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao thoâng thöôøng chæ cho pheùp caùc chuû sôû höõu löïa choïn ñoøn baåy taøi chính thaáp, töùc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu nhoû vaø ngöôïc laïi, nhöõng ngaønh coù ruûi ro kinh doanh thaáp (ñoøn baåy hoaït ñoäng thaáp) coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính cao hôn. Vaán ñeà tieáp theo trong nguyeân taéc thöù ba naøy caàn phaûi xem xeùt ñeán laø vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng tích cöïc ñeán ROE hay khoâng? ROE cho bieát moät ñoàng voán chuû sôû höõu ñem laïi cho bao nhieâu ñoàng lôïi nhuaän sau khi ñaõ tröø thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Chuû sôû höõu laø ngöôøi ñöôïc phaân phoái lôïi nhuaän cuoái cuøng, sau chuû nôï vaø Chính phuû, phaàn lôïi nhuaän maø chuû sôû höõu nhaän ñöôïc coù theå bao goàm: lôïi nhuaän taïo ra töø chính voán chuû sôû höõu vaø phaàn lôïi nhuaän taïo ra töø söû duïng nôï khi chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá thaáp hôn suaát sinh lôøi treân taøi saûn. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän baèng coâng thöùc sau: höõusôûchuûVoán Nôï R-(ROAROAROE D ).+= trong ñoù: ROE laø suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu ROA laø suaát sinh lôøi treân taøi saûn RD laø chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá Khi doanh nghieäp khoâng coù nôï, ROE = ROA Khi doanh nghieäp coù nôï, neáu RD = ROA thì ñoøn baåy taøi chính khoâng coù taùc duïng, nhöng neáu coù söï khaùc bieät giöõa RD vaø ROA thì ROE coù theå lôùn hôn hoaëc nhoû hôn ROA. Söï khaùc bieät giöõa ROA vaø ROE chính laø taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy taøi chính, ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc höõusôûchuûVoán Nôï R-(ROA D ). .
- 11 - Ví duï: Ba doanh nghieäp A, B, C hoaït ñoäng trong cuøng ngaønh ngheà coù toång taøi saûn nhö nhau laø 1000, hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh cuõng nhö nhau vaø cuøng chòu möùc thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp 25%, chæ khaùc nhau veà cô caáu voán: - Doanh nghieäp A khoâng vay nôï - Doanh nghieäp B vay nôï 300 (laõi suaát 9%) - Doanh nghieäp C vay nôï 500 (laõi suaát 11%) Thoâng tin so saùnh ROE vaø ROA cuûa 3 doanh nghieäp theå hieän ôû baûng 1.3. Baûng 1.3. So saùnh ROA vaø ROE khi coù söï khaùc nhau cô caáu voán Chæ tieâu A B C 1. Doanh thu thuaàn 800 800 800 2. Chi phí hoaït ñoäng 700 700 700 3. Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay 100 100 100 4. Chi phí laõi vay 0 27 55 5. Lôïi nhuaän tröôùc thueá 100 73 45 6. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 25 18.25 11.25 7. Lôïi nhuaän sau thueá 75 54.75 33.75 8. Cô caáu voán - Voán chuû sôû höõu 1000 700 500 - Nôï 0 300 500 9. ROA 7.50% 7.50% 7.50% 10. ROE 7.50% 7.82% 6.75% Keát quaû cuûa baûng 1.3 cho thaáy: - Ñoái vôùi doanh nghieäp A khoâng söû duïng nôï neân khoâng coù taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy taøi chính, do ñoù ROE = ROA = 7.50% - Ñoái vôùi doanh nghieäp B söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 3/7, coù RD (6.75%) nhoû hôn ROA (7.50%) neân vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng laøm taêng ROE, cuï theå nôï laøm taêng ROE theâm 0.32% so vôùi ROA. - Ñoái vôùi doanh nghieäp C söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 5/5, coù RD (8.25%) lôùn hôn ROA (7.50%) neân vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng laøm giaûm ROE, cuï theå nôï laøm giaûm ROE theâm 0.75% so vôùi ROA.
- 12 - Nhö vaäy, ñieàu kieän caàn ñeå moät doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï trong cô caáu voán laø suaát sinh lôøi treân taøi saûn lôùn hôn chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá vaø khi ñoù caøng taêng nôï thì suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu caøng taêng. Ngöôïc laïi, doanh nghieäp khoâng neân vay nôï neáu khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn keùm hôn chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá, vì vieäc söû duïng nôï chæ laøm giaûm suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu, laøm giaûm giaù trò doanh nghieäp hay giaûm giaù coå phieáu treân thò tröôøng. Thöù tö, gia taêng khoaûn tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Thoâng qua so saùnh ROA vaø RD cho thaáy vieäc söû duïng nôï coù theå laøm taêng hoaëc giaûm ROE, töø ñoù seõ aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp. Ngoaøi khaû naêng gia taêng lôïi ích do taùc ñoäng cuûa nôï, coù theâm moät khoaûn lôïi ích khaùc khi söû duïng nôï cuõng goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp, ñoù laø khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay hay coøn ñöôïc goïi laø laù chaén thueá töø laõi vay. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp xaùc ñònh treân cô sôû thu nhaäp chòu thueá vaø thueá suaát, trong ñoù thu nhaäp chòu thueá baèng doanh thu tröø taát caû caùc khoaûn chi phí hôïp lyù phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh (keå caû chi phí laõi vay vaø khaáu hao). Thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø moät khoaûn chi phí neân doanh nghieäp coù xu höôùng tìm kieám moïi caùch ñeå thieát laäp nhöõng laù chaén thueá, ví duï nhö trích khaáu hao nhanh taøi saûn coá ñònh hoaëc coù theå gia taêng söû duïng nôï vay thay cho voán chuû sôû höõu, töø ñoù toái thieåu hoùa chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø khoaûn tieát kieäm thueá naøy seõ goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Sôû dó nôï vay taïo ra laù chaén thueá laø do laõi vay ñöôïc tính vaøo chi phí hôïp lyù tröôùc thueá neân noù coù taùc ñoäng laøm giaûm thu nhaäp chòu thueá vaø giaûm chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän roõ hôn qua ví duï sau: Doanh nghieäp ABC coù toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø tröôùc laõi (EBIT) laø 500. Xem xeùt hai tröôøng hôïp taøi trôï khaùc nhau cho hoaït ñoäng kinh doanh: söû duïng 100% voán chuû sôû höõu (khoâng söû duïng nôï) hoaëc vay nôï 2000 vôùi laõi suaát 10% vaø voán chuû sôû höõu 2000. Giaû ñònh khoâng coù cheânh leäch vónh vieãn (thu nhaäp chòu thueá baèng lôïi nhuaän keá toaùn tröôùc thueá) vaø thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø 25%.
- 13 - Baûng 1.4. So saùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp giöõa hai tröôøng hôïp taøi trôï Qua soá lieäu baûng 1.4 cho thaáy chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp khi khoâng vay nôï laø 125, trong khi ñoù, neáu vay nôï thì thueá thu nhaäp doanh nghieäp chæ laø 75, töùc cô caáu voán coù söû duïng nôï vay giuùp doanh nghieäp taïo ra khoaûn tieát kieäm thueá 50. Toång lôïi nhuaän maø ngöôøi goùp voán thu ñöôïc töø cô caáu voán khoâng coù nôï laø 375 [500 – 125], coøn cô caáu voán coù nôï laø 425 [300 – 75 + 200], cheânh leäch 50, ñuùng baèng khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay. Nhö vaäy, khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay cuõng laø lôïi nhuaän haøng naêm thuoäc veà doanh nghieäp vaø coù taùc ñoäng laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Nhö vaäy, doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï nhaèm taän duïng lôïi ích cuûa khoaûn tieát kieäm thueá goùp phaàn gia taêng giaù trò doanh nghieäp, tuy nhieân lôïi ích naøy coù theå giaûm hoaëc maát ñi yù nghóa neáu Chính phuû khoâng ñaùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp hoaëc doanh nghieäp ñang nhaän ñöôïc chính saùch öu ñaõi thueá hoaëc thueá suaát thueá thu nhaäp caù nhaân ñoái vôùi nhaø ñaàu tö ñöôïc quy ñònh ôû möùc cao. Ñaëc bieät, khi möùc ñoä söû duïng nôï cao coù theå lôïi ích töø khoaûn tieát kieäm thueá bò trieät tieâu bôûi söï gia taêng lôùn hôn cuûa chi phí kieät queä taøi chính. Do ñoù, doanh nghieäp caàn xaùc ñònh möùc ñoä söû duïng nôï hôïp lyù vöøa ñaûm baûo coù ñöôïc lôïi ích töø laù chaén thueá vöøa kieåm soaùt toát chi phí kieät queä taøi chính. Thöù naêm, kieåm soaùt vaø haïn cheá chi phí kieät queä taøi chính. Kieät queä taøi chính (financial distress) xaûy ra khi doanh nghieäp khoâng ñuû khaû naêng ñeå thöïc hieän nhöõng lôøi höùa vôùi chuû nôï hoaëc coù theå thöïc hieän nhöng raát khoù khaên. Tình traïng naøy coù theå chæ laø taïm thôøi, gaây ra moät soá raéc roái cho hoaït ñoäng kinh doanh, caùc döï aùn khaû thi bò trì hoaõn hoaëc huûy boû, naêng suaát lao ñoäng giaûm, chuû nôï khoâng tieáp tuïc cho vay, nhaø cung caáp thaét chaët chính saùch baùn chòu,…; Chæ tieâu Tröôøng hôïp 1 Tröôøng hôïp 2 1. EBIT 500 500 2. Chi phí laõi vay 0 200 3. EBT 500 300 4. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 125 75 5. Laù chaén thueá töø laõi vay 0 50
- 14 - nhöng cuõng coù khi tình traïng kieät queä taøi chính seõ daãn ñeán phaù saûn vaø doanh nghieäp phaûi chi nhöõng khoaûn tieàn lôùn cho luaät sö, toøa aùn, kieåm toaùn vieân, caùc nhaø quaûn lyù. Nhö vaäy, haàu heát caùc tröôøng hôïp, tình traïng kieät queä taøi chính ñeàu gaây ra nhöõng toán keùm vaø caùc nhaø ñaàu tö cho raèng moät doanh nghieäp söû duïng nôï coù theå rôi vaøo tình traïng kieät queä taøi chính, ñaây laø moät nhaân toá laøm giaûm giaù trò doanh nghieäp. Chi phí kieät queä taøi chính (financial distress costs) phuï thuoäc vaøo khaû naêng xaûy ra nhöõng khoù khaên taøi chính vaø ñoä lôùn caùc khoaûn chi phí phaùt sinh coù lieân quan. Moái quan heä giöõa giaù trò doanh nghieäp khi khoâng söû duïng nôï, hieän giaù khoaûn tieát kieäm thueá, hieän giaù caùc chi phí kieät queä taøi chính qua ñoà thò 1.2. Giaù trò PV (chi phí kieät queä taøi chính) PV (laù chaén thueá) Giaù trò doanh nghieäp khi söû duïng 100% voán chuû sôû höõu Heä soá nôï heä soá nôï toái öu Ñoà thò 1.2. Giaù trò doanh nghieäp khi coù laù chaén thueá vaø chi phí kieät queä taøi chính Khi heä soá nôï cuûa doanh nghieäp thaáp, ruûi ro kieät queä taøi chính ôû möùc khoâng ñaùng keå vaø giaù trò hieän taïi cuûa chuùng raát nhoû so vôùi hieän giaù cuûa laù chaén thueá neân giaù trò doanh nghieäp taêng leân cuøng vôùi söï gia taêng söû duïng nôï. Tuy nhieân, chi phí
- 15 - kieät queä taøi chính caøng cao hôn khi heä soá nôï taêng leân, cho ñeán khi hieän giaù cuûa chi phí kieät queä taøi chính baèng hieän giaù tieát kieäm thueá bieân teá thì giaù trò doanh nghieäp ñaït cöïc ñaïi, taïi ñoù xaùc ñònh cô caáu voán toái öu. Khi heä soá nôï tieáp tuïc gia taêng, giaù trò doanh nghieäp seõ giaûm xuoáng bôûi giaù trò hieän taïi cuûa chi phí kieät queä taøi chính taêng nhanh hôn khoaûn hieän giaù tieát kieäm thueá töø laõi vay. Thöù saùu, kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän (agency problem) Töø nguyeân taéc thöù tö vaø nguyeân taéc thöù naêm, coù theå keát luaän: “vay nôï taïo ra lôïi ích töø tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp nhöng cuõng gia taêng ruûi ro kieät queä taøi chính neân doanh nghieäp caàn thieát laäp moät cô caáu voán hôïp lyù döïa treân khaû naêng quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh, khaû naêng kieåm soaùt nhöõng toån thaát coù theå phaùt sinh lieân quan ñeán moái quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu, ñoù chính laø vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän”. Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän lieân quan ñeán cô caáu voán ñöôïc Jensen vaø Meckling nghieân cöùu vôùi giaû ñònh quyeát ñònh ñaàu tö ñoäc laäp vôùi cô caáu voán (1976), ñeà caäp ñeán vaán ñeà coå ñoâng cuûa moät doanh nghieäp vay nôï coù theå chieám höõu giaù trò taøi saûn töø caùc chuû nôï baèng vieäc gia taêng ruûi ro ñaàu tö sau khi nhaän caùc khoaûn vay vaø haønh vi naøy ñaõ taïo ra caùc chi phí ñaïi dieän (agency costs). Ngoaøi ra, Myers (1977) coøn goïi yù xa hôn raèng söï hieän dieän cuûa nôï coù theå khieán nhöõng döï aùn coù giaù trò hieän taïi roøng (NPV) döông bò töø choái; do khi chaáp nhaän döï aùn naøy thì ruûi ro taøi chính seõ taêng (ruûi ro phaù saûn) vaø giaù trò seõ chuyeån töø coå ñoâng sang traùi chuû. Caùc coå ñoâng laø ngöôøi duy nhaát nhaän ñöôïc coå töùc, vì vaäy hoï luoân muoán nhaän ñöôïc coå töùc caøng cao caøng toát, ñaëc bieät khi coâng ty ñang ñoái maët vôùi ruûi ro vôõ nôï thì ít ra caùc coå ñoâng cuõng nhaän ñöôïc moät phaàn lôïi nhuaän töø khoaûn ñaàu tö cuûa hoï vaøo doanh nghieäp tröôùc khi tuyeân boá phaù saûn. Chi phí ñaïi dieän khoâng chæ xuaát hieän ñoái vôùi nôï maø voán coå phaàn cuõng coù theå phaùt sinh chi phí ñaïi dieän khi doanh nghieäp coù doøng tieàn vöôït quaù möùc caàn thieát ñeå thöïc hieän taát caû caùc döï aùn coù NPV döông vaø oâng Jensen goïi doøng tieàn doâi ra naøy laø doøng tieàn töï do. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän raát roõ neùt ôû coâng ty coå phaàn, caùc coå ñoâng lôùn hoaëc coå ñoâng tham gia ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh coù theå haønh ñoäng taïo ra lôïi ích caù nhaân maø qua ñoù laïi gaây thieät haïi cho coå ñoâng nhoû hoaëc coå ñoâng beân ngoaøi, ví duï: hoï goùp tieàn cuûa doanh nghieäp vaøo muïc ñích töø thieän nhaèm taïo tieáng taêm cho caù nhaân hay söû duïng doøng tieàn töï do cho caùc khoaûn ñaàu tö hieäu quaû keùm, ñaàu tö daøn traûi ngoaøi khaû naêng kieåm soaùt. Coå ñoâng tham gia
- 16 - quaûn lyù doanh nghieäp thöôøng naém nhieàu thoâng tin hôn caùc coå ñoâng khaùc vaø söï caân xöùng thoâng tin laø ñoäng cô ñeå hoï thöïc hieän nhöõng haønh vi ñem laïi lôïi ích caù nhaân nhöng gaây thieät haïi cho doanh nghieäp hay caùc coå ñoâng nhoû nhö che giaáu thua loã, coâng boá thoâng tin taøi chính sai leäch, taïo laäp “quyõ ñen” khoâng coù muïc ñích roõ raøng.… Töø nhöõng phaân tích treân, yeâu caàu nhaø quaûn tri taøi chính caàn nhaän dieän vaø kieåm soaùt caùc chi phí ñaïi dieän coù theå phaùt sinh, qua ñoù haïn cheá nhöõng toån thaát aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp hoaëc giaù coå phieáu treân thò tröôøng. Ngoaøi saùu nguyeân taéc ñaõ ñöôïc ñeà caäp, khi quyeát ñònh huy ñoäng voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh ñaûm baûo thieát laäp cô caáu voán hôïp lyù, gia taêng giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu doanh nghieäp, coøn phaûi caân nhaéc caùc vaán ñeà khaùc nhö: tính baûo maät thoâng tin lieân quan ñeán cô hoäi ñaàu tö, vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp, chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän, quyeàn kieåm soaùt cuûa chuû sôû höõu hieän taïi, tính linh hoaït trong cô caáu voán, naêng löïc quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh vaø möùc ñoä phaùt trieån cuûa thò tröôøng taøi chính,… 1.3. CAÙC LYÙ THUYEÁT VEÀ CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP 1.3.1. Lyù thuyeát cô caáu voán toái öu (Optimal Capital Structure) Lyù thuyeát naøy cho raèng coù moät cô caáu voán toái öu maø thoâng qua ñoù coù theå laøm taêng giaù trò doanh nghieäp baèng caùch söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu phuø hôïp. Ñieàu ñaàu tieân trong lyù thuyeát naøy xem xeùt ñeán laø cô caáu voán toái öu seõ phaûi coù söû duïng nôï ñeå giaûm chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp (WACC), vì chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu. Lyù do ñeå lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cho raèng chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu ñoù laø khoaûn tieát kieäm thueá. Khi doanh nghieäp söû duïng nôï thì chi phí laõi phaûi traû ñöôïc ghi nhaän vaøo chi phí tröôùc thueá neân laøm giaûm thu nhaäp chòu thueá vaø töø ñoù laøm giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp; coøn lôïi nhuaän maø doanh nghieäp chia cho chuû sôû höõu laáy töø lôïi nhuaän sau thueá neân khoâng taïo ra ñöôïc khoaûn tieát kieäm thueá. Tuy nhieân, lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cuõng khuyeán caùo raèng khi taêng möùc ñoä söû duïng nôï (heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu taêng leân) thì ruûi ro cuõng gia taêng vaø nhaø ñaàu tö seõ gia taêng suaát sinh lôøi yeâu caàu. Luùc ñaàu, khi söï gia taêng suaát sinh lôøi yeâu caàu cuûa nhaø ñaàu tö vaãn chöa theå xoùa boû hoaøn toaøn lôïi ích töø khoaûn tieát kieäm thueá noùi treân vaø vieäc söû duïng nôï vaãn coøn ñöôïc xem laø moät nguoàn voán vôùi chi phí reû
- 17 - hôn thì chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp vaãn tieáp tuïc giaûm khi gia taêng söû duïng nôï. Vaø ñeán moät möùc ñoä söû duïng nôï nhaát ñònh naøo ñoù, söï gia taêng suaát sinh lôøi yeâu caàu cuûa nhaø ñaàu tö “xoùa” ñi toaøn boä lôïi ích cuûa vieäc söû duïng nôï, luùc naøy chi phí söû duïng voán chung seõ baét ñaàu coù xu höôùng taêng leân khi doanh nghieäp taêng söû duïng nôï. Ñoà thò 1.3 seõ minh hoïa laïi toaøn boä moái quan heä giöõa chi phí voán vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuûa moät doanh nghieäp theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu. Ñoà thò 1.3. Chi phí söû duïng voán theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu 1.3.2. Lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng (The Net Operating Income approach) Vôùi giaû ñònh trong moâi tröôøng khoâng coù thueá, thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo, doanh nghieäp chia toaøn boä lôïi nhuaän cho chuû sôû höõu vaø toác ñoä taêng tröôûng coå töùc baèng khoâng; lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng cho raèng chi phí söû duïng voán trung bình vaø giaù trò doanh nghieäp khoâng thay ñoåi khi cô caáu voán thay ñoåi. Nhö vaäy, doanh nghieäp seõ khoâng coù cô caáu vôùi naøo toái öu vaø giaù coå phieáu cuõng nhö giaù trò doanh nghieäp khoâng phuï thuoäc cô caáu voán. Lyù thuyeát naøy ñöôïc minh hoïa baèng ví duï nhö sau: Chi phí söû duïng voán 0 Heä soá nôï toái öu Chi phí söû duïng nôï Chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu WACC Heä soá nôï
- 18 - Chi phí söû duïng voán Cô caáu voán ban ñaàu cuûa doanh nghieäp N bao goàm: nôï vay 200 (laõi suaát 8%) vaø voán chuû sôû höõu 800. Lôïi nhuaän hoaït ñoäng laø 120, ROA laø 12%. Nhö vaäy, giaù trò doanh nghieäp ban ñaàu laø 1000 [=120/12%] vaø ROE laø 13% [=(120-200 . 8%)/800]. Neáu doanh nghieäp N thay ñoåi cô caáu voán theo chieàu höôùng taêng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu töø 0.25 leân thaønh 1.00 nhöng toång taøi saûn khoâng ñoåi, coù nghóa laø huy ñoäng nôï ñeå mua laïi voán coå phaàn. Do khoâng phuï thuoäc cô caáu voán neân ROA vaãn laø 12%, lôïi nhuaän hoaït ñoäng laø 120 vaø giaù trò doanh nghieäp vaãn laø 1000, nhöng ROE laø 16% [=(120-500 . 8%)/500]. Ví duï treân cho thaáy, khi doanh nghieäp N gia taêng möùc ñoä söû duïng nôï thì ROE seõ taêng leân trong khi ROA vaø laõi suaát daønh cho chuû nôï khoâng ñoåi; ngoaøi ra, giaù trò doanh nghieäp cuõng khoâng thay ñoåi khi coù söï thay ñoåi cô caáu voán (xem ñoà thò 1.4). Ñoà thò 1.4. Chi phí voán theo lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng 1.3.3. Lyù thuyeát MM veà cô caáu voán doanh nghieäp Lyù thuyeát naøy ñöôïc coâng boá trong American Economic Review soá 48, thaùng 6 naêm 1958 vôùi töïa ñeà “The cost of capital, Corporate Finance and The Theory of Investment” cuûa hai nhaø nghieân cöùu Franco Modigliani vaø Merton Miller, do ñoù thöôøng goïi laø lyù thuyeát MM. 0 Chi phí söû duïng nôï Chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu WACC Heä soá nôï
- 19 - Lyù thuyeát MM cho raèng toång ruûi ro ñoái vôùi nhöõng nhaø ñaàu tö chöùng khoaùn vaøo moät doanh nghieäp khoâng bò aûnh höôûng bôûi söï thay ñoåi cô caáu voán cuûa chính doanh nghieäp ñoù, coù nghóa laø toång giaù trò doanh nghieäp vaãn khoâng thay ñoåi vôùi baát söï thay ñoåi naøo trong cô caáu nguoàn taøi trôï. Noùi moät caùch ñôn giaûn laø cho duø coù phaân chia tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu nhö theá naøo thì giaù trò ñaàu tö vaãn ñöôïc baûo toaøn, quan ñieåm MM cho raèng coù söï chuyeån ñoåi giaù trò giöõa chuû nôï vaø chuû sôû höõu khi thay ñoåi cô caáu voán, ñieàu naøy ñöôïc minh hoïa baèng 2 chieác baùnh coù toång dieän tích baèng nhau cho duø phaân chia theo nhöõng tröôøng hôïp khaùc nhau cuûa cô caáu voán (xem hình 1.1) Giaù trò coå phaàn Giaù trò nôï Hình 1.1. Nguyeân taéc toång giaù trò khoâng ñoåi theo quan ñieåm MM Lyù thuyeát MM ñöa ra ñöôïc döïa treân cô sôû toàn taïi hoaït ñoäng kinh doanh cheânh leäch giaù vaø moät soá giaû ñònh (thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo, khoâng coù thueá, chi phí giao dòch vaø chi phí kieät queä taøi chính). Neáu hai doanh nghieäp gioáng nhau veà moïi maët ngoaïi tröø cô caáu voán khaùc nhau, neáu coù söï khaùc bieät veà giaù trò doanh nghieäp seõ xuaát hieän cô hoäi kinh doanh cheânh leäch giaù vaø keát quaû cuõng seõ ñöa giaù trò cuûa hai doanh nghieäp veà traïng thaùi caân baèng. Lyù thuyeát MM ñöôïc minh hoïa baèng ví duï sau: Hai doanh nghieäp A vaø B gioáng nhau moïi maët, coù cuøng möùc ñoä ruûi ro kinh doanh, ngoaïi tröø doanh nghieäp A khoâng söû duïng nôï trong khi ñoù doanh nghieäp B söû duïng nôï thoâng qua phaùt haønh traùi phieáu 400 (giaû ñònh giaù trò thò tröôøng baèng giaù trò soå saùch) laõi suaát 10%. Suaát sinh lôøi yeâu caàu cuûa chuû sôû höõu doanh nghieäp A laø 12% vaø doanh nghieäp B laø 12.5%. Bieát raèng hai doanh nghieäp coù cuøng EBIT laø 120. Giaù trò doanh nghieäp ñöôïc so saùnh taïi baûng 1.5. Giaù trò coå phaàn Giaù trò nôï Cô caáu voán nghieâng veà nôï Cô caáu voán nghieâng veà voán chuû sôû höõu
- 20 - Baûng 1.5. So saùnh giaù trò doanh nghieäp giöõa A vaø B Töø soá lieäu baûng 1.5 cho thaáy: doanh nghieäp B coù chi phí söû duïng voán chung thaáp hôn vaø giaù trò doanh nghieäp cao hôn doanh nghieäp A. Maëc duø cô caáu voán khaùc nhau nhöng doanh nghieäp B khoâng theå ñoøi hoûi moät möùc toång giaù trò cao hôn doanh nghieäp A, do ñoù theo MM, chuû sôû höõu doanh nghieäp B seõ kinh doanh cheânh leäch giaù baèng caùch baùn coå phieáu doanh nghieäp B (taøi saûn ñöôïc ñaùnh giaù cao) vaø mua laïi coå phieáu doanh nghieäp A (taøi saûn bò ñaùnh giaù thaáp). Chaúng haïn, nhaø ñaàu tö X ñang sôû höõu 1% voán coå phaàn doanh nghieäp B haønh ñoäng nhö sau: (1) Baùn coå phieáu doanh nghieäp B ñöôïc 6.4. (2) Vay 4 (töông ñöông 1% nôï doanh nghieäp B) vôùi laõi suaát 10%. ⇒ Toång voán coù theå söû duïng cho ñaàu tö doanh nghieäp A laø 10.4. (3) Mua 1% voán coå phaàn doanh nghieäp A vôùi giaù 10. ⇒ Keát thuùc giao dòch nhaø ñaàu tö X sôû höõu 1% voán coå phaàn doanh nghieäp A vaø thöøa soá tieàn laø 0.4. ⇒ Lôïi nhuaän maø nhaø ñaàu tö X kieám ñöôïc laø: + Lôïi nhuaän kyø voïng khi ñaàu tö doanh nghieäp B: 6.4 * 12,5% = 0.8 + Lôïi nhuaän kyø voïng khi ñaàu tö doanh nghieäp A: 10 * 12% = 1.2 + Laõi vay phaûi traû: 4 * 10% = 0.4 Chæ tieâu Doanh nghieäp A Doanh nghieäp B 1. EBIT 120 120 2. Chi phí laõi vay 0 40 3. EAT 120 80 4. Suaát sinh lôøi yeâu caàu voán chuû sôû höõu 12% 12.5% 5. Giaù trò thò tröôøng cuûa voán chuû sôû höõu 1000 [=120/12%] 640 [=80/12.5%] 6. Giaù trò thò tröôøng cuûa nôï 0 400 7. Giaù trò thò tröôøng doanh nghieäp 1000 [=1000+0] 1040 [=640+400] 8. Chi phí söû duïng voán chung 12% 11.54%
- 21 - + Lôïi nhuaän maø nhaø ñaàu tö X kieám ñöôïc sau khi thöïc hieän kinh doanh cheânh leäch giaù: 1.2 – 0.4 = 0.8, ñuùng baèng lôïi nhuaän khi ñaàu tö vaøo doanh nghieäp B nhöng soá voán boû ra ñaàu tö chæ coù 10 – 4 = 6 (thaáp hôn so vôùi ñaàu tö vaøo doanh nghieäp B). Nhö vaäy, suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi ñaàu tö vaøo doanh nghieäp A cao hôn neân nhaø ñaàu tö X thích mua coå phaàn doanh nghieäp naøy hôn, vaø sôû dó thò tröôøng taøi chính nhö MM giaû ñònh laø hoaøn haûo neân nhöõng nhaø ñaàu tö khaùc cuõng haønh ñoäng töông töï nhaø ñaàu tö X. Caùc giao dòch seõ lieân tuïc dieãn ra khieán cho giaù coå phieáu doanh nghieäp B giaûm xuoáng trong khi giaù coå phieáu doanh nghieäp A taêng leân cho ñeán khi toång giaù trò thò tröôøng cuûa hai doanh nghieäp baèng nhau vaø hoaït ñoäng kinh doanh cheânh leäch giaù keát thuùc. Töø ñoù, MM keát luaän raèng: giaù trò doanh nghieäp khoâng söû duïng ñoøn baåy taøi chính vaø giaù trò doanh nghieäp coù söû duïng ñoøn baåy taøi chính laø nhö nhau, hay noùi caùch khaùc, khoâng theå thay ñoåi giaù trò doanh nghieäp hay chi phí söû duïng voán baèng caùch thay ñoåi cô caáu voán. Lyù thuyeát MM tieáp tuïc ñöôïc nghieân cöùu trong moâi tröôøng coù thueá thu nhaäp doanh nghieäp thì laïi nhaän thaáy raèng giaù trò doanh nghieäp seõ gia taêng khi doanh nghieäp söû duïng ñoøn baåy taøi chính nhôø vaøo khoaûn tieát kieäm thueá, ñieàu naøy ñöôïc minh hoïa baèng ví duï nhö sau: Doanh nghieäp XYZ coù EBIT laø 500, hai tröôøng hôïp taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh nhö sau: (1) söû duïng 100% voán chuû sôû höõu (khoâng söû duïng nôï), (2) vay nôï 2000 vôùi laõi suaát 10% vaø voán chuû sôû höõu 2000. Giaû ñònh khoâng coù cheânh leäch vónh vieãn vaø thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø 25%. Baûng 1.6 ñoái chieáu tình hình lôïi nhuaän vaø thueá thu nhaäp doanh nghieäp cuûa hai tröôøng hôïp. Baûng 1.6. Lôïi nhuaän vaø thueá vôùi hai cô caáu voán khaùc nhau Chæ tieâu Tröôøng hôïp 1 Tröôøng hôïp 2 1. Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay 500 500 2. Chi phí laõi vay 0 200 3. Lôïi nhuaän tröôùc thueá 500 300 4. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 125 75 5. Lôïi nhuaän sau thueá 375 225 6. Ngöôøi boû voán vaøo doanh nghieäp thu ñöôïc 375 425 [225 + 200] 7. Laù chaén thueá töø laõi vay 0 50
- 22 - Qua baûng soá lieäu 1.6 noùi treân, toång lôïi nhuaän maø ngöôøi boû voán vaøo doanh nghieäp thu ñöôïc töø tröôøng hôïp 1 laø 375, coøn tröôøng hôïp 2 laø 425, cheânh leäch 50, ñuùng baèng khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay. Nhö vaäy, coù theå noùi raèng khoaûn tieát kieäm thueá cuõng laø lôïi nhuaän haøng naêm, do ñoù noù cuõng coù taùc ñoäng laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Neáu doanh nghieäp coù keá hoaïch vay nôï coá ñònh vaø vónh vieãn, töùc haøng naêm doanh nghieäp seõ coù moät khoaûn thu nhaäp döï kieán laø 50; khi ñoù giaù trò doanh nghieäp taïo ra töø khoaûn tieát kieäm thueá baèng giaù trò hieän taïi cuûa nhöõng khoaûn tieát kieäm thueá haøng naêm. Giaù trò hieän taïi cuûa laù chaén thueá = 10% 50 = 500 (baèng 25% * 2000) Töø ví duï treân cho thaáy giaù trò doanh nghieäp taêng leân baèng thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp nhaân vôùi möùc nôï vay maø doanh nghieäp söû duïng, vaø nhö vaäy giaù trò doanh nghieäp coù theå xaùc ñònh nhö sau: Giaù trò doanh nghieäp coù söû duïng nôï vay = Giaù trò doanh nghieäp khi khoâng söû duïng nôï + Hieän giaù khoaûn tieát kieäm thueá Treân ñaây laø ba lyù thuyeát veà cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñaõ cung caáp cho caùc nhaø quaûn trò taøi chính nhöõng lyù luaän cô baûn laøm neàn taûng cho quyeát ñònh taøi trôï, trong ñoù: lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cho raèng coù moät quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu maø taïi ñoù chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp (hay coøn goïi laø chi phí söû duïng voán trung bình coù troïng soá) laø thaáp nhaát, giaù trò doanh nghieäp laø cao nhaát, ñoù laø do coù khoaûn tieát kieäm thueá khi söû duïng nôï; trong khi ñoù lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng vaø lyù thuyeát MM laïi cho raèng khoâng coù moät cô caáu voán toái öu, giaù trò doanh nghieäp cuõng nhö chi phí söû duïng voán chung khoâng thay ñoåi theo cô caáu voán vôùi nhöõng giaû ñònh nhö khoâng coù thueá, thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo, khoâng coù chi phí phaù saûn,…, vaø khi nhaän bieát ñöôïc nhöõng nhöôïc ñieåm trong lyù thuyeát MM vôùi nhieàu giaû ñònh khoâng thöïc teá ñoù thì lyù thuyeát MM tieáp tuïc ñöôïc hoaøn thieän trong moâi tröôøng coù thueá vôùi keát luaän raèng khi coù thueá thì cô caáu voán seõ aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp vaø chi phí söû duïng voán. Tuy nhieân, ba lyù thuyeát veà cô caáu voán noùi treân vaãn chöa quan taâm ñeán nhöõng vaán ñeà nhö: chi phí kieät queä taøi chính, chi phí ñaïi dieän vaø söï baát caân xöùng thoâng tin cuõng coù theå aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn söû duïng nôï hay voán chuû sôû höõu vaø xaùc ñònh cô caáu voán hôïp lyù.
- 23 - KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 1 Moät cô caáu voán hôïp lyù seõ goùp phaàn gia taêng khaû naêng sinh lôøi nhöng vaãn ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn cho doanh nghieäp. Vôùi yù nghóa ñoù, chöông 1 cuûa đề tài ñaõ heä thoáng hoùa cô sôû lyù luaän veà caùc quyeát ñònh taøi chính, trong ñoù ñaëc bieät taäp trung phaân tích nhöõng nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán vaø xaùc ñònh nhöõng lôïi ích khi xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù; beân caïnh ñoù, chöông 1 toùm löôïc noäi dung cô baûn cuûa ba lyù thuyeát cô caáu voán ñöôïc coâng boá trong caùc nghieân cöùu tröôùc ñaây, ñaùnh giaù nhöõng toàn taïi cuûa caùc lyù thuyeát naøy. Nhöõng cô sôû lyù luaän naøy seõ ñöôïc kieåm chöùng thöïc teá xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp Vieät Nam vaø tìm kieám bieän phaùp hoã trôï doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù.
Chöông 2: KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG
- 24 - 2.1. TÌNH HÌNH CHUNG VEÀ DOANH NGHIEÄP TRONG QUAÙ TRÌNH PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ – XAÕ HOÄI VIEÄT NAM Neàn kinh teá laø moät heä thoáng lôùn bao goàm caùc hoaït ñoäng lieân quan ñeán saûn xuaát, phaân phoái, trao ñoåi vaø tieâu thuï haøng hoùa, dòch vuï treân laõnh thoå quoác gia hay khu vöïc ñòa lyù nhaát ñònh. Chuû theå tham gia caùc hoaït ñoäng cuûa neàn kinh teá coù theå laø doanh nghieäp, caù nhaân hay caùc toå chöùc chính trò – xaõ hoäi… trong ñoù doanh nghieäp giöõ vai troø heát söùc quan troïng, ñoù chính laø nôi dieãn ra quaù trình taùi saûn xuaát vaø taïo ra phaàn lôùn cuûa caûi cho xaõ hoäi vaø ñoùng goùp chuû yeáu vaøo toång saûn phaåm quoác daân. Cuøng vôùi söï phaùt trieån chung cuûa neàn kinh teá trong xu theá hoäi nhaäp, caùc doanh nghieäp Vieät Nam ñang phaùt trieån maïnh caû veà soá löôïng laãn chaát löôïng, theå hieän treân caùc maët nhö sau: 2.1.1. Soá löôïng doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm: Keå töø sau Ñaïi hoäi Ñaûng toaøn quoác laàn thöù VI (thaùng 12 naêm 1986) vôùi ñieåm nhaán quan troïng laø söï ra ñôøi cuûa Luaät Doanh nghieäp (ban haønh ngaøy 12 thaùng 6 naêm 1999) vaø ñöôïc hoaøn thieän hôn baèng Luaät Doanh nghieäp naêm 2005, soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng cuûa caû nöôùc gia taêng nhanh choùng qua caùc naêm, tuy nhieân toác ñoä taêng coù xu höôùng giaûm daàn (xem baûng 2.1). Baûng 2.1. Soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng vaøo 31/12 haøng naêm ÑVT: doanh nghieäp Chæ tieâu 2003 2004 2005 2006 1. Soá löôïng doanh nghieäp 72,012 91,756 112,950 131,318 2. Toác ñoä taêng (giaûm) 27.42% 23.10% 16.26% Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû Tính ñeán ngaøy 31/12/2003, caû nöôùc coù 72,012 doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng, gaáp 1.7 laàn so vôùi cuoái naêm 2000 (42,288 doanh nghieäp) thì ñeán cuoái naêm 2004 soá löôïng doanh nghieäp taêng 27.42% so vôùi cuoái naêm 2003, ñaït möùc 91,756 doanh nghieäp vaø sau ñoù tieáp tuïc taêng leân thaønh 112,950 doanh nghieäp vaøo cuoái naêm 2005 vaø 131,318 doanh nghieäp vaøo cuoái naêm 2006. Toác ñoä taêng bình quaân trong giai ñoaïn 2003 – 2006 laø 22.17%. Neáu tính ñeán ngaøy 31/12/2007 thì caû nöôùc ñaõ coù hôn 250,000 doanh nghieäp ñöôïc thaønh laäp nhöng soá doanh nghieäp coøn hoaït ñoäng chæ chieám khoaûng 55% so vôùi soá löôïng ñaêng kyù kinh doanh [11], nghóa laø ñeán cuoái naêm 2007 coù khoaûng
- 25 - 137,500 doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng, taêng 4.71% so vôùi thôøi ñieåm cuoái naêm 2006. 2.1.2. Quy moâ voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân tính treân moät doanh nghieäp cuõng lieân tuïc taêng qua caùc naêm (xem baûng 2.2). Baûng 2.2. Voán saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp qua caùc naêm ÑVT: tyû ñoàng Chæ tieâu 2003 2004 2005 2006 1. Voán bình quaân: - Soá tieàn 1,567,179 1,966,512 2,430,727 3,035,416 - Toác ñoä taêng (giaûm) 25.48% 23.61% 24.88% 2. Voán bình quaân treân moät doanh nghieäp 21.76 21.43 21.52 23.12 Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû Soá lieäu baûng 2.2 cho thaáy toång voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp cuõng lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm. Voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân naêm 2003 ñaït hôn 1,567 trieäu tyû ñoàng thì ñeán naêm 2006 ñaït möùc 3,035 trieäu tyû ñoàng, taêng 24.88% so vôùi naêm 2005 vaø gaáp 1.94 laàn so vôùi naêm 2003. Maëc duø toác ñoä taêng voán saûn xuaát kinh doanh coù giaûm nheï trong naêm 2005, nhöng ñaõ ñöôïc taêng caûi thieän trong naêm 2006; toác ñoä taêng voán bình quaân haøng naêm trong giai ñoaïn 2003 – 2006 laø 24.65%, cao hôn toác ñoä taêng bình quaân cuûa soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng. Ñieàu naøy cho thaáy möùc voán bình quaân treân moät doanh nghieäp lieân tuïc taêng leân, töø möùc 21.43 tyû ñoàng naêm 2004, leân möùc 21.52 tyû ñoàng naêm 2005 vaø naêm 2006 vöôït leân ñeán 23.12 tyû ñoàng. Quy moâ voán gia taêng goùp phaàn caûi thieän naêng löïc taøi chính ñoái vôùi doanh nghieäp khi moâi tröôøng kinh doanh ngaøy caøng coù nhieàu cô hoäi vaø thaùch thöùc môùi cuõng nhö aùp löïc caïnh tranh caøng gay gaét hôn. Maëc duø toång voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân ñaõ coù xu höôùng caûi thieän hôn qua caùc naêm nhöng phaàn lôùn doanh nghieäp Vieät Nam ñöôïc xeáp vaøo nhoùm quy moâ nhoû vaø vöøa (xem baûng 2.3). Tính ñeán cuoái naêm 2006, soá doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng coù voán ñieàu leä döôùi 0.5 tyû ñoàng chieám 12.11%, töø 0.5 ñeán 1 tyû ñoàng chieám 16.61%, töø 1 ñeán 5 tyû ñoàng
- 26 - chieám 28.84%, töø 5 ñeán 10 tyû chieám 9.51% vaø treân 10 tyû ñoàng chæ coù 12.93%. Quy moâ voán nhoû beù laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân laøm giaûm khaû naêng môû roäng hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh vaø aûnh höôûng ñeán söùc caïnh tranh cuûa caùc doanh nghieäp, ñaëc bieät trong giai ñoaïn hieän nay khi Vieät Nam ñaõ chính thöùc gia nhaäp Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi (WTO) vaø quaù trình hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi cuûa nöôùc ta ngaøy caøng saâu roäng. Baûng 2.3. Phaân loaïi doanh nghieäp theo quy moâ voán taïi thôøi ñieåm 31/12/2006 ÑVT: doanh nghieäp Voán ñieàu leä Soá löôïng Tyû troïng Döôùi 0.5 tyû ñoàng 15,908 12.11% Töø 0.5 ñeán 1 tyû ñoàng 21,809 16.61% Töø 1 ñeán 5 tyû ñoàng 64,137 48.84% Töø 5 ñeán 10 tyû ñoàng 12,487 9.51% Töø 10 ñeán 50 tyû ñoàng 11,502 8.76% Treân 50 tyû ñoàng 5,475 4.17% Toång coäng 131,318 100% Nguoàn: Toång cuïc thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû 2.1.3. Doanh nghieäp Vieät Nam ngaøy caøng coù nhieàu ñoùng goùp tích cöïc vaøo söï phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa caû nöôùc. Thöù nhaát, caùc doanh nghieäp ñang laø nôi thu huùt moät löïc löôïng lao ñoäng doài daøo, goùp phaàn tích cöïc vaøo giaûi quyeát vieäc laøm cho soá lao ñoäng taêng leân haøng naêm vaø thuùc ñaåy taêng tröôûng kinh teá cuûa caû nöôùc. Theo thoâng tin töø Toång cuïc Thoáng keâ ñöôïc trình baøy ôû ñoà thò 2.1, tính ñeán cuoái naêm 2006, caùc doanh nghieäp ñaõ thu huùt hôn 6.7 trieäu lao ñoäng, taêng 7.66% so vôùi cuoái naêm 2005 vaø gaáp 1.9 laàn so vôùi cuoái naêm 2000. Tính ñeán cuoái naêm 2006, vôùi 43.3 trieäu lao ñoäng cuûa neàn kinh teá [18] thì lao ñoäng laøm vieäc trong caùc loaïi hình doanh nghieäp chieám 15.51%, cho thaáy khaû naêng thu huùt lao ñoäng cuûa khu vöïc doanh nghieäp khaù maïnh, tuy nhieân chaát löôïng lao ñoäng vaãn coøn thaáp. Theo chaám ñieåm vaø xeáp haïng cuûa Dieãn ñaøn Kinh teá Theá giôùi
- 27 - veà söùc caïnh tranh cuûa lao ñoäng (söû duïng thang ñieåm 100) thì Vieät Nam chæ ñaït 45 ñieåm veà khung phaùp lyù, 20 ñieåm veà naêng suaát lao ñoäng, 40 ñieåm veà thaùi ñoä lao ñoäng, 16 ñieåm veà kyû luaän lao ñoäng vaø 32 ñieåm veà chaát löôïng lao ñoäng. Caùc nhaø kinh teá theá giôùi caûnh baùo raèng neàn kinh teá coù chaát löôïng nguoàn nhaân löïc döôùi 35 ñieåm coù nguy cô maát söùc caïnh tranh treân thò tröôøng toaøn caàu [21]. ÑVT: ngaøn lao ñoäng 0 2,000 4,000 6,000 8,000 Soá lao ñoäng 3,537 3,933 4,658 5,175 5,771 6,237 6,715 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] Ñoà thò 2.1. Soá lao ñoäng trong doanh nghieäp taïi thôøi ñieåm 31/12 haøng naêm Thöù hai, hieäu quaû kinh doanh coù xu höôùng gia taêng qua caùc naêm nhöng vaãn coøn ôû möùc thaáp (xem baûng 2.4). Baûng 2.4. Baûng phaân tích khaû naêng sinh lôøi cuûa doanh nghieäp Chæ tieâu 2004 2005 2006 1. Tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh 4.853% 4.350% 4.935% 2. Tyû suaát lôïi nhuaän treân doanh thu 5.991% 5.231% 6.117% 3. Voøng quay voán kinh doanh (voøng) 0.8100 0.8316 0.8068 Nguoàn: Taïp chí Kinh teá vaø Döï baùo vaø tính toaùn cuûa taùc giaû [4] Soá lieäu baûng 2.4 cho thaáy tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh naêm 2004 laø 4.835%, coù nghóa laø cöù 100 ñoàng voán ñaàu tö vaøo hoaït ñoäng kinh doanh thì naêm 2004 doanh nghieäp taïo ñöôïc 4.853 ñoàng lôïi nhuaän vaø con soá naøy naêm 2005 laø 4.35
- 28 - ñoàng, giaûm 0.503 ñoàng so vôùi naêm 2004. Naêm 2006, tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh ñaõ ñöôïc caûi thieän vaø ñaït möùc 4.935%, taêng 0.585% so vôùi naêm 2005 vaø cao hôn möùc sinh lôøi cuûa naêm 2004. Tyû suaát sinh lôøi treân voán kinh doanh ngaøy caøng ñöôïc caûi thieän hôn seõ laø cô sôû quan troïng nhaát giuùp caùc doanh nghieäp gia taêng khaû naêng tích tuï voán vaø naâng cao naêng löïc caïnh tranh. Tuy nhieân, tyû suaát sinh lôøi treân voán kinh doanh qua caùc naêm ñeàu khoâng vöôït quaù 5% cho thaáy hieäu quaû söû duïng voán cuûa caùc doanh nghieäp vaãn coøn ôû möùc khaù thaáp; thaáp hôn caû laõi suaát traùi phieáu chính phuû trong cuøng thôøi kyø2 . Hieäu quaû kinh doanh thaáp laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân laøm giaûm söùc caïnh tranh cuûa doanh nghieäp Vieät Nam khi quaù trình hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi ngaøy caøng maïnh meõ cuõng nhö coù nhöõng aûnh höôûng khoâng toát ñeán khaû naêng huy ñoäng voán phuïc vuï saûn xuaát kinh doanh, thöïc hieän döï aùn ñaàu tö ñoái vôùi doanh nghieäp treân thò tröôøng taøi chính. Khaû naêng kieåm soaùt chi phí cuûa doanh nghieäp cuõng coù xu höôùng caûi thieän trong naêm 2006 theå hieän ôû söï gia taêng cuûa tyû suaát lôïi nhuaän treân doanh thu ñaõ ñaït ñöôïc 6.117%, taêng theâm 0.886% so vôùi naêm 2005, coù nghóa laø cöù 100 ñoàng doanh thu thì caùc doanh nghieäp ñaõ kieåm soaùt, quaûn lyù chi phí hieäu quaû hôn vaø ñaõ giaûm bôùt ñöôïc 0.886 ñoàng chi phí. Voøng quay voán naêm 2006 cuûa caùc doanh nghieäp ñaït möùc 0.8068 voøng, töùc cöù 1 ñoàng voán söû duïng vaøo hoaït ñoäng kinh doanh thì taïo ra 0.8068 ñoàng doanh thu, thaáp hôn so vôùi naêm 2005 vaø naêm 2004. Voøng quay voán giaûm cho thaáy toác ñoä luaân chuyeån voán cuûa caùc doanh nghieäp keùm, töø ñoù laøm gia taêng nhu caàu voán kinh doanh, aûnh höôûng khoâng toát ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuûa doanh nghieäp. Thöù ba, caùc doanh nghieäp ngaøy caøng coù nhöõng ñoùng goùp ñaùng keå vaøo toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm (xem baûng 2.5). Thu ngaân saùch nhaø nöôùc töø doanh nghieäp naêm 2004 laø 138,709 tyû ñoàng, naêm 2005 laø 158,659 tyû ñoàng, taêng 14.38% so vôùi naêm 2004 vaø ñaït 205,444 tyû ñoàng vaøo naêm 2006, taêng 29.49% so vôùi naêm 2005. Maëc duø thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa khoái doanh nghieäp lieân tuïc taêng veà soá tuyeät ñoái, tuy nhieân tyû troïng caùc khoaûn ñoùng goùp naøy trong toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc coù xu höôùng giaûm vaøo naêm 2005 so vôùi naêm 2004, töø möùc 72.65% xuoáng coøn 69.50%, 2 Laõi suaát traùi phieáu chính phuû qua caùc ñôït phaùt haønh töø naêm 2000 ñeán 2007 thaáp nhaát laø 6.5%/naêm
- 29 - ñeán naêm 2006 ñaõ coù xu höôùng caûi thieän trôû laïi vaø ñaït möùc ñoùng goùp cao hôn naêm 2004, cöù 100 ñoàng toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc naêm 2006 thì coù ñeán 73.51 ñoàng töø doanh nghieäp. Söï ñoùng goùp raát lôùn naøy seõ taïo ñieàu kieän thöïc hieän caùc khoaûn chi tieâu cuûa Chính phuû maø qua ñoù hoaøn thieän hôn moâi tröôøng kinh doanh ñeå phaùt trieån neàn kinh teá Vieät Nam noùi chung vaø doanh nghieäp noùi rieâng. Baûng 2.5. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp ÑVT: tyû ñoàng Chæ tieâu 2004 2005 2006 1. Thu ngaân saùch töø doanh nghieäp 138,709 158,659 205,444 2. Toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc 190,929 228,287 279,472 3. Tyû troïng thu ngaân saùch töø doanh nghieäp trong toång thu ngaân saùch 72.65% 69.50% 73.51% Nguoàn: Toång hôïp töø taïp chí [4] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû. 2.2. KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM 2.2.1. Giôùi thieäu chung veà cuoäc khaûo saùt: Nhaèm hoaøn thieän cô sôû lyù luaän ñaõ ñöôïc trình baøy ôû chöông 1, kieåm chöùng thöïc teá ñeå ñöa ra giaûi phaùp phuø hôïp vaø coù yù nghóa ñoái vôùi doanh nghieäp Vieät Nam, taùc giaû ñaõ tieán haønh nghieân cöùu thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh. Cuoäc khaûo saùt ñöôïc tieán haønh trong khoaûng thôøi gian töø ngaøy 15 thaùng 03 naêm 2008 ñeán ngaøy 19 thaùng 05 naêm 2008 vôùi hình thöùc ñieàu tra thoâng qua phieáu thaêm doø yù kieán. Phieáu thaêm doø yù kieán goàm 23 caâu hoûi, trong ñoù coù 10 caâu ñeà caäp ñeán nhöõng thoâng tin chung veà doanh nghieäp vaø 13 caâu lieân quan ñeán coâng taùc xaây döïng cô caáu voán taïi ñôn vò (xem noäi dung chi tieát taïi phuï luïc 1). Phieáu thaêm doø ñöôïc göûi ñeán 55 doanh nghieäp vaø thu veà ñöôïc 50 phieáu. Sau khi kieåm tra caùc phieáu thaêm doø yù kieán ñaõ ñöôïc ñaïi dieän caùc doanh nghieäp traû lôøi, coù 2 phieáu khoâng söû duïng vì thieáu thoâng tin traû lôøi ôû raát nhieàu caâu hoûi. Nhö vaäy, ñeà taøi seõ nghieân cöùu vaø ñaùnh giaù thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa 48 doanh nghieäp (xem danh saùch doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt taïi phuï luïc 2).
- 30 - Soá lieäu baûng 2.6 phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo hình thöùc sôû höõu. Theo ñoù, coù 43.75% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt laø coâng ty coå phaàn, 37.5% laø coâng ty traùch nhieäm höõu haïn, 10.42% laø doanh nghieäp tö nhaân vaø coøn laïi 8.33% laø coâng ty nhaø nöôùc. Nhö vaäy, maãu khaûo saùt ñaûm baûo haïn cheá söï can thieäp chuû quan cuûa Nhaø nöôùc ñeán caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh cô caáu voán noùi rieâng trong doanh nghieäp. Baûng 2.6. Phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Loaïi hình doanh nghieäp Soá löôïng Tyû troïng Doanh nghieäp tö nhaân 5 10.42% Coâng ty coå phaàn 21 43.75% Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn 18 37.50% Coâng ty nhaø nöôùc 4 8.33% Toång coäng 48 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Hình 2.1 minh hoïa veà cô caáu doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà kinh doanh chính, trong ñoù coù 45.83% laø doanh nghieäp saûn xuaát, 41.67% laø doanh nghieäp dòch vuï vaø phaàn coøn laïi 12.5% laø doanh nghieäp thöông maïi.. 45.83% 12.50% 41.67% Saûn xuaát Thöông maïi Dòch vuï Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Hình 2.1. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà 2.2.2. Nhöõng thoâng tin toång quaùt veà caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt: Soá lieäu baûng 2.7 phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng, trong ñoù 64.58% doanh nghieäp ñaõ hoaït ñoäng treân 5 naêm, 25% doanh nghieäp ñaõ hoaït ñoäng töø 2 ñeán 5 naêm vaø 10.42% doanh nghieäp chæ môùi thaønh laäp trong thôøi
- 31 - gian 2 naêm. Nhö vaäy, maãu khaûo saùt taäp trung vaøo nhöõng doanh nghieäp coù kinh nghieäm nhaát ñònh trong ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh noùi chung, coâng taùc hoaïch ñònh taøi chính vaø xaây döïng cô caáu voán noùi rieâng. Baûng 2.7. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng Soá naêm hoaït ñoäng Soá löôïng Tyû troïng Döôùi 2 naêm 5 10.42% 2 – 5 naêm 12 25.00% 5 – 10 naêm 21 43.75% Treân 10 naêm 10 20.83% Toång coäng 48 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Veà quy moâ hoaït ñoäng, caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt qua 2 tieâu chí: doanh thu thuaàn vaø toång giaù trò taøi saûn (xem soá lieäu chi tieát taïi phuï luïc 3). Theo keát quaû toång hôïp töø cuoäc khaûo saùt, coù 20.83% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ñaït möùc doanh thu thuaàn töø hoaït ñoäng baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï haøng naêm treân 200 tyû ñoàng, töø 100 tyû ñoàng ñeán 200 tyû ñoàng coù 8 doanh nghieäp, chieám tyû troïng 16.67% vaø döôùi 100 tyû ñoàng coù 30 doanh nghieäp, chieám tyû troïng 62.5%. Khi xem xeùt theo giaù trò taøi saûn thì coù ñeán 33 doanh nghieäp hoaït ñoäng vôùi quy moâ toång taøi saûn döôùi 100 tyû ñoàng, chieám tyû troïng 68.75%; 10.42% doanh nghieäp coù toång giaù trò taøi saûn bình quaân haøng naêm töø 100 tyû ñoàng ñeán 200 tyû ñoàng vaø treân 200 tyû ñoàng laø 10 doanh nghieäp, chieám 20.83%. Neáu caên cöù vaøo tieâu chí doanh thu vaø toång taøi saûn ñeå phaân loaïi doanh nghieäp vöøa vaø nhoû ñöôïc söû duïng ôû moät soá nöôùc (xem phuï luïc 4) thì caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt chuû yeáu laø doanh nghieäp vöøa vaø nhoû, ñieàu naøy cuõng phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm chung cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam. Theo khaûo saùt cuûa taùc giaû veà heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vôùi caâu hoûi ñaët ra: “Doanh nghieäp quyù vò coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hay khoâng? Neáu coù, vai troø cuûa kieåm soaùt noäi boä laø gì?”. Keát quaû nhaän ñöôïc laø 15 doanh nghieäp khoâng coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, chieám tyû troïng 31.25% soá doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt vaø 33 doanh nghieäp coøn laïi thì coù thieát laäp heä thoáng kieåm soaùt noäi boä.
- 32 - Heä thoáng kieåm soaùt noäi boä coù nhöõng vai troø cô baûn nhö sau: (1) coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù, (2) coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp, (3) giaûm thieåu khaû naêng gian laän, coâng boá thoâng tin sai leäch vaø (4) goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh. Theo toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt chæ coù 6 doanh nghieäp (chieám tyû troïng 18.18%) nhaän thöùc ñuû caû boán vai troø treân, coøn laïi 27 doanh nghieäp chöa khai thaùc heát ñöôïc vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä. Soá lieäu baûng 2.8 cho bieát coù 18/33 yù kieán ñoàng yù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä laø coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù, coù 17/33 yù kieán daønh cho vai troø “coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp”, vaø cuõng coù 17/33 yù kieán daønh cho vai troø thöù ba vaø 16/33 yù kieán daønh cho vai troø thöù tö. Nhö vaäy, caùc doanh nghieäp ñaõ coù nhöõng chuù yù tích cöïc ñeán vieäc xaây döïng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, tuy nhieân söï nhaän thöùc veà vai troø cuûa boä phaän naøy chöa ñaày ñuû vaø thoáng nhaát. Ñieàu naøy cho thaáy khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän cuûa caùc doanh nghieäp coøn thaáp, do ñoù tieàm aån nhöõng khoaûn chi phí ñaïi dieän lôùn maø seõ coù aûnh höôûng nhaát ñònh ñeán quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh huy ñoäng voán noùi rieâng. Baûng 2.8. Vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä Vai troø Soá yù kieán3 1. Coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù 18 2. Coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp 18 3. Giaûm thieåu khaû naêng gian laän, coâng boá thoâng tin sai leäch 17 4. Goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh 16 Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt 2.2.3. Thöïc traïng phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt: Ñeå ñaùnh giaù veà coâng taùc phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp, ñeà taøi thaêm doø yù kieán thoâng qua 2 caâu hoûi: 3 Moät doanh nghieäp coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi veà vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä
- 33 - (1) Doanh nghieäp quyù vò coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh hay khoâng? Neáu coù, ai laø ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän? (2) Möùc ñoä höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø keát quaû phaân tích taøi chính ñeán vieäc ra quyeát ñònh ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh? Phaân tích taøi chính coù yù nghóa raát quan troïng trong vieäc ñaùnh giaù hieäu quaû quaûn lyù chi phí, hieäu quaû quaûn lyù taøi saûn cuõng nhö vieäc duy trì moät cô caáu taøi chính phuø hôïp nhaèm caân baèng giöõa hai muïc tieâu laø gia taêng lôïi nhuaän vaø kieåm soaùt ruûi ro cuûa doanh nghieäp. Hôn theá nöõa, nhöõng thoâng tin coù ñöôïc töø phaân tích laø moät trong nhöõng cô sôû ñeå nhaø quaûn trò ñöa ra caùc quyeát ñònh taøi chính phuø hôïp, höôùng ñeán muïc tieâu gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Caùc doanh nghieäp Vieät Nam ñaõ nhaän thöùc ñöôïc söï caàn thieát cuûa phaân tích ñoái vôùi coâng taùc quaûn trò taøi chính, ñieàu naøy theå hieän thoâng qua keát quaû khaûo saùt coù ñeán 47 doanh nghieäp traû lôøi coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh, chieám tyû leä 97.92% vaø chæ duy nhaát 1 doanh nghieäp traû lôøi laø khoâng thöïc hieän. Coâng vieäc phaân tích taøi chính chuû yeáu do giaùm ñoác hoaëc keá toaùn tröôûng thöïc hieän taïi 41 doanh nghieäp, chieám tyû leä 87.23% (xem keát quaû khaûo saùt ôû baûng 2.9), trong khi ñoù chæ coù 5 doanh nghieäp nhöõng ngöôøi chuû sôû höõu voán quan taâm thöïc hieän ñaùnh giaù tình hình taøi chính. Keát quaû naøy cho thaáy tieàm aån ruûi ro lôùn ñoái vôùi chuû sôû höõu khi nhöõng ngöôøi quaûn lyù coù yù ñònh tìm kieám lôïi ích caù nhaân töø hoaït ñoäng kinh doanh cuûa doanh nghieäp. Baûng 2.9. Ngöôøi chòu traùch nhieäm phaân tích taøi chính Ngöôøi phaân tích Soá löôïng Tyû troïng Giaùm ñoác 20 42.55% Keá toaùn tröôûng 21 44.68% Chuû doanh nghieäp 5 10.64% Khaùc 1 2.13% Toång coäng 47 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Thoâng tin coù ñöôïc töø phaân tích taøi chính laø cô sôû raát quan troïng ñeå doanh nghieäp ra caùc quyeát ñònh taøi chính vaø ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Theo ñaùnh giaù cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt, tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi
- 34 - chính vaø phaân tích taøi chính ñaït töø möùc ñoä khaù trôû leân laàn löôït laø 68.75% vaø 60.41%, vaãn coøn moät tyû leä khaù lôùn doanh nghieäp ñaùnh giaù möùc ñoä keùm vaø raát keùm veà tính höõu ích cuûa phaân tích taøi chính laø 8.34% (xem baûng 2.10). Baûng 2.10. Tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính Möùc ñoä höõu ích Nguoàn thoâng tin Raát keùm Keùm Trung bình Khaù Toát Baùo caùo taøi chính 2.08% 0.00% 29.17% 50.00% 18.75% Phaân tích baùo caùo taøi chính 4.17% 4.17% 31.25% 43.75% 16.66% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Tính höõu ích cuûa thoâng tin taøi chính vaø ñaëc bieät laø keát quaû phaân tích taøi chính chuû yeáu chæ ñöôïc söû duïng bôûi nhöõng ngöôøi quaûn lyù hoaëc nhöõng ngöôøi beân trong doanh nghieäp, coøn ñoái vôùi nhöõng ngöôøi beân ngoaøi hoaëc nhöõng coå ñoâng nhoû thì khaû naêng tieáp caän keát quaû phaân tích taøi chính ôû caùc doanh nghieäp Vieät Nam raát haïn heïp, ngay caû nhöõng coâng ty nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn cuõng haïn cheá cung caáp thoâng tin phaân tích cho coâng chuùng moät caùch roäng raõi vaø ñaày ñuû. Trong cuoäc bình choïn baùo caùo thöôøng nieân toát nhaát naêm 2007 do Sôû giao dòch chöùng khoaùn Thaønh phoá Hoà Chí Minh vaø Baùo Ñaàu tö chöùng khoaùn toå chöùc vôùi söï taøi trôï cuûa Dragon Capital, chæ coù 33 trong toång soá 152 doanh nghieäp nieâm yeát tham gia, chieám tyû leä 21.71%. Theo ñaùnh giaù cuûa nhieàu chuyeân gia haàu heát baùo caùo thöôøng nieân naêm 2007 chöa tuaân thuû ñuùng quy ñònh taïi thoâng tö 38/2007/TT- BTC cuûa Boä Taøi chính veà vieäc coâng boá thoâng tin treân thò tröôøng chöùng khoaùn hoaëc neáu coù thì thoâng tin coøn sô saøi. Vôùi tyû leä raát nhoû doanh nghieäp tham gia cuoäc bình choïn noùi treân cho thaáy nhieàu doanh nghieäp chöa yù thöùc ñöôïc taàm quan troïng cuûa thoâng tin cung caáp trong baùo caùo thöôøng nieân. Baùo caùo thöôøng nieân cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam hieám khi coù phaân tích, ñaùnh giaù tình hình hoaït ñoäng kinh doanh noùi chung, tình hình taøi chính doanh nghieäp noùi rieâng ñeå cung caáp cho caùc ñoái töôïng beân ngoaøi söû duïng, ña phaàn chæ ñôn giaûn laø lieät keâ thoâng tin. Vaø moät söï kieän noåi baät xaûy ra trong nhöõng thaùng ñaàu naêm 2008 ñaõ taïo taâm lyù khoâng toát ñoái vôùi caùc nhaø ñaàu tö veà chaát löôïng thoâng tin töø baùo caùo taøi chính cuûa coâng ty nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn, ñoù chính laø nhöõng gian laän trong baùo caùo taøi chính vaø söï chaäm treã maø laïi khoâng trung thöïc, khoâng roõ raøng khi coâng boá thoâng tin cuûa coâng ty coå phaàn boâng Baïch Tuyeát. Naêm 2006 coâng ty ñaõ coâng boá
- 35 - laõi tröôùc thueá gaàn 2.3 tyû ñoàng, sau khi hoài toá laïi thì bò loã 8.48 tyû ñoàng, vaø töông töï coâng ty tieáp tuïc coâng boá laõi tröôùc thueá naêm 2007 laø 3.44 tyû ñoàng nhöng sau khi hoài toá thì khoaûn laõi ñaõ maát ñi maø thay vaøo ñoù laø loã ñeán 6.8 tyû ñoàng [29]. Töø nhöõng thoâng tin treân cho thaáy vaán ñeà minh baïch thoâng tin, coâng boá thoâng tin trung thöïc veà tình hình hoaït ñoäng kinh doanh noùi chung, keát quaû taøi chính noùi rieâng cuûa caùc doanh nghieäp coøn yeáu keùm vaø ñaây cuõng chính laø haäu quaû söï phaân ñònh giöõa quyeàn sôû höõu vaø quyeàn quaûn lyù maø noù seõ taïo nhöõng toån thaát raát lôùn neáu khoâng kieåm soaùt toát. 2.2.4. Thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt: Khi xem xeùt veà cô caáu voán cuûa doanh nghieäp, caùc nhaø nghieân cöùu kinh teá thöôøng taäp trung vaøo tìm kieám lôøi giaûi cho baøi toaùn cô caáu voán toái öu vôùi 3 muïc tieâu ñaët ra: (i) toái ña hoùa lôïi nhuaän, (ii) toái thieåu hoùa ruûi ro, (iii) chi phí söû duïng voán thaáp nhaát. Treân cô sôû lyù luaän ñaõ ñeà caäp ôû chöông 1 vaø höôùng ñeán muïc tieâu tìm ra maâu thuaãn cô baûn, töø ñoù kieán nghò giaûi phaùp thích hôïp trong quyeát ñònh löïa choïn cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam, ñeà taøi tieán haønh khaûo saùt vaø phaân tích thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán taïi 48 doanh nghieäp vôùi caùc noäi dung ñi töø nhaän thöùc ñeán caên cöù vaø caùch thöùc thöïc hieän. Caùc khía caïnh laàn löôït ñöôïc nghieân cöùu nhö sau: 2.2.4.1. Quan ñieåm cuûa doanh nghieäp veà öu tieân nguoàn taøi trôï: Vôùi caâu hoûi “Khi caàn huy ñoäng voán môû roäng hoaït ñoäng kinh doanh, doanh nghieäp öu tieân choïn nguoàn taøi trôï naøo tröôùc?” thì coù 25% doanh nghieäp öu tieân cho lôïi nhuaän giöõ laïi, 37.5% doanh nghieäp öu tieân söû duïng nôï vaø töông töï 37.5% doanh nghieäp öu tieân huy ñoäng voán chuû sôû höõu (xem phuï luïc 3). Keát quaû treân cho thaáy vieäc quyeát ñònh thöù töï öu tieân veà nguoàn taøi trôï giöõa caùc doanh nghieäp khoâng coù söï thoáng nhaát vaø khoâng tuaân thuû theo caùc lyù thuyeát veà cô caáu voán, chaúng haïn nhö ñoái vôùi lyù thuyeát traät töï phaân haïng (the pecking order theory) thì öu tieân söû duïng nguoàn taøi trôï beân trong, ñoù chính laø lôïi nhuaän giöõ laïi, tieáp theo laø nguoàn taøi trôï beân ngoaøi vôùi söï löïa choïn thöù nhaát laø ñi vay vaø löïa choïn thöù hai laø huy ñoäng voán chuû sôû höõu. Noùi veà ngöôøi ra quyeát ñònh cuoái cuøng löïa choïn nguoàn taøi trôï, theo toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt, coù 62.50% yù kieán laø chuû sôû höõu, 31.25% do ngöôøi ñieàu haønh quyeát ñònh vaø phaàn coøn laïi 6.25% laø do hoäi ñoàng quaûn trò quyeát ñònh (xem phuï luïc 3). Tuy nhieân khaû naêng naém baét ñaày ñuû vaø chính xaùc thoâng tin veà hoaït ñoäng kinh doanh cuûa ngöôøi chuû sôû höõu keùm cuõng nhö vieäc hoï ít quan taâm ñeán phaân tích taøi chính tröôùc khi ra quyeát ñònh seõ laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân daãn ñeán sai laàm
- 36 - khi xaùc laäp nguoàn taøi trôï, naûy sinh söï khoâng phuø hôïp giöõa quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï maø qua ñoù seõ aûnh höôûng ñeán söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. 2.2.4.2. Quan ñieåm lôïi ích cuûa doanh nghieäp veà nôï vaø voán chuû sôû höõu: Neáu phaân chia theo tính chaát sôû höõu thì nguoàn taøi trôï goàm hai loaïi: nôï vaø voán chuû sôû höõu. Keát quaû khaûo saùt quan ñieåm veà lôïi ích ñoái vôùi doanh nghieäp töø vieäc huy ñoäng voán chuû sôû höõu taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh coù 50% yù kieán nghieâng veà söï ñaûm baûo töï chuû taøi chính, 39.47% yù kieán cho raèng khoâng bò aùp löïc thanh toaùn nôï goác vaø 6.58% löïa choïn lôïi ích “khoâng bò aùp löïc thanh toaùn laõi”. Keát quaû khaûo saùt ñöôïc minh hoïa roõ hôn thoâng qua hình 2.2. Hình 2.2. Lôïi ích cô baûn khi söû duïng voán chuû sôû höõu Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Ñoà thò 2.2 trình baøy keát quaû khaûo saùt caùc doanh nghieäp veà lyù do choïn nguoàn taøi trôï töø nôï vay vaø ñöôïc saép xeáp thöù töï öu tieân. Theo ñoù, lyù do ñöôïc öu tieân soá 1 laø chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu vôùi 31.91% doanh nghieäp choïn, öu tieân soá 2 laø chi phí laõi vay taïo ra laù chaén thueá thu nhaäp doanh nghieäp coù 35.39% doanh nghieäp, 32.26% doanh nghieäp choïn öu tieân soá 3 laø nôï vay seõ coù taùc ñoäng gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu thoâng qua ñoøn baåy taøi chính vaø 48.15% doanh nghieäp löïa choïn öu tieân soá 4 laø vay nôï khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt do chuû nôï khoâng ñöôïc tham gia vaøo boä maùy quaûn lyù, ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Beân caïnh nhöõng lyù do maø ñeà taøi nghieân cöùu ñöa ra trong cuoäc khaûo saùt thì coù moät soá lyù do theo quan ñieåm rieâng ñöôïc vaøi doanh nghieäp caân nhaéc khi vay nôï, ñoù laø nôï vay seõ naâng cao traùch nhieäm cuûa ban laõnh ñaïo doanh nghieäp hay ñeå caân ñoái vôùi nhu caàu saûn xuaát kinh doanh, voán chuû sôû höõu töøng thôøi kyø nhaát ñònh. 39.47% 50% 6.58% 3.95% Ñaûm baûo töï chuû taøi chính Khoâng bò aùp löïc traû nôï Khoâng bò aùp löïc chia laõi Khaùc
- 37 - Nhö vaäy, caùc doanh nghieäp ñaõ nhaän thöùc khaù ñaày ñuû vaø hôïp lyù veà nôï vay cuõng nhö aûnh höôûng cuûa noù ñeán tình hình taøi chính doanh nghieäp, ñieàu naøy seõ goùp phaàn ñònh höôùng ñuùng ñaén cho caùc nhaø quaûn trò xaây döïng cô caáu voán phuø hôïp vôùi muïc tieâu kinh doanh vaø ñieàu kieän thöïc teá cuûa doanh nghieäp. 31.91% 17.65% 16.13% 22.22% 29.79% 35.29% 25.81% 7.41% 12.77% 17.65% 48.15% 2.94% 23.40% 26.47% 32.26% 18.52% 25.81% 0.00% 2.13% 3.70% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Öu tieân 1 Öu tieân 2 Öu tieân 3 Öu tieân 4 Khaùc Khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE) Tieát kieäm thueá (giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp) Chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu Ñoà thò 2.2. Lyù do löïa choïn söû duïng nôï vay Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
- 38 - 2.2.4.3. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán: Treân cô sôû nhaän ñònh ñaày ñuû lyù do cuõng nhö nhöõng am hieåu lôïi ích cuûa vieäc söû duïng nôï vay vaø voán chuû sôû höõu ñeå taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh, caùc nhaø quaûn trò seõ coù theå xaây döïng moät cô caáu voán hôïp lyù trong töøng thôøi kyø phaùt trieån vaø löïa choïn chieán löôïc taøi trôï phuø hôïp, ñaûm baûo caân baèng lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Caâu hoûi ñaët ra laø: Taïi sao doanh nghieäp phaûi quan taâm ñeán cô caáu voán? Ñeå traû lôøi caâu hoûi naøy, ñeà taøi ñaõ tieán haønh khaûo saùt doanh nghieäp veà möùc ñoä aûnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn – hai muïc tieâu luoân ñöôïc xem xeùt trong caùc quyeát ñònh taøi chính (xem phuï luïc 3). Keát quaû khaûo saùt coù 42 doanh nghieäp, chieám tyû leä 87.5% cho raèng vieäc thieát laäp caùc cô caáu voán khaùc nhau seõ aûnh höôûng ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn, trong ñoù coù 7 doanh nghieäp cho raèng nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu seõ daãn ñeán nhöõng aûnh höôûng raát lôùn veà lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Tuy nhieân vaãn coøn ñeán 12.5% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt cho raèng khoâng coù aûnh höôûng hoaëc ít aûnh höôûng ñeán lôïi nhuaän vaø ruûi ro khi doanh nghieäp thay ñoåi cô caáu voán. Maëc duø caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ñaõ nhaän thöùc coù söï aûnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán muïc tieâu quaûn trò taøi chính nhöng keát quaû khaûo saùt coù ñeán 22 doanh nghieäp, chieám tyû leä 45.83% soá doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt khoâng quan taâm xaây döïng chieán löôïc taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh; 6.25% doanh nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï maïo hieåm, töùc trong cô caáu taøi chính doanh nghieäp khoâng söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï taøi saûn löu ñoäng, keå caû taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân; 6.25% doanh nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï baûo thuû, töùc trong cô caáu taøi chính, nguoàn voán daøi haïn khoâng chæ ñuû ñeå taøi trôï cho taøi saûn daøi haïn maø coøn taøi trôï cho taøi saûn löu ñoäng, keå caû moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï; coøn laïi 41.67% doanh nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï trung dung nhaèm ñaûm baûo söï trung hoøa giöõa ruûi ro thanh toaùn cao nhöng chi phí söû duïng voán thaáp cuûa chieán löôïc maïo hieåm vôùi ruûi ro thanh toaùn thaáp nhöng chi phí söû duïng voán cao ñoái vôùi chieán löôïc baûo thuû (xem phuï luïc 3). Lieân quan ñeán möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu, baûng 2.11 cho thaáy coù 62.50% doanh nghieäp thöôøng xuyeân, trong khi ñoù vaãn coøn 12.5% doanh nghieäp thænh thoaûng, vaø coù ñeán 25% doanh nghieäp ít khi hoaëc khoâng bao giôø quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu (xem baûng 2.11).
- 39 - Baûng 2.11. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Caâu hoûi Soá yù kieán Tyû troïng Möùc ñoä quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu: Thöôøng xuyeân quan taâm 30 62.50% Thænh thoaûng quan taâm 6 12.50% Ít khi quan taâm 11 22.92% Khoâng bao giôø quan taâm 1 2.08% Toång coäng 48 100% Caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu: Kinh nghieäm thöïc teá 29 45.31% Moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán 6 9.38% Soá lieäu cuûa quaù khöù 14 21.88% Caûm giaùc chuû quan 5 7.81% Khoâng caên cöù cô sôû naøo 5 7.81% Caên cöù khaùc 5 7.81% Toång coäng 64 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Nhö vaäy, nhìn chung caùc nhaø quaûn lyù doanh nghieäp coù khuynh höôùng quan taâm hôn ñeán xaây döïng cô caáu voán toái öu. Tuy nhieân, vieäc xaây döïng cô caáu voán taïi ña soá caùc doanh nghieäp laïi döïa vaøo kinh nghieäm thöïc teá, caûm giaùc chuû quan vaø khoâng coù caên cöù vaøo cô sôû khoa hoïc naøo. Soá lieäu baûng 2.11 cho thaáy 45.31% doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán döïa treân cô sôû kinh nghieäm cuûa ngöôøi quaûn lyù, 21.88% doanh nghieäp caên cöù vaøo soá lieäu cuûa quaù khöù vaø chæ coù moät tyû leä nhoû 9.38% doanh nghieäp öùng duïng moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán ñeå xaây döïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu toái öu. Ñieàu naøy cho thaáy raèng caùc lyù thuyeát cô caáu voán
- 40 - chöa ñöôïc bieát vaø öùng duïng roäng raõi trong thöïc tieãn ôû Vieät Nam vaø kinh nghieäm cuûa giaùm ñoác hoaëc chuû doanh nghieäp vaãn giöõ vai troø quan troïng hôn, thaäm chí coù ñeán 15.62% doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán döïa treân caûm nhaän chuû quan cuûa ngöôøi quaûn lyù hoaëc khoâng döïa treân baát kyø caên cöù naøo. Ñeà caäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu, 25% doanh nghieäp cho bieát raèng cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì hoï söû duïng ít hôn 0.5 ñoàng nôï vaø 50% doanh nghieäp coù tyû leä naøy töø 0.5 ñeán 1 (xem baûng 2.12). Keát quaû naøy cho thaáy ña soá caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt taøi trôï chuû yeáu cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh baèng nguoàn voán chuû sôû höõu maø ít söû duïng nôï. Nguyeân nhaân cuûa hieän töôïng naøy chuû yeáu xuaát phaùt töø hieäu quaû kinh doanh thaáp daãn ñeán khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng coøn thaáp, nhaát laø naêm 2008 coù nhöõng bieán ñoäng theo chieàu höôùng gia taêng maïnh cuûa laõi suaát cho vay cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi; hoaëc trong nhöõng naêm gaàn ñaây, söï phaùt trieån vaø söùc haáp daãn cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn ñaõ thu huùt raát nhieàu nhaø ñaàu tö boû voán mua coå phieáu goùp phaàn gia taêng tính thanh khoaûn cho coå phieáu taïo ñieàu kieän thuaän lôïi hôn cho caùc doanh nghieäp huy ñoäng voán qua keânh thò tröôøng chöùng khoaùn, ñaëc bieät laø caùc ñôït phaùt haønh coå phieáu laàn ñaàu ra coâng chuùng hoaëc phaùt haønh theâm trong khoaûng thôøi gian naêm 2006 vaø naêm 2007 ñaõ taïo ra khoaûn thaëng dö voán raát lôùn cho caùc doanh nghieäp phaùt haønh neân hoï caøng gia taêng huy ñoäng voán chuû sôû höõu, töø ñoù giaûm bôùt möùc ñoä söû duïng nôï taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Baûng 2.12. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu Soá yù kieán Tyû troïng Döôùi 0.5 12 25.00% 0.5 – 1.0 24 50.00% 1.0 – 1.5 9 18.75% Treân 1.5 3 6.25% Toång coäng 48 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt 2.2.4.4. Nhaân toá aûnh höôûng vaø muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán: Khi khaûo saùt veà nhaân toá aûnh höôûng ñeán vieäc xaùc ñònh cô caáu voán muïc tieâu thì 46.38% yù kieán cho ñoù laø ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (xem baûng 2.13), nghóa laø yeáu toá
- 41 - ruûi ro kinh doanh ñöôïc ñaùnh giaù laø nhaân toá aûnh höôûng nhieàu nhaát ñeán vieäc xaùc ñònh möùc ñoä söû duïng nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa caùc doanh nghieäp. Beân caïnh ñoù, cuõng coù 33.33% yù kieán nghieâng veà hieäu quaû kinh doanh vaø 17.39% yù kieán laø naêng löïc quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh. Caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ít quan taâm aûnh höôûng cuûa chính saùch thueá ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán, chæ chieám tyû leä 2.09%, ñieàu naøy khoâng phaûi caùc doanh nghieäp khoâng nhaän thaáy yù nghóa cuûa laù chaén thueá lieân quan ñeán cô caáu voán coù söû duïng nôï maø phaàn lôùn caùc doanh nghieäp naøy ñang nhaän chính saùch öu ñaõi thueá, cuï theå coù ñeán 50% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt chòu thueá döôùi möùc thoâng thöôøng 28% (xem phuï luïc 3). Vôùi keát quaû naøy cho thaáy, seõ coù nhieàu nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn cô caáu voán hôïp lyù ñoái vôùi doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø vaø nhö theá caùc nhaø quaûn trò taøi chính caàn coù söï caân nhaéc moái quan heä, möùc ñoä taùc ñoäng cuõng nhö taàm quan troïng cuûa caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán nhaèm ñaûm baûo haøi hoøa hai muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn. Baûng 2.13. Nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Nhaân toá Soá yù kieán Tyû troïng Ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (ruûi ro kinh doanh) 32 46.38% Chính saùch thueá thu nhaäp doanh nghieäp 2 2.90% Hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh (khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn) 23 33.33% Naêng löïc ñieàu haønh cuûa nhaø quaûn trò 12 17.39% Toång coäng 69 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Vaø caâu hoûi tieáp theo phaàn khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán ñaët ra ñoái vôùi caùc doanh nghieäp laø: “…, cô caáu voán hôïp lyù caàn ñaûm baûo nhöõng muïc tieâu gì?”. Traû lôøi caâu hoûi naøy coù ñeán 206 yù kieán töø 48 doanh nghieäp (xem baûng 2.14), coù nghóa laø hoï luoân ñaët ra nhieàu muïc tieâu khi quyeát ñònh cô caáu voán sao cho ñaûm baûo tính hôïp lyù ñoái vôùi doanh nghieäp, trung bình moãi doanh nghieäp coù hôn 4 muïc tieâu. Muïc tieâu ñöôïc nhieàu yù kieán quan taâm laø haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro thanh toaùn vôùi tyû leä 21.36%, sôû dó caùc doanh nghieäp quan taâm nhieàu ñeán vaán ñeà naøy xuaát phaùt töø hieäu quaû kinh doanh khoâng cao neân caàn phaûi caân nhaéc nhieàu veà khaû naêng chi traû nôï goác vaø laõi khi quyeát ñònh möùc ñoä söû duïng nôï. YÙ kieán tieáp theo chieám tyû leä
- 42 - 20.39% laø cô caáu voán phaûi goùp phaàn laøm gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu, töùc taùc ñoäng cuûa nôï laø tích cöïc; hoaëc 19.9% yù kieán daønh cho muïc tieâu chi phí söû duïng voán laø thaáp nhaát, ñaây laø yù kieán phuø hôïp vôùi lyù thuyeát cô caáu voán toái öu ñaõ trình baøy ôû chöông 1. Baûng 2.14. Muïc tieâu cuûa xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù Muïc tieâu Soá yù kieán Tyû troïng Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát 41 19.90% Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp 29 14.08% Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu 42 20.39% Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng 26 12.62% Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn 44 21.36% Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan nhaèm ñaûm baûo muïc tieâu kinh doanh 24 11.65% Toång coäng 206 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Neáu xeùt theo thöù töï öu tieân veà muïc tieâu cuûa cô caáu voán hôïp lyù thì öu tieân thöù nhaát cuõng taäp trung raát nhieàu vaøo vaán ñeà ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn cho doanh nghieäp, chieám tyû leä 35% trong toång soá yù kieán öu tieân thöù nhaát (xem baûng 2.15). Maëc duø toång soá yù kieán daønh cho muïc tieâu gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu cao hôn chi phí söû duïng voán thaáp nhaát, tuy nhieân chæ hôn keùm nhau 1 yù kieán neân trong öu tieân thöù hai vaø caû öu tieân thöù ba, hai muïc tieâu naøy laïi chieám giöõ tyû leä yù kieán ñoàng yù cao nhaát vaø ngang baèng nhau. Öu tieân thöù tö thuoäc veà gia taêng giaù coå phieáu, töø ñoù gia taêng giaù trò doanh nghieäp treân thò tröôøng; muïc tieâu öu tieân thöù naêm laø tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø öu tieân cuoái cuøng laø vaán ñeà kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng nguôøi lieân quan, ñaëc bieät laø ngöôøi ñaïi dieän nhaèm ñaûm baûo muïc tieâu kinh doanh vaø haïn cheá toån nhaát do phaân ñònh quyeàn sôû höõu vaø quyeàn quaûn lyù.
- 43 - Baûng 2.15. Thöù töï öu tieân cuûa caùc muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù Möùc ñoä öu tieân Muïc tieâu 1 2 3 4 5 6 Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát 29% 34% 21% 6% 5% 0% Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp 0% 7% 19% 26% 43% 5% Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu 23% 34% 21% 16% 10% 0% Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng 10% 2% 12% 29% 14% 15% Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn 35% 20% 19% 6% 19% 20% Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan 2% 2% 7% 16% 10% 60% Toång coäng 100% 100% 100% 100% 100% 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt 2.3. NHAÄN ÑÒNH CHUNG VEÀ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù laø ñoøi hoûi taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp nhaèm ñaûm baûo hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ñi ñuùng höôùng, giuùp nhaø quaûn trò taøi chính ñaït ñöôïc muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn, xa hôn nöõa ñoù chính laø söï gia taêng giaù trò taøi saûn cho caùc chuû sôû höõu. Qua cuoäc khaûo saùt veà thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam, coù theå ruùt ra nhöõng nhaän ñònh noåi baät nhö sau: Thöù nhaát, Caùc doanh nghieäp ñaõ nhaän thöùc khaù ñaày ñuû veà yù nghóa vaø taàm quan troïng cuûa vieäc thieát laäp cô caáu voán hôïp lyù, ñaây laø ñieàu kieän tieàn ñeà naâng cao traùch nhieäm vaø khaû naêng öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính doanh nghieäp noùi chung, quaûn trò nguoàn voán noùi rieâng vaøo thöïc tieãn Vieät Nam. Thöù hai, Chaát löôïng thoâng tin töø baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính vaãn coøn nhieàu doanh nghieäp chöa quan taâm ñuùng möùc, heä quaû laø khaû naêng söû duïng thoâng tin naøy cho quaù trình ra quyeát ñònh taøi chính noùi chung, quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï vaø xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù noùi rieâng chöa cao. Nguyeân nhaân cuûa
- 44 - vaán ñeà naøy coù theå xuaát phaùt töø kieán thöùc taøi chính, nhaát laø nhöõng lyù thuyeát veà cô caáu voán cuûa ngöôøi ñieàu haønh chöa ñaày ñuû vaø vöõng chaéc. Thöù ba, Maëc duø caùc doanh nghieäp nhaän thöùc khaù hôïp lyù veà nhaân toá aûnh höôûng cuõng nhö muïc tieâu caàn ñaït ñöôïc khi xaây döïng moät cô caáu voán nhöng chuû nghóa kinh nghieäm vaø caûm giaùc chuû quan vaãn ñoùng vai troø raát quan troïng trong caùc quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán hôn laø öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính. Thöù tö, Khaû naêng tích luõy voán yeáu do hieäu quaû kinh doanh thaáp trong khi ñoù keânh huy ñoäng voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh chöa ña daïng neân nhieàu doanh nghieäp thöôøng coù taâm lyù huy ñoäng mang tính “cô hoäi”, ñaëc bieät khi coù söï buøng noå cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn naêm 2006 vaø 2007 maø khoâng caân nhaéc ñeán khaû naêng haáp thuï voán vaø moái quan heä giöõa cô caáu voán vaø cô caáu taøi saûn, keát quaû laø maát caân ñoái nguoàn voán vaø aûnh höôûng khoâng toát ñeán hieäu quaû söû duïng voán. Thöù naêm, Khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng thaáp. Nguyeân nhaân chuû yeáu laø do naêng löïc taøi chính yeáu, ña phaàn laø doanh nghieäp vöøa vaø nhoû maø hieäu quaû kinh doanh laïi thaáp. Thöù saùu, Tính trung thöïc cuûa thoâng tin taøi chính keùm keát hôïp vôùi taâm lyù e ngaïi cung caáp thoâng tin ñaày ñuû vaø roõ raøng ñaõ laøm cho vieäc huy ñoäng voán cuûa caùc doanh trôû neân khoù khaên hôn, keå caû treân thò tröôøng tín duïng laãn thò tröôøng chöùng khoaùn. Ngoaøi ra, khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän coøn thaáp do nhieàu doanh nghieäp coøn thieáu vaéng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hoaëc heä thoáng kieåm soaùt noäi boä chöa phaùt huy hieäu quaû vaø chính saùch thuø lao chöa phuø hôïp daãn ñeán nhöõng haønh vi mang laïi lôïi ích caù nhaân cuûa moät vaøi ngöôøi lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh nhöng laïi gaây thieät haïi cho doanh nghieäp. Thöù baûy, Coâng taùc quaûn trò taøi chính chöa mang tính chuyeân nghieäp neân haàu nhö caùc doanh nghieäp chöa xaây döïng ñöôïc caùc chieán löôïc taøi chính daøi haïn maø chuû yeáu chæ laø nhöõng keá hoaïch taøi chính ngaén haïn, taïm thôøi. Nguyeân nhaân chuû yeáu xuaát phaùt töø söï thieáu huït raát lôùn nguoàn nhaân löïc coù trình ñoä chuyeân moân veà taøi chính, ñaëc bieät chöùc danh giaùm ñoác taøi chính chöa ñöôïc quan taâm nhieàu ôû caùc doanh nghieäp Vieät Nam.
- 45 - KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 2 Doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ñaõ nhaän thöùc taàm quan troïng cuõng nhö söï caàn thieát xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù nhaèm ñaûm baûo an toaøn trong kinh doanh vaø muïc tieâu sinh lôøi, töø ñoù tieán ñeán toái ña hoùa giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu, ñoàng thôøi goùp phaàn phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa Vieät Nam ñöùng vöõng trong xu theá hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi. Tuy nhieân, quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp chuû yeáu chæ döïa vaøo kinh nghieäm vaø caûm giaùc chuû quan maø chöa tuaân thuû ñaày ñuû caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù vaø thieáu söï quan taâm ñuùng möùc ñeán vieäc öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính.
Chöông 3:
- 46 - 3.1. ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG ÑEÅ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Ñoái vôùi baát kyø doanh nghieäp naøo ñeå xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù thì vaán ñeà ñaàu tieân maø caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp caàn phaûi xaùc ñònh ñöôïc nhöõng nhaân toá aûnh höôûng caàn caân nhaéc ñeán khi xaây döïng cô caáu voán, tieáp theo laø ño löôøng möùc ñoä aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá naøy vaø treân cô sôû ñoù xaùc laäp moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu hôïp lyù. 3.1.1. Ñònh höôùng chung veà moâ hình: Moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc söû duïng trong xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp coù theå trình baøy moät caùch toång quaùt theo phöông trình sau: Y = β0 + βi . Xi + εi trong ñoù: Y - heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (D/E) Xi - caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng D/E βi - tham soá cuûa moâ hình – heä soá ño ñoä doác ñöôøng hoài quy β0 - haèng soá εi - thaønh phaàn ngaãu nhieân hay sai soá cuûa moâ hình ÖÙng duïng moâ hình kinh teá löôïng ñeå giaûi quyeát baøi toaùn cô caáu voán hôïp lyù laø vaán ñeà caàn thieát vaø noù coù theå mang laïi nhöõng lôïi ích nhaát ñònh cho doanh nghieäp treân caùc khía caïnh nhö sau: Thöù nhaát, tuøy theo ñaëc ñieåm rieâng cuûa töøng doanh nghieäp cuõng nhö khaû naêng tieáp caän caùc nguoàn voán maø caùc nhaø quaûn trò taøi chính coù theå ñöa ra nhöõng nhaân toá aûnh höôûng thích hôïp nhaèm höôùng ñeán xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù, töø ñoù ñaûm baûo hoaøn thaønh toát nhaát muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn, xa hôn nöõa ñoù laø gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Coù theå thaáy raèng baét ñaàu töø cuoái naêm 2007 ñeán nay, söï suït giaûm maïnh cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn laøm giaûm tính thanh khoaûn cuûa thò tröôøng thöù caáp cuøng nhöõng aûnh höôûng khoâng toát ñeán taâm lyù, nieàm tin cuûa nhaø ñaàu tö ñaõ haïn cheá khaû naêng huy ñoäng voán chuû sôû höõu cuûa caùc doanh nghieäp treân thò tröôøng sô caáp, beân caïnh ñoù, laõi suaát treân thò tröôøng tín duïng cuõng lieân tuïc taêng keát hôïp vôùi nhöõng quy ñònh ngaøy caøng khaét khe hôn, chaët cheõ hôn töø phía ngaân haøng thöông maïi ñaõ laøm cho vieäc tìm kieám nguoàn huy ñoäng töø beân ngoaøi cuûa caùc doanh nghieäp laïi caøng khoù
- 47 - khaên. Chính vì vaäy, caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp caàn caân nhaéc ñeán tieàm naêng khai thaùc moät caùch trieät ñeå nguoàn löïc beân trong, chaúng haïn nhö taêng cöôøng kieåm soaùt chaët cheõ hôn veà chi phí saûn xuaát kinh doanh nhaèm goùp phaàn gia taêng khaû naêng sinh lôøi, taêng khaû naêng tích luõy voán vaø khi ñoù doanh nghieäp vaãn coù theå taïo ñöôïc nguoàn voán phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh töø lôïi nhuaän giöõ laïi. Thöù hai, thoâng qua öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng, caùc nhaø quaûn trò taøi chính doanh nghieäp coù theå xaùc ñònh ñöôïc aûnh höôûng cuûa töøng nhaân toá ñeán möùc ñoä söû duïng nôï, töø ñoù giuùp doanh nghieäp xaây döïng ñöôïc moät cô caáu voán hôïp lyù cho töøng thôøi kyø, töøng giai ñoaïn phaùt trieån cuï theå. Hôn theá nöõa, doanh nghieäp coøn nhaän thaáy ñöôïc raát roõ raøng veà moái quan heä giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro, giöõa ruûi ro kinh doanh vaø ruûi ro taøi chính,…töø ñoù tìm kieám bieän phaùp kieåm soaùt ruûi ro, haïn cheá toån thaát trong quaù trình hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. Thöù ba, trong boái caûnh hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ngaøy caøng maïnh meõ nhöng naêng löïc taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp coøn yeáu keùm maø noåi baät laø söï maát caân ñoái trong cô caáu voán do khaû naêng hoaïch ñònh taøi chính coøn yeáu, moâ hình kinh teá löôïng coù theå hoã trôï doanh nghieäp xaây döïng moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu cho kyø keá hoaïch treân cô sôû caùc thoâng tin keá hoaïch taøi chính khaùc. Ñeå thöïc hieän öôùc löôïng moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu, caùc nhaø quaûn trò taøi chính chæ caàn thay giaù trò cuûa caùc bieán soá Xi vaøo phöông trình ñeå xaùc ñònh Y, keát quaû laø moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu döï kieán vaø töø ñaây, seõ tieán haønh xaây döïng bieän phaùp thöïc hieän, ñònh höôùng coâng taùc toå chöùc huy ñoäng voán cho kyø keá hoaïch. 3.1.2. Xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán ñeå öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng: Tuøy theo nhu caàu vaø ñieàu kieän cuï theå cuûa töøng doanh nghieäp maø moät cô caáu voán thöôøng ñöôïc xaây döïng döïa treân nhieàu cô sôû, tieâu chí cuõng nhö nhaân toá aûnh höôûng khaùc nhau, nhöng nhìn chung, coù nhöõng nhaân toá cô baûn ñöôïc nhieàu doanh nghieäp thöôøng xuyeân caân nhaéc khi quyeát ñònh huy ñoäng voán cuõng nhö xaùc laäp cô caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ñaõ kieåm chöùng veà maët lyù luaän vaø thöïc tieãn, ñoù laø: Moät laø, ruûi ro kinh doanh do ñaëc ñieåm ngaønh ngheà cuûa moãi doanh nghieäp. Caùc ngaønh ngheà khaùc nhau seõ taïo cho doanh nghieäp moät ñoøn baåy hoaït ñoäng töông öùng maø thoâng qua ñoù cho bieát khi doanh thu bieán ñoäng thì lôïi nhuaän hoaït ñoäng kinh doanh chính seõ bieán ñoäng nhö theá naøo vaø töø ñoù noù cuõng seõ chi phoái ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán.
- 48 - Ñoái vôùi moät doanh nghieäp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao cho bieát lôïi nhuaän hoaït ñoäng kinh doanh chính seõ bieán ñoäng maïnh khi coù söï thay ñoåi doanh thu baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï, nghóa laø ruûi ro kinh doanh cao, vaø do ñoù caùc nhaø quaûn trò taøi chính thöôøng chæ duy trì moät möùc ñoä söû duïng nôï thaáp, nghóa laø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ nhoû nhaèm ñaûm baûo kieåm soaùt ruûi ro taøi chính; vaø ngöôïc laïi. Chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy hoaït ñoäng ñeán lôïi nhuaän laø ñoä baåy hoaït ñoäng (DOL) vôùi coâng thöùc xaùc ñònh nhö sau: Vaø kyø voïng raèng söï bieán ñoäng cuûa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ ngöôïc chieàu vôùi ñoä baåy hoaït ñoäng, nghóa laø heä soá β < 0. Hai laø, hieäu quaû söû duïng taøi saûn trong kinh doanh. Noùi veà hieäu quaû söû duïng taøi saûn thì ñaàu tieân phaûi nhaéc ñeán ñoù chính laø khaû naêng taïo ra doanh thu töø vieäc söû duïng taøi saûn maø khoâng phaân bieät taøi saûn hình thaønh töø nôï hay voán chuû sôû höõu. Ñieàu naøy theå hieän qua chæ tieâu voøng quay toång taøi saûn ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc: quaânbìnhsaûntaøiToång thuDoanh saûntaøitoångquayVoøng = Neáu voøng quay toång taøi saûn taêng leân, töùc 100 ñoàng taøi saûn seõ taïo ra nhieàu doanh thu hôn, neáu hieäu quaû tieát kieäm chi phí khoâng ñoåi hay noùi caùch khaùc ñoøn baåy hoaït ñoäng khoâng ñoåi thì seõ laøm gia taêng suaát sinh lôøi treân taøi saûn. Khi doanh nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao hôn maø nhaát laø khi noù lôùn hôn chi phí söû duïng nôï thì taùc ñoäng cuûa nôï seõ laøm taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu, ñaây laø cô sôû gia taêng giaù trò doanh nghieäp, chính vì vaäy, moät doanh nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ huy ñoäng nôï nhieàu hôn ñeå taän duïng lôïi ích töø ñoøn baåy taøi chính vaø ngöôïc laïi, doanh nghieäp seõ duy trì ñoøn baåy taøi chính thaáp neáu hieäu quaû kinh doanh thaáp, thaäm chí khoâng vay nôï neáu hieäu quaû kinh doanh thaáp hôn chi phí söû duïng nôï. Nhö vaäy, kyø voïng veà daáu cuûa nhaân toá hieäu quaû söû duïng taøi saûn laø döông (heä soá β > 0). Toång hôïp hai nhaân toá hieäu quaû söû duïng taøi saûn vaø hieäu quaû tieát kieäm chi phí (chòu aûnh höôûng bôûi ñoøn baåy hoaït ñoäng) seõ ñöôïc phaûn aùnh trong moâ hình kinh teá löôïng thoâng qua chæ tieâu suaát sinh lôøi treân taøi saûn (ROA). Khi ñoù, suaát sinh lôøi treân Ñoä baåy hoaït ñoäng (DOL) taïi möùc saûn löôïng (hoaëc doanh thu) = löôïngsaûnhoaëcthudoanhñoåithaytraêmPhaàn EBITñoåithaytraêmPhaàn
- 49 - taøi saûn coù theå aûnh höôûng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. Ñieàu naøy coù theå giaûi thích theo hai khía caïnh: - Lyù thuyeát traät töï phaân haïng cho raèng caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp thöôøng öu tieân taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh töø nguoàn voán beân trong, roài sau ñoù môùi ñeán nguoàn voán beân ngoaøi bao goàm huy ñoäng nôï hoaëc huy ñoäng theâm voán chuû sôû höõu. Nhö vaäy, theo lyù thuyeát naøy doanh nghieäp coù ñöôïc khi suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ coù khaû naêng tích luõy voán töø lôïi nhuaän giöõ laïi maø ít huy ñoäng voán töø beân ngoaøi vaø seõ daãn ñeán vieäc duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ thaáp. - Nhöng ñoái vôùi caùc doanh nghieäp khi vay nôï taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh seõ taïo ra laù chaén thueá vaø ñoù chính laø khoaûn lôïi nhuaän haøng naêm cuûa doanh nghieäp, vay nôï caøng nhieàu thì laù chaén thueá caøng lôùn. Nhö vaäy, theo quan ñieåm naøy thì doanh nghieäp coù khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn cao seõ vay nôï nhieàu nhaèm taïo ra laù chaén thueá lôùn, beân caïnh ñoù nôï vay coù theå laøm taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi lôïi nhuaän taïo ra töø nôï vay lôùn hôn chi phí söû duïng nôï vay. Ba laø, quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. Doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï laø chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp nhaèm laøm caên cöù xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn cô caáu voán. Moät doanh nghieäp coù doanh thu caøng cao, töùc quy moâ hoaït ñoäng caøng lôùn cho thaáy ruûi ro phaù saûn thaáp neân khaû naêng vay nôï cao hôn vaø do ñoù seõ söû duïng nôï nhieàu hôn nhaèm taän duïng khoaûn tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp goùp phaàn gia taêng giaù trò doanh nghieäp vì luùc naøy chi phí kieät queä taøi chính ñaõ ñöôïc kieåm soaùt toát hôn. Ngoaøi ra, ñoái vôùi nhöõng doanh nghieäp ñaït quy moâ hoaït ñoäng lôùn thì chi phí ñaïi dieän cuûa nôï thaáp do ñaûm baûo nguoàn thu, doøng tieàn ít bieán ñoäng vaø tình traïng baát caân xöùng thoâng tin cuõng trôû neân ít hôn so vôùi caùc doanh nghieäp coù quy moâ nhoû hôn. Khoâng nhöõng theá, khi doanh nghieäp ñaït ñöôïc doanh thu cao hôn thì khaû naêng gia taêng lôïi nhuận hoaït ñoäng caøng cao, bôûi vì luùc naøy phaàn doanh thu taêng leân chæ duøng ñeå buø ñaép phaàn chi phí bieán ñoåi gia taêng töông öùng vaø phaàn coøn laïi laø lôïi nhuaän taêng theâm; doanh nghieäp taïo ñöôïc vuøng ñeäm an toaøn toát, ruûi ro kinh doanh thaáp neân coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính lôùn hôn. Nhö vaäy, theo kyø voïng trong moâ hình kinh teá löôïng, nhaân toá quy moâ coù aûnh höôûng cuøng chieàu vôùi heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (heä soá β > 0).
- 50 - Boán laø, thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Ñoái vôùi doanh nghieäp, thueá thu nhaäp laø moät khoaûn chi phí trong naêm taøi chính, ñöôïc tính treân cô sôû thu nhaäp chòu thueá sau khi ñaõ tröø caùc chi phí hôïp lyù, noù theå hieän treân baùo caùo keát quaû kinh doanh qua chæ tieâu chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh. Vì vaäy, caùc quyeát ñònh taøi chính thöôøng xuyeân ñöôïc caân nhaéc xem xeùt trong moâi tröôøng thueá vaø xuaát phaùt töø lyù do laõi vay phaùt sinh ñöôïc ghi nhaän vaøo chi phí tröôùc khi tính thu nhaäp chòu thueá neân caùc doanh nghieäp luoân coù xu höôùng vay nôï nhieàu ñeå laù chaén thueá lôùn hôn vaø lôïi nhuaän daønh cho doanh nghieäp seõ gia taêng, ñaûm baûo ñöôïc muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính. Tuy nhieân ñieàu naøy seõ khoâng coøn yù nghóa ñoái vôùi nhöõng doanh nghieäp ñang ñöôïc mieãn, giaûm thueá vaø hoï seõ coù xu höôùng ít söû duïng nôï hôn. Ñeå phaûn aùnh moái quan heä aûnh höôûng cuûa thueá thu nhaäp doanh nghieäp ñeán quyeát ñònh cô caáu voán caàn xaùc ñònh roõ khoaûn thueá thöïc söï maø doanh nghieäp phaûi chòu trong naêm vaø chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng laø tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay. Kyø voïng veà daáu cuûa heä soá β ñoái vôùi bieán ñoäc laäp naøy laø döông, töùc tyû leä thueá maø doanh nghieäp thöïc söï gaùnh chòu lôùn thì ñoøn baåy taøi chính seõ cao vaø ngöôïc laïi. Naêm laø, naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh. Ñaây laø nhaân toá ñònh tính coù aûnh höôûng ñeán xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp, cuï theå nhö sau: neáu ngöôøi ñieàu haønh khoâng coù khaû naêng kieåm soaùt vaø quaûn lyù toát hoaït ñoäng kinh doanh, töùc naêng löïc quaûn trò keùm hoaëc luoân ra quyeát ñònh treân cô sôû lôïi ích caù nhaân, thieáu traùch nhieäm trong quaûn lyù thì doanh nghieäp ñoù tieàm aån ruûi ro toån thaát lôùn do lieân quan ñeán ngöôøi ñaïi dieän, ruûi ro maát voán cao, do ñoù hoï chæ duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu thaáp. Naêng löïc quaûn trò toát seõ ñaët ra nhöõng ñoäng löïc phuø hôïp cho ngöôøi ñieàu haønh theo ñuoåi caùc muïc tieâu naèm trong lôïi ích cuûa doanh nghieäp vaø caùc chuû sôû höõu, taïo ñieàu kieän cho vieäc theo doõi, giaùm saùt hieäu quaû, giaûm thieåu gian laän. Ñieàu naøy seõ giuùp xaây döïng neân möùc ñoä tin töôûng caàn thieát ñoái vôùi nhöõng chuû theå lieân quan, maø qua ñoù doanh nghieäp coù theå huy ñoäng voán deã daøng hôn, coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính ôû möùc cao hôn. Nhö vaäy, ngöôøi ñieàu haønh coù naêng löïc, uy tín vaø nhaän thöùc toát traùch nhieäm khi ra quyeát ñònh taøi chính lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh seõ laø cô sôû ñeå doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï nhieàu hôn vaø ngöôïc laïi, töø ñoù cho thaáy kyø voïng cuûa moâ hình laø ñoøn baåy taøi chính seõ bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh, töùc heä soá β > 0.
- 51 - Saùu laø, möùc ñoä phaùt trieån vaø tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính. Ñaây laø nhaân toá ñònh tính thöù hai theå hieän khaù roõ neùt ôû Vieät Nam trong thôøi gian gaàn ñaây, ñaëc bieät laø nhöõng bieåu hieän treân thò tröôøng chöùng khoaùn. Khi coù söï phaùt trieån vöôït troäi cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn trong naêm 2006 vaø 2007, caùc doanh nghieäp lieân tuïc phaùt haønh coå phieáu ñeå huy ñoäng voán hoaëc tích luõy voán thoâng qua traû coå töùc baèng coå phieáu cuõng ñöôïc raát nhieàu nhaø ñaàu tö öa thích trong thôøi gian naøy neân daãn ñeán voán chuû sôû höõu caøng nhieàu hôn vaø ñoøn baåy taøi chính giaûm thaáp. Hoaëc xeùt treân thò tröôøng tín duïng cuûa heä thoáng caùc toå chöùc tín duïng noùi chung, ngaân haøng thöông maïi noùi rieâng, vieäc gia taêng laõi suaát quaù cao vaø ñöa ra nhöõng bieän phaùp khoâng hôïp lyù nhö kyù quyõ, tính laõi treân dö nôï ban ñaàu maø khoâng tính theo dö nôï thöïc teá,… ñaõ laøm haïn cheá khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng cuûa caùc doanh nghieäp vaø heä quaû laø möùc ñoä söû duïng nôï seõ giaûm. Beân caïnh ñoù, tính hieäu quaû veà maët thoâng tin treân thò tröôøng taøi chính cuõng raát quan troïng ñoái vôùi vieäc huy ñoäng voán cuûa doanh nghieäp. Moät khi söï baát caân xöùng thoâng tin quaù lôùn treân thò tröôøng taøi chính, nhaø ñaàu tö tieáp nhaän thoâng tin töø doanh nghieäp cung caáp nhöng khoâng hoaøn toaøn tin töôûng thì hoï cuõng khoù loøng chaáp nhaän boû ra ñaàu tö vaøo doanh nghieäp vaø nhö theá heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng thaáp. Theo kyø voïng trong moâ hình, söï bieán ñoäng giöõa ñoøn baåy taøi chính vaø möùc ñoä phaùt trieån, tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính coù theå cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu, töùc heä soá β coù theå aâm hoaëc döông. Baûy laø, vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp. Vò theá tín duïng laø nhaân toá ñònh tính lieân quan ñeán vieäc thöïc hieän ñuùng haïn vaø ñaày ñuû nhöõng cam keát cuûa doanh nghieäp ñoái vôùi ngöôøi cho vay. Vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp phuï thuoäc vaøo lòch söû giao dòch cuûa doanh nghieäp trong quaù khöù, naêng löïc taøi chính hieän taïi, keá hoaïch phaùt trieån vaø nhöõng ruûi ro coù theå gaëp phaûi. Taïi Vieät Nam, Trung taâm thoâng tin tín duïng thuoäc Ngaân haøng Nhaø nöôùc ñaõ tieán haønh xeáp haïng tín duïng doanh nghieäp vôùi 9 loaïi töø cao xuoáng thaáp theo caùc kyù hieäu AAA, AA, A, BBB, BB, B, CCC, CC vaø C (xem chi tieát yù nghóa taïi phuï luïc 7). Xeùt moái quan heä aûnh höôûng cuûa vò theá tín duïng ñeán cô caáu voán, neáu doanh nghieäp ñöôïc ñaùnh giaù vôùi möùc ñoä tín nhieäm caøng cao thì khaû naêng huy ñoäng voán beân ngoaøi cao vaø daãn ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng leân vaø ngöôïc laïi. Theo ñoù, kyø voïng veà heä soá β trong moâ hình hoài quy laø döông.
- 52 - Taùm laø, chu kyø kinh doanh. Moät doanh nghieäp coù chu kyø kinh doanh ñöôïc ruùt ngaén hôn coù theå söû duïng nôï ít hôn, töùc söï bieán ñoäng cuûa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu coù xu höôùng cuøng chieàu vôùi chu kyø kinh doanh, heä soá β > 0. Ñieàu naøy ñöôïc giaûi thích nhö sau: chu kyø kinh doanh laø khoaûng thôøi gian trung bình keå töø khi doanh nghieäp mua nguyeân vaät lieäu, haøng hoùa cho ñeán khi baùn ñöôïc saûn phaåm, haøng hoùa vaø thu ñöôïc tieàn baùn haøng, neáu khoaûng thôøi gian naøy ñöôïc ruùt ngaén coù nghóa laø doanh nghieäp coù theå ñaåy nhanh toác ñoä luaân chuyeån voán löu ñoäng, töø ñoù laøm taêng khaû naêng sinh lôøi, taêng khaû naêng thanh toaùn vaø giaûm möùc ñoä phuï thuoäc vaøo caùc khoaûn nôï vay. Chín laø, nhöõng nhaân toá khaùc, chaúng haïn nhö moät doanh nghieäp coù tyû leä naém giöõ voán cuûa Nhaø nöôùc cao seõ söû duïng nôï nhieàu hôn vì khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng deã daøng hôn hoaëc ñeå naâng cao hôn nöõa traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñaïi dieän; hay coù moät nhaân toá khaùc nöõa laø tyû leä laïm phaùt cuûa neàn kinh teá, toác ñoä taêng giaù tieâu duøng cao seõ daãn ñeán laõi suaát cho vay cao ñeå ñaûm baûo laõi suaát thöïc döông vaø daãn ñeán doanh nghieäp khoâng theå vay nôï hoaëc vay ít hôn, keát quaû laø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu giaûm;… Nhö vaäy, heä soá β trong tröôøng hôïp naøy coù theå aâm hoaëc döông tuøy theo vieäc xaùc ñònh vaø löïa choïn nhaân toá cuûa nhaø quaûn trò taøi chính doanh nghieäp. 3.1.3. Phöông trình bieåu dieãn moái quan heä giöõa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu vôùi caùc nhaân toá aûnh höôûng. Treân cô sôû nhaän ñònh veà caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu, moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc cuï theå hoùa theo phöông trình nhö sau: DE = β0 + β1 . ROA + β2 . SIZE + β3 . TAX + β4 . AC + β5 . FM + β6 . CR + β7 . OC + β8 . OTHER + εi trong ñoù: (1) DE ñöôïc goïi laø bieán phuï thuoäc, theå hieän heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (2) ROA laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, theå hieän khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn, DE coù theå cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi ROA, töùc β1 > 0 hoaëc β1 < 0. (3) SIZE laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, theå hieän quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp, DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi SIZE, töùc β2 > 0. (4) TAX laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, theå hieän möùc thueá thu nhaäp thöïc söï doanh nghieäp phaûi noäp cho ngaân saùch nhaø nöôùc, DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi TAX, töùc β3 > 0.
- 53 - (5) AC laø bieán ñoäc laäp ñònh tính, theå hieän naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh, DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi AC, töùc β4 > 0. (6) FM laø bieán ñoäc laäp ñònh tính, theå hieän möùc ñoä phaùt trieån vaø tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính, DE coù theå bieán ñoäng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi FM, töùc β5 > 0 hoaëc β5 < 0. (7) CR laø bieán ñoäc laäp ñònh tính, phaûn aùnh vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp vaø DE coù bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi CR, töùc β6 > 0. (8) OC laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, phaûn aùnh chu kyø hoaït ñoäng hay coøn goïi laø chu kyø kinh doanh cuûa doanh nghieäp vaø noù coù aûnh höôûng cuøng chieàu vôùi DE, töùc β7 > 0 (9) OTHER laø bieán ñoäc laäp khaùc, coù theå ñònh tính hoaëc ñònh löôïng, DE coù theå bieán ñoäng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi OTHER, töùc β8 > 0 hoaëc β8 < 0 tuøy tröôøng hôïp cuï theå. (10) β0 laø haèng soá cuûa moâ hình hoài quy. (11) εi laø sai soá cuûa moâ hình hoài quy. 3.1.4. Trình töï thöïc hieän moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp: Moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc xaây döïng ôû treân coù theå söû duïng ñeå xaùc ñònh cô caáu voán trung bình cho moät ngaønh, moät nhoùm doanh nghieäp hay moät doanh nghieäp cuï theå. Vôùi moãi muïc ñích nhaát ñònh seõ löïa choïn caùc bieán ñoäc laäp thích hôïp trong soá caùc bieán ñaõ neâu treân hoaëc coù theå boå sung theâm nhöõng bieán khaùc tuøy theo ñieàu kieän cuï theå. Sau khi xaùc ñònh ñöôïc caùc bieán ñoäc laäp phuø hôïp seõ tieán haønh thu thaäp döõ lieäu, coù theå söû duïng nhieàu nguoàn khaùc nhau: baùo caùo thöôøng nieân, baùo caùo taøi chính, soå keá toaùn chi tieát, caùc soá lieäu thoáng keâ vaø keá hoaïch taøi chính ñöôïc löu tröõ taïi ñôn vò, hoaëc cuõng coù theå laø thu thaäp töø ñoái taùc, caùc doanh nghieäp cuøng ngaønh, chính saùch cuûa Nhaø nöôùc, hoaëc nhöõng ñaùnh giaù, nhaän ñònh cuûa caùc cô quaûn quaûn lyù, caùc toå chöùc khaùc coù lieân quan nhö trung taâm thoâng tin tín duïng, sôû giao dòch chöùng khoaùn, coâng ty chöùng khoaùn, hoaëc coù theå söû duïng caû yù kieán töø caùc chuyeân gia, nhaø nghieân cöùu veà taøi chính. Döõ lieäu thu thaäp ñöôïc seõ tieán haønh xöû lyù theo yeâu caàu cuûa moâ hình, sau ñoù öùng duïng phaàn meàm Microsoft Office Excel hoaëc Eviews ñeå xaùc ñònh caùc heä soá β cho moâ hình hoài quy kinh teá löôïng. Treân cô sôû keát quaû coù ñöôïc sau khi chaïy
- 54 - chöông trình seõ tieán haønh thieát laäp phöông trình caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. Vôùi phöông trình ñaõ ñöôïc thieát laäp, thay theá nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa caùc bieán ñoäc laäp ñeå xaùc ñònh heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. Vaø ñeå coù theå löïa choïn ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù, caàn tieán haønh ñaùnh giaù taùc ñoäng cuûa töøng cô caáu voán ñaõ xaùc ñònh ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuûa doanh nghieäp. Moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu ñöôïc xem laø hôïp lyù phaûi ñaûm gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu vaø kieåm soaùt ñöôïc ruûi ro thanh toaùn, ñaûm baûo chi traû ñaày ñuû vaø ñuùng haïn nhöng phaûi naèm trong khaû naêng tìm kieám nguoàn taøi trôï. Hoaëc coù theå caên cöù vaøo thoâng tin veà giaù trò caùc bieán ñoäc laäp cuûa kyø keá hoaïch thay theá vaøo moâ hình seõ giuùp doanh nghieäp döï kieán ñöôïc cô caáu voán trong töông lai, töø ñoù döï baùo nhöõng vaán ñeà coù theå phaùt sinh, bieát ñöôïc ñieåm maïnh, ñieåm yeáu, cô hoäi, thaùch thöùc ñoái vôùi doanh nghieäp trong kyø keá hoaïch vaø treân cô sôû ñoù xaây döïng caùc bieän phaùp thöïc hieän, quaûn lyù thích hôïp nhaèm ñaûm baûo caùc quyeát ñònh taøi chính ñi ñuùng muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính. 3.1.5. Ñieàu kieän söû duïng moâ hình: Ñeå vaän duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp noùi rieâng thì ñoøi hoûi phaûi ñaùp öùng moät soá ñieàu kieän sau: - Ngöôøi thöïc hieän phaûi coù kyõ naêng söû duïng maùy vi tính, ñaëc bieät naém vöõng quy trình, nhöõng thao taùc xöû lyù kyõ thuaät cô baûn ñoái vôùi phaàn meàm Microsoft Office Excel hoaëc Eviews. - Khaû naêng nhaän dieän ñöôïc bieán ñoäc laäp aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuûa doanh nghieäp, nhö vaäy ñieàu kieän naøy ñoøi hoûi ngöôøi thöïc hieän phaûi am hieåu veà lónh vöïc taøi chính doanh nghieäp noùi chung vaø cô caáu voán noùi rieâng. - Caùc doanh nghieäp caàn coù heä thoáng löu tröõ thoâng tin mang tính daøi haïn, ñaày ñuû, chính xaùc vaø coù theå söû duïng moät caùch nhanh choùng, kòp thôøi khi caàn thieát; khaû naêng thu thaäp khai thaùc caùc nguoàn thoâng tin beân ngoaøi toát. Ñieàu kieän naøy coù yù nghóa raát quan troïng vì noù seõ aûnh höôûng ñeán möùc ñoä tin caäy cuûa moâ hình hoài quy.
- 55 - 3.1.6. Khaû naêng öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam: 3.1.6.1. Nhöõng thuaän lôïi: ÖÙng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán khoâng chæ giuùp doanh nghieäp xaùc ñònh ñöôïc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu maø coøn giuùp caùc nhaø quaûn trò taøi chính nhaän thöùc ñöôïc nhaân toá naøo seõ aûnh höôûng ñeán cô caáu voán, xu höôùng taùc ñoäng vaø taàm quan troïng cuûa töøng nhaân toá trong ñaùnh giaù vaø döï baùo tình hình taøi chính doanh nghieäp. Ñoái vôùi caùc doanh nghieäp Vieät Nam hieän khaû naêng öùng duïng moâ hình naøy coù nhöõng thuaän lôïi nhö sau: - Caùc doanh nghieäp hieän nay ñaõ nhaän thöùc taàm quan troïng vaø nhöõng aûnh höôûng cuûa vieäc xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù ñoái vôùi muïc tieâu quaûn trò taøi chính noùi chung, muïc tieâu sinh lôøi vaø ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn noùi rieâng trong quaù trình hoaït ñoäng kinh doanh. - Coâng taùc löu tröõ thoâng tin lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh, phöông aùn kinh doanh, döï aùn ñaàu tö ñaõ ñöôïc caùc doanh nghieäp quan taâm nhieàu hôn, khoâng chæ döøng laïi ôû muïc ñích ñaùp öùng yeâu caàu cô quan quaûn lyù maø coù theå taùi xuaát söû duïng khi caàn thieát. Soá löôïng vaø chaát löôïng döõ lieäu löu tröõ ngaøy caøng phong phuù, ñaày ñuû vaø ñaûm baûo ñoä tin caäy hôn xuaát phaùt töø nhu caàu thoâng tin phuïc vuï quaûn lyù vaø hoaït ñoäng cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, kieåm toaùn ñoäc laäp hoaëc ñoøi hoûi minh baïch thoâng tin cuûa nhaø ñaàu tö treân thò tröôøng taøi chính. - Nguoàn thoâng tin beân ngoaøi töø moâi tröôøng kinh teá vó moâ nhö chính saùch tieàn teä, laõi suaát, kieåm soaùt laïm phaùt hay nhöõng can thieäp khaùc cuûa Chính phuû coù xu höôùng deã tieáp caän hôn thoâng qua caùc cô quan thoáng keâ. Chaát löôïng thoâng tin, coâng trình nghieân cöùu cung caáp töø caùc phöông tieän thoâng tin nhö baùo, ñaøi, taïp chí chuyeân ngaønh vaø caùc trang web ñieän töû,… ngaøy caøng ñaûm baûo ñoä tin caäy hôn. - Caùc toå chöùc hieäp hoäi ngheà nghieäp, cô quan quaûn lyù hoaëc caùc cô sôû ñaøo taïo ñaõ coù nhöõng buoåi hoäi thaûo chuyeân ñeà, nhöõng khoùa huaán luyeän ñaûm baûo chaát löôïng hôn lieân quan ñeán caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh nguoàn voán noùi rieâng. Qua ñoù, caùc nhaø quaûn lyù doanh nghieäp caäp nhaät ñöôïc nhöõng kieán thöùc môùi vaø coù ích hôn, töø ñoù ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh toát hôn.
- 56 - - Söï ra ñôøi cuûa caùc toå chöùc chuyeân traùch veà ñieàu tra, xöû lyù vaø cung caáp thoâng tin nhö Trung taâm thoâng tin tín duïng, Coâng ty coå phaàn Taøi Vieät – Vietstock,… hoaëc söï ra ñôøi caùc dòch vuï tö vaán taøi chính doanh nghieäp taïi caùc coâng ty chöùng khoaùn, coâng ty kieåm toaùn,… ñaõ giuùp doanh nghieäp giaûm bôùt chi phí thu thaäp thoâng tin, vaø nhôø tính chaát chuyeân nghieäp cuûa nhöõng toå chöùc naøy maø xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng vaø thöïc hieän moâ hình hoài quy trôû neân thuaän tieän vaø nhanh choùng hôn. - Vaø moät thuaän lôïi lôùn coù yù nghóa quyeát ñònh ñeán khaû naêng öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp ñoù chính laø nguoàn nhaân löïc ngaøy caøng ñöôïc ñaøo taïo baøi baûn hôn, kieán thöùc kinh teá, taøi chính cuûa ñoäi nguõ nhaân vieân ñöôïc caäp nhaät ñaày ñuû vaø höõu ích hôn töø caùc cô sôû ñaøo taïo hoaëc coâng trình nghieân cöùu cuûa caùc chuyeân gia veà taøi chính. Beân caïnh ñoù thì kyõ thuaät xöû lyù thoâng tin vaø kinh nghieäm öùng duïng coâng ngheä thoâng tin phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh, ra quyeát ñònh cuõng ñöôïc naâng cao hôn. 3.1.6.2. Nhöõng khoù khaên: Maëc duø coù nhieàu thuaän lôïi ñaùng khích leä veà khaû naêng öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp nhö ñaõ trình baøy nhöng vaãn coøn toàn taïi nhöõng khoù khaên nhaát ñònh nhö sau: - Moät soá doanh nghieäp vaãn coøn taâm lyù baûo thuû, thaäm chí khoâng quan taâm ñeán nhöõng kyõ thuaät, nhöõng moâ hình öùng duïng hieän ñaïi maø chuû yeáu chæ caên cöù vaøo kinh nghieäm ñeå ra quyeát ñònh taøi chính, keå caû quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh. - Nguoàn nhaân löïc coù trình ñoä chuyeân moân cao trong lónh vöïc taøi chính vaãn ñang trong tình traïng thieáu, haàu nhö caùc doanh nghieäp Vieät Nam thieáu chöùc danh giaùm ñoác taøi chính. - Vaán ñeà minh baïch thoâng tin vaø khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp, ñaëc bieät laø doanh nghieäp nhaø nöôùc coøn keùm, nhieàu doanh nghieäp thieáu vaéng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, khoâng quan taâm ñeán vieäc kieåm toaùn baùo caùo taøi chính, thaäm chí coøn coù quan ñieåm coi kieåm toaùn, kieåm soaùt nhö laø nhöõng caûnh saùt ñi tìm toäi phaïm maø khoâng nhaän thaáy ñöôïc vai troø tö vaán cuûa hoï, thoâng tin caûnh baùo töø boä phaän kieåm toaùn, kieåm soaùt chính laø caên cöù ñeå doanh nghieäp tìm kieám bieän phaùp thích hôïp naâng cao hieäu quaû kinh doanh, ra caùc quyeát ñònh hôïp lyù hôn.
- 57 - - Thoâng tin kinh teá vó moâ ñöôïc cung caáp töø caùc cô quan thoáng keâ chöa caäp nhaät moät caùch kòp thôøi vaø ñaày ñuû. - Moãi moâ hình hoài quy chæ coù theå thích hôïp vôùi töøng doanh nghieäp, khoâng theå söû duïng moâ hình ñaõ xaây döïng cho doanh nghieäp naøy aùp duïng cho doanh nghieäp khaùc, hoaëc ñaõ xaây döïng cho ngaønh naøy laïi ñem öùng duïng cho ngaønh khaùc,… maø tuøy theo ñaëc ñieåm veà hoaït ñoäng cuûa töøng ñôn vò maø coù söï löïa choïn caùc bieán thích hôïp. Ngay caû nhö ôû nhöõng thôøi kyø, giai ñoaïn phaùt trieån khaùc nhau, hoaït ñoäng trong moâi tröôøng kinh teá ñaõ thay ñoåi cuõng phaûi tieán haønh xaây döïng laïi moâ hình cho phuø hôïp. Ñieàu naøy ñoøi hoûi caùc doanh nghieäp phaûi thöôøng xuyeân thieát laäp moâ hình ñeå ñaùnh giaù ñuùng vaø ñaày ñuû nhöõng aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá ñeán cô caáu voán, töø ñoù ra quyeát ñònh hôïp lyù ñaûm baûo muïc tieâu gia taêng giaù trò doanh nghieäp. 3.2. VÍ DUÏ MINH HOÏA ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG TRONG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP: Ñeå minh hoïa veà öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù ñoái vôùi caùc doanh nghieäp Vieät Nam, ñeà taøi ñaõ tieán haønh nghieân cöùu soá lieäu cuûa 34 doanh nghieäp phi taøi chính nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn Thaønh phoá Hoà Chí Minh ñöôïc xeáp vaøo nhoùm doanh nghieäp quy moâ vöøa vaø nhoû [20] (xem danh saùch doanh nghieäp ôû phuï luïc 5). Trong moâ hình hoài quy kinh teá löôïng minh hoïa seõ xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng vaø thieát laäp phöông trình phaûn aùnh möùc aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu vôùi 3 bieán ñoäc laäp: (1) ROA - hieäu quaû kinh doanh xem xeùt qua khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn ño löôøng baèng chæ tieâu suaát sinh lôøi treân taøi saûn. (2) SIZE - quy moâ hoaït ñoäng ño löôøng qua chæ tieâu doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï. (3) TAX - thueá thu nhaäp doanh nghieäp ño löôøng baèng chæ tieâu chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay. Treân ñaây cuõng laø nhöõng bieán ñoäc laäp ñònh löôïng ñöôïc quan taâm nhieàu nhaát trong cuoäc khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam. Moâ hình hoài quy trong ví duï minh hoïa thöïc hieän treân döõ lieäu 34 doanh nghieäp noùi treân seõ coù daïng nhö sau:
- 58 - DE = β0 + β1 . ROA + β2 . SIZE + β3 . TAX + εi Kyø voïng veà caùc heä soá β nhö sau: - β0 laø haèng soá, - β1 coù theå lôùn hôn hoaëc nhoû hôn 0 - β2 lôùn hôn 0 - β3 lôùn hôn 0 Soá lieäu söû duïng cho moâ hình hoài quy kinh teá löôïng ñöôïc xöû lyù töø baùo caùo taøi chính ñaõ kieåm toaùn naêm 2007 do caùc doanh nghieäp coâng boá treân caùc phöông tieän thoâng tin ñaïi chuùng (xem chi tieát taïi phuï luïc 6). Baûng 3.1 moâ taû thoáng keâ bieán phuï thuoäc vaø caùc bieán ñoäc laäp söû duïng trong moâ hình hoài quy nhö sau: (1) Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp laø 0.8358, coù nghóa laø cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì bình quaân moãi doanh nghieäp söû duïng 0.8358 ñoàng nôï, ñieàu naøy cuõng phuø hôïp vôùi phaàn lôùn caùc doanh nghieäp trong cuoäc khaûo saùt trình baøy ôû chöông 2 luoân duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu nhoû hôn 1. Doanh nghieäp coù möùc ñoä söû duïng nôï cao nhaát laø 1.8851 vaø thaáp nhaát laø 0.1016. Soá trung vò laø 0.7770 vaø ñoä leäch chuaån laø 0.5354. (2) Suaát sinh lôøi treân taøi saûn bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp laø 14.09%, töùc cöù 100 ñoàng taøi saûn maø khoâng phaân bieät nguoàn hình thaønh töø nôï hay voán chuû sôû höõu seõ taïo ra lôïi nhuaän tröôùc laõi vaø sau thueá bình quaân laø 14.09 ñoàng. Suaát sinh lôøi treân taøi saûn ñaït möùc cao nhaát laø 57.48% vaø thaáp nhaát laø 5.97%. Soá trung vò laø 11.57% vaø ñoä leäch chuaån laø 9.77%. (3) Doanh thu thuaàn baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï cuûa caùc doanh nghieäp bình quaân laø 232,046.4 trieäu ñoàng, möùc cao nhaát laø 1,066,528 trieäu ñoàng vaø thaáp nhaát laø 32,037 trieäu ñoàng. Soá trung vò laø 155,679 vaø ñoä leäch chuaån 241,600 trieäu ñoàng. (4) Tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay bình quaân laø 11.05%, cho thaáy cöù 100 ñoàng lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay taïo ra trong naêm thì phaàn daønh cho Chính phuû laø 11.05 ñoàng. Tyû leä naøy cao nhaát laø 26.12% vaø thaáp nhaát laø 0%. Soá trung vò laø 10.83% vaø ñoä leäch chuaån laø 7.57%.
- 59 - Baûng 3.1. Moâ taû thoáng keâ caùc bieán DE ROA SIZE TAX Mean 0.835824 0.140906 232046.4 0.110461 Median 0.776985 0.115706 155679.0 0.108336 Maximum 1.885097 0.574842 1066528. 0.261150 Minimum 0.101646 0.059669 32037.00 0.000000 Std. Dev. 0.535439 0.097789 241600.6 0.075688 Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews Nhìn vaøo ma traän töông quan giöõa caùc bieán trình baøy ôû baûng 3.2 cho thaáy nhöõng moái quan heä giöõa bieán phuï thuoäc (DE) vaø caùc bieán ñoäc laäp (ROA, SIZE, TAX). Theo ñoù, heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu coù moái quan heä ngöôïc chieàu vôùi suaát sinh lôøi treân taøi saûn nhöng laïi cuøng chieàu vôùi quy moâ hoaït ñoäng vaø möùc chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay. Keát quaû naøy coù nghóa laø doanh nghieäp coù quy moâ caøng lôùn hoaëc möùc thueá thu nhaäp thöïc söï phaûi noäp lôùn thì seõ söû duïng nôï nhieàu hôn vaø ngöôïc laïi neáu doanh nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ ít söû duïng nôï hôn. Baûng 3.2. Ma traän töông quan giöõa caùc bieán Variable DE ROA SIZE TAX DE 1.000000 -0.328665 0.452453 0.568300 ROA -0.328665 1.000000 -0.124039 -0.041825 SIZE 0.452453 -0.124039 1.000000 0.203917 TAX 0.568300 -0.041825 0.203917 1.000000 Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews Sau khi nhaäp döõ lieäu vaø kieåm tra moái töông quan giöõa bieán ñoäc laäp vaø bieán phuï thuoäc, keát quaû hoài quy caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu coù ñöôïc töø chöông trình Eviews 4.1 theå hieän trong baûng 3.3.
- 60 - Baûng 3.3. Keát quaû hoài quy veà taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu Dependent Variable: DE Method: Least Squares Date: 08/08/08 Time: 15:36 Sample: 1 34 Included observations: 34 Variable Coefficient Std. Error t-Statistic Prob. TAX 3.480954 0.921625 3.776976 0.0007 SIZE 7.07E-07 2.91E-07 2.430327 0.0213 ROA -1.470386 0.703782 -2.089263 0.0453 C 0.494551 0.168655 2.932326 0.0064 R-squared 0.512140 Mean dependent var 0.835824 Adjusted R-squared 0.463354 S.D. dependent var 0.535439 S.E. of regression 0.392242 Akaike info criterion 1.076256 Sum squared resid 4.615614 Schwarz criterion 1.255827 Log likelihood -14.29635 F-statistic 10.49769 Durbin-Watson stat 2.123553 Prob(F-statistic) 0.000070 Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews Ñeå quyeát ñònh coù theå söû duïng keát quaû hoài quy hay khoâng, caàn tieán haønh kieåm ñònh giaû thieát veà söï phuø hôïp vaø möùc ñoä yù nghóa cuûa moâ hình. Theo baûng 3.3 thì giaù trò Coefficient cuûa caùc bieán ñoäc laäp ROA, SIZE, TAX laàn löôït laø -1.470386, 7.07 . 10-7 vaø 3.480954 coù nghóa laø caùc heä soá β ñeàu khaùc 0 neân coù theå keát luaän raèng suaát sinh lôøi treân taøi saûn, quy moâ hoaït ñoäng vaø thueá thu nhaäp doanh nghieäp coù aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu.
- 61 - Theo pheùp kieåm ñònh F vôùi möùc yù nghóa 5% thì Tinv = 2.03224 (xem caùch tính ôû hình 3.1). Khi ñoù neáu bieán ñoäc laäp coù ⎢t-Statistic⎥ lôùn hôn Tinv thì noù seõ coù yù nghóa trong moâ hình. Hình 3.1. Caùch tính Tinv - Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp ROA coù ⎢t-Statistic⎥ = 2.089263 > Tinv , do ñoù chaáp nhaän bieán ñoäc laäp ROA trong moâ hình hoài quy. - Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp SIZE coù ⎢t-Statistic⎥ = 2.430327 > Tinv , do ñoù chaáp nhaän bieán ñoäc laäp SIZE trong moâ hình hoài quy. - Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp TAX coù ⎢t-Statistic⎥ = 3.776976 > Tinv , do ñoù chaáp nhaän bieán ñoäc laäp TAX trong moâ hình hoài quy. Maëc duø caùc heä soá β ñaõ xaùc ñònh khaùc 0 vaø ⎢t-Statistic⎥ > Tinv , töùc ñaõ vöôït qua ñöôïc kieåm ñònh giaû thieát nhöng cuõng chöa chaéc ñoù laø moâ hình hoài quy toát. Moät moâ hình hoài quy toát phaûi ñaûm baûo phuø hôïp vôùi döõ lieäu, nghóa laø caùc quan saùt phaûi taäp trung quanh ñöôøng hoài quy (xem ñoà thò 3.1, 3.2 vaø 3.3), noùi caùch khaùc laø sai soá cuûa moâ hình phaûi nhoû vaø ñieàu naøy theå hieän thoâng qua chæ tieâu R-squared. Keát quaû hoài quy ñaõ thöïc hieän ôû treân cho thaáy R-squared coù giaù trò 0.512140, nghóa laø 51.214% söï bieán ñoäng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (DE) ñöôïc giaûi thích bôûi söï thay ñoåi cuûa suaát sinh lôøi treân taøi saûn (ROA), quy moâ hoaït ñoäng (SIZE) vaø möùc thueá thu nhaäp thöïc söï phaûi noäp (TAX). Nhö vaäy, moâ hình hoài quy ñöôïc chaáp nhaän vôùi phöông trình nhö sau:
- 62 - DE = 7.07 * 10-7 * SIZE – 1.470386 * ROA + 3.480954 * TAX + 0.494551 Töø phöông trình treân cho thaáy: - Khi SIZE thay ñoåi 1 trieäu ñoàng thì DE seõ thay ñoåi 7.07*10-7 theo höôùng cuøng chieàu, cuï theå laø neáu doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï taêng 100 tyû ñoàng thì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng theâm 0.0707 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi. - Khi ROA thay ñoåi 1% thì DE seõ thay ñoåi 0.01470386 theo höôùng ngöôïc chieàu, cuï theå laø neáu suaát sinh lôøi treân taøi saûn taêng 1% thì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ giaûm bôùt 0.01470386 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi. - Khi TAX thay ñoåi 1% thì DE seõ thay ñoåi 0.03480954 theo höôùng cuøng chieàu, cuï theå laø neáu tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay taêng 1% thì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng theâm 0.03480954 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi. 0.0 0.4 0.8 1.2 1.6 2.0 .0 .1 .2 .3 .4 .5 .6 ROA DE DE vs. ROA Ñoà thò 3.1. Moái quan heä giöõa suaát sinh lôøi treân taøi saûn vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu
- 63 - 0.0 0.4 0.8 1.2 1.6 2.0 0 400000 800000 1200000 SIZE DE DE vs. SIZE Ñoà thò 3.2. Moái quan heä giöõa quy moâ hoaït ñoäng vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu 0.0 0.4 0.8 1.2 1.6 2.0 .0 .1 .2 .3 TAX DE DE vs. TAX Ñoà thò 3.3. Moái quan heä giöõa thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu
- 64 - 3.3. GIAÛI PHAÙP HOÃ TRÔÏ XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Ñeå ñaûm baûo moâ hình hoài quy phuø hôïp, xaùc ñònh ñuùng vaø ño löôøng ñaày ñuû taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng nhö taêng cöôøng khaû naêng öùng duïng vaø khaéc phuïc nhöõng khoù khaên coøn toàn taïi goùp phaàn xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp, caàn coù moät soá giaûi phaùp hoã trôï nhö sau: 3.3.1. Naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính: Moät trong nhöõng ñieåm yeáu theå hieän roõ neùt nhaát cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam chính laø hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính keùm. Hieäu quaû kinh doanh keùm daãn ñeán khaû naêng tích luõy voán thaáp, coøn naêng löïc taøi chính yeáu laøm haïn cheá khaû naêng tieáp caän, thu huùt nguoàn voán beân ngoaøi, daãn ñeán nhöõng khoù khaên trong vieäc ra quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù noùi rieâng. Chính vì vaäy, naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính laø yeâu caàu taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp hieän nay, ñeå thöïc hieän ñöôïc muïc tieâu naøy caàn chuù troïng thöïc hieän caùc bieän phaùp sau ñaây: - Taêng cöôøng kieåm soaùt chi phí saûn xuaát kinh doanh, cuï theå laø: (1) thöôøng xuyeân raø soaùt laïi caùc chæ tieâu ñònh möùc kinh teá – kyõ thuaät, ñònh möùc tieâu hao nguyeân vaät lieäu ñeå saûn xuaát saûn phaåm, xaây döïng cô cheá khoaùn chi phí ñoái vôùi nhöõng boä phaän giaùn tieáp ví duï nhö chi phí ñieän thoaïi, ñieän nöôùc, vaên phoøng phaåm, chi phí hoäi nghò, coâng taùc phí,… (2) Xaây döïng cô cheá thöôûng phaït lieân quan ñeán chi phí saûn xuaát vaø giaù thaønh saûn xuaát saûn phaåm; (3) Kieåm soaùt giaù caùc yeáu toá ñaàu vaøo; (4) Thoâng tin vaø giaûi thích moät caùch ñaày ñuû, roõ raøng söï khaùc bieät giöõa kieåm soaùt chi phí vôùi caét giaûm chi phí ñeå taïo yù thöùc tieát kieäm ñoái vôùi nhaân vieân. - Kieåm soaùt vaø ñaùnh giaù nghieâm tuùc caùc khoaûn ñaàu tö, nhaát laø nhöõng khoaûn ñaàu tö traùi vôùi ngaønh ngheà kinh doanh chính. Caùc doanh nghieäp caàn coù keá hoaïch huy ñoäng voán phuø hôïp vôùi nhu caàu ñaàu tö cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh chính ñeå traùnh hieän töôïng thöøa voán hoaëc thieáu huït nguoàn taøi trôï, neáu thöøa voán thì tuøy theo tính chaát cuûa nguoàn voán naøy laø taïm thôøi hay laâu daøi seõ löïa choïn hình thöùc ñaàu tö thích hôïp nhöng neân öu tieân ñaàu tö vaøo lónh vöïc doanh nghieäp coù khaû naêng kieåm soaùt, quaûn lyù ruûi ro ñeå traùnh hieän töôïng thua loã maø keát quaû hoaït ñoäng kinh doanh chính khoâng theå ñuû söùc gaùnh vaùc caùc khoaûn chi phí hoaëc khoâng theå caïnh tranh vôùi caùc ñoái thuû. - Xaây döïng chieán löôïc kinh doanh laø ñoøi hoûi taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp vì thoâng qua ñoù coù theå thaáy ñöôïc muïc tieâu hoaït ñoäng cuûa doanh
- 65 - nghieäp trong töøng thôøi kyø vaø laø caên cöù quan troïng xaây döïng caùc bieän phaùp veà phaùt trieån saûn phaåm, thò tröôøng tieâu thuï, ñaàu tö cô sôû vaät chaát kyõ thuaät vaø nguoàn cung caáp yeáu toá ñaàu vaøo vaø huy ñoäng voán hôïp lyù. - Caàn chuù troïng hôn ñeán laäp keá hoaïch taøi chính ñònh kyø ñaày ñuû nhaèm ñònh höôùng cho coâng taùc quaûn trò taøi chính doanh nghieäp ñaûm baûo muïc tieâu sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn. Hôn theá nöõa, thoâng qua keá hoaïch taøi chính giuùp doanh nghieäp thaáy ñöôïc ñieåm maïnh, ñieåm yeáu, cô hoäi vaø thöû thaùch ñeå töø ñoù xaây döïng loä trình hoaït ñoäng kinh doanh thích hôïp. - Quan taâm thöôøng xuyeân ñeán vieäc toå chöùc ñaùnh giaù, phaân tích hoaït ñoäng doanh nghieäp, trong ñoù taäp trung phaân tích tình hình taøi chính doanh nghieäp nhaèm phaùt hieän nhöõng yeáu keùm caàn khaéc phuïc vaø phaùt huy theá maïnh vaø treân cô sôû ñoù ñaùnh giaù, döï tính ruûi ro vaø tieàm naêng trong töông lai phuïc vuï cho caùc quyeát ñònh taøi chính. - Naâng cao naêng suaát lao ñoäng thoâng qua ñaàu tö ñaøo taïo, boài döôõng trình ñoä cho ngöôøi lao ñoäng hoaëc taêng cöôøng öùng duïng kyõ thuaät vaø coâng ngheä hieän ñaïi vaøo quaù trình saûn xuaát kinh doanh. 3.3.2. Nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn: Moät vaán ñeà maø hieän nay ít doanh nghieäp quan taâm xaùc ñònh ñoù chính laø coâng cuï nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính ñang ôû möùc ñoä naøo vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn. Coâng cuï naøy ñaëc bieät coù yù nghóa ñoái vôùi doanh nghieäp coù söû duïng nôï vay taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh, töùc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø con soá lôùn hôn khoâng (D/E > 0). Ñeå xaây döïng coâng cuï naøy, doanh nghieäp coù theå tieán haønh theo caùc böôùc: - Thieát laäp heä thoáng chæ tieâu tính theo giaù thò tröôøng veà khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuõng nhö moái quan heä giöõa nhöõng chæ tieâu naøy. - Xaây döïng tieâu chuaån cho caùc chæ tieâu ñaõ löïa choïn. - Xaùc ñònh giaù trò cuûa caùc chæ cho doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø, ñaëc bieät laø kyø keá hoaïch. - Tieán haønh phaân tích, ñaùnh giaù vaø ruùt ra keát luaän veà tình traïng kieät queä taøi chính ôû caáp ñoä naøo vaø möùc ñoä tieàm aån xuaát hieän ruûi ro phaù saûn. - Kieán nghò bieän phaùp ñeå caûi thieän hay tieáp tuïc phaùt huy tình traïng taøi chính hieän taïi vaø töông lai cuûa doanh nghieäp
- 66 - Hoaëc moät höôùng giaûi quyeát khaùc ñeå xaây döïng coâng cuï nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn maø doanh nghieäp coù theå aùp duïng moâ hình kinh teá löôïng ñeå xaùc ñònh phöông trình hoài quy Y = f(Xi) vôùi Xi laø nhöõng nhaân toá aûnh höôûng ñeán tình traïng kieät queä taøi chính, chaúng haïn suaát sinh lôøi treân taøi saûn, khaû naêng tích luõy voán töø lôïi nhuaän giöõ laïi, tyû leä giaù thò tröôøng cuûa taøi saûn so vôùi toång giaù trò nôï hieän taïi, … coøn Y laø giaù trò phaûn aùnh tình traïng kieät queä taøi chính ôû caáp ñoä naøo, ví duï coù theå phaân chia thaønh 5 caáp ñoä (raát cao, cao, trung bình, thaáp, raát thaáp) töông öùng vôùi moãi khoaûng caùch giaù trò cuûa Y. 3.3.3. Naâng cao vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä: Moät heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vöõng maïnh, hoaït ñoäng hieäu quaû seõ goùp phaàn gia taêng möùc ñoä tin caäy veà thoâng tin töø caùc soá lieäu keá toaùn vaø baùo caùo taøi chính, ñaûm baûo toå chöùc hoaït ñoäng kinh doanh hieäu quaû, söû duïng toái öu nguoàn löïc, giaûm bôùt nguy cô xaûy ra ruûi ro trong kinh doanh, baûo veä taøi saûn, haïn cheá ruûi ro troäm caép, gian laän vaø tuaân thuû chính saùch, quy ñònh cuûa toå chöùc. Ñeå coù theå xaây döïng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vöõng maïnh, doanh nghieäp caàn tieán haønh nhöõng bieän phaùp sau: - Baûn thaân nhöõng ngöôøi quaûn lyù doanh nghieäp caàn nhaän thöùc taàm quan troïng cuûa söï minh baïch thoâng tin vaø yù thöùc ñöôïc ñaïo ñöùc ngheà nghieäp. Treân cô sôû ñoù, ñaùnh giaù ñuùng vai troø, chöùc naêng vaø quyeàn haïn cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä laø kieåm tra, kieåm soaùt toaøn boä hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp vôùi tieâu chí ngaên ngöøa laø chính, chöù khoâng phaûi tìm loãi vaø quy traùch nhieäm. - Cô caáu toå chöùc caàn ñöôïc thieát keá hôïp lyù phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm hoaït ñoäng cuûa coâng ty, ñaûm baûo söï phaân coâng coâng vieäc roõ raøng vaø xaùc ñònh ñuùng traùch nhieäm cuûa töøng ñoái töôïng tham gia vaøo hoaït ñoäng kinh doanh. - Tuyeån duïng lao ñoäng caàn quy ñònh tieâu chuaån roõ raøng vaø ñaûm baûo nhaát quaùn vôùi tieâu chuaån ñaõ ñaët ra, töø ñoù boá trí coâng vieäc thích hôïp. Caùc doanh nghieäp neân coù chính saùch luaân chuyeån caùn boä khi caàn thieát. - Moãi doanh nghieäp caàn ban haønh ñaày ñuû baèng vaên baûn vaø phoå bieán roäng raõi nhöõng chính saùch, cheá ñoä cuõng nhö quy trình thöïc hieän coâng vieäc cuï theå. - Thöôøng xuyeân toå chöùc ñaùnh giaù chaát löôïng hoaït ñoäng cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi theo ñònh kyø baèng ñeå kòp thôøi chaán chænh nhöõng sai soùt vaø ñoäng vieân nhöõng nhaân vieân coù söï tuaân thuû toát nhöõng chuaån möïc ñeà ra.
- 67 - 3.3.4. Minh baïch thoâng tin: Minh baïch thoâng tin laø moät yeâu caàu caáp thieát ñoái vôùi caùc doanh nghieäp khi huy ñoäng voán töø beân ngoaøi vì thoâng qua ñoù chuû nôï hoaëc nhaø ñaàu tö seõ thaáy roõ hôn veà naêng löïc taøi chính, tieàm naêng phaùt trieån doanh nghieäp vaø hôn theá nöõa hoï coøn bieát ñöôïc voán ñaàu tö ñöôïc söû duïng nhö theá naøo vaøo hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Nhö vaäy, minh baïch thoâng tin seõ giaûm thieåu vaán ñeà baát caân xöùng thoâng tin vaø caùc nhaø ñaàu tö, chuû nôï seõ saün saøng chaáp nhaän möùc sinh lôøi kyø voïng thaáp hôn, töø ñoù giaûm chi phí voán cho doanh nghieäp. Ñeå giaûi quyeát vaán ñeà minh baïch thoâng tin, doanh nghieäp caàn thöïc hieän caùc bieän phaùp sau: - Caàn coù nhaän thöùc ñuùng ñaén veà minh baïch thoâng tin, ñoù khoâng chæ laø ñaûm baûo tuaân thuû ñuùng cheá ñoä, chuaån möïc keá toaùn – taøi chính theo quy ñònh maø coøn phaûi ñaûm baûo caû tính höõu ích cuûa heä thoáng baùo caùo taøi chính vôùi vai troø cung caáp thoâng tin cho caùc ñoái töôïng söû duïng ra quyeát ñònh taøi chính. - Khi coâng khai baùo caùo taøi chính, caùc doanh nghieäp caàn tuaân thuû cung caáp ñaày ñuû, khoâng chæ coù baûng caân ñoái keá toaùn, keát quaû kinh doanh, löu chuyeån tieàn teä, thuyeát minh baùo caùo taøi chính maø coøn phaûi coâng khai caû baùo caùo kieåm toaùn. - Ngaên chaën haønh vi gian laän cuûa giaùm ñoác ñieàu haønh vaø nhöõng ngöôøi coù lieân quan trong vieäc coâng boá thoâng tin ñeå mang laïi lôïi ích caù nhaân, ví duï gaén lieàn lôïi ích doanh nghieäp vôùi lôïi ích ngöôøi ñaïi dieän trong daøi haïn thoâng qua cho pheùp naém giöõ moät tyû leä voán nhaát ñònh vôùi ñieàu kieän keøm theo lieân quan ñeán traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñaïi dieän trong vieäc ñaûm baûo hieäu quaû kinh doanh vaø nghóa vuï cung caáp thoâng tin; hoaëc caàn nghieâm khaéc xöû lyù thích ñaùng, thaäm chí coù theå sa thaûi vaø nhôø ñeán söï can thieäp cuûa phaùp luaät neáu caàn thieát ñoái vôùi nhöõng haønh vi gian laän ñaõ phaùt hieän. - Naâng cao trình ñoä, kieán thöùc veà taøi chính – keá toaùn cuûa hoäi ñoàng quaûn trò vaø ban kieåm soaùt nhaèm phaùt hieän vaø ngaên ngöøa nhöõng quyeát ñònh cuûa ngöôøi ñieàu haønh coù xu höôùng ñi ngöôïc lôïi ích chung cuûa doanh nghieäp. - Chuù troïng söû duïng ñeán vai troø cuûa kieåm toaùn ñoäc laäp, nhaát laø nhöõng coâng ty kieåm toaùn coù uy tín vaø quy moâ lôùn nhö Coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam (VACO), Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn Ernts & Young Vieät Nam (E&Y), Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn KPMG Vieät Nam (KPMG),… - Xaây döïng ñöôøng daây noùng veà haønh vi gian laän thoâng tin trong doanh nghieäp keøm chính saùch khuyeán khích vaø bieän phaùp xöû lyù thích hôïp.
- 68 - 3.3.5. Chuù troïng ñaàu tö coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin: Yeáu toá quan troïng ñeå tìm ra keát quaû cuûa moâ hình hoài quy chính laø nguoàn döõ lieäu ñaàu vaøo ñaày ñuû vaø ñaùng tin caäy, do ñoù caùc doanh nghieäp caàn chuù troïng ñaàu tö hôïp lyù cho coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin thoâng qua caùc bieän phaùp cuï theå nhö sau: - Ñaàu tö xaây döïng heä thoáng maùy tính ñeå löu tröõ döõ lieäu coù ñaày ñuû chöùc naêng baûo maät, ngaên chaën virus taán coâng hoaëc nhöõng taùc haïi khaùc töø moâi tröôøng xung quanh. - Haïn cheá soá löôïng ngöôøi coù theå tieáp caän thoâng tin löu tröõ, chaúng haïn chæ daønh rieâng cho giaùm ñoác taøi chính, keá toaùn tröôûng hoaëc giaùm ñoác ñieàu haønh hoaëc nhöõng ngöôøi chòu traùch nhieäm chính veà coâng ngheä thoâng tin taïi ñôn vò. - Ña daïng hoùa hình thöùc löu tröõ thoâng tin döôùi daïng chöùng töø giaáy vaø baèng chöùng töø ñieän töû treân caùc ñóa CD – ROM hoaëc ñóa DVD. Thöôøng xuyeân raø soaùt, saép xeáp laïi thoâng tin cho phuø hôïp vôùi nhu caàu thöïc tieãn trong töøng giai ñoaïn cuï theå ñeå coù theå xuaát söû duïng khi caàn thieát. - Môû roäng hình thöùc thu thaäp döõ lieäu töø taïp chí chuyeân ngaønh, saùch thoáng keâ vaø caùc website cuûa cô quan thoáng keâ. Ñaëc bieät chuù yù khi thu thaäp thoâng tin töø nguoàn beân ngoaøi coù lieân quan thì caàn tieán haønh kieåm tra tính hôïp phaùp vaø ñoä tin caäy cuûa thoâng tin, coù theå ñoái chieáu töø nhieàu nguoàn khaùc nhau, ví duï thoâng tin 3.3.6. Khai thaùc theâm keânh huy ñoäng voán: Trong thôøi gian qua, caùc doanh nghieäp chuû yeáu huy ñoäng voán taøi trôï hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh thoâng qua keânh truyeàn thoáng laø ñi vay ngaân haøng hoaëc gaàn ñaây laø keânh thò tröôøng chöùng khoaùn, trong ñoù taäp trung vaøo huy ñoäng voán coå phaàn. Khi thò tröôøng chöùng khoaùn suy giaûm, caùc nhaø ñaàu tö trôû neân thôø ô hôn vôùi coå phieáu vaø laõi suaát cho vay treân thò tröôøng tín duïng ngaân haøng taêng cao neân khaû naêng tieáp caän cuûa doanh nghieäp cuõng khoù khaên hôn, ñeå ñaûm baûo ñuû voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh, caùc döï aùn ñaàu tö cuõng nhö vieäc xaây döïng cô caáu voán hôïp trôû neân thuaän lôïi hôn thì caàn thieát ñoái vôùi caùc doanh nghieäp laø môû roäng keânh huy ñoäng voán, chaúng haïn nhö: - Phaùt haønh traùi phieáu chuyeån ñoåi keøm moät soá lôïi ích nhaát ñònh lieân quan ñeán lónh vöïc maø ñoàng voán huy ñoäng seõ ñaàu tö; - Vay voán töø caùc caùn boä coâng nhaân vieân hoaëc töø ngöôøi thaân, baïn beø vôùi laõi suaát cao hôn laõi suaát tieát kieäm coù cuøng kyø haïn moät ít nhöng thaáp hôn laõi suaát
- 69 - cho vay cuûa ngaân haøng, ñieàu naøy vöøa coù lôïi cho doanh nghieäp vöøa coù cho ngöôøi tieát kieäm. Tuy nhieân, caàn nhaän thöùc roõ nguoàn voán naøy coù giôùi haïn veà thôøi gian vaø soá löôïng, doanh nghieäp thöôøng chæ thöïc hieän trong thôøi gian ngaén, hoã trôï trong nhöõng luùc khoù khaên veà nguoàn voán. - Luoân duy trì, ñaûm baûo moái quan heä mua baùn toát vôùi nhaø cung caáp ñeå coù theå taêng cöôøng khai thaùc toái ña nguoàn voán tín duïng thöông maïi töø caùc ñoái taùc moät caùch hôïp lyù. - Neáu doanh nghieäp ñang sôû höõu caùc khoaûn ñaàu tö taøi chính thì coù theå thanh lyù ñeå taïo nguoàn voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh trong ñieàu kieän giaù thò tröôøng thích hôïp thay vì huy ñoäng töø voán beân ngoaøi. Maëc duø vieäc ña daïng hoùa keânh huy ñoäng voán goùp phaàn naâng cao khaû naêng taøi trôï cho caùc döï aùn ñaàu tö, phöông aùn kinh doanh ñöôïc löïa choïn nhöng doanh nghieäp caàn luoân caân nhaéc löïa choïn keânh huy ñoäng phuø hôïp vôùi nhu caàu vaø ñaëc ñieåm phaùt trieån trong töøng thôøi kyø, traùnh hieän töôïng taêng voán quaù maïnh hoaëc vay nôï quaù nhieàu laøm phaù vôõ cô caáu voán, maát caân ñoái giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu, töø ñoù daãn ñeán söû duïng voán khoâng hieäu quaû. 3.3.7. Caùc bieän phaùp hoã trôï khaùc: Ngoaøi caùc bieän phaùp hoã trôï ñaõ neâu treân, cuøng vôùi giaûi phaùp öùng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp, coøn coù moät soá giaûi phaùp hoã trôï khaùc maø baûn thaân moãi doanh nghieäp khoâng theå hieän moät caùch hoaøn haûo hoaëc khoâng thöïc hieän ñöôïc, ñoù laø: - Phaùt trieån nguoàn nhaân löïc trong lónh vöïc taøi chính, ñaëc bieät chuù troïng ñaøo taïo giaùm ñoác taøi chính. - Xaây döïng toå chöùc ñònh möùc tín nhieäm nhaèm taêng tính hieäu quaû cho thò tröôøng taøi chính, giaûm chi phí thoâng tin. - UÛy ban chöùng khoaùn Nhaø nöôùc kieåm soaùt chaët cheõ keá hoaïch huy ñoäng voán cuûa doanh nghieäp, chæ chaáp nhaän cho doanh nghieäp phaùt haønh coå phieáu, traùi phieáu huy ñoäng voán khi muïc ñích söû duïng voán roõ raøng vaø hôïp lyù nhaèm traùnh hieän töôïng huy ñoäng voán oà aït coù theå phaùt vôõ cô caáu voán hieän taïi coù theå daãn ñeán thöøa voán ñaàu tö cho hoaït ñoäng kinh doanh chính, laõng phí chi phí söû duïng voán hoaëc thieáu ngaân quyõ ñeå ñaùp öùng nhu caàu chi traû goác vaø laõi cho chuû nôï. - Sôùm ban haønh luaät kieåm toaùn ñoäc laäp vaø hoaøn thieän khung phaùp lyù veà heä thoáng kieåm soaùt noäi boä noùi chung vaø kieåm toaùn noäi boä noùi rieâng.
- 70 - KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 3 Ñeå giuùp doanh nghieäp cô sôû xaây döïng cô caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh moät caùch hôïp lyù, ñaûm baûo muïc tieâu quaûn trò taøi chính, chöông 3 cuûa ñeà taøi ñaõ höôùng doanh nghieäp öùng duïng moät coâng cuï khaù hieän ñaïi – moâ hình hoài quy kinh teá löôïng, thoâng qua moâ hình naøy doanh nghieäp nhaän bieát chính xaùc veà nhaân toá aûnh höôûng ñeán vieäc xaây döïng cô caáu voán, beân caïnh ñoù coøn coù theå nhaän ñònh, ño löôøng möùc ñoä taùc ñoäng cuûa töøng nhaân toá vaø treân cô sôû ñoù tieán ñeán xaùc laäp heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu hôïp lyù. Ngoaøi ra, trong chöông 3, ñeà taøi cuõng kieán nghò theâm moät soá giaûi phaùp khaùc ôû taàm vi moâ laãn vó moâ nhaèm hoã trôï cho coâng taùc xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp thuaän lôïi hôn.
KEÁT LUAÄN Moät cô caáu voán hôïp lyù ñöôïc xaây döïng seõ goùp phaàn taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh hieäu quaû hôn, ñaûm baûo söï caân baèng giöõa muïc tieâu vaø muïc tieâu an toaøn trong quaûn trò taøi chính noùi chung vaø quaûn trò nguoàn voán noùi rieâng. Ñieàu naøy laïi caøng ñaëc bieät coù yù nghóa hôn ñoái vôùi doanh nghieäp hoaït ñoäng trong boái caûnh neàn kinh teá gaëp nhöõng khoù khaên nhö: laïm phaùt cao, thò tröôøng chöùng khoaùn suy giaûm traàm troïng vaø thò tröôøng tín duïng “ñoùng baêng” do laõi suaát taêng cao. Treân cô sôû phaân tích, toång hôïp kieán thöùc mang tính chaát lyù luaän vaø nghieân cöùu thöïc tieãn, ñeà taøi ñaõ thöïc hieän caùc coâng vieäc sau: - Heä thoáng hoùa cô sôû khoa hoïc veà cô caáu voán, ñaëc bieät laø ñaõ taäp trung phaân tích nhöõng nguyeân taéc xaây döïng moät cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp vaø nhöõng lôïi ích cuûa noù. Ngoaøi ra, ñeà taøi cuõng ñaõ phaân tích chi tieát caùc lyù thuyeát cô caáu voán neàn taûng nhaèm laøm roõ hôn veà maët lyù luaän cuûa ñeà taøi. - Phaân tích tình hình chung veà doanh nghieäp trong quaù trình phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi ôû Vieät Nam. Ñeà taøi ñaõ tieán haønh khaûo saùt vaø phaân tích, ñaùnh giaù thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam, qua ñoù ñaùnh giaù maët tích cöïc vaø maïnh daïn chæ ra nhöõng toàn taïi chuû yeáu caàn khaéc phuïc trong quaûn trò taøi chính noùi chung vaø quaûn trò nguoàn voán noùi rieâng. - Töø cô sôû lyù luaän vaø thöïc tieãn ñaõ trình baøy, ñeà taøi ñöa ra giaûi phaùp öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng vaø caùc giaûi phaùp hoã trôï mang taàm vi moâ laãn vó moâ nhaèm ñaûm baûo xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh, goùp phaàn naâng cao hieäu quaû söû duïng voán vaø naêng löïc caïnh tranh cho doanh nghieäp Vieät Nam, nhaát laø khi nhöõng yeâu caàu cuûa quaù trình hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ngaøy caøng khaét khe hôn. Caùc giaûi phaùp treân caàn ñöôïc tieán haønh moät caùch ñoàng boä môùi coù theå phaùt huy hieäu quaû cao nhaát. Cuøng vôùi nhöõng noã löïc naâng cao naêng löïc öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá, thöïc hieän nhöõng bieän phaùp kieåm soaùt ruûi ro kieät queä taøi chính vaø ñaûm baûo minh baïch thoâng tin töø phía doanh nghieäp thì cuõng
caàn coù söï hoã trôï cuûa Nhaø nöôùc ñaûm baûo moâi tröôøng caïnh tranh laønh maïnh, gia taêng tính hieäu quaû cho thò tröôøng taøi chính vaø ñaàu tö hôn nöõa cho giaùo duïc, ñaøo taïo nhaân löïc chaát löôïng cao trong lónh vöïc taøi chính, nhaát laø ngheà giaùm ñoác taøi chính. Thöïc teá cho thaáy nhu caàu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cuûa doanh nghieäp laø raát caàn thieát vaø caáp baùch, nhôø ñoù maø doanh nghieäp coù theå ñaûm baûo hôn veà hieäu quaû kinh doanh, giaûm thieåu ruûi ro phaù saûn hoaëc giaûi theå, hôn theá nöõa laø söï gia taêng naêng löïc caïnh tranh cuûa doanh nghieäp nöôùc ta treân caû thò tröôøng trong nöôùc laãn nöôùc ngoaøi, goùp phaàn phaùt trieån beàn vöõng vaø naâng cao vai troø neàn kinh teá Vieät Nam ñoái vôùi khu vöïc vaø theá giôùi. Vaø chính yù nghóa naøy, moät laàn nöõa khaúng ñònh caùc doanh nghieäp Vieät Nam haõy nhanh choùng xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taøi trôï taøi hoaït ñoäng kinh doanh theo yeâu caàu, ñieàu kieän phaùt trieån cuûa töøng thôøi kyø.
DANH MUÏC COÂNG TRÌNH CUÛA TAÙC GIAÛ 1. Baøi vieát “Caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp”, Taïp chí Coâng ngheä Ngaân haøng soá 27, naêm 2008. 2. Baøi vieát “Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp”, Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 7, naêm 2007. 3. Baøi vieát “Vaän duïng löu chuyeån tieàn teä trong quan heä tín duïng ngaân haøng”, Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 5, naêm 2004. 4. Baøi vieát “Hoaøn thieän heä thoáng thoâng tin cho qui trình tín duïng cuûa Ngaân haøng thöông maïi Vieät Nam”, Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 2, naêm 2004.
TAØI LIEÄU THAM KHAÛO Tieáng Vieät: 1. Baùo caùo taøi chính ñaõ kieåm toaùn cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát naêm 2007. 2. Cao Haøo Thi (2007 – 2008), Kinh teá löôïng, Baøi giaûng chöông trình giaûng daïy kinh teá Fulbright. 3. Coâng ty coå phaàn Taøi Vieät – Vietstock (2007), Nieân giaùm doanh nghieäp nieâm yeát 2007, NXB Thanh nieân. 4. GS. TSKH Nguyeãn Quang Thaùi (2008), Doanh nghieäp Vieät Nam qua caùc cuoäc ñieàu tra gaàn ñaây, Taïp chí Kinh teá vaø döï baùo soá 8/2008. 5. GS.TS Traàn Ngoïc Thô, PGS.TS Nguyeãn Thò Ngoïc Trang, PGS.TS Phan Thò Bích Nguyeät, TS Nguyeãn Thò Lieân Hoa, TS Nguyeãn Thò Uyeân Uyeân (2005), Taøi chính doanh nghieäp hieän ñaïi, NXB Thoáng keâ. 6. Ngaân haøng Vieät Nam (2006), Cho vay doanh nghieäp vöøa vaø nhoû, Taøi lieäu hoäi thaûo veà ñaùnh giaù tín duïng ngaân haøng caáp cho caùc doanh nghieäp vöøa vaø nhoû taïi Tp. Hoà Chí Minh. 7. Huy Saùu (2008), Quaûn lyù voán nhaø nöôùc taïi doanh nghieäp: Naâng cao hôn nöõa vai troø cuûa ngöôøi ñaïi dieän, Thôøi baùo Taøi chính ngaøy 28-07. 8. Leâ Hoaøng Vinh (2007), Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp, Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 7. 9. Leâ Hoaøng Vinh (2008), Caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp, Taïp chí Coâng ngheä Ngaân haøng soá 27. 10. Mai Phöông (2008), Doanh nghieäp böôn chaûi tìm voán, Baùo Thanh nieân ngaøy 07 thaùng 05. 11. MBA Nguyeãn Ñaêng Khoa (2008), Taïi sao phaûi taùi caáu truùc nôï?, http://inteves.com. 12. Nguyeãn Minh Tuaán (2007), Thoáng keâ öùng duïng trong kinh doanh baèng excel, NXB Thoáng keâ.
13. PGS. TS Phan Thò Bích Nguyeät (2006 – 2007), Taøi chính doanh nghieäp, Baøi giaûng cao hoïc. 14. Taäp ñoaøn Ngaân haøng ANZ (1998), Kyõ naêng phaân tích taøi chính. Taøi lieäu phuïc vuï khoùa hoïc cho Ngaân haøng Nhaø nöôùc. 15. Thôøi baùo Kinh teá Vieät Nam, Kinh teá 2004 – 2005 – 2006 – 2007. 16. Ths Ngoâ Kim Phöôïng, TS Leâ Thò Thanh Haø, Ths Leâ Maïnh Höng, Leâ Hoaøng Vinh (2007), Phaân tích taøi chính doanh nghieäp, Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc, Tröôøng Ñaïi hoïc Ngaân haøng Tp. Hoà Chí Minh. 17. Ths Phaïm Trí Cao, Ths Vuõ Minh Chaâu (2006), Kinh teá löôïng öùng duïng, NXB Lao ñoäng xaõ hoäi. 18. Toång cuïc Thoáng keâ (2008), Nieân giaùm thoáng keâ toùm taét naêm 2007, NXB Thoáng keâ. 19. Toång cuïc Thoáng keâ, Thöïc traïng doanh nghieäp qua keát quaû ñieàu tra töø naêm 2000 ñeán naêm 2007, Soá lieäu thoáng keâ coâng boá treân website. 20. Trung taâm thoâng tin tín duïng (2007), Xeáp haïng tín duïng, NXB Lao ñoäng. 21. Trung taâm thoâng tin vaø döï baùo kinh teá – xaõ hoäi quoác gia (2006), Chaát löôïng taêng tröôûng cuûa Vieät Nam vaø moät soá nöôùc Ñoâng AÙ, Boä Keá hoaïch vaø ñaàu tö. 22. TS Buøi Höõu Phöôùc, TS Leâ Thò Lanh, TS Laïi Tieán Dónh, TS Phan Thò Nhi Hieáu (2005), Taøi chính doanh nghieäp, NXB Lao ñoäng xaõ hoäi. 23. TS Nguyeãn Minh Kieàu (2003 – 2004), ÖÙng duïng moâ hình toaùn trong quyeát ñònh taøi chính coâng ty, Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc, Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá Tp. Hoà Chí Minh. 24. TS Nguyeãn Minh Kieàu (2006), Taøi chính doanh nghieäp, NXB Thoáng keâ. 25. TS Nguyeãn Thanh Lieâm (2007), Quaûn trò taøi chính, NXB Thoáng keâ. 26. TS. Nguyeãn Thò Lieân Hoa (2006 – 2007), Taøi chính quoác teá, Baøi giaûng cao hoïc 27. UÛy ban Basel veà giaùm saùt ngaân haøng (2005), Taêng cöôøng quaûn trò doanh nghieäp ñoái vôùi toå chöùc hoaït ñoäng ngaân haøng, Taøi lieäu tö vaán.
28. http://europa.eu.int 29. http://vneconomy.vn 30. www.cfo.com.vn 31. www.datumxchange.com 32. www.fpts.com.vn 33. www.gso.gov.vn 34. www.hsx.vn 35. www.ketoantruong.com 36. www.kiemtoan.com.vn 37. www.mof.gov.vn 38. www.saga.vn 39. www.smeda.org.pk 40. www.smeinfo.com.my 41. www.tintuc.timnhanh.com 42. www.vienkinhte.hochiminhcity.gov.vn Tieáng Anh: 1. CFA Institute (2008), Financial Statement Analysis, CFA Program Curriculum Volume 3, Pearson Custom Publishing. 2. Eugene F. Fama, Michael C. Jensen (1983), Separation of Ownership and Control, Journal of Law and Economics, Vol. XXVI. 3. JP Morgan (2004), Determining optimal capital structure, pp 1 – 13. 4. Michael C. Jensen (1986), Agency Costs of Free Cash Flow, Corporate Finance, and Takeovers, Harvard Business School. 5. Stephen H. Penman (2001), Financial Statement Analysis and Security Valuation, McGraw-Hill International Edition. 6. Terry S. Maness, John T. Zietlow (1998), Short-term financial management, The Dryden Press, Harcourt Brace College Publishers.
PHUÏ LUÏC
PHUÏ LUÏC 1 PHIEÁU THAÊM DOØ YÙ KIEÁN (söû duïng cho luaän vaên thaïc syõ kinh teá) Ñeà taøi nghieân cöùu: XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Muïc ñích nghieân cöùu: Phieáu thaêm doø yù kieán ñöôïc thöïc hieän nhaèm muïc ñích thu thaäp thoâng tin thöïc teá, qua ñoù kieåm chöùng vaø hoaøn thieän cô sôû lyù luaän cuûa ñeà taøi, ñoàng thôøi thieát laäp caùc giaûi phaùp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp, goùp phaàn naâng cao söùc caïnh tranh vaø phaùt trieån beàn vöõng doanh nghieäp Vieät Nam trong xu theá hoäi nhaäp kinh teá quoác teá. Cam keát baûo maät vaø phi thöông maïi thoâng tin: Thoâng tin thu thaäp ñöôïc töø quyù doanh nghieäp chæ söû duïng ñeå kieåm chöùng cô sôû lyù luaän cuûa moät luaän vaên thaïc syõ kinh teá, hoaøn toaøn khoâng coù muïc ñích kinh doanh vaø chæ söû duïng cho nghieân cöùu ñeà taøi naøy. Caùch traû lôøi caâu hoûi: Ñeå traû lôøi caâu hoûi, raát mong quyù vò khoanh troøn vaøo thöù töï caâu traû lôøi ñöôïc ñaùnh soá a,b,c,… maø quyù vò cho laø thích hôïp nhaát; hoaëc trong moät soá tröôøng hôïp, quyù vò vui loøng ñieàn thoâng tin thích hôïp vaøo choã troáng ñeà nghò. Kính mong söï hoã trôï cuûa quyù doanh nghieäp. Xin chaân thaønh caùm ôn, Ngöôøi thöïc hieän: LEÂ HOAØNG VINH Hoïc vieân Cao hoïc Khoùa 15, Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá TP.HCM
NOÄI DUNG CAÂU HOÛI Phaàn 1 – THOÂNG TIN KHAÙI QUAÙT VEÀ DOANH NGHIEÄP: 1.1. Ngaønh ngheà kinh doanh chính cuûa doanh nghieäp laø: a Saûn xuaát b Thöông maïi c Dòch vuï d Khaùc, ñoù laø . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Loaïi hình doanh nghieäp cuûa quyù vò laø: a Doanh nghieäp tö nhaân b Coâng ty coå phaàn c Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn d Coâng ty nhaø nöôùc 1.3. Doanh nghieäp cuûa quyù vò ñaõ thaønh laäp ñöôïc bao laâu? a Döôùi 2 naêm b 2 – 5 naêm c 5 – 10 naêm d Treân 10 naêm 1.4. Doanh thu thuaàn bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay ñaït möùc: a Döôùi 20 tyû ñoàng b 20 – 50 tyû ñoàng c 50 – 100 tyû ñoàng d 100 – 200 tyû ñoàng e Treân 200 tyû ñoàng 1.5. Lôïi nhuaän sau thueá bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay ñaït möùc: a Döôùi 5 tyû ñoàng b 5 – 15 tyû ñoàng c 15 – 30 tyû ñoàng d Treân 30 tyû ñoàng
1.6. Toång giaù trò taøi saûn bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay cuûa doanh nghieäp laø: a Döôùi 20 tyû ñoàng b 20 – 50 tyû ñoàng c 50 – 100 tyû ñoàng d 100 – 200 tyû ñoàng e Treân 200 tyû ñoàng 1.7. Doanh nghieäp quyù vò coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh hay khoâng? a Coù . Neáu choïn Coù, ai laø ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän a1 Giaùm ñoác a2 Keá toaùn tröôûng a3 Chuû doanh nghieäp a4 Khaùc, ñoù laø: ………………………… b Khoâng thöïc hieän 1.8. Möùc ñoä höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø keát quaû phaân tích taøi chính ñeán vieäc ra quyeát ñònh ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh? Möùc ñoä höõu ích Nguoàn thoâng tin Raát keùm Keùm Trung bình Khaù Toát Baùo caùo taøi chính a b c d e Phaân tích baùo caùo taøi chính a b c d e 1.9. Doanh nghieäp quyù vò coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hay khoâng? a Coù . Neáu choïn Coù, theo quyù vò, vai troø cuûa kieåm soaùt noäi boä laø gì? (coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi) a1 Coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù a2 Coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp a3 Giaûm thieåu khaû naêng gian laän, coâng boá thoâng tin sai leäch a4 Goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh b Khoâng
1.10. Hieän nay, thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp ñoái vôùi doanh nghieäp quyù vò laø:………%. Neáu khaùc 28%, quyù vò vui loøng cho bieát lyù do:…………………… Phaàn 2 - THOÂNG TIN VEÀ QUYEÁT ÑÒNH CÔ CAÁU VOÁN TAÏI DOANH NGHIEÄP: 2.1. Khi caàn huy ñoäng voán môû roäng hoaït ñoäng kinh doanh, doanh nghieäp öu tieân choïn nguoàn taøi trôï naøo tröôùc? a Nôï vay b Voán chuû sôû höõu c Lôïi nhuaän giöõ laïi d Khaùc, ñoù laø: …………………………….. 2.2. Ngöôøi ra quyeát ñònh cuoái cuøng ñeå löïa choïn nguoàn taøi trôï laø: a Chuû doanh nghieäp b Giaùm ñoác ñieàu haønh c Keá toaùn tröôûng d Ngöôøi khaùc, ñoù laø: ………………………. 2.3. Theo quyù vò, lôïi ích cô baûn khi doanh nghieäp söû duïng voán chuû sôû höõu? (coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi) a Ñaûm baûo töï chuû taøi chính b Khoâng bò aùp löïc traû nôï c Khoâng bò aùp löïc chia laõi d Khaùc, ñoù laø: ……………………………………………… 2.4. Lyù do chính ñeå doanh nghieäp quyù vò quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï töø nôï vay? (neáu choïn nhieàu lyù do thì cho bieát thöù töï öu tieân 1,2,3…) Choïn Öu tieân Lyù do söû duïng nôï a . . . . Chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu b . . . . Tieát kieäm thueá (giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp) c . . . . Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE) d . . . . Khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt e . . . . Khaùc, ñoù laø : ………………………………………………
2.5. Doanh nghieäp quyù vò coù quan taâm xaùc ñònh tyû leä taøi trôï muïc tieâu cho taøi saûn löu ñoäng baèng nguoàn voán daøi haïn hay khoâng? a Khoâng b Coù Tyû leä muïc tieâu laø: ………… % 2.6. Chieán löôïc taøi trôï muïc tieâu cuûa doanh nghieäp quyù vò laø gì: a Maïo hieåm – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh vaø moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân1 . b Baûo thuû – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh, taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân vaø moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï. c Trung dung – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï taøi saûn coá ñònh vaø toaøn boä taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân. d Khoâng quan taâm xaây döïng chieán löôïc taøi trôï 2.7. Doanh nghieäp quyù vò coù quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu hay khoâng? a Thöôøng xuyeân quan taâm b Thænh thoaûng quan taâm c Ít khi quan taâm d Khoâng bao giôø quan taâm 2.8. Caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu cuûa doanh nghieäp quyù vò laø: a Kinh nghieäm thöïc teá b Moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán c Soá lieäu cuûa quaù khöù d Caûm giaùc chuû quan e Caên cöù khaùc, Ñoù laø ……………………………………………………………. f Khoâng caên cöù cô sôû naøo 1 Taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân laø taøi saûn löu ñoäng (tieàn, toàn kho, khoaûn phaûi thu) ñöôïc duy trì ñeàu ñaën trong suoát chu kyø kinh doanh ñaûm baûo cho hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp dieãn ra bình thöôøng vaø lieân tuïc.
2.9. Muïc tieâu duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (tính baèng nôï phaûi traû chia cho voán chuû sôû höõu) cuûa doanh nghieäp khoaûng bao nhieâu? a Nhoû hôn 0.5 b 0.5 – 1.0 c 1.0 – 1.5 d Lôùn hôn 1.5 2.10. Cô caáu voán khaùc nhau (nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu) coù aûnh höôûng ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn hay khoâng? a Khoâng coù aûnh höôûng b Ít khi aûnh höôûng c Coù aûnh höôûng d AÛnh höôûng raát lôùn 2.11. Nhaân toá naøo aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu: a Ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (ruûi ro kinh doanh) b Chính saùch thueá thu nhaäp doanh nghieäp c Hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh (khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn) d Naêng löïc ñieàu haønh cuûa nhaø quaûn trò e Khaùc, ñoù laø : ……………………………………………………… 2.12. Theo quyù vò, cô caáu voán hôïp lyù caàn ñaûm baûo nhöõng muïc tieâu gì? (xeáp thöù töï öu tieân 1,2,3,… neáu choïn nhieàu muïc tieâu) Choïn Öu tieân Muïc tieâu xaùc ñònh cô caáu voán hôïp lyù a . . . . Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát b . . . . Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp c . . . . Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE) d . . . . Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng e . . . . Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn f . . . . Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan nhaèm ñaûm baûo muïc tieâu kinh doanh g . . . . Khaùc, ñoù laø: ………………………………………………….
2.13. Nhöõng yù kieán khaùc cuûa quyù vò lieân quan ñeán xaây döïng cô caáu voán : ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… Moät laàn nöõa xin chaân thaønh caùm ôn quyù vò ñaõ daønh thôøi gian traû lôøi caùc caâu hoûi. Kính chuùc quyù vò luoân thaønh coâng trong coâng vieäc vaø cuoäc soáng.
PHUÏ LUÏC 2 DANH SAÙCH DOANH NGHIEÄP ÑÖÔÏC KHAÛO SAÙT STT Teân doanh nghieäp 1 Coâng ty coå phaàn AÙnh Döông Vieät Nam 2 Coâng ty coå phaàn bao bì bia Saøi Goøn 3 Coâng ty coå phaàn bia Saøi Goøn Bình Taây 4 Coâng ty coå phaàn Cô khí vaø Xaây laép Coâng nghieäp 5 Coâng ty coå phaàn hôïp taùc kinh teá vaø xuaát nhaäp khaåu 6 Coâng ty coå phaàn in vaø bao bì Myõ Chaâu 7 Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø vaän taûi Vinashin 8 Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø xaây döïng Minh Huy 9 Coâng ty coå phaàn Ñaïi Nam Vieät 10 Coâng ty coå phaàn NGK Chöông Döông 11 Coâng ty coå phaàn Noâng Vieät 12 Coâng ty coå phaàn Phaân ñaïm vaø Hoùa chaát Daàu khí 13 Coâng ty coå phaàn Phong Phuù 14 Coâng ty coå phaàn toång hôïp vaø ñaàu tö TPHCM 15 Coâng ty coå phaàn truyeàn thoâng ADTEC 16 Coâng ty coå phaàn vaän taûi bieån Ñaïi Haûi 17 Coâng ty coå phaàn Vónh Phaùt 18 Coâng ty coå phaàn xaây döïng Ñoâng Nam Sôn
STT Teân doanh nghieäp 19 Coâng ty coå phaàn xaây döïng Saøi Goøn 20 Coâng ty coå phaàn xuaát nhaäp khaåu Quaän 1 21 Coâng ty TNHH Ba Vieân Ngoïc 22 Coâng ty TNHH Coâng Anh 23 Coâng ty TNHH du lòch Caùt Bình 24 Coâng ty TNHH Hoäi chôï trieån laõm AÂn Pha 25 Coâng ty TNHH Khang Tuaán 26 Coâng ty TNHH kinh doanh baát ñoäng saûn Ñöùc Troïng 27 Coâng ty TNHH Laøn Soùng Môùi 28 Coâng ty TNHH Maïnh Cöôøng An 29 Coâng ty TNHH Ñaïi Huøng Vinh 30 Coâng ty TNHH Phöôùc Thaùi 31 Coâng ty TNHH saûn xuaát – thöông maïi – dòch vuï Thieân AÂn 32 Coâng ty TNHH Sôn Tison 33 Coâng ty TNHH Taân Ñaïi Haûi 34 Coâng ty TNHH thöông maïi – xaây döïng – dòch vuï ñòa oác Traàn Tuaán 35 Coâng ty TNHH thöông maïi Thieân Quaân 36 Coâng ty TNHH thöông maïi xaây döïng baát ñoäng saûn Löu Nguyeãn 37 Coâng ty TNHH Thuøy Minh 38 Coâng ty TNHH TMDV Thaùi Laäp Thaønh 39 Coâng ty TNHH tö vaán moâi giôùi baát ñoäng saûn Quoác teá Baøn Kính 40 Coâng ty TNHH Tö vaán thieát keá vaø Xaây döïng Khoâng Gian Vieät
STT Teân doanh nghieäp 41 Coâng ty TNHH Troïng Khang 42 Coâng ty TNHH Uy Minh 43 Coâng ty TNHH xaây döïng, thöông maïi Hoaøng Ñöùc 44 Doanh nghieäp tö nhaân Baéc Nam Vaïn Lôïi 45 Doanh nghieäp tö nhaân Chính Loäc Thaønh 46 Doanh nghieäp tö nhaân Kim Linh 47 Doanh nghieäp tö nhaân Ngoïc Syõ 48 Doanh nghieäp tö nhaân Ñöùc Lan
PHUÏ LUÏC 3 MOÄT SOÁ THOÂNG TIN TOÅNG HÔÏP KEÁT QUAÛ KHAÛO SAÙT Baûng PL3.1. Toång taøi saûn, doanh thu cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Chæ tieâu Soá löôïng Tyû troïng Doanh thu thuaàn bình quaân haøng naêm Döôùi 20 tyû ñoàng 9 18.75% 20 – 50 tyû ñoàng 7 14.58% 50 – 100 tyû ñoàng 14 29.17% 100 – 200 tyû ñoàng 8 16.67% Treân 200 tyû ñoàng 10 20.83% Toång coäng 48 100% Toång giaù trò taøi saûn bình quaân haøng naêm Döôùi 20 tyû ñoàng 11 22.92% 20 – 50 tyû ñoàng 9 18.75% 50 – 100 tyû ñoàng 13 27.08% 100 – 200 tyû ñoàng 5 10.42% Treân 200 tyû ñoàng 10 20.83% Toång coäng 48 100%
Baûng PL3.2. Öu tieân löïa choïn nguoàn taøi trôï Nguoàn taøi trôï Soá löôïng Tyû troïng Nôï vay 18 37.50% Voán chuû sôû höõu 18 37.50% Lôïi nhuaän giöõ laïi 12 25.00% Toång coäng 48 100% Baûng PL3.3. Ngöôøi quyeát ñònh cuoái cuøng löïa choïn nguoàn taøi trôï Ngöôøi quyeát ñònh Soá löôïng Tyû troïng Chuû sôû höõu 30 62.50% Giaùm ñoác ñieàu haønh 15 31.25% Hoäi ñoàng quaûn trò 3 6.25% Toång coäng 48 100% Baûng PL3.4. AÛnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn Möùc aûnh höôûng Soá yù kieán Tyû troïng Khoâng coù aûnh höôûng 1 2.08% Ít khi aûnh höôûng 5 10.42% Coù aûnh höôûng 35 72.92% AÛnh höôûng raát lôùn 7 14.58% Toång coäng 48 100%
Baûng PL3.5. Chieán löôïc taøi trôï muïc tieâu Chieán löôïc Soá yù kieán Tyû troïng Maïo hieåm 3 6.25% Baûo thuû 3 6.25% Trung dung 20 41.67% Khoâng quan taâm 22 45.83% Toång coäng 48 100% Baûng PL3.6. Thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp Möùc thueá suaát Soá löôïng Tyû troïng Döôùi 28% 24 50.00% 28% 24 50.00% Toång coäng 48 100%
PHUÏ LUÏC 4 PHAÂN LOAÏI DOANH NGHIEÄP VÖØA VAØ NHOÛ ÔÛ CAÙC NÖÔÙC Quoác gia Tieâu chí doanh thu Tieâu chí toång taøi saûn 1. Indonesia ≤ 50 tyû IDR ≤ 10 tyû IDR 2. Haøn Quoác ≤ 8 trieäu KRW 3. Malaysia ≤ 25 trieäu MYR 4. Coäng ñoàng Chaâu AÂu ≤ 50 trieäu EUR ≤ 43 trieäu EUR 5. Canada ≤ 20 trieäu CAD Nguoàn: Toång hôïp töø internet [28, 31, 39, 40]
PHUÏ LUÏC 5 DANH SAÙCH DOANH NGHIEÄP SÖÛ DUÏNG TRONG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG STT Kyù hieäu Teân doanh nghieäp 1 ALT Coâng ty coå phaàn vaên hoùa Taân Bình 2 BMC Coâng ty coå phaàn khoaùng saûn Bình Ñònh 3 BPC Coâng ty coå phaàn bao bì Bæm Sôn 4 DIC Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø thöông maïi DIC 5 DNP Coâng ty coå phaàn nhöïa xaây döïng Ñoàng Nai 6 DPC Coâng ty coå phaàn nhöïa Ñaø Naüng 7 DXP Coâng ty coå phaàn caûng Ñoaïn Xaù 8 GTA Coâng ty coå phaàn cheá bieán goã Thuaän An 9 HAS Coâng ty coå phaàn xaây laép böu ñieän Haø Noäi 10 HAX Coâng ty coå phaàn dòch vuï oâ toâ Haøng Xanh 11 HBD Coâng ty coå phaàn bao bì PP Bình Döông 12 HTV Coâng ty coå phaàn vaän taûi Haø Tieân 13 LBM Coâng ty coå phaàn vaät lieäu xaây döïng Laâm Ñoàng 14 MCP Coâng ty coå phaàn in vaø bao bì Myõ Chaâu 15 NAV Coâng ty coå phaàn Nam Vieät 16 NHC Coâng ty coå phaàn gaïch ngoùi Nhò Hieäp 17 NSC Coâng ty coå phaàn gioáng caây troàng Trung Öông
STT Kyù hieäu Teân doanh nghieäp 18 PJT Coâng ty coå phaàn vaän taûi xaêng daàu ñöôøng thuûy 19 PMS Coâng ty coå phaàn cô khí Xaêng daàu 20 PNC Coâng ty coå phaàn vaên hoùa Phöông Nam 21 RHC Coâng ty coå phaàn thuûy ñieän Ry Ninh II 22 RIC Coâng ty coå phaàn quoác teá Hoaøng Gia 23 SAF Coâng ty coå phaàn löông thöïc thöïc phaåm SAFOCO 24 SDN Coâng ty coå phaàn sôn Ñoàng Nai 25 SFC Coâng ty coå phaàn nhieân lieäu Saøi Goøn 26 SGC Coâng ty coå phaàn xuaát nhaäp khaåu Sa Giang 27 TCT Coâng ty coå phaàn caùp treo Nuùi Baø Taây Ninh 28 TMC Coâng ty coå phaàn thöông maïi xuaát nhaäp khaåu Thuû Ñöùc 29 TNA Coâng ty coå phaàn thöông maïi xuaát nhaäp khaåu Thieân Nam 30 TS4 Coâng ty coå phaàn thuûy saûn soá 4 31 UNI Coâng ty coå phaàn Vieãn Lieân 32 VGP Coâng ty coå phaàn Caûng rau quaû 33 VPK Coâng ty coå phaàn bao bì daàu thöïc vaät 34 VTC Coâng ty coå phaàn vieãn thoâng VTC
PHUÏ LUÏC 6 SOÁ LIEÄU SÖÛ DUÏNG CHO MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG STT Doanh nghieäp2 DE (laàn) SIZE (trieäu ñoàng) ROA (%) TAX (%) 1 ALT 0.6489 180,245 7.53% 0.00% 2 BMC 0.2228 103,203 57.48% 12.71% 3 BPC 0.2506 143,343 12.81% 16.45% 4 DIC 1.5846 592,285 11.45% 21.40% 5 DNP 1.8851 149,368 8.51% 18.84% 6 DPC 0.7790 63,681 10.19% 7.97% 7 DXP 0.7182 73,016 17.23% 0.00% 8 GTA 0.6510 133,640 8.46% 9.75% 9 HAS 1.2715 152,022 5.97% 26.12% 10 HAX 1.8428 473,275 11.69% 23.39% 11 HBD 0.3374 51,841 10.08% 7.32% 12 HTV 0.1016 76,089 10.23% 10.69% 13 LBM 0.1451 57,599 9.38% 0.00% 14 MCP 1.6297 165,859 7.51% 10.15% 15 NAV 0.9343 212,485 22.60% 13.97% 2 Teân ñaày ñuû cuûa doanh nghieäp xem taïi phuï luïc 5
STT Doanh nghieäp DE (laàn) SIZE (trieäu ñoàng) ROA (%) TAX (%) 16 NHC 0.2028 43,050 25.40% 8.75% 17 NSC 0.6043 140,388 12.65% 0.91% 18 PJT 1.3062 732,810 12.25% 10.97% 19 PMS 0.7750 215,881 7.66% 25.71% 20 PNC 1.0268 214,657 6.02% 15.28% 21 RHC 1.1596 38,370 16.18% 13.44% 22 RIC 0.2906 159,336 8.86% 1.41% 23 SAF 0.6032 333,205 16.59% 0.00% 24 SDN 1.1361 49,288 13.95% 10.91% 25 SFC 0.8712 801,126 9.50% 10.65% 26 SGC 0.1648 118,917 23.40% 0.00% 27 TCT 0.1495 32,037 33.19% 13.96% 28 TMC 1.4901 1,066,528 15.34% 11.30% 29 TNA 1.1905 470,442 13.54% 18.92% 30 TS4 0.4350 172,904 6.88% 1.63% 31 UNI 1.3912 226,760 17.85% 16.80% 32 VGP 0.3137 195,843 12.45% 8.91% 33 VPK 0.8315 164,465 8.43% 10.76% 34 VTC 1.4732 85,619 7.83% 16.51% Nguoàn: tính toaùn töø baùo caùo taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát
PHUÏ LUÏC 7 XEÁP HAÏNG TÍN DUÏNG DOANH NGHIEÄP Nguoàn: Trung taâm thoâng tin tín duïng [20] Xeáp haïng Noäi dung AAA Loaïi toái öu: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng hieäu quaû cao. - Khaû naêng töï chuû taøi chính raát toát. - Trieån voïng phaùt trieån laâu daøi, - Tieàm löïc taøi chính laønh maïnh. - Lòch söû vay traû nôï toát. - Ruûi ro thaáp. AA Loaïi öu: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng hieäu quaû vaø oån ñònh. - Khaû naêng töï chuû taøi chính toát. - Trieån voïng phaùt trieån toát. - Lòch söû vay traû nôï toát. - Ruûi ro thaáp. A Loaïi toát: - Tình hình taøi chính oån ñònh, - Hoaït ñoäng kinh doanh coù hieäu quaû - Lòch söû vay traû nôï toát. - Ruûi ro töông ñoái thaáp.
Xeáp haïng Noäi dung BBB Loaïi khaù: - Tình hình taøi chính oån ñònh. - Hoaït ñoäng töông ñoái hieäu quaû. - Coù haïn cheá nhaát ñònh veà tieàm löïc taøi chính. - Ruûi ro trung bình. BB Loaïi trung bình - khaù: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng toát trong hieän taïi nhöng deã bò aûnh höôûng bôûi nhöõng bieán ñoäng lôùn trong kinh doanh do söùc eùp caïnh tranh. - Tieàm löïc taøi chính trung bình. - Ruûi ro trung bình. B Loaïi trung bình: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng chöa coù hieäu quaû. - Khaû naêng töï chuû taøi chính thaáp. - Ruûi ro töông ñoái cao. CCC Loaïi trung bình - yeáu: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng coù hieäu quaû thaáp. - Naêng löïc quaûn lyù keùm. - Khaû naêng traû nôï thaáp, töï chuû taøi chính yeáu. - Ruûi ro cao. CC Loaïi yeáu: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng keùm hieäu quaû. - Khaû naêng traû nôï keùm, töï chuû taøi chính yeáu keùm. - Ruûi ro raát cao.
Xeáp haïng Noäi dung C Loaïi yeáu keùm: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng yeáu keùm, thua loã keùo daøi, khoâng töï chuû veà taøi chính. - Naêng löïc quaûn lyù yeáu keùm. - Coù nôï quaù haïn - Ruûi ro raát cao.
PHUÏ LUÏC 8 COÂNG THÖÙC TÍNH CAÙC CHÆ TIEÂU Chæ tieâu Coâng thöùc D/E (hoaëc DE) höõusôûchuûVoán Nôï DOL thuï)tieâulöôïngsaûn(hoaëcthudoanhñoåithaytraêmPhaàn EBITñoåithaytraêmPhaàn Giaù trò doanh nghieäp Giaù trò thò tröôøng cuûa nôï + Giaù trò thò tröôøng cuûa voán chuû sôû höõu Laù chaén thueá töø laõi vay I . t RD quaânbìnhNôï t).(1I − ROA quaânbìnhsaûntaøiToång t)I.(1EAT −+ ROE quaânbìnhhöõusôûchuûVoán EAT WACC Tyû soá töï taøi trôï * chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu + Tyû soá nôï * chi phí söû duïng nôï

More Related Content

PDF
Luận án: Hoàn thiện phương pháp trả công lao động theo cơ chế thị trường tron...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
DOC
Kế toan tiÒn l­¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l­¬ng t¹i C«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u ...
byanh hieu
 
PDF
Luận văn: Một số giải pháp chủ yếu góp phần phát triển dịch vụ Ngân hàng Ngoạ...
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
PDF
Quảng cáo nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam vào EU
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO: 0909232620
 
PDF
Luận văn: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản trị nguồn nhân lực k...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
DOC
1336227137 dtkf 70_dc74k_f7anj_20131116081046_65671
byNguyễn Ngọc Phan Văn
 
PDF
Luận văn: Giải pháp thúc đẩy hoạt động sáp nhập và mua lại ngân hàng theo địn...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Luận án: Nghiên cứu tiền lương thu nhập trong các doanh nghiệp ngoài Nhà nước...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Luận án: Hoàn thiện phương pháp trả công lao động theo cơ chế thị trường tron...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Kế toan tiÒn l­¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l­¬ng t¹i C«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u ...
byanh hieu
 
Luận văn: Một số giải pháp chủ yếu góp phần phát triển dịch vụ Ngân hàng Ngoạ...
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
Quảng cáo nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam vào EU
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO: 0909232620
 
Luận văn: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản trị nguồn nhân lực k...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
1336227137 dtkf 70_dc74k_f7anj_20131116081046_65671
byNguyễn Ngọc Phan Văn
 
Luận văn: Giải pháp thúc đẩy hoạt động sáp nhập và mua lại ngân hàng theo địn...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Luận án: Nghiên cứu tiền lương thu nhập trong các doanh nghiệp ngoài Nhà nước...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 

What's hot

PDF
Đề tài: Chiến lược cạnh tranh cho công ty xi măng Hà Tiên 1, HAY
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO: 0936 885 877
 
PDF
Đề tài: Chiến lược cạnh tranh cho công ty xi măng Hà Tiên 1
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (26)
byNguyễn Công Huy
 
PDF
Luận án: Xây dựng mô hình kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất...
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
PDF
Giao trinh cau truc du lieu va giai thuat
byPham Minh Hai
 
PDF
Luận văn: Xây dựng cơ cấu vốn cho các công ty cổ phần niêm yết trên thị trườn...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
PDF
Luận văn: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại ...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Một Số Giải Pháp Nhằm Hoàn Thiện Công Tác Xây Dựng Kế Hoạch Tác Nghiệp _08313...
byPinkHandmade
 
PDF
Một Số Giải Pháp Nhằm Hoàn Thiện Công Tác Xây Dựng Kế Hoạch Tác Nghiệp Và Điề...
bynataliej4
 
PDF
Luận án: Quản trị nguồn nhân lực ở tổng công ty Điện lực CHDCND Lào - Lý luận...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
PDF
Luận văn: Hiện đại hóa hoạt động của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
PDF
Luận án: Nghiên cứu phát triển đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Việt Nam...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
DOC
Baocaothuctaptaichinhdoanhnghiep 121126021432-phpapp01
byLong Nguyễn
 
PDF
Luận văn: Nghiên cứu một số yếu tố chính tác động đến hiệu quả kinh doanh của...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Luận văn: Thực trạng và giải pháp để lập báo cáo tài chính hợp nhất cho các d...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
PDF
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (15)
byNguyễn Công Huy
 
PDF
Luận văn: Vận dụng kế toán quản trị vào việc kiểm soát chất lượng tại Công ty...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
PDF
Luận án: Nghiên cứu thống kê tài khoản vệ tinh du lịch ở VN, HAY
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Đề tài: Chiến lược cạnh tranh cho công ty xi măng Hà Tiên 1, HAY
byDịch vụ viết bài trọn gói ZALO: 0936 885 877
 
Đề tài: Chiến lược cạnh tranh cho công ty xi măng Hà Tiên 1
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (26)
byNguyễn Công Huy
 
Luận án: Xây dựng mô hình kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất...
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
Giao trinh cau truc du lieu va giai thuat
byPham Minh Hai
 
Luận văn: Xây dựng cơ cấu vốn cho các công ty cổ phần niêm yết trên thị trườn...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Luận văn: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại ...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Một Số Giải Pháp Nhằm Hoàn Thiện Công Tác Xây Dựng Kế Hoạch Tác Nghiệp _08313...
byPinkHandmade
 
Một Số Giải Pháp Nhằm Hoàn Thiện Công Tác Xây Dựng Kế Hoạch Tác Nghiệp Và Điề...
bynataliej4
 
Luận án: Quản trị nguồn nhân lực ở tổng công ty Điện lực CHDCND Lào - Lý luận...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Luận văn: Hiện đại hóa hoạt động của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Luận án: Nghiên cứu phát triển đầu tư trực tiếp của các doanh nghiệp Việt Nam...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Baocaothuctaptaichinhdoanhnghiep 121126021432-phpapp01
byLong Nguyễn
 
Luận văn: Nghiên cứu một số yếu tố chính tác động đến hiệu quả kinh doanh của...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Luận văn: Thực trạng và giải pháp để lập báo cáo tài chính hợp nhất cho các d...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (15)
byNguyễn Công Huy
 
Luận văn: Vận dụng kế toán quản trị vào việc kiểm soát chất lượng tại Công ty...
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Luận án: Nghiên cứu thống kê tài khoản vệ tinh du lịch ở VN, HAY
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 

Viewers also liked

PDF
1 arabic letter 'alif'
byteachselfarabic
 
PPTX
Sistema Operacional - Aula001
byCláudio Amaral
 
PPT
IntervencióN Smh Apd Aetic
bymuriel sebas
 
PPTX
Enseñar a vivir consigo mismo y con los
byMARTIN CASTAÑEDA
 
PDF
Test 1
bysealplay
 
PPTX
Entrevista com escritor Victor Hugo sobre Alienação Parental
byGustavo Fantin
 
PDF
39
bycraziefunky
 
PDF
Leida racini negrete actividad 1 mapa c
byleyma24
 
PDF
Illuminata
byLee Zasloff
 
PPTX
Music video risk assessment
byozan_kurt
 
PDF
Pek0909sort
byGWROY
 
PPTX
Presentation1
byRitwik Reddy
 
PDF
Cae el gasto en ocio y cultura (20 minutos)
byEAE Business School
 
PPS
I Magenes HistóRicas Entrada
bydanielademo
 
PDF
Rubens dating
bydating4u
 
PDF
Javi mayorgas
bylurdespujadas
 
DOCX
Nomina, evaluacion
byJeins Elizabeth
 
PDF
Globos mayusculas
byvalentinRG
 
DOCX
Tabla de paquetes
bycolegio de bachilleres plantel 8 cuajimalpa
 
DOCX
Rä fädi
bymiguelenxe
 
1 arabic letter 'alif'
byteachselfarabic
 
Sistema Operacional - Aula001
byCláudio Amaral
 
IntervencióN Smh Apd Aetic
bymuriel sebas
 
Enseñar a vivir consigo mismo y con los
byMARTIN CASTAÑEDA
 
Test 1
bysealplay
 
Entrevista com escritor Victor Hugo sobre Alienação Parental
byGustavo Fantin
 
39
bycraziefunky
 
Leida racini negrete actividad 1 mapa c
byleyma24
 
Illuminata
byLee Zasloff
 
Music video risk assessment
byozan_kurt
 
Pek0909sort
byGWROY
 
Presentation1
byRitwik Reddy
 
Cae el gasto en ocio y cultura (20 minutos)
byEAE Business School
 
I Magenes HistóRicas Entrada
bydanielademo
 
Rubens dating
bydating4u
 
Javi mayorgas
bylurdespujadas
 
Nomina, evaluacion
byJeins Elizabeth
 
Globos mayusculas
byvalentinRG
 
Tabla de paquetes
bycolegio de bachilleres plantel 8 cuajimalpa
 
Rä fädi
bymiguelenxe
 

Similar to Mlvxdcc

PDF
Luận văn: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phân Dây Cáp ...
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
PDF
Luận văn: Nâng cao năng lực cạnh tranh đối với doanh nghiệp Việt Nam trong bố...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Luận văn: Giải pháp hoàn thiện cấu trúc vốn cho các công ty niêm yết trên thị...
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
PDF
Luận văn: Chiến lược phát triển của Công ty Dệt may 7 đến năm 2015
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
PDF
Luận văn: Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp của các Ngân hàn...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Luận văn: Phát triển thị trường vốn mạo hiểm tại Việt Nam, HAY
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
PDF
Luận văn: Nâng cao chất lượng phân tích hiệu quả tài chính dự án đầu tư - Trư...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Luận văn: Nâng cao khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Vi...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Luận văn: Lập kế hoạch khởi sự cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Thạc sỹ 321 phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ tại các doanh nghiệp việt ...
byThanh Hoa
 
PDF
Luận văn: Đổi mới cơ chế tài chính Tập đoàn Điện lực Việt Nam, HAY
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
PDF
Luận văn: Xây dựng dự án thành lập Công ty Kinh doanh dự thưởng Bóng đá tại V...
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
PDF
Gt ke-toan-thuong-mai-dv
byboivanmai
 
PDF
Đề tài: Định hướng chiến lược phát triển công ty gạch Đồng Tâm đến năm 2010
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
PDF
Th s01.084 hoàn thiện thủ tục phân tích trong tiến trình lập kế hoạch tại các...
byhttps://www.facebook.com/garmentspace
 
PDF
Luận văn: Hoàn thiện thủ tục phân tích trong tiến trình lập kế hoạch tại các ...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Giay phep va dieu kien kinh doanh o viet nam
byHung Nguyen
 
PDF
Luận văn: Tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
PDF
Cac loai hinh doanh nghiep o viet nam
byHung Nguyen
 
PDF
Gt ke toan_thuong_mai_dv_dhcn_tphcm
byChris Christy
 
Luận văn: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phân Dây Cáp ...
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
Luận văn: Nâng cao năng lực cạnh tranh đối với doanh nghiệp Việt Nam trong bố...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Luận văn: Giải pháp hoàn thiện cấu trúc vốn cho các công ty niêm yết trên thị...
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
Luận văn: Chiến lược phát triển của Công ty Dệt may 7 đến năm 2015
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
Luận văn: Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp của các Ngân hàn...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Luận văn: Phát triển thị trường vốn mạo hiểm tại Việt Nam, HAY
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Luận văn: Nâng cao chất lượng phân tích hiệu quả tài chính dự án đầu tư - Trư...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Luận văn: Nâng cao khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Vi...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Luận văn: Lập kế hoạch khởi sự cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Thạc sỹ 321 phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ tại các doanh nghiệp việt ...
byThanh Hoa
 
Luận văn: Đổi mới cơ chế tài chính Tập đoàn Điện lực Việt Nam, HAY
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Luận văn: Xây dựng dự án thành lập Công ty Kinh doanh dự thưởng Bóng đá tại V...
byDịch Vụ Viết Thuê Khóa Luận Zalo/Telegram 0917193864
 
Gt ke-toan-thuong-mai-dv
byboivanmai
 
Đề tài: Định hướng chiến lược phát triển công ty gạch Đồng Tâm đến năm 2010
byDịch vụ viết thuê Khóa Luận - ZALO 0932091562
 
Th s01.084 hoàn thiện thủ tục phân tích trong tiến trình lập kế hoạch tại các...
byhttps://www.facebook.com/garmentspace
 
Luận văn: Hoàn thiện thủ tục phân tích trong tiến trình lập kế hoạch tại các ...
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Giay phep va dieu kien kinh doanh o viet nam
byHung Nguyen
 
Luận văn: Tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam
byViết thuê trọn gói ZALO 0934573149
 
Cac loai hinh doanh nghiep o viet nam
byHung Nguyen
 
Gt ke toan_thuong_mai_dv_dhcn_tphcm
byChris Christy
 

Mlvxdcc

  • 1.
    BOÄ GIAÙO DUÏCVAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH LEÂ HOAØNG VINH CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2008
  • 2.
    BOÄ GIAÙO DUÏCVAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH LEÂ HOAØNG VINH CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Chuyeân ngaønh: Kinh teá Taøi chính – Ngaân haøng Maõ soá: 60 . 31 . 12 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: TS. LEÂ THÒ THANH HAØ TP. Hoà Chí Minh – Naêm 2008
  • 3.
    LÔØI CAM ÑOAN Toâicam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa caù nhaân vaø chöa töøng ñöôïc coâng boá. Soá lieäu söû duïng ñeå phaân tích, ñaùnh giaù laø keát quaû cuûa cuoäc khaûo saùt do toâi thöïc hieän vaø tính toaùn theo baùo caùo taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp coâng boá; noäi dung luaän vaên ñaûm baûo khoâng sao cheùp baát cöù coâng trình naøo khaùc. Ngöôøi thöïc hieän LEÂ HOAØNG VINH Hoïc vieân cao hoïc lôùp TCDN3 – Khoùa 15 Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá Tp. Hoà Chí Minh
  • 4.
    MUÏC LUÏC LÔØI CAMÑOAN DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU DANH MUÏC TÖØ VIEÁT TAÉT DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU DANH MUÏC CAÙC ÑOÀ THÒ, HÌNH VEÕ CAÙCH TRÌNH BAØY SOÁ LIEÄU LÔØI MÔÛ ÑAÀU Chöông 1: LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CUÛA DOANH NGHIEÄP 1.1. CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP ......................................................................................................1 1.1.1. Quyeát ñònh taøi trôï trong doanh nghieäp..................................................1 1.1.2. Khaùi nieäm vaø thaønh phaàn cuûa cô caáu voán ............................................3 1.1.3.. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán .......................................................5 1.1.4. Cô caáu voán hôïp lyù vaø nhöõng lôïi ích cô baûn cuûa noùù ..............................7 1.2. NGUYEÂN TAÉC XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CHO DOANH NGHIEÄP ......8 1.3. CAÙC LYÙ THUYEÁT VEÀ CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP ..............16 1.3.1. Lyù thuyeát cô caáu voán toái öu (Optimal Capital Structure) ................... 16 1.3.2. Lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng (The Net Operating Income approach) .......................................................................................... 17 1.3.3. Lyù thuyeát MM veà cô caáu voán doanh nghieäp ........................................ 18 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 1 ...................................................................................23
  • 5.
    Chöông 2: KHAÛO SAÙTTHÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM 2.1. TÌNH HÌNH CHUNG VEÀ DOANH NGHIEÄP TRONG QUAÙ TRÌNH PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ – XAÕ HOÄI VIEÄT NAM .............................................24 2.1.1. Soá löôïng doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm ....................... 24 2.1.2. Quy moâ voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân tính treân moät doanh nghieäp cuõng lieân tuïc taêng qua caùc naêm ............................................ 25 2.1.3. Doanh nghieäp Vieät Nam ngaøy caøng coù nhieàu ñoùng goùp tích cöïc vaøo söï phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa caû nöôùc .................................. 26 2.2. KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM .........................................................................29 2.2.1. Giôùi thieäu chung veà cuoäc khaûo saùt ..................................................... 29 2.2.2. Nhöõng thoâng tin toång quaùt veà caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt.......... 30 2.2.3. Thöïc traïng phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt .................................................................................... 32 2.2.4. Thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt .... 35 2.2.4.1. Quan ñieåm cuûa doanh nghieäp veà öu tieân nguoàn taøi trôï ............. 35 2.2.4.2. Quan ñieåm lôïi ích cuûa doanh nghieäp veà nôï vaø voán chuû sôû höõu ............................................................................................ 36 2.2.4.3. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán .................... 38 2.2.4.4. Nhaân toá aûnh höôûng vaø muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán .............. 40 2.3. NHAÄN ÑÒNH CHUNG VEÀ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM .........................................................................43 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 2 ...................................................................................45
  • 6.
    Chöông 3: XAÂY DÖÏNGMOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM 3.1. ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG ÑEÅ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM ..............................46 3.1.1. Ñònh höôùng chung veà moâ hình ............................................................ 46 3.1.2. Xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán ñeå öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng ...................................................................................... 47 3.1.3. Phöông trình bieåu dieãn moái quan heä giöõa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu vôùi caùc nhaân toá aûnh höôûng ..................................................... 52 3.1.4. Trình töï thöïc hieän moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp.............................................................. 53 3.1.5. Ñieàu kieän söû duïng moâ hình ................................................................ 54 3.1.6. Khaû naêng öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam ........................................ 55 3.1.6.1. Nhöõng thuaän lôïi .......................................................................... 55 3.1.6.2. Nhöõng khoù khaên .......................................................................... 56 3.2. VÍ DUÏ MINH HOÏA ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG TRONG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP ....................................................................................................57 3.3. GIAÛI PHAÙP HOÃ TRÔÏ XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM .................................................64 3.3.1. Naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính ........................ 64 3.3.2. Nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn ..... 65 3.3.3. Naâng cao vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä ................................ 66 3.3.4. Minh baïch thoâng tin ........................................................................... 67 3.3.5. Chuù troïng ñaàu tö coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin .................... 68 3.3.6. Khai thaùc theâm keânh huy ñoäng voán .................................................... 68 3.3.7. Caùc bieän phaùp hoã trôï khaùc ................................................................. 69 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 3 ...................................................................................70
  • 7.
    KEÁT LUAÄN DANH MUÏCCOÂNG TRÌNH CUÛA TAÙC GIAÛ TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC Phuï luïc 1: Phieáu thaêm doø yù kieán Phuï luïc 2: Danh saùch doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Phuï luïc 3: Moät soá thoâng tin toång hôïp keát quaû khaûo saùt Phuï luïc 4: Phaân loaïi doanh nghieäp vöøa vaø nhoû ôû caùc nöôùc Phuï luïc 5: Danh saùch doanh nghieäp söû duïng trong moâ hình kinh teá löôïng Phuï luïc 6: Soá lieäu söû duïng cho moâ hình kinh teá löôïng Phuï luïc 7: Xeáp haïng tín duïng doanh nghieäp Phuï luïc 8: Coâng thöùc tính caùc chæ tieâu
  • 8.
    DANH MUÏC CAÙCKYÙ HIEÄU Kyù hieäu YÙ nghóa ÑVT Ñôn vò tính RD Chi phí söû duïng nôï bình quaân SIZE Quy moâ hoaït ñoäng (ño löôøng theo doanh thu thuaàn) t Thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp TAX Tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay TSLÑ Taøi saûn löu ñoäng IDR Indonesian Rupiah (ñôn vò tieàn teä cuûa Indonesia) KRW Korean Won (ñôn vò tieàn teä cuûa Haøn Quoác) MYR Malaysian Ringgit (ñôn vò tieàn teä cuûa Malaysia) EUR Euro (ñôn vò tieàn teä cuûa Coäng ñoàng Chaâu AÂu) CAD Canadian Dollar (ñôn vò tieàn teä cuûa Canada)
  • 9.
    DANH MUÏC CAÙCTÖØ VIEÁT TAÉT Töø vieát taét Tieáng Anh Tieáng Vieät D Debt Nôï DE hay D/E Debt-to-equity ratio Tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu DOL Degree of Operating Leverage Ñoä baåy hoaït ñoäng E Equity Voán chuû sôû höõu EAT Eanings after taxes Lôïi nhuaän sau thueá EBIT Earnings before interest and taxes Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay EBT Earning before taxes Lôïi nhuaän tröôùc thueá I Interest expense Chi phí laõi vay NPV Net Present Value Giaù trò hieän taïi roøng OL Operating Leverage Ñoøn baåy hoaït ñoäng PV Present Value Giaù trò hieän taïi (hieän giaù) ROA Return on Assets Suaát sinh lôøi treân taøi saûn ROE Return on Equity Suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu WACC Weighted Average Cost of Capital Chi phí söû duïng voán trung bình coù troïng soá (coøn goïi laø chi phí söû duïng voán chung). WTO World Trade Organization Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi
  • 10.
    DANH MUÏC CAÙCBAÛNG, BIEÅU Baûng 1.1. So saùnh nôï vaø voán chuû sôû höõu Baûng 1.2. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán Baûng 1.3. So saùnh ROA vaø ROE khi coù söï khaùc nhau cô caáu voán Baûng 1.4. So saùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp giöõa hai tröôøng hôïp taøi trôï Baûng 1.5. So saùnh giaù trò doanh nghieäp giöõa A vaø B Baûng 1.6. Lôïi nhuaän vaø thueá vôùi hai cô caáu voán khaùc nhau Baûng 2.1. Soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng vaøo 31/12 haøng naêm Baûng 2.2 Voán saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp qua caùc naêm Baûng 2.3. Phaân loaïi doanh nghieäp theo quy moâ voán taïi thôøi ñieåm 31/12/2006 Baûng 2.4. Baûng phaân tích khaû naêng sinh lôøi cuûa doanh nghieäp Baûng 2.5. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp Baûng 2.6. Phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Baûng 2.7. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng Baûng 2.8. Vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä Baûng 2.9. Ngöôøi chòu traùch nhieäm phaân tích taøi chính Baûng 2.10. Tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính Baûng 2.11. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Baûng 2.12. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu Baûng 2.13. Nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Baûng 2.14. Muïc tieâu cuûa xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù Baûng 2.15. Thöù töï öu tieân cuûa caùc muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù
  • 11.
    Baûng 3.1. Moâtaû thoáng keâ caùc bieán Baûng 3.2. Ma traän töông quan giöõa caùc bieán Baûng 3.3. Keát quaû hoài quy veà taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu
  • 12.
    DANH MUÏC CAÙCHÌNH VEÕ, ÑOÀ THÒ Ñoà thò: Ñoà thò 1.1. Cô caáu taøi saûn vaø nguoàn taøi trôï Ñoà thò 1.2. Giaù trò doanh nghieäp khi coù laù chaén thueá vaø chi phí kieät queä taøi chính Ñoà thò 1.3. Chi phí voán theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu Ñoà thò 1.4. Chi phí voán theo lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng Ñoà thò 2.1. Soá lao ñoäng trong doanh nghieäp taïi thôøi ñieåm 31/12 haøng naêm Ñoà thò 2.2. Lyù do löïa choïn söû duïng nôï vay Ñoà thò 3.1. Moái quan heä giöõa suaát sinh lôøi treân taøi saûn vaø tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu Ñoà thò 3.2. Moái quan heä giöõa quy moâ hoaït ñoäng vaø tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu Ñoà thò 3.3. Moái quan heä giöõa thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø tyû leä nôï treân voán chuû sôû höõu Hình veõ: Hình 1.1. Nguyeân taéc toång giaù trò khoâng ñoåi theo quan ñieåm MM Hình 2.1. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà Hình 2.2. Lôïi ích cô baûn khi söû duïng voán chuû sôû höõu Hình 3.1. Caùch tính Tinv
  • 13.
    CAÙCH TRÌNH BAØYSOÁ LIEÄU 1. Daáu phaåy (,) theå hieän phaân caùch phaàn ngaøn. Ví duï: 1,500 ñoàng ñoïc laø moät ngaøn naêm traêm ñoàng 2. Daáu chaám (.) theå hieän phaân caùch phaàn thaäp phaân. Ví duï: 1.23% ñoïc laø moät phaåy hai möôi ba phaàn traêm
  • 14.
    LÔØI MÔÛ ÑAÀU Keåtöø khi chính thöùc trôû thaønh thaønh vieân thöù 150 cuûa Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi, neàn kinh teá Vieät Nam ghi nhaän nhieàu söï kieän quan troïng, toác ñoä taêng kinh teá nöôùc ta naêm 2007 ñaït möùc 8.48%, cao nhaát trong 11 naêm qua vaø cuõng laø toác ñoä taêng tröôûng thuoäc nhoùm cao so vôùi caùc nöôùc trong khu vöïc (Singapore 7.5%, Phillippines 6.6%, Indonesia 6.2%, Thaùi Lan 4%, Malaysia 5.6%). Theá nhöng neàn kinh teá cuõng gaëp phaûi moät soá khoù khaên nhaát ñònh nhö tyû leä laïm phaùt cao, toác ñoä taêng giaù tieâu duøng naêm 2007 laø 12.63%, lôùn hôn caû toác ñoä taêng tröôûng kinh teá, hieäu quaû kinh teá vaø söùc caïnh tranh coøn keùm, nhaäp sieâu taêng maïnh. Ñoái vôùi caùc doanh nghieäp, hoäi nhaäp kinh teá quoác teá laø cô hoäi ñeå môû roäng thò tröôøng tieâu thuï saûn phaåm, tieáp nhaän vaø öùng duïng coâng ngheä, quy trình saûn xuaát hieän ñaïi hôn hoaëc hoïc taäp kinh nghieäm töø caùc nöôùc phaùt trieån trong ñieàu haønh, quaûn trò doanh nghieäp vaø thu huùt nhaân löïc coù trình ñoä cao. Maëc duø haøng loaït cô hoäi ñaõ vaø ñang xuaát hieän nhöng moät caâu hoûi lôùn luoân ñaët ra raèng: “Taïi sao caùc doanh nghieäp Vieät Nam vaãn toû veû raát luùng tuùng vaø gaëp nhieàu trôû ngaïi khi aùp löïc caïnh tranh ngaøy caøng gay gaét treân caû thò tröôøng trong nöôùc laãn nöôùc ngoaøi?” Lôøi giaûi cho caâu hoûi treân xuaát phaùt töø vaán ñeà noäi löïc cuûa caùc doanh nghieäp coøn yeáu keùm so vôùi nhöõng yeâu caàu cuûa quaù trình hoäi nhaäp kinh teá quoác teá, trong ñoù noåi baät leân laø hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh thaáp. Nguyeân nhaân cuûa hieän töôïng naøy taäp trung vaøo nhöõng quyeát ñònh khoâng hôïp lyù, khoâng ñaûm baûo muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính doanh nghieäp, trong ñoù quyeát ñònh nguoàn voán laø ñaùng baùo ñoäng nhaát. Khi thò tröôøng chöùng khoaùn phaùt trieån khaù maïnh trong hai naêm 2006 vaø 2007, töø keânh huy ñoäng voán truyeàn thoáng laø vay ngaân haøng, nhieàu doanh nghieäp ñaõ chuyeån ñoäng thaùi sang phaùt haønh coå phieáu, ngay caû nhöõng doanh nghieäp khoâng thuoäc nhoùm coâng ty coå phaàn cuõng nhanh choùng thöïc hieän caùc thuû tuïc caàn thieát ñeå phaùt haønh coå phieáu laàn ñaàu ra coâng chuùng maø ít khi caân nhaéc ñeán nhu caàu voán thöïc söï cuûa doanh nghieäp laø bao nhieâu, thôøi haïn bao laâu.
  • 15.
    Sôû dó caùcdoanh nghieäp tranh thuû phaùt haønh coå phieáu trong thôøi gian naøy vì nhu caàu cuûa nhaø ñaàu tö quaù lôùn nhöng vaán ñeà saâu xa hôn chính laø caùc ñôït phaùt haønh mang laïi cho doanh nghieäp lôïi ích raát to lôùn töø nhöõng khoaûn thaëng dö voán coå phaàn; theá nhöng cuõng chính nhöõng ñôït phaùt haønh “oà aït” ñoù ñaõ laøm phaù vôõ cô caáu voán cuûa nhieàu doanh nghieäp. Voán chuû sôû höõu huy ñoäng ñöôïc raát nhieàu nhöng nhu caàu ñaàu tö cuûa hoaït ñoäng kinh doanh chính thì laïi khoâng töông xöùng vaø theá laø caùc doanh nghieäp laïi nghó ñeán höôùng ñaàu tö taøi chính keå caû ngaén haïn laãn daøi haïn – moät hoaït ñoäng ñaàu tö traùi ngaønh maø nhieàu doanh nghieäp Vieät Nam vaãn chöa ñaûm baûo ñuû tính chuyeân nghieäp, chöa coù boä phaän chuyeân traùch neân seõ tieàm aån ruûi ro raát cao vaø neáu thua loã thì hoaït ñoäng kinh doanh chính khoâng theå ñaûm ñöông noåi, daãn ñeán söï suït giaûm ñaùng keå veà hieäu quaû kinh doanh noùi chung. Trong nhöõng thaùng ñaàu naêm 2008, söï suït giaûm ñaùng keå cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn khieán cho vieäc huy ñoäng voán coå phaàn laïi trôû neân khoù khaên, neáu quay trôû laïi vôùi treân thò tröôøng tín duïng thì laõi suaát cuõng ñaõ gia taêng khaù cao daãn ñeán khaû naêng tieáp caän nguoàn voán vay ngaân haøng khoâng deã daøng; keát quaû laø caùc doanh nghieäp rôi vaøo tình traïng thieáu huït voán ñaàu tö hoaït ñoäng kinh doanh chính, taøi trôï cho caùc döï aùn ñaàu tö khaû thi. Trong boái caûnh ñoù, ñeà taøi nghieân cöùu “Xaây döïng moâ hình cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam” trôû neân raát caàn thieát vaø coù yù nghóa caû veà maët lyù thuyeát laãn thöïc tieãn. • Muïc ñích vaø phöông phaùp nghieân cöùu: Treân cô sôû phöông phaùp luaän duy vaät bieän chöùng vaø phöông phaùp quy naïp ñeà taøi tieán haønh nghieân cöùu moái quan heä giöõa caùc quyeát ñònh taøi chính, lyù thuyeát cô caáu voán neàn taûng vaø lyù thuyeát taøi chính doanh nghieäp hieän ñaïi ñeå xaây döïng neân nhöõng lyù luaän chung veà cô caáu voán hôïp lyù. Baèng phöông phaùp ñieàu tra khaûo saùt, phöông phaùp thoáng keâ moâ taû vaø so saùnh ñeà taøi ñaùnh giaù thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam. Töø lyù luaän vaø thöïc traïng, ñeà taøi ñuùc keát caùc kinh nghieäm mang tính chaát lyù luaän, nhaän bieát nhöõng vaán ñeà coøn toàn taïi vaø thoâng qua ñoù kieán nghò giaûi phaùp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam nhaèm ñaûm baûo tính hieäu quaû trong kinh doanh vaø tieán ñeán gia taêng giaù trò taøi saûn cuûa chuû sôû höõu – muïc tieâu cuoái cuøng cuûa quaûn trò taøi chính. Vaø ñaây cuõng chính laø muïc ñích nghieân cöùu cuûa ñeà taøi.
  • 16.
    • Ñoái töôïngvaø phaïm vi nghieân cöùu: Ñeà taøi nghieân cöùu lyù luaän, thöïc traïng vaø giaûi phaùp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam, cuï theå laø doanh nghieäp phi taøi chính vôùi caùc lónh vöïc, ngaønh ngheà kinh doanh chính khaùc nhau nhö saûn xuaát, thöông maïi vaø dòch vuï. Vaø trong giôùi haïn nghieân cöùu cuûa luaän vaên, ñeà taøi höôùng ñeán xaây döïng moâ hình kinh teá löôïng nhaèm xaùc laäp cô caáu voán tuøy theo söï keát hôïp cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñöôïc löïa choïn ôû moãi ngaønh ngheà, moãi doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø phaùt trieån nhaèm caân baèng lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Vieäc nghieân cöùu, khaûo saùt vaø ñaùnh giaù thöïc traïng ñöôïc tieán haønh ñoái vôùi caùc doanh nghieäp phi taøi chính hoaït ñang hoaït ñoäng treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh trong moái töông quan vôùi nhöõng ñaëc ñieåm chung veà söï phaùt trieån vaø nhöõng ñoùng goùp cuûa doanh nghieäp caû nöôùc ñoái vôùi neàn kinh teá Vieät Nam. • Noäi dung cuûa ñeà taøi Ngoaøi lôøi môû ñaàu, caùc danh muïc, keát luaän vaø phuï luïc, ñeà taøi ñöôïc thöïc hieän vôùi 3 chöông nhö sau: Chöông 1: Lyù luaän chung veà cô caáu voán hôïp lyù cuûa doanh nghieäp Chöông 2: Khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp Vieät Nam. Chöông 3: Xaây döïng moâ hình cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp Vieät Nam.
  • 17.
  • 18.
    - 1 - 1.1.CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP 1.1.1. Quyeát ñònh taøi trôï trong doanh nghieäp: Muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính laø toái ña hoùa lôïi nhuaän vaø tieán ñeán gia taêng giaù trò doanh nghieäp, khoâng coù lôïi nhuaän thì chaúng ai chaáp nhaän boû voán ñaàu tö, ñoù laø nguyeân lyù chung trong kinh doanh. Tuy nhieân ñieàu naøy khoâng coù nghóa laø doanh nghieäp seõ tìm kieám lôïi nhuaän baát chaáp möùc ñoä ruûi ro cuûa caùc cô hoäi ñaàu tö. Beân caïnh muïc tieâu sinh lôøi thì doanh nghieäp luoân caân nhaéc ñeán muïc tieâu an toaøn lieân quan ñeán khaû naêng ñaûm baûo thanh toaùn nôï, ñaùp öùng nhu caàu chi tieâu cuûa hoaït ñoäng kinh doanh. Ñeå ñaït ñöôïc hai muïc tieâu treân, doanh nghieäp caàn giaûi quyeát toát nhaát haøng loaït vaán ñeà nhö mua saém taøi saûn, duy trì möùc döï tröõ tieàn, löïa choïn phöông phaùp trích khaáu hao, huy ñoäng voán baèng caùch ñi vay hay phaùt haønh coå phieáu, möùc ñoä söû duïng ñoøn baåy taøi chính, chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän, bieän phaùp kieåm soaùt maâu thuaãn giöõa ngöôøi ñieàu haønh doanh nghieäp vaø chuû sôû höõu nhaèm haïn cheá thaáp nhaát toån thaát lieân quan vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän,… ñoù laø caùc quyeát ñònh taøi chính. Caùc quyeát ñònh taøi chính doanh nghieäp thöôøng ñöôïc phaân chia thaønh 3 nhoùm: quyeát ñònh ñaàu tö, quyeát ñònh taøi trôï hay coøn goïi laø quyeát ñònh nguoàn voán vaø quyeát ñònh quaûn lyù taøi saûn. Quyeát ñònh ñaàu tö laø nhöõng quyeát ñònh lieân quan ñeán hình thaønh toång giaù trò taøi saûn vaø giaù trò töøng yeáu toá taøi saûn doanh nghieäp caàn coù, bao goàm taøi saûn löu ñoäng vaø taøi saûn coá ñònh; moái quan heä giöõa caùc boä phaän taøi saûn. Nhö vaäy, quyeát ñònh ñaàu tö laø böôùc khôûi ñaàu coù yù nghóa quan troïng ñeå taïo ra giaù trò cho doanh nghieäp. Vì vaäy, quyeát ñònh ñuùng seõ goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp, töø ñoù gia taêng giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu vaø ngöôïc laïi, quyeát ñònh sai laàm seõ taïo nhöõng toån thaát vaø laøm thieät haïi taøi saûn cuûa caùc chuû sôû höõu. Trong hoaït ñoäng kinh doanh, doanh nghieäp khoâng chæ thöïc hieän caùc quyeát ñònh ñaàu tö maø coøn phaûi xaùc ñònh nguoàn hình thaønh neân taøi saûn, ñoù chính laø caùc quyeát ñònh taøi trôï. Quyeát ñònh taøi trôï lieân quan ñeán phaàn beân phaûi cuûa baûng caân ñoái keá toaùn, bao goàm nhöõng quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï cho taøi saûn phuïc vuï hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Quyeát ñònh taøi trôï ñöôïc chi tieát hoùa thaønh caùc quyeát ñònh sau: Moät laø, quyeát ñònh nguoàn taøi trôï ngaén haïn caân nhaéc ñeán vieäc löïa choïn nguoàn voán vay ngaén haïn hay khoaûn tín duïng thöông maïi töø nhaø cung caáp. Neáu doanh
  • 19.
    - 2 - nghieäpsöû duïng tín duïng thöông maïi thì seõ maát ñi cô hoäi nhaän ñöôïc khoaûn chieát khaáu thanh toaùn vaø ngöôïc laïi, neáu doanh nghieäp muoán höôûng khoaûn chieát khaáu naøy thì coù theå phaûi ñi vay ngaén haïn ñeå thanh toaùn nôï cho nhaø cung caáp. Hai laø, quyeát ñònh nguoàn taøi trôï daøi haïn goàm quyeát ñònh söû duïng nôï daøi haïn thoâng qua phaùt haønh traùi phieáu hay vay daøi haïn töø ngaân haøng; phaùt haønh traùi phieáu hay coå phieáu; phaùt haønh coå phieáu thöôøng hay coå phieáu öu ñaõi; phaùt haønh coå phieáu cho coå ñoâng hieän höõu hay phaùt haønh ra coâng chuùng; hoaëc ñeå hình thaønh taøi saûn coá ñònh doanh nghieäp coù theå mua hoaëc thueâ, vaø coù theå löïa choïn giöõa thueâ hoaït ñoäng vaø thueâ taøi chính. Ba laø, quyeát ñònh phaân phoái lôïi nhuaän caân nhaéc moái quan heä giöõa lôïi nhuaän chia cho chuû sôû höõu vaø lôïi nhuaän giöõ laïi ñeå tieáp tuïc taùi ñaàu tö, chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän coù taùc ñoäng gì ñeán giaù trò doanh nghieäp hay giaù coå phieáu treân thò tröôøng hay khoâng. Caùc quyeát ñònh taøi trôï khoâng xem xeùt ñoäc laäp maø luoân caân nhaéc trong moái quan heä haøi hoøa vôùi quyeát ñònh ñaàu tö. Söï phuø hôïp giöõa cô caáu nguoàn voán vaø cô caáu taøi saûn goùp phaàn ñaûm baûo an toaøn, oån ñònh cho hoaït ñoäng kinh doanh vaø khaû naêng thanh toaùn. Ngoaøi ra, khi noùi ñeán nguoàn taøi trôï, ngöôøi ra quyeát ñònh caàn ñaùnh giaù chính xaùc taùc ñoäng cuûa nôï ñeán suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu vaø ruûi ro taøi chính cuûa doanh nghieäp, qua ñoù xaùc ñònh möùc ñoä söû duïng nôï hôïp lyù nhaèm haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro kieät queä taøi chính vaø gia taêng lôïi nhuaän daønh cho caùc chuû sôû höõu. Quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï seõ hình thaønh neân taøi saûn cuûa moät doanh nghieäp. Vaán ñeà tieáp theo caàn phaûi nghieân cöùu trong quaûn trò taøi chính laø quaûn lyù vaø söû duïng taøi saûn nhö theá naøo ñeå mang laïi hieäu quaû cao nhaát vaø thöïc söï ñoù laø nhöõng taøi saûn höõu ích phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh taïo ra giaù trò cho doanh nghieäp, haïn cheá nhöõng thaát thoaùt vaø laõng phí khi söû duïng,… nhöõng vaán ñeà naøy ñöôïc xem xeùt trong caùc quyeát ñònh quaûn lyù taøi saûn, chaúng haïn nhö: doanh nghieäp caàn phaûi laøm gì ñeå ñaåy nhanh toác ñoä luaân chuyeån voán, kieåm soaùt doøng tieàn ra vaø doøng tieàn vaøo baèng caùch naøo ñeå haïn cheá thaát thoaùt, baûo quaûn haøng toàn kho theo caùch thöùc naøo ñeå ñaûm baûo chaát löôïng, trích khaáu hao taøi saûn coá ñònh theo phöông phaùp naøo, kieåm soaùt caùc khoaûn phaûi thu nhö theá naøo ñeå haïn cheá nhöõng khoaûn nôï phaûi thu khoù ñoøi, vaán ñeà baûo haønh, baûo trì cho heä thoáng maùy moùc thieát bò, daây chuyeàn saûn xuaát ra sao, cô cheá giaùm saùt ngöôøi ñieàu haønh – ngöôøi thay maët chuû sôû höõu söû duïng taøi saûn phuïc vuï hoaït ñoäng kinh doanh.
  • 20.
    - 3 - 1.1.2.Khaùi nieäm vaø thaønh phaàn cuûa cô caáu voán Nhö ñaõ trình baøy, ñeå taøi trôï cho caùc phöông aùn kinh doanh, döï aùn ñaàu tö ñöôïc löïa choïn doanh nghieäp coù theå huy ñoäng voán töø nhieàu nguoàn khaùc nhau, chaúng haïn nhö taøi trôï cho nhu caàu taøi saûn löu ñoäng coù theå söû duïng nôï vay ngaén haïn, nôï vay daøi haïn hoaëc voán chuû sôû höõu. Moãi loaïi nguoàn voán coù ñaëc ñieåm rieâng neân seõ taïo ra nhöõng aûnh höôûng khaùc nhau ñeán tình hình taøi chính doanh nghieäp treân caùc khía caïnh nhö ruûi ro thanh toaùn, tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính, suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu, thueá thu nhaäp doanh nghieäp, quyeàn kieåm soaùt cuûa chuû sôû höõu hieän taïi,… Thoâng tin veà nguoàn voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc trình baøy treân baûng caân ñoái keá toaùn vaø ñöôïc giaûi thích chi tieát treân thuyeát minh baùo caùo taøi chính, bao goàm hai nhoùm: nôï phaûi traû vaø voán chuû sôû höõu, ñöôïc saép xeáp theo tính oån ñònh taêng daàn. Nôï phaûi traû laø caùc nguoàn voán hình thaønh do vay möôïn, mua chòu haøng hoùa, dòch vuï cuûa nhaø cung caáp, caùc khoaûn nôï tích luõy (thueá chöa noäp cho ngaân saùch nhaø nöôùc, löông vaø baûo hieåm xaõ hoäi chöa thanh toaùn cho ngöôøi lao ñoäng). Khaùc vôùi nôï, voán chuû sôû höõu ñöôïc hình thaønh töø söï ñoùng goùp cuûa caùc chuû sôû höõu hoaëc ñöôïc tích luõy trong quaù trình kinh doanh. Phaàn lôùn caùc khoaûn muïc trong voán chuû sôû höõu coù ñaëc ñieåm laø khoâng phaûi hoaøn traû vaø tính oån ñònh cao. Cô caáu voán (capital structure) laø thuaät ngöõ ñeà caäp ñeán quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa moät doanh nghieäp. Söï khaùc bieät giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu ñöôïc theå hieän treân nhieàu khía caïnh nhö thôøi haïn thanh toaùn, traùch nhieäm thanh toaùn, chi phí söû duïng voán vaø aûnh höôûng ñeán thueá thu nhaäp doanh nghieäp (xem baûng 1.1).
  • 21.
    - 4 - Baûng1.1. So saùnh nôï vaø voán chuû sôû höõu Tieâu chí Nôï Voán chuû sôû höõu 1. Thôøi haïn thanh toaùn Coù thôøi haïn hoaøn traû Khoâng coù thôøi haïn hoaøn traû 2. Traùch nhieäm thanh toaùn Phaûi traû laõi cho khoaûn tieàn ñaõ vay, tröø caùc khoaûn nôï chieám duïng. Doanh nghieäp seõ bò phaù saûn neáu khoâng thanh toaùn ñöôïc nôï vaø laõi. Khoâng phaûi traû laõi maø chia lôøi tuøy theo keát quaû hoaït ñoäng kinh doanh vaø chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän. Doanh nghieäp khoâng bò phaù saûn neáu khoâng chia laõi cho chuû sôû höõu. 3. AÛnh höôûng ñeán thueá thu nhaäp doanh nghieäp Laõi vay ñöôïc tính vaøo chi phí khi xaùc ñònh lôïi nhuaän chòu thueá thu nhaäp, do vaäy, laõi vay coù taùc ñoäng laøm giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Lôïi nhuaän chia cho chuû sôû höõu khoâng laøm giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp. 4. Chi phí söû duïng voán Chi phí thaáp hôn so vôùi chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu vì: - Ruûi ro ñoái vôùi chuû nôï thaáp hôn. - Nôï vay taïo ra laù chaén thueá neân gaùnh naëng laõi vay thöïc teá doanh nghieäp phaûi chòu thaáp hôn. Chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu cao hôn chi phí söû duïng nôï vì ruûi ro cuûa chuû sôû höõu cao hôn so vôùi chuû nôï, cuï theå nhö sau: - Chuû sôû höõu ñöôïc chia lôïi nhuaän sau khi traû laõi vay vaø noäp thueá. - Trong tröôøng hôïp giaûi theå, phaù saûn thì hoï ñöôïc xeáp thöù töï öu tieân cuoái cuøng khi phaân chia taøi saûn thanh lyù.
  • 22.
    - 5 - 1.1.3.Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán: Trong heä thoáng baùo caùo taøi chính, giaù trò nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa doanh nghieäp ñöôïc trình baøy treân baûng caân ñoái keá toaùn. Döïa vaøo baûng caân ñoái keá toaùn coù theå xaùc ñònh cô caáu voán thoâng qua caùc chæ tieâu nhö: tyû soá nôï, tyû soá töï taøi trôï, heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu, heä soá ñoøn baåy taøi chính (xem baûng 1.2). Baûng 1.2. Caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán Chæ tieâu YÙ nghóa 100%x voánToång Nôï nôïsoáTyû = Trong 100 ñoàng toång voán thì doanh nghieäp söû duïng bao nhieâu ñoàng nôï, tyû soá nôï lôùn hôn 50% cho bieát cô caáu voán nghieâng veà nôï. 100%x voánToång höõusôûchuûVoán trôïtaøitöïsoáTyû = Trong 100 ñoàng toång voán thì coù bao nhieâu ñoàng voán chuû sôû höõu, tyû soá töï taøi trôï lôùn hôn 50% cho bieát trong cô caáu voán doanh nghieäp söû duïng nhieàu voán chuû sôû höõu hôn so vôùi nôï. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu höõusôûchuûVoán Nôï = Cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì “gaùnh” bao nhieâu ñoàng nôï, neáu heä soá naøy lôùn hôn 1 nghóa laø cô caáu voán nghieâng veà nôï, khaû naêng ñaûm baûo thanh toaùn nôï thaáp vaø ngöôïc laïi. Heä soá ñoøn baåy taøi chính höõusôûchuûVoán voánToång = Toång voán cuûa doanh nghieäp gaáp bao nhieâu laàn so vôùi voán chuû sôû höõu, khi heä soá ñoøn baåy taøi chính lôùn hôn 2 nghóa laø trong cô caáu voán, nôï söû duïng nhieàu hôn so vôùi voán chuû sôû höõu, töùc cô caáu voán nghieâng veà nôï.
  • 23.
    - 6 - Moáiquan heä giöõa caùc chæ tieâu phaûn aùnh cô caáu voán: trôïtaøitöïsoáTyû 1 höõusôûchuûVoán voánToång chínhtaøibaåyñoønsoáHeä == höõusôûchuûvoántreânnôïsoáHeä1 nôïsoáTyû-1 1 +== Thoâng qua caùc chæ tieâu noùi treân coù theå ño löôøng söï ñoùng goùp cuûa chuû sôû höõu trong toång soá voán maø doanh nghieäp ñang söû duïng. Neáu chuû sôû höõu ñoùng goùp nhieàu vaøo toång nguoàn voán thì tyû soá töï taøi trôï cao, tyû soá nôï thaáp, heä soá ñoøn baåy taøi chính thaáp vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng thaáp vaø ngöôïc laïi. Ví duï: Tyû soá töï taøi trôï laø 80% coù nghóa laø trong 100 ñoàng toång voán thì chuû sôû höõu ñoùng goùp 80 ñoàng vaø 20 ñoàng coøn laïi laø nôï. Khi ñoù, tyû soá nôï laø 20%, heä soá ñoøn baåy taøi chính laø 1.25, heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 0.25. Döïa vaøo caùc chæ tieâu veà cô caáu voán, chuû nôï thaáy ñöôïc möùc ñoä an toaøn ñoái vôùi nhöõng moùn nôï ñaõ cho vay. Moät tyû soá nôï cao phaûn aùnh voán goùp cuûa chuû sôû höõu chæ chieám moät phaàn nhoû treân toång nguoàn voán, ñieàu naøy coù theå trôû thaønh ñoäng cô khuyeán khích thaùi ñoä thieáu traùch nhieäm cuûa chuû doanh nghieäp ñoái vôùi hoaït ñoäng kinh doanh, hoï coù theå ñöa ra nhöõng quyeát ñònh ñaàu tö lieàu lónh vöôït ngoaøi khaû naêng kieåm soaùt, ñaàu cô hoaëc kinh doanh traùi pheùp nhaèm tìm kieám suaát sinh lôøi cao nhöng neáu thaát baïi thì chuû doanh nghieäp chæ maát ít, phaàn lôùn ruûi ro seõ do caùc chuû nôï gaùnh chòu. Chính vì vaäy, caùc chuû nôï thöôøng thích doanh nghieäp duy trì moät tyû soá nôï vöøa phaûi, tyû soá nôï caøng thaáp thì caùc moùn nôï caøng ñöôïc ñaûm baûo trong tröôøng hôïp doanh nghieäp bò phaù saûn. Coøn veà phía chuû doanh nghieäp, tyû soá nôï cao coù nghóa laø voán ñaàu tö hoaït ñoäng kinh doanh chuû yeáu töø nôï vay. Chuû doanh nghieäp seõ ñöôïc lôïi laø vaãn naém ñöôïc quyeàn kieåm soaùt vôùi moät soá voán ñoùng goùp raát ít hoaëc khoâng caàn goùp theâm voán. Ngoaøi ra, chuû doanh nghieäp coøn coù cô hoäi gia taêng theâm suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh toát (tyû suaát lôïi nhuaän treân soá voán vay lôùn hôn laõi suaát vay). Nhö vaäy, chuû doanh nghieäp caàn xem xeùt töøng tröôøng hôïp töông quan giöõa laõi suaát tieàn vay vaø tyû leä hoaøn voán ñeå ra quyeát ñònh moät tyû soá nôï hôïp lyù. Doanh nghieäp coù tyû leä hoaøn voán thaáp hôn so vôùi laõi suaát vay seõ ít bò loã hôn neáu möùc ñoä söû duïng nôï thaáp; hoaëc doanh nghieäp coù cô hoäi gia taêng lôïi nhuaän raát nhanh neáu duy trì möùc ñoä söû duïng nôï cao vôùi tyû leä hoaøn voán lôùn hôn laõi suaát vay. Ñoái vôùi nhaø ñaàu tö, moät doanh nghieäp coù tyû soá nôï cao thì ruûi ro taøi chính cao, vì vaäy hoï seõ ñoøi hoûi suaát sinh lôøi lôùn hôn ñeå coù möùc ñeàn buø töông xöùng vôùi nhöõng
  • 24.
    - 7 - ruûiro naøy vaø ngöôïc laïi. Ñaây laø moät caên cöù quan troïng giuùp caùc nhaø ñaàu tö xaùc ñònh giaù trò noäi taïi cuûa caùc chöùng khoaùn vaø ra quyeát ñònh. Neáu doanh nghieäp khoâng ñaùp öùng ñöôïc suaát sinh lôøi kyø voïng noùi treân thì hoï seõ khoâng chaáp nhaän ñaàu tö voán hoaëc seõ tìm caùch ruùt voán vaø ngöôïc laïi. Töø phaân tích treân cho thaáy gia taêng lôïi nhuaän laø ñieàu mong muoán cuûa caùc chuû nôï, chuû sôû höõu vaø nhaø ñaàu tö nhöng ngöôïc laïi hoï khoâng thích ruûi ro; vì vaäy caùc quyeát ñònh taøi chính caàn ñöôïc xem xeùt döïa treân söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. 1.1.4. Cô caáu voán hôïp lyù vaø nhöõng lôïi ích cô baûn cuûa noùù: Töø nhöõng khaùc bieät giöõa phöông thöùc taøi trôï baèng nôï vaø phöông thöùc taøi trôï baèng voán chuû sôû höõu keát hôïp vôùi nhu caàu vaø khaû naêng taøi chính cuûa doanh nghieäp cuõng nhö ruûi ro trong quyeát ñònh ñaàu tö, caùc nhaø quaûn trò taøi chính seõ caân nhaéc ñeán söï keát hôïp giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu sao cho hôïp lyù nhaèm goùp phaàn gia taêng giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu nhöng vaãn ñaûm baûo söï an toaøn trong kinh doanh. Nhö vaäy, cô caáu voán hôïp lyù laø thuaät ngöõ ñeà caäp ñeán söï keát hôïp haøi hoøa giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu tuøy thuoäc moãi ngaønh ngheà, moãi doanh nghieäp trong töøng töøng giai ñoaïn phaùt trieån cuï theå nhaèm ñaûm baûo söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Nhöõng lôïi ích cô baûn khi doanh nghieäp xaây döïng ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù: - Tieát kieäm chi phí söû duïng voán. - Taïo giaù trò doanh nghieäp cao nhaát, gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng, taïo ñöôïc nieàm tin ñoái vôùi nhaø ñaàu tö vaø thuaän lôïi hôn cho doanh nghieäp trong huy ñoäng voán khi caàn thieát. - Kieåm soaùt ñöôïc nhöõng toån thaát lieân quan ñeán vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän. - Taän duïng tích cöïc ñoøn baåy taøi chính, ñaûm baûo moái quan heä haøi hoøa giöõa khaû naêng sinh lôøi vaø ruûi ro cho chuû sôû höõu doanh nghieäp. - Cô caáu taøi chính ñaûm baûo tính oån ñònh vaø linh hoaït. - Thieát laäp ñöôïc moät laù chaén thueá hôïp lyù cho doanh nghieäp. - Toái thieåu hoùa chi phí kieät queä taøi chính, haïn cheá ruûi ro phaù saûn.
  • 25.
    - 8 - 1.2.NGUYEÂN TAÉC XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CHO DOANH NGHIEÄP Xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù laø moät yeâu caàu raát quan troïng ñoái vôùi doanh nghieäp, noù aûnh höôûng ñeán söï thaønh coâng hay thaát baïi cuûa hoaït ñoäng kinh doanh. Töø nhöõng lôïi ích maø doanh nghieäp coù theå ñaït ñöôïc khi thieát laäp ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù cuõng nhö xem xeùt moái quan heä giöõa quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï, nhaø quaûn trò taøi chính caàn xem xeùt caùc nguyeân taéc sau ñaây khi xaây döïng cô caáu voán: Thöù nhaát, cô caáu voán phaûi ñaûm baûo tieát kieäm chi phí söû duïng voán cuûa doanh nghieäp. Khi xuaát hieän nhu caàu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh, doanh nghieäp coù theå huy ñoäng nôï hoaëc voán chuû sôû höõu. Cuõng nhö baát kyø caùc yeáu toá ñaàu vaøo khaùc, doanh nghieäp phaûi traû moät khoaûn chi phí nhaát ñònh cho vieäc söû duïng voán, ñöôïc goïi laø chi phí söû duïng voán. Nhö vaäy, chi phí söû duïng voán laø caùi giaù maø doanh nghieäp phaûi traû cho vieäc söû duïng nguoàn taøi trôï (lôïi nhuaän giöõ laïi, nôï vay hay voán goùp cuûa chuû sôû höõu). Neáu ñöùng treân goùc ñoä ngöôøi cung caáp nguoàn voán thì ñoù chính laø thu nhaäp maø hoï ñoøi hoûi doanh nghieäp phaûi chi traû, do ñoù, chi phí söû duïng voán ñöôïc ño löôøng baèng tyû suaát sinh lôøi ñoøi hoûi cuûa ngöôøi sôû höõu voán. Tyû suaát sinh lôøi ñoøi hoûi cuûa ngöôøi sôû höõu voán laïi phuï thuoäc möùc ñoä ruûi ro, nhöõng taøi saûn hieän coù vaø cô caáu voán cuûa doanh nghieäp. Moãi nguoàn voán maø doanh nghieäp söû duïng ñoøi hoûi moät möùc chi phí khaùc nhau, chaúng haïn nhö nôï vay ngaén haïn coù chi phí thaáp hôn nôï vay daøi haïn, nôï vay coù chi phí thaáp hôn voán chuû sôû höõu; cho neân, cô caáu voán nghieâng veà caùc khoaûn voán ngaén haïn coù chi phí thaáp hôn so vôùi cô caáu voán nghieâng veà caùc khoaûn voán daøi haïn; hoaëc cô caáu voán nghieâng veà nôï seõ cho chi phí thaáp hôn so vôùi cô caáu voán nghieâng veà voán chuû sôû höõu. Tuy nhieân, cô caáu nghieâng veà caùc khoaûn voán ngaén haïn hoaëc cô caáu voán nghieâng veà nôï seõ tieàm aån ruûi ro khaû naêng thanh toaùn cao hôn, tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính keùm hôn. Ñieàu naøy ñoûi hoûi nhaø quaûn trò taøi chính caàn xem xeùt ñeán söï phuø hôïp giöõa cô caáu voán vaø cô caáu taøi saûn. Thöù hai, cô caáu voán phaûi phuø hôïp cô caáu taøi saûn. Cô caáu voán phaûi phuø hôïp vôùi cô caáu taøi saûn ñaàu tö ñöôïc theå hieän qua nguyeân taéc caân baèng taøi chính - thôøi gian luaân chuyeån giaù trò cuûa taøi saûn phaûi phuø hôïp vôùi thôøi haïn hoaøn traû cuûa caùc nguoàn taøi trôï, cuï theå laø:
  • 26.
    - 9 - TSLÑthôøi vuï TSLÑ thöôøng xuyeân - Taøi saûn coá ñònh vaø taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân1 caàn ñöôïc taøi trôï baèng nguoàn voán oån ñònh, bao goàm vay daøi haïn, thueâ taøi chính, phaùt haønh traùi phieáu vaø voán chuû sôû höõu. - Taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï ñöôïc taøi trôï baèng caùc nguoàn voán ngaén haïn nhö caùc khoaûn nôï chieám duïng, nôï tích luõy vaø vay ngaén haïn. Taïi moät thôøi ñieåm baát kyø, trong cô caáu taøi chính, doanh nghieäp söû duïng nguoàn voán ngaén haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh hoaëc taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân thì ruûi ro veà khaû naêng thanh toaùn seõ cao, tính oån ñònh cuûa cô caáu taøi chính keùm. Neáu sau khi chi traû caùc khoaûn nôï ngaén haïn, doanh nghieäp khoâng ñöôïc taùi taøi trôï thì hoaït ñoäng kinh doanh seõ gaëp khoù khaên, thaäm chí maát khaû naêng thanh toaùn. Nguyeân taéc phuø hôïp giöõa cô caáu taøi saûn vaø nguoàn voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc theå hieän thoâng qua ñoà thò 1.1. Taøi saûn Ñoà thò 1.1. Cô caáu taøi saûn vaø nguoàn taøi trôï Thöù ba, nguyeân taéc caân ñoái giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Nguyeân taéc naøy ñoøi hoûi ngöôøi ra quyeát ñònh huy ñoäng voán phaûi caân nhaéc ñeán moái quan heä giöõa ñoøn baåy hoaït ñoäng vaø ñoøn baåy taøi chính, möùc ñoä taùc ñoäng cuûa nôï ñeán suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE). 1 Taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân laø taøi saûn löu ñoäng (bao goàm tieàn, toàn kho, khoaûn phaûi thu) ñöôïc duy trì ñeàu ñaën trong suoát chu kyø kinh doanh ñaûm baûo cho hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp dieãn ra bình thöôøng vaø lieân tuïc. 0 Taøi saûn coá ñònh Thôøi gian Nôï daøi haïn vaø voán chuû sôû höõu Nôï ngaén haïn
  • 27.
    - 10 - Ñoønbaåy hoaït ñoäng (OL) theå hieän möùc ñoä söû duïng chi phí hoaït ñoäng coá ñònh cuûa doanh nghieäp. Nhöõng doanh nghieäp söû duïng ñoøn baåy hoaït ñoäng cao seõ coù khaû naêng gia taêng lôïi nhuaän raát nhanh khi doanh thu taêng, nhöng lôïi nhuaän cuõng seõ suït giaûm nhanh hôn khi doanh thu giaûm. Ñoøn baåy hoaït ñoäng do ñaëc ñieåm ngaønh ngheà quyeát ñònh, caùc doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh haøng khoâng vaø luyeän theùp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao trong khi doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh dòch vuï nhö tö vaán vaø du lòch coù ñoøn baåy hoaït ñoäng thaáp. Ngoaøi nhöõng raøng buoäc do ñaëc ñieåm kinh doanh cuûa töøng ngaønh aûnh höôûng ñeán ñoøn baåy hoaït ñoäng, caùc ñieàu kieän khaùc coù theå aûnh höôûng ñeán ñoøn baåy hoaït ñoäng ñoù laø vaán ñeà löïa choïn coâng ngheä vaø hình thöùc sôû höõu taøi saûn. Moät doanh nghieäp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao thì ruûi ro trong hoaït ñoäng kinh doanh caøng cao, ñoù laø ruûi ro phaùt sinh ñoái vôùi taøi saûn ngay caû khi doanh nghieäp khoâng söû duïng nôï vaø ñoä baåy hoaït ñoäng (DOL) seõ caøng cao khi saûn löôïng hoaëc doanh thu caøng thaáp. Nhö vaäy, ñeå ñaûm baûo söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro thì nhöõng doanh nghieäp hoaït ñoäng trong ngaønh coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao thoâng thöôøng chæ cho pheùp caùc chuû sôû höõu löïa choïn ñoøn baåy taøi chính thaáp, töùc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu nhoû vaø ngöôïc laïi, nhöõng ngaønh coù ruûi ro kinh doanh thaáp (ñoøn baåy hoaït ñoäng thaáp) coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính cao hôn. Vaán ñeà tieáp theo trong nguyeân taéc thöù ba naøy caàn phaûi xem xeùt ñeán laø vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng tích cöïc ñeán ROE hay khoâng? ROE cho bieát moät ñoàng voán chuû sôû höõu ñem laïi cho bao nhieâu ñoàng lôïi nhuaän sau khi ñaõ tröø thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Chuû sôû höõu laø ngöôøi ñöôïc phaân phoái lôïi nhuaän cuoái cuøng, sau chuû nôï vaø Chính phuû, phaàn lôïi nhuaän maø chuû sôû höõu nhaän ñöôïc coù theå bao goàm: lôïi nhuaän taïo ra töø chính voán chuû sôû höõu vaø phaàn lôïi nhuaän taïo ra töø söû duïng nôï khi chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá thaáp hôn suaát sinh lôøi treân taøi saûn. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän baèng coâng thöùc sau: höõusôûchuûVoán Nôï R-(ROAROAROE D ).+= trong ñoù: ROE laø suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu ROA laø suaát sinh lôøi treân taøi saûn RD laø chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá Khi doanh nghieäp khoâng coù nôï, ROE = ROA Khi doanh nghieäp coù nôï, neáu RD = ROA thì ñoøn baåy taøi chính khoâng coù taùc duïng, nhöng neáu coù söï khaùc bieät giöõa RD vaø ROA thì ROE coù theå lôùn hôn hoaëc nhoû hôn ROA. Söï khaùc bieät giöõa ROA vaø ROE chính laø taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy taøi chính, ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc höõusôûchuûVoán Nôï R-(ROA D ). .
  • 28.
    - 11 - Víduï: Ba doanh nghieäp A, B, C hoaït ñoäng trong cuøng ngaønh ngheà coù toång taøi saûn nhö nhau laø 1000, hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh cuõng nhö nhau vaø cuøng chòu möùc thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp 25%, chæ khaùc nhau veà cô caáu voán: - Doanh nghieäp A khoâng vay nôï - Doanh nghieäp B vay nôï 300 (laõi suaát 9%) - Doanh nghieäp C vay nôï 500 (laõi suaát 11%) Thoâng tin so saùnh ROE vaø ROA cuûa 3 doanh nghieäp theå hieän ôû baûng 1.3. Baûng 1.3. So saùnh ROA vaø ROE khi coù söï khaùc nhau cô caáu voán Chæ tieâu A B C 1. Doanh thu thuaàn 800 800 800 2. Chi phí hoaït ñoäng 700 700 700 3. Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay 100 100 100 4. Chi phí laõi vay 0 27 55 5. Lôïi nhuaän tröôùc thueá 100 73 45 6. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 25 18.25 11.25 7. Lôïi nhuaän sau thueá 75 54.75 33.75 8. Cô caáu voán - Voán chuû sôû höõu 1000 700 500 - Nôï 0 300 500 9. ROA 7.50% 7.50% 7.50% 10. ROE 7.50% 7.82% 6.75% Keát quaû cuûa baûng 1.3 cho thaáy: - Ñoái vôùi doanh nghieäp A khoâng söû duïng nôï neân khoâng coù taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy taøi chính, do ñoù ROE = ROA = 7.50% - Ñoái vôùi doanh nghieäp B söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 3/7, coù RD (6.75%) nhoû hôn ROA (7.50%) neân vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng laøm taêng ROE, cuï theå nôï laøm taêng ROE theâm 0.32% so vôùi ROA. - Ñoái vôùi doanh nghieäp C söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø 5/5, coù RD (8.25%) lôùn hôn ROA (7.50%) neân vieäc söû duïng nôï coù taùc ñoäng laøm giaûm ROE, cuï theå nôï laøm giaûm ROE theâm 0.75% so vôùi ROA.
  • 29.
    - 12 - Nhövaäy, ñieàu kieän caàn ñeå moät doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï trong cô caáu voán laø suaát sinh lôøi treân taøi saûn lôùn hôn chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá vaø khi ñoù caøng taêng nôï thì suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu caøng taêng. Ngöôïc laïi, doanh nghieäp khoâng neân vay nôï neáu khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn keùm hôn chi phí söû duïng nôï bình quaân sau thueá, vì vieäc söû duïng nôï chæ laøm giaûm suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu, laøm giaûm giaù trò doanh nghieäp hay giaûm giaù coå phieáu treân thò tröôøng. Thöù tö, gia taêng khoaûn tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Thoâng qua so saùnh ROA vaø RD cho thaáy vieäc söû duïng nôï coù theå laøm taêng hoaëc giaûm ROE, töø ñoù seõ aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp. Ngoaøi khaû naêng gia taêng lôïi ích do taùc ñoäng cuûa nôï, coù theâm moät khoaûn lôïi ích khaùc khi söû duïng nôï cuõng goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp, ñoù laø khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay hay coøn ñöôïc goïi laø laù chaén thueá töø laõi vay. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp xaùc ñònh treân cô sôû thu nhaäp chòu thueá vaø thueá suaát, trong ñoù thu nhaäp chòu thueá baèng doanh thu tröø taát caû caùc khoaûn chi phí hôïp lyù phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh (keå caû chi phí laõi vay vaø khaáu hao). Thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø moät khoaûn chi phí neân doanh nghieäp coù xu höôùng tìm kieám moïi caùch ñeå thieát laäp nhöõng laù chaén thueá, ví duï nhö trích khaáu hao nhanh taøi saûn coá ñònh hoaëc coù theå gia taêng söû duïng nôï vay thay cho voán chuû sôû höõu, töø ñoù toái thieåu hoùa chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø khoaûn tieát kieäm thueá naøy seõ goùp phaàn laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Sôû dó nôï vay taïo ra laù chaén thueá laø do laõi vay ñöôïc tính vaøo chi phí hôïp lyù tröôùc thueá neân noù coù taùc ñoäng laøm giaûm thu nhaäp chòu thueá vaø giaûm chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän roõ hôn qua ví duï sau: Doanh nghieäp ABC coù toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø tröôùc laõi (EBIT) laø 500. Xem xeùt hai tröôøng hôïp taøi trôï khaùc nhau cho hoaït ñoäng kinh doanh: söû duïng 100% voán chuû sôû höõu (khoâng söû duïng nôï) hoaëc vay nôï 2000 vôùi laõi suaát 10% vaø voán chuû sôû höõu 2000. Giaû ñònh khoâng coù cheânh leäch vónh vieãn (thu nhaäp chòu thueá baèng lôïi nhuaän keá toaùn tröôùc thueá) vaø thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø 25%.
  • 30.
    - 13 - Baûng1.4. So saùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp giöõa hai tröôøng hôïp taøi trôï Qua soá lieäu baûng 1.4 cho thaáy chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp khi khoâng vay nôï laø 125, trong khi ñoù, neáu vay nôï thì thueá thu nhaäp doanh nghieäp chæ laø 75, töùc cô caáu voán coù söû duïng nôï vay giuùp doanh nghieäp taïo ra khoaûn tieát kieäm thueá 50. Toång lôïi nhuaän maø ngöôøi goùp voán thu ñöôïc töø cô caáu voán khoâng coù nôï laø 375 [500 – 125], coøn cô caáu voán coù nôï laø 425 [300 – 75 + 200], cheânh leäch 50, ñuùng baèng khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay. Nhö vaäy, khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay cuõng laø lôïi nhuaän haøng naêm thuoäc veà doanh nghieäp vaø coù taùc ñoäng laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Nhö vaäy, doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï nhaèm taän duïng lôïi ích cuûa khoaûn tieát kieäm thueá goùp phaàn gia taêng giaù trò doanh nghieäp, tuy nhieân lôïi ích naøy coù theå giaûm hoaëc maát ñi yù nghóa neáu Chính phuû khoâng ñaùnh thueá thu nhaäp doanh nghieäp hoaëc doanh nghieäp ñang nhaän ñöôïc chính saùch öu ñaõi thueá hoaëc thueá suaát thueá thu nhaäp caù nhaân ñoái vôùi nhaø ñaàu tö ñöôïc quy ñònh ôû möùc cao. Ñaëc bieät, khi möùc ñoä söû duïng nôï cao coù theå lôïi ích töø khoaûn tieát kieäm thueá bò trieät tieâu bôûi söï gia taêng lôùn hôn cuûa chi phí kieät queä taøi chính. Do ñoù, doanh nghieäp caàn xaùc ñònh möùc ñoä söû duïng nôï hôïp lyù vöøa ñaûm baûo coù ñöôïc lôïi ích töø laù chaén thueá vöøa kieåm soaùt toát chi phí kieät queä taøi chính. Thöù naêm, kieåm soaùt vaø haïn cheá chi phí kieät queä taøi chính. Kieät queä taøi chính (financial distress) xaûy ra khi doanh nghieäp khoâng ñuû khaû naêng ñeå thöïc hieän nhöõng lôøi höùa vôùi chuû nôï hoaëc coù theå thöïc hieän nhöng raát khoù khaên. Tình traïng naøy coù theå chæ laø taïm thôøi, gaây ra moät soá raéc roái cho hoaït ñoäng kinh doanh, caùc döï aùn khaû thi bò trì hoaõn hoaëc huûy boû, naêng suaát lao ñoäng giaûm, chuû nôï khoâng tieáp tuïc cho vay, nhaø cung caáp thaét chaët chính saùch baùn chòu,…; Chæ tieâu Tröôøng hôïp 1 Tröôøng hôïp 2 1. EBIT 500 500 2. Chi phí laõi vay 0 200 3. EBT 500 300 4. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 125 75 5. Laù chaén thueá töø laõi vay 0 50
  • 31.
    - 14 - nhöngcuõng coù khi tình traïng kieät queä taøi chính seõ daãn ñeán phaù saûn vaø doanh nghieäp phaûi chi nhöõng khoaûn tieàn lôùn cho luaät sö, toøa aùn, kieåm toaùn vieân, caùc nhaø quaûn lyù. Nhö vaäy, haàu heát caùc tröôøng hôïp, tình traïng kieät queä taøi chính ñeàu gaây ra nhöõng toán keùm vaø caùc nhaø ñaàu tö cho raèng moät doanh nghieäp söû duïng nôï coù theå rôi vaøo tình traïng kieät queä taøi chính, ñaây laø moät nhaân toá laøm giaûm giaù trò doanh nghieäp. Chi phí kieät queä taøi chính (financial distress costs) phuï thuoäc vaøo khaû naêng xaûy ra nhöõng khoù khaên taøi chính vaø ñoä lôùn caùc khoaûn chi phí phaùt sinh coù lieân quan. Moái quan heä giöõa giaù trò doanh nghieäp khi khoâng söû duïng nôï, hieän giaù khoaûn tieát kieäm thueá, hieän giaù caùc chi phí kieät queä taøi chính qua ñoà thò 1.2. Giaù trò PV (chi phí kieät queä taøi chính) PV (laù chaén thueá) Giaù trò doanh nghieäp khi söû duïng 100% voán chuû sôû höõu Heä soá nôï heä soá nôï toái öu Ñoà thò 1.2. Giaù trò doanh nghieäp khi coù laù chaén thueá vaø chi phí kieät queä taøi chính Khi heä soá nôï cuûa doanh nghieäp thaáp, ruûi ro kieät queä taøi chính ôû möùc khoâng ñaùng keå vaø giaù trò hieän taïi cuûa chuùng raát nhoû so vôùi hieän giaù cuûa laù chaén thueá neân giaù trò doanh nghieäp taêng leân cuøng vôùi söï gia taêng söû duïng nôï. Tuy nhieân, chi phí
  • 32.
    - 15 - kieätqueä taøi chính caøng cao hôn khi heä soá nôï taêng leân, cho ñeán khi hieän giaù cuûa chi phí kieät queä taøi chính baèng hieän giaù tieát kieäm thueá bieân teá thì giaù trò doanh nghieäp ñaït cöïc ñaïi, taïi ñoù xaùc ñònh cô caáu voán toái öu. Khi heä soá nôï tieáp tuïc gia taêng, giaù trò doanh nghieäp seõ giaûm xuoáng bôûi giaù trò hieän taïi cuûa chi phí kieät queä taøi chính taêng nhanh hôn khoaûn hieän giaù tieát kieäm thueá töø laõi vay. Thöù saùu, kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän (agency problem) Töø nguyeân taéc thöù tö vaø nguyeân taéc thöù naêm, coù theå keát luaän: “vay nôï taïo ra lôïi ích töø tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp nhöng cuõng gia taêng ruûi ro kieät queä taøi chính neân doanh nghieäp caàn thieát laäp moät cô caáu voán hôïp lyù döïa treân khaû naêng quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh, khaû naêng kieåm soaùt nhöõng toån thaát coù theå phaùt sinh lieân quan ñeán moái quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu, ñoù chính laø vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän”. Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän lieân quan ñeán cô caáu voán ñöôïc Jensen vaø Meckling nghieân cöùu vôùi giaû ñònh quyeát ñònh ñaàu tö ñoäc laäp vôùi cô caáu voán (1976), ñeà caäp ñeán vaán ñeà coå ñoâng cuûa moät doanh nghieäp vay nôï coù theå chieám höõu giaù trò taøi saûn töø caùc chuû nôï baèng vieäc gia taêng ruûi ro ñaàu tö sau khi nhaän caùc khoaûn vay vaø haønh vi naøy ñaõ taïo ra caùc chi phí ñaïi dieän (agency costs). Ngoaøi ra, Myers (1977) coøn goïi yù xa hôn raèng söï hieän dieän cuûa nôï coù theå khieán nhöõng döï aùn coù giaù trò hieän taïi roøng (NPV) döông bò töø choái; do khi chaáp nhaän döï aùn naøy thì ruûi ro taøi chính seõ taêng (ruûi ro phaù saûn) vaø giaù trò seõ chuyeån töø coå ñoâng sang traùi chuû. Caùc coå ñoâng laø ngöôøi duy nhaát nhaän ñöôïc coå töùc, vì vaäy hoï luoân muoán nhaän ñöôïc coå töùc caøng cao caøng toát, ñaëc bieät khi coâng ty ñang ñoái maët vôùi ruûi ro vôõ nôï thì ít ra caùc coå ñoâng cuõng nhaän ñöôïc moät phaàn lôïi nhuaän töø khoaûn ñaàu tö cuûa hoï vaøo doanh nghieäp tröôùc khi tuyeân boá phaù saûn. Chi phí ñaïi dieän khoâng chæ xuaát hieän ñoái vôùi nôï maø voán coå phaàn cuõng coù theå phaùt sinh chi phí ñaïi dieän khi doanh nghieäp coù doøng tieàn vöôït quaù möùc caàn thieát ñeå thöïc hieän taát caû caùc döï aùn coù NPV döông vaø oâng Jensen goïi doøng tieàn doâi ra naøy laø doøng tieàn töï do. Ñieàu naøy ñöôïc theå hieän raát roõ neùt ôû coâng ty coå phaàn, caùc coå ñoâng lôùn hoaëc coå ñoâng tham gia ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh coù theå haønh ñoäng taïo ra lôïi ích caù nhaân maø qua ñoù laïi gaây thieät haïi cho coå ñoâng nhoû hoaëc coå ñoâng beân ngoaøi, ví duï: hoï goùp tieàn cuûa doanh nghieäp vaøo muïc ñích töø thieän nhaèm taïo tieáng taêm cho caù nhaân hay söû duïng doøng tieàn töï do cho caùc khoaûn ñaàu tö hieäu quaû keùm, ñaàu tö daøn traûi ngoaøi khaû naêng kieåm soaùt. Coå ñoâng tham gia
  • 33.
    - 16 - quaûnlyù doanh nghieäp thöôøng naém nhieàu thoâng tin hôn caùc coå ñoâng khaùc vaø söï caân xöùng thoâng tin laø ñoäng cô ñeå hoï thöïc hieän nhöõng haønh vi ñem laïi lôïi ích caù nhaân nhöng gaây thieät haïi cho doanh nghieäp hay caùc coå ñoâng nhoû nhö che giaáu thua loã, coâng boá thoâng tin taøi chính sai leäch, taïo laäp “quyõ ñen” khoâng coù muïc ñích roõ raøng.… Töø nhöõng phaân tích treân, yeâu caàu nhaø quaûn tri taøi chính caàn nhaän dieän vaø kieåm soaùt caùc chi phí ñaïi dieän coù theå phaùt sinh, qua ñoù haïn cheá nhöõng toån thaát aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp hoaëc giaù coå phieáu treân thò tröôøng. Ngoaøi saùu nguyeân taéc ñaõ ñöôïc ñeà caäp, khi quyeát ñònh huy ñoäng voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh ñaûm baûo thieát laäp cô caáu voán hôïp lyù, gia taêng giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu doanh nghieäp, coøn phaûi caân nhaéc caùc vaán ñeà khaùc nhö: tính baûo maät thoâng tin lieân quan ñeán cô hoäi ñaàu tö, vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp, chính saùch phaân phoái lôïi nhuaän, quyeàn kieåm soaùt cuûa chuû sôû höõu hieän taïi, tính linh hoaït trong cô caáu voán, naêng löïc quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh vaø möùc ñoä phaùt trieån cuûa thò tröôøng taøi chính,… 1.3. CAÙC LYÙ THUYEÁT VEÀ CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP 1.3.1. Lyù thuyeát cô caáu voán toái öu (Optimal Capital Structure) Lyù thuyeát naøy cho raèng coù moät cô caáu voán toái öu maø thoâng qua ñoù coù theå laøm taêng giaù trò doanh nghieäp baèng caùch söû duïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu phuø hôïp. Ñieàu ñaàu tieân trong lyù thuyeát naøy xem xeùt ñeán laø cô caáu voán toái öu seõ phaûi coù söû duïng nôï ñeå giaûm chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp (WACC), vì chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu. Lyù do ñeå lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cho raèng chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu ñoù laø khoaûn tieát kieäm thueá. Khi doanh nghieäp söû duïng nôï thì chi phí laõi phaûi traû ñöôïc ghi nhaän vaøo chi phí tröôùc thueá neân laøm giaûm thu nhaäp chòu thueá vaø töø ñoù laøm giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp; coøn lôïi nhuaän maø doanh nghieäp chia cho chuû sôû höõu laáy töø lôïi nhuaän sau thueá neân khoâng taïo ra ñöôïc khoaûn tieát kieäm thueá. Tuy nhieân, lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cuõng khuyeán caùo raèng khi taêng möùc ñoä söû duïng nôï (heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu taêng leân) thì ruûi ro cuõng gia taêng vaø nhaø ñaàu tö seõ gia taêng suaát sinh lôøi yeâu caàu. Luùc ñaàu, khi söï gia taêng suaát sinh lôøi yeâu caàu cuûa nhaø ñaàu tö vaãn chöa theå xoùa boû hoaøn toaøn lôïi ích töø khoaûn tieát kieäm thueá noùi treân vaø vieäc söû duïng nôï vaãn coøn ñöôïc xem laø moät nguoàn voán vôùi chi phí reû
  • 34.
    - 17 - hônthì chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp vaãn tieáp tuïc giaûm khi gia taêng söû duïng nôï. Vaø ñeán moät möùc ñoä söû duïng nôï nhaát ñònh naøo ñoù, söï gia taêng suaát sinh lôøi yeâu caàu cuûa nhaø ñaàu tö “xoùa” ñi toaøn boä lôïi ích cuûa vieäc söû duïng nôï, luùc naøy chi phí söû duïng voán chung seõ baét ñaàu coù xu höôùng taêng leân khi doanh nghieäp taêng söû duïng nôï. Ñoà thò 1.3 seõ minh hoïa laïi toaøn boä moái quan heä giöõa chi phí voán vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuûa moät doanh nghieäp theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu. Ñoà thò 1.3. Chi phí söû duïng voán theo lyù thuyeát cô caáu voán toái öu 1.3.2. Lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng (The Net Operating Income approach) Vôùi giaû ñònh trong moâi tröôøng khoâng coù thueá, thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo, doanh nghieäp chia toaøn boä lôïi nhuaän cho chuû sôû höõu vaø toác ñoä taêng tröôûng coå töùc baèng khoâng; lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng cho raèng chi phí söû duïng voán trung bình vaø giaù trò doanh nghieäp khoâng thay ñoåi khi cô caáu voán thay ñoåi. Nhö vaäy, doanh nghieäp seõ khoâng coù cô caáu vôùi naøo toái öu vaø giaù coå phieáu cuõng nhö giaù trò doanh nghieäp khoâng phuï thuoäc cô caáu voán. Lyù thuyeát naøy ñöôïc minh hoïa baèng ví duï nhö sau: Chi phí söû duïng voán 0 Heä soá nôï toái öu Chi phí söû duïng nôï Chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu WACC Heä soá nôï
  • 35.
    - 18 - Chiphí söû duïng voán Cô caáu voán ban ñaàu cuûa doanh nghieäp N bao goàm: nôï vay 200 (laõi suaát 8%) vaø voán chuû sôû höõu 800. Lôïi nhuaän hoaït ñoäng laø 120, ROA laø 12%. Nhö vaäy, giaù trò doanh nghieäp ban ñaàu laø 1000 [=120/12%] vaø ROE laø 13% [=(120-200 . 8%)/800]. Neáu doanh nghieäp N thay ñoåi cô caáu voán theo chieàu höôùng taêng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu töø 0.25 leân thaønh 1.00 nhöng toång taøi saûn khoâng ñoåi, coù nghóa laø huy ñoäng nôï ñeå mua laïi voán coå phaàn. Do khoâng phuï thuoäc cô caáu voán neân ROA vaãn laø 12%, lôïi nhuaän hoaït ñoäng laø 120 vaø giaù trò doanh nghieäp vaãn laø 1000, nhöng ROE laø 16% [=(120-500 . 8%)/500]. Ví duï treân cho thaáy, khi doanh nghieäp N gia taêng möùc ñoä söû duïng nôï thì ROE seõ taêng leân trong khi ROA vaø laõi suaát daønh cho chuû nôï khoâng ñoåi; ngoaøi ra, giaù trò doanh nghieäp cuõng khoâng thay ñoåi khi coù söï thay ñoåi cô caáu voán (xem ñoà thò 1.4). Ñoà thò 1.4. Chi phí voán theo lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng 1.3.3. Lyù thuyeát MM veà cô caáu voán doanh nghieäp Lyù thuyeát naøy ñöôïc coâng boá trong American Economic Review soá 48, thaùng 6 naêm 1958 vôùi töïa ñeà “The cost of capital, Corporate Finance and The Theory of Investment” cuûa hai nhaø nghieân cöùu Franco Modigliani vaø Merton Miller, do ñoù thöôøng goïi laø lyù thuyeát MM. 0 Chi phí söû duïng nôï Chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu WACC Heä soá nôï
  • 36.
    - 19 - Lyùthuyeát MM cho raèng toång ruûi ro ñoái vôùi nhöõng nhaø ñaàu tö chöùng khoaùn vaøo moät doanh nghieäp khoâng bò aûnh höôûng bôûi söï thay ñoåi cô caáu voán cuûa chính doanh nghieäp ñoù, coù nghóa laø toång giaù trò doanh nghieäp vaãn khoâng thay ñoåi vôùi baát söï thay ñoåi naøo trong cô caáu nguoàn taøi trôï. Noùi moät caùch ñôn giaûn laø cho duø coù phaân chia tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu nhö theá naøo thì giaù trò ñaàu tö vaãn ñöôïc baûo toaøn, quan ñieåm MM cho raèng coù söï chuyeån ñoåi giaù trò giöõa chuû nôï vaø chuû sôû höõu khi thay ñoåi cô caáu voán, ñieàu naøy ñöôïc minh hoïa baèng 2 chieác baùnh coù toång dieän tích baèng nhau cho duø phaân chia theo nhöõng tröôøng hôïp khaùc nhau cuûa cô caáu voán (xem hình 1.1) Giaù trò coå phaàn Giaù trò nôï Hình 1.1. Nguyeân taéc toång giaù trò khoâng ñoåi theo quan ñieåm MM Lyù thuyeát MM ñöa ra ñöôïc döïa treân cô sôû toàn taïi hoaït ñoäng kinh doanh cheânh leäch giaù vaø moät soá giaû ñònh (thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo, khoâng coù thueá, chi phí giao dòch vaø chi phí kieät queä taøi chính). Neáu hai doanh nghieäp gioáng nhau veà moïi maët ngoaïi tröø cô caáu voán khaùc nhau, neáu coù söï khaùc bieät veà giaù trò doanh nghieäp seõ xuaát hieän cô hoäi kinh doanh cheânh leäch giaù vaø keát quaû cuõng seõ ñöa giaù trò cuûa hai doanh nghieäp veà traïng thaùi caân baèng. Lyù thuyeát MM ñöôïc minh hoïa baèng ví duï sau: Hai doanh nghieäp A vaø B gioáng nhau moïi maët, coù cuøng möùc ñoä ruûi ro kinh doanh, ngoaïi tröø doanh nghieäp A khoâng söû duïng nôï trong khi ñoù doanh nghieäp B söû duïng nôï thoâng qua phaùt haønh traùi phieáu 400 (giaû ñònh giaù trò thò tröôøng baèng giaù trò soå saùch) laõi suaát 10%. Suaát sinh lôøi yeâu caàu cuûa chuû sôû höõu doanh nghieäp A laø 12% vaø doanh nghieäp B laø 12.5%. Bieát raèng hai doanh nghieäp coù cuøng EBIT laø 120. Giaù trò doanh nghieäp ñöôïc so saùnh taïi baûng 1.5. Giaù trò coå phaàn Giaù trò nôï Cô caáu voán nghieâng veà nôï Cô caáu voán nghieâng veà voán chuû sôû höõu
  • 37.
    - 20 - Baûng1.5. So saùnh giaù trò doanh nghieäp giöõa A vaø B Töø soá lieäu baûng 1.5 cho thaáy: doanh nghieäp B coù chi phí söû duïng voán chung thaáp hôn vaø giaù trò doanh nghieäp cao hôn doanh nghieäp A. Maëc duø cô caáu voán khaùc nhau nhöng doanh nghieäp B khoâng theå ñoøi hoûi moät möùc toång giaù trò cao hôn doanh nghieäp A, do ñoù theo MM, chuû sôû höõu doanh nghieäp B seõ kinh doanh cheânh leäch giaù baèng caùch baùn coå phieáu doanh nghieäp B (taøi saûn ñöôïc ñaùnh giaù cao) vaø mua laïi coå phieáu doanh nghieäp A (taøi saûn bò ñaùnh giaù thaáp). Chaúng haïn, nhaø ñaàu tö X ñang sôû höõu 1% voán coå phaàn doanh nghieäp B haønh ñoäng nhö sau: (1) Baùn coå phieáu doanh nghieäp B ñöôïc 6.4. (2) Vay 4 (töông ñöông 1% nôï doanh nghieäp B) vôùi laõi suaát 10%. ⇒ Toång voán coù theå söû duïng cho ñaàu tö doanh nghieäp A laø 10.4. (3) Mua 1% voán coå phaàn doanh nghieäp A vôùi giaù 10. ⇒ Keát thuùc giao dòch nhaø ñaàu tö X sôû höõu 1% voán coå phaàn doanh nghieäp A vaø thöøa soá tieàn laø 0.4. ⇒ Lôïi nhuaän maø nhaø ñaàu tö X kieám ñöôïc laø: + Lôïi nhuaän kyø voïng khi ñaàu tö doanh nghieäp B: 6.4 * 12,5% = 0.8 + Lôïi nhuaän kyø voïng khi ñaàu tö doanh nghieäp A: 10 * 12% = 1.2 + Laõi vay phaûi traû: 4 * 10% = 0.4 Chæ tieâu Doanh nghieäp A Doanh nghieäp B 1. EBIT 120 120 2. Chi phí laõi vay 0 40 3. EAT 120 80 4. Suaát sinh lôøi yeâu caàu voán chuû sôû höõu 12% 12.5% 5. Giaù trò thò tröôøng cuûa voán chuû sôû höõu 1000 [=120/12%] 640 [=80/12.5%] 6. Giaù trò thò tröôøng cuûa nôï 0 400 7. Giaù trò thò tröôøng doanh nghieäp 1000 [=1000+0] 1040 [=640+400] 8. Chi phí söû duïng voán chung 12% 11.54%
  • 38.
    - 21 - +Lôïi nhuaän maø nhaø ñaàu tö X kieám ñöôïc sau khi thöïc hieän kinh doanh cheânh leäch giaù: 1.2 – 0.4 = 0.8, ñuùng baèng lôïi nhuaän khi ñaàu tö vaøo doanh nghieäp B nhöng soá voán boû ra ñaàu tö chæ coù 10 – 4 = 6 (thaáp hôn so vôùi ñaàu tö vaøo doanh nghieäp B). Nhö vaäy, suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi ñaàu tö vaøo doanh nghieäp A cao hôn neân nhaø ñaàu tö X thích mua coå phaàn doanh nghieäp naøy hôn, vaø sôû dó thò tröôøng taøi chính nhö MM giaû ñònh laø hoaøn haûo neân nhöõng nhaø ñaàu tö khaùc cuõng haønh ñoäng töông töï nhaø ñaàu tö X. Caùc giao dòch seõ lieân tuïc dieãn ra khieán cho giaù coå phieáu doanh nghieäp B giaûm xuoáng trong khi giaù coå phieáu doanh nghieäp A taêng leân cho ñeán khi toång giaù trò thò tröôøng cuûa hai doanh nghieäp baèng nhau vaø hoaït ñoäng kinh doanh cheânh leäch giaù keát thuùc. Töø ñoù, MM keát luaän raèng: giaù trò doanh nghieäp khoâng söû duïng ñoøn baåy taøi chính vaø giaù trò doanh nghieäp coù söû duïng ñoøn baåy taøi chính laø nhö nhau, hay noùi caùch khaùc, khoâng theå thay ñoåi giaù trò doanh nghieäp hay chi phí söû duïng voán baèng caùch thay ñoåi cô caáu voán. Lyù thuyeát MM tieáp tuïc ñöôïc nghieân cöùu trong moâi tröôøng coù thueá thu nhaäp doanh nghieäp thì laïi nhaän thaáy raèng giaù trò doanh nghieäp seõ gia taêng khi doanh nghieäp söû duïng ñoøn baåy taøi chính nhôø vaøo khoaûn tieát kieäm thueá, ñieàu naøy ñöôïc minh hoïa baèng ví duï nhö sau: Doanh nghieäp XYZ coù EBIT laø 500, hai tröôøng hôïp taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh nhö sau: (1) söû duïng 100% voán chuû sôû höõu (khoâng söû duïng nôï), (2) vay nôï 2000 vôùi laõi suaát 10% vaø voán chuû sôû höõu 2000. Giaû ñònh khoâng coù cheânh leäch vónh vieãn vaø thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp laø 25%. Baûng 1.6 ñoái chieáu tình hình lôïi nhuaän vaø thueá thu nhaäp doanh nghieäp cuûa hai tröôøng hôïp. Baûng 1.6. Lôïi nhuaän vaø thueá vôùi hai cô caáu voán khaùc nhau Chæ tieâu Tröôøng hôïp 1 Tröôøng hôïp 2 1. Lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay 500 500 2. Chi phí laõi vay 0 200 3. Lôïi nhuaän tröôùc thueá 500 300 4. Thueá thu nhaäp doanh nghieäp 125 75 5. Lôïi nhuaän sau thueá 375 225 6. Ngöôøi boû voán vaøo doanh nghieäp thu ñöôïc 375 425 [225 + 200] 7. Laù chaén thueá töø laõi vay 0 50
  • 39.
    - 22 - Quabaûng soá lieäu 1.6 noùi treân, toång lôïi nhuaän maø ngöôøi boû voán vaøo doanh nghieäp thu ñöôïc töø tröôøng hôïp 1 laø 375, coøn tröôøng hôïp 2 laø 425, cheânh leäch 50, ñuùng baèng khoaûn tieát kieäm thueá töø laõi vay. Nhö vaäy, coù theå noùi raèng khoaûn tieát kieäm thueá cuõng laø lôïi nhuaän haøng naêm, do ñoù noù cuõng coù taùc ñoäng laøm gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Neáu doanh nghieäp coù keá hoaïch vay nôï coá ñònh vaø vónh vieãn, töùc haøng naêm doanh nghieäp seõ coù moät khoaûn thu nhaäp döï kieán laø 50; khi ñoù giaù trò doanh nghieäp taïo ra töø khoaûn tieát kieäm thueá baèng giaù trò hieän taïi cuûa nhöõng khoaûn tieát kieäm thueá haøng naêm. Giaù trò hieän taïi cuûa laù chaén thueá = 10% 50 = 500 (baèng 25% * 2000) Töø ví duï treân cho thaáy giaù trò doanh nghieäp taêng leân baèng thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp nhaân vôùi möùc nôï vay maø doanh nghieäp söû duïng, vaø nhö vaäy giaù trò doanh nghieäp coù theå xaùc ñònh nhö sau: Giaù trò doanh nghieäp coù söû duïng nôï vay = Giaù trò doanh nghieäp khi khoâng söû duïng nôï + Hieän giaù khoaûn tieát kieäm thueá Treân ñaây laø ba lyù thuyeát veà cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñaõ cung caáp cho caùc nhaø quaûn trò taøi chính nhöõng lyù luaän cô baûn laøm neàn taûng cho quyeát ñònh taøi trôï, trong ñoù: lyù thuyeát cô caáu voán toái öu cho raèng coù moät quan heä tyû leä giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu maø taïi ñoù chi phí söû duïng voán chung cuûa doanh nghieäp (hay coøn goïi laø chi phí söû duïng voán trung bình coù troïng soá) laø thaáp nhaát, giaù trò doanh nghieäp laø cao nhaát, ñoù laø do coù khoaûn tieát kieäm thueá khi söû duïng nôï; trong khi ñoù lyù thuyeát lôïi nhuaän hoaït ñoäng roøng vaø lyù thuyeát MM laïi cho raèng khoâng coù moät cô caáu voán toái öu, giaù trò doanh nghieäp cuõng nhö chi phí söû duïng voán chung khoâng thay ñoåi theo cô caáu voán vôùi nhöõng giaû ñònh nhö khoâng coù thueá, thò tröôøng taøi chính hoaøn haûo, khoâng coù chi phí phaù saûn,…, vaø khi nhaän bieát ñöôïc nhöõng nhöôïc ñieåm trong lyù thuyeát MM vôùi nhieàu giaû ñònh khoâng thöïc teá ñoù thì lyù thuyeát MM tieáp tuïc ñöôïc hoaøn thieän trong moâi tröôøng coù thueá vôùi keát luaän raèng khi coù thueá thì cô caáu voán seõ aûnh höôûng ñeán giaù trò doanh nghieäp vaø chi phí söû duïng voán. Tuy nhieân, ba lyù thuyeát veà cô caáu voán noùi treân vaãn chöa quan taâm ñeán nhöõng vaán ñeà nhö: chi phí kieät queä taøi chính, chi phí ñaïi dieän vaø söï baát caân xöùng thoâng tin cuõng coù theå aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn söû duïng nôï hay voán chuû sôû höõu vaø xaùc ñònh cô caáu voán hôïp lyù.
  • 40.
    - 23 - KEÁTLUAÄN CHÖÔNG 1 Moät cô caáu voán hôïp lyù seõ goùp phaàn gia taêng khaû naêng sinh lôøi nhöng vaãn ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn cho doanh nghieäp. Vôùi yù nghóa ñoù, chöông 1 cuûa đề tài ñaõ heä thoáng hoùa cô sôû lyù luaän veà caùc quyeát ñònh taøi chính, trong ñoù ñaëc bieät taäp trung phaân tích nhöõng nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán vaø xaùc ñònh nhöõng lôïi ích khi xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù; beân caïnh ñoù, chöông 1 toùm löôïc noäi dung cô baûn cuûa ba lyù thuyeát cô caáu voán ñöôïc coâng boá trong caùc nghieân cöùu tröôùc ñaây, ñaùnh giaù nhöõng toàn taïi cuûa caùc lyù thuyeát naøy. Nhöõng cô sôû lyù luaän naøy seõ ñöôïc kieåm chöùng thöïc teá xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp Vieät Nam vaø tìm kieám bieän phaùp hoã trôï doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù.
  • 41.
    Chöông 2: KHAÛO SAÙTTHÖÏC TRAÏNG
  • 42.
    - 24 - 2.1.TÌNH HÌNH CHUNG VEÀ DOANH NGHIEÄP TRONG QUAÙ TRÌNH PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ – XAÕ HOÄI VIEÄT NAM Neàn kinh teá laø moät heä thoáng lôùn bao goàm caùc hoaït ñoäng lieân quan ñeán saûn xuaát, phaân phoái, trao ñoåi vaø tieâu thuï haøng hoùa, dòch vuï treân laõnh thoå quoác gia hay khu vöïc ñòa lyù nhaát ñònh. Chuû theå tham gia caùc hoaït ñoäng cuûa neàn kinh teá coù theå laø doanh nghieäp, caù nhaân hay caùc toå chöùc chính trò – xaõ hoäi… trong ñoù doanh nghieäp giöõ vai troø heát söùc quan troïng, ñoù chính laø nôi dieãn ra quaù trình taùi saûn xuaát vaø taïo ra phaàn lôùn cuûa caûi cho xaõ hoäi vaø ñoùng goùp chuû yeáu vaøo toång saûn phaåm quoác daân. Cuøng vôùi söï phaùt trieån chung cuûa neàn kinh teá trong xu theá hoäi nhaäp, caùc doanh nghieäp Vieät Nam ñang phaùt trieån maïnh caû veà soá löôïng laãn chaát löôïng, theå hieän treân caùc maët nhö sau: 2.1.1. Soá löôïng doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm: Keå töø sau Ñaïi hoäi Ñaûng toaøn quoác laàn thöù VI (thaùng 12 naêm 1986) vôùi ñieåm nhaán quan troïng laø söï ra ñôøi cuûa Luaät Doanh nghieäp (ban haønh ngaøy 12 thaùng 6 naêm 1999) vaø ñöôïc hoaøn thieän hôn baèng Luaät Doanh nghieäp naêm 2005, soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng cuûa caû nöôùc gia taêng nhanh choùng qua caùc naêm, tuy nhieân toác ñoä taêng coù xu höôùng giaûm daàn (xem baûng 2.1). Baûng 2.1. Soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng vaøo 31/12 haøng naêm ÑVT: doanh nghieäp Chæ tieâu 2003 2004 2005 2006 1. Soá löôïng doanh nghieäp 72,012 91,756 112,950 131,318 2. Toác ñoä taêng (giaûm) 27.42% 23.10% 16.26% Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû Tính ñeán ngaøy 31/12/2003, caû nöôùc coù 72,012 doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng, gaáp 1.7 laàn so vôùi cuoái naêm 2000 (42,288 doanh nghieäp) thì ñeán cuoái naêm 2004 soá löôïng doanh nghieäp taêng 27.42% so vôùi cuoái naêm 2003, ñaït möùc 91,756 doanh nghieäp vaø sau ñoù tieáp tuïc taêng leân thaønh 112,950 doanh nghieäp vaøo cuoái naêm 2005 vaø 131,318 doanh nghieäp vaøo cuoái naêm 2006. Toác ñoä taêng bình quaân trong giai ñoaïn 2003 – 2006 laø 22.17%. Neáu tính ñeán ngaøy 31/12/2007 thì caû nöôùc ñaõ coù hôn 250,000 doanh nghieäp ñöôïc thaønh laäp nhöng soá doanh nghieäp coøn hoaït ñoäng chæ chieám khoaûng 55% so vôùi soá löôïng ñaêng kyù kinh doanh [11], nghóa laø ñeán cuoái naêm 2007 coù khoaûng
  • 43.
    - 25 - 137,500doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng, taêng 4.71% so vôùi thôøi ñieåm cuoái naêm 2006. 2.1.2. Quy moâ voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân tính treân moät doanh nghieäp cuõng lieân tuïc taêng qua caùc naêm (xem baûng 2.2). Baûng 2.2. Voán saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp qua caùc naêm ÑVT: tyû ñoàng Chæ tieâu 2003 2004 2005 2006 1. Voán bình quaân: - Soá tieàn 1,567,179 1,966,512 2,430,727 3,035,416 - Toác ñoä taêng (giaûm) 25.48% 23.61% 24.88% 2. Voán bình quaân treân moät doanh nghieäp 21.76 21.43 21.52 23.12 Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû Soá lieäu baûng 2.2 cho thaáy toång voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp cuõng lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm. Voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân naêm 2003 ñaït hôn 1,567 trieäu tyû ñoàng thì ñeán naêm 2006 ñaït möùc 3,035 trieäu tyû ñoàng, taêng 24.88% so vôùi naêm 2005 vaø gaáp 1.94 laàn so vôùi naêm 2003. Maëc duø toác ñoä taêng voán saûn xuaát kinh doanh coù giaûm nheï trong naêm 2005, nhöng ñaõ ñöôïc taêng caûi thieän trong naêm 2006; toác ñoä taêng voán bình quaân haøng naêm trong giai ñoaïn 2003 – 2006 laø 24.65%, cao hôn toác ñoä taêng bình quaân cuûa soá löôïng doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng. Ñieàu naøy cho thaáy möùc voán bình quaân treân moät doanh nghieäp lieân tuïc taêng leân, töø möùc 21.43 tyû ñoàng naêm 2004, leân möùc 21.52 tyû ñoàng naêm 2005 vaø naêm 2006 vöôït leân ñeán 23.12 tyû ñoàng. Quy moâ voán gia taêng goùp phaàn caûi thieän naêng löïc taøi chính ñoái vôùi doanh nghieäp khi moâi tröôøng kinh doanh ngaøy caøng coù nhieàu cô hoäi vaø thaùch thöùc môùi cuõng nhö aùp löïc caïnh tranh caøng gay gaét hôn. Maëc duø toång voán saûn xuaát kinh doanh bình quaân ñaõ coù xu höôùng caûi thieän hôn qua caùc naêm nhöng phaàn lôùn doanh nghieäp Vieät Nam ñöôïc xeáp vaøo nhoùm quy moâ nhoû vaø vöøa (xem baûng 2.3). Tính ñeán cuoái naêm 2006, soá doanh nghieäp ñang hoaït ñoäng coù voán ñieàu leä döôùi 0.5 tyû ñoàng chieám 12.11%, töø 0.5 ñeán 1 tyû ñoàng chieám 16.61%, töø 1 ñeán 5 tyû ñoàng
  • 44.
    - 26 - chieám28.84%, töø 5 ñeán 10 tyû chieám 9.51% vaø treân 10 tyû ñoàng chæ coù 12.93%. Quy moâ voán nhoû beù laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân laøm giaûm khaû naêng môû roäng hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh vaø aûnh höôûng ñeán söùc caïnh tranh cuûa caùc doanh nghieäp, ñaëc bieät trong giai ñoaïn hieän nay khi Vieät Nam ñaõ chính thöùc gia nhaäp Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi (WTO) vaø quaù trình hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi cuûa nöôùc ta ngaøy caøng saâu roäng. Baûng 2.3. Phaân loaïi doanh nghieäp theo quy moâ voán taïi thôøi ñieåm 31/12/2006 ÑVT: doanh nghieäp Voán ñieàu leä Soá löôïng Tyû troïng Döôùi 0.5 tyû ñoàng 15,908 12.11% Töø 0.5 ñeán 1 tyû ñoàng 21,809 16.61% Töø 1 ñeán 5 tyû ñoàng 64,137 48.84% Töø 5 ñeán 10 tyû ñoàng 12,487 9.51% Töø 10 ñeán 50 tyû ñoàng 11,502 8.76% Treân 50 tyû ñoàng 5,475 4.17% Toång coäng 131,318 100% Nguoàn: Toång cuïc thoáng keâ [19] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû 2.1.3. Doanh nghieäp Vieät Nam ngaøy caøng coù nhieàu ñoùng goùp tích cöïc vaøo söï phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa caû nöôùc. Thöù nhaát, caùc doanh nghieäp ñang laø nôi thu huùt moät löïc löôïng lao ñoäng doài daøo, goùp phaàn tích cöïc vaøo giaûi quyeát vieäc laøm cho soá lao ñoäng taêng leân haøng naêm vaø thuùc ñaåy taêng tröôûng kinh teá cuûa caû nöôùc. Theo thoâng tin töø Toång cuïc Thoáng keâ ñöôïc trình baøy ôû ñoà thò 2.1, tính ñeán cuoái naêm 2006, caùc doanh nghieäp ñaõ thu huùt hôn 6.7 trieäu lao ñoäng, taêng 7.66% so vôùi cuoái naêm 2005 vaø gaáp 1.9 laàn so vôùi cuoái naêm 2000. Tính ñeán cuoái naêm 2006, vôùi 43.3 trieäu lao ñoäng cuûa neàn kinh teá [18] thì lao ñoäng laøm vieäc trong caùc loaïi hình doanh nghieäp chieám 15.51%, cho thaáy khaû naêng thu huùt lao ñoäng cuûa khu vöïc doanh nghieäp khaù maïnh, tuy nhieân chaát löôïng lao ñoäng vaãn coøn thaáp. Theo chaám ñieåm vaø xeáp haïng cuûa Dieãn ñaøn Kinh teá Theá giôùi
  • 45.
    - 27 - veàsöùc caïnh tranh cuûa lao ñoäng (söû duïng thang ñieåm 100) thì Vieät Nam chæ ñaït 45 ñieåm veà khung phaùp lyù, 20 ñieåm veà naêng suaát lao ñoäng, 40 ñieåm veà thaùi ñoä lao ñoäng, 16 ñieåm veà kyû luaän lao ñoäng vaø 32 ñieåm veà chaát löôïng lao ñoäng. Caùc nhaø kinh teá theá giôùi caûnh baùo raèng neàn kinh teá coù chaát löôïng nguoàn nhaân löïc döôùi 35 ñieåm coù nguy cô maát söùc caïnh tranh treân thò tröôøng toaøn caàu [21]. ÑVT: ngaøn lao ñoäng 0 2,000 4,000 6,000 8,000 Soá lao ñoäng 3,537 3,933 4,658 5,175 5,771 6,237 6,715 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Nguoàn: Toång cuïc Thoáng keâ [19] Ñoà thò 2.1. Soá lao ñoäng trong doanh nghieäp taïi thôøi ñieåm 31/12 haøng naêm Thöù hai, hieäu quaû kinh doanh coù xu höôùng gia taêng qua caùc naêm nhöng vaãn coøn ôû möùc thaáp (xem baûng 2.4). Baûng 2.4. Baûng phaân tích khaû naêng sinh lôøi cuûa doanh nghieäp Chæ tieâu 2004 2005 2006 1. Tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh 4.853% 4.350% 4.935% 2. Tyû suaát lôïi nhuaän treân doanh thu 5.991% 5.231% 6.117% 3. Voøng quay voán kinh doanh (voøng) 0.8100 0.8316 0.8068 Nguoàn: Taïp chí Kinh teá vaø Döï baùo vaø tính toaùn cuûa taùc giaû [4] Soá lieäu baûng 2.4 cho thaáy tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh naêm 2004 laø 4.835%, coù nghóa laø cöù 100 ñoàng voán ñaàu tö vaøo hoaït ñoäng kinh doanh thì naêm 2004 doanh nghieäp taïo ñöôïc 4.853 ñoàng lôïi nhuaän vaø con soá naøy naêm 2005 laø 4.35
  • 46.
    - 28 - ñoàng,giaûm 0.503 ñoàng so vôùi naêm 2004. Naêm 2006, tyû suaát lôïi nhuaän treân voán kinh doanh ñaõ ñöôïc caûi thieän vaø ñaït möùc 4.935%, taêng 0.585% so vôùi naêm 2005 vaø cao hôn möùc sinh lôøi cuûa naêm 2004. Tyû suaát sinh lôøi treân voán kinh doanh ngaøy caøng ñöôïc caûi thieän hôn seõ laø cô sôû quan troïng nhaát giuùp caùc doanh nghieäp gia taêng khaû naêng tích tuï voán vaø naâng cao naêng löïc caïnh tranh. Tuy nhieân, tyû suaát sinh lôøi treân voán kinh doanh qua caùc naêm ñeàu khoâng vöôït quaù 5% cho thaáy hieäu quaû söû duïng voán cuûa caùc doanh nghieäp vaãn coøn ôû möùc khaù thaáp; thaáp hôn caû laõi suaát traùi phieáu chính phuû trong cuøng thôøi kyø2 . Hieäu quaû kinh doanh thaáp laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân laøm giaûm söùc caïnh tranh cuûa doanh nghieäp Vieät Nam khi quaù trình hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi ngaøy caøng maïnh meõ cuõng nhö coù nhöõng aûnh höôûng khoâng toát ñeán khaû naêng huy ñoäng voán phuïc vuï saûn xuaát kinh doanh, thöïc hieän döï aùn ñaàu tö ñoái vôùi doanh nghieäp treân thò tröôøng taøi chính. Khaû naêng kieåm soaùt chi phí cuûa doanh nghieäp cuõng coù xu höôùng caûi thieän trong naêm 2006 theå hieän ôû söï gia taêng cuûa tyû suaát lôïi nhuaän treân doanh thu ñaõ ñaït ñöôïc 6.117%, taêng theâm 0.886% so vôùi naêm 2005, coù nghóa laø cöù 100 ñoàng doanh thu thì caùc doanh nghieäp ñaõ kieåm soaùt, quaûn lyù chi phí hieäu quaû hôn vaø ñaõ giaûm bôùt ñöôïc 0.886 ñoàng chi phí. Voøng quay voán naêm 2006 cuûa caùc doanh nghieäp ñaït möùc 0.8068 voøng, töùc cöù 1 ñoàng voán söû duïng vaøo hoaït ñoäng kinh doanh thì taïo ra 0.8068 ñoàng doanh thu, thaáp hôn so vôùi naêm 2005 vaø naêm 2004. Voøng quay voán giaûm cho thaáy toác ñoä luaân chuyeån voán cuûa caùc doanh nghieäp keùm, töø ñoù laøm gia taêng nhu caàu voán kinh doanh, aûnh höôûng khoâng toát ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuûa doanh nghieäp. Thöù ba, caùc doanh nghieäp ngaøy caøng coù nhöõng ñoùng goùp ñaùng keå vaøo toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp lieân tuïc gia taêng qua caùc naêm (xem baûng 2.5). Thu ngaân saùch nhaø nöôùc töø doanh nghieäp naêm 2004 laø 138,709 tyû ñoàng, naêm 2005 laø 158,659 tyû ñoàng, taêng 14.38% so vôùi naêm 2004 vaø ñaït 205,444 tyû ñoàng vaøo naêm 2006, taêng 29.49% so vôùi naêm 2005. Maëc duø thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa khoái doanh nghieäp lieân tuïc taêng veà soá tuyeät ñoái, tuy nhieân tyû troïng caùc khoaûn ñoùng goùp naøy trong toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc coù xu höôùng giaûm vaøo naêm 2005 so vôùi naêm 2004, töø möùc 72.65% xuoáng coøn 69.50%, 2 Laõi suaát traùi phieáu chính phuû qua caùc ñôït phaùt haønh töø naêm 2000 ñeán 2007 thaáp nhaát laø 6.5%/naêm
  • 47.
    - 29 - ñeánnaêm 2006 ñaõ coù xu höôùng caûi thieän trôû laïi vaø ñaït möùc ñoùng goùp cao hôn naêm 2004, cöù 100 ñoàng toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc naêm 2006 thì coù ñeán 73.51 ñoàng töø doanh nghieäp. Söï ñoùng goùp raát lôùn naøy seõ taïo ñieàu kieän thöïc hieän caùc khoaûn chi tieâu cuûa Chính phuû maø qua ñoù hoaøn thieän hôn moâi tröôøng kinh doanh ñeå phaùt trieån neàn kinh teá Vieät Nam noùi chung vaø doanh nghieäp noùi rieâng. Baûng 2.5. Thueá vaø caùc khoaûn noäp ngaân saùch cuûa doanh nghieäp ÑVT: tyû ñoàng Chæ tieâu 2004 2005 2006 1. Thu ngaân saùch töø doanh nghieäp 138,709 158,659 205,444 2. Toång thu ngaân saùch nhaø nöôùc 190,929 228,287 279,472 3. Tyû troïng thu ngaân saùch töø doanh nghieäp trong toång thu ngaân saùch 72.65% 69.50% 73.51% Nguoàn: Toång hôïp töø taïp chí [4] vaø tính toaùn cuûa taùc giaû. 2.2. KHAÛO SAÙT THÖÏC TRAÏNG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM 2.2.1. Giôùi thieäu chung veà cuoäc khaûo saùt: Nhaèm hoaøn thieän cô sôû lyù luaän ñaõ ñöôïc trình baøy ôû chöông 1, kieåm chöùng thöïc teá ñeå ñöa ra giaûi phaùp phuø hôïp vaø coù yù nghóa ñoái vôùi doanh nghieäp Vieät Nam, taùc giaû ñaõ tieán haønh nghieân cöùu thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh. Cuoäc khaûo saùt ñöôïc tieán haønh trong khoaûng thôøi gian töø ngaøy 15 thaùng 03 naêm 2008 ñeán ngaøy 19 thaùng 05 naêm 2008 vôùi hình thöùc ñieàu tra thoâng qua phieáu thaêm doø yù kieán. Phieáu thaêm doø yù kieán goàm 23 caâu hoûi, trong ñoù coù 10 caâu ñeà caäp ñeán nhöõng thoâng tin chung veà doanh nghieäp vaø 13 caâu lieân quan ñeán coâng taùc xaây döïng cô caáu voán taïi ñôn vò (xem noäi dung chi tieát taïi phuï luïc 1). Phieáu thaêm doø ñöôïc göûi ñeán 55 doanh nghieäp vaø thu veà ñöôïc 50 phieáu. Sau khi kieåm tra caùc phieáu thaêm doø yù kieán ñaõ ñöôïc ñaïi dieän caùc doanh nghieäp traû lôøi, coù 2 phieáu khoâng söû duïng vì thieáu thoâng tin traû lôøi ôû raát nhieàu caâu hoûi. Nhö vaäy, ñeà taøi seõ nghieân cöùu vaø ñaùnh giaù thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa 48 doanh nghieäp (xem danh saùch doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt taïi phuï luïc 2).
  • 48.
    - 30 - Soálieäu baûng 2.6 phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo hình thöùc sôû höõu. Theo ñoù, coù 43.75% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt laø coâng ty coå phaàn, 37.5% laø coâng ty traùch nhieäm höõu haïn, 10.42% laø doanh nghieäp tö nhaân vaø coøn laïi 8.33% laø coâng ty nhaø nöôùc. Nhö vaäy, maãu khaûo saùt ñaûm baûo haïn cheá söï can thieäp chuû quan cuûa Nhaø nöôùc ñeán caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh cô caáu voán noùi rieâng trong doanh nghieäp. Baûng 2.6. Phaân loaïi caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Loaïi hình doanh nghieäp Soá löôïng Tyû troïng Doanh nghieäp tö nhaân 5 10.42% Coâng ty coå phaàn 21 43.75% Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn 18 37.50% Coâng ty nhaø nöôùc 4 8.33% Toång coäng 48 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Hình 2.1 minh hoïa veà cô caáu doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà kinh doanh chính, trong ñoù coù 45.83% laø doanh nghieäp saûn xuaát, 41.67% laø doanh nghieäp dòch vuï vaø phaàn coøn laïi 12.5% laø doanh nghieäp thöông maïi.. 45.83% 12.50% 41.67% Saûn xuaát Thöông maïi Dòch vuï Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Hình 2.1. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo ngaønh ngheà 2.2.2. Nhöõng thoâng tin toång quaùt veà caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt: Soá lieäu baûng 2.7 phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng, trong ñoù 64.58% doanh nghieäp ñaõ hoaït ñoäng treân 5 naêm, 25% doanh nghieäp ñaõ hoaït ñoäng töø 2 ñeán 5 naêm vaø 10.42% doanh nghieäp chæ môùi thaønh laäp trong thôøi
  • 49.
    - 31 - gian2 naêm. Nhö vaäy, maãu khaûo saùt taäp trung vaøo nhöõng doanh nghieäp coù kinh nghieäm nhaát ñònh trong ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh noùi chung, coâng taùc hoaïch ñònh taøi chính vaø xaây döïng cô caáu voán noùi rieâng. Baûng 2.7. Phaân loaïi doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt theo soá naêm hoaït ñoäng Soá naêm hoaït ñoäng Soá löôïng Tyû troïng Döôùi 2 naêm 5 10.42% 2 – 5 naêm 12 25.00% 5 – 10 naêm 21 43.75% Treân 10 naêm 10 20.83% Toång coäng 48 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Veà quy moâ hoaït ñoäng, caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt qua 2 tieâu chí: doanh thu thuaàn vaø toång giaù trò taøi saûn (xem soá lieäu chi tieát taïi phuï luïc 3). Theo keát quaû toång hôïp töø cuoäc khaûo saùt, coù 20.83% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ñaït möùc doanh thu thuaàn töø hoaït ñoäng baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï haøng naêm treân 200 tyû ñoàng, töø 100 tyû ñoàng ñeán 200 tyû ñoàng coù 8 doanh nghieäp, chieám tyû troïng 16.67% vaø döôùi 100 tyû ñoàng coù 30 doanh nghieäp, chieám tyû troïng 62.5%. Khi xem xeùt theo giaù trò taøi saûn thì coù ñeán 33 doanh nghieäp hoaït ñoäng vôùi quy moâ toång taøi saûn döôùi 100 tyû ñoàng, chieám tyû troïng 68.75%; 10.42% doanh nghieäp coù toång giaù trò taøi saûn bình quaân haøng naêm töø 100 tyû ñoàng ñeán 200 tyû ñoàng vaø treân 200 tyû ñoàng laø 10 doanh nghieäp, chieám 20.83%. Neáu caên cöù vaøo tieâu chí doanh thu vaø toång taøi saûn ñeå phaân loaïi doanh nghieäp vöøa vaø nhoû ñöôïc söû duïng ôû moät soá nöôùc (xem phuï luïc 4) thì caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt chuû yeáu laø doanh nghieäp vöøa vaø nhoû, ñieàu naøy cuõng phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm chung cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam. Theo khaûo saùt cuûa taùc giaû veà heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vôùi caâu hoûi ñaët ra: “Doanh nghieäp quyù vò coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hay khoâng? Neáu coù, vai troø cuûa kieåm soaùt noäi boä laø gì?”. Keát quaû nhaän ñöôïc laø 15 doanh nghieäp khoâng coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, chieám tyû troïng 31.25% soá doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt vaø 33 doanh nghieäp coøn laïi thì coù thieát laäp heä thoáng kieåm soaùt noäi boä.
  • 50.
    - 32 - Heäthoáng kieåm soaùt noäi boä coù nhöõng vai troø cô baûn nhö sau: (1) coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù, (2) coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp, (3) giaûm thieåu khaû naêng gian laän, coâng boá thoâng tin sai leäch vaø (4) goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh. Theo toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt chæ coù 6 doanh nghieäp (chieám tyû troïng 18.18%) nhaän thöùc ñuû caû boán vai troø treân, coøn laïi 27 doanh nghieäp chöa khai thaùc heát ñöôïc vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä. Soá lieäu baûng 2.8 cho bieát coù 18/33 yù kieán ñoàng yù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä laø coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù, coù 17/33 yù kieán daønh cho vai troø “coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp”, vaø cuõng coù 17/33 yù kieán daønh cho vai troø thöù ba vaø 16/33 yù kieán daønh cho vai troø thöù tö. Nhö vaäy, caùc doanh nghieäp ñaõ coù nhöõng chuù yù tích cöïc ñeán vieäc xaây döïng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, tuy nhieân söï nhaän thöùc veà vai troø cuûa boä phaän naøy chöa ñaày ñuû vaø thoáng nhaát. Ñieàu naøy cho thaáy khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän cuûa caùc doanh nghieäp coøn thaáp, do ñoù tieàm aån nhöõng khoaûn chi phí ñaïi dieän lôùn maø seõ coù aûnh höôûng nhaát ñònh ñeán quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh huy ñoäng voán noùi rieâng. Baûng 2.8. Vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä Vai troø Soá yù kieán3 1. Coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù 18 2. Coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp 18 3. Giaûm thieåu khaû naêng gian laän, coâng boá thoâng tin sai leäch 17 4. Goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh 16 Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt 2.2.3. Thöïc traïng phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt: Ñeå ñaùnh giaù veà coâng taùc phaân tích vaø quaûn trò taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp, ñeà taøi thaêm doø yù kieán thoâng qua 2 caâu hoûi: 3 Moät doanh nghieäp coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi veà vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä
  • 51.
    - 33 - (1)Doanh nghieäp quyù vò coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh hay khoâng? Neáu coù, ai laø ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän? (2) Möùc ñoä höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø keát quaû phaân tích taøi chính ñeán vieäc ra quyeát ñònh ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh? Phaân tích taøi chính coù yù nghóa raát quan troïng trong vieäc ñaùnh giaù hieäu quaû quaûn lyù chi phí, hieäu quaû quaûn lyù taøi saûn cuõng nhö vieäc duy trì moät cô caáu taøi chính phuø hôïp nhaèm caân baèng giöõa hai muïc tieâu laø gia taêng lôïi nhuaän vaø kieåm soaùt ruûi ro cuûa doanh nghieäp. Hôn theá nöõa, nhöõng thoâng tin coù ñöôïc töø phaân tích laø moät trong nhöõng cô sôû ñeå nhaø quaûn trò ñöa ra caùc quyeát ñònh taøi chính phuø hôïp, höôùng ñeán muïc tieâu gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Caùc doanh nghieäp Vieät Nam ñaõ nhaän thöùc ñöôïc söï caàn thieát cuûa phaân tích ñoái vôùi coâng taùc quaûn trò taøi chính, ñieàu naøy theå hieän thoâng qua keát quaû khaûo saùt coù ñeán 47 doanh nghieäp traû lôøi coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh, chieám tyû leä 97.92% vaø chæ duy nhaát 1 doanh nghieäp traû lôøi laø khoâng thöïc hieän. Coâng vieäc phaân tích taøi chính chuû yeáu do giaùm ñoác hoaëc keá toaùn tröôûng thöïc hieän taïi 41 doanh nghieäp, chieám tyû leä 87.23% (xem keát quaû khaûo saùt ôû baûng 2.9), trong khi ñoù chæ coù 5 doanh nghieäp nhöõng ngöôøi chuû sôû höõu voán quan taâm thöïc hieän ñaùnh giaù tình hình taøi chính. Keát quaû naøy cho thaáy tieàm aån ruûi ro lôùn ñoái vôùi chuû sôû höõu khi nhöõng ngöôøi quaûn lyù coù yù ñònh tìm kieám lôïi ích caù nhaân töø hoaït ñoäng kinh doanh cuûa doanh nghieäp. Baûng 2.9. Ngöôøi chòu traùch nhieäm phaân tích taøi chính Ngöôøi phaân tích Soá löôïng Tyû troïng Giaùm ñoác 20 42.55% Keá toaùn tröôûng 21 44.68% Chuû doanh nghieäp 5 10.64% Khaùc 1 2.13% Toång coäng 47 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Thoâng tin coù ñöôïc töø phaân tích taøi chính laø cô sôû raát quan troïng ñeå doanh nghieäp ra caùc quyeát ñònh taøi chính vaø ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Theo ñaùnh giaù cuûa caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt, tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi
  • 52.
    - 34 - chínhvaø phaân tích taøi chính ñaït töø möùc ñoä khaù trôû leân laàn löôït laø 68.75% vaø 60.41%, vaãn coøn moät tyû leä khaù lôùn doanh nghieäp ñaùnh giaù möùc ñoä keùm vaø raát keùm veà tính höõu ích cuûa phaân tích taøi chính laø 8.34% (xem baûng 2.10). Baûng 2.10. Tính höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính Möùc ñoä höõu ích Nguoàn thoâng tin Raát keùm Keùm Trung bình Khaù Toát Baùo caùo taøi chính 2.08% 0.00% 29.17% 50.00% 18.75% Phaân tích baùo caùo taøi chính 4.17% 4.17% 31.25% 43.75% 16.66% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Tính höõu ích cuûa thoâng tin taøi chính vaø ñaëc bieät laø keát quaû phaân tích taøi chính chuû yeáu chæ ñöôïc söû duïng bôûi nhöõng ngöôøi quaûn lyù hoaëc nhöõng ngöôøi beân trong doanh nghieäp, coøn ñoái vôùi nhöõng ngöôøi beân ngoaøi hoaëc nhöõng coå ñoâng nhoû thì khaû naêng tieáp caän keát quaû phaân tích taøi chính ôû caùc doanh nghieäp Vieät Nam raát haïn heïp, ngay caû nhöõng coâng ty nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn cuõng haïn cheá cung caáp thoâng tin phaân tích cho coâng chuùng moät caùch roäng raõi vaø ñaày ñuû. Trong cuoäc bình choïn baùo caùo thöôøng nieân toát nhaát naêm 2007 do Sôû giao dòch chöùng khoaùn Thaønh phoá Hoà Chí Minh vaø Baùo Ñaàu tö chöùng khoaùn toå chöùc vôùi söï taøi trôï cuûa Dragon Capital, chæ coù 33 trong toång soá 152 doanh nghieäp nieâm yeát tham gia, chieám tyû leä 21.71%. Theo ñaùnh giaù cuûa nhieàu chuyeân gia haàu heát baùo caùo thöôøng nieân naêm 2007 chöa tuaân thuû ñuùng quy ñònh taïi thoâng tö 38/2007/TT- BTC cuûa Boä Taøi chính veà vieäc coâng boá thoâng tin treân thò tröôøng chöùng khoaùn hoaëc neáu coù thì thoâng tin coøn sô saøi. Vôùi tyû leä raát nhoû doanh nghieäp tham gia cuoäc bình choïn noùi treân cho thaáy nhieàu doanh nghieäp chöa yù thöùc ñöôïc taàm quan troïng cuûa thoâng tin cung caáp trong baùo caùo thöôøng nieân. Baùo caùo thöôøng nieân cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam hieám khi coù phaân tích, ñaùnh giaù tình hình hoaït ñoäng kinh doanh noùi chung, tình hình taøi chính doanh nghieäp noùi rieâng ñeå cung caáp cho caùc ñoái töôïng beân ngoaøi söû duïng, ña phaàn chæ ñôn giaûn laø lieät keâ thoâng tin. Vaø moät söï kieän noåi baät xaûy ra trong nhöõng thaùng ñaàu naêm 2008 ñaõ taïo taâm lyù khoâng toát ñoái vôùi caùc nhaø ñaàu tö veà chaát löôïng thoâng tin töø baùo caùo taøi chính cuûa coâng ty nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn, ñoù chính laø nhöõng gian laän trong baùo caùo taøi chính vaø söï chaäm treã maø laïi khoâng trung thöïc, khoâng roõ raøng khi coâng boá thoâng tin cuûa coâng ty coå phaàn boâng Baïch Tuyeát. Naêm 2006 coâng ty ñaõ coâng boá
  • 53.
    - 35 - laõitröôùc thueá gaàn 2.3 tyû ñoàng, sau khi hoài toá laïi thì bò loã 8.48 tyû ñoàng, vaø töông töï coâng ty tieáp tuïc coâng boá laõi tröôùc thueá naêm 2007 laø 3.44 tyû ñoàng nhöng sau khi hoài toá thì khoaûn laõi ñaõ maát ñi maø thay vaøo ñoù laø loã ñeán 6.8 tyû ñoàng [29]. Töø nhöõng thoâng tin treân cho thaáy vaán ñeà minh baïch thoâng tin, coâng boá thoâng tin trung thöïc veà tình hình hoaït ñoäng kinh doanh noùi chung, keát quaû taøi chính noùi rieâng cuûa caùc doanh nghieäp coøn yeáu keùm vaø ñaây cuõng chính laø haäu quaû söï phaân ñònh giöõa quyeàn sôû höõu vaø quyeàn quaûn lyù maø noù seõ taïo nhöõng toån thaát raát lôùn neáu khoâng kieåm soaùt toát. 2.2.4. Thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt: Khi xem xeùt veà cô caáu voán cuûa doanh nghieäp, caùc nhaø nghieân cöùu kinh teá thöôøng taäp trung vaøo tìm kieám lôøi giaûi cho baøi toaùn cô caáu voán toái öu vôùi 3 muïc tieâu ñaët ra: (i) toái ña hoùa lôïi nhuaän, (ii) toái thieåu hoùa ruûi ro, (iii) chi phí söû duïng voán thaáp nhaát. Treân cô sôû lyù luaän ñaõ ñeà caäp ôû chöông 1 vaø höôùng ñeán muïc tieâu tìm ra maâu thuaãn cô baûn, töø ñoù kieán nghò giaûi phaùp thích hôïp trong quyeát ñònh löïa choïn cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam, ñeà taøi tieán haønh khaûo saùt vaø phaân tích thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán taïi 48 doanh nghieäp vôùi caùc noäi dung ñi töø nhaän thöùc ñeán caên cöù vaø caùch thöùc thöïc hieän. Caùc khía caïnh laàn löôït ñöôïc nghieân cöùu nhö sau: 2.2.4.1. Quan ñieåm cuûa doanh nghieäp veà öu tieân nguoàn taøi trôï: Vôùi caâu hoûi “Khi caàn huy ñoäng voán môû roäng hoaït ñoäng kinh doanh, doanh nghieäp öu tieân choïn nguoàn taøi trôï naøo tröôùc?” thì coù 25% doanh nghieäp öu tieân cho lôïi nhuaän giöõ laïi, 37.5% doanh nghieäp öu tieân söû duïng nôï vaø töông töï 37.5% doanh nghieäp öu tieân huy ñoäng voán chuû sôû höõu (xem phuï luïc 3). Keát quaû treân cho thaáy vieäc quyeát ñònh thöù töï öu tieân veà nguoàn taøi trôï giöõa caùc doanh nghieäp khoâng coù söï thoáng nhaát vaø khoâng tuaân thuû theo caùc lyù thuyeát veà cô caáu voán, chaúng haïn nhö ñoái vôùi lyù thuyeát traät töï phaân haïng (the pecking order theory) thì öu tieân söû duïng nguoàn taøi trôï beân trong, ñoù chính laø lôïi nhuaän giöõ laïi, tieáp theo laø nguoàn taøi trôï beân ngoaøi vôùi söï löïa choïn thöù nhaát laø ñi vay vaø löïa choïn thöù hai laø huy ñoäng voán chuû sôû höõu. Noùi veà ngöôøi ra quyeát ñònh cuoái cuøng löïa choïn nguoàn taøi trôï, theo toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt, coù 62.50% yù kieán laø chuû sôû höõu, 31.25% do ngöôøi ñieàu haønh quyeát ñònh vaø phaàn coøn laïi 6.25% laø do hoäi ñoàng quaûn trò quyeát ñònh (xem phuï luïc 3). Tuy nhieân khaû naêng naém baét ñaày ñuû vaø chính xaùc thoâng tin veà hoaït ñoäng kinh doanh cuûa ngöôøi chuû sôû höõu keùm cuõng nhö vieäc hoï ít quan taâm ñeán phaân tích taøi chính tröôùc khi ra quyeát ñònh seõ laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân daãn ñeán sai laàm
  • 54.
    - 36 - khixaùc laäp nguoàn taøi trôï, naûy sinh söï khoâng phuø hôïp giöõa quyeát ñònh ñaàu tö vaø quyeát ñònh taøi trôï maø qua ñoù seõ aûnh höôûng ñeán söï caân baèng giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro. 2.2.4.2. Quan ñieåm lôïi ích cuûa doanh nghieäp veà nôï vaø voán chuû sôû höõu: Neáu phaân chia theo tính chaát sôû höõu thì nguoàn taøi trôï goàm hai loaïi: nôï vaø voán chuû sôû höõu. Keát quaû khaûo saùt quan ñieåm veà lôïi ích ñoái vôùi doanh nghieäp töø vieäc huy ñoäng voán chuû sôû höõu taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh coù 50% yù kieán nghieâng veà söï ñaûm baûo töï chuû taøi chính, 39.47% yù kieán cho raèng khoâng bò aùp löïc thanh toaùn nôï goác vaø 6.58% löïa choïn lôïi ích “khoâng bò aùp löïc thanh toaùn laõi”. Keát quaû khaûo saùt ñöôïc minh hoïa roõ hôn thoâng qua hình 2.2. Hình 2.2. Lôïi ích cô baûn khi söû duïng voán chuû sôû höõu Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Ñoà thò 2.2 trình baøy keát quaû khaûo saùt caùc doanh nghieäp veà lyù do choïn nguoàn taøi trôï töø nôï vay vaø ñöôïc saép xeáp thöù töï öu tieân. Theo ñoù, lyù do ñöôïc öu tieân soá 1 laø chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu vôùi 31.91% doanh nghieäp choïn, öu tieân soá 2 laø chi phí laõi vay taïo ra laù chaén thueá thu nhaäp doanh nghieäp coù 35.39% doanh nghieäp, 32.26% doanh nghieäp choïn öu tieân soá 3 laø nôï vay seõ coù taùc ñoäng gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu thoâng qua ñoøn baåy taøi chính vaø 48.15% doanh nghieäp löïa choïn öu tieân soá 4 laø vay nôï khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt do chuû nôï khoâng ñöôïc tham gia vaøo boä maùy quaûn lyù, ñieàu haønh hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Beân caïnh nhöõng lyù do maø ñeà taøi nghieân cöùu ñöa ra trong cuoäc khaûo saùt thì coù moät soá lyù do theo quan ñieåm rieâng ñöôïc vaøi doanh nghieäp caân nhaéc khi vay nôï, ñoù laø nôï vay seõ naâng cao traùch nhieäm cuûa ban laõnh ñaïo doanh nghieäp hay ñeå caân ñoái vôùi nhu caàu saûn xuaát kinh doanh, voán chuû sôû höõu töøng thôøi kyø nhaát ñònh. 39.47% 50% 6.58% 3.95% Ñaûm baûo töï chuû taøi chính Khoâng bò aùp löïc traû nôï Khoâng bò aùp löïc chia laõi Khaùc
  • 55.
    - 37 - Nhövaäy, caùc doanh nghieäp ñaõ nhaän thöùc khaù ñaày ñuû vaø hôïp lyù veà nôï vay cuõng nhö aûnh höôûng cuûa noù ñeán tình hình taøi chính doanh nghieäp, ñieàu naøy seõ goùp phaàn ñònh höôùng ñuùng ñaén cho caùc nhaø quaûn trò xaây döïng cô caáu voán phuø hôïp vôùi muïc tieâu kinh doanh vaø ñieàu kieän thöïc teá cuûa doanh nghieäp. 31.91% 17.65% 16.13% 22.22% 29.79% 35.29% 25.81% 7.41% 12.77% 17.65% 48.15% 2.94% 23.40% 26.47% 32.26% 18.52% 25.81% 0.00% 2.13% 3.70% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Öu tieân 1 Öu tieân 2 Öu tieân 3 Öu tieân 4 Khaùc Khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE) Tieát kieäm thueá (giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp) Chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu Ñoà thò 2.2. Lyù do löïa choïn söû duïng nôï vay Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt
  • 56.
    - 38 - 2.2.4.3.Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán: Treân cô sôû nhaän ñònh ñaày ñuû lyù do cuõng nhö nhöõng am hieåu lôïi ích cuûa vieäc söû duïng nôï vay vaø voán chuû sôû höõu ñeå taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh, caùc nhaø quaûn trò seõ coù theå xaây döïng moät cô caáu voán hôïp lyù trong töøng thôøi kyø phaùt trieån vaø löïa choïn chieán löôïc taøi trôï phuø hôïp, ñaûm baûo caân baèng lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Caâu hoûi ñaët ra laø: Taïi sao doanh nghieäp phaûi quan taâm ñeán cô caáu voán? Ñeå traû lôøi caâu hoûi naøy, ñeà taøi ñaõ tieán haønh khaûo saùt doanh nghieäp veà möùc ñoä aûnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn – hai muïc tieâu luoân ñöôïc xem xeùt trong caùc quyeát ñònh taøi chính (xem phuï luïc 3). Keát quaû khaûo saùt coù 42 doanh nghieäp, chieám tyû leä 87.5% cho raèng vieäc thieát laäp caùc cô caáu voán khaùc nhau seõ aûnh höôûng ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn, trong ñoù coù 7 doanh nghieäp cho raèng nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu seõ daãn ñeán nhöõng aûnh höôûng raát lôùn veà lôïi nhuaän vaø ruûi ro. Tuy nhieân vaãn coøn ñeán 12.5% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt cho raèng khoâng coù aûnh höôûng hoaëc ít aûnh höôûng ñeán lôïi nhuaän vaø ruûi ro khi doanh nghieäp thay ñoåi cô caáu voán. Maëc duø caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ñaõ nhaän thöùc coù söï aûnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán muïc tieâu quaûn trò taøi chính nhöng keát quaû khaûo saùt coù ñeán 22 doanh nghieäp, chieám tyû leä 45.83% soá doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt khoâng quan taâm xaây döïng chieán löôïc taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh; 6.25% doanh nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï maïo hieåm, töùc trong cô caáu taøi chính doanh nghieäp khoâng söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï taøi saûn löu ñoäng, keå caû taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân; 6.25% doanh nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï baûo thuû, töùc trong cô caáu taøi chính, nguoàn voán daøi haïn khoâng chæ ñuû ñeå taøi trôï cho taøi saûn daøi haïn maø coøn taøi trôï cho taøi saûn löu ñoäng, keå caû moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï; coøn laïi 41.67% doanh nghieäp löïa choïn chieán löôïc taøi trôï trung dung nhaèm ñaûm baûo söï trung hoøa giöõa ruûi ro thanh toaùn cao nhöng chi phí söû duïng voán thaáp cuûa chieán löôïc maïo hieåm vôùi ruûi ro thanh toaùn thaáp nhöng chi phí söû duïng voán cao ñoái vôùi chieán löôïc baûo thuû (xem phuï luïc 3). Lieân quan ñeán möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu, baûng 2.11 cho thaáy coù 62.50% doanh nghieäp thöôøng xuyeân, trong khi ñoù vaãn coøn 12.5% doanh nghieäp thænh thoaûng, vaø coù ñeán 25% doanh nghieäp ít khi hoaëc khoâng bao giôø quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu (xem baûng 2.11).
  • 57.
    - 39 - Baûng2.11. Möùc ñoä quan taâm vaø caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Caâu hoûi Soá yù kieán Tyû troïng Möùc ñoä quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu: Thöôøng xuyeân quan taâm 30 62.50% Thænh thoaûng quan taâm 6 12.50% Ít khi quan taâm 11 22.92% Khoâng bao giôø quan taâm 1 2.08% Toång coäng 48 100% Caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu: Kinh nghieäm thöïc teá 29 45.31% Moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán 6 9.38% Soá lieäu cuûa quaù khöù 14 21.88% Caûm giaùc chuû quan 5 7.81% Khoâng caên cöù cô sôû naøo 5 7.81% Caên cöù khaùc 5 7.81% Toång coäng 64 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Nhö vaäy, nhìn chung caùc nhaø quaûn lyù doanh nghieäp coù khuynh höôùng quan taâm hôn ñeán xaây döïng cô caáu voán toái öu. Tuy nhieân, vieäc xaây döïng cô caáu voán taïi ña soá caùc doanh nghieäp laïi döïa vaøo kinh nghieäm thöïc teá, caûm giaùc chuû quan vaø khoâng coù caên cöù vaøo cô sôû khoa hoïc naøo. Soá lieäu baûng 2.11 cho thaáy 45.31% doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán döïa treân cô sôû kinh nghieäm cuûa ngöôøi quaûn lyù, 21.88% doanh nghieäp caên cöù vaøo soá lieäu cuûa quaù khöù vaø chæ coù moät tyû leä nhoû 9.38% doanh nghieäp öùng duïng moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán ñeå xaây döïng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu toái öu. Ñieàu naøy cho thaáy raèng caùc lyù thuyeát cô caáu voán
  • 58.
    - 40 - chöañöôïc bieát vaø öùng duïng roäng raõi trong thöïc tieãn ôû Vieät Nam vaø kinh nghieäm cuûa giaùm ñoác hoaëc chuû doanh nghieäp vaãn giöõ vai troø quan troïng hôn, thaäm chí coù ñeán 15.62% doanh nghieäp xaây döïng cô caáu voán döïa treân caûm nhaän chuû quan cuûa ngöôøi quaûn lyù hoaëc khoâng döïa treân baát kyø caên cöù naøo. Ñeà caäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu, 25% doanh nghieäp cho bieát raèng cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì hoï söû duïng ít hôn 0.5 ñoàng nôï vaø 50% doanh nghieäp coù tyû leä naøy töø 0.5 ñeán 1 (xem baûng 2.12). Keát quaû naøy cho thaáy ña soá caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt taøi trôï chuû yeáu cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh baèng nguoàn voán chuû sôû höõu maø ít söû duïng nôï. Nguyeân nhaân cuûa hieän töôïng naøy chuû yeáu xuaát phaùt töø hieäu quaû kinh doanh thaáp daãn ñeán khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng coøn thaáp, nhaát laø naêm 2008 coù nhöõng bieán ñoäng theo chieàu höôùng gia taêng maïnh cuûa laõi suaát cho vay cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi; hoaëc trong nhöõng naêm gaàn ñaây, söï phaùt trieån vaø söùc haáp daãn cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn ñaõ thu huùt raát nhieàu nhaø ñaàu tö boû voán mua coå phieáu goùp phaàn gia taêng tính thanh khoaûn cho coå phieáu taïo ñieàu kieän thuaän lôïi hôn cho caùc doanh nghieäp huy ñoäng voán qua keânh thò tröôøng chöùng khoaùn, ñaëc bieät laø caùc ñôït phaùt haønh coå phieáu laàn ñaàu ra coâng chuùng hoaëc phaùt haønh theâm trong khoaûng thôøi gian naêm 2006 vaø naêm 2007 ñaõ taïo ra khoaûn thaëng dö voán raát lôùn cho caùc doanh nghieäp phaùt haønh neân hoï caøng gia taêng huy ñoäng voán chuû sôû höõu, töø ñoù giaûm bôùt möùc ñoä söû duïng nôï taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Baûng 2.12. Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu Soá yù kieán Tyû troïng Döôùi 0.5 12 25.00% 0.5 – 1.0 24 50.00% 1.0 – 1.5 9 18.75% Treân 1.5 3 6.25% Toång coäng 48 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt 2.2.4.4. Nhaân toá aûnh höôûng vaø muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán: Khi khaûo saùt veà nhaân toá aûnh höôûng ñeán vieäc xaùc ñònh cô caáu voán muïc tieâu thì 46.38% yù kieán cho ñoù laø ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (xem baûng 2.13), nghóa laø yeáu toá
  • 59.
    - 41 - ruûiro kinh doanh ñöôïc ñaùnh giaù laø nhaân toá aûnh höôûng nhieàu nhaát ñeán vieäc xaùc ñònh möùc ñoä söû duïng nôï vaø voán chuû sôû höõu cuûa caùc doanh nghieäp. Beân caïnh ñoù, cuõng coù 33.33% yù kieán nghieâng veà hieäu quaû kinh doanh vaø 17.39% yù kieán laø naêng löïc quaûn trò cuûa ngöôøi ñieàu haønh. Caùc doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ít quan taâm aûnh höôûng cuûa chính saùch thueá ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán, chæ chieám tyû leä 2.09%, ñieàu naøy khoâng phaûi caùc doanh nghieäp khoâng nhaän thaáy yù nghóa cuûa laù chaén thueá lieân quan ñeán cô caáu voán coù söû duïng nôï maø phaàn lôùn caùc doanh nghieäp naøy ñang nhaän chính saùch öu ñaõi thueá, cuï theå coù ñeán 50% doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt chòu thueá döôùi möùc thoâng thöôøng 28% (xem phuï luïc 3). Vôùi keát quaû naøy cho thaáy, seõ coù nhieàu nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn cô caáu voán hôïp lyù ñoái vôùi doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø vaø nhö theá caùc nhaø quaûn trò taøi chính caàn coù söï caân nhaéc moái quan heä, möùc ñoä taùc ñoäng cuõng nhö taàm quan troïng cuûa caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán nhaèm ñaûm baûo haøi hoøa hai muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn. Baûng 2.13. Nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu Nhaân toá Soá yù kieán Tyû troïng Ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (ruûi ro kinh doanh) 32 46.38% Chính saùch thueá thu nhaäp doanh nghieäp 2 2.90% Hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh (khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn) 23 33.33% Naêng löïc ñieàu haønh cuûa nhaø quaûn trò 12 17.39% Toång coäng 69 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Vaø caâu hoûi tieáp theo phaàn khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán ñaët ra ñoái vôùi caùc doanh nghieäp laø: “…, cô caáu voán hôïp lyù caàn ñaûm baûo nhöõng muïc tieâu gì?”. Traû lôøi caâu hoûi naøy coù ñeán 206 yù kieán töø 48 doanh nghieäp (xem baûng 2.14), coù nghóa laø hoï luoân ñaët ra nhieàu muïc tieâu khi quyeát ñònh cô caáu voán sao cho ñaûm baûo tính hôïp lyù ñoái vôùi doanh nghieäp, trung bình moãi doanh nghieäp coù hôn 4 muïc tieâu. Muïc tieâu ñöôïc nhieàu yù kieán quan taâm laø haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro thanh toaùn vôùi tyû leä 21.36%, sôû dó caùc doanh nghieäp quan taâm nhieàu ñeán vaán ñeà naøy xuaát phaùt töø hieäu quaû kinh doanh khoâng cao neân caàn phaûi caân nhaéc nhieàu veà khaû naêng chi traû nôï goác vaø laõi khi quyeát ñònh möùc ñoä söû duïng nôï. YÙ kieán tieáp theo chieám tyû leä
  • 60.
    - 42 - 20.39%laø cô caáu voán phaûi goùp phaàn laøm gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu, töùc taùc ñoäng cuûa nôï laø tích cöïc; hoaëc 19.9% yù kieán daønh cho muïc tieâu chi phí söû duïng voán laø thaáp nhaát, ñaây laø yù kieán phuø hôïp vôùi lyù thuyeát cô caáu voán toái öu ñaõ trình baøy ôû chöông 1. Baûng 2.14. Muïc tieâu cuûa xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù Muïc tieâu Soá yù kieán Tyû troïng Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát 41 19.90% Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp 29 14.08% Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu 42 20.39% Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng 26 12.62% Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn 44 21.36% Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan nhaèm ñaûm baûo muïc tieâu kinh doanh 24 11.65% Toång coäng 206 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt Neáu xeùt theo thöù töï öu tieân veà muïc tieâu cuûa cô caáu voán hôïp lyù thì öu tieân thöù nhaát cuõng taäp trung raát nhieàu vaøo vaán ñeà ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn cho doanh nghieäp, chieám tyû leä 35% trong toång soá yù kieán öu tieân thöù nhaát (xem baûng 2.15). Maëc duø toång soá yù kieán daønh cho muïc tieâu gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu cao hôn chi phí söû duïng voán thaáp nhaát, tuy nhieân chæ hôn keùm nhau 1 yù kieán neân trong öu tieân thöù hai vaø caû öu tieân thöù ba, hai muïc tieâu naøy laïi chieám giöõ tyû leä yù kieán ñoàng yù cao nhaát vaø ngang baèng nhau. Öu tieân thöù tö thuoäc veà gia taêng giaù coå phieáu, töø ñoù gia taêng giaù trò doanh nghieäp treân thò tröôøng; muïc tieâu öu tieân thöù naêm laø tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø öu tieân cuoái cuøng laø vaán ñeà kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng nguôøi lieân quan, ñaëc bieät laø ngöôøi ñaïi dieän nhaèm ñaûm baûo muïc tieâu kinh doanh vaø haïn cheá toån nhaát do phaân ñònh quyeàn sôû höõu vaø quyeàn quaûn lyù.
  • 61.
    - 43 - Baûng2.15. Thöù töï öu tieân cuûa caùc muïc tieâu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù Möùc ñoä öu tieân Muïc tieâu 1 2 3 4 5 6 Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát 29% 34% 21% 6% 5% 0% Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp 0% 7% 19% 26% 43% 5% Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu 23% 34% 21% 16% 10% 0% Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng 10% 2% 12% 29% 14% 15% Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn 35% 20% 19% 6% 19% 20% Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan 2% 2% 7% 16% 10% 60% Toång coäng 100% 100% 100% 100% 100% 100% Nguoàn: Toång hôïp töø keát quaû khaûo saùt 2.3. NHAÄN ÑÒNH CHUNG VEÀ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù laø ñoøi hoûi taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp nhaèm ñaûm baûo hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ñi ñuùng höôùng, giuùp nhaø quaûn trò taøi chính ñaït ñöôïc muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn, xa hôn nöõa ñoù chính laø söï gia taêng giaù trò taøi saûn cho caùc chuû sôû höõu. Qua cuoäc khaûo saùt veà thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam, coù theå ruùt ra nhöõng nhaän ñònh noåi baät nhö sau: Thöù nhaát, Caùc doanh nghieäp ñaõ nhaän thöùc khaù ñaày ñuû veà yù nghóa vaø taàm quan troïng cuûa vieäc thieát laäp cô caáu voán hôïp lyù, ñaây laø ñieàu kieän tieàn ñeà naâng cao traùch nhieäm vaø khaû naêng öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính doanh nghieäp noùi chung, quaûn trò nguoàn voán noùi rieâng vaøo thöïc tieãn Vieät Nam. Thöù hai, Chaát löôïng thoâng tin töø baùo caùo taøi chính vaø phaân tích taøi chính vaãn coøn nhieàu doanh nghieäp chöa quan taâm ñuùng möùc, heä quaû laø khaû naêng söû duïng thoâng tin naøy cho quaù trình ra quyeát ñònh taøi chính noùi chung, quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï vaø xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù noùi rieâng chöa cao. Nguyeân nhaân cuûa
  • 62.
    - 44 - vaánñeà naøy coù theå xuaát phaùt töø kieán thöùc taøi chính, nhaát laø nhöõng lyù thuyeát veà cô caáu voán cuûa ngöôøi ñieàu haønh chöa ñaày ñuû vaø vöõng chaéc. Thöù ba, Maëc duø caùc doanh nghieäp nhaän thöùc khaù hôïp lyù veà nhaân toá aûnh höôûng cuõng nhö muïc tieâu caàn ñaït ñöôïc khi xaây döïng moät cô caáu voán nhöng chuû nghóa kinh nghieäm vaø caûm giaùc chuû quan vaãn ñoùng vai troø raát quan troïng trong caùc quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán hôn laø öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính. Thöù tö, Khaû naêng tích luõy voán yeáu do hieäu quaû kinh doanh thaáp trong khi ñoù keânh huy ñoäng voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh chöa ña daïng neân nhieàu doanh nghieäp thöôøng coù taâm lyù huy ñoäng mang tính “cô hoäi”, ñaëc bieät khi coù söï buøng noå cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn naêm 2006 vaø 2007 maø khoâng caân nhaéc ñeán khaû naêng haáp thuï voán vaø moái quan heä giöõa cô caáu voán vaø cô caáu taøi saûn, keát quaû laø maát caân ñoái nguoàn voán vaø aûnh höôûng khoâng toát ñeán hieäu quaû söû duïng voán. Thöù naêm, Khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng thaáp. Nguyeân nhaân chuû yeáu laø do naêng löïc taøi chính yeáu, ña phaàn laø doanh nghieäp vöøa vaø nhoû maø hieäu quaû kinh doanh laïi thaáp. Thöù saùu, Tính trung thöïc cuûa thoâng tin taøi chính keùm keát hôïp vôùi taâm lyù e ngaïi cung caáp thoâng tin ñaày ñuû vaø roõ raøng ñaõ laøm cho vieäc huy ñoäng voán cuûa caùc doanh trôû neân khoù khaên hôn, keå caû treân thò tröôøng tín duïng laãn thò tröôøng chöùng khoaùn. Ngoaøi ra, khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän coøn thaáp do nhieàu doanh nghieäp coøn thieáu vaéng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hoaëc heä thoáng kieåm soaùt noäi boä chöa phaùt huy hieäu quaû vaø chính saùch thuø lao chöa phuø hôïp daãn ñeán nhöõng haønh vi mang laïi lôïi ích caù nhaân cuûa moät vaøi ngöôøi lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh nhöng laïi gaây thieät haïi cho doanh nghieäp. Thöù baûy, Coâng taùc quaûn trò taøi chính chöa mang tính chuyeân nghieäp neân haàu nhö caùc doanh nghieäp chöa xaây döïng ñöôïc caùc chieán löôïc taøi chính daøi haïn maø chuû yeáu chæ laø nhöõng keá hoaïch taøi chính ngaén haïn, taïm thôøi. Nguyeân nhaân chuû yeáu xuaát phaùt töø söï thieáu huït raát lôùn nguoàn nhaân löïc coù trình ñoä chuyeân moân veà taøi chính, ñaëc bieät chöùc danh giaùm ñoác taøi chính chöa ñöôïc quan taâm nhieàu ôû caùc doanh nghieäp Vieät Nam.
  • 63.
    - 45 - KEÁTLUAÄN CHÖÔNG 2 Doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt ñaõ nhaän thöùc taàm quan troïng cuõng nhö söï caàn thieát xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù nhaèm ñaûm baûo an toaøn trong kinh doanh vaø muïc tieâu sinh lôøi, töø ñoù tieán ñeán toái ña hoùa giaù trò taøi saûn cho chuû sôû höõu, ñoàng thôøi goùp phaàn phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa Vieät Nam ñöùng vöõng trong xu theá hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi. Tuy nhieân, quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp chuû yeáu chæ döïa vaøo kinh nghieäm vaø caûm giaùc chuû quan maø chöa tuaân thuû ñaày ñuû caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù vaø thieáu söï quan taâm ñuùng möùc ñeán vieäc öùng duïng caùc coâng cuï quaûn trò taøi chính.
  • 64.
  • 65.
    - 46 - 3.1.ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG ÑEÅ XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Ñoái vôùi baát kyø doanh nghieäp naøo ñeå xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù thì vaán ñeà ñaàu tieân maø caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp caàn phaûi xaùc ñònh ñöôïc nhöõng nhaân toá aûnh höôûng caàn caân nhaéc ñeán khi xaây döïng cô caáu voán, tieáp theo laø ño löôøng möùc ñoä aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá naøy vaø treân cô sôû ñoù xaùc laäp moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu hôïp lyù. 3.1.1. Ñònh höôùng chung veà moâ hình: Moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc söû duïng trong xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp coù theå trình baøy moät caùch toång quaùt theo phöông trình sau: Y = β0 + βi . Xi + εi trong ñoù: Y - heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (D/E) Xi - caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng D/E βi - tham soá cuûa moâ hình – heä soá ño ñoä doác ñöôøng hoài quy β0 - haèng soá εi - thaønh phaàn ngaãu nhieân hay sai soá cuûa moâ hình ÖÙng duïng moâ hình kinh teá löôïng ñeå giaûi quyeát baøi toaùn cô caáu voán hôïp lyù laø vaán ñeà caàn thieát vaø noù coù theå mang laïi nhöõng lôïi ích nhaát ñònh cho doanh nghieäp treân caùc khía caïnh nhö sau: Thöù nhaát, tuøy theo ñaëc ñieåm rieâng cuûa töøng doanh nghieäp cuõng nhö khaû naêng tieáp caän caùc nguoàn voán maø caùc nhaø quaûn trò taøi chính coù theå ñöa ra nhöõng nhaân toá aûnh höôûng thích hôïp nhaèm höôùng ñeán xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù, töø ñoù ñaûm baûo hoaøn thaønh toát nhaát muïc tieâu sinh lôøi vaø muïc tieâu an toaøn, xa hôn nöõa ñoù laø gia taêng giaù trò doanh nghieäp. Coù theå thaáy raèng baét ñaàu töø cuoái naêm 2007 ñeán nay, söï suït giaûm maïnh cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn laøm giaûm tính thanh khoaûn cuûa thò tröôøng thöù caáp cuøng nhöõng aûnh höôûng khoâng toát ñeán taâm lyù, nieàm tin cuûa nhaø ñaàu tö ñaõ haïn cheá khaû naêng huy ñoäng voán chuû sôû höõu cuûa caùc doanh nghieäp treân thò tröôøng sô caáp, beân caïnh ñoù, laõi suaát treân thò tröôøng tín duïng cuõng lieân tuïc taêng keát hôïp vôùi nhöõng quy ñònh ngaøy caøng khaét khe hôn, chaët cheõ hôn töø phía ngaân haøng thöông maïi ñaõ laøm cho vieäc tìm kieám nguoàn huy ñoäng töø beân ngoaøi cuûa caùc doanh nghieäp laïi caøng khoù
  • 66.
    - 47 - khaên.Chính vì vaäy, caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp caàn caân nhaéc ñeán tieàm naêng khai thaùc moät caùch trieät ñeå nguoàn löïc beân trong, chaúng haïn nhö taêng cöôøng kieåm soaùt chaët cheõ hôn veà chi phí saûn xuaát kinh doanh nhaèm goùp phaàn gia taêng khaû naêng sinh lôøi, taêng khaû naêng tích luõy voán vaø khi ñoù doanh nghieäp vaãn coù theå taïo ñöôïc nguoàn voán phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh töø lôïi nhuaän giöõ laïi. Thöù hai, thoâng qua öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng, caùc nhaø quaûn trò taøi chính doanh nghieäp coù theå xaùc ñònh ñöôïc aûnh höôûng cuûa töøng nhaân toá ñeán möùc ñoä söû duïng nôï, töø ñoù giuùp doanh nghieäp xaây döïng ñöôïc moät cô caáu voán hôïp lyù cho töøng thôøi kyø, töøng giai ñoaïn phaùt trieån cuï theå. Hôn theá nöõa, doanh nghieäp coøn nhaän thaáy ñöôïc raát roõ raøng veà moái quan heä giöõa lôïi nhuaän vaø ruûi ro, giöõa ruûi ro kinh doanh vaø ruûi ro taøi chính,…töø ñoù tìm kieám bieän phaùp kieåm soaùt ruûi ro, haïn cheá toån thaát trong quaù trình hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. Thöù ba, trong boái caûnh hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ngaøy caøng maïnh meõ nhöng naêng löïc taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp coøn yeáu keùm maø noåi baät laø söï maát caân ñoái trong cô caáu voán do khaû naêng hoaïch ñònh taøi chính coøn yeáu, moâ hình kinh teá löôïng coù theå hoã trôï doanh nghieäp xaây döïng moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu cho kyø keá hoaïch treân cô sôû caùc thoâng tin keá hoaïch taøi chính khaùc. Ñeå thöïc hieän öôùc löôïng moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu, caùc nhaø quaûn trò taøi chính chæ caàn thay giaù trò cuûa caùc bieán soá Xi vaøo phöông trình ñeå xaùc ñònh Y, keát quaû laø moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu döï kieán vaø töø ñaây, seõ tieán haønh xaây döïng bieän phaùp thöïc hieän, ñònh höôùng coâng taùc toå chöùc huy ñoäng voán cho kyø keá hoaïch. 3.1.2. Xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán cô caáu voán ñeå öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng: Tuøy theo nhu caàu vaø ñieàu kieän cuï theå cuûa töøng doanh nghieäp maø moät cô caáu voán thöôøng ñöôïc xaây döïng döïa treân nhieàu cô sôû, tieâu chí cuõng nhö nhaân toá aûnh höôûng khaùc nhau, nhöng nhìn chung, coù nhöõng nhaân toá cô baûn ñöôïc nhieàu doanh nghieäp thöôøng xuyeân caân nhaéc khi quyeát ñònh huy ñoäng voán cuõng nhö xaùc laäp cô caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ñaõ kieåm chöùng veà maët lyù luaän vaø thöïc tieãn, ñoù laø: Moät laø, ruûi ro kinh doanh do ñaëc ñieåm ngaønh ngheà cuûa moãi doanh nghieäp. Caùc ngaønh ngheà khaùc nhau seõ taïo cho doanh nghieäp moät ñoøn baåy hoaït ñoäng töông öùng maø thoâng qua ñoù cho bieát khi doanh thu bieán ñoäng thì lôïi nhuaän hoaït ñoäng kinh doanh chính seõ bieán ñoäng nhö theá naøo vaø töø ñoù noù cuõng seõ chi phoái ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán.
  • 67.
    - 48 - Ñoáivôùi moät doanh nghieäp coù ñoøn baåy hoaït ñoäng cao cho bieát lôïi nhuaän hoaït ñoäng kinh doanh chính seõ bieán ñoäng maïnh khi coù söï thay ñoåi doanh thu baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï, nghóa laø ruûi ro kinh doanh cao, vaø do ñoù caùc nhaø quaûn trò taøi chính thöôøng chæ duy trì moät möùc ñoä söû duïng nôï thaáp, nghóa laø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ nhoû nhaèm ñaûm baûo kieåm soaùt ruûi ro taøi chính; vaø ngöôïc laïi. Chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng taùc ñoäng cuûa ñoøn baåy hoaït ñoäng ñeán lôïi nhuaän laø ñoä baåy hoaït ñoäng (DOL) vôùi coâng thöùc xaùc ñònh nhö sau: Vaø kyø voïng raèng söï bieán ñoäng cuûa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ ngöôïc chieàu vôùi ñoä baåy hoaït ñoäng, nghóa laø heä soá β < 0. Hai laø, hieäu quaû söû duïng taøi saûn trong kinh doanh. Noùi veà hieäu quaû söû duïng taøi saûn thì ñaàu tieân phaûi nhaéc ñeán ñoù chính laø khaû naêng taïo ra doanh thu töø vieäc söû duïng taøi saûn maø khoâng phaân bieät taøi saûn hình thaønh töø nôï hay voán chuû sôû höõu. Ñieàu naøy theå hieän qua chæ tieâu voøng quay toång taøi saûn ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc: quaânbìnhsaûntaøiToång thuDoanh saûntaøitoångquayVoøng = Neáu voøng quay toång taøi saûn taêng leân, töùc 100 ñoàng taøi saûn seõ taïo ra nhieàu doanh thu hôn, neáu hieäu quaû tieát kieäm chi phí khoâng ñoåi hay noùi caùch khaùc ñoøn baåy hoaït ñoäng khoâng ñoåi thì seõ laøm gia taêng suaát sinh lôøi treân taøi saûn. Khi doanh nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao hôn maø nhaát laø khi noù lôùn hôn chi phí söû duïng nôï thì taùc ñoäng cuûa nôï seõ laøm taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu, ñaây laø cô sôû gia taêng giaù trò doanh nghieäp, chính vì vaäy, moät doanh nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ huy ñoäng nôï nhieàu hôn ñeå taän duïng lôïi ích töø ñoøn baåy taøi chính vaø ngöôïc laïi, doanh nghieäp seõ duy trì ñoøn baåy taøi chính thaáp neáu hieäu quaû kinh doanh thaáp, thaäm chí khoâng vay nôï neáu hieäu quaû kinh doanh thaáp hôn chi phí söû duïng nôï. Nhö vaäy, kyø voïng veà daáu cuûa nhaân toá hieäu quaû söû duïng taøi saûn laø döông (heä soá β > 0). Toång hôïp hai nhaân toá hieäu quaû söû duïng taøi saûn vaø hieäu quaû tieát kieäm chi phí (chòu aûnh höôûng bôûi ñoøn baåy hoaït ñoäng) seõ ñöôïc phaûn aùnh trong moâ hình kinh teá löôïng thoâng qua chæ tieâu suaát sinh lôøi treân taøi saûn (ROA). Khi ñoù, suaát sinh lôøi treân Ñoä baåy hoaït ñoäng (DOL) taïi möùc saûn löôïng (hoaëc doanh thu) = löôïngsaûnhoaëcthudoanhñoåithaytraêmPhaàn EBITñoåithaytraêmPhaàn
  • 68.
    - 49 - taøisaûn coù theå aûnh höôûng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. Ñieàu naøy coù theå giaûi thích theo hai khía caïnh: - Lyù thuyeát traät töï phaân haïng cho raèng caùc nhaø quaûn trò doanh nghieäp thöôøng öu tieân taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh töø nguoàn voán beân trong, roài sau ñoù môùi ñeán nguoàn voán beân ngoaøi bao goàm huy ñoäng nôï hoaëc huy ñoäng theâm voán chuû sôû höõu. Nhö vaäy, theo lyù thuyeát naøy doanh nghieäp coù ñöôïc khi suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ coù khaû naêng tích luõy voán töø lôïi nhuaän giöõ laïi maø ít huy ñoäng voán töø beân ngoaøi vaø seõ daãn ñeán vieäc duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ thaáp. - Nhöng ñoái vôùi caùc doanh nghieäp khi vay nôï taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh seõ taïo ra laù chaén thueá vaø ñoù chính laø khoaûn lôïi nhuaän haøng naêm cuûa doanh nghieäp, vay nôï caøng nhieàu thì laù chaén thueá caøng lôùn. Nhö vaäy, theo quan ñieåm naøy thì doanh nghieäp coù khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn cao seõ vay nôï nhieàu nhaèm taïo ra laù chaén thueá lôùn, beân caïnh ñoù nôï vay coù theå laøm taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu khi lôïi nhuaän taïo ra töø nôï vay lôùn hôn chi phí söû duïng nôï vay. Ba laø, quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. Doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï laø chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp nhaèm laøm caên cöù xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh löïa choïn cô caáu voán. Moät doanh nghieäp coù doanh thu caøng cao, töùc quy moâ hoaït ñoäng caøng lôùn cho thaáy ruûi ro phaù saûn thaáp neân khaû naêng vay nôï cao hôn vaø do ñoù seõ söû duïng nôï nhieàu hôn nhaèm taän duïng khoaûn tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp goùp phaàn gia taêng giaù trò doanh nghieäp vì luùc naøy chi phí kieät queä taøi chính ñaõ ñöôïc kieåm soaùt toát hôn. Ngoaøi ra, ñoái vôùi nhöõng doanh nghieäp ñaït quy moâ hoaït ñoäng lôùn thì chi phí ñaïi dieän cuûa nôï thaáp do ñaûm baûo nguoàn thu, doøng tieàn ít bieán ñoäng vaø tình traïng baát caân xöùng thoâng tin cuõng trôû neân ít hôn so vôùi caùc doanh nghieäp coù quy moâ nhoû hôn. Khoâng nhöõng theá, khi doanh nghieäp ñaït ñöôïc doanh thu cao hôn thì khaû naêng gia taêng lôïi nhuận hoaït ñoäng caøng cao, bôûi vì luùc naøy phaàn doanh thu taêng leân chæ duøng ñeå buø ñaép phaàn chi phí bieán ñoåi gia taêng töông öùng vaø phaàn coøn laïi laø lôïi nhuaän taêng theâm; doanh nghieäp taïo ñöôïc vuøng ñeäm an toaøn toát, ruûi ro kinh doanh thaáp neân coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính lôùn hôn. Nhö vaäy, theo kyø voïng trong moâ hình kinh teá löôïng, nhaân toá quy moâ coù aûnh höôûng cuøng chieàu vôùi heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (heä soá β > 0).
  • 69.
    - 50 - Boánlaø, thueá thu nhaäp doanh nghieäp. Ñoái vôùi doanh nghieäp, thueá thu nhaäp laø moät khoaûn chi phí trong naêm taøi chính, ñöôïc tính treân cô sôû thu nhaäp chòu thueá sau khi ñaõ tröø caùc chi phí hôïp lyù, noù theå hieän treân baùo caùo keát quaû kinh doanh qua chæ tieâu chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh. Vì vaäy, caùc quyeát ñònh taøi chính thöôøng xuyeân ñöôïc caân nhaéc xem xeùt trong moâi tröôøng thueá vaø xuaát phaùt töø lyù do laõi vay phaùt sinh ñöôïc ghi nhaän vaøo chi phí tröôùc khi tính thu nhaäp chòu thueá neân caùc doanh nghieäp luoân coù xu höôùng vay nôï nhieàu ñeå laù chaén thueá lôùn hôn vaø lôïi nhuaän daønh cho doanh nghieäp seõ gia taêng, ñaûm baûo ñöôïc muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính. Tuy nhieân ñieàu naøy seõ khoâng coøn yù nghóa ñoái vôùi nhöõng doanh nghieäp ñang ñöôïc mieãn, giaûm thueá vaø hoï seõ coù xu höôùng ít söû duïng nôï hôn. Ñeå phaûn aùnh moái quan heä aûnh höôûng cuûa thueá thu nhaäp doanh nghieäp ñeán quyeát ñònh cô caáu voán caàn xaùc ñònh roõ khoaûn thueá thöïc söï maø doanh nghieäp phaûi chòu trong naêm vaø chæ tieâu ñöôïc söû duïng ñeå ño löôøng laø tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay. Kyø voïng veà daáu cuûa heä soá β ñoái vôùi bieán ñoäc laäp naøy laø döông, töùc tyû leä thueá maø doanh nghieäp thöïc söï gaùnh chòu lôùn thì ñoøn baåy taøi chính seõ cao vaø ngöôïc laïi. Naêm laø, naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh. Ñaây laø nhaân toá ñònh tính coù aûnh höôûng ñeán xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp, cuï theå nhö sau: neáu ngöôøi ñieàu haønh khoâng coù khaû naêng kieåm soaùt vaø quaûn lyù toát hoaït ñoäng kinh doanh, töùc naêng löïc quaûn trò keùm hoaëc luoân ra quyeát ñònh treân cô sôû lôïi ích caù nhaân, thieáu traùch nhieäm trong quaûn lyù thì doanh nghieäp ñoù tieàm aån ruûi ro toån thaát lôùn do lieân quan ñeán ngöôøi ñaïi dieän, ruûi ro maát voán cao, do ñoù hoï chæ duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu thaáp. Naêng löïc quaûn trò toát seõ ñaët ra nhöõng ñoäng löïc phuø hôïp cho ngöôøi ñieàu haønh theo ñuoåi caùc muïc tieâu naèm trong lôïi ích cuûa doanh nghieäp vaø caùc chuû sôû höõu, taïo ñieàu kieän cho vieäc theo doõi, giaùm saùt hieäu quaû, giaûm thieåu gian laän. Ñieàu naøy seõ giuùp xaây döïng neân möùc ñoä tin töôûng caàn thieát ñoái vôùi nhöõng chuû theå lieân quan, maø qua ñoù doanh nghieäp coù theå huy ñoäng voán deã daøng hôn, coù theå söû duïng ñoøn baåy taøi chính ôû möùc cao hôn. Nhö vaäy, ngöôøi ñieàu haønh coù naêng löïc, uy tín vaø nhaän thöùc toát traùch nhieäm khi ra quyeát ñònh taøi chính lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh seõ laø cô sôû ñeå doanh nghieäp coù theå söû duïng nôï nhieàu hôn vaø ngöôïc laïi, töø ñoù cho thaáy kyø voïng cuûa moâ hình laø ñoøn baåy taøi chính seõ bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh, töùc heä soá β > 0.
  • 70.
    - 51 - Saùulaø, möùc ñoä phaùt trieån vaø tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính. Ñaây laø nhaân toá ñònh tính thöù hai theå hieän khaù roõ neùt ôû Vieät Nam trong thôøi gian gaàn ñaây, ñaëc bieät laø nhöõng bieåu hieän treân thò tröôøng chöùng khoaùn. Khi coù söï phaùt trieån vöôït troäi cuûa thò tröôøng chöùng khoaùn trong naêm 2006 vaø 2007, caùc doanh nghieäp lieân tuïc phaùt haønh coå phieáu ñeå huy ñoäng voán hoaëc tích luõy voán thoâng qua traû coå töùc baèng coå phieáu cuõng ñöôïc raát nhieàu nhaø ñaàu tö öa thích trong thôøi gian naøy neân daãn ñeán voán chuû sôû höõu caøng nhieàu hôn vaø ñoøn baåy taøi chính giaûm thaáp. Hoaëc xeùt treân thò tröôøng tín duïng cuûa heä thoáng caùc toå chöùc tín duïng noùi chung, ngaân haøng thöông maïi noùi rieâng, vieäc gia taêng laõi suaát quaù cao vaø ñöa ra nhöõng bieän phaùp khoâng hôïp lyù nhö kyù quyõ, tính laõi treân dö nôï ban ñaàu maø khoâng tính theo dö nôï thöïc teá,… ñaõ laøm haïn cheá khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng cuûa caùc doanh nghieäp vaø heä quaû laø möùc ñoä söû duïng nôï seõ giaûm. Beân caïnh ñoù, tính hieäu quaû veà maët thoâng tin treân thò tröôøng taøi chính cuõng raát quan troïng ñoái vôùi vieäc huy ñoäng voán cuûa doanh nghieäp. Moät khi söï baát caân xöùng thoâng tin quaù lôùn treân thò tröôøng taøi chính, nhaø ñaàu tö tieáp nhaän thoâng tin töø doanh nghieäp cung caáp nhöng khoâng hoaøn toaøn tin töôûng thì hoï cuõng khoù loøng chaáp nhaän boû ra ñaàu tö vaøo doanh nghieäp vaø nhö theá heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng thaáp. Theo kyø voïng trong moâ hình, söï bieán ñoäng giöõa ñoøn baåy taøi chính vaø möùc ñoä phaùt trieån, tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính coù theå cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu, töùc heä soá β coù theå aâm hoaëc döông. Baûy laø, vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp. Vò theá tín duïng laø nhaân toá ñònh tính lieân quan ñeán vieäc thöïc hieän ñuùng haïn vaø ñaày ñuû nhöõng cam keát cuûa doanh nghieäp ñoái vôùi ngöôøi cho vay. Vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp phuï thuoäc vaøo lòch söû giao dòch cuûa doanh nghieäp trong quaù khöù, naêng löïc taøi chính hieän taïi, keá hoaïch phaùt trieån vaø nhöõng ruûi ro coù theå gaëp phaûi. Taïi Vieät Nam, Trung taâm thoâng tin tín duïng thuoäc Ngaân haøng Nhaø nöôùc ñaõ tieán haønh xeáp haïng tín duïng doanh nghieäp vôùi 9 loaïi töø cao xuoáng thaáp theo caùc kyù hieäu AAA, AA, A, BBB, BB, B, CCC, CC vaø C (xem chi tieát yù nghóa taïi phuï luïc 7). Xeùt moái quan heä aûnh höôûng cuûa vò theá tín duïng ñeán cô caáu voán, neáu doanh nghieäp ñöôïc ñaùnh giaù vôùi möùc ñoä tín nhieäm caøng cao thì khaû naêng huy ñoäng voán beân ngoaøi cao vaø daãn ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng leân vaø ngöôïc laïi. Theo ñoù, kyø voïng veà heä soá β trong moâ hình hoài quy laø döông.
  • 71.
    - 52 - Taùmlaø, chu kyø kinh doanh. Moät doanh nghieäp coù chu kyø kinh doanh ñöôïc ruùt ngaén hôn coù theå söû duïng nôï ít hôn, töùc söï bieán ñoäng cuûa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu coù xu höôùng cuøng chieàu vôùi chu kyø kinh doanh, heä soá β > 0. Ñieàu naøy ñöôïc giaûi thích nhö sau: chu kyø kinh doanh laø khoaûng thôøi gian trung bình keå töø khi doanh nghieäp mua nguyeân vaät lieäu, haøng hoùa cho ñeán khi baùn ñöôïc saûn phaåm, haøng hoùa vaø thu ñöôïc tieàn baùn haøng, neáu khoaûng thôøi gian naøy ñöôïc ruùt ngaén coù nghóa laø doanh nghieäp coù theå ñaåy nhanh toác ñoä luaân chuyeån voán löu ñoäng, töø ñoù laøm taêng khaû naêng sinh lôøi, taêng khaû naêng thanh toaùn vaø giaûm möùc ñoä phuï thuoäc vaøo caùc khoaûn nôï vay. Chín laø, nhöõng nhaân toá khaùc, chaúng haïn nhö moät doanh nghieäp coù tyû leä naém giöõ voán cuûa Nhaø nöôùc cao seõ söû duïng nôï nhieàu hôn vì khaû naêng tieáp caän nguoàn voán tín duïng deã daøng hôn hoaëc ñeå naâng cao hôn nöõa traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñaïi dieän; hay coù moät nhaân toá khaùc nöõa laø tyû leä laïm phaùt cuûa neàn kinh teá, toác ñoä taêng giaù tieâu duøng cao seõ daãn ñeán laõi suaát cho vay cao ñeå ñaûm baûo laõi suaát thöïc döông vaø daãn ñeán doanh nghieäp khoâng theå vay nôï hoaëc vay ít hôn, keát quaû laø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu giaûm;… Nhö vaäy, heä soá β trong tröôøng hôïp naøy coù theå aâm hoaëc döông tuøy theo vieäc xaùc ñònh vaø löïa choïn nhaân toá cuûa nhaø quaûn trò taøi chính doanh nghieäp. 3.1.3. Phöông trình bieåu dieãn moái quan heä giöõa heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu vôùi caùc nhaân toá aûnh höôûng. Treân cô sôû nhaän ñònh veà caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu, moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc cuï theå hoùa theo phöông trình nhö sau: DE = β0 + β1 . ROA + β2 . SIZE + β3 . TAX + β4 . AC + β5 . FM + β6 . CR + β7 . OC + β8 . OTHER + εi trong ñoù: (1) DE ñöôïc goïi laø bieán phuï thuoäc, theå hieän heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (2) ROA laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, theå hieän khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn, DE coù theå cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi ROA, töùc β1 > 0 hoaëc β1 < 0. (3) SIZE laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, theå hieän quy moâ hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp, DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi SIZE, töùc β2 > 0. (4) TAX laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, theå hieän möùc thueá thu nhaäp thöïc söï doanh nghieäp phaûi noäp cho ngaân saùch nhaø nöôùc, DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi TAX, töùc β3 > 0.
  • 72.
    - 53 - (5)AC laø bieán ñoäc laäp ñònh tính, theå hieän naêng löïc quaûn trò vaø traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñieàu haønh, DE bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi AC, töùc β4 > 0. (6) FM laø bieán ñoäc laäp ñònh tính, theå hieän möùc ñoä phaùt trieån vaø tính hieäu quaû cuûa thò tröôøng taøi chính, DE coù theå bieán ñoäng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi FM, töùc β5 > 0 hoaëc β5 < 0. (7) CR laø bieán ñoäc laäp ñònh tính, phaûn aùnh vò theá tín duïng cuûa doanh nghieäp vaø DE coù bieán ñoäng cuøng chieàu vôùi CR, töùc β6 > 0. (8) OC laø bieán ñoäc laäp ñònh löôïng, phaûn aùnh chu kyø hoaït ñoäng hay coøn goïi laø chu kyø kinh doanh cuûa doanh nghieäp vaø noù coù aûnh höôûng cuøng chieàu vôùi DE, töùc β7 > 0 (9) OTHER laø bieán ñoäc laäp khaùc, coù theå ñònh tính hoaëc ñònh löôïng, DE coù theå bieán ñoäng cuøng chieàu hoaëc ngöôïc chieàu vôùi OTHER, töùc β8 > 0 hoaëc β8 < 0 tuøy tröôøng hôïp cuï theå. (10) β0 laø haèng soá cuûa moâ hình hoài quy. (11) εi laø sai soá cuûa moâ hình hoài quy. 3.1.4. Trình töï thöïc hieän moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp: Moâ hình kinh teá löôïng ñöôïc xaây döïng ôû treân coù theå söû duïng ñeå xaùc ñònh cô caáu voán trung bình cho moät ngaønh, moät nhoùm doanh nghieäp hay moät doanh nghieäp cuï theå. Vôùi moãi muïc ñích nhaát ñònh seõ löïa choïn caùc bieán ñoäc laäp thích hôïp trong soá caùc bieán ñaõ neâu treân hoaëc coù theå boå sung theâm nhöõng bieán khaùc tuøy theo ñieàu kieän cuï theå. Sau khi xaùc ñònh ñöôïc caùc bieán ñoäc laäp phuø hôïp seõ tieán haønh thu thaäp döõ lieäu, coù theå söû duïng nhieàu nguoàn khaùc nhau: baùo caùo thöôøng nieân, baùo caùo taøi chính, soå keá toaùn chi tieát, caùc soá lieäu thoáng keâ vaø keá hoaïch taøi chính ñöôïc löu tröõ taïi ñôn vò, hoaëc cuõng coù theå laø thu thaäp töø ñoái taùc, caùc doanh nghieäp cuøng ngaønh, chính saùch cuûa Nhaø nöôùc, hoaëc nhöõng ñaùnh giaù, nhaän ñònh cuûa caùc cô quaûn quaûn lyù, caùc toå chöùc khaùc coù lieân quan nhö trung taâm thoâng tin tín duïng, sôû giao dòch chöùng khoaùn, coâng ty chöùng khoaùn, hoaëc coù theå söû duïng caû yù kieán töø caùc chuyeân gia, nhaø nghieân cöùu veà taøi chính. Döõ lieäu thu thaäp ñöôïc seõ tieán haønh xöû lyù theo yeâu caàu cuûa moâ hình, sau ñoù öùng duïng phaàn meàm Microsoft Office Excel hoaëc Eviews ñeå xaùc ñònh caùc heä soá β cho moâ hình hoài quy kinh teá löôïng. Treân cô sôû keát quaû coù ñöôïc sau khi chaïy
  • 73.
    - 54 - chöôngtrình seõ tieán haønh thieát laäp phöông trình caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. Vôùi phöông trình ñaõ ñöôïc thieát laäp, thay theá nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa caùc bieán ñoäc laäp ñeå xaùc ñònh heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu. Vaø ñeå coù theå löïa choïn ñöôïc cô caáu voán hôïp lyù, caàn tieán haønh ñaùnh giaù taùc ñoäng cuûa töøng cô caáu voán ñaõ xaùc ñònh ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuûa doanh nghieäp. Moät heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu ñöôïc xem laø hôïp lyù phaûi ñaûm gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu vaø kieåm soaùt ñöôïc ruûi ro thanh toaùn, ñaûm baûo chi traû ñaày ñuû vaø ñuùng haïn nhöng phaûi naèm trong khaû naêng tìm kieám nguoàn taøi trôï. Hoaëc coù theå caên cöù vaøo thoâng tin veà giaù trò caùc bieán ñoäc laäp cuûa kyø keá hoaïch thay theá vaøo moâ hình seõ giuùp doanh nghieäp döï kieán ñöôïc cô caáu voán trong töông lai, töø ñoù döï baùo nhöõng vaán ñeà coù theå phaùt sinh, bieát ñöôïc ñieåm maïnh, ñieåm yeáu, cô hoäi, thaùch thöùc ñoái vôùi doanh nghieäp trong kyø keá hoaïch vaø treân cô sôû ñoù xaây döïng caùc bieän phaùp thöïc hieän, quaûn lyù thích hôïp nhaèm ñaûm baûo caùc quyeát ñònh taøi chính ñi ñuùng muïc tieâu cuûa quaûn trò taøi chính. 3.1.5. Ñieàu kieän söû duïng moâ hình: Ñeå vaän duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp noùi rieâng thì ñoøi hoûi phaûi ñaùp öùng moät soá ñieàu kieän sau: - Ngöôøi thöïc hieän phaûi coù kyõ naêng söû duïng maùy vi tính, ñaëc bieät naém vöõng quy trình, nhöõng thao taùc xöû lyù kyõ thuaät cô baûn ñoái vôùi phaàn meàm Microsoft Office Excel hoaëc Eviews. - Khaû naêng nhaän dieän ñöôïc bieán ñoäc laäp aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuûa doanh nghieäp, nhö vaäy ñieàu kieän naøy ñoøi hoûi ngöôøi thöïc hieän phaûi am hieåu veà lónh vöïc taøi chính doanh nghieäp noùi chung vaø cô caáu voán noùi rieâng. - Caùc doanh nghieäp caàn coù heä thoáng löu tröõ thoâng tin mang tính daøi haïn, ñaày ñuû, chính xaùc vaø coù theå söû duïng moät caùch nhanh choùng, kòp thôøi khi caàn thieát; khaû naêng thu thaäp khai thaùc caùc nguoàn thoâng tin beân ngoaøi toát. Ñieàu kieän naøy coù yù nghóa raát quan troïng vì noù seõ aûnh höôûng ñeán möùc ñoä tin caäy cuûa moâ hình hoài quy.
  • 74.
    - 55 - 3.1.6.Khaû naêng öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam: 3.1.6.1. Nhöõng thuaän lôïi: ÖÙng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán khoâng chæ giuùp doanh nghieäp xaùc ñònh ñöôïc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu maø coøn giuùp caùc nhaø quaûn trò taøi chính nhaän thöùc ñöôïc nhaân toá naøo seõ aûnh höôûng ñeán cô caáu voán, xu höôùng taùc ñoäng vaø taàm quan troïng cuûa töøng nhaân toá trong ñaùnh giaù vaø döï baùo tình hình taøi chính doanh nghieäp. Ñoái vôùi caùc doanh nghieäp Vieät Nam hieän khaû naêng öùng duïng moâ hình naøy coù nhöõng thuaän lôïi nhö sau: - Caùc doanh nghieäp hieän nay ñaõ nhaän thöùc taàm quan troïng vaø nhöõng aûnh höôûng cuûa vieäc xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù ñoái vôùi muïc tieâu quaûn trò taøi chính noùi chung, muïc tieâu sinh lôøi vaø ñaûm baûo khaû naêng thanh toaùn noùi rieâng trong quaù trình hoaït ñoäng kinh doanh. - Coâng taùc löu tröõ thoâng tin lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh, phöông aùn kinh doanh, döï aùn ñaàu tö ñaõ ñöôïc caùc doanh nghieäp quan taâm nhieàu hôn, khoâng chæ döøng laïi ôû muïc ñích ñaùp öùng yeâu caàu cô quan quaûn lyù maø coù theå taùi xuaát söû duïng khi caàn thieát. Soá löôïng vaø chaát löôïng döõ lieäu löu tröõ ngaøy caøng phong phuù, ñaày ñuû vaø ñaûm baûo ñoä tin caäy hôn xuaát phaùt töø nhu caàu thoâng tin phuïc vuï quaûn lyù vaø hoaït ñoäng cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, kieåm toaùn ñoäc laäp hoaëc ñoøi hoûi minh baïch thoâng tin cuûa nhaø ñaàu tö treân thò tröôøng taøi chính. - Nguoàn thoâng tin beân ngoaøi töø moâi tröôøng kinh teá vó moâ nhö chính saùch tieàn teä, laõi suaát, kieåm soaùt laïm phaùt hay nhöõng can thieäp khaùc cuûa Chính phuû coù xu höôùng deã tieáp caän hôn thoâng qua caùc cô quan thoáng keâ. Chaát löôïng thoâng tin, coâng trình nghieân cöùu cung caáp töø caùc phöông tieän thoâng tin nhö baùo, ñaøi, taïp chí chuyeân ngaønh vaø caùc trang web ñieän töû,… ngaøy caøng ñaûm baûo ñoä tin caäy hôn. - Caùc toå chöùc hieäp hoäi ngheà nghieäp, cô quan quaûn lyù hoaëc caùc cô sôû ñaøo taïo ñaõ coù nhöõng buoåi hoäi thaûo chuyeân ñeà, nhöõng khoùa huaán luyeän ñaûm baûo chaát löôïng hôn lieân quan ñeán caùc quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh nguoàn voán noùi rieâng. Qua ñoù, caùc nhaø quaûn lyù doanh nghieäp caäp nhaät ñöôïc nhöõng kieán thöùc môùi vaø coù ích hôn, töø ñoù ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh toát hôn.
  • 75.
    - 56 - -Söï ra ñôøi cuûa caùc toå chöùc chuyeân traùch veà ñieàu tra, xöû lyù vaø cung caáp thoâng tin nhö Trung taâm thoâng tin tín duïng, Coâng ty coå phaàn Taøi Vieät – Vietstock,… hoaëc söï ra ñôøi caùc dòch vuï tö vaán taøi chính doanh nghieäp taïi caùc coâng ty chöùng khoaùn, coâng ty kieåm toaùn,… ñaõ giuùp doanh nghieäp giaûm bôùt chi phí thu thaäp thoâng tin, vaø nhôø tính chaát chuyeân nghieäp cuûa nhöõng toå chöùc naøy maø xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng vaø thöïc hieän moâ hình hoài quy trôû neân thuaän tieän vaø nhanh choùng hôn. - Vaø moät thuaän lôïi lôùn coù yù nghóa quyeát ñònh ñeán khaû naêng öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp ñoù chính laø nguoàn nhaân löïc ngaøy caøng ñöôïc ñaøo taïo baøi baûn hôn, kieán thöùc kinh teá, taøi chính cuûa ñoäi nguõ nhaân vieân ñöôïc caäp nhaät ñaày ñuû vaø höõu ích hôn töø caùc cô sôû ñaøo taïo hoaëc coâng trình nghieân cöùu cuûa caùc chuyeân gia veà taøi chính. Beân caïnh ñoù thì kyõ thuaät xöû lyù thoâng tin vaø kinh nghieäm öùng duïng coâng ngheä thoâng tin phuïc vuï cho hoaït ñoäng kinh doanh, ra quyeát ñònh cuõng ñöôïc naâng cao hôn. 3.1.6.2. Nhöõng khoù khaên: Maëc duø coù nhieàu thuaän lôïi ñaùng khích leä veà khaû naêng öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp nhö ñaõ trình baøy nhöng vaãn coøn toàn taïi nhöõng khoù khaên nhaát ñònh nhö sau: - Moät soá doanh nghieäp vaãn coøn taâm lyù baûo thuû, thaäm chí khoâng quan taâm ñeán nhöõng kyõ thuaät, nhöõng moâ hình öùng duïng hieän ñaïi maø chuû yeáu chæ caên cöù vaøo kinh nghieäm ñeå ra quyeát ñònh taøi chính, keå caû quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh. - Nguoàn nhaân löïc coù trình ñoä chuyeân moân cao trong lónh vöïc taøi chính vaãn ñang trong tình traïng thieáu, haàu nhö caùc doanh nghieäp Vieät Nam thieáu chöùc danh giaùm ñoác taøi chính. - Vaán ñeà minh baïch thoâng tin vaø khaû naêng kieåm soaùt vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp, ñaëc bieät laø doanh nghieäp nhaø nöôùc coøn keùm, nhieàu doanh nghieäp thieáu vaéng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä, khoâng quan taâm ñeán vieäc kieåm toaùn baùo caùo taøi chính, thaäm chí coøn coù quan ñieåm coi kieåm toaùn, kieåm soaùt nhö laø nhöõng caûnh saùt ñi tìm toäi phaïm maø khoâng nhaän thaáy ñöôïc vai troø tö vaán cuûa hoï, thoâng tin caûnh baùo töø boä phaän kieåm toaùn, kieåm soaùt chính laø caên cöù ñeå doanh nghieäp tìm kieám bieän phaùp thích hôïp naâng cao hieäu quaû kinh doanh, ra caùc quyeát ñònh hôïp lyù hôn.
  • 76.
    - 57 - -Thoâng tin kinh teá vó moâ ñöôïc cung caáp töø caùc cô quan thoáng keâ chöa caäp nhaät moät caùch kòp thôøi vaø ñaày ñuû. - Moãi moâ hình hoài quy chæ coù theå thích hôïp vôùi töøng doanh nghieäp, khoâng theå söû duïng moâ hình ñaõ xaây döïng cho doanh nghieäp naøy aùp duïng cho doanh nghieäp khaùc, hoaëc ñaõ xaây döïng cho ngaønh naøy laïi ñem öùng duïng cho ngaønh khaùc,… maø tuøy theo ñaëc ñieåm veà hoaït ñoäng cuûa töøng ñôn vò maø coù söï löïa choïn caùc bieán thích hôïp. Ngay caû nhö ôû nhöõng thôøi kyø, giai ñoaïn phaùt trieån khaùc nhau, hoaït ñoäng trong moâi tröôøng kinh teá ñaõ thay ñoåi cuõng phaûi tieán haønh xaây döïng laïi moâ hình cho phuø hôïp. Ñieàu naøy ñoøi hoûi caùc doanh nghieäp phaûi thöôøng xuyeân thieát laäp moâ hình ñeå ñaùnh giaù ñuùng vaø ñaày ñuû nhöõng aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá ñeán cô caáu voán, töø ñoù ra quyeát ñònh hôïp lyù ñaûm baûo muïc tieâu gia taêng giaù trò doanh nghieäp. 3.2. VÍ DUÏ MINH HOÏA ÖÙNG DUÏNG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG TRONG XAÂY DÖÏNG CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP: Ñeå minh hoïa veà öùng duïng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù ñoái vôùi caùc doanh nghieäp Vieät Nam, ñeà taøi ñaõ tieán haønh nghieân cöùu soá lieäu cuûa 34 doanh nghieäp phi taøi chính nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn Thaønh phoá Hoà Chí Minh ñöôïc xeáp vaøo nhoùm doanh nghieäp quy moâ vöøa vaø nhoû [20] (xem danh saùch doanh nghieäp ôû phuï luïc 5). Trong moâ hình hoài quy kinh teá löôïng minh hoïa seõ xaùc ñònh nhaân toá aûnh höôûng vaø thieát laäp phöông trình phaûn aùnh möùc aûnh höôûng cuûa caùc nhaân toá ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu vôùi 3 bieán ñoäc laäp: (1) ROA - hieäu quaû kinh doanh xem xeùt qua khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn ño löôøng baèng chæ tieâu suaát sinh lôøi treân taøi saûn. (2) SIZE - quy moâ hoaït ñoäng ño löôøng qua chæ tieâu doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï. (3) TAX - thueá thu nhaäp doanh nghieäp ño löôøng baèng chæ tieâu chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay. Treân ñaây cuõng laø nhöõng bieán ñoäc laäp ñònh löôïng ñöôïc quan taâm nhieàu nhaát trong cuoäc khaûo saùt thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán taïi caùc doanh nghieäp Vieät Nam. Moâ hình hoài quy trong ví duï minh hoïa thöïc hieän treân döõ lieäu 34 doanh nghieäp noùi treân seõ coù daïng nhö sau:
  • 77.
    - 58 - DE= β0 + β1 . ROA + β2 . SIZE + β3 . TAX + εi Kyø voïng veà caùc heä soá β nhö sau: - β0 laø haèng soá, - β1 coù theå lôùn hôn hoaëc nhoû hôn 0 - β2 lôùn hôn 0 - β3 lôùn hôn 0 Soá lieäu söû duïng cho moâ hình hoài quy kinh teá löôïng ñöôïc xöû lyù töø baùo caùo taøi chính ñaõ kieåm toaùn naêm 2007 do caùc doanh nghieäp coâng boá treân caùc phöông tieän thoâng tin ñaïi chuùng (xem chi tieát taïi phuï luïc 6). Baûng 3.1 moâ taû thoáng keâ bieán phuï thuoäc vaø caùc bieán ñoäc laäp söû duïng trong moâ hình hoài quy nhö sau: (1) Heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp laø 0.8358, coù nghóa laø cöù 1 ñoàng voán chuû sôû höõu thì bình quaân moãi doanh nghieäp söû duïng 0.8358 ñoàng nôï, ñieàu naøy cuõng phuø hôïp vôùi phaàn lôùn caùc doanh nghieäp trong cuoäc khaûo saùt trình baøy ôû chöông 2 luoân duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu nhoû hôn 1. Doanh nghieäp coù möùc ñoä söû duïng nôï cao nhaát laø 1.8851 vaø thaáp nhaát laø 0.1016. Soá trung vò laø 0.7770 vaø ñoä leäch chuaån laø 0.5354. (2) Suaát sinh lôøi treân taøi saûn bình quaân cuûa caùc doanh nghieäp laø 14.09%, töùc cöù 100 ñoàng taøi saûn maø khoâng phaân bieät nguoàn hình thaønh töø nôï hay voán chuû sôû höõu seõ taïo ra lôïi nhuaän tröôùc laõi vaø sau thueá bình quaân laø 14.09 ñoàng. Suaát sinh lôøi treân taøi saûn ñaït möùc cao nhaát laø 57.48% vaø thaáp nhaát laø 5.97%. Soá trung vò laø 11.57% vaø ñoä leäch chuaån laø 9.77%. (3) Doanh thu thuaàn baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï cuûa caùc doanh nghieäp bình quaân laø 232,046.4 trieäu ñoàng, möùc cao nhaát laø 1,066,528 trieäu ñoàng vaø thaáp nhaát laø 32,037 trieäu ñoàng. Soá trung vò laø 155,679 vaø ñoä leäch chuaån 241,600 trieäu ñoàng. (4) Tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay bình quaân laø 11.05%, cho thaáy cöù 100 ñoàng lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay taïo ra trong naêm thì phaàn daønh cho Chính phuû laø 11.05 ñoàng. Tyû leä naøy cao nhaát laø 26.12% vaø thaáp nhaát laø 0%. Soá trung vò laø 10.83% vaø ñoä leäch chuaån laø 7.57%.
  • 78.
    - 59 - Baûng3.1. Moâ taû thoáng keâ caùc bieán DE ROA SIZE TAX Mean 0.835824 0.140906 232046.4 0.110461 Median 0.776985 0.115706 155679.0 0.108336 Maximum 1.885097 0.574842 1066528. 0.261150 Minimum 0.101646 0.059669 32037.00 0.000000 Std. Dev. 0.535439 0.097789 241600.6 0.075688 Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews Nhìn vaøo ma traän töông quan giöõa caùc bieán trình baøy ôû baûng 3.2 cho thaáy nhöõng moái quan heä giöõa bieán phuï thuoäc (DE) vaø caùc bieán ñoäc laäp (ROA, SIZE, TAX). Theo ñoù, heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu coù moái quan heä ngöôïc chieàu vôùi suaát sinh lôøi treân taøi saûn nhöng laïi cuøng chieàu vôùi quy moâ hoaït ñoäng vaø möùc chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay. Keát quaû naøy coù nghóa laø doanh nghieäp coù quy moâ caøng lôùn hoaëc möùc thueá thu nhaäp thöïc söï phaûi noäp lôùn thì seõ söû duïng nôï nhieàu hôn vaø ngöôïc laïi neáu doanh nghieäp coù suaát sinh lôøi treân taøi saûn cao seõ ít söû duïng nôï hôn. Baûng 3.2. Ma traän töông quan giöõa caùc bieán Variable DE ROA SIZE TAX DE 1.000000 -0.328665 0.452453 0.568300 ROA -0.328665 1.000000 -0.124039 -0.041825 SIZE 0.452453 -0.124039 1.000000 0.203917 TAX 0.568300 -0.041825 0.203917 1.000000 Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews Sau khi nhaäp döõ lieäu vaø kieåm tra moái töông quan giöõa bieán ñoäc laäp vaø bieán phuï thuoäc, keát quaû hoài quy caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu coù ñöôïc töø chöông trình Eviews 4.1 theå hieän trong baûng 3.3.
  • 79.
    - 60 - Baûng3.3. Keát quaû hoài quy veà taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu Dependent Variable: DE Method: Least Squares Date: 08/08/08 Time: 15:36 Sample: 1 34 Included observations: 34 Variable Coefficient Std. Error t-Statistic Prob. TAX 3.480954 0.921625 3.776976 0.0007 SIZE 7.07E-07 2.91E-07 2.430327 0.0213 ROA -1.470386 0.703782 -2.089263 0.0453 C 0.494551 0.168655 2.932326 0.0064 R-squared 0.512140 Mean dependent var 0.835824 Adjusted R-squared 0.463354 S.D. dependent var 0.535439 S.E. of regression 0.392242 Akaike info criterion 1.076256 Sum squared resid 4.615614 Schwarz criterion 1.255827 Log likelihood -14.29635 F-statistic 10.49769 Durbin-Watson stat 2.123553 Prob(F-statistic) 0.000070 Nguoàn: tính toaùn töø chöông trình Eviews Ñeå quyeát ñònh coù theå söû duïng keát quaû hoài quy hay khoâng, caàn tieán haønh kieåm ñònh giaû thieát veà söï phuø hôïp vaø möùc ñoä yù nghóa cuûa moâ hình. Theo baûng 3.3 thì giaù trò Coefficient cuûa caùc bieán ñoäc laäp ROA, SIZE, TAX laàn löôït laø -1.470386, 7.07 . 10-7 vaø 3.480954 coù nghóa laø caùc heä soá β ñeàu khaùc 0 neân coù theå keát luaän raèng suaát sinh lôøi treân taøi saûn, quy moâ hoaït ñoäng vaø thueá thu nhaäp doanh nghieäp coù aûnh höôûng ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu.
  • 80.
    - 61 - Theopheùp kieåm ñònh F vôùi möùc yù nghóa 5% thì Tinv = 2.03224 (xem caùch tính ôû hình 3.1). Khi ñoù neáu bieán ñoäc laäp coù ⎢t-Statistic⎥ lôùn hôn Tinv thì noù seõ coù yù nghóa trong moâ hình. Hình 3.1. Caùch tính Tinv - Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp ROA coù ⎢t-Statistic⎥ = 2.089263 > Tinv , do ñoù chaáp nhaän bieán ñoäc laäp ROA trong moâ hình hoài quy. - Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp SIZE coù ⎢t-Statistic⎥ = 2.430327 > Tinv , do ñoù chaáp nhaän bieán ñoäc laäp SIZE trong moâ hình hoài quy. - Ñoái vôùi bieán ñoäc laäp TAX coù ⎢t-Statistic⎥ = 3.776976 > Tinv , do ñoù chaáp nhaän bieán ñoäc laäp TAX trong moâ hình hoài quy. Maëc duø caùc heä soá β ñaõ xaùc ñònh khaùc 0 vaø ⎢t-Statistic⎥ > Tinv , töùc ñaõ vöôït qua ñöôïc kieåm ñònh giaû thieát nhöng cuõng chöa chaéc ñoù laø moâ hình hoài quy toát. Moät moâ hình hoài quy toát phaûi ñaûm baûo phuø hôïp vôùi döõ lieäu, nghóa laø caùc quan saùt phaûi taäp trung quanh ñöôøng hoài quy (xem ñoà thò 3.1, 3.2 vaø 3.3), noùi caùch khaùc laø sai soá cuûa moâ hình phaûi nhoû vaø ñieàu naøy theå hieän thoâng qua chæ tieâu R-squared. Keát quaû hoài quy ñaõ thöïc hieän ôû treân cho thaáy R-squared coù giaù trò 0.512140, nghóa laø 51.214% söï bieán ñoäng heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (DE) ñöôïc giaûi thích bôûi söï thay ñoåi cuûa suaát sinh lôøi treân taøi saûn (ROA), quy moâ hoaït ñoäng (SIZE) vaø möùc thueá thu nhaäp thöïc söï phaûi noäp (TAX). Nhö vaäy, moâ hình hoài quy ñöôïc chaáp nhaän vôùi phöông trình nhö sau:
  • 81.
    - 62 - DE= 7.07 * 10-7 * SIZE – 1.470386 * ROA + 3.480954 * TAX + 0.494551 Töø phöông trình treân cho thaáy: - Khi SIZE thay ñoåi 1 trieäu ñoàng thì DE seõ thay ñoåi 7.07*10-7 theo höôùng cuøng chieàu, cuï theå laø neáu doanh thu thuaàn veà baùn haøng vaø cung caáp dòch vuï taêng 100 tyû ñoàng thì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng theâm 0.0707 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi. - Khi ROA thay ñoåi 1% thì DE seõ thay ñoåi 0.01470386 theo höôùng ngöôïc chieàu, cuï theå laø neáu suaát sinh lôøi treân taøi saûn taêng 1% thì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ giaûm bôùt 0.01470386 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi. - Khi TAX thay ñoåi 1% thì DE seõ thay ñoåi 0.03480954 theo höôùng cuøng chieàu, cuï theå laø neáu tyû leä chi phí thueá thu nhaäp doanh nghieäp hieän haønh treân toång lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi vay taêng 1% thì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu seõ taêng theâm 0.03480954 trong ñieàu kieän caùc nhaân toá khaùc coøn laïi trong moâ hình khoâng ñoåi. 0.0 0.4 0.8 1.2 1.6 2.0 .0 .1 .2 .3 .4 .5 .6 ROA DE DE vs. ROA Ñoà thò 3.1. Moái quan heä giöõa suaát sinh lôøi treân taøi saûn vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu
  • 82.
    - 63 - 0.0 0.4 0.8 1.2 1.6 2.0 0400000 800000 1200000 SIZE DE DE vs. SIZE Ñoà thò 3.2. Moái quan heä giöõa quy moâ hoaït ñoäng vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu 0.0 0.4 0.8 1.2 1.6 2.0 .0 .1 .2 .3 TAX DE DE vs. TAX Ñoà thò 3.3. Moái quan heä giöõa thueá thu nhaäp doanh nghieäp vaø heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu
  • 83.
    - 64 - 3.3.GIAÛI PHAÙP HOÃ TRÔÏ XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Ñeå ñaûm baûo moâ hình hoài quy phuø hôïp, xaùc ñònh ñuùng vaø ño löôøng ñaày ñuû taùc ñoäng cuûa caùc bieán ñoäc laäp ñeán heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu cuõng nhö taêng cöôøng khaû naêng öùng duïng vaø khaéc phuïc nhöõng khoù khaên coøn toàn taïi goùp phaàn xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp, caàn coù moät soá giaûi phaùp hoã trôï nhö sau: 3.3.1. Naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính: Moät trong nhöõng ñieåm yeáu theå hieän roõ neùt nhaát cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam chính laø hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính keùm. Hieäu quaû kinh doanh keùm daãn ñeán khaû naêng tích luõy voán thaáp, coøn naêng löïc taøi chính yeáu laøm haïn cheá khaû naêng tieáp caän, thu huùt nguoàn voán beân ngoaøi, daãn ñeán nhöõng khoù khaên trong vieäc ra quyeát ñònh taøi chính noùi chung vaø quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù noùi rieâng. Chính vì vaäy, naâng cao hieäu quaû kinh doanh vaø naêng löïc taøi chính laø yeâu caàu taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp hieän nay, ñeå thöïc hieän ñöôïc muïc tieâu naøy caàn chuù troïng thöïc hieän caùc bieän phaùp sau ñaây: - Taêng cöôøng kieåm soaùt chi phí saûn xuaát kinh doanh, cuï theå laø: (1) thöôøng xuyeân raø soaùt laïi caùc chæ tieâu ñònh möùc kinh teá – kyõ thuaät, ñònh möùc tieâu hao nguyeân vaät lieäu ñeå saûn xuaát saûn phaåm, xaây döïng cô cheá khoaùn chi phí ñoái vôùi nhöõng boä phaän giaùn tieáp ví duï nhö chi phí ñieän thoaïi, ñieän nöôùc, vaên phoøng phaåm, chi phí hoäi nghò, coâng taùc phí,… (2) Xaây döïng cô cheá thöôûng phaït lieân quan ñeán chi phí saûn xuaát vaø giaù thaønh saûn xuaát saûn phaåm; (3) Kieåm soaùt giaù caùc yeáu toá ñaàu vaøo; (4) Thoâng tin vaø giaûi thích moät caùch ñaày ñuû, roõ raøng söï khaùc bieät giöõa kieåm soaùt chi phí vôùi caét giaûm chi phí ñeå taïo yù thöùc tieát kieäm ñoái vôùi nhaân vieân. - Kieåm soaùt vaø ñaùnh giaù nghieâm tuùc caùc khoaûn ñaàu tö, nhaát laø nhöõng khoaûn ñaàu tö traùi vôùi ngaønh ngheà kinh doanh chính. Caùc doanh nghieäp caàn coù keá hoaïch huy ñoäng voán phuø hôïp vôùi nhu caàu ñaàu tö cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh chính ñeå traùnh hieän töôïng thöøa voán hoaëc thieáu huït nguoàn taøi trôï, neáu thöøa voán thì tuøy theo tính chaát cuûa nguoàn voán naøy laø taïm thôøi hay laâu daøi seõ löïa choïn hình thöùc ñaàu tö thích hôïp nhöng neân öu tieân ñaàu tö vaøo lónh vöïc doanh nghieäp coù khaû naêng kieåm soaùt, quaûn lyù ruûi ro ñeå traùnh hieän töôïng thua loã maø keát quaû hoaït ñoäng kinh doanh chính khoâng theå ñuû söùc gaùnh vaùc caùc khoaûn chi phí hoaëc khoâng theå caïnh tranh vôùi caùc ñoái thuû. - Xaây döïng chieán löôïc kinh doanh laø ñoøi hoûi taát yeáu ñoái vôùi caùc doanh nghieäp vì thoâng qua ñoù coù theå thaáy ñöôïc muïc tieâu hoaït ñoäng cuûa doanh
  • 84.
    - 65 - nghieäptrong töøng thôøi kyø vaø laø caên cöù quan troïng xaây döïng caùc bieän phaùp veà phaùt trieån saûn phaåm, thò tröôøng tieâu thuï, ñaàu tö cô sôû vaät chaát kyõ thuaät vaø nguoàn cung caáp yeáu toá ñaàu vaøo vaø huy ñoäng voán hôïp lyù. - Caàn chuù troïng hôn ñeán laäp keá hoaïch taøi chính ñònh kyø ñaày ñuû nhaèm ñònh höôùng cho coâng taùc quaûn trò taøi chính doanh nghieäp ñaûm baûo muïc tieâu sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn. Hôn theá nöõa, thoâng qua keá hoaïch taøi chính giuùp doanh nghieäp thaáy ñöôïc ñieåm maïnh, ñieåm yeáu, cô hoäi vaø thöû thaùch ñeå töø ñoù xaây döïng loä trình hoaït ñoäng kinh doanh thích hôïp. - Quan taâm thöôøng xuyeân ñeán vieäc toå chöùc ñaùnh giaù, phaân tích hoaït ñoäng doanh nghieäp, trong ñoù taäp trung phaân tích tình hình taøi chính doanh nghieäp nhaèm phaùt hieän nhöõng yeáu keùm caàn khaéc phuïc vaø phaùt huy theá maïnh vaø treân cô sôû ñoù ñaùnh giaù, döï tính ruûi ro vaø tieàm naêng trong töông lai phuïc vuï cho caùc quyeát ñònh taøi chính. - Naâng cao naêng suaát lao ñoäng thoâng qua ñaàu tö ñaøo taïo, boài döôõng trình ñoä cho ngöôøi lao ñoäng hoaëc taêng cöôøng öùng duïng kyõ thuaät vaø coâng ngheä hieän ñaïi vaøo quaù trình saûn xuaát kinh doanh. 3.3.2. Nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn: Moät vaán ñeà maø hieän nay ít doanh nghieäp quan taâm xaùc ñònh ñoù chính laø coâng cuï nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính ñang ôû möùc ñoä naøo vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn. Coâng cuï naøy ñaëc bieät coù yù nghóa ñoái vôùi doanh nghieäp coù söû duïng nôï vay taøi trôï hoaït ñoäng kinh doanh, töùc heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu laø con soá lôùn hôn khoâng (D/E > 0). Ñeå xaây döïng coâng cuï naøy, doanh nghieäp coù theå tieán haønh theo caùc böôùc: - Thieát laäp heä thoáng chæ tieâu tính theo giaù thò tröôøng veà khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn cuõng nhö moái quan heä giöõa nhöõng chæ tieâu naøy. - Xaây döïng tieâu chuaån cho caùc chæ tieâu ñaõ löïa choïn. - Xaùc ñònh giaù trò cuûa caùc chæ cho doanh nghieäp trong töøng thôøi kyø, ñaëc bieät laø kyø keá hoaïch. - Tieán haønh phaân tích, ñaùnh giaù vaø ruùt ra keát luaän veà tình traïng kieät queä taøi chính ôû caáp ñoä naøo vaø möùc ñoä tieàm aån xuaát hieän ruûi ro phaù saûn. - Kieán nghò bieän phaùp ñeå caûi thieän hay tieáp tuïc phaùt huy tình traïng taøi chính hieän taïi vaø töông lai cuûa doanh nghieäp
  • 85.
    - 66 - Hoaëcmoät höôùng giaûi quyeát khaùc ñeå xaây döïng coâng cuï nhaän dieän tình traïng kieät queä taøi chính vaø döï baùo ruûi ro phaù saûn maø doanh nghieäp coù theå aùp duïng moâ hình kinh teá löôïng ñeå xaùc ñònh phöông trình hoài quy Y = f(Xi) vôùi Xi laø nhöõng nhaân toá aûnh höôûng ñeán tình traïng kieät queä taøi chính, chaúng haïn suaát sinh lôøi treân taøi saûn, khaû naêng tích luõy voán töø lôïi nhuaän giöõ laïi, tyû leä giaù thò tröôøng cuûa taøi saûn so vôùi toång giaù trò nôï hieän taïi, … coøn Y laø giaù trò phaûn aùnh tình traïng kieät queä taøi chính ôû caáp ñoä naøo, ví duï coù theå phaân chia thaønh 5 caáp ñoä (raát cao, cao, trung bình, thaáp, raát thaáp) töông öùng vôùi moãi khoaûng caùch giaù trò cuûa Y. 3.3.3. Naâng cao vai troø cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä: Moät heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vöõng maïnh, hoaït ñoäng hieäu quaû seõ goùp phaàn gia taêng möùc ñoä tin caäy veà thoâng tin töø caùc soá lieäu keá toaùn vaø baùo caùo taøi chính, ñaûm baûo toå chöùc hoaït ñoäng kinh doanh hieäu quaû, söû duïng toái öu nguoàn löïc, giaûm bôùt nguy cô xaûy ra ruûi ro trong kinh doanh, baûo veä taøi saûn, haïn cheá ruûi ro troäm caép, gian laän vaø tuaân thuû chính saùch, quy ñònh cuûa toå chöùc. Ñeå coù theå xaây döïng heä thoáng kieåm soaùt noäi boä vöõng maïnh, doanh nghieäp caàn tieán haønh nhöõng bieän phaùp sau: - Baûn thaân nhöõng ngöôøi quaûn lyù doanh nghieäp caàn nhaän thöùc taàm quan troïng cuûa söï minh baïch thoâng tin vaø yù thöùc ñöôïc ñaïo ñöùc ngheà nghieäp. Treân cô sôû ñoù, ñaùnh giaù ñuùng vai troø, chöùc naêng vaø quyeàn haïn cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi boä laø kieåm tra, kieåm soaùt toaøn boä hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp vôùi tieâu chí ngaên ngöøa laø chính, chöù khoâng phaûi tìm loãi vaø quy traùch nhieäm. - Cô caáu toå chöùc caàn ñöôïc thieát keá hôïp lyù phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm hoaït ñoäng cuûa coâng ty, ñaûm baûo söï phaân coâng coâng vieäc roõ raøng vaø xaùc ñònh ñuùng traùch nhieäm cuûa töøng ñoái töôïng tham gia vaøo hoaït ñoäng kinh doanh. - Tuyeån duïng lao ñoäng caàn quy ñònh tieâu chuaån roõ raøng vaø ñaûm baûo nhaát quaùn vôùi tieâu chuaån ñaõ ñaët ra, töø ñoù boá trí coâng vieäc thích hôïp. Caùc doanh nghieäp neân coù chính saùch luaân chuyeån caùn boä khi caàn thieát. - Moãi doanh nghieäp caàn ban haønh ñaày ñuû baèng vaên baûn vaø phoå bieán roäng raõi nhöõng chính saùch, cheá ñoä cuõng nhö quy trình thöïc hieän coâng vieäc cuï theå. - Thöôøng xuyeân toå chöùc ñaùnh giaù chaát löôïng hoaït ñoäng cuûa heä thoáng kieåm soaùt noäi theo ñònh kyø baèng ñeå kòp thôøi chaán chænh nhöõng sai soùt vaø ñoäng vieân nhöõng nhaân vieân coù söï tuaân thuû toát nhöõng chuaån möïc ñeà ra.
  • 86.
    - 67 - 3.3.4.Minh baïch thoâng tin: Minh baïch thoâng tin laø moät yeâu caàu caáp thieát ñoái vôùi caùc doanh nghieäp khi huy ñoäng voán töø beân ngoaøi vì thoâng qua ñoù chuû nôï hoaëc nhaø ñaàu tö seõ thaáy roõ hôn veà naêng löïc taøi chính, tieàm naêng phaùt trieån doanh nghieäp vaø hôn theá nöõa hoï coøn bieát ñöôïc voán ñaàu tö ñöôïc söû duïng nhö theá naøo vaøo hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh. Nhö vaäy, minh baïch thoâng tin seõ giaûm thieåu vaán ñeà baát caân xöùng thoâng tin vaø caùc nhaø ñaàu tö, chuû nôï seõ saün saøng chaáp nhaän möùc sinh lôøi kyø voïng thaáp hôn, töø ñoù giaûm chi phí voán cho doanh nghieäp. Ñeå giaûi quyeát vaán ñeà minh baïch thoâng tin, doanh nghieäp caàn thöïc hieän caùc bieän phaùp sau: - Caàn coù nhaän thöùc ñuùng ñaén veà minh baïch thoâng tin, ñoù khoâng chæ laø ñaûm baûo tuaân thuû ñuùng cheá ñoä, chuaån möïc keá toaùn – taøi chính theo quy ñònh maø coøn phaûi ñaûm baûo caû tính höõu ích cuûa heä thoáng baùo caùo taøi chính vôùi vai troø cung caáp thoâng tin cho caùc ñoái töôïng söû duïng ra quyeát ñònh taøi chính. - Khi coâng khai baùo caùo taøi chính, caùc doanh nghieäp caàn tuaân thuû cung caáp ñaày ñuû, khoâng chæ coù baûng caân ñoái keá toaùn, keát quaû kinh doanh, löu chuyeån tieàn teä, thuyeát minh baùo caùo taøi chính maø coøn phaûi coâng khai caû baùo caùo kieåm toaùn. - Ngaên chaën haønh vi gian laän cuûa giaùm ñoác ñieàu haønh vaø nhöõng ngöôøi coù lieân quan trong vieäc coâng boá thoâng tin ñeå mang laïi lôïi ích caù nhaân, ví duï gaén lieàn lôïi ích doanh nghieäp vôùi lôïi ích ngöôøi ñaïi dieän trong daøi haïn thoâng qua cho pheùp naém giöõ moät tyû leä voán nhaát ñònh vôùi ñieàu kieän keøm theo lieân quan ñeán traùch nhieäm cuûa ngöôøi ñaïi dieän trong vieäc ñaûm baûo hieäu quaû kinh doanh vaø nghóa vuï cung caáp thoâng tin; hoaëc caàn nghieâm khaéc xöû lyù thích ñaùng, thaäm chí coù theå sa thaûi vaø nhôø ñeán söï can thieäp cuûa phaùp luaät neáu caàn thieát ñoái vôùi nhöõng haønh vi gian laän ñaõ phaùt hieän. - Naâng cao trình ñoä, kieán thöùc veà taøi chính – keá toaùn cuûa hoäi ñoàng quaûn trò vaø ban kieåm soaùt nhaèm phaùt hieän vaø ngaên ngöøa nhöõng quyeát ñònh cuûa ngöôøi ñieàu haønh coù xu höôùng ñi ngöôïc lôïi ích chung cuûa doanh nghieäp. - Chuù troïng söû duïng ñeán vai troø cuûa kieåm toaùn ñoäc laäp, nhaát laø nhöõng coâng ty kieåm toaùn coù uy tín vaø quy moâ lôùn nhö Coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam (VACO), Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn Ernts & Young Vieät Nam (E&Y), Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn KPMG Vieät Nam (KPMG),… - Xaây döïng ñöôøng daây noùng veà haønh vi gian laän thoâng tin trong doanh nghieäp keøm chính saùch khuyeán khích vaø bieän phaùp xöû lyù thích hôïp.
  • 87.
    - 68 - 3.3.5.Chuù troïng ñaàu tö coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin: Yeáu toá quan troïng ñeå tìm ra keát quaû cuûa moâ hình hoài quy chính laø nguoàn döõ lieäu ñaàu vaøo ñaày ñuû vaø ñaùng tin caäy, do ñoù caùc doanh nghieäp caàn chuù troïng ñaàu tö hôïp lyù cho coâng taùc thu thaäp vaø löu tröõ thoâng tin thoâng qua caùc bieän phaùp cuï theå nhö sau: - Ñaàu tö xaây döïng heä thoáng maùy tính ñeå löu tröõ döõ lieäu coù ñaày ñuû chöùc naêng baûo maät, ngaên chaën virus taán coâng hoaëc nhöõng taùc haïi khaùc töø moâi tröôøng xung quanh. - Haïn cheá soá löôïng ngöôøi coù theå tieáp caän thoâng tin löu tröõ, chaúng haïn chæ daønh rieâng cho giaùm ñoác taøi chính, keá toaùn tröôûng hoaëc giaùm ñoác ñieàu haønh hoaëc nhöõng ngöôøi chòu traùch nhieäm chính veà coâng ngheä thoâng tin taïi ñôn vò. - Ña daïng hoùa hình thöùc löu tröõ thoâng tin döôùi daïng chöùng töø giaáy vaø baèng chöùng töø ñieän töû treân caùc ñóa CD – ROM hoaëc ñóa DVD. Thöôøng xuyeân raø soaùt, saép xeáp laïi thoâng tin cho phuø hôïp vôùi nhu caàu thöïc tieãn trong töøng giai ñoaïn cuï theå ñeå coù theå xuaát söû duïng khi caàn thieát. - Môû roäng hình thöùc thu thaäp döõ lieäu töø taïp chí chuyeân ngaønh, saùch thoáng keâ vaø caùc website cuûa cô quan thoáng keâ. Ñaëc bieät chuù yù khi thu thaäp thoâng tin töø nguoàn beân ngoaøi coù lieân quan thì caàn tieán haønh kieåm tra tính hôïp phaùp vaø ñoä tin caäy cuûa thoâng tin, coù theå ñoái chieáu töø nhieàu nguoàn khaùc nhau, ví duï thoâng tin 3.3.6. Khai thaùc theâm keânh huy ñoäng voán: Trong thôøi gian qua, caùc doanh nghieäp chuû yeáu huy ñoäng voán taøi trôï hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh thoâng qua keânh truyeàn thoáng laø ñi vay ngaân haøng hoaëc gaàn ñaây laø keânh thò tröôøng chöùng khoaùn, trong ñoù taäp trung vaøo huy ñoäng voán coå phaàn. Khi thò tröôøng chöùng khoaùn suy giaûm, caùc nhaø ñaàu tö trôû neân thôø ô hôn vôùi coå phieáu vaø laõi suaát cho vay treân thò tröôøng tín duïng ngaân haøng taêng cao neân khaû naêng tieáp caän cuûa doanh nghieäp cuõng khoù khaên hôn, ñeå ñaûm baûo ñuû voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh, caùc döï aùn ñaàu tö cuõng nhö vieäc xaây döïng cô caáu voán hôïp trôû neân thuaän lôïi hôn thì caàn thieát ñoái vôùi caùc doanh nghieäp laø môû roäng keânh huy ñoäng voán, chaúng haïn nhö: - Phaùt haønh traùi phieáu chuyeån ñoåi keøm moät soá lôïi ích nhaát ñònh lieân quan ñeán lónh vöïc maø ñoàng voán huy ñoäng seõ ñaàu tö; - Vay voán töø caùc caùn boä coâng nhaân vieân hoaëc töø ngöôøi thaân, baïn beø vôùi laõi suaát cao hôn laõi suaát tieát kieäm coù cuøng kyø haïn moät ít nhöng thaáp hôn laõi suaát
  • 88.
    - 69 - chovay cuûa ngaân haøng, ñieàu naøy vöøa coù lôïi cho doanh nghieäp vöøa coù cho ngöôøi tieát kieäm. Tuy nhieân, caàn nhaän thöùc roõ nguoàn voán naøy coù giôùi haïn veà thôøi gian vaø soá löôïng, doanh nghieäp thöôøng chæ thöïc hieän trong thôøi gian ngaén, hoã trôï trong nhöõng luùc khoù khaên veà nguoàn voán. - Luoân duy trì, ñaûm baûo moái quan heä mua baùn toát vôùi nhaø cung caáp ñeå coù theå taêng cöôøng khai thaùc toái ña nguoàn voán tín duïng thöông maïi töø caùc ñoái taùc moät caùch hôïp lyù. - Neáu doanh nghieäp ñang sôû höõu caùc khoaûn ñaàu tö taøi chính thì coù theå thanh lyù ñeå taïo nguoàn voán taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh trong ñieàu kieän giaù thò tröôøng thích hôïp thay vì huy ñoäng töø voán beân ngoaøi. Maëc duø vieäc ña daïng hoùa keânh huy ñoäng voán goùp phaàn naâng cao khaû naêng taøi trôï cho caùc döï aùn ñaàu tö, phöông aùn kinh doanh ñöôïc löïa choïn nhöng doanh nghieäp caàn luoân caân nhaéc löïa choïn keânh huy ñoäng phuø hôïp vôùi nhu caàu vaø ñaëc ñieåm phaùt trieån trong töøng thôøi kyø, traùnh hieän töôïng taêng voán quaù maïnh hoaëc vay nôï quaù nhieàu laøm phaù vôõ cô caáu voán, maát caân ñoái giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu, töø ñoù daãn ñeán söû duïng voán khoâng hieäu quaû. 3.3.7. Caùc bieän phaùp hoã trôï khaùc: Ngoaøi caùc bieän phaùp hoã trôï ñaõ neâu treân, cuøng vôùi giaûi phaùp öùng moâ hình kinh teá löôïng trong xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp, coøn coù moät soá giaûi phaùp hoã trôï khaùc maø baûn thaân moãi doanh nghieäp khoâng theå hieän moät caùch hoaøn haûo hoaëc khoâng thöïc hieän ñöôïc, ñoù laø: - Phaùt trieån nguoàn nhaân löïc trong lónh vöïc taøi chính, ñaëc bieät chuù troïng ñaøo taïo giaùm ñoác taøi chính. - Xaây döïng toå chöùc ñònh möùc tín nhieäm nhaèm taêng tính hieäu quaû cho thò tröôøng taøi chính, giaûm chi phí thoâng tin. - UÛy ban chöùng khoaùn Nhaø nöôùc kieåm soaùt chaët cheõ keá hoaïch huy ñoäng voán cuûa doanh nghieäp, chæ chaáp nhaän cho doanh nghieäp phaùt haønh coå phieáu, traùi phieáu huy ñoäng voán khi muïc ñích söû duïng voán roõ raøng vaø hôïp lyù nhaèm traùnh hieän töôïng huy ñoäng voán oà aït coù theå phaùt vôõ cô caáu voán hieän taïi coù theå daãn ñeán thöøa voán ñaàu tö cho hoaït ñoäng kinh doanh chính, laõng phí chi phí söû duïng voán hoaëc thieáu ngaân quyõ ñeå ñaùp öùng nhu caàu chi traû goác vaø laõi cho chuû nôï. - Sôùm ban haønh luaät kieåm toaùn ñoäc laäp vaø hoaøn thieän khung phaùp lyù veà heä thoáng kieåm soaùt noäi boä noùi chung vaø kieåm toaùn noäi boä noùi rieâng.
  • 89.
    - 70 - KEÁTLUAÄN CHÖÔNG 3 Ñeå giuùp doanh nghieäp cô sôû xaây döïng cô caáu voán taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh moät caùch hôïp lyù, ñaûm baûo muïc tieâu quaûn trò taøi chính, chöông 3 cuûa ñeà taøi ñaõ höôùng doanh nghieäp öùng duïng moät coâng cuï khaù hieän ñaïi – moâ hình hoài quy kinh teá löôïng, thoâng qua moâ hình naøy doanh nghieäp nhaän bieát chính xaùc veà nhaân toá aûnh höôûng ñeán vieäc xaây döïng cô caáu voán, beân caïnh ñoù coøn coù theå nhaän ñònh, ño löôøng möùc ñoä taùc ñoäng cuûa töøng nhaân toá vaø treân cô sôû ñoù tieán ñeán xaùc laäp heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu hôïp lyù. Ngoaøi ra, trong chöông 3, ñeà taøi cuõng kieán nghò theâm moät soá giaûi phaùp khaùc ôû taàm vi moâ laãn vó moâ nhaèm hoã trôï cho coâng taùc xaây döïng cô caáu voán cuûa doanh nghieäp thuaän lôïi hôn.
  • 90.
    KEÁT LUAÄN Moät côcaáu voán hôïp lyù ñöôïc xaây döïng seõ goùp phaàn taøi trôï cho hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh hieäu quaû hôn, ñaûm baûo söï caân baèng giöõa muïc tieâu vaø muïc tieâu an toaøn trong quaûn trò taøi chính noùi chung vaø quaûn trò nguoàn voán noùi rieâng. Ñieàu naøy laïi caøng ñaëc bieät coù yù nghóa hôn ñoái vôùi doanh nghieäp hoaït ñoäng trong boái caûnh neàn kinh teá gaëp nhöõng khoù khaên nhö: laïm phaùt cao, thò tröôøng chöùng khoaùn suy giaûm traàm troïng vaø thò tröôøng tín duïng “ñoùng baêng” do laõi suaát taêng cao. Treân cô sôû phaân tích, toång hôïp kieán thöùc mang tính chaát lyù luaän vaø nghieân cöùu thöïc tieãn, ñeà taøi ñaõ thöïc hieän caùc coâng vieäc sau: - Heä thoáng hoùa cô sôû khoa hoïc veà cô caáu voán, ñaëc bieät laø ñaõ taäp trung phaân tích nhöõng nguyeân taéc xaây döïng moät cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp vaø nhöõng lôïi ích cuûa noù. Ngoaøi ra, ñeà taøi cuõng ñaõ phaân tích chi tieát caùc lyù thuyeát cô caáu voán neàn taûng nhaèm laøm roõ hôn veà maët lyù luaän cuûa ñeà taøi. - Phaân tích tình hình chung veà doanh nghieäp trong quaù trình phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi ôû Vieät Nam. Ñeà taøi ñaõ tieán haønh khaûo saùt vaø phaân tích, ñaùnh giaù thöïc traïng xaây döïng cô caáu voán cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam, qua ñoù ñaùnh giaù maët tích cöïc vaø maïnh daïn chæ ra nhöõng toàn taïi chuû yeáu caàn khaéc phuïc trong quaûn trò taøi chính noùi chung vaø quaûn trò nguoàn voán noùi rieâng. - Töø cô sôû lyù luaän vaø thöïc tieãn ñaõ trình baøy, ñeà taøi ñöa ra giaûi phaùp öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá löôïng vaø caùc giaûi phaùp hoã trôï mang taàm vi moâ laãn vó moâ nhaèm ñaûm baûo xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taøi trôï cho hoaït ñoäng kinh doanh, goùp phaàn naâng cao hieäu quaû söû duïng voán vaø naêng löïc caïnh tranh cho doanh nghieäp Vieät Nam, nhaát laø khi nhöõng yeâu caàu cuûa quaù trình hoäi nhaäp kinh teá quoác teá ngaøy caøng khaét khe hôn. Caùc giaûi phaùp treân caàn ñöôïc tieán haønh moät caùch ñoàng boä môùi coù theå phaùt huy hieäu quaû cao nhaát. Cuøng vôùi nhöõng noã löïc naâng cao naêng löïc öùng duïng moâ hình hoài quy kinh teá, thöïc hieän nhöõng bieän phaùp kieåm soaùt ruûi ro kieät queä taøi chính vaø ñaûm baûo minh baïch thoâng tin töø phía doanh nghieäp thì cuõng
  • 91.
    caàn coù söïhoã trôï cuûa Nhaø nöôùc ñaûm baûo moâi tröôøng caïnh tranh laønh maïnh, gia taêng tính hieäu quaû cho thò tröôøng taøi chính vaø ñaàu tö hôn nöõa cho giaùo duïc, ñaøo taïo nhaân löïc chaát löôïng cao trong lónh vöïc taøi chính, nhaát laø ngheà giaùm ñoác taøi chính. Thöïc teá cho thaáy nhu caàu xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cuûa doanh nghieäp laø raát caàn thieát vaø caáp baùch, nhôø ñoù maø doanh nghieäp coù theå ñaûm baûo hôn veà hieäu quaû kinh doanh, giaûm thieåu ruûi ro phaù saûn hoaëc giaûi theå, hôn theá nöõa laø söï gia taêng naêng löïc caïnh tranh cuûa doanh nghieäp nöôùc ta treân caû thò tröôøng trong nöôùc laãn nöôùc ngoaøi, goùp phaàn phaùt trieån beàn vöõng vaø naâng cao vai troø neàn kinh teá Vieät Nam ñoái vôùi khu vöïc vaø theá giôùi. Vaø chính yù nghóa naøy, moät laàn nöõa khaúng ñònh caùc doanh nghieäp Vieät Nam haõy nhanh choùng xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù taøi trôï taøi hoaït ñoäng kinh doanh theo yeâu caàu, ñieàu kieän phaùt trieån cuûa töøng thôøi kyø.
  • 92.
    DANH MUÏC COÂNGTRÌNH CUÛA TAÙC GIAÛ 1. Baøi vieát “Caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp”, Taïp chí Coâng ngheä Ngaân haøng soá 27, naêm 2008. 2. Baøi vieát “Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp”, Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 7, naêm 2007. 3. Baøi vieát “Vaän duïng löu chuyeån tieàn teä trong quan heä tín duïng ngaân haøng”, Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 5, naêm 2004. 4. Baøi vieát “Hoaøn thieän heä thoáng thoâng tin cho qui trình tín duïng cuûa Ngaân haøng thöông maïi Vieät Nam”, Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 2, naêm 2004.
  • 93.
    TAØI LIEÄU THAMKHAÛO Tieáng Vieät: 1. Baùo caùo taøi chính ñaõ kieåm toaùn cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát naêm 2007. 2. Cao Haøo Thi (2007 – 2008), Kinh teá löôïng, Baøi giaûng chöông trình giaûng daïy kinh teá Fulbright. 3. Coâng ty coå phaàn Taøi Vieät – Vietstock (2007), Nieân giaùm doanh nghieäp nieâm yeát 2007, NXB Thanh nieân. 4. GS. TSKH Nguyeãn Quang Thaùi (2008), Doanh nghieäp Vieät Nam qua caùc cuoäc ñieàu tra gaàn ñaây, Taïp chí Kinh teá vaø döï baùo soá 8/2008. 5. GS.TS Traàn Ngoïc Thô, PGS.TS Nguyeãn Thò Ngoïc Trang, PGS.TS Phan Thò Bích Nguyeät, TS Nguyeãn Thò Lieân Hoa, TS Nguyeãn Thò Uyeân Uyeân (2005), Taøi chính doanh nghieäp hieän ñaïi, NXB Thoáng keâ. 6. Ngaân haøng Vieät Nam (2006), Cho vay doanh nghieäp vöøa vaø nhoû, Taøi lieäu hoäi thaûo veà ñaùnh giaù tín duïng ngaân haøng caáp cho caùc doanh nghieäp vöøa vaø nhoû taïi Tp. Hoà Chí Minh. 7. Huy Saùu (2008), Quaûn lyù voán nhaø nöôùc taïi doanh nghieäp: Naâng cao hôn nöõa vai troø cuûa ngöôøi ñaïi dieän, Thôøi baùo Taøi chính ngaøy 28-07. 8. Leâ Hoaøng Vinh (2007), Vaán ñeà ngöôøi ñaïi dieän trong caùc doanh nghieäp, Taïp chí Khoa hoïc vaø Ñaøo taïo Ngaân haøng soá 7. 9. Leâ Hoaøng Vinh (2008), Caùc nguyeân taéc xaây döïng cô caáu voán cho doanh nghieäp, Taïp chí Coâng ngheä Ngaân haøng soá 27. 10. Mai Phöông (2008), Doanh nghieäp böôn chaûi tìm voán, Baùo Thanh nieân ngaøy 07 thaùng 05. 11. MBA Nguyeãn Ñaêng Khoa (2008), Taïi sao phaûi taùi caáu truùc nôï?, http://inteves.com. 12. Nguyeãn Minh Tuaán (2007), Thoáng keâ öùng duïng trong kinh doanh baèng excel, NXB Thoáng keâ.
  • 94.
    13. PGS. TSPhan Thò Bích Nguyeät (2006 – 2007), Taøi chính doanh nghieäp, Baøi giaûng cao hoïc. 14. Taäp ñoaøn Ngaân haøng ANZ (1998), Kyõ naêng phaân tích taøi chính. Taøi lieäu phuïc vuï khoùa hoïc cho Ngaân haøng Nhaø nöôùc. 15. Thôøi baùo Kinh teá Vieät Nam, Kinh teá 2004 – 2005 – 2006 – 2007. 16. Ths Ngoâ Kim Phöôïng, TS Leâ Thò Thanh Haø, Ths Leâ Maïnh Höng, Leâ Hoaøng Vinh (2007), Phaân tích taøi chính doanh nghieäp, Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc, Tröôøng Ñaïi hoïc Ngaân haøng Tp. Hoà Chí Minh. 17. Ths Phaïm Trí Cao, Ths Vuõ Minh Chaâu (2006), Kinh teá löôïng öùng duïng, NXB Lao ñoäng xaõ hoäi. 18. Toång cuïc Thoáng keâ (2008), Nieân giaùm thoáng keâ toùm taét naêm 2007, NXB Thoáng keâ. 19. Toång cuïc Thoáng keâ, Thöïc traïng doanh nghieäp qua keát quaû ñieàu tra töø naêm 2000 ñeán naêm 2007, Soá lieäu thoáng keâ coâng boá treân website. 20. Trung taâm thoâng tin tín duïng (2007), Xeáp haïng tín duïng, NXB Lao ñoäng. 21. Trung taâm thoâng tin vaø döï baùo kinh teá – xaõ hoäi quoác gia (2006), Chaát löôïng taêng tröôûng cuûa Vieät Nam vaø moät soá nöôùc Ñoâng AÙ, Boä Keá hoaïch vaø ñaàu tö. 22. TS Buøi Höõu Phöôùc, TS Leâ Thò Lanh, TS Laïi Tieán Dónh, TS Phan Thò Nhi Hieáu (2005), Taøi chính doanh nghieäp, NXB Lao ñoäng xaõ hoäi. 23. TS Nguyeãn Minh Kieàu (2003 – 2004), ÖÙng duïng moâ hình toaùn trong quyeát ñònh taøi chính coâng ty, Ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc, Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá Tp. Hoà Chí Minh. 24. TS Nguyeãn Minh Kieàu (2006), Taøi chính doanh nghieäp, NXB Thoáng keâ. 25. TS Nguyeãn Thanh Lieâm (2007), Quaûn trò taøi chính, NXB Thoáng keâ. 26. TS. Nguyeãn Thò Lieân Hoa (2006 – 2007), Taøi chính quoác teá, Baøi giaûng cao hoïc 27. UÛy ban Basel veà giaùm saùt ngaân haøng (2005), Taêng cöôøng quaûn trò doanh nghieäp ñoái vôùi toå chöùc hoaït ñoäng ngaân haøng, Taøi lieäu tö vaán.
  • 95.
    28. http://europa.eu.int 29. http://vneconomy.vn 30.www.cfo.com.vn 31. www.datumxchange.com 32. www.fpts.com.vn 33. www.gso.gov.vn 34. www.hsx.vn 35. www.ketoantruong.com 36. www.kiemtoan.com.vn 37. www.mof.gov.vn 38. www.saga.vn 39. www.smeda.org.pk 40. www.smeinfo.com.my 41. www.tintuc.timnhanh.com 42. www.vienkinhte.hochiminhcity.gov.vn Tieáng Anh: 1. CFA Institute (2008), Financial Statement Analysis, CFA Program Curriculum Volume 3, Pearson Custom Publishing. 2. Eugene F. Fama, Michael C. Jensen (1983), Separation of Ownership and Control, Journal of Law and Economics, Vol. XXVI. 3. JP Morgan (2004), Determining optimal capital structure, pp 1 – 13. 4. Michael C. Jensen (1986), Agency Costs of Free Cash Flow, Corporate Finance, and Takeovers, Harvard Business School. 5. Stephen H. Penman (2001), Financial Statement Analysis and Security Valuation, McGraw-Hill International Edition. 6. Terry S. Maness, John T. Zietlow (1998), Short-term financial management, The Dryden Press, Harcourt Brace College Publishers.
  • 96.
  • 97.
    PHUÏ LUÏC 1 PHIEÁUTHAÊM DOØ YÙ KIEÁN (söû duïng cho luaän vaên thaïc syõ kinh teá) Ñeà taøi nghieân cöùu: XAÂY DÖÏNG MOÂ HÌNH CÔ CAÁU VOÁN HÔÏP LYÙ CHO DOANH NGHIEÄP VIEÄT NAM Muïc ñích nghieân cöùu: Phieáu thaêm doø yù kieán ñöôïc thöïc hieän nhaèm muïc ñích thu thaäp thoâng tin thöïc teá, qua ñoù kieåm chöùng vaø hoaøn thieän cô sôû lyù luaän cuûa ñeà taøi, ñoàng thôøi thieát laäp caùc giaûi phaùp xaây döïng cô caáu voán hôïp lyù cho doanh nghieäp, goùp phaàn naâng cao söùc caïnh tranh vaø phaùt trieån beàn vöõng doanh nghieäp Vieät Nam trong xu theá hoäi nhaäp kinh teá quoác teá. Cam keát baûo maät vaø phi thöông maïi thoâng tin: Thoâng tin thu thaäp ñöôïc töø quyù doanh nghieäp chæ söû duïng ñeå kieåm chöùng cô sôû lyù luaän cuûa moät luaän vaên thaïc syõ kinh teá, hoaøn toaøn khoâng coù muïc ñích kinh doanh vaø chæ söû duïng cho nghieân cöùu ñeà taøi naøy. Caùch traû lôøi caâu hoûi: Ñeå traû lôøi caâu hoûi, raát mong quyù vò khoanh troøn vaøo thöù töï caâu traû lôøi ñöôïc ñaùnh soá a,b,c,… maø quyù vò cho laø thích hôïp nhaát; hoaëc trong moät soá tröôøng hôïp, quyù vò vui loøng ñieàn thoâng tin thích hôïp vaøo choã troáng ñeà nghò. Kính mong söï hoã trôï cuûa quyù doanh nghieäp. Xin chaân thaønh caùm ôn, Ngöôøi thöïc hieän: LEÂ HOAØNG VINH Hoïc vieân Cao hoïc Khoùa 15, Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá TP.HCM
  • 98.
    NOÄI DUNG CAÂUHOÛI Phaàn 1 – THOÂNG TIN KHAÙI QUAÙT VEÀ DOANH NGHIEÄP: 1.1. Ngaønh ngheà kinh doanh chính cuûa doanh nghieäp laø: a Saûn xuaát b Thöông maïi c Dòch vuï d Khaùc, ñoù laø . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Loaïi hình doanh nghieäp cuûa quyù vò laø: a Doanh nghieäp tö nhaân b Coâng ty coå phaàn c Coâng ty traùch nhieäm höõu haïn d Coâng ty nhaø nöôùc 1.3. Doanh nghieäp cuûa quyù vò ñaõ thaønh laäp ñöôïc bao laâu? a Döôùi 2 naêm b 2 – 5 naêm c 5 – 10 naêm d Treân 10 naêm 1.4. Doanh thu thuaàn bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay ñaït möùc: a Döôùi 20 tyû ñoàng b 20 – 50 tyû ñoàng c 50 – 100 tyû ñoàng d 100 – 200 tyû ñoàng e Treân 200 tyû ñoàng 1.5. Lôïi nhuaän sau thueá bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay ñaït möùc: a Döôùi 5 tyû ñoàng b 5 – 15 tyû ñoàng c 15 – 30 tyû ñoàng d Treân 30 tyû ñoàng
  • 99.
    1.6. Toång giaùtrò taøi saûn bình quaân töø naêm 2000 ñeán nay cuûa doanh nghieäp laø: a Döôùi 20 tyû ñoàng b 20 – 50 tyû ñoàng c 50 – 100 tyû ñoàng d 100 – 200 tyû ñoàng e Treân 200 tyû ñoàng 1.7. Doanh nghieäp quyù vò coù thöïc hieän phaân tích baùo caùo taøi chính phuïc vuï ra quyeát ñònh lieân quan ñeán hoaït ñoäng kinh doanh hay khoâng? a Coù . Neáu choïn Coù, ai laø ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän a1 Giaùm ñoác a2 Keá toaùn tröôûng a3 Chuû doanh nghieäp a4 Khaùc, ñoù laø: ………………………… b Khoâng thöïc hieän 1.8. Möùc ñoä höõu ích cuûa baùo caùo taøi chính vaø keát quaû phaân tích taøi chính ñeán vieäc ra quyeát ñònh ñieàu haønh hoaït ñoäng kinh doanh? Möùc ñoä höõu ích Nguoàn thoâng tin Raát keùm Keùm Trung bình Khaù Toát Baùo caùo taøi chính a b c d e Phaân tích baùo caùo taøi chính a b c d e 1.9. Doanh nghieäp quyù vò coù heä thoáng kieåm soaùt noäi boä hay khoâng? a Coù . Neáu choïn Coù, theo quyù vò, vai troø cuûa kieåm soaùt noäi boä laø gì? (coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi) a1 Coâng cuï phaùt hieän nhöõng yeáu keùm trong quaûn lyù a2 Coâng cuï quaûn lyù ruûi ro lieân quan hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp a3 Giaûm thieåu khaû naêng gian laän, coâng boá thoâng tin sai leäch a4 Goùp phaàn naâng cao hieäu quaû saûn xuaát kinh doanh b Khoâng
  • 100.
    1.10. Hieän nay,thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp ñoái vôùi doanh nghieäp quyù vò laø:………%. Neáu khaùc 28%, quyù vò vui loøng cho bieát lyù do:…………………… Phaàn 2 - THOÂNG TIN VEÀ QUYEÁT ÑÒNH CÔ CAÁU VOÁN TAÏI DOANH NGHIEÄP: 2.1. Khi caàn huy ñoäng voán môû roäng hoaït ñoäng kinh doanh, doanh nghieäp öu tieân choïn nguoàn taøi trôï naøo tröôùc? a Nôï vay b Voán chuû sôû höõu c Lôïi nhuaän giöõ laïi d Khaùc, ñoù laø: …………………………….. 2.2. Ngöôøi ra quyeát ñònh cuoái cuøng ñeå löïa choïn nguoàn taøi trôï laø: a Chuû doanh nghieäp b Giaùm ñoác ñieàu haønh c Keá toaùn tröôûng d Ngöôøi khaùc, ñoù laø: ………………………. 2.3. Theo quyù vò, lôïi ích cô baûn khi doanh nghieäp söû duïng voán chuû sôû höõu? (coù theå choïn nhieàu caâu traû lôøi) a Ñaûm baûo töï chuû taøi chính b Khoâng bò aùp löïc traû nôï c Khoâng bò aùp löïc chia laõi d Khaùc, ñoù laø: ……………………………………………… 2.4. Lyù do chính ñeå doanh nghieäp quyù vò quyeát ñònh löïa choïn nguoàn taøi trôï töø nôï vay? (neáu choïn nhieàu lyù do thì cho bieát thöù töï öu tieân 1,2,3…) Choïn Öu tieân Lyù do söû duïng nôï a . . . . Chi phí söû duïng nôï thaáp hôn chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu b . . . . Tieát kieäm thueá (giaûm thueá thu nhaäp doanh nghieäp) c . . . . Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE) d . . . . Khoâng bò chia seû quyeàn kieåm soaùt e . . . . Khaùc, ñoù laø : ………………………………………………
  • 101.
    2.5. Doanh nghieäpquyù vò coù quan taâm xaùc ñònh tyû leä taøi trôï muïc tieâu cho taøi saûn löu ñoäng baèng nguoàn voán daøi haïn hay khoâng? a Khoâng b Coù Tyû leä muïc tieâu laø: ………… % 2.6. Chieán löôïc taøi trôï muïc tieâu cuûa doanh nghieäp quyù vò laø gì: a Maïo hieåm – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh vaø moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân1 . b Baûo thuû – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï cho taøi saûn coá ñònh, taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân vaø moät phaàn taøi saûn löu ñoäng thôøi vuï. c Trung dung – söû duïng nguoàn voán daøi haïn taøi trôï taøi saûn coá ñònh vaø toaøn boä taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân. d Khoâng quan taâm xaây döïng chieán löôïc taøi trôï 2.7. Doanh nghieäp quyù vò coù quan taâm duy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu muïc tieâu hay khoâng? a Thöôøng xuyeân quan taâm b Thænh thoaûng quan taâm c Ít khi quan taâm d Khoâng bao giôø quan taâm 2.8. Caên cöù xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu cuûa doanh nghieäp quyù vò laø: a Kinh nghieäm thöïc teá b Moâ hình lyù thuyeát veà cô caáu voán c Soá lieäu cuûa quaù khöù d Caûm giaùc chuû quan e Caên cöù khaùc, Ñoù laø ……………………………………………………………. f Khoâng caên cöù cô sôû naøo 1 Taøi saûn löu ñoäng thöôøng xuyeân laø taøi saûn löu ñoäng (tieàn, toàn kho, khoaûn phaûi thu) ñöôïc duy trì ñeàu ñaën trong suoát chu kyø kinh doanh ñaûm baûo cho hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp dieãn ra bình thöôøng vaø lieân tuïc.
  • 102.
    2.9. Muïc tieâuduy trì heä soá nôï treân voán chuû sôû höõu (tính baèng nôï phaûi traû chia cho voán chuû sôû höõu) cuûa doanh nghieäp khoaûng bao nhieâu? a Nhoû hôn 0.5 b 0.5 – 1.0 c 1.0 – 1.5 d Lôùn hôn 1.5 2.10. Cô caáu voán khaùc nhau (nhöõng keát hôïp khaùc nhau giöõa nôï vaø voán chuû sôû höõu) coù aûnh höôûng ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn hay khoâng? a Khoâng coù aûnh höôûng b Ít khi aûnh höôûng c Coù aûnh höôûng d AÛnh höôûng raát lôùn 2.11. Nhaân toá naøo aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh xaây döïng cô caáu voán muïc tieâu: a Ñaëc ñieåm ngaønh ngheà (ruûi ro kinh doanh) b Chính saùch thueá thu nhaäp doanh nghieäp c Hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh (khaû naêng sinh lôøi cuûa taøi saûn) d Naêng löïc ñieàu haønh cuûa nhaø quaûn trò e Khaùc, ñoù laø : ……………………………………………………… 2.12. Theo quyù vò, cô caáu voán hôïp lyù caàn ñaûm baûo nhöõng muïc tieâu gì? (xeáp thöù töï öu tieân 1,2,3,… neáu choïn nhieàu muïc tieâu) Choïn Öu tieân Muïc tieâu xaùc ñònh cô caáu voán hôïp lyù a . . . . Chi phí söû duïng voán thaáp nhaát b . . . . Tieát kieäm thueá thu nhaäp doanh nghieäp c . . . . Gia taêng suaát sinh lôøi treân voán chuû sôû höõu (ROE) d . . . . Gia taêng giaù coå phieáu treân thò tröôøng e . . . . Haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro maát khaû naêng thanh toaùn f . . . . Kieåm soaùt haønh vi cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan nhaèm ñaûm baûo muïc tieâu kinh doanh g . . . . Khaùc, ñoù laø: ………………………………………………….
  • 103.
    2.13. Nhöõng yùkieán khaùc cuûa quyù vò lieân quan ñeán xaây döïng cô caáu voán : ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… Moät laàn nöõa xin chaân thaønh caùm ôn quyù vò ñaõ daønh thôøi gian traû lôøi caùc caâu hoûi. Kính chuùc quyù vò luoân thaønh coâng trong coâng vieäc vaø cuoäc soáng.
  • 104.
    PHUÏ LUÏC 2 DANHSAÙCH DOANH NGHIEÄP ÑÖÔÏC KHAÛO SAÙT STT Teân doanh nghieäp 1 Coâng ty coå phaàn AÙnh Döông Vieät Nam 2 Coâng ty coå phaàn bao bì bia Saøi Goøn 3 Coâng ty coå phaàn bia Saøi Goøn Bình Taây 4 Coâng ty coå phaàn Cô khí vaø Xaây laép Coâng nghieäp 5 Coâng ty coå phaàn hôïp taùc kinh teá vaø xuaát nhaäp khaåu 6 Coâng ty coå phaàn in vaø bao bì Myõ Chaâu 7 Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø vaän taûi Vinashin 8 Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø xaây döïng Minh Huy 9 Coâng ty coå phaàn Ñaïi Nam Vieät 10 Coâng ty coå phaàn NGK Chöông Döông 11 Coâng ty coå phaàn Noâng Vieät 12 Coâng ty coå phaàn Phaân ñaïm vaø Hoùa chaát Daàu khí 13 Coâng ty coå phaàn Phong Phuù 14 Coâng ty coå phaàn toång hôïp vaø ñaàu tö TPHCM 15 Coâng ty coå phaàn truyeàn thoâng ADTEC 16 Coâng ty coå phaàn vaän taûi bieån Ñaïi Haûi 17 Coâng ty coå phaàn Vónh Phaùt 18 Coâng ty coå phaàn xaây döïng Ñoâng Nam Sôn
  • 105.
    STT Teân doanhnghieäp 19 Coâng ty coå phaàn xaây döïng Saøi Goøn 20 Coâng ty coå phaàn xuaát nhaäp khaåu Quaän 1 21 Coâng ty TNHH Ba Vieân Ngoïc 22 Coâng ty TNHH Coâng Anh 23 Coâng ty TNHH du lòch Caùt Bình 24 Coâng ty TNHH Hoäi chôï trieån laõm AÂn Pha 25 Coâng ty TNHH Khang Tuaán 26 Coâng ty TNHH kinh doanh baát ñoäng saûn Ñöùc Troïng 27 Coâng ty TNHH Laøn Soùng Môùi 28 Coâng ty TNHH Maïnh Cöôøng An 29 Coâng ty TNHH Ñaïi Huøng Vinh 30 Coâng ty TNHH Phöôùc Thaùi 31 Coâng ty TNHH saûn xuaát – thöông maïi – dòch vuï Thieân AÂn 32 Coâng ty TNHH Sôn Tison 33 Coâng ty TNHH Taân Ñaïi Haûi 34 Coâng ty TNHH thöông maïi – xaây döïng – dòch vuï ñòa oác Traàn Tuaán 35 Coâng ty TNHH thöông maïi Thieân Quaân 36 Coâng ty TNHH thöông maïi xaây döïng baát ñoäng saûn Löu Nguyeãn 37 Coâng ty TNHH Thuøy Minh 38 Coâng ty TNHH TMDV Thaùi Laäp Thaønh 39 Coâng ty TNHH tö vaán moâi giôùi baát ñoäng saûn Quoác teá Baøn Kính 40 Coâng ty TNHH Tö vaán thieát keá vaø Xaây döïng Khoâng Gian Vieät
  • 106.
    STT Teân doanhnghieäp 41 Coâng ty TNHH Troïng Khang 42 Coâng ty TNHH Uy Minh 43 Coâng ty TNHH xaây döïng, thöông maïi Hoaøng Ñöùc 44 Doanh nghieäp tö nhaân Baéc Nam Vaïn Lôïi 45 Doanh nghieäp tö nhaân Chính Loäc Thaønh 46 Doanh nghieäp tö nhaân Kim Linh 47 Doanh nghieäp tö nhaân Ngoïc Syõ 48 Doanh nghieäp tö nhaân Ñöùc Lan
  • 107.
    PHUÏ LUÏC 3 MOÄTSOÁ THOÂNG TIN TOÅNG HÔÏP KEÁT QUAÛ KHAÛO SAÙT Baûng PL3.1. Toång taøi saûn, doanh thu cuûa doanh nghieäp ñöôïc khaûo saùt Chæ tieâu Soá löôïng Tyû troïng Doanh thu thuaàn bình quaân haøng naêm Döôùi 20 tyû ñoàng 9 18.75% 20 – 50 tyû ñoàng 7 14.58% 50 – 100 tyû ñoàng 14 29.17% 100 – 200 tyû ñoàng 8 16.67% Treân 200 tyû ñoàng 10 20.83% Toång coäng 48 100% Toång giaù trò taøi saûn bình quaân haøng naêm Döôùi 20 tyû ñoàng 11 22.92% 20 – 50 tyû ñoàng 9 18.75% 50 – 100 tyû ñoàng 13 27.08% 100 – 200 tyû ñoàng 5 10.42% Treân 200 tyû ñoàng 10 20.83% Toång coäng 48 100%
  • 108.
    Baûng PL3.2. Öutieân löïa choïn nguoàn taøi trôï Nguoàn taøi trôï Soá löôïng Tyû troïng Nôï vay 18 37.50% Voán chuû sôû höõu 18 37.50% Lôïi nhuaän giöõ laïi 12 25.00% Toång coäng 48 100% Baûng PL3.3. Ngöôøi quyeát ñònh cuoái cuøng löïa choïn nguoàn taøi trôï Ngöôøi quyeát ñònh Soá löôïng Tyû troïng Chuû sôû höõu 30 62.50% Giaùm ñoác ñieàu haønh 15 31.25% Hoäi ñoàng quaûn trò 3 6.25% Toång coäng 48 100% Baûng PL3.4. AÛnh höôûng cuûa cô caáu voán ñeán khaû naêng sinh lôøi vaø khaû naêng thanh toaùn Möùc aûnh höôûng Soá yù kieán Tyû troïng Khoâng coù aûnh höôûng 1 2.08% Ít khi aûnh höôûng 5 10.42% Coù aûnh höôûng 35 72.92% AÛnh höôûng raát lôùn 7 14.58% Toång coäng 48 100%
  • 109.
    Baûng PL3.5. Chieánlöôïc taøi trôï muïc tieâu Chieán löôïc Soá yù kieán Tyû troïng Maïo hieåm 3 6.25% Baûo thuû 3 6.25% Trung dung 20 41.67% Khoâng quan taâm 22 45.83% Toång coäng 48 100% Baûng PL3.6. Thueá suaát thueá thu nhaäp doanh nghieäp Möùc thueá suaát Soá löôïng Tyû troïng Döôùi 28% 24 50.00% 28% 24 50.00% Toång coäng 48 100%
  • 110.
    PHUÏ LUÏC 4 PHAÂNLOAÏI DOANH NGHIEÄP VÖØA VAØ NHOÛ ÔÛ CAÙC NÖÔÙC Quoác gia Tieâu chí doanh thu Tieâu chí toång taøi saûn 1. Indonesia ≤ 50 tyû IDR ≤ 10 tyû IDR 2. Haøn Quoác ≤ 8 trieäu KRW 3. Malaysia ≤ 25 trieäu MYR 4. Coäng ñoàng Chaâu AÂu ≤ 50 trieäu EUR ≤ 43 trieäu EUR 5. Canada ≤ 20 trieäu CAD Nguoàn: Toång hôïp töø internet [28, 31, 39, 40]
  • 111.
    PHUÏ LUÏC 5 DANHSAÙCH DOANH NGHIEÄP SÖÛ DUÏNG TRONG MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG STT Kyù hieäu Teân doanh nghieäp 1 ALT Coâng ty coå phaàn vaên hoùa Taân Bình 2 BMC Coâng ty coå phaàn khoaùng saûn Bình Ñònh 3 BPC Coâng ty coå phaàn bao bì Bæm Sôn 4 DIC Coâng ty coå phaàn ñaàu tö vaø thöông maïi DIC 5 DNP Coâng ty coå phaàn nhöïa xaây döïng Ñoàng Nai 6 DPC Coâng ty coå phaàn nhöïa Ñaø Naüng 7 DXP Coâng ty coå phaàn caûng Ñoaïn Xaù 8 GTA Coâng ty coå phaàn cheá bieán goã Thuaän An 9 HAS Coâng ty coå phaàn xaây laép böu ñieän Haø Noäi 10 HAX Coâng ty coå phaàn dòch vuï oâ toâ Haøng Xanh 11 HBD Coâng ty coå phaàn bao bì PP Bình Döông 12 HTV Coâng ty coå phaàn vaän taûi Haø Tieân 13 LBM Coâng ty coå phaàn vaät lieäu xaây döïng Laâm Ñoàng 14 MCP Coâng ty coå phaàn in vaø bao bì Myõ Chaâu 15 NAV Coâng ty coå phaàn Nam Vieät 16 NHC Coâng ty coå phaàn gaïch ngoùi Nhò Hieäp 17 NSC Coâng ty coå phaàn gioáng caây troàng Trung Öông
  • 112.
    STT Kyù hieäuTeân doanh nghieäp 18 PJT Coâng ty coå phaàn vaän taûi xaêng daàu ñöôøng thuûy 19 PMS Coâng ty coå phaàn cô khí Xaêng daàu 20 PNC Coâng ty coå phaàn vaên hoùa Phöông Nam 21 RHC Coâng ty coå phaàn thuûy ñieän Ry Ninh II 22 RIC Coâng ty coå phaàn quoác teá Hoaøng Gia 23 SAF Coâng ty coå phaàn löông thöïc thöïc phaåm SAFOCO 24 SDN Coâng ty coå phaàn sôn Ñoàng Nai 25 SFC Coâng ty coå phaàn nhieân lieäu Saøi Goøn 26 SGC Coâng ty coå phaàn xuaát nhaäp khaåu Sa Giang 27 TCT Coâng ty coå phaàn caùp treo Nuùi Baø Taây Ninh 28 TMC Coâng ty coå phaàn thöông maïi xuaát nhaäp khaåu Thuû Ñöùc 29 TNA Coâng ty coå phaàn thöông maïi xuaát nhaäp khaåu Thieân Nam 30 TS4 Coâng ty coå phaàn thuûy saûn soá 4 31 UNI Coâng ty coå phaàn Vieãn Lieân 32 VGP Coâng ty coå phaàn Caûng rau quaû 33 VPK Coâng ty coå phaàn bao bì daàu thöïc vaät 34 VTC Coâng ty coå phaàn vieãn thoâng VTC
  • 113.
    PHUÏ LUÏC 6 SOÁLIEÄU SÖÛ DUÏNG CHO MOÂ HÌNH KINH TEÁ LÖÔÏNG STT Doanh nghieäp2 DE (laàn) SIZE (trieäu ñoàng) ROA (%) TAX (%) 1 ALT 0.6489 180,245 7.53% 0.00% 2 BMC 0.2228 103,203 57.48% 12.71% 3 BPC 0.2506 143,343 12.81% 16.45% 4 DIC 1.5846 592,285 11.45% 21.40% 5 DNP 1.8851 149,368 8.51% 18.84% 6 DPC 0.7790 63,681 10.19% 7.97% 7 DXP 0.7182 73,016 17.23% 0.00% 8 GTA 0.6510 133,640 8.46% 9.75% 9 HAS 1.2715 152,022 5.97% 26.12% 10 HAX 1.8428 473,275 11.69% 23.39% 11 HBD 0.3374 51,841 10.08% 7.32% 12 HTV 0.1016 76,089 10.23% 10.69% 13 LBM 0.1451 57,599 9.38% 0.00% 14 MCP 1.6297 165,859 7.51% 10.15% 15 NAV 0.9343 212,485 22.60% 13.97% 2 Teân ñaày ñuû cuûa doanh nghieäp xem taïi phuï luïc 5
  • 114.
    STT Doanh nghieäp DE (laàn) SIZE (trieäuñoàng) ROA (%) TAX (%) 16 NHC 0.2028 43,050 25.40% 8.75% 17 NSC 0.6043 140,388 12.65% 0.91% 18 PJT 1.3062 732,810 12.25% 10.97% 19 PMS 0.7750 215,881 7.66% 25.71% 20 PNC 1.0268 214,657 6.02% 15.28% 21 RHC 1.1596 38,370 16.18% 13.44% 22 RIC 0.2906 159,336 8.86% 1.41% 23 SAF 0.6032 333,205 16.59% 0.00% 24 SDN 1.1361 49,288 13.95% 10.91% 25 SFC 0.8712 801,126 9.50% 10.65% 26 SGC 0.1648 118,917 23.40% 0.00% 27 TCT 0.1495 32,037 33.19% 13.96% 28 TMC 1.4901 1,066,528 15.34% 11.30% 29 TNA 1.1905 470,442 13.54% 18.92% 30 TS4 0.4350 172,904 6.88% 1.63% 31 UNI 1.3912 226,760 17.85% 16.80% 32 VGP 0.3137 195,843 12.45% 8.91% 33 VPK 0.8315 164,465 8.43% 10.76% 34 VTC 1.4732 85,619 7.83% 16.51% Nguoàn: tính toaùn töø baùo caùo taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp nieâm yeát
  • 115.
    PHUÏ LUÏC 7 XEÁPHAÏNG TÍN DUÏNG DOANH NGHIEÄP Nguoàn: Trung taâm thoâng tin tín duïng [20] Xeáp haïng Noäi dung AAA Loaïi toái öu: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng hieäu quaû cao. - Khaû naêng töï chuû taøi chính raát toát. - Trieån voïng phaùt trieån laâu daøi, - Tieàm löïc taøi chính laønh maïnh. - Lòch söû vay traû nôï toát. - Ruûi ro thaáp. AA Loaïi öu: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng hieäu quaû vaø oån ñònh. - Khaû naêng töï chuû taøi chính toát. - Trieån voïng phaùt trieån toát. - Lòch söû vay traû nôï toát. - Ruûi ro thaáp. A Loaïi toát: - Tình hình taøi chính oån ñònh, - Hoaït ñoäng kinh doanh coù hieäu quaû - Lòch söû vay traû nôï toát. - Ruûi ro töông ñoái thaáp.
  • 116.
    Xeáp haïng Noäidung BBB Loaïi khaù: - Tình hình taøi chính oån ñònh. - Hoaït ñoäng töông ñoái hieäu quaû. - Coù haïn cheá nhaát ñònh veà tieàm löïc taøi chính. - Ruûi ro trung bình. BB Loaïi trung bình - khaù: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng toát trong hieän taïi nhöng deã bò aûnh höôûng bôûi nhöõng bieán ñoäng lôùn trong kinh doanh do söùc eùp caïnh tranh. - Tieàm löïc taøi chính trung bình. - Ruûi ro trung bình. B Loaïi trung bình: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng chöa coù hieäu quaû. - Khaû naêng töï chuû taøi chính thaáp. - Ruûi ro töông ñoái cao. CCC Loaïi trung bình - yeáu: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng coù hieäu quaû thaáp. - Naêng löïc quaûn lyù keùm. - Khaû naêng traû nôï thaáp, töï chuû taøi chính yeáu. - Ruûi ro cao. CC Loaïi yeáu: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng keùm hieäu quaû. - Khaû naêng traû nôï keùm, töï chuû taøi chính yeáu keùm. - Ruûi ro raát cao.
  • 117.
    Xeáp haïng Noäidung C Loaïi yeáu keùm: - Doanh nghieäp hoaït ñoäng yeáu keùm, thua loã keùo daøi, khoâng töï chuû veà taøi chính. - Naêng löïc quaûn lyù yeáu keùm. - Coù nôï quaù haïn - Ruûi ro raát cao.
  • 118.
    PHUÏ LUÏC 8 COÂNGTHÖÙC TÍNH CAÙC CHÆ TIEÂU Chæ tieâu Coâng thöùc D/E (hoaëc DE) höõusôûchuûVoán Nôï DOL thuï)tieâulöôïngsaûn(hoaëcthudoanhñoåithaytraêmPhaàn EBITñoåithaytraêmPhaàn Giaù trò doanh nghieäp Giaù trò thò tröôøng cuûa nôï + Giaù trò thò tröôøng cuûa voán chuû sôû höõu Laù chaén thueá töø laõi vay I . t RD quaânbìnhNôï t).(1I − ROA quaânbìnhsaûntaøiToång t)I.(1EAT −+ ROE quaânbìnhhöõusôûchuûVoán EAT WACC Tyû soá töï taøi trôï * chi phí söû duïng voán chuû sôû höõu + Tyû soá nôï * chi phí söû duïng nôï