science education

1. FEN VE TEKNOLOJİ
6.SINIF
Emine AKTAŞ
Fen ve Teknoloji Öğretmeni
MADDE VE ISI

2. Maddenin Tanecikli Yapısı ve Isı
Maddeyi oluşturan tanecikler hareketlidir.
Katı maddenin tanecikleri yavaş, sıvı maddenin orta, gaz maddenin
ise hızlı hareket eder.
Isı alan maddenin taneciklerinin hareketi artarken, ısı veren
taneciklerin hareketi de azalır.

3. Isı
Sıcak olan maddeden soğuk olan maddeye aktarılan
enerjidir. Isı akış yönü sıcaktan soğuğa doğrudur.

4. Hızlı ve yavaş tanecikler birbirine çarparlar, çarpışma
sonucu hızlı olan tanecik yavaşlar yavaş olan tanecik
hızlanır. Taneciklerin hızları eşitleninceye kadar ısı akışı
devam eder.
Sıcak maddenin verdiği ısı ile soğuk maddenin verdiği ısı
birbirine eşittir.
-Kalorifer peteği üzerinde bulunan perdenin hareket
etmesi.
-Suya atılan pamuk parçalarının ısındıkça hareketinin
artması.
-Isıtıcı üzerindeki havanın dalgalanması ısı alan maddenin
taneciklerinin arttığını gösterir.

5. 1.
• IŞIMA YOLUYLA
2.
• KONVEKSİYON
3.
• İLETİM
Isı Nasıl İletilir?

6. 1.İletim
Sadece katılarda gerçekleşir. Isınan
tanecikler titreşim hareketi ile yanındaki
taneciklere ısıyı aktarır.

7. Isı iletkeni: Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni
denir. Metaller iyi bir ısı iletkenidir.
Isı yalıtkanı: Isıyı iletmeyen maddelere ısı
yalıtkanı denir. Isı yalıtkanı olan maddenin
tanecikleri arasındaki boşluk fazladır.
Not: Genel olarak elektriği iyi ileten maddeler
ısıyı da iyi iletir. Elektriği yalıtan maddeler de ısı
yalıtkanıdır.

8. Isı iletkeni ve ısı yalıtkanlarına örnekler;
İletkenler Yalıtkanlar
1 Bakır Tahta
2 Altın Hava
3 Demir Plastik
4 Alüminyum Kumaş
5 Kurşun Saman
6 Çinko Cam yünü
7 Çelik Plastik köpük
8 Bakalit
9 Kağıt
10 Pamuk
11 Yün

9. Binalarda ısı yalıtımı için plastik köpük, ahşap,
taş yünü, katran, cam yünü ve silikon yünü
kullanılır.

10. 2.Işıma
Isının ışık yoluyla iletilmesidir. Boşluk, saydam ortam ışığı
geçmesiyle gerçekleşir. Güneşin dünyamızı ısıtması ışıma
yoluyla olur. Elektrik sobası, mikro dalga fırın, ateşin etrafı
ısıtması ışımaya örnek verilebilir.
Işığın soğurulması ve yansıması: Koyu renkli yüzeyler
ışığı daha çok soğurur. Açık renkli yüzeyler ışığı daha çok
yansıtır. Koyu renkli yüzeyler, açık renkli yüzeylere göre
daha çok ısınır.

11. Sera etkisi: Atmosfer, güneş ışınlarının bir kısmının
yeryüzüne ulaşmasına izin verirken yeryüzüne ulaşan ışınların
bir kısmının da dışarı çıkmasını engeller. bu olaya sera etkisi
denir. Sera etkisi dünyanın gündüz aşırı ısınmasını, gece de
aşırı soğumasını engeller. Fosil yakıtların sera etkisinin
artırmaktadır. Bu nedenle küresel ısınma meydana gelmektedir.

12. 3.Konveksiyon
Isının, gaz ve sıvı maddeleri oluşturan taneciklerin yer
değiştirmesi ile yayılma şeklidir. Isının konveksiyon
yoluyla yayılması katılarda görülmez. Çünkü katıyı
oluşturan tanecikler yer değiştiremez.
Konveksiyon yolu ile
ısının iletimi