14 Mayıs 2010İzmir T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI İHRACAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE-MACARİSTAN İKİLİ EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLERİ
2.
GENEL MACARİSTAN CUMHURİYETİYönetim: Parl. Demokrasi Yüzölçümü: 93,036 km2 Nüfus: 10.029.000(Ekim 2009) Diaspora: Yaklaşık 5,5 milyon Başlıca Kentler: Budapeşte ( 1. 775.203), Debrecen (211. 038), Miskolc (184.129), Szeged (168.276), Pécs (162. 502), Győr (129.415) Yerel Saat: TR’den 1 saat geri TR’ye Uçuş: 2 saat (IST-BUD.) Ulus.Para Birimi :HUF (Forint) 270 HUF =1 Avro Kişi Başına GSYİH: 12binUSD (SAGP göre): 18.548 USD
3.
EKONOMİK YAPI-1 LİBERALİZM(1989’dan sonra) -Özelleştirme (%10 kamu mülkiyeti) -Yabancı sermaye (imalat-hizmet sek.) * Yaklaşık 64 m i lyar Avro (Küml.) * 3344 firma,334 bin istihdam *Büyük şirketler:üretimin %50’si ihracatın %65’i
4.
EKONOMİK YAPI-2 2004 – AB Üyeliği 2006 – Ekonomik İstikrar Paketi Bütçe açığı/GSYİH: %9,2 Sıkı para ve maliye politikası 2008 – Ekonomik Kriz * Avrupa Merkez Bankası’ndan kredi (ilk Avro Alanı Dışı AB ülkesi) * IMF ile stand-by anlaşması (ilk AB ülkesi) * 25,1 milyar dolarlık destek paketi SONUÇ: Küçülen Ekonomi
5.
BEKLENTİLERİ ETKİLEYEN UNSURLARBatı Avrupa Ülkelerinin krizden nasıl çıkacağı Ülkeye gelecek yabancı sermayenin miktarı Bankacılık sisteminin Macar ekonomik aktörlerine sunacağı krediler Yeni Hükümet-Yeni Ekonomik Politikalar??
6.
MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER 202,26 171.80 183.83 210.4 199.7 Ortalama Dolar/HUF Kuru 280,58 251.25 251.31 264.3 248.1 Ortalama Avro/HUF Kuru -5,4 -2,6 -3 4,4 5,6 Perakande Satışlar (%) -2,4 0,8 -4,6 3,6 6,3 Reel Ücretler (%) 4,2 6,1 8 3,9 3,6 TÜFE (%) 10,1 7,9 7,6 7,8 7,5 İşsizlik Oranı (%) 78 73 65,8 65,6 61,6 Kamu Borçları/GSYİH (%) 3,9 3,8 5 9,2 7,8 Bütçe Açığı/GSYİH (%) -0,6 -7,2 -6,4 -7,5 -7,5 Cari İşlemler Açığı/GSYİH (%) -6,2 0,6 1,1 4,1 4.0 GSYİH Büyümesi Hızı (%) 12.000 15.476 13.875 11.300 11.000 Kişi Başına Milli Gelir ($) 10,031 10,045 10,066 10,077 10,098 Nüfus (Milyon) 124,2* 154,6 138,7 113 110.2 Nominal GSYİH (milyar $) 26,095 26,543 25,408 23,785 21,997 Nominal GSYİH (milyar HUF) 2009 2008 2007 2006 2005
7.
MAKRO EKONOMİK BEKLENTİLERKaynak: 2009-2012 Macaristan Uyum Programı 2,6 2,3 4,1 TÜFE 9,5 10,1 10,8 İşsizlik 2,5 2,8 3,8 Bütçe Açığı/GSYİH 9,5 9,2 4,5 İthalat (mal ve hizmet) 9,5 9,2 5,5 İhracat (mal ve hizmet) 2,8 3 -2,5 Hanehalkı Tüketimi 3,8 3,7 -0,3 GSYİH Büyüme Hızı 2012 2011 2010
YÜRÜRLÜKTEKİ ANLAŞMALAR Ekonomikİşbirliği Anlaşması Yürürlülük Tarihi: 25.07.2007 Gelir Üzerinden Alınan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması Yürürlülük Tarihi: 1.1.1995 Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması Yürürlülük Tarihi: 1.4.1995 Uzun vadeli Ekonomik,Teknik, Sınai ve Bilimsel İşbirliği Anlaşması İmza Tarihi 11.01.1977 Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşması İmza Tarihi: 14.09.1968
17.
TÜRKİYE-MACARİSTAN DIŞ TİCARETRAKAMLARI (1998-200 9 ) Kaynak: Macaristan İstatistik Ofisi Million USD GÜMRÜK BİRLİĞİ STA
SWOT Analizi FIRSATLARMacar ekonomisinin 2011’den itibaren büyümeye başlayacak olması Ev dekoru ve inşaat malzemeleri Dağıtım merkezi olarak Macaristan Turizm alanında işbirliği AB Troykası ve Dönem Başkanlığı Türkiye “hayranlığı” & “minnettarlığı” ZAYIF YÖNLER İki ekonominin ikameci niteliği Mal taşımacılığında sorunlar yaşanması Macar dış ticaretinin %90’ının AB& komşu ülkelerle gerçekleştirilmesi TR’nin AB üyesi olmaması Mevcut firmaların pazar hakimiyeti GÜÇLÜ YÖNLER Tarihi ve kültürel bağlar Nitelikli Türk nüfusu İkili hukuksal altyapının mevcudiyeti Kurumsallaşmış yapının varlığı (Ticaret Müşavirliği, Türk-Macar işadamı dernekleri, DEİK Bşk. Yard.) TEHDİTLER Uzakdoğu ülkeleri ile gelişen işbirliği Türkiye ve Türk Malı imajına zarar veren Türk işadamı ve firmalarının varlığı Küçülen ekonomi AB Bölgesinde toparlanmanın gecikmesi,
22.
MACARİSTAN’DAKİ TÜRK İŞADAMLARI-1Ticaret Müşavirliğine kayıtlı toplam 114 işadamı/firma mevcuttur. Tekstil ve Hazırgiyim (40) İnşaat ve Malzemeleri (16) Gıda (11) Otomotiv (yedek parça) (5) Geri Kalan ise; hizmetler, mobilya, mücevherat, hediyelik eşya ve elektrikli cihazlar Büyük kısmı ticaret ile iştigal etmekte olan KOBİ niteliğindeki şirketlerdir.
23.
MACARİSTAN’DAKİ TÜRK İŞADAMLARI-23 İşadamı Derneği/Odası bulunmaktadır: Türk-Macar İşadamları Derneği Kuruluş Tarihi: 1997 Başkan: Osman Şahbaz (DEİK-DTİK Yön. Kurulu Bşk. Yard.) Türk-Macar Sanayi ve Ticaret Odası Kuruluş Tarihi: 2000 Başkan: Suat Karakuş Aktif İşadamları Derneği Kuruluş Tarihi: 2007 Başkan: Hakan Garip Yıldız
24.
BELLİ BAŞLI TÜRKYATIRIMLARI Çelebi Yer Hizmetleri (Havalimanı Yer Hizmetleri) Küresel Rulman Ltd. Şti. (Rulman Üretimi) Halkbankası (Bankacılık) Ege Seramik (Seramik Ticareti) Sarar (Hazırgiyim Mağazası) Novaplast-Vesbo (Plastik Borular) Karya Tour (Turizm) Aunde Tekstil (Araba Kılıfı İmalatı) Yataş (Yatak-Ev Tekstili Ticareti) Temsa (Otobüs Ticareti) Persan (Ev Tekstili Ticareti) Çilek Mobilya (Mobilya Ticareti) Transemex (Lojistik)
25.
MACARİSTAN’DA BELLİ BAŞLIŞİRKET TÜRLERİ Limited Şirket (Macarca Kısaltma: Kft.) Genel Ortaklık (Macarca Kısaltma: Kkt) Komandit Şirket (Macarca Kısaltma: Bt.) Anonim şirket (Macarca Kısaltma: Nyrt/Zrt.)
26.
BELLİ BAŞLI VERGİLER-1 (1.7.09 itibariyle) Katma Değer Vergisi (AFA) Genel Oran % 25 , (temel gıda için %18) İndirimli Oran % 5 ve % 0 (Eczacılık ürünleri, engelliler için tıbbi cihazlar, tıbbi amaçlarla kullanılan di y et maddeleri, kitap, günlük gazete ve dergiler) Kurumlar Vergisi Genel Oran % 16 Dayanışma Vergisi %4 Yerel İş Vergisi Yerel yönetimler tarafından uygulanmaktadır. Net satış gelirinin % 2’si (Kurumlar Vergisinden düşülebilmekte) Gelir Vergisi 1,900,000 HUF’luk gelire kadar % 18 1,900,000 üzerine gelir için % 36 Yıllık Geliri 7,4 milyon HUF’u aşanlar, % 4 “Day an ışma Vergisi”
27.
BELLİ BAŞLI VERGİLER-2 (1.7.09 itibariyle) Özel Tüketim Vergisi (Excise Duty) alkol ve alkollü içecekler, tütün ürünleri ve bazı yakıt ürünlerinde değişen oranlarda özel tüketim vergisi (“ http://exporthelp.Europe.eu/ ” ) (Mayıs 2009 düzenlemesiyle %5-7’lik artış yapıldı.) Emlak Alım-Satım Vergisi Genel Oran % 10 (alan taraf öder) Taşıt Alım-Satım Vergisi Araçın motor hacmine göre cm3 başına 18 ila 24 forint arasında değişmektedir.
28.
BELLİ BAŞLI VERGİLER-3 İthalatta Alınan Vergiler 2004’ten bu yana AB üyesi olması nedeniyle AB OGT uygulanıyor. TARIC (AB Entegre Tarifeleri) http://ec.europa.eu/taxation_customs/dds/tarhome_en.htm Gümrük Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi’nin yanısıra KDV de mal serbest dolaşıma alınmadan önce gümrük kapısında tahsil edilmektedir.
29.
SOSYAL GÜVENLİK ÖDEMELERİÇALIŞAN TARAFINDAN ÖDENEN Emeklilik Fonu Ödemesi: % 9,5 Çalışanın Özel Emeklilik Sigortası Varsa; Hükümete Ödenen: % 1,5 Özel Emeklilik Firmasına Ödenen: % 8 Sağlık Sigortası Ödemesi: % 6 Çalışan Katkısı: % 1,5 TOPLAM: % 17 İŞVEREN TARAFINDAN ÖDENEN Sabit Sağlık Hizmeti Katkısı: 1,950 HUF/ay Sosyal Güvenlik Ödemesi: % 24 Sağlık Sigortası Ödemesi: % 2 Mesleki Eğitim Ödemesi: % 1,5 İşsizlik Sigortası İşveren Katkısı: % 1 Kaza Sigortası Katkısı: %4 TOPLAM: % 32,5
30.
POTANSİYEL ARZ EDENSEKTÖRLER İnşaat ve Dekorasyon Malzemeleri ( ev tekstili ve m obilya d ahil) Otomotiv Ana ve Yan Sanayi Lojistik ve Taşımacılık Tarım (tarım arazilerinin özelleştirilmesi?) Turizm (termal/kültür/kongre turizmi; Macar turistler-2008’de 17.5 mily.) Termal Kaynaklar (enerji, tarım, turizm)
31.
KARŞILAŞILAN SORUNLAR Ticariİlişkilerde Yapısal Sorun Bulun ma makta Gümrük Birliği etkisi Macaristan’ın Schengen Alanına dahil olmasının etkisi Firmaların Günlük Sorunları Macar makamlarının yanlış uygulamaları Türk firmalarının hataları Alacakların tahsil edilememesi Taşımacılık Sorunları Geçiş Belgelerinin yetersizliği Ödül Geçiş Belgesi sorunu Kesilen cezaların yüksekliği
32.
GÖRÜŞ VE ÖNERİLER-1A. Her Yabancı Pazar için Geçerli Öneriler Orta Vadeli Bir Strateji Yerel İş Ortağı Temini (Macar/Yerleşik Türk) İş Ortaklığının Mutlaka Yazılı Olması Profesyonel Ticari İstihbaratın Önemi Mal Bedelinin Belirli Oranda Garanti Altına Alınması
33.
GÖRÜŞ VE ÖNERİLER-2B. Tarafların Özelliklerinden Kaynaklanan Öneriler MACARİSTAN Macar Azınlıkların Önemi/Komşu Ülkeler Dağıtım Merkezi Olarak Macaristan Fiyat Esnekliği Yüksek Tüketici Kitlesi Macar işgücü (pahalı değil, nitelikli,Türkçe bilgisi) TÜRKİYE Tarihi ve Kültürel Yakınlık (Orta Asya,Osmanlı,lisan gramer) Macaristan’daki Nitelikli Türk Nüfus (2000,işveren&öğrenci) Kurumsal Yapı (Ticaret Müşavirliği, Türk işadamları oda/dernekleri, DEİK-DTİK Avrupa-Balkanlar Bölgesi Bşk.Yrd.)
34.
YARARLI WEB SAYFALARIYEREL KAYNAKLAR Müşavirlik Web Sayfası ( www. musavirlikler .gov.tr ) Macaristan Yatırım ve Ticareti Geliştirme Ajansı ( www.itdh.hu ) Macaristan Ulusal Kalkınma ve Ekonomi Bakanlığı ( www. nfgm .gov.hu ) Macaristan İstatistik Ofisi ( www. ksh .hu ) Macaristan Merkez Bankası ( www. mnb .hu ) Macaristan Maliye Bakanlığı ( www.pm.gov.hu ) Macaristan Gümrük İdaresi ( www. vam .gov.hu ) Macaristan Ticaret Lisanslar ı Ofisi ( www.mkeh.hu /English ) Macaristan Ticaret ve Sanayi Odası ( www. mkik .hu ) Macar istan Standartlar Ofisi ( www. mszt .hu ) Macaristan Vergi İdaresi (www.apeh.hu) ULUSLARARASI KAYNAKLAR TARIC http://ec.europa.eu/taxation_customs/dds/tarhome_en.htm ) Export Help Desk ( http://exporthelp.europa.eu ) Tenders Electronic Daily (TED) ( http:// ted . eur -op. eu . int )
35.
İLGİNİZ İÇİN TEŞEKKÜREDERİM Savaş MALKOÇ Şube Müdürü Tel: 0312 204 7763 E- posta : [email_address]
Editor's Notes
#3 2010 yılında Macaristan’da genel/yerel seçimler ve cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılacaktır. Macar istan’ın GSYİH’sı 2008 yılında 154 m ilyar Dolar, kişi başına GSYİH da yaklaşık 15.000 Dolar düzeyinde idi. 2009 yılı kesin olmayan rakamlarına göre ise GSYİH’nın 124,241 milyar Dolar olduğu ve böylece kişi başına GSYİH’nın ortalama 12 bin Dolar düzeyinde gerçekleştiği bildirilmektedir. Satın alma gücü paritesine göre ise 2009 yılında kişi başına GSYİH 18.548 Dolar’a yükselmektedir. Macar Diasporası: Romanya: 1,434,377 (2002) , Slovakya: 520,528 (2001) , Sırbistan: 293,299 (2002) , Ukrayna: 156,600 (2001) , Avusturya: 40,583 (2001) , Hırvatistan: 16,595 (2001 ),Slovenya: 6,243 (2001) Göçmen olarak gidenler ABD: 1,563,081 (2006) , Kanada: 315,510 (2006) , İsrail: 200,000 ila 250,000 (2000s) , Almanya: 120,000 (2004) , Fransa: 100,000 ila 200,000 (2000s) , Birleşik Krallık: 80,135 (2001) , Brezilya: 80,000 (2002) , Rusya: 76,500 (2002) , Avustralya: 55,000 (2002) , Arjantin: 40,000 ila 50,000 (2000s) , Şili: 40,000 (2008) , İsviçre: 20,000 ila 25,000 (2000s) , Çek Cumhuriyeti: 14,672 (2001) , Türkiye: 6,800 (2001) , İrlanda: 3,328 (2006) , TO PLAM: 5.2 - 5.6 milyon
#10 100 28.2 57,063 44,509 Genel Toplam 89.6 28.5 51,150 39,820 Liste toplamı 1.1 -29.6 650 923 Hong Kong 1.5 63.7 857 523 Ukrayna 1.5 21.5 878 723 İspanya 1.6 23.2 937 761 ABD 1.8 40.4 1,048 747 G. Kore 2 -2.5 1,118 1,147 İngiltere 2 11.6 1,163 1,042 Romanya 2.1 85.7 1,195 644 Tayvan 2.3 41.3 1,291 913 Belçika 2.6 20 1,483 1,236 Japonya (%) (%) Pay Değ. 2008 2007 T ÜRKİYE AB ÜLKELERİ AYRI AYRI DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE 26.: AB TEK B İR ÜLKE OLARAK DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE 11. EN BÜYÜK İTHAL KAYNAĞI. TOPLAM İTHALATTA AB’NİN PAYI % 70 SEVİYESİNE GERİLİYOR. RUSYA VE UZAKDOĞU ÜLKELERİ ÖN PLANA ÇIKIYOR. ASYA ÜLKELERİNİN PAYI İTHALATTA % 16’YA KADAR ÇIKMAKTADIR.
#11 100 28.2 57,063 44,509 Genel Toplam 89.6 28.5 51,150 39,820 Liste toplamı 1.1 -29.6 650 923 Hong Kong 1.5 63.7 857 523 Ukrayna 1.5 21.5 878 723 İspanya 1.6 23.2 937 761 ABD 1.8 40.4 1,048 747 G. Kore 2 -2.5 1,118 1,147 İngiltere 2 11.6 1,163 1,042 Romanya 2.1 85.7 1,195 644 Tayvan 2.3 41.3 1,291 913 Belçika 2.6 20 1,483 1,236 Japonya (%) (%) Pay Değ. 2008 2007 T ÜRKİYE AB ÜLKELERİ AYRI AYRI DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE 26.: AB TEK B İR ÜLKE OLARAK DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE 11. EN BÜYÜK İTHAL KAYNAĞI. TOPLAM İTHALATTA AB’NİN PAYI % 70 SEVİYESİNE GERİLİYOR. RUSYA VE UZAKDOĞU ÜLKELERİ ÖN PLANA ÇIKIYOR. ASYA ÜLKELERİNİN PAYI İTHALATTA % 16’YA KADAR ÇIKMAKTADIR.
#12 100 30.5 57,781 44,290 Genel Toplam 85.4 29.4 49,340 38,135 Liste toplamı 1.2 44.8 671 464 Slovenya 1.3 54.9 729 470 İsviçre 1.4 24 794 640 Türkiye 1.5 67.8 876 522 Sırbistan 1.7 44.9 959 662 Hırvatistan 1.7 37.6 983 714 Belçika 1.9 39 1,096 789 Ukrayna 2.4 38.6 1,388 1,001 ABD 2.8 24.8 1,593 1,277 Hollanda 3.1 19.2 1,797 1,507 İspanya (%) (%) Pay Değ. 2008 2007 T ÜRKİYE AB ÜLKELERİ AYRI AYRI DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE 18 .: AB TEK B İR ÜLKE OLARAK DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE 6. EN BÜYÜK İHRAÇ PAZARI. İHRACATTA AB’NIN PAYI % 78. % 12’LİK KISMI İSE AB DIŞI AVRUPA ÜLKELERİYLE.YANİ % 90’LIK KISMI “AVRUPA KITASI” İLE YAPILMAKTADIR.
#13 100 28.2 57,063 44,509 Genel Toplam 89.6 28.5 51,150 39,820 Liste toplamı 1.1 -29.6 650 923 Hong Kong 1.5 63.7 857 523 Ukrayna 1.5 21.5 878 723 İspanya 1.6 23.2 937 761 ABD 1.8 40.4 1,048 747 G. Kore 2 -2.5 1,118 1,147 İngiltere 2 11.6 1,163 1,042 Romanya 2.1 85.7 1,195 644 Tayvan 2.3 41.3 1,291 913 Belçika 2.6 20 1,483 1,236 Japonya (%) (%) Pay Değ. 2008 2007 T ÜRKİYE AB ÜLKELERİ AYRI AYRI DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE 26.: AB TEK B İR ÜLKE OLARAK DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE 11. EN BÜYÜK İTHAL KAYNAĞI. TOPLAM İTHALATTA AB’NİN PAYI % 70 SEVİYESİNE GERİLİYOR. RUSYA VE UZAKDOĞU ÜLKELERİ ÖN PLANA ÇIKIYOR. ASYA ÜLKELERİNİN PAYI İTHALATTA % 16’YA KADAR ÇIKMAKTADIR.
#32 39.9 39.9 39.9 39.9 TOTAL 2 2 2 2 Non-taxable third country permits 16.4 16.4 16.4 16.4 taxable loco/transit permits 11.5 11.5 11.5 11.5 Non-taxable loco/transit permits for Euro 2-3 vehicles 7 7 7 7 Non-taxable loco/transit permits for Euro 1 vehicles 3 3 3 3 Non-taxable loco/transit permits 2007 2006 2005 2004
![İLGİNİZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM Savaş MALKOÇ Şube Müdürü Tel: 0312 204 7763 E- posta : [email_address]](https://image.slidesharecdn.com/macaristan-sunumu-100517015708-phpapp01/85/Macaristan-Ulke-Sunumu-35-320.jpg)
